dłubaczka

→ dłu­bacz


SJP.pl

Patrz:

dłubacz

dłubak

na­rzę­dzie uży­wa­ne przy wy­ko­ny­wa­niu od­wier­tów


SJP.pl


dłubanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dłu­bać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wydłubanie n., wydłubywanie n., dłubek m., dłubacz m., dłubaczka ż., dłubanka ż., dłubanina ż.

 czas. dłubać ndk., wydłubywać ndk., wydłubać dk.

Wiktionary


dłubanina

żmud­na ro­bo­ta


SJP.pl


dłubanka

łódź zro­bio­na z jed­ne­go pnia drze­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. pry­mi­tyw­na łódka wy­ko­na­na z wy­drą­żo­ne­go pnia drze­wa;

Wiktionary

Dłu­ban­ka – naj­star­sza forma łodzi, zro­bio­na z wyż­ło­bio­ne­go pnia drze­wa. Praw­do­po­dob­nie zo­sta­ły one wy­na­le­zio­ne w ósmym ty­siąc­le­ciu przed naszą erą, ale niek­tó­re ple­mio­na za­miesz­ku­ją­ce lasy tro­pi­kal­ne (np. do­rze­cze Ama­zon­ki) do dziś ich uży­wa­ją.

Łodzi tego typu użyli Sło­wia­nie pod­czas nie­u­da­nej próby zdo­by­cia Kon­stan­ty­no­po­la w 626. Flota ich dłu­ba­nek zo­sta­ła roz­pro­szo­na i zni­szczo­na przez bi­zan­tyń­skie okrę­ty wo­jen­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nawet jeśli pu­blicz­ność są­dzi­ła, że „dzicy” za­cho­wu­ją się cał­ko­wi­cie „na­tu­ral­nie” – jedli, ką­pa­li się, tań­czy­li, ro­bi­li dłu­ban­kę z pnia drze­wa – wi­do­wi­sko było w dużej mie­rze re­ży­se­ro­wa­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dwuˈbãnka, AS: du̯ubãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dłubanina ż., dłubek mos., dłubacz mos., dłubaczka ż., dłubanie n., wydłubanie n., wydłubywanie n., podłubanie n.

 czas. dłubać ndk., wydłubywać ndk., wydłubać dk., podłubać dk.

Wiktionary


dłubać

1. drą­żyć, ryć przy po­mo­cy ja­kie­goś na­rzę­dzia, palca; grze­bać;
2. (czę­sto lek­ce­wa­żą­co) wy­ko­ny­wać ja­kieś prace, np. przy sa­mo­cho­dzie, maj­ster­ko­wać przy czymś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) drą­żyć w czymś lub żło­bić

 (1.2) pot. wy­ko­ny­wać jakąś pracę długo i sta­ran­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nor­mal­ne, że dzie­ci dłu­bią w nosie.

 (1.2) Teraz żona jeź­dzi ma­ti­zem na co dzień a ja wy­bie­ram się na zloty użyt­kow­ni­ków do Wroc­ła­wia i hob­by­stycz­nie sobie przy nim dłu­bię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdwubat͡ɕ, AS: du̯ubać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dłubanka ż., dłubanina ż., dłubek m., dłubacz m., dłubaczka ż., dłubanie n., wydłubanie n., wydłubywanie n.

 czas. wydłubywać ndk., wydłubać dk.

Wiktionary


dłubek

czło­wiek który pra­cu­je po­wo­li, z dro­biaz­go­wą do­kład­no­ścią


SJP.pl


dłubnąć

wy­drą­żyć, wyż­ło­bić za po­mo­cą ja­kie­goś na­rzę­dzia


SJP.pl


dłuciarz

pra­cow­nik ob­słu­gu­ją­cy dłu­tar­kę


SJP.pl


dług

po­życz­ka; zo­bo­wią­za­nie dłuż­ni­ka; prze­no­śnie: obo­wią­zek mo­ral­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, co zo­sta­ło do od­da­nia lub za­pła­ce­nia po wzię­ciu po­życz­ki lub na pod­sta­wie innej umowy;

 (1.2) przen. zo­bo­wią­za­nie mo­ral­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dług – w zna­cze­niu eko­no­micz­nym nie­speł­nio­ny obo­wią­zek pew­ne­go świad­cze­nia przez dłuż­ni­ka na rzecz wie­rzy­cie­la
  • Dług – pol­ski film fa­bu­lar­ny z 1999 roku w reż. Krzysz­to­fa Kra­u­ze­go
  • Dług – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny z 2010 roku w reż. Johna Mad­de­na
  • dług – w zna­cze­niu praw­ni­czym świad­cze­nie (obo­wią­zek), wy­ni­ka­ją­ce ze sto­sun­ku zo­bo­wią­za­nio­we­go, które dłuż­nik jest zo­bo­wią­za­ny speł­nić na rzecz wie­rzy­cie­la.
  • dług pu­blicz­ny – no­mi­nal­ne za­dłu­że­nie pod­mio­tów sek­to­ra fi­nan­sów pu­blicz­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec lek­ko­myśl­nie za­cią­gał długi, które teraz muszą spła­cać jego dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dwuk, AS: du̯uk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadłużenie n., dłużnik m., dłużniczka ż.

 czas. zadłużać ndk., zadłużyć dk.

 przym. dłużny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zobowiązanie, wierzytelność, należność, niedopłata, reg. śl. reszt; reg. śl. rest, gw. Śląsk Cieszyński dłóg

Wiktionary


dług.

skrót od: dłu­gość (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); dł.


SJP.pl


długachny

dłu­ga­śny;
1. po­tocz­nie: bar­dzo długi;
2. żar­to­bli­wie: wy­so­ki


SJP.pl


długajczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Achil­les Dłu­gaj­czyk (1930-2005) – pol­ski bio­che­mik
  • Ed­ward Dłu­gaj­czyk (ur. 1939) – pol­ski hi­sto­ryk

Wikipedia


długas

śro­do­wi­sko­wo: dłu­go­dy­stan­so­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. sport. dłu­go­dy­stan­so­wiec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdwuɡas, AS: du̯ugas

Wiktionary


długawy

po­tocz­nie: tro­chę za długi; przy­dłu­gi


SJP.pl


długaśny

dłu­ga­wy;
1. po­tocz­nie: bar­dzo długi;
2. żar­to­bli­wie: wy­so­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zgrub. pot. bar­dzo długi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyj­rza­łem przez okno i zo­ba­czy­łem dłu­ga­śny gra­na­to­wy wóz […]

 (1.1) Ze zło­ścią ude­rzał w kla­wi­sze, wy­stu­ku­jąc dłu­ga­śny numer.

 (1.1) Wraz z Wit­kiem, Wieś­kiem i Zen­kiem sie­dzie­li­śmy w po­ło­wie sali, z nie­złym wi­do­kiem na scenę, na któ­rej usta­wio­no dłu­ga­śne pre­zy­dium, w któ­rym kró­lo­wał Wła­dy­sław Go­muł­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długość ż.

 przym. długi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) długachny

Wiktionary


długi

1. odz­na­cza­ją­cy się po­nad­prze­cięt­ną od­le­gło­ścią po­mię­dzy skraj­ny­mi punk­ta­mi, cią­gną­cy się na znacz­ną od­le­głość;
2. mie­rzą­cy wzdłuż, czę­sto w po­łą­cze­niu z jed­nost­ka­mi licz­bo­wy­mi (np. po­mie­szcze­nie dłu­gie na 7 me­trów);
3. trwa­ją­cy znacz­ny czas, dłu­gotr­wa­ły;
4. żar­to­bli­wie, o czło­wie­ku: wy­so­ki


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy znacz­ny wy­miar po­dłuż­ny (dłu­gość)

 (1.2) trwa­ją­cy znacz­ny czas

 (1.3) żart. o czło­wie­ku: wy­so­ki

 (1.4) pot. ma­ją­cy okre­ślo­ną dłu­gość lub trwa­ją­cy okre­ślo­ny czas

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: dług

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­ba­ret Długi
  • Długi Borek
  • Długi Bród
  • Długi Kierz
  • Długi Kąt
  • Długi Ług

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bar­dzo po­do­ba­ją mi się dziew­czy­ny z dłu­gi­mi wło­sa­mi.

 (1.2) Cze­ka­ło nas dłu­gie ocze­ki­wa­nie.

 (1.3) Mój syn jest już taki długi, że chyba nas prze­ro­śnie.

 (1.4) Ta ulicz­ka jest długa tylko na 100 me­trów, a więc jest bar­dzo krót­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdwuɟi, AS: du̯uǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedłużacz mrz., długość ż., dłużyzna ż., dłużyca ż.

 czas. wydłużyć, przedłużać, przedłużyć

 przym. długachny, długaśny

 przysł. długo, wzdłuż

 przyim. wzdłuż

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk dugi

 (1.2) gw. Górny Śląsk dugi

Wiktionary


długo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) na znacz­ną dłu­gość

 (1.2) przez, na znacz­ny czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pole cią­gnę­ło się długo i sze­ro­ko.

 (1.2) Wy­jeż­dżam na bar­dzo długo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdwuɡɔ, AS: du̯ugo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długość ż., dłużyzna ż.

 przym. długi

 czas. wydłużyć, przedłużać, przedłużyć

 przyim. wzdłuż

 przysł. wzdłuż

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) długotrwale, przewlekle, bezterminowo, dożywotnio, latami, na wieki

Wiktionary


długoborski

naz­wi­sko


SJP.pl


długobrody

ma­ją­cy długą brodę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy długą brodę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wokół nich stały do­stoj­ne, dłu­go­bro­de i bo­ga­to odzia­ne kras­no­lu­dy.

Wiktionary


długoczuby

1. go­łą­bek dłu­go­czu­by - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych; abo­ry­ge­nek dłu­go­czu­by;
2. ping­win dłu­go­czu­by - ga­tu­nek ping­wi­na


SJP.pl


długodystansowiec

bie­gacz spe­cja­li­zu­ją­cy się w bie­gach na dłu­gich dy­stan­sach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. bie­gacz bie­ga­ją­cy na dłu­gich dy­stan­sach

Wiktionary

Powiązane:

 przym. długodystansowy

 przysł. długodystansowo

Wiktionary


długodystansowość

→ dłu­go­dy­stan­so­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dłu­go­dy­stan­so­we; cecha tych, któ­rzy są dłu­go­dy­stan­so­wi

Wiktionary

Patrz:

długodystansowy

Powiązane:

 przym. długodystansowy

 przysł. długodystansowo

Wiktionary


długodystansowy

1. ma­ją­cy zwią­zek z du­ży­mi od­le­gło­ścia­mi, od­by­wa­ją­cy się na dużej od­le­gło­ści;
2. książ­ko­wo: obli­czo­ny, za­pla­no­wa­ny na dłuż­szy czas; dłu­go­fa­lo­wy, dłu­go­o­kre­so­wy


SJP.pl


długodzioby

ma­ją­cy długi dziób


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­sia­da długi dziób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widzę nur­ku­ją­ce co chwi­lę tra­cze nu­ro­gę­si, tra­cze dłu­go­dzio­be i bie­lacz­ki.

Wiktionary


długodziób

ptak ma­ją­cy długi dziób


SJP.pl


długofalowość

→ dłu­go­fa­lo­wy


SJP.pl

Patrz:

długofalowy

długofalowy

1. trwa­ją­cy długo lub za­pla­no­wa­ny na dłuż­szy czas, ma­ją­cy długi ho­ry­zont; dłu­go­o­kre­so­wy;
2. zwią­za­ny z dłu­gi­mi fa­la­mi elek­tro­ma­gne­tycz­ny­mi


SJP.pl


długofazowość

→ dłu­go­fa­zo­wy


SJP.pl

Patrz:

długofazowy

długograj

śro­do­wi­sko­wo: dłu­go­gra­ją­ca płyta wi­ny­lo­wa mie­szczą­ca do 40 minut mu­zy­ki; long­play


SJP.pl


długogrający

płyta dłu­go­gra­ją­ca - płyta wi­ny­lo­wa mie­szczą­ca do 40 minut mu­zy­ki; long­play, dłu­go­graj (śro­do­wi­sko­wo)


SJP.pl


długogrzywy

ma­ją­cy długą grzy­wę


SJP.pl


długogłowie

w an­tro­po­lo­gii: kształt ludz­kiej głowy wy­dłu­żo­ny ku ty­ło­wi, ty­po­wy np. dla rdzen­nych Au­stra­lij­czy­ków; do­li­cho­ke­fa­lia, do­li­cho­ce­fa­lia, dłu­go­gło­wość, po­dłuż­no­gło­wość, po­dłuż­no­gło­wie


SJP.pl


długogłowiec

w an­tro­po­lo­gii: czło­wiek o kształ­cie głowy wy­dłu­żo­nym ku ty­ło­wi, ty­po­wym np. dla rdzen­nych Au­stra­lij­czy­ków; po­dłuż­no­gło­wiec


SJP.pl


długogłowość

w an­tro­po­lo­gii: kształt ludz­kiej głowy wy­dłu­żo­ny ku ty­ło­wi, ty­po­wy np. dla rdzen­nych Au­stra­lij­czy­ków; do­li­cho­ke­fa­lia, do­li­cho­ce­fa­lia, dłu­go­gło­wie, po­dłuż­no­gło­wość, po­dłuż­no­gło­wie


SJP.pl


długogłowy

o czło­wie­ku: ma­ją­cy kształt głowy wy­dłu­żo­ny ku ty­ło­wi, ty­po­wy np. dla rdzen­nych Au­stra­lij­czy­ków; po­dłuż­no­gło­wy


SJP.pl


długoigielny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bot. ma­ją­cy dłu­gie igły

Wiktionary


długojęzyczny

1. ma­ją­cy długi język;
2. prze­no­śnie: nie­u­mie­ją­cy do­cho­wać ta­jem­ni­cy


SJP.pl


długokolcy

igłoz­wierz dłu­go­kol­cy - ga­tu­nek ssaka z ro­dza­ju ko­en­du


SJP.pl


długokończysty

ba­gniak dłu­go­koń­czy­sty - ga­tu­nek mchu z ro­dzi­ny szmo­tło­cho­wa­tych


SJP.pl


długokęcki

naz­wi­sko


SJP.pl


długokłosowy

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy dłu­gie kłosy

Wiktionary


długoletni

trwa­ją­cy wiele lat, wie­lo­let­ni


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy wiele lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dłu­go­let­nia susza i ra­bun­ko­wa go­spo­dar­ka po­wo­du­ją pu­styn­nie­nie Chin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długoletniość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wieloletni

Wiktionary


długoletniość

→ dłu­go­let­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co dłu­go­let­nie

Wiktionary

Patrz:

długoletni

Powiązane:

 przym. długoletni

Wiktionary


długolistny

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy dłu­gie li­ście

Wiktionary


długolufowy

o broni pal­nej: ma­ją­cy długą lufę


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. ma­ją­cy długą lufę

Wiktionary


długometrażowy

film dłu­go­me­tra­żo­wy - film trwa­ją­cy dłu­żej niż 55 minut; film peł­no­me­tra­żo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) film. ma­ją­cy długi me­traż, o dłu­gim cza­sie trwa­nia (zwy­cza­jo­wo od 40-60 minut);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1972 na bazie se­ria­lu pow­stał ki­no­wy film dłu­go­me­tra­żo­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długometrażówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pełnometrażowy

Wiktionary


długomir

imię mę­skie


SJP.pl


długomirostwo

Dłu­go­mir z mał­żon­ką; Dłu­go­mi­ro­wie


SJP.pl


długomirowie

Dłu­go­mir z mał­żon­ką; Dłu­go­mi­ro­stwo


SJP.pl


długomirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dłu­go­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


długomił

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Dłu­go­mił – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Długo-" ("długi – roz­cią­gnię­ty w prze­strze­ni") i "-mił" ("miły"). Mogło ono oz­na­czać "miły lu­dziom wszę­dzie na dużym ob­sza­rze". Zdrob­nie­niem tego imie­nia jest Dłu­gosz.

Dłu­go­mił imie­ni­ny ob­cho­dzi 21 stycz­nia i 13 kwiet­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zdrob­nie­niem imie­nia Dłu­go­mił jest Dłu­gosz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Długosz m.

 przym. Długomiłowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Długosz

Wiktionary


długomiłowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dłu­go­mi­ło­wi­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Lan­glie­ben) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie kę­dzie­rzyń­sko-ko­ziel­skim, w gmi­nie Reń­ska Wieś na Gór­nym Ślą­sku.

Czę­ścia­mi wsi są: Pierz­cho­wi­ce i Żab­nik.

W la­tach 1954–1968 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Dłu­go­mi­ło­wi­ce, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Reń­ska Wieś.

Wikipedia


długomiłowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Dłu­go­mi­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Dłu­go­mi­ło­wym sa­dzie ro­śnie kilka grusz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Długomił mos.

Wiktionary


długonogi

ma­ją­cy dłu­gie nogi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy dłu­gie nogi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi, AS: du̯ugõnoǵi

Wiktionary


długonos

dłu­go­nos cier­ni­sty - ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny dłu­go­no­so­wa­tych; wę­go­rzyk cier­ni­sty


SJP.pl


długonosowate

ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb pro­mie­nio­płet­wych


SJP.pl

Dłu­go­no­so­wa­te (Ma­sta­cem­be­li­dae) – ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb z rzędu szcze­li­noksz­tałt­nych (Syn­bran­chi­for­mes).

Wikipedia


długonosy

ma­ją­cy długi nos


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy długi nos

Wiktionary


długonożny

zwy­kle o zwie­rzę­tach: ma­ją­cy dłu­gie nogi; dłu­go­no­gi


SJP.pl


długonóg

gry­zoń z ro­dzi­ny po­strzał­ko­wa­tych; po­strzał­ka


SJP.pl


długoogniskowy

obiek­tyw dłu­go­o­gni­sko­wy - obiek­tyw apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go lub ka­me­ry o spe­cjal­nym przez­na­cze­niu, np. te­le­o­biek­tyw lub obiek­tyw do zbli­żeń


SJP.pl


długoogoniasty

1. ma­ją­cy długi ogon; dłu­go­o­go­no­wy;
2. goral dłu­go­o­go­nia­sty - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich, za­miesz­ku­ją­cy ska­li­ste i tra­wia­ste te­re­ny w po­bli­żu lasów; goral dłu­go­o­go­no­wy, goral chiń­ski;
3. suseł dłu­go­o­go­nia­sty - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych


SJP.pl


długoogonkowy

zwy­kle o li­ściach: ma­ją­cy długi ogo­nek, np. buk dłu­go­o­gon­ko­wy, lipa dłu­go­o­gon­ko­wa


SJP.pl


długoogonowy

1. ma­ją­cy długi ogon; dłu­go­o­go­nia­sty;
2. pan­cer­nik dłu­go­o­go­no­wy - ga­tu­nek ssaka lą­do­we­go z ro­dzi­ny pan­cer­ni­ków; peba;
3. łu­sko­wiec dłu­go­o­go­no­wy - ssak ło­ży­sko­wy z rzędu łu­skow­ców;
4. babka dłu­go­o­go­no­wa - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych;
5. goral dłu­go­o­go­no­wy - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich, za­miesz­ku­ją­cy ska­li­ste i tra­wia­ste te­re­ny w po­bli­żu lasów; goral dłu­go­o­go­nia­sty, goral chiń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma długi ogon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z szafy wy­szedł dłu­go­o­go­no­wy zwierz i po­drep­tał w stro­nę kuch­ni.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) długoogoniasty

Wiktionary


długookresowość

→ dłu­go­o­kre­so­wy


SJP.pl

Patrz:

długookresowy

długookresowy

1. długo trwa­ją­cy;
2. za­pla­no­wa­ny na dłuż­szy czas


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy przez długi okres lub za­pla­no­wa­ny na długi czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pro­wa­dzo­no dłu­go­o­kre­so­wą ana­li­zę tre­ści ponad 33200 po­stów na in­ter­ne­to­wym forum poś­wię­co­nym ra­ko­wi pier­si.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długookresowość ż.

 przysł. długookresowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) długotrwały, długoterminowy

Wiktionary


długoostrogowy

gółka dłu­go­o­stro­go­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych


SJP.pl


długopalcowy

przy­miot­nik

 (1.1) biol. taki, który ma dłu­gie palce

Wiktionary

Powiązane:

 przym. długopalczasty

Wiktionary


długopalcy

ma­ją­cy dłu­gie palce; dłu­go­pal­cza­sty


SJP.pl


długopalczasty

ma­ją­cy dłu­gie palce; dłu­go­pal­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy dłu­gie palce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z ziemi wy­cho­dzi­ły dłu­go­pal­cza­ste pot­wo­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. długopalcowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) długopalcy, długopalcowy

Wiktionary


długopis

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie do pi­sa­nia, w któ­rym pisze się wy­mien­ny­mi wkła­da­mi z atra­men­tem lub żelem

Wiktionary

Koń­ców­ka dłu­go­pi­su – wi­docz­na kulka roz­pro­wa­dza­ją­ca tusz

Dłu­go­pis – na­rzę­dzie do pi­sa­nia wy­na­le­zio­ne w 1938 roku przez wę­gier­skie­go ar­ty­stę i dzien­ni­ka­rza László Bíró. Po wy­bu­chu wojny uciekł on z oj­czyz­ny i do­tarł do Ar­gen­ty­ny, gdzie ze swoim bra­tem Ge­or­ge’em (che­mi­kiem) udo­sko­na­la­li wy­na­la­zek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­pi­sał mi się dłu­go­pis, mo­żesz po­ży­czyć mi coś do pi­sa­nia?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dwuˈɡɔpʲis, AS: du̯ugopʹis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długopisik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk dugopis

Wiktionary


długopisik

zdrob­nie­nie od: dłu­go­pis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dłu­go­pis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długopis m.

Wiktionary


długopisowy

przy­miot­nik od: dłu­go­pis


SJP.pl


długoplanowy

za­pla­no­wa­ny na długi czas


SJP.pl


długopole

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dłu­go­po­le – wieś wie­lo­droż­ni­ca w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim, w gmi­nie Nowy Targ.

Wieś kró­lew­ska, po­ło­żo­na w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie są­dec­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go, na­le­ża­ła do te­nu­ty no­wo­tar­skiej. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.

Wikipedia


długopole-zdrój

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dłu­go­po­le-Zdrój (niem. "Bad Lan­ge­nau") – wieś uz­dro­wi­sko­wa w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie By­strzy­ca Kłodz­ka.

Wikipedia


długopolski

przy­miot­nik od: Dłu­go­po­le-Zdrój


SJP.pl


długopoły

o ubra­niu: ma­ją­cy dłu­gie poły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ubio­rze ma­ją­cy dłu­gie poły

Wiktionary


długopręcikowy

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy dłu­gie prę­ci­ki

Wiktionary


długopyski

del­fin dłu­go­py­ski - ga­tu­nek del­fi­na; del­fin zwy­czaj­ny


SJP.pl


długopęd

pęd roz­wi­nię­ty ty­po­wo, o wy­dłu­żo­nych mię­dzy­węź­lach


SJP.pl

Dłu­go­pęd – bocz­ny pęd ro­ślin drze­wia­stych o dłu­gich mię­dzy­węź­lach (od­le­gło­ściach mię­dzy po­szcze­gól­ny­mi liść­mi) i sil­nym przy­ro­ście na dłu­gość. Na pę­dzie takim wy­stę­pu­ją po­je­dyn­cze pąki li­ścio­we, rzad­ko kwia­to­we (np. u for­sy­cji). Cechy mor­fo­lo­gicz­ne dłu­go­pę­dów od­gry­wa­ją czę­sto istot­ną rolę przy oz­na­cza­niu ga­tun­ków i od­mian.

Wikipedia


długopłatkowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który ma dłu­gie płat­ki

Wiktionary


długopłetwiec

waleń z po­drzę­du fisz­bi­now­ców; hum­bak, dłu­go­płet­wo­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­gap­te­ra|Gray|ref=tak., ro­dzaj mor­skie­go ssaka z ro­dzi­ny płet­wa­lo­wa­tych

 (1.2) zool. waleń z ro­dza­ju dłu­go­płet­wiec (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zimą dłu­go­płetw­ce odży­wia­ją się re­zer­wa­mi tłu­szczu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) humbak

Wiktionary


długopłetwowiec

waleń z po­drzę­du fisz­bi­now­ców; hum­bak, dłu­go­płet­wiec


SJP.pl


długopłetwy

1. grind­wal dłu­go­płet­wy - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych;
2. tuń­czyk dłu­go­płet­wy - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ma­kre­lo­wa­tych; tuń­czyk biały, tuń­czyk al­ba­ko­ra;
3. stad­nik (by­strzyk, ale­stes) dłu­go­płet­wy - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ale­ste­so­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy długą płet­wę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ak­wa­rium pły­wa­ła jakaś dłu­go­płet­wa po­ma­rań­czo­wo­czer­wo­na ryba.

Wiktionary


długoramienny

ma­ją­cy dłu­gie ra­mio­na


SJP.pl


długorogi

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dłu­gie rogi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔˈrɔɟi, AS: du̯ugoroǵi

Wiktionary


długoryjec

motyl z ro­dzi­ny za­wi­sa­ko­wa­tych; fru­czak go­łą­bek


SJP.pl


długoryjki

trzeń dłu­go­ryj­ki - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych; trzeń dłu­go­ryj­ko­wy


SJP.pl


długoryjkowy

trzeń dłu­go­ryj­ko­wy - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych; trzeń dłu­go­ryj­ki


SJP.pl


długorzęsy

ma­ją­cy dłu­gie rzęsy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy dłu­gie rzęsy

Wiktionary


długoręki

ma­ją­cy dłu­gie ręce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dłu­gie ręce

Wiktionary


długoseryjność

→ dłu­go­se­ryj­ny


SJP.pl

Patrz:

długoseryjny

długoseryjny

pro­du­ko­wa­ny w dłu­gich se­riach, du­żych ilo­ściach w tej samej wer­sji


SJP.pl


długosiedlski

przy­miot­nik od: Dłu­go­sio­dło


SJP.pl


długosiodło

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dłu­go­sio­dło – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wysz­kow­skim, w gmi­nie Dłu­go­sio­dło. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad rzeką Wy­ma­kracz. Jest sie­dzi­bą gminy Dłu­go­sio­dło.

Wikipedia


długoskrzydlak

dłu­gos­krzyd­lak sier­posz - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny pa­si­ko­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

Dłu­gos­krzyd­lak ("Pha­ne­rop­te­ra") – ro­dzaj owa­dów pro­stos­krzy­dłych z ro­dzi­ny pa­si­ko­ni­ko­wa­tych.

Są to owady śred­nich roz­mia­rów o zie­lo­nym ubar­wie­niu. Ich głowę ce­chu­ją dłuż­sze od ciała czuł­ki i mały wierz­cho­łek cie­mie­nia z bru­zdą poś­rod­ku. Przed­ple­cze ce­chu­je pła­ski, wy­dłu­żo­ny ku ty­ło­wi dysk i za­o­krą­glo­ne płaty bocz­ne.

Wikipedia


długoskrzydłe

dawna nazwa rzędu pta­ków, obec­nie wy­stę­pu­ją­ce­go pod nazwą krót­ko­no­gich


SJP.pl


długoskrzydły

ma­ją­cy dłu­gie skrzy­dła


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma dłu­gie skrzy­dła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Były dłu­gos­krzy­dłe anio­ły, złote świą­tecz­ne dzwo­ny i dzwon­ki z cia­sta, ko­lo­ro­we bał­wan­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔˈskʃɨdwɨ, AS: du̯ugoskšydu̯y

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. długoskrzydlaty

Wiktionary


długosterny

część nazwy wielu ga­tun­ków pta­ków, np. safo dłu­go­ster­ny, go­łę­biak dłu­go­ster­ny, wy­drzyk dłu­go­ster­ny


SJP.pl


długosz

dłu­gosz kró­lew­ski (Os­mun­da re­ga­lis) - chro­nio­na w Pol­sce pa­proć ros­ną­ca w pod­mo­kłych la­sach i na tor­fo­wi­skach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m., po­u­fa­ła forma imie­nia Dłu­go­mił;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. potok na Przed­gó­rzu Pacz­kow­skim

 (2.2) geogr. grzbiet gór­ski Su­de­tach Środ­ko­wych;

 (2.3) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie Szy­dło­wiec;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dłu­gosz – zdrob­nie­nie imie­nia Dłu­go­mił.
  • dłu­gosz (Os­mun­da) – ro­dzaj pa­pro­ci z ro­dzi­ny dłu­go­szo­wa­tych
  • dłu­gosz kró­lew­ski – ga­tu­nek pa­pro­ci
  • Dłu­gosz – potok na Przed­gó­rzu Pacz­kow­skim, do­pływ Mory
  • Dłu­gosz – grzbiet gór­ski Gór Kru­czych w Su­de­tach Środ­ko­wych
  • Dłu­gosz – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Szy­dło­wiec
  • Dłu­gosz Kró­lew­ski – re­zer­wat przy­ro­dy w Łę­czy­nie
  • Dłu­gosz Kró­lew­ski – re­zer­wat przy­ro­dy w Wierz­chu­ci­nie
  • Al­fons Dłu­gosz (1902–1975) – ma­larz i fo­to­gra­fik, na­u­czy­ciel
  • An­to­ni Dłu­gosz (ur. 1941) – du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, bi­skup
  • Hen­ryk Dłu­gosz (ur. 1961) – po­li­tyk, poseł
  • Jan Dłu­gosz (z Nie­dziel­ska) – ry­cerz, uczest­nik bitwy pod Grun­wal­dem

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój szef ma na imię Dłu­gosz, po dziad­ku.

 (2.1) Wie­czo­ra­mi ką­pa­li­śmy się w Dłu­go­szu i pa­li­li ogni­sko z miej­sco­wy­mi.

 (2.2) Na pół­noc­nym krań­cu Dłu­gosz styka się ze skał­ka­mi Trzej Bra­cia.

 (2.3) Miesz­ka­my w Dłu­go­szu od lata 1975 roku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Długoszowski, Długoszowy

 rzecz. Długomił mos.

Wiktionary


długoszczęki

del­fi­nek dłu­go­szczę­ki - ga­tu­nek ssaka mor­skie­go


SJP.pl


długoszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


długoszowate

ro­dzi­na pa­pro­ci


SJP.pl

Dłu­go­szo­wa­te ("Os­mun­da­ce­ae") – ro­dzi­na pa­pro­ci, je­dy­na z rzędu dłu­go­szow­ców "Os­mun­da­les". Obej­mu­je ok. 23 ga­tun­ki gru­po­wa­ne w 4 lub 6 ro­dza­jów. Ro­dzi­na ma za­sięg nie­mal kos­mo­po­li­tycz­ny – brak jej tylko na ob­sza­rach oko­ło­bie­gu­no­wych i znaj­du­ją­cych się pod wpły­wem kli­ma­tu go­rą­ce­go i su­che­go. W Eu­ro­pie, w tym w Pol­sce, ro­śnie tylko jeden ga­tu­nek – dłu­gosz kró­lew­ski "Os­mun­da re­ga­lis".

Wikipedia


długoszowaty

o ce­chach dłu­go­szo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


długoszowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu pa­pro­ci


SJP.pl


długoszowski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do Dłu­go­sza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Dłu­go­szow­ski (1922-1944) – pod­harc­mistrz, uczest­nik pow­sta­nia war­szaw­skie­go
  • Bo­le­sław Wie­nia­wa-Dłu­go­szow­ski (1881-1942)
  • Jerzy Dłu­go­szow­ski (1922-2009) – harc­mistrz, ka­pi­tan MO, par­ty­zant Sza­rych Sze­re­gów, po­li­tyk SLD
  • Jerzy Wie­nia­wa-Dłu­go­szow­ski (1898-1931) – uczest­nik I wojny świa­to­wej i wojny pol­sko-bol­sze­wic­kiej
  • Marek Dłu­go­szow­ski ps. „Ba­o­bab” (1924-1944) – uczest­nik pow­sta­nia war­szaw­skie­go

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Długosz m.

 przym. Długoszowy

Wiktionary


długoszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Dłu­go­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy Dłu­go­szo­wej staj­ni stoi buda dla psa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Długosz mos., Długoszowski mos.

 przym. Długoszowski

Wiktionary


długoszpar

ga­tu­nek plank­to­no­żer­ne­go re­ki­na; żar­łacz ol­brzy­mi, rekin ol­brzy­mi, rekin sło­necz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ce­tor­hi­nus ma­xi­mus|Gun­ne­rus|ref=tak., ryba mor­ska o ma­syw­nym, wrze­cio­no­wa­tym ciele z po­dro­dzi­ny dłu­gosz­pa­ro­wa­tych;

Wiktionary

Dłu­gosz­par, rekin ol­brzy­mi, żar­łacz ol­brzy­mi, rekin gi­gan­tycz­ny, rekin sło­necz­ny ("Ce­tor­hi­nus ma­xi­mus") – ga­tu­nek dużej, mor­skiej ryby chrzęst­nosz­kie­le­to­wej, je­dy­ny ży­ją­cy przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny dłu­gosz­pa­ro­wa­tych (Ce­tor­hi­ni­dae) za­li­cza­nej do lam­noksz­tałt­nych. Na­zy­wa­ny cza­sa­mi re­ki­nem sło­necz­nym z po­wo­du skłon­no­ści do wy­grze­wa­nia się na słoń­cu tuż pod po­wierzch­nią wody.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bio­lo­gia roz­ro­du dłu­gosz­pa­rów nie zo­sta­ła do tej pory do­brze poz­na­na.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rekin olbrzymi, żarłacz olbrzymi, rekin gigantyczny, rekin słoneczny

Wiktionary


długoszpon

ptak (8 ga­tun­ków) za­miesz­ku­ją­cy te­re­ny ba­gni­ste i bo­ga­to za­ro­śnię­te ro­ślin­no­ścią zbior­ni­ki wodne w re­jo­nach tro­pi­kal­nych; cha­rak­te­ry­stycz­ne dłu­gie nogi z dłu­gi­mi pal­ca­mi, umoż­li­wia­ją­ce cho­dze­nie po pły­wa­ją­cej ro­ślin­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ja­ca­ni­dae|ref=tak.;

Wiktionary


długoszyi

1. ma­ją­cy długą szyję;
2. ge­re­nuk dłu­go­szyi - ga­tu­nek an­ty­lo­py z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy długą szyję

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) długoszyjny

Wiktionary


długoszyjkowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z typu wor­kow­ców


SJP.pl


długoszyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dłu­go­szyn – część mia­sta Ja­worz­no w woj. ślą­skim
  • Dłu­go­szyn – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. su­lę­ciń­skim, w gmi­nie Su­lę­cin
  • Dłu­go­szyn – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek oso­bo­wy w ko­le­jo­wy w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim

Wikipedia


długoszypułkowy

przy­miot­nik

 (1.1) bot. ma­ją­cy dłu­gie szy­puł­ki

Wiktionary


długoterminowiec

1. śro­do­wi­sko­wo: me­te­o­ro­log zaj­mu­ją­cy się opra­co­wy­wa­niem dłu­go­ter­mi­no­wych pro­gnoz po­go­dy;
2. ska­za­ny na dłu­go­let­nie wię­zie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. wię­zień od­sia­du­ją­cy długi wyrok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długoterminowość

 przym. długoterminowy

Wiktionary


długoterminowość

→ dłu­go­ter­mi­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dłu­go­ter­mi­no­we; cecha tych, któ­rzy są dłu­go­ter­mi­no­wi

Wiktionary

Patrz:

długoterminowy

Powiązane:

 przym. długoterminowy

 przysł. długoterminowo

 rzecz. długoterminowiec mos.

Wiktionary


długoterminowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) trwa­ją­cy długo; prze­wi­dzia­ny na długi okres lub ma­ją­cy od­le­gły ter­min re­a­li­za­cji

 (1.2) środ. o więź­niu: od­by­wa­ją­cy długą karę wię­zie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dłu­go­ter­mi­no­wa stra­te­gia oz­na­cza prze­de wszyst­kim dobre pla­no­wa­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długoterminowiec mos., długoterminowość ż.

 przym. terminowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) długookresowy

Wiktionary


długotrwale

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dłu­gotr­wa­ły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długotrwałość ż.

 przym. długotrwały

Wiktionary


długotrwałość

→ dłu­gotr­wa­ły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co dłu­gotr­wa­łe

Wiktionary

Patrz:

długotrwały

Powiązane:

 przym. długotrwały

 przysł. długotrwale

Wiktionary


długotrwały

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy przez długi czas

 (1.2) ma­ją­cy długi czas przy­dat­no­ści, trwa­ło­ści lub dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dłu­gotr­wa­łe de­szcze w gó­rach wy­wo­ła­ły po­wódź na po­gó­rzu.

 (1.1) Przy apro­ba­cie ro­dzi­ców ucz­nio­wie biorą dłu­gotr­wa­łe zwol­nie­nia le­kar­skie umoż­li­wia­ją­ce im nie­cho­dze­nie na lek­cje WF-u.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔˈtr̥fawɨ, AS: du̯ugotr̦fau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długotrwałość ż.

 przysł. długotrwale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieprzemijający

Wiktionary


długotrzonkowy

1. ma­ją­cy dług trzo­nek;
2. próch­ni­lec dłu­go­trzon­ko­wy - ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny próch­nil­co­wa­tych


SJP.pl


długouch

Dłu­go­uch ("Oto­nyc­te­ris") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny mrocz­ków (Ve­sper­ti­lio­ni­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny mrocz­ko­wa­tych (Ve­sper­ti­lio­ni­dae).

Wikipedia


długouchaty

przy­miot­nik

 (1.1) daw. ma­ją­cy dłu­gie ucha

Wiktionary


długouchy

ma­ją­cy dłu­gie uszy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy dłu­gie uszy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez lasy, bło­nia, pia­ski, góry i wą­do­ły, / Czło­wiek dwa dłu­go­u­che pro­wa­dził ru­ma­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długouch mzw.

 przym. długouszny, długouszaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) długouszny; daw. długouszaty, długouszy, długouch

Wiktionary


długoweekendowy

[czy­taj: dłu­go­łi­ken­do­wy] zwią­za­ny z dłu­gim we­e­ken­dem


SJP.pl


długowieczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dłu­go­wiecz­ny; bar­dziej dłu­go­wiecz­ny


SJP.pl


długowieczność

→ dłu­go­wiecz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dłu­gie życie;

 (1.2) dłu­gie trwa­nie

Wiktionary

Dłu­go­wiecz­ność – dłu­gość życia czło­wie­ka, zwie­rzę­cia, bądź drze­wa wyż­sza od ocze­ki­wa­nej.

Wpływ na dłu­go­wiecz­ność mają różne czyn­ni­ki. Głów­nie są to uwa­run­ko­wa­nia ge­ne­tycz­ne (od­po­wia­da­ją w 20-30% za dłu­go­wiecz­ność), styl życia, a także kli­mat da­ne­go kraju. Przy­pad­ka­mi skraj­nej dłu­go­wiecz­no­ści są tzw. su­per­stu­lat­ko­wie, czyli osoby, które prze­kro­czy­ły 110 lat.

Wikipedia

Patrz:

długowieczny

Przykłady

 (1.1) Ja­po­nia stoi na czele państw na świe­cie pod wzglę­dem dłu­go­wiecz­no­ści swo­ich miesz­kań­ców: aż 87,2 lat dla ko­biet i 81 dla męż­czyzn.

 (1.1) – Budyń jest na dłu­go­wiecz­ność. Z tym że wa­ni­lio­wy – szep­ta­ły ko­bie­ty, usi­łu­jąc wy­tłu­ma­czyć w ten spo­sób upo­do­ba­nia dok­to­ra do mlecz­nych de­se­rów.

 (1.2) Rad bo­wiem na­le­ży do grupy pier­wiast­ków ziem al­ka­licz­nych o wy­bit­nie okre­ślo­nych włas­no­ściach, a jak­kol­wiek ilość jego w ru­dach uranu jest nader mała (naj­wy­żej około 500 mgr. na tonnę), to jed­nak przy względ­nej dłu­go­wiecz­no­ści radu (okres półtr­wa­nia wy­no­si 1600 lat) ilość ta jest wy­star­cza­ją­ca, aby można było wy­o­dręb­nić czy­ste sole radu, okre­ślić jego cię­żar ato­mo­wy (226, 0), a nawet otrzy­mać Ra w sta­nie me­ta­lu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. długowieczny

Wiktionary


długowieczny

przy­miot­nik

 (1.1) długo ży­ją­cy lub ma­ją­cy długo żyć, długo trwa­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gru­sze są dłu­go­wiecz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długowieczność ż.

Wiktionary


długowiekowy

ma­ją­cy wiele wie­ków, trwa­ją­cy wiele wie­ków; wie­lo­wie­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy wiele wie­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śred­nio­wiecz­ny Ko­ściół był matką wielu dłu­go­wie­ko­wych in­sty­tu­cji (uni­wer­sy­te­tów, za­ko­nów ry­cer­skich) oraz idei (np. czyść­ca, świę­tej wojny).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔvʲjɛˈkɔvɨ, AS: du̯ugovʹi ̯ekovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wiek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielowiekowy

Wiktionary


długowzroczny

daw­niej: da­le­kowz­rocz­ny


SJP.pl


długowąsowate

ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb su­moksz­tałt­nych


SJP.pl

Dłu­go­wą­so­wa­te (Cla­rii­dae) – ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb su­moksz­tałt­nych (Si­lu­ri­for­mes), bli­sko spo­krew­nio­na z He­te­rop­ne­u­sti­dae. Po­ła­wia­ne go­spo­dar­czo, ho­do­wa­ne w ak­wa­kul­tu­rze, a mniej­sze ga­tun­ki – w ak­wa­ry­sty­ce.

Wikipedia


długowąsy

1. ma­ją­cy dłu­gie wąsy;
2. kiełb dłu­go­wą­sy - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych


SJP.pl


długowłosy

ma­ją­cy dłu­gie włosy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. ma­ją­cy dłu­gie włosy

 (1.2) kynol. ma­ją­cy długą sierść

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) czło­wiek z dłu­gi­mi wło­sa­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­dzia sie­dzi w ławce z tą dłu­go­wło­są dziew­czyn­ką, którą poz­na­li­śmy na roz­po­czę­ciu roku szkol­ne­go.

 (2.1) Pod­szedł do mnie jakiś dłu­go­wło­sy i po­pro­sił o pa­pie­ro­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdwuɡɔˈvwɔsɨ, AS: du̯ugovu̯osy

Wiktionary


długowłóknisty

zło­żo­ny z dłu­gich włó­kien


SJP.pl


długoziarnisty

ryż dłu­go­ziar­ni­sty - od­mia­na ryżu o dłu­gich ziar­nach


SJP.pl


długołańcuchowy

przy­miot­nik

 (1.1) o dłu­gim łań­cu­chu

Wiktionary


długołęcki

przy­miot­nik od: Dłu­go­łę­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ma­rian Dłu­go­łęc­ki (1911–1987) – ka­pi­tan dy­plo­mo­wa­ny pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go, ofi­cer wy­wia­du
  • Ry­szard Dłu­go­łęc­ki (ur. 1933) – pol­ski le­karz, hi­ma­la­i­sta, uczest­nik wy­praw wy­so­ko­gór­skich, pu­bli­cy­sta i tłu­macz li­te­ra­tu­ry pię­knej oraz na­u­ko­wej
  • Ste­fan Dłu­go­łęc­ki (1906–1948) – pod­puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go

Wikipedia


długołęka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dłu­go­łę­ka – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Dłu­go­łę­ka
  • Dłu­go­łę­ka – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Strzel­ce
  • Dłu­go­łę­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Opi­no­gó­ra Górna
  • Dłu­go­łę­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. mo­niec­kim, w gmi­nie Kryp­no
  • Dłu­go­łę­ka – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­szow­skim, w gmi­nie Osiek
  • Dłu­go­łę­ka – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. lidz­bar­skim, w gmi­nie Lidz­bark War­miń­ski
  • Dłu­go­łę­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Ko­by­lin
  • Dłu­go­łę­ka – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard
  • Dłu­go­łę­ka (Dłu­go­łę­ka-Świer­kla)
  • Dłu­go­łę­ka – gmina wiej­ska
  • Dłu­go­łę­ka – sta­cja ko­le­jo­wa
  • Dłu­go­łę­ka – dawna gmina wiej­ska

Wikipedia


długościomierz

mier­nik dłu­go­ści, wy­mia­rów, roz­mia­rów obiek­tów, ciał, sto­so­wa­ny zaz­wy­czaj w me­cha­ni­ce pre­cy­zyj­nej


SJP.pl


długość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. miara od­le­gło­ści mię­dzy dwoma punk­ta­mi li­czo­na w linii pro­stej albo po krzy­wej;

 (1.2) o cza­sie: czas trwa­nia cze­goś

 (1.3) fiz. o fali: najm­niej­sza od­le­głość mię­dzy dwoma punk­ta­mi o tej samej fazie drgań;

 (1.4) geogr. jedna ze współ­rzęd­nych ge­o­gra­ficz­nych, zmie­nia­ją­ca się w kie­run­ku wschód-za­chód

 (1.5) cecha tego, co dłu­gie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dłu­gość fi­zycz­na
  • dłu­gość ge­o­gra­ficz­na
  • dłu­gość fali
  • dłu­gość eklip­tycz­na
  • dłu­gość Planc­ka
  • dłu­gość słowa
  • dłu­gość łuku
  • dłu­gość cał­ko­wi­ta
  • dłu­gość mię­dzy pio­na­mi
  • od­le­głość

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sznu­rek dłu­go­ści metra zmie­ści się w kie­sze­ni.

 (1.2) Prze­wi­dy­wa­na dłu­gość ocze­ki­wa­nia znie­chę­ci­ła ją do zło­że­nia za­mó­wie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdwuɡɔɕt͡ɕ, AS: du̯ugość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dłużyzna ż., dłużyca ż., dłużenie n., wydłużenie n.

 czas. przedłużyć, przedłużać, dłużyć ndk., wydłużyć dk.

 przym. długi, długaśny, podłużny

 przysł. długo, długaśnie, wzdłuż

 temsłow. długo-

 przyim. wzdłuż

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) długość fali

 (1.4) długość geograficzna

Wiktionary


dłuski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­sandr Dłu­ski (1883–1956) – ro­syj­ski woj­sko­wy
  • Bo­le­sław Roman Dłu­ski (1826–1905) – pol­ski le­karz, ma­larz i woj­sko­wy
  • Dawid Dłu­ski (* ?– 1510) – sta­ro­sta Ko­ni­na w la­tach 1506–1510
  • Erazm Dłu­ski (1857–1923) – kom­po­zy­tor, pia­ni­sta i pro­fe­sor
  • Jakub Dłu­ski (* 1987) – pol­ski ko­szy­karz
  • Jakub Fran­ci­szek Dłu­ski (* ?–1683) – du­chow­ny ka­to­lic­ki, fran­cisz­ka­nin i bi­skup ba­kow­ski
  • Jan Igna­cy Dłu­ski (1724–?) – du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, bi­skup po­moc­ni­czy i ka­no­nik ka­mie­niec­ki
  • Ka­zi­mierz Dłu­ski (1855–1930) – le­karz ftyz­ja­tra i spo­łecz­nik
  • Ma­mert Dłu­ski (1788–1843) – ge­ne­rał bry­ga­dy
  • Ostap Dłu­ski (1892–1964) – ga­li­cyj­ski dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny
  • Re­mi­gian Dłu­ski – woj­ski więk­szy i re­gent grodz­ki ka­mie­niec­ki
  • Se­ba­stian Dłu­ski (* ?–1807) – pod­ko­mo­rzy ko­ron­ny i sta­ro­sta łu­kow­ski

Wikipedia


dłusko

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dłu­sko – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Wę­go­rzy­no
  • Dłu­sko – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Czło­pa
  • Dłu­sko – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, w gmi­nie Zło­cie­niec
  • Dłu­sko – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Wę­go­rzy­no

Wikipedia


dłutak

na­rzę­dzie do dłu­to­wa­nia ob­wied­nio­we­go kół zę­ba­tych


SJP.pl


dłutarka

urzą­dze­nie do obrób­ki me­ta­lu


SJP.pl


dłuteczko

zdrob­nie­nie od: dłut­ko


SJP.pl


dłutko

zdrob­nie­nie od: dłuto; małe dłuto


SJP.pl


dłutkowaty

ma­ją­cy kształt dłut­ka, przy­po­mi­na­ją­cy dłut­ko


SJP.pl


dłuto

na­rzę­dzie zbu­do­wa­ne z ostrza i uchwy­tu, uży­wa­ne m.in. do obrób­ki rzeź­biar­skiej, prze­ci­na­nia, wy­ko­ny­wa­nia ot­wo­rów, za­głę­bień


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. me­ta­lo­we na­rzę­dzie, zło­żo­ne z uchwy­tu i ostrza, uży­wa­ne m.in. do ręcz­nej obrób­ki rzeź­biar­skiej, wy­ko­ny­wa­nia ot­wo­rów, za­głę­bień, rzeź­bie­nia, prze­ci­na­nia i wy­gła­dza­nia;

 (1.2) grub. penis

Wiktionary

Dłuto – na­rzę­dzie ręcz­ne wy­ko­na­ne zwy­kle ze stali na­rzę­dzio­wej lub nie­sto­po­wej uży­wa­ne do obrób­ki drew­na przez sny­ce­rzy, rzeź­bia­rzy, sto­la­rzy i drze­wo­ryt­ni­ków. Od­po­wied­niej kon­struk­cji dłuta, zwane prze­ci­na­ka­mi, uży­wa­ne są rów­nież do obrób­ki ka­mie­nia przez ka­mie­nia­rzy i rzeź­bia­rzy, a także przy pra­cach bu­dow­la­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdwutɔ, AS: du̯uto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dłutownica ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. holajza

 (1.2) zob. penis.

Wiktionary


dłutowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dłu­to­wać.

Wiktionary

Dłu­to­wa­nie – ro­dzaj obrób­ki skra­wa­niem po­le­ga­ją­cy na skra­wa­niu ma­te­ria­łu nożem umo­co­wa­nym do su­wa­ka wy­ko­nu­ją­ce­go pio­no­wy lub po­zio­my ruch po­su­wi­sto-zwrot­ny. Dłu­to­wa­nie sto­su­je się do obrób­ki kształ­tów nie­o­bro­to­wych jak uzę­bie­nie kół zę­ba­tych, krzyw­ki, rowki pod wpu­sty itp. Obra­biar­ka do dłu­to­wa­nia na­zy­wa się dłu­tow­ni­cą.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. dłutować ndk.

 rzecz. dłutownica ż.

Wiktionary


dłutowaty

ma­ją­cy kształt dłuta, przy­po­mi­na­ją­cy dłuto


SJP.pl


dłutować

1. obra­biać dłu­tem lub skra­wać dłu­tow­ni­cą (stru­gar­ką pio­no­wą) drew­no, metal, ka­mień itp.;
2. daw­niej: rzeź­bić


SJP.pl


dłutownica

w tech­ni­ce: obra­biar­ka skra­wa­ją­ca do obrób­ki ot­wo­rów wie­lo­kąt­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) masz. stru­gar­ka pio­no­wa, słu­żą­ca do obrób­ki kół zę­ba­tych i ot­wo­rów wie­lo­kąt­nych, row­ków wpu­sto­wych itp.;

Wiktionary

Dłu­tow­ni­ca, stru­gar­ka pio­no­wa – obra­biar­ka do obrób­ki skra­wa­niem, któ­rej głów­nym ru­chem jest ruch pro­sto­li­nio­wy w pła­szczyź­nie pio­no­wej (na­rzę­dzia skra­wa­ją­ce­go). Na­rzę­dzia sto­so­wa­ne do dłu­to­wa­nia są bez­poś­red­nio mo­co­wa­ne w imaku no­żo­wym lub spe­cjal­nych opraw­kach wraz z nio­są­cym je su­wa­kiem. Wy­po­sa­żo­ne są w stoły obro­to­we wraz z po­dziel­ni­cą, umoż­li­wia to do­kład­ne usta­wie­nie ką­to­we przed­mio­tu obra­bia­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dłu­tow­ni­cą można wy­ko­ny­wać koła zę­ba­te.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdwutɔvʲˈɲit͡sa, AS: du̯utovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dłuto n., dłutko n., dłutarka ż., dłutownik mrz./mos., dłutowanie n., wydłutowanie n.

 czas. dłutować ndk., wydłutować dk.

 przym. dłutowski, dłutowski, dłutkowaty

 przysł. dłutkowato

Wiktionary


dłutowniczy

→ dłu­tow­nik


SJP.pl

Patrz:

dłutownik

dłutownik

młot słu­żą­cy do obra­bia­nia ka­mie­ni; kar­bow­nik


SJP.pl


dłutowski

→ Dłu­tów


SJP.pl

Patrz:

Dłutów

dłutowy

→ dłuto, np. pług dłu­to­wy


SJP.pl


dłutów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dłu­tów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Dłu­tów.

Pry­wat­na wieś du­chow­na "Dło­tów" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie piotr­kow­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go, włas­ność kra­kow­skiej ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Dłu­tów.

Wikipedia


dłuż.

skrót od: dol­no­łu­życ­ki; dłż.


SJP.pl


dłużec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dłu­żec – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lwó­wec­kim, w gmi­nie Lwó­wek Ślą­ski
  • Dłu­żec – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Wol­brom
  • Dłu­żec – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Piec­ki
  • Dłu­żec – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Wę­go­rze­wo
  • Dłu­żec – gro­ma­da
  • Dłu­żec – dawna gmina
  • Dłu­żec – je­zio­ro w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie mrą­gow­skim, w gmi­nie Piec­ki
  • Dłu­żec – je­zio­ro w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim, w gmi­nie Ru­cia­ne-Nida
  • Dłu­żec – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Banie
  • Dłu­żec – szczyt w Gó­rach Izer­skich
  • Dłu­żec Mały, Dłu­żec Wiel­ki

Wikipedia


dłużej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: długo


SJP.pl


dłużenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dłu­żyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dłużyć

 rzecz. długość ż.

Wiktionary


dłużewski

naz­wi­sko


SJP.pl


dłużniczka

→ dłuż­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: dłuż­nik (fi­nan­so­wy)

 (1.2) forma żeń­ska od: dłuż­nik (mo­ral­ny)

Wiktionary

Patrz:

dłużnik

Przykłady

 (1.1) Jeśli wszyst­kie moje dłuż­nicz­ki w pracy od­da­dzą mi pie­nią­dze, to kupię sobie tę nową su­kien­kę.

 (1.2) Dzię­ku­ję ci za pomoc, je­stem twoją dłuż­nicz­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dwuʒʲˈɲit͡ʃka, AS: du̯užʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 zob. dłużnik.

Wiktionary


dłużniewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Dłuż­niew­ski – pol­ski ma­larz, ry­sow­nik, gra­fik, fo­to­graf, per­for­mer
  • Jan Dłuż­niew­ski – pol­ski szlach­cic, urzęd­nik i sę­dzia
  • Mi­ro­sław Dłuż­niew­ski – pol­ski le­karz
  • Wik­tor Dłuż­niew­ski – pol­ski na­u­czy­ciel, li­te­rat, poeta

Wikipedia


dłużnik

1. osoba lub firma, która za­cią­gnę­ła dług;
2. osoba ma­ją­ca wobec kogoś mo­ral­ne zo­bo­wią­za­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba lub in­sty­tu­cja zo­bo­wią­za­na do zwro­tu długu (w for­mie pie­nięż­nej lub rze­czo­wej) wie­rzy­cie­lo­wi;

 (1.2) książk. osoba ma­ją­ca wobec kogoś mo­ral­ne zo­bo­wią­za­nia

Wiktionary

Dłuż­nik ( de­bi­tor) – osoba zo­bo­wią­za­na do speł­nie­nia świad­cze­nia na rzecz innej osoby (wie­rzy­cie­la) na pod­sta­wie łą­czą­ce­go je sto­sun­ku zo­bo­wią­za­nio­we­go.

W po­stę­po­wa­niu eg­ze­ku­cyj­nym w ad­mi­ni­stra­cji od­po­wied­ni­kiem dłuż­ni­ka jest zo­bo­wią­za­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeśli dłuż­ni­cy nadal będą za­le­gać mi ze spła­ta­mi, to w końcu ja sam nie będę miał czym za­pła­cić ra­chun­ków.

 (1.2) Dzię­ku­ję ci za pomoc, je­stem twoim dłuż­ni­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdwuʒʲɲik, AS: du̯užʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zadłużać/zadłużyć

 rzecz. dług m.

:: fż. dłużniczka

 przym. dłużny

Wiktionary


dłużność

daw­niej: dług


SJP.pl


dłużny

1. ma­ją­cy dług do spła­ce­nia;
2. opie­wa­ją­cy na pe­wien dług, sta­no­wią­cy dług;
3. mo­ral­nie zo­bo­wią­za­ny do cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy do spła­ce­nia dług

 (1.2) ma­ją­cy chęć lub obo­wią­zek odw­za­jem­nie­nia się komuś

 (1.3) opie­wa­ją­cy na okre­ślo­ny dług; sta­no­wią­cy dług

 (1.4) daw. prze­bie­ga­ją­cy wzdłuż

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dług mrz., dłużnik mos., zadłużenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) winien

 (1.2) wdzięczny

 (1.4) podłużny

Wiktionary


dłuższy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: długi


SJP.pl


dłużyca

1. długi pień ścię­te­go drze­wa
2. gwa­ro­wo o wy­so­kiej ko­bie­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) leśn. długi pień ścię­te­go drze­wa z ob­cię­ty­mi ga­łę­zia­mi i wierz­choł­kiem, ma­ją­cy dłu­gość m.in. 9 m w przy­pad­ku drzew igla­stych i 6 m w przy­pad­ku drzew li­ścia­stych;

 (1.2) gwara. szo­fer­ska cię­ża­rów­ka z długą skrzy­nią ła­dun­ko­wą

 (1.3) gwara. szo­fer­ska na­cze­pa Jel­cza

Wiktionary

Zo­bacz też: Dłu­ży­ca – wznie­sie­nie we Wzgó­rzach Bu­ko­wych.

Dłu­ży­ca – długi pień ścię­te­go drze­wa z ob­cię­tym wierz­choł­kiem i ga­łę­zia­mi. Jest to drew­no okrą­głe, śred­nio­wy­mia­ro­we lub wiel­ko­wy­mia­ro­we, o mi­ni­mal­nej dłu­go­ści 9 m dla ga­tun­ków igla­stych i 6 m dla ga­tun­ków li­ścia­stych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dwuˈʒɨt͡sa, AS: du̯užyca

Wiktionary

Powiązane:

 przym. długi

 rzecz. długość ż.

Wiktionary


dłużycowy

przy­miot­nik od: dłu­ży­ca


SJP.pl


dłużynka

chrząszcz z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl

Dłu­żyn­ka ("Obe­rea") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny zgrzy­pi­ko­wych.

Wikipedia


dłużyzna

po­tocz­nie: zbyt długa, nu­żą­ca scena w ut­wo­rze, fil­mie lub sztu­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) w po­wie­ści, przed­sta­wie­niu, fil­mie: scena zbyt długa, rozw­le­kła, nu­żą­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dwuˈʒɨzna, AS: du̯užyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. długość ż.

 przym. długi

 przysł. długo

 czas. dłużyć ndk.

Wiktionary


dłużyć

dłu­żyć się - o cza­sie: zbyt wolno mijać, wy­da­wać się dłuż­szym niż zwy­kle; wlec się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. za­dłu­żać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny dłu­żyć się

 (2.1) zda­wać się dłuż­szym niż zaz­wy­czaj, za wolno mijać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdwuʒɨt͡ɕ, AS: du̯užyć

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. dług

 czas. zadłużać

 (2.1)

 rzecz. długość, dłużyzna

 przym. długi

Wiktionary


dłóg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dług

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak mi dłóg wró­cisz oroz, to ci nie bydym broł pro­cen­tu.

Wiktionary


dłż.

skrót od: dol­no­łu­życ­ki; dłuż.


SJP.pl


dź

1. po­łą­cze­nie li­te­ro­we oz­na­cza­ją­ce spół­gło­skę "dź";
2. spół­gło­ska środ­ko­wo­ję­zy­ko­wa, dźwięcz­na, zwar­to-szcze­li­no­wa, ustna


SJP.pl


dźabalpur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Ja­bal­pur.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1864 roku Dźa­bal­pur otrzy­mał prawa miej­skie.

 (1.1) Na obrze­żach Dźa­bal­pu­ru znaj­du­je się lot­ni­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dźabalpurski

Wiktionary


dźajnizm

sy­stem re­li­gij­no-etycz­ny, który pow­stał w In­diach około VI wieku p.n.e; za­ło­ży­cie­lem był Ward­ha­ma­na Ma­ha­wi­ra; dźi­nizm; dżi­nizm; dżaj­nizm


SJP.pl


dźataka

in­dyj­ska opo­wieść o po­przed­nich wcie­le­niach Buddy; dża­ta­ka


SJP.pl


dźati

kasta hin­du­ska


SJP.pl

Dźati (san­skryt जाति, „uro­dze­nie”, ang. jati) – ele­ment sy­ste­mu stra­ty­fi­ka­cji spo­łecz­nej w In­diach, okre­śla­ny nie do końca po­praw­nie ter­mi­nem kasta. Wyż­szym w ran­dze, od­no­szą­cym się do sta­nów spo­łecz­nych w In­diach, jest ter­min warna. Bó­stwo opie­kuń­cze dla kon­kret­nej dźati to dźa­ti­de­wa­ta.

Wikipedia


dźganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dźgać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dźgać ndk.

Wiktionary


dźgać

ude­rzać, go­dzić w kogoś czymś ostrym, kłu­ją­cym; źgać; żgać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dźgnąć)

 (1.1) ude­rzać lub pchać czymś spi­cza­stym i/lub ostrym

 (1.2) daw. jeść długo i żar­łocz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ban­dy­ta dźgnął nożem przy­pad­ko­we­go prze­chod­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʑɡat͡ɕ, AS: ʒ́gać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźganie n., dźgnięcie ż.

 czas. dźgnąć dk., war. żgać ndk., war. źgać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kłuć

Wiktionary


dźgnięcie

ude­rzyć kogoś czymś ostrym, kłu­ją­cym, ukłuć; źgnąć; żgnąć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ugo­dze­nie ostrym przed­mio­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zanim się prze­to opar­ło stopę na po­dło­dze, można było do­stać dzie­sięć kul, albo dźgnięć nożem.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dźgnąć dk., dźgnąć się dk., dźgać ndk., dźgać się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ukłucie

Wiktionary


dźgnąć

ude­rzyć kogoś czymś ostrym, kłu­ją­cym, ukłuć; źgnąć; żgnąć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. dźgać)

 (1.1) zadać cios kłu­ją­cy; wbić ostro za­koń­czo­ne na­rzę­dzie

 (1.2) przen. gwał­tow­nie za­bo­leć; prze­szyć bólem lub uczu­ciem

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny dźgnąć się (ndk. dźgać się)

 (2.1) dźgać jeden dru­gie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Awan­tur­nik dźgnął go nożem w ramię.

 (1.2) Zaz­drość dźgnę­ła ją jak igła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźgnięcie n.

Wiktionary


dźinijski

→ dźi­nizm; dżi­nij­ski


SJP.pl


dźinista

wyz­naw­ca dźi­niz­mu


SJP.pl


dźinistka

→ dźi­ni­sta; dżi­nist­ka


SJP.pl


dźinizm

sy­stem re­li­gij­no-etycz­ny, który pow­stał w In­diach około VI wieku p.n.e; za­ło­ży­cie­lem był Ward­ha­ma­na Ma­ha­wi­ra; dźaj­nizm; dżi­nizm; dżaj­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. rel. non­te­i­stycz­ny sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny i re­li­gij­ny pow­sta­ły w In­diach w VII-VI wieku p.n.e.;

Wiktionary

Dźi­nizm (też dżi­nizm daw­niej dżaj­nizm, dża­i­nizm, जैन धर्म – trl. "jaina dhar­ma", trb. dźaj­na dhar­ma) – non­te­i­stycz­ny sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny i re­li­gij­ny, który pow­stał w In­diach około VI wieku p.n.e. w re­ak­cji na sil­nie zry­tu­a­li­zo­wa­ny bra­mi­nizm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­wo­łu­jąc się do ahin­sy, dźi­nizm wy­ma­ga bezwz­ględ­ne­go we­ge­ta­ria­niz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑĩɲism̥, AS: ʒ́ĩńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźinista m., dźinistka ż., dżinizm m., dżinista m., dżinistka ż.

 przym. dźinijski, dżinijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżinizm, dźajnizm, dżajnizm

Wiktionary


dźiwanmukta

czło­wiek, który osią­gnął wyz­wo­le­nie za życia (tzw. mukti); dżi­wan­muk­ta


SJP.pl

Dźi­wan­muk­ta (de­wa­na­ga­ri, trl. "jīvanmukta" „Wyz­wo­lo­ny za życia”) – hin­du­i­stycz­ny tytuł od­no­szą­cy się do czło­wie­ka, który je­szcze żyje w ciele fi­zycz­nym, ale jest już wyz­wo­lo­ny z ko­ło­wro­tu wcie­leń (sam­sa­ry).

Tra­dy­cja hin­du­iz­mu uz­na­je, że czyny dźi­wan­muk­ty nie pod­le­ga­ją kon­wen­cjo­nal­nym za­sa­dom mo­ral­no­ści. Gdy czło­wiek zre­a­li­zo­wał swoją wew­nętrz­ną na­tu­rę Ab­so­lu­tu, jego dzia­ła­nia są zgod­ne z osta­tecz­nym źró­dłem wszel­kich war­to­ści.

Wikipedia


dźwierze

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. drzwi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲjɛʒɛ, AS: ʒ́vʹi ̯eže

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. drzwi nmos., odźwierny m., odźwierze n., odrzwia nmos.

:: zdrobn. drzwiczki nmos., dźwierki nmos.

 przym. drzwiowy

Wiktionary


dźwierzucianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Dźwie­rzut

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Dźwie­rzut, uro­dzo­na w Dźwie­rzu­tach

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Je­stem dźwie­rzu­cia­ni­nem od uro­dze­nia, znam pro­ble­my Dźwie­rzut i dla­te­go kan­dy­du­ję na wójta gminy Dźwie­rzu­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dźwierzuty nmos.

:: fż. dźwierzucianka ż.

 przym. dźwierzucki

Wiktionary


dźwierzucianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Dźwie­rzut

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Dźwie­rzut, uro­dzo­na w Dźwie­rzu­tach

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Je­stem dźwie­rzu­cian­ką od uro­dze­nia, znam pro­ble­my Dźwie­rzut i dla­te­go kan­dy­du­ję do na­szej rady gminy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dźwierzuty nmos.

:: fm. dźwierzucianin mos.

 przym. dźwierzucki

Wiktionary


dźwierzucki

przy­miot­nik od: Dźwie­rzu­ty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dźwie­rzu­ta­mi, do­ty­czą­cy Dźwie­rzut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dźwierzuty nmos., dźwierzucianin m., dźwierzucianka ż.

Wiktionary


dźwierzuty

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dźwie­rzu­ty (daw­niej "Swer­sut­ten", Mens­guth) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Dźwie­rzu­ty.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Dźwie­rzu­ty. Znaj­du­je się tu przy­sta­nek PKS, urząd gminy, oś­ro­dek zdro­wia, pocz­ta, bank spół­dziel­czy z ogól­no­do­stęp­nym ban­ko­ma­tem, gmin­ny oś­ro­dek kul­tu­ry, skle­py.

Wikipedia


dźwig

1. ma­szy­na słu­żą­ca do prze­no­sze­nia cięż­kich ła­dun­ków, zaz­wy­czaj na bu­do­wie
2. winda


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. techn. żuraw, ma­szy­na słu­żą­ca do prze­no­sze­nia ła­dun­ku w pio­nie i w po­zio­mie

 (1.2) zob. winda.

Wiktionary

Dźwig – urzą­dze­nie pod­no­szą­ce ob­słu­gu­ją­ce okre­ślo­ne po­zio­my, wy­po­sa­żo­ne w pod­sta­wę ła­dun­ko­wą po­ru­sza­ją­cą się wzdłuż sztyw­nych pro­wad­nic, na­chy­lo­nych do po­zio­mu pod kątem więk­szym niż 15 stop­ni, lub urzą­dze­nie pod­no­szą­ce po­ru­sza­ją­ce się po okre­ślo­nym torze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na plac bu­do­wy przy­wie­zio­no ele­men­ty kon­struk­cyj­ne dźwi­gu.

 (1.2) Dzie­ci po­ni­żej dwu­na­ste­go roku życia mogą po­ru­szać się dźwi­giem oso­bo­wym wy­łącz­nie pod opie­ką osoby peł­no­let­niej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲik, AS: ʒ́vʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwignica ż., dźwignia ż., udźwig m., dźwigowy m., dźwigowa ż., dźwigacz mrz.

 czas. dźwigać ndk., dźwignąć dk., udźwignąć dk., przedźwignąć się dk.

 przym. dźwigowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żuraw, kran, dźwignica

Wiktionary


dźwigacz

1. pier­wszy kręg szyj­ny krę­go­słu­pa; kręg szczy­to­wy; atlas;
2. mię­sień, któ­re­go skurcz po­wo­du­je unie­sie­nie da­ne­go na­rzą­du;
3. prze­sta­rza­łe, dziś iro­nicz­ne: osoba, która dźwi­ga cięż­kie przed­mio­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. kręg szyj­ny, na któ­rym opie­ra się czasz­ka;

 (1.2) sport. spor­to­wiec pod­no­szą­cy cię­ża­ry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲiɡat͡ʃ, AS: ʒ́vʹigač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwig m., dźwignia ż., dźwignik m., dźwignica ż., dźwiganie n., dźwignięcie n., dźwigowy m., dźwignicowy m.

 czas. dźwigać ndk., dźwignąć dk.

 przym. dźwigowy, dźwigniowy, dźwignicowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atlas

Wiktionary


dźwiganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dźwi­gać.

 (1.2) gw-pl|Bu­ko­wi­na. bu­do­wa­nie domu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale mi to dźwi­ga­nie cię­ża­ru, chyba "cię­żar­ku" chcia­łeś po­wie­dzieć!

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dźwigać ndk.

 rzecz. dźwigacz mrz.

Wiktionary


dźwigar

1. ele­ment kon­struk­cyj­ny, belka pod­trzy­mu­ją­ca jakąś kon­struk­cję, np. strop, skrzy­dło sa­mo­lo­tu;
2. daw­niej: dźwig


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ele­ment kon­struk­cyj­ny pod­trzy­mu­ją­cy jakąś kon­struk­cję

Wiktionary

Dźwi­gar – ele­ment kon­struk­cyj­ny (np. wią­zar lub belka), po­zio­my lub uko­śny (np. dźwi­gar da­cho­wy, stro­po­wy); frag­ment bu­dow­li (np. dźwi­gar mo­sto­wy, sta­no­wią­cy zaz­wy­czaj przę­sło mostu) prze­no­szą­cy ob­cią­że­nia kon­struk­cji na pod­po­ry głów­ne (ścia­ny, słupy lub fi­la­ry).

Wikipedia


dźwigarka

ma­szy­na do prze­no­sze­nia lub pod­no­sze­nia cię­ża­rów; lewar; winda śru­bo­wa


SJP.pl


dźwigarowy

przy­miot­nik od: dźwi­gar


SJP.pl


dźwigać

cza­sow­nik

 (1.1) pod­no­sić z wy­sił­kiem w górę coś cięż­kie­go

 (1.2) nieść cięż­kie rze­czy

 (1.3) przen. pod­no­sić na wyż­szy po­ziom

 (1.4) przen. dawać radę ja­kimś tru­dom

cza­sow­nik zwrot­ny

 (2.1) dźwi­gać się → pod­no­sić się, wsta­wać

 (2.2) dźwi­gać się → przen. być od­bu­do­wy­wa­nym

 (2.3) dźwi­gać się → przen. wy­do­sta­wać się włas­ny­mi si­ła­mi z bar­dzo cięż­kiej sy­tu­a­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wśród po­dek­scy­to­wa­nych za­wod­ni­ków krę­cił się re­dak­tor Wy­ro­ba w to­wa­rzy­stwie wiot­kie­go mło­dzień­ca dźwi­ga­ją­ce­go ma­gne­to­fon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲiɡat͡ɕ, AS: ʒ́vʹigać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwig m., dźwigar m., dźwignica ż., dźwiganie n., dźwigowy m., dźwigowa ż., dźwignicowy m., dźwignicowa ż., dźwigarka ż., udźwig m., dźwigacz mrz.

 czas. dźwignąć, udźwignąć, wydźwignąć, podźwignąć

 przym. dźwigowy

 ims. dźwignięty

Wiktionary


dźwigienka

nie­wiel­ka dźwi­gnia


SJP.pl


dźwigienkowy

przy­miot­nik od: dźwi­gien­ka


SJP.pl


dźwignia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. prze­łącz­nik zre­a­li­zo­wa­ny za po­mo­cą da­ją­ce­go się prze­su­wać drąż­ka

 (1.2) fiz. jedna z ma­szyn pro­stych, któ­rych za­da­niem jest uzy­ska­nie dzia­ła­nia więk­szej siły przez za­sto­so­wa­nie mniej­szej siły;

 (1.3) sport. chwyt w sztu­kach walki, unie­ru­cha­mia­ją­cy prze­ciw­ni­ka przez zmu­sze­nie jego sta­wów do pracy w nie­na­tu­ral­nych wa­run­kach;

 (1.4) ekon. in­stru­ment fi­nan­so­wy po­le­ga­ją­cy na zwięk­sze­niu za­dłu­że­nia w celu pod­nie­sie­nia zy­skow­no­ści in­we­sty­cji; dzię­ki wy­ko­rzy­sta­niu ka­pi­ta­łu ob­ce­go, po jego spła­ce­niu wraz z kosz­ta­mi, zwięk­sza się cał­ko­wi­ty zysk, mimo po­zo­sta­wie­nia wkła­du włas­ne­go na niez­mie­nio­nym po­zio­mie

 (1.5) ekon. bank. fi­nan­so­wy in­stru­ment po­chod­ny po­le­ga­ją­cy na zwie­lo­krot­nie­niu efek­tów zmian kursu in­stru­men­tu ba­zo­we­go za po­mo­cą ni­skie­go de­po­zy­tu, sta­no­wią­ce­go tylko część in­we­sto­wa­nej sumy

Wiktionary

Dźwi­gnia – ma­szy­na pro­sta, jest to sztyw­na belka za­wie­szo­na (pod­par­ta) na osi mo­gą­ca obra­cać się wokół niej, umoż­li­wia uzy­ska­nie więk­szej siły przy za­sto­so­wa­niu mniej­szej siły lub więk­sze­go prze­su­nię­cia wy­wo­ła­ne­go mniej­szym.

Dźwi­gnia wcho­dzi w skład wielu me­cha­niz­mów, które rów­nież czę­sto na­zy­wa­ne są w skró­cie dźwi­gnią (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po­cze­kaj – po­wie­dział Sidor. – Tam pod ścia­ną wi­dzia­łem jakiś pręt, spró­bu­je­my zro­bić dźwi­gnię.

 (1.5) Naj­wyż­szą obec­nie sto­so­wa­ną dźwi­gnię można spot­kać na Fo­re­xie, gdzie wy­no­si ona nawet 3000:1.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲiɟɲa, AS: ʒ́vʹiǵńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwig mrz., dźwignica ż., dźwigowy mos., dźwigacz mrz.

 przym. dźwigowy, dźwigniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drążek, pot. wajcha, lewar

 (1.4) lewar

Wiktionary


dźwignica

urzą­dze­nie do pod­no­sze­nia i prze­mie­szcza­nia ła­dun­ków na nie­wiel­kie od­le­gło­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ma­szy­na z dłu­gim, ru­cho­mym ra­mie­niem słu­żą­ca do prze­no­sze­nia ła­dun­ku;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sły­sza­łaś, że hu­ra­gan prze­wró­cił dwie dźwi­gni­ce w por­cie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲiɟˈɲit͡sa, AS: ʒ́vʹiǵńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwig m., dźwignia ż., udźwig m., dźwigowy m., dźwigowa ż., dźwigacz mrz.

 czas. dźwigać ndk., dźwignąć dk., udźwignąć dk., przedźwignąć się dk.

 przym. dźwigowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwig

Wiktionary


dźwignicowy

przy­miot­nik od: dźwi­gni­ca


SJP.pl


dźwignik

urzą­dze­nie słu­żą­ce do pod­no­sze­nia przed­mio­tów na małą wy­so­kość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do pod­no­sze­nia, uno­sze­nia lub prze­no­sze­nia cięż­kich przed­mio­tów na nie­du­że wy­so­ko­ści

Wiktionary

Dźwi­gnik, dźwi­gnik o ruchu pro­sto­li­nio­wym (pot. le­wa­rek) – urzą­dze­nie dźwi­go­we do pio­no­we­go (lub zbli­żo­ne­go do pio­no­we­go) prze­mie­szcza­nia (pod­no­sze­nia) obiek­tów, zwy­kle na nie­wiel­ką wy­so­kość. Naj­czę­ściej sto­so­wa­nym dźwi­gni­kiem jest pod­no­śnik. Wszyst­kie dźwi­gni­ki sto­so­wa­ne w warsz­ta­tach i wul­ka­ni­za­cjach, a mo­co­wa­ne na stałe do po­dło­ża, pod­le­ga­ją do­zo­ro­wi tech­nicz­ne­mu UDT.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dźwigacz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lewar, podnośnik, war. dźwignica

Wiktionary


dźwigniowy

przy­miot­nik od: dźwi­gnia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. zwią­za­ny z dźwi­gnią; dzia­ła­ją­cy na za­sa­dzie dźwi­gni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwigacz mrz., dźwignia ż.

Wiktionary


dźwigowy

przy­miot­nik od: dźwig


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ob­słu­gu­ją­ca dźwig

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z dźwi­giem, do­ty­czą­cy dźwi­gu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲiˈɡɔvɨ, AS: ʒ́vʹigovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwig mrz., dźwignica ż., dźwignia ż., udźwig mrz.

:: fż. dźwigowa ż.

 czas. dźwigać ndk., dźwignąć dk., udźwignąć dk., przedźwignąć się dk.

Wiktionary


dźwigoń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. tra­garz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲiɡɔ̃ɲ, AS: ʒ́vʹigõń

Wiktionary


dźwina

rzeka prze­pły­wa­ją­ca przez Rosję, Bia­ło­ruś i Łotwę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka pły­ną­ca przez Rosję, Bia­ło­ruś i Łotwę, ucho­dzą­ca do Za­to­ki Ry­skiej;

Wiktionary

Nie mylić z: Dwina.

Dźwi­na ( Da­u­ga­va, Дзвіна – Dzwi­na lub Заходняя Дзвіна – "Za­chod­nia­ja Dzwi­na", Западная Двина – "Za­pad­na­ja Dwina", Da­u­gu­va, liw. "Väina", Düna, dawna nazwa: "Rubon") – druga (po Wiśle) pod wzglę­dem dłu­go­ści rzeka ucho­dzą­ca do Bał­ty­ku. Prze­pły­wa­ją­ca przez Rosję, Bia­ło­ruś i Łotwę, ma­ją­ca swoje źró­dła na wzgó­rzach Wał­da­ju w za­chod­niej Rosji, na pół­noc­ny za­chód od mia­sta An­drie­a­pol, ucho­dzą­ca do Za­to­ki Ry­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dźwi­na pły­nie przez Dy­ne­burg.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dźwińsk m., Dźwinów m., Dwina ż.

 przym. dźwiński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Dźwina Zachodnia

Wiktionary


dźwirze

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) stpol. śrpol. drzwi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʑvʲiʒɛ, AS: ʒ́vʹiže

Wiktionary


dźwirzynianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Dźwi­rzy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dźwirzyno n.

:: fż. dźwirzynianka ż.

 przym. dźwirzyński

Wiktionary


dźwirzyno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś ry­bac­ka w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;

Wiktionary

Port, przy­stań, most, dęby

Dźwi­rzy­no (niem. "Kol­ber­ger Deep") – wieś so­łec­ka w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, w gmi­nie Ko­ło­brzeg. Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest nad Mo­rzem Bał­tyc­kim, na Po­brze­żu Szcze­ciń­skim, nad je­zio­rem Resko Przy­mor­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dźwi­rzy­no jest miej­sco­wo­ścią wy­po­czyn­ko­wą.

 (1.1) Głów­ną ulicą Dźwi­rzy­na jest ulica Wyz­wo­le­nia.

 (1.1) Dźwi­rzy­no leży nad je­zio­rem Resko Przy­mor­skie i nad Mo­rzem Bał­tyc­kim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲiˈʒɨ̃nɔ, AS: ʒ́vʹižỹno

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dźwirzyński

 rzecz. dźwirzynianin m., dźwirzynianka ż.

Wiktionary


dźwirzyński

do­ty­czą­cy Dźwi­rzy­na, ką­pie­li­ska nad Mo­rzem Bał­tyc­kim


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Dźwi­rzy­na, zwią­za­ny z Dźwi­rzy­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dźwirzyno n., dźwirzynianin m., dźwirzynianka ż.

Wiktionary


dźwiyrka

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. drzwicz­ki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwiyrka

Wiktionary


dźwiyrza

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. drzwi

Wiktionary


dźwiyrze

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. drzwi

Wiktionary


dźwięczeć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dźwię­knąć, dk. za­dzę­czeć)

 (1.1) wy­da­wać dźwięk

 (1.2) być wy­czu­wal­nym w mowie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za to na łą­kach we­so­ło dźwię­cza­ły że­la­za ko­sa­rzy ści­na­ją­ce buj­nie po­ro­słą trawę (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwięczenie n., dźwięcznik mrz., dźwięczność ż., dźwięk mrz., dźwiękowiec mos.

 przym. dźwięczny

 przysł. dźwięcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzmieć, rozbrzmiewać

Wiktionary


dźwięczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: dźwięcz­nie


SJP.pl


dźwięczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dźwięcz­ny


SJP.pl


dźwięcznik

Dźwięcz­nik, czara gło­so­wa – wylot (za­koń­cze­nie) in­stru­men­tu dę­te­go, które na­da­je dźwię­kom wy­da­wa­nym przez po­szcze­gól­ne in­stru­men­ty dęte spe­cy­ficz­ną barwę, w za­leż­no­ści od kształ­tu i ma­te­ria­łu, z któ­re­go zo­stał wy­ko­na­ny.

Wikipedia


dźwięczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co dźwięcz­ne

 (1.2) jęz. cecha ar­ty­ku­la­cji gło­sek wy­ma­wia­nych z drga­niem wię­za­deł gło­so­wych;

Wiktionary

Dźwięcz­ność (fo­na­cja) – jedna z cech ar­ty­ku­la­cji gło­sek zwią­za­na z pracą wię­za­deł gło­so­wych. Gło­ski wy­ma­wia­ne z wy­mu­sze­niem drgań wię­za­deł przy pro­duk­cji dźwię­ku na­zy­wa­ne są gło­ska­mi dźwięcz­ny­mi, na­to­miast wy­ma­wia­ne bez ich drga­nia na­zy­wa­ne są gło­ska­mi bezdź­więcz­ny­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dźwięk m., dźwiękowiec m., niedźwięczność ż.

 czas. dźwięczeć ndk., zadźwięczeć dk.

 przym. dźwięczny, bezdźwięczny, niedźwięczny, dźwiękowy

 przysł. dźwięcznie, bezdźwięcznie

Wiktionary


dźwięczny

ma­ją­cy wy­raź­ne, przy­jem­ne brzmie­nie; dźwię­czą­cy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) o moc­nym, har­mo­nij­nym, czy­stym brzmie­niu

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) jęz. wy­ma­wia­ny przy zsu­nię­tych i drga­ją­cych wię­za­dłach gło­so­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwięczność ż., dźwięk mrz., dźwiękowiec mos., dźwięczenie n., dźwięknięcie n.

 czas. dźwięczeć ndk., dźwięknąć dk.

 przym. dźwiękowy, dźwiękliwy

 przysł. dźwięcznie, dźwiękowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jasny, klarowny

Wiktionary


dźwięk

1. wra­że­nie słu­cho­we spo­wo­do­wa­ne falą aku­stycz­ną roz­cho­dzą­cą się w oś­rod­ku sprę­ży­stym;
2. za­bu­rze­nia fa­lo­we w oś­rod­ku sprę­ży­stym, np. w po­wie­trzu, wo­dzie, zdol­ne do wy­wo­ła­nia wra­że­nia słu­cho­we­go;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie: gło­ska;
4. w mu­zy­ce: brzmie­nie o okre­ślo­nej wy­so­ko­ści, na­tę­że­niu i bar­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fala aku­stycz­na od­bie­ra­na przez słuch czło­wie­ka;

Wiktionary

Plik audio zo­stał ut­wo­rzo­ny na pod­sta­wie wer­sji z i nie obej­mu­je póź­niej­szych edy­cji.

Dźwięk – za­bu­rze­nie me­cha­nicz­ne fa­lo­we roz­cho­dzą­ce się w oś­rod­ku sprę­ży­stym, zdol­ne do wra­że­nia słu­cho­we­go u czło­wie­ka lub zwie­rząt, a także wra­że­nie słu­cho­we wy­wo­ła­ne taką falą. Dla czło­wie­ka pasmo sły­sze­nia mie­ści się w gra­ni­cach 20Hz do 20kHz. Czę­stot­li­wo­ści po­ni­żej 20Hz to in­fradź­wię­ki, a po­wy­żej 20kHz to ul­tradź­wię­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nagle usły­sze­li­śmy dźwięk tłu­ką­ce­go się szkła.

 (1.1) Bel to bar­dzo duża jed­nost­ka, od­po­wia­da­ją­ca bar­dzo dużym zmia­nom w na­tę­że­niu dźwię­ku, dla­te­go w prak­ty­ce używa się mniej­szej jed­nost­ki – dzie­sią­tej czę­ści bela, czyli de­cy­be­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲjɛ̃ŋk, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwięczność ż., dźwiękowiec mos., dźwiękówka ż., dźwięczenie n.

 czas. dźwięczeć ndk., zadźwięczeć dk.

 przym. dźwiękowy, dźwięczny, dźwiękliwy, ponaddźwiękowy, naddźwiękowy

 przysł. dźwiękowo, dźwięcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głos

Wiktionary


dźwięki

1. wra­że­nie słu­cho­we spo­wo­do­wa­ne falą aku­stycz­ną roz­cho­dzą­cą się w oś­rod­ku sprę­ży­stym;
2. za­bu­rze­nia fa­lo­we w oś­rod­ku sprę­ży­stym, np. w po­wie­trzu, wo­dzie, zdol­ne do wy­wo­ła­nia wra­że­nia słu­cho­we­go;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie: gło­ska;
4. w mu­zy­ce: brzmie­nie o okre­ślo­nej wy­so­ko­ści, na­tę­że­niu i bar­wie


SJP.pl


dźwiękliwy

rzad­ko: wy­da­ją­cy dźwięk; dźwię­czą­cy


SJP.pl


dźwięknięcie

wydać wy­raź­ny, wy­so­ki dźwięk; zadź­wię­czeć


SJP.pl


dźwięknąć

wydać wy­raź­ny, wy­so­ki dźwięk; zadź­wię­czeć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. dźwię­czeć)

 (1.1) do­ko­na­ny od|dźwię­czeć.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dźwięczny

 rzecz. dźwiękowiec mos.

Wiktionary


dźwiękochłonność

→ dźwię­ko­chłon­ny


SJP.pl

Patrz:

dźwiękochłonny

dźwiękochłonny

przy­miot­nik

 (1.1) tłu­mią­cy, po­chła­nia­ją­cy dźwię­ki, za­po­bie­ga­ją­cy roz­pra­sza­niu się dźwię­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Wo­ła­nie sa­ni­ta­riu­sza tłu­mi­ła do ci­che­go szep­tu gruba war­stwa tka­ni­ny dźwię­ko­chłon­nej po­kry­wa­ją­ca drzwi ga­bi­ne­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑvʲjɛ̃ŋkɔˈxwɔ̃nːɨ, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋkoχu̯õ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwiękochłonność ż.

Wiktionary


dźwiękonaśladowczość

dźwię­ko­na­śla­dow­nict­wo, ono­ma­to­pe­ja;
1. wyraz lub ze­spół wy­ra­zów na­śla­du­ją­cych dźwię­ki i od­gło­sy;
2. odt­wa­rza­nie środ­ka­mi ję­zy­ko­wy­mi dźwię­ków i od­gło­sów


SJP.pl


dźwiękonaśladowczy

na­śla­du­ją­cych swym brzmie­niem dźwię­ki na­tu­ral­ne


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. liter. na­śla­du­ją­cy dźwię­ki lub od­gło­sy na­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słowo „kruk” to dźwię­ko­na­śla­dow­cza nazwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑvʲjɛ̃ŋkɔ̃naɕlaˈdɔft͡ʃɨ, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋkõnaśladofčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwiękonaśladownictwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) onomatopeiczny

Wiktionary


dźwiękonaśladownictwo

ono­ma­to­pe­ja, dźwię­ko­na­śla­dow­czość;
1. wyraz lub ze­spół wy­ra­zów na­śla­du­ją­cych dźwię­ki i od­gło­sy;
2. odt­wa­rza­nie środ­ka­mi ję­zy­ko­wy­mi dźwię­ków i od­gło­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) liter. zob. ono­ma­to­pe­ja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwiękonaśladowczość ż.

 przym. dźwiękonaśladowczy

 przysł. dźwiękonaśladowczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwiękonaśladowczość

Wiktionary


dźwiękoszczelność

→ dźwię­ko­szczel­ny


SJP.pl

Patrz:

dźwiękoszczelny

dźwiękoszczelny

przy­miot­nik

 (1.1) nie prze­pu­szcza­ją­cy dźwię­ków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʑvʲjɛ̃ŋkɔˈʃt͡ʃɛlnɨ, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋkoščelny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwiękoszczelność ż.

Wiktionary


dźwiękowiec

spe­cja­li­sta w za­kre­sie udź­wię­ko­wia­nia; re­a­li­za­tor dźwię­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zaj­mu­je się re­a­li­za­cją dźwię­ku w stu­diu – ra­dio­wym, te­le­wi­zyj­nym lub na­gra­nio­wym

 (1.2) osoba od­po­wie­dzial­na za na­gło­śnie­nie kon­cer­tu lub spek­ta­klu

 (1.3) re­a­li­za­tor na­grań dźwię­ku na pla­nie filmu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwięk m., dźwięczność ż., dźwięczenie n., dźwięknięcie n.

 czas. dźwięczeć ndk., dźwięknąć dk.

 przym. dźwiękowy, dźwięczny, dźwiękliwy

 przysł. dźwiękowo, dźwięcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) akustyk

Wiktionary


dźwiękowisko

słu­cho­wi­sko (czę­ściej), ra­dio­słu­cho­wi­sko (rzad­ko);
1. utwór li­te­rac­ki (ko­me­dia lub dra­mat) na­pi­sa­ny spe­cjal­nie lub przy­sto­so­wa­ny na po­trze­by radia;
2. ga­tu­nek ra­dio­wej dra­ma­tur­gii obej­mu­ją­cy takie ut­wo­ry;
3. au­dy­cja ra­dio­wa, w cza­sie któ­rej na­da­wa­ne są takie ut­wo­ry


SJP.pl


dźwiękowy

przy­miot­nik od: dźwięk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy dźwię­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest wiele for­ma­tów pli­ków dźwię­ko­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ, AS: ʒ́vʹi ̯ẽŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźwięk m., dźwiękowiec m., dźwięczność ż.

 przym. dźwięczny

Wiktionary


dźwińsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. Dy­ne­burg

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dźwina ż.

 przym. dźwiński

Wiktionary


dźwiński

przy­miot­nik od: Dźwi­na


SJP.pl


dż

1. po­łą­cze­nie li­te­ro­we oz­na­cza­ją­ce spół­gło­skę "dż";
2. spół­gło­ska przed­nio­ję­zy­ko­wo-dzią­sło­wa, dźwięcz­na, zwar­to-szcze­li­no­wa, ustna


SJP.pl

dwuz­nak

 (1.1) jęz. dwuz­nak pol­ski oz­na­cza­ją­cy fonem IPA2|d͡ʐ.;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dƶ

Wiktionary


dżabalpur

mia­sto w In­diach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Ja­bal­pur.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1864 roku Dża­bal­pur otrzy­mał prawa miej­skie.

 (1.1) Na obrze­żach Dża­bal­pu­ru znaj­du­je się lot­ni­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dżabalpurski

Wiktionary


dżabalpurski

do­ty­czą­cy Dża­bal­pu­ru, mia­sta w środ­ko­wych In­diach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Dża­bal­pu­rem (mia­stem w In­diach)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżabalpur mrz.

Wiktionary


dżaga

po­tocz­nie: młoda, atrak­cyj­na ko­bie­ta; dziu­nia, dziuń­ka, lacha, laska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. bar­dzo atrak­cyj­na dziew­czy­na, laska

Wiktionary

Dżaga – sin­gel pol­skiej grupy mu­zycz­nej Vir­gin, wy­da­ny w 2004 na­kła­dem wy­daw­nict­wa mu­zycz­ne­go Uni­ver­sal Music Pol­ska. Sin­gel zo­stał wy­da­ny w ce­lach pro­mu­ją­cych drugi album stu­dyj­ny ze­spo­łu "Bimbo".

Tekst do ut­wo­ru na­pi­sa­ła Doda, zaś mu­zy­kę skom­po­no­wał To­masz Lu­bert.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒaɡa, AS: ǯaga

Wiktionary


dżagan

gwa­ro­wo: młot, kilof, cze­kan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kilof

 (1.2) na­rzę­dzie do kru­sze­nia lodu

Wiktionary


dżainizm

re­li­gia in­dyj­ska; dżaj­nizm, dżi­nizm


SJP.pl


dżajnizm

sy­stem re­li­gij­no-etycz­ny, który pow­stał w In­diach około VI wieku p.n.e; za­ło­ży­cie­lem był Ward­ha­ma­na Ma­ha­wi­ra; dźi­nizm; dżi­nizm; dźaj­nizm


SJP.pl


dżajpur

mia­sto w In­diach


SJP.pl


dżajpurczyk

miesz­ka­niec Dżaj­pu­ru


SJP.pl


dżajpurka

miesz­kan­ka Dżaj­pu­ru


SJP.pl


dżajpurski

do­ty­czą­cy Dżaj­pu­ru, mia­sta w pół­noc­no-za­chod­nich In­diach


SJP.pl


dżakarcki

przy­miot­nik od: Dża­kar­ta (sto­li­ca In­do­nez­ji)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Dża­kar­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hotel Mar­riott znaj­du­je się na po­łud­nie od cen­trum in­do­ne­zyj­skiej sto­li­cy, w dziel­ni­cy hand­lo­wej Mega Kun­nin­gan, w po­bli­żu jed­nej z dża­karc­kich dziel­nic dy­plo­ma­tycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒaˈkart͡sʲci, AS: ǯakarcʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżakarta ż., dżakartczyk mos., dżakartka ż.

Wiktionary


dżakarta

sto­li­ca In­do­nez­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca In­do­nez­ji;

Wiktionary

Zo­bacz też: Ba­ta­via.

Dża­kar­ta ( Ja­kar­ta, dawn. Ba­ta­via) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto In­do­nez­ji, w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Jawy, dzie­wią­ta aglo­me­ra­cja świa­ta z 31 760 000 miesz­kań­ców. Jest naj­więk­szym ob­sza­rem me­tro­po­li­tal­nym świa­ta z lud­no­ścią wy­no­szą­cą około 42 mln ludzi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: d͡ʒaˈkarta, AS: ǯakarta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżakartczyk mos., dżakartka ż.

 przym. dżakarcki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Batawia

Wiktionary


dżakartczyk

miesz­ka­niec Dża­kar­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Dża­kar­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒaˈkarṭt͡ʃɨk, AS: ǯakarṭčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżakarta ż.

:: fż. dżakartka ż.

 przym. dżakarcki

Wiktionary


dżakartka

miesz­kan­ka Dża­kar­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Dża­kar­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒaˈkartka, AS: ǯakartka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżakarta ż.

:: fm. dżakartczyk mos.

 przym. dżakarcki

Wiktionary


dżakfrut

owoc chle­bow­ca róż­no­list­ne­go (drze­wa bo­chen­ko­we­go); jack­fru­it


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. bot. ogrom­ny, ja­dal­ny owoc chle­bow­ca róż­no­list­ne­go;

Wiktionary

Dżak­frut, jack­fru­it – owoc chle­bow­ca róż­no­list­ne­go ("Ar­to­car­pus he­te­rop­hyl­lus") z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce­go w Azji Po­łud­nio­wej, Po­łud­nio­wo-wschod­niej i Afry­ce.

Owoce (wła­ści­wie owo­co­sta­ny), nieco po­dob­ne do owo­ców chle­bow­ca wła­ści­we­go, osią­ga­ją do 90 cm dłu­go­ści i 30 kg masy. Spo­ży­wa się za­rów­no na su­ro­wo, jak i po pod­da­niu obrób­ce ter­micz­nej. Miąższ jest dość so­czy­sty, ciem­no-żółty, odz­na­cza się in­ten­syw­nym, upa­ja­ją­cym za­pa­chem. W kuch­ni in­dyj­skiej wy­ko­rzy­stu­je się rów­nież na­sio­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒakfrut, AS: ǯakfrut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jackfruit m.

 przym. dżakfrutowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jackfruit

Wiktionary


dżalabija

wierzch­nia szata no­szo­na przez Ara­bów; ga­la­bi­ja


SJP.pl


dżalalabad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­nim Af­ga­ni­sta­nie, nad rzeką Kabul;

 (1.2) geogr. adm. mia­sto ob­wo­do­we w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Kir­gi­sta­nie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dża­la­la­bad − mia­sto w Af­ga­ni­sta­nie
  • Dża­la­la­bad − dawna nazwa mia­sta Manas w Kir­gi­sta­nie
  • Ja­la­la­bad – mia­sta w pół­noc­nych In­diach w sta­nie Uttar Pra­desh i w sta­nie Pen­dżab

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dżalalabadzki

Wiktionary


dżalalabadzki

przy­miot­nik od: Dża­la­la­bad (mia­sto w Af­ga­ni­sta­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dża­la­la­ba­dem, do­ty­czą­cy Dża­la­la­ba­du (mia­sta w Af­ga­ni­sta­nie)

 (1.2) zwią­za­ny z Dża­la­la­ba­dem, do­ty­czą­cy Dża­la­la­ba­du (mia­sta w Kir­gi­sta­nie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżalalabad mrz.

Wiktionary


dżalandhar

mia­sto w In­diach


SJP.pl


dżalandharski

→ Dża­land­har (mia­sto w In­diach)


SJP.pl


dżamahirijja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pań­stwo ludu, człon ofi­cjal­nej nazwy Libii;

Wiktionary

Dża­ma­hi­rij­ja (arab. جماهيرية) – ter­min po­li­tycz­ny, ne­o­lo­gizm wy­my­ślo­ny przez Mu’am­ma­ra al-Kad­da­fie­go. W tłu­ma­cze­niu na język pol­ski oz­na­cza mniej wię­cej: "pań­stwo ludu". Do czasu oba­le­nia rządu Kad­da­fie­go był to człon ofi­cjal­nej nazwy Libii (tak samo, jak w in­nych pań­stwach re­pu­bli­ka czy kró­le­stwo). Ofi­cjal­na nazwa tego pań­stwa brzmia­ła: "Wiel­ka Arab­ska Li­bij­ska Dża­ma­hi­rij­ja Lu­do­wo-So­cja­li­stycz­na".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiel­ka Arab­ska Li­bij­ska Dża­ma­hi­rij­ja Lu­do­wo-So­cja­li­stycz­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒãmaxʲiˈrʲijːa, AS: ǯãmaχʹirʹi•i ̯a

Wiktionary


dżambia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj bo­jo­we­go lub ce­re­mo­nial­ne­go noża arab­skie­go;

Wiktionary

Dżam­bia (arab. جمبية lub جنبية) – nóż bo­jo­wy, ale i ce­re­mo­nial­ny, uży­wa­ny w kra­jach arab­skich, w Tur­cji, Per­sji i In­diach.

Jako broń szcze­gól­nie po­pu­lar­ny był w XVII i XVIII wieku. Głow­nia ty­po­wej dżam­bii jest obo­siecz­na, krzy­wa, krót­ka z ością bie­gną­cą przez całą jej dłu­gość.

Wikipedia


dżami

wiel­ki me­czet


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tran­skryp­cja arab­skie­go wy­ra­zu جامع, oz­na­cza­ją­ce­go m.in. miej­sce spot­kań, także me­czet; nazwą mas­dżid dżami (مسجد جامع) okre­śla się głów­ny, cen­tral­ny me­czet danej miej­sco­wo­ści
  • Dżami – per­ski poeta i uczo­ny
  • Ab­du­rah­ma­na Dżami – mia­sto w Ta­dży­ki­sta­nie naz­wa­ne imie­niem poety

Wikipedia


dżamila

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

 (1.2) geogr. to­po­nim, sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w pół­noc­no-wschod­niej Al­gie­rii;

Wiktionary

Dża­mi­la ( ‏جيميلة‎, Dje­mi­la, Cu­i­cul) – sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w pół­noc­no-wschod­niej Al­gie­rii. Znaj­du­ją się tu jedne z naj­le­piej za­cho­wa­nych ruin rzym­skie­go mia­sta w Afry­ce Pół­noc­nej, od 1982 roku wpi­sa­ne na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: d͡ʒãˈmʲila, AS: ǯãmʹila

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. Dżamil m.

Wiktionary


dżamper

łącz­nik umoż­li­wia­ją­cy zmia­nę kon­fi­gu­ra­cji kom­po­nen­tu kom­pu­te­ra; jum­per; zwor­ka


SJP.pl


dżampreza

w gwa­rze mło­dzie­żo­wej: im­pre­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara mło­dzie­żo­wa (gło­śna) im­pre­za

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒãmˈprɛza, AS: ǯãmpreza

Wiktionary


dżanin

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto po­ło­żo­ne na pół­no­cy Za­chod­nie­go Brze­gu na te­re­nie Au­to­no­mii Pa­le­styń­skiej;

Wiktionary

Dża­nin ("Dże­nin"; #PATRZ

, hebr. ג'נין, Jenin) – jedno z miast Au­to­no­mii Pa­le­styń­skiej, po­ło­żo­ne na pół­no­cy Za­chod­nie­go Brze­gu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ruiny Dża­ni­nu pod gołym nie­bem zaś­wiad­cza­ją o wście­kło­ści de­struk­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒãɲĩn, AS: ǯãńĩn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dżenin

Wiktionary


dżankojski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dżan­ko­jem, do­ty­czą­cy Dżan­ko­ja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżankoj mrz.

Wiktionary


dżarasz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Jor­da­nii, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny mu­ha­fa­zy;

Wiktionary

Dża­rasz (arab. جرش, także "Je­rash", "Je­rasz", "Dże­rasz"), sta­ro­żyt­na Ge­ra­za – mia­sto w Jor­da­nii, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny mu­ha­fa­zy Dża­rasz. Od­le­głe ok. 50 km na pół­noc od Am­ma­nu.

Znane z od­by­wa­ją­cych się w lipcu fe­sti­wa­li kul­tu­ry i sztu­ki z udzia­łem ar­ty­stów z ca­łe­go świa­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Dża­ra­szu zwie­dzi­li­śmy teren wy­ko­pa­lisk.

Wiktionary


dżataka

in­dyj­ska opo­wieść o po­przed­nich wcie­le­niach Buddy; dźa­ta­ka


SJP.pl


dżaul

pod­sta­wo­wa jed­nost­ka pracy i ener­gii w mię­dzy­na­ro­do­wym ukła­dzie jed­no­stek miar; dżul; joule


SJP.pl


dżawachecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dża­wa­che­tią, do­ty­czą­cy Dża­wa­che­tii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżawachetia ż.

Wiktionary


dżawachetia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wej Gruz­ji, od za­cho­du ogra­ni­czo­na rzeką Kurą oraz z in­nych stron Gó­ra­mi Sza­wszec­ki­mi i Sam­sar­ski­mi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dżawachecki

Wiktionary


dżaz

jazz; dżez; ro­dzaj im­pro­wi­zo­wa­nej mu­zy­ki pow­sta­łej w USA, w któ­rej uży­wa­ne są eu­ro­pej­skie in­stru­men­ty i w któ­rej po­wią­za­ne są eu­ro­pej­skie ele­men­ty har­mo­nii z eu­ro­pej­sko-afry­kań­ską me­lo­dy­ką i afry­kań­skim ryt­mem


SJP.pl


dżdża

ter­min uży­wa­ny przez me­te­o­ro­lo­gów jako okre­śle­nie drob­ne­go de­szczu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. deszcz o bar­dzo drob­nych kro­plach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒːa, AS: •ǯa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżdżystość, dżdżownica, dżdżownik

 przym. dżdżowy, dżdżysty

 czas. dżdżyć

 przysł. dżdżysto, dżdżyście

Wiktionary


dżdżownica

bez­krę­go­wiec o dłu­gim, wal­co­wa­tym ciele zbu­do­wa­nym z pier­ście­ni; gli­sta, gli­zda


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. wal­co­wa­ty, zbu­do­wa­ny z pier­ście­ni bez­krę­go­wiec;

 (1.2) daw. woda de­szczo­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • z ro­dzi­ny dżdżow­ni­co­wa­tych,
  • z ro­dza­ju Lum­bri­cus,
  • dżdżow­ni­ca ziem­na, ro­sów­ka (Lum­bri­cus ter­re­stris),
  • dżdżow­ni­ca ka­li­for­nij­ska, kom­po­sto­wiec ró­żo­wy (Ei­se­nia fe­ti­da), na­zy­wa­ny też dżdżow­ni­cą kom­po­sto­wą,
  • dżdżow­ni­ca au­stra­lij­ska (Me­ga­sco­li­des au­stra­lis) – nie jest za­li­cza­na do ro­dzi­ny dżdżow­ni­co­wa­tych.
  • Dżdżow­ni­ca – ko­miks au­tor­stwa Ja­nu­sza Chri­sty

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kret odży­wia się dżdżow­ni­ca­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒːɔvʲˈɲit͡sa, AS: •ǯovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżdżystość ż., deszcz m., dżdża ż., deżdż m.

 przym. dżdżysty

 czas. dżdżyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. glizda

Wiktionary


dżdżownik

ptak z ro­dzi­ny sie­wek


SJP.pl


dżdżowy

1. przy­miot­nik od: dżdżu;
2. przy­miot­nik od: dżdża


SJP.pl


dżdżu

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (1.1) daw. dziś książk. D., Ms. lp. od deżdż (deszcz)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒːu, AS: •ǯu

Wiktionary


dżdżysto

przy­słó­wek

 (1.1) książk. tak, jak jest pod­czas ob­fi­te­go de­szczu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­ste­ty, ten po­jazd nie palił kiedy było dżdży­sto lub bar­dzo zimno, a w Nor­we­gii prze­wa­ża­ją takie dni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżdżystość ż., deżdż mrz., dżdża ż.

 czas. dżdżyć ndk.

 przym. dżdżysty

 przysł. dżdżyście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżdżyście

Wiktionary


dżdżystość

→ dżdży­sty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dżdży­ste

Wiktionary

Patrz:

dżdżysty

Powiązane:

 rzecz. deżdż m., deszcz m., dżdża ż., dżdżownica ż., dżdżownik m., dżdżenie n.

 czas. dżdżyć ndk.

 przym. dżdżysty, dżdżowy, deszczowy

 przysł. dżdżysto, dżdżyście, deszczowo

Wiktionary


dżdżysty

de­szczo­wy, mokry (dzień, po­ra­nek)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. ob­fi­tu­ją­cy w deszcz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze śliz­ga­wi­ce po­ja­wia­ją się zaz­wy­czaj w dżdży­ste dni, kiedy tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza bli­ska jest zeru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒːɨstɨ, AS: •ǯysty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deżdż m., deszcz m., dżdża ż., dżdżystość ż., dżdżownica ż., dżdżownik m., dżdżenie n.

 czas. dżdżyć ndk.

 przym. dżdżowy, deszczowy

 przysł. dżdżysto, dżdżyście, deszczowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deszczowy, słotny

Wiktionary


dżdżyć

o de­szczu: padać drob­ny­mi kro­pla­mi; mżyć, kro­pić, rosić, sią­pić, sią­pać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) me­te­o­rol. padać drob­nym, gę­stym de­szczem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od rana dżdży­ło, a wiatr sma­gał pola mokrą mgłą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deżdż mrz., deszcz mrz., dżdża ż., dżdżownica ż., dżdżownik mzw., dżdżowość ż., dżdżystość ż.

 przym. dżdżowy, dżdżysty

 przysł. dżdżysto, dżdżyście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mżyć, siąpić

Wiktionary


dżdżyście

przy­słó­wek

 (1.1) książk. zob. dżdży­sto.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­waż­nie o tej porze roku jest mgli­ście i dżdży­ście, tym razem jed­nak na­tu­ra oka­za­ła się być ła­ska­wa i za oknem mamy iście let­nią aurę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżdża m., deżdż mrz., dżdżystość ż.

 czas. dżdżyć ndk.

 przym. dżdżysty

 przysł. dżdżysto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżdżysto

Wiktionary


dżdżyściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: dżdży­ście, dżdży­sto


SJP.pl


dżebel

ro­dzaj moc­ne­go, czar­ne­go ty­to­niu, uży­wa­ne­go w kra­jach arab­skich


SJP.pl


dżedda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ara­bii Sa­u­dyj­skiej, w pro­win­cji Mekka, nad Mo­rzem Czer­wo­nym;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dżudda

Wiktionary


dżeferysyt

mi­ne­rał, uwod­nio­ny krze­mia­nem glinu i ma­gne­zu z nie­wiel­ką ilo­ścią że­la­za; wer­mi­ku­lit


SJP.pl


dżejran

ga­tu­nek az­ja­tyc­kiej ga­ze­li z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich


SJP.pl


dżeki

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) zo­o­nim po­pu­lar­ne imię dla psa

Wiktionary


dżelada

duża afry­kań­ska małpa z ro­dzi­ny wą­sko­no­sych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|The­ro­pit­he­cus ge­la­da|ref=tak., małpa afry­kań­ska o cha­rak­te­ry­stycz­nym buj­nym owło­sie­niu gór­nej czę­ści tu­ło­wia i ra­mion;

Wiktionary

Dże­la­da ("The­ro­pit­he­cus") – ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny kocz­ko­da­nów (Cer­co­pit­he­ci­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny kocz­ko­da­no­wa­tych (Cer­co­pit­he­ci­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: d͡ʒɛˈlada, AS: ǯelada

Wiktionary


dżelalabadzki

do­ty­czą­cy Dże­la­la­ba­du, mia­sta w Af­ga­ni­sta­nie


SJP.pl


dżellaba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duże okry­cie w po­dłuż­ne pasy z rę­ka­wa­mi i kap­tu­rem;

Wiktionary

Nie mylić z: ga­la­bi­ja.

Dżel­la­ba, dże­la­ba, dże­lab (arab. djel­la­bah) – duże okry­cie weł­nia­ne w po­dłuż­ne pasy z rę­ka­wa­mi i kap­tu­rem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dżelaba, dżelab

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżelaba, dżelab

Wiktionary


dżem

ro­dzaj kon­fi­tur o ga­la­re­to­wa­tej kon­sy­sten­cji przy­rzą­dza­ny przez go­to­wa­nie świe­żych owo­ców z do­dat­kiem cukru i pek­ty­ny; jam (prze­sta­rza­łe)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. słod­ka, lepka sub­stan­cja do sma­ro­wa­nia chle­ba lub do­da­wa­na do na­le­śni­ków, wyt­wa­rza­na przez go­to­wa­nie owo­ców z cu­krem;

Wiktionary

Dżem ( jam – zat­ka­nie) – przet­wór owo­co­wy spo­rzą­dza­ny z ca­łych owo­ców lub ich czę­ści. Dżem przy­go­to­wu­je się, go­tu­jąc owoce z dużą ilo­ścią cukru. W za­leż­no­ści od ro­dza­ju dżemu jak i ro­dza­ju owo­ców, dżemy mogą za­wie­rać do­dat­ki za­gę­szcza­ją­ce: pek­ty­nę lub rza­dziej że­la­ty­nę. Mogą być rów­nież do­da­wa­ne inne owoce w celu za­bar­wie­nia lub wzmoc­nie­nia smaku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na śnia­da­nie zja­dłem bułkę z dże­mem ma­li­no­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒɛ̃m, AS: ǯẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. dżemik m.

 przym. dżemowy

Wiktionary


dżemik

zdrob­nie­nie od: dżem (ro­dzaj kon­fi­tur)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dżem

 (1.2) pot. małe opa­ko­wa­nie dżemu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­to­siu, zjesz kro­mecz­kę z dże­mi­kiem z mo­re­li?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżem m.

 przym. dżemowy

Wiktionary


dżemojad

1. żar­to­bli­wie: tu­ry­sta oszczę­dza­ją­cy na je­dze­niu;
2. po­gard­li­wie: An­glik


SJP.pl


dżemowy

przy­miot­nik od: dżem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z dżemu, z do­dat­kiem dżemu, ma­ją­cy jego smak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na war­stwę dże­mo­wą na­ło­ży­my ko­lej­ny krą­żek cia­sta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżem m., dżemik m.

Wiktionary


dżemper

daw­niej: swe­ter wkła­da­ny przez głowę; jum­per


SJP.pl


dżemsonit

ciem­no­sza­ry, me­ta­licz­ny mi­ne­rał z grupy siar­ko­so­li; ja­me­so­nit


SJP.pl


dżenin

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ina­czej: Dża­nin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒɛ̃ɲĩn, AS: ǯẽńĩn

Wiktionary


dżenkinsyt

mi­ne­rał, ro­dzaj an­ty­go­ry­tu


SJP.pl


dżentelmen

gent­le­man;
1. do­brze wy­cho­wa­ny męż­czyz­na;
2. męż­czyz­na wyt­wor­ny, gu­stow­nie ubra­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na nie­na­gan­ny pod wzglę­dem form to­wa­rzy­skich, tak­tow­ny, ho­no­ro­wy, godny za­u­fa­nia, kul­tu­ral­ny, do­brze wy­cho­wa­ny, uprzej­my, po­stę­pu­ją­cy szla­chet­nie,

 (1.2) męż­czyz­na wyt­wor­ny, ele­ganc­ko ubra­ny, ele­ganc­ki

 (1.3) eufem. męż­czyz­na, facet

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Gent­le­man”. Zo­bacz też: Gent­le­man (muzyk), Gent­le­man (sin­gel).

Dżen­tel­men (ang. "gent­le­man", fr. "gen­til­hom­me", hiszp. "gen­til­hom­bre", wł. "gen­ti­lu­o­mo") – współ­cze­śnie męż­czyz­na o do­brym, uprzej­mym, wspa­nia­ło­myśl­nym i kur­tu­a­zyj­nym za­cho­wa­niu, bar­dzo miły.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dżen­tel­men nie zo­sta­wia damy bez od­po­wie­dzi.

 (1.3) W cza­sie gdy dwaj krzep­cy dżen­tel­me­ni wy­no­si­li Kry­sty­nę na no­szach, dok­to­rek wpił obu­rzo­ne spoj­rze­nie w tatę Żaka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒɛ̃nˈtɛlmɛ̃n, AS: ǯẽntelmẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gentleman m.

 przym. dżentelmeński

 przysł. dżentelmeńsko

Wiktionary

Synonimy:

 gentleman

Wiktionary


dżentelmenel

żar­to­bli­wie: osoba z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go pro­szą­ca o pie­nią­dze w prze­sad­nie grzecz­ny spo­sób


SJP.pl


dżentelmeneria

spo­sób bycia cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dżen­tel­me­na; tak­tow­ne, ho­no­ro­we za­cho­wa­nie


SJP.pl


dżentelmeński

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dżen­tel­me­na (gent­le­ma­na), tak­tow­ny, grzecz­ny; gent­le­meń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dżen­tel­me­nem, do­ty­czą­cy dżen­tel­me­na

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) wła­ści­wy dżen­tel­me­no­wi

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Le­ni­stwo, szla­chet­na cnota dżen­tel­meń­ska, jest owo­cem dłu­gich bez­tro­skich lat pro­spe­ri­ty, ob­fi­to­ści i spo­ko­ju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒɛ̃ntɛlˈmɛ̃j̃sʲci, AS: ǯẽntelmẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżentelmen m., dżentelmeństwo n.

 przysł. dżentelmeńsko

Wiktionary


dżentelmeńsko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób dżen­tel­meń­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżentelmen mos.

 przym. dżentelmeński

Wiktionary


dżentelmeńskość

→ dżen­tel­meń­ski


SJP.pl

Patrz:

dżentelmeński

dżepetto

po­stać fik­cyj­na z po­wie­ści "Pi­no­kio" Carla Col­lo­die­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) liter. fik­cyj­ny sto­larz, który stwo­rzył Pi­no­kia;

Wiktionary


dżerba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na Morzu Śró­dziem­nym na­le­żą­ca do Tu­nez­ji;

Wiktionary

Dżer­ba (arab. جربة "Jirba", wł. Gerba, fr. Djer­ba) – tu­ne­zyj­ska wyspa na Morzu Śró­dziem­nym, w za­to­ce Mała Syrta, od cza­sów rzym­skich po­łą­czo­na gro­blą z kon­ty­nen­tem afry­kań­skim. W 2023 roku zo­sta­ła ofi­cjal­nie wpi­sa­na na Listę Świa­to­we­go Dzie­dzict­wa UNESCO

Po­wierzch­nia: 514 km², 163 726 miesz­kań­ców (2014).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Dżer­bie jest mnó­stwo ho­te­li.

Wiktionary


dżereń

ro­dzaj an­ty­lo­py ży­ją­cy na ste­pach Mon­go­lii


SJP.pl

Dże­reń ("Pro­ca­pra") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).

Wikipedia


dżersej

krowa rasy mlecz­nej; jer­sey


SJP.pl

Dżer­sej – spol­szczo­na nazwa od­mia­ny dzia­ni­ny wy­ra­bia­nej ory­gi­nal­nie z cien­kich włó­kien weł­nia­nych, obec­nie także ba­weł­nia­nych i in­nych ro­dza­jów włó­kien. Nazwa ma­te­ria­łu po­cho­dzi od nazwy wyspy na ka­na­le La Man­che – Jer­sey.

Dzia­ni­na ta na­da­je się do pro­duk­cji lek­kiej odzie­ży (także bie­liz­ny) i po­ście­li. M.in T-shir­ty (także ko­szul­ki spor­to­we) wy­ko­ny­wa­ne są na ogół z cien­kie­go dżer­se­ju, w naj­bar­dziej po­pu­lar­nych wer­sjach – ba­weł­nia­ne­go.

Wikipedia


dżerseje

krowa rasy mlecz­nej; jer­sey


SJP.pl


dżersejowy

przy­miot­nik od: dżer­sej


SJP.pl


dżesika

[czy­taj: dżes-ika] Dże­si­ka, Jes­si­ca; po­gard­li­wie:
1. młoda dziew­czy­na ce­chu­ją­ca się głu­po­tą, pro­stact­wem i ro­szcze­nio­wo­ścią; Ka­ry­na, ka­ry­na;
2. mała dziew­czyn­ka, któ­rej za­cho­wa­nie i wy­gląd wzbu­dza nie­chęć, gdyż uważa się je za prze­jaw błę­dów wy­cho­waw­czych ro­dzi­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dże­si­ce nie po­do­ba się mu­zy­ka dże­zo­wa.

 (1.1) Z moimi bliź­nia­ka­mi cho­dzą do klasy aż trzy Dże­si­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Jessica ż.

Wiktionary


dżet

1. czar­ny, bły­szczą­cy pa­cio­rek na­szy­wa­ny jako ozdo­ba na ubra­nie lub buty;
2. czar­ny, lśnią­cy mi­ne­rał, od­mia­na węgla bru­nat­ne­go; gagat;
3. w fi­zy­ce kwan­to­wej: wiąz­ka czą­stek wtór­nych, wy­sy­ła­na przez jądro ato­mo­we pod­czas bom­bar­do­wa­nia go cząst­ka­mi o wy­so­kiej ener­gii; jet;
4. w astro­no­mii: stru­mień plaz­mo­wej ma­te­rii wy­rzu­ca­ny z bie­gu­nów jądra ga­lak­ty­ki lub gwia­zdy; jet


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. gagat (od­mia­na węgla bru­nat­ne­go);

 (1.2) jubil. ozdo­by, czę­sto w for­mie pa­cior­ków, wy­ko­ny­wa­ne z dżetu (1.1), sta­no­wią­ce czę­sto część stro­ju ża­łob­ne­go

 (1.3) astr. stru­mień plaz­mo­wy­az­mo­wej ma­te­rii wy­rzu­ca­ny z bie­gu­nów jądra ga­lak­ty­ki, czar­nej dziu­ry lub gwia­zdy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dżet (astro­no­mia)
  • Dżet – sku­pio­ny sto­żek ha­dro­nów i in­nych czą­stek pow­sta­ją­cych w wy­ni­ku zja­wi­ska ha­dro­ni­za­cji kwar­ków i glu­o­nów
  • Dżet (fa­ra­on)
  • dżet – ozdo­ba w po­sta­ci mocno wy­po­le­ro­wa­ne­go czar­ne­go pa­cior­ka
  • dżet – od­mia­na węgla bru­nat­ne­go, sto­so­wa­na m.in. w ju­bi­ler­stwie
  • jet

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.; zdrobn. dżecik mrz.

 przym. dżetowy

Wiktionary


dżetowy

przy­bra­ny, ude­ko­ro­wa­ny dże­ta­mi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dże­tem, do­ty­czą­cy dżetu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżet m.

Wiktionary


dżez

jazz; dżaz; ro­dzaj im­pro­wi­zo­wa­nej mu­zy­ki pow­sta­łej w USA, w któ­rej uży­wa­ne są eu­ro­pej­skie in­stru­men­ty i w któ­rej po­wią­za­ne są eu­ro­pej­skie ele­men­ty har­mo­nii z eu­ro­pej­sko-afry­kań­ską me­lo­dy­ką i afry­kań­skim ryt­mem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. zob. jazz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒɛs, AS: ǯes

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżezmen mos., dżezista mos., dżezówka ż., dżezowanie n.

 czas. dżezować ndk.

 przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. jazz, dżaz

Wiktionary


dżezbend

or­kie­stra dże­zo­wa; jazz-band


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. ze­spół wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę jaz­zo­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na fe­sti­wal za­pro­szo­no kilka dże­zben­dów zza oce­a­nu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zespół jazzowy

Wiktionary


dżezista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk wy­ko­nu­ją­cy dżez (jazz)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezówka ż., dżezowanie n.

 czas. dżezować ndk.

 przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżezmen, jazzman; war. jazzista

Wiktionary


dżezmen

muzyk jaz­zo­wy; jazz­man


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk wy­ko­nu­ją­cy dżez (jazz)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżez mrz., dżezowanie n., dżezista mos., dżezówka ż.

 czas. dżezować ndk.

 przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jazzman, dżezista, jazzista

Wiktionary


dżezmenka

→ dżez­men; jazz­man­ka


SJP.pl


dżezopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re cechy dżezu; przy­po­mi­na­ją­cy dżez


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) muz. przy­po­mi­na­ją­cy dżez (jazz), po­dob­ny do dżezu (jazzu)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. jazzopodobny

Wiktionary


dżezowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. gra­nie lub śpie­wa­nie mu­zy­ki dże­zo­wej (jaz­zo­wej)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż.

 czas. dżezować ndk.

 przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. jazzowanie

Wiktionary


dżezować

grać, śpie­wać mu­zy­kę dże­zo­wą; jaz­zo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) muz. grać lub śpie­wać mu­zy­kę dże­zo­wą (jaz­zo­wą)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż., dżezowanie n.

 przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. jazzować

Wiktionary


dżezowy

do­ty­czą­cy dżezu, zwią­za­ny z dże­zem; jaz­zo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zob. jaz­zo­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż., dżezowanie n.

 czas. dżezować ndk.

 przym. dżezujący

Wiktionary


dżezrockowy

→ jazz-rock


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z jazz-roc­kiem, do­ty­czą­cy jazz-rocka

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) muz. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla jazz-rocka, ma­ją­cy cechy jazz-rocka

Wiktionary

Patrz:

jazz-rock

dżezujący

jaz­zu­ją­cy;
1. wy­ko­rzy­stu­ją­cy mo­ty­wy jaz­zo­we;
2. zbli­żo­ny do jazzu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) muz. wy­ko­rzy­stu­ją­cy mo­ty­wy dże­zo­we (jaz­zo­we)

 (1.2) muz. zbli­żo­ny do dżezu (jazzu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżezmen mos., dżez mrz., dżezista mos., dżezówka ż., dżezowanie n.

 czas. dżezować ndk.

 przym. dżezowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. jazzujący

Wiktionary


dżezwa

tra­dy­cyj­ny dzba­nek do pa­rze­nia kawy po tu­rec­ku, po­wszech­nie uży­wa­ny w Tur­cji, na Bał­ka­nach, Ka­u­ka­zie i w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tu­rec­kie na­czy­nie ku­chen­ne, zaz­wy­czaj mie­dzia­ne, przy­po­mi­na­ją­ce ty­gie­lek i słu­żą­ce jako im­bryk do przy­go­to­wy­wa­nia kawy;

Wiktionary

Dżez­wa (tur. "cezve", od arab. "ja*dh*wa(t)", czyli pło­ną­cy wę­giel), po­tocz­nie ty­gie­lek – roz­po­wszech­nio­ne w Tur­cji, na Bał­ka­nach, Ka­u­ka­zie i w Rosji na­czy­nie ku­chen­ne w kształ­cie kolby stoż­ko­wej, zwy­kle mie­dzia­ne, wy­po­sa­żo­ne w długą rącz­kę i słu­żą­ce do spo­rzą­dza­nia kawy po tu­rec­ku. Mehr­dad Kia, pi­sząc o życiu co­dzien­nym w pań­stwie os­mań­skim, za­u­wa­ża, że kawę w dżez­wie przy­rzą­dza­no tam już w XVI wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bar­dzo drob­no zmie­lo­ne ziar­na wsy­pu­je się do na­peł­nio­nej wodą dżez­wy – spe­cjal­ne­go ty­giel­ka z długą rącz­ką, do­da­je się cu­kier i sta­wia na ogniu. A po za­go­to­wa­niu napój wlewa się bez od­ce­dza­nia do ma­łych cza­rek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒɛzva, AS: ǯezva

Wiktionary


dżezówka

but uży­wa­ny przez tan­ce­rzy dże­zo­wych; jaz­zów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) but uży­wa­ny przez tan­ce­rzy dże­zo­wych (jaz­zo­wych)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżez mrz., dżezista mos., dżezowanie n., dżezmen mos.

 czas. dżezować ndk.

 przym. dżezowy, dżezujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. jazzówka

Wiktionary


dżezówki

obu­wie tan­ce­rzy dże­zo­wych; jaz­zów­ki


SJP.pl


dżibucki

→ Dżi­bu­ti; dżi­bu­tyj­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Dżi­bu­ti

 (1.2) od­no­szą­cy się do mia­sta Dżi­bu­ti

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒʲiˈbut͡sʲci, AS: ǯʹibucʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżibuti n., Dżibutczyk m., Dżibutka ż., dżibutczyk m., dżibutka ż., Dżibutyjczyk m., Dżibutyjka ż., dżibutyjczyk m., dżibutyjka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) dżibutyjski

Wiktionary


dżibutczyk

miesz­ka­niec Dżi­bu­ti (mia­sta); Dżi­bu­tyj­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Dżi­bu­ti

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżibuti n., dżibutczyk m., dżibutka ż., dżibutyjczyk m., dżibutyjka ż., Dżibutyjczyk mos.

:: fż. Dżibutka ż., Dżibutyjka ż.

 przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dżibutyjczyk

Wiktionary


dżibuti

pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w Dżi­bu­ti; Re­pu­bli­ka Dżi­bu­ti


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Afry­ce;

 (1.2) geogr. adm. sto­li­ca Dżi­bu­ti (1.1);

Wiktionary

Dżi­bu­ti ( Dji­bo­u­ti, arab. ‏جيبوتي‎), Re­pu­bli­ka Dżi­bu­ti (fr. République de Dji­bo­u­ti, arab. ‏جمهورية جيبوتي‎) – pań­stwo we wschod­niej Afry­ce, nad Za­to­ką Adeń­ską i cie­śni­ną Bab al-Man­dab. Gra­ni­czy z So­ma­lią (de facto z So­ma­li­lan­dem), Etio­pią i Ery­treą.

Dawne nazwy Dżi­bu­ti: So­ma­li Fran­cu­skie, Fran­cu­skie Te­ry­to­rium Afa­rów i Isów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­so­by na­tu­ral­ne Dżi­bu­ti są ogra­ni­czo­ne, a prze­mysł słabo roz­wi­nię­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒʲiˈbutʲi, AS: ǯʹibutʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżibutyjczyk mos., Dżibutczyk mos., Dżibutyjka ż., Dżibutka ż., dżibutyjczyk mos., dżibutczyk mos., dżibutyjka ż., dżibutka ż.

 przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Francuskie Terytorium Afarów i Isów

Wiktionary


dżibutka

miesz­kan­ka Dżi­bu­ti (mia­sta); Dżi­bu­tyj­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Dżi­bu­ti

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżibuti n., Dżibutyjka ż.

:: fm. Dżibutczyk mos., Dżibutyjczyk mos.

 przym. dżibucki. dżibutyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dżibutyjka

Wiktionary


dżibutyjczyk

miesz­ka­niec Dżi­bu­ti (mia­sta); Dżi­but­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Dżi­bu­ti (sto­li­cy pań­stwa Dżi­bu­ti)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒʲibuˈtɨjt͡ʃɨk, AS: ǯʹibutyi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżibuti n., Dżibutyjczyk mos., Dżibutyjka ż.

:: fż. dżibutyjka ż.

 przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary


dżibutyjka

miesz­kan­ka Dżi­bu­ti (mia­sta); Dżi­but­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka mia­sta Dżi­bu­ti (sto­li­cy pań­stwa Dżi­bu­ti)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒʲibuˈtɨjka, AS: ǯʹibutyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżibutczyk mos., Dżibutyjczyk mos., Dżibuti n., Dżibutyjka ż., Dżibutka ż.

:: fm. dżibutyjczyk mos.

 przym. dżibutyjski, dżibucki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżibutka

Wiktionary


dżibutyjski

→ Dżi­bu­ti; dżi­buc­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Dżi­bu­ti

 (1.2) od­no­szą­cy się do mia­sta Dżi­bu­ti

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dżi­bu­tyj­ska flaga jest biała, czer­wo­na, nie­bie­ska i zie­lo­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒʲibuˈtɨjsʲci, AS: ǯʹibutyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżibutka ż., Dżibutczyk mrz., Dżibuti n., dżibutyjczyk m., dżibutyjka ż., Dżibutyjka, Dżibutyjczyk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) dżibucki

Wiktionary


dżigetaj

ssak z ro­dzi­ny ko­nio­wa­tych; kułan, dżi­gi­taj


SJP.pl


dżigit

ka­u­ka­ski jeź­dziec; dży­git


SJP.pl


dżigitaj

ssak z ro­dzi­ny ko­nio­wa­tych; kułan, dżi­ge­taj


SJP.pl


dżihad

obo­wią­zek sze­rze­nia wiary przez mu­zuł­ma­nów m.in. za po­mo­cą walki zbroj­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. polit. świę­ta wojna mu­zuł­mań­ska

 (1.2) rel. rzad. w szer­szym zna­cze­niu, prze­nie­sio­ne z nauk mu­zuł­mań­skich: po­dej­mo­wa­nie wy­sił­ku w celu sze­rze­nia is­la­mu lub/i sa­mo­do­sko­na­le­nia

Wiktionary

Dżi­had (z ję­zy­ka arab­skie­go جهاد, ğihād – "zma­ga­nie", "wy­si­łek, two­rze­nie prawa") – w kul­tu­rze is­la­mu po­ję­cie pier­wot­nie oz­na­cza­ją­ce do­kła­da­nie sta­rań i po­no­sze­nie tru­dów w celu wzmoc­nie­nia wiary, by tra­fić do lep­sze­go miej­sca. W tra­dy­cji eu­ro­pej­skiej ter­min ten czę­sto, choć nie do końca pre­cy­zyj­nie, tłu­ma­czy się jako „świę­ta wojna”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­wol­ny akt ter­ro­ry­stycz­ny z któ­rej­kol­wiek czę­ści świa­ta ma jakiś zwią­zek z Pa­ki­sta­nem. To dla­te­go, że or­ga­ni­za­cje spod znaku dżi­ha­du wciąż cie­szą się tu swo­bo­dą i otrzy­mu­ją wspar­cie.

 (1.2) Dżi­had to dzia­ła­nie po­dej­mo­wa­ne w imię Boga. Może być przed­sięw­zię­te przez jed­nost­kę bądź spo­łecz­ność, aby na­pra­wić jej kon­dy­cję mo­ral­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒʲixat, AS: ǯʹiχat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mudżahid m., idżtihad m., dżihadysta m., dżihadystka ż., dżihadyzm m.

 przym. dzihadowy, dżihadystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) święta wojna

Wiktionary


dżihadysta

wo­jow­nik lub zwo­len­nik świę­tej wojny mu­zuł­mań­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik dżi­ha­dyz­mu, wo­jow­nik dżi­ha­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­ciaż wielu woli zająć się wo­ju­ją­cą wer­sją is­la­mu, „is­la­miz­mem", prak­tycz­nie rzecz bio­rąc nie ma ostrej gra­ni­cy mię­dzy is­la­mi­sta­mi, dżi­ha­dy­sta­mi a is­la­miz­mem. Wszyst­kie one są dzie­dzict­wem sa­me­go is­la­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒʲixaˈdɨsta, AS: ǯʹiχadysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżihadyzm m., dżihad m.

:: fż. dżihadystka ż.

 przym. dżihadystyczny

 przysł. dżihadystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mudżahid

Wiktionary


dżihadystka

→ dżi­ha­dy­sta


SJP.pl

Patrz:

dżihadysta

dżihadystyczny

→ dżi­ha­dyzm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dżi­ha­dyz­mem, dżi­ha­dy­sta­mi, do­ty­czą­cy dżi­ha­dyz­mu, dżi­ha­dy­stów

Wiktionary

Patrz:

dżihadyzm

Powiązane:

 rzecz. dżihadyzm mrz., dżihad mrz., dżihadysta mos., dżihadystka ż.

Wiktionary


dżihadyzm

sze­rze­nie wiary mu­zuł­mań­skiej m.in. za po­mo­cą walki zbroj­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. rel. re­wo­lu­cyj­ny ne­o­fun­da­men­ta­lizm is­lam­ski, który dżi­had uważa za in­dy­wi­du­al­ny obo­wią­zek is­la­mi­sty i po­strze­ga go jako jeden z fi­la­rów is­la­mu;

Wiktionary

Dżi­ha­dyzm – in­spi­ro­wa­na re­li­gij­nie ide­o­lo­gia, która głosi, że uży­cie wszel­kich do­stęp­nych środ­ków w celu opa­no­wa­nia ca­łe­go świa­ta przez islam jest obo­wiąz­kiem mo­ral­nym każ­de­go mu­zuł­ma­ni­na. Jest to ruch spo­łecz­ny, w swo­ich za­ło­że­niach uto­pij­ny, an­ty­za­chod­ni, opar­ty na uży­ciu prze­mo­cy w celu pro­mo­cji lub obro­ny bar­dzo wą­skiej wizji sun­nic­kie­go is­la­mu – sa­la­fiz­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ter­min „dżi­ha­dyzm” jest re­la­tyw­nie nowym okre­śle­niem. Wedle Tho­ma­sa Hegg­ham­me­ra po­ja­wił się w ana­li­zach aka­de­mic­kich do­pie­ro w de­ka­dzie lat dzie­więć­dzie­sią­tych XX wieku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒʲiˈxadɨsm̥, AS: ǯʹiχadysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżihadysta m., dżihadystka ż., dżihad m.

 przym. dżihadystyczny

 przysł. dżihadystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) terroryzm islamski

Wiktionary


dżin

wódka o smaku i za­pa­chu ja­łow­ca, pro­du­ko­wa­na głów­nie w An­glii; ja­łow­ców­ka; dżyn; gin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mit. duch w wie­rze­niach sta­ro­a­rab­skich, pow­sta­ły z czy­ste­go ognia albo też obło­ku pary, który wpły­wa na losy ludz­kie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) spoż. an­glo­sa­ski al­ko­hol ga­tun­ko­wy o smaku i za­pa­chu ja­łow­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżinn m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dżinn

 (2.1) jałowcówka; war. gin, dżyn

Wiktionary


dżina

w dżi­niz­mie: ten, kto osią­gnął stan nir­wa­ny


SJP.pl


dżingel

krót­ki, roz­poz­na­wal­ny prze­ryw­nik dźwię­ko­wy, uży­wa­ny zwy­kle w radiu lub te­le­wiz­ji jako au­to­re­kla­ma; dżin­giel, dżyn­giel, jin­gle, jin­giel


SJP.pl


dżingiel

krót­ki, roz­poz­na­wal­ny prze­ryw­nik dźwię­ko­wy, uży­wa­ny zwy­kle w radiu lub te­le­wiz­ji jako au­to­re­kla­ma; dżin­gel, dżyn­giel, jin­gle, jin­giel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) środ. rad. prze­ryw­nik mu­zycz­ny, naj­czę­ściej re­kla­mu­ją­cy sta­cję (nazwa, czę­stot­li­wość) lub au­dy­cję

Wiktionary

Dżin­giel, dżin­gel (ang. "jin­gle" = dzwo­nie­nie, brzę­cze­nie) – prze­ryw­nik trans­mi­sji, krót­ki dźwięk, łatwo za­pa­mię­ty­wal­ny slo­gan lub me­lo­dyj­ka, uży­wa­na prze­de wszyst­kim w pro­gra­mach ra­dio­wych, jak rów­nież niek­tó­rych pro­gra­mach te­le­wi­zyj­nych. Ro­dzaj spotu re­kla­mu­ją­ce­go trwa­ją­cy pro­gram lub ak­tu­al­ną roz­gło­śnię. Nazwa po­cho­dzi od pier­wot­nej aran­ża­cji sto­so­wa­nych dżin­gli – od­gło­su dzwo­necz­ków (ang. "jin­gle bells").

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒʲĩŋʲɟɛl, AS: ǯʹĩŋʹǵel

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżingel, przerywnik, sygnał

Wiktionary


dżingoizm

na­past­li­wy szo­wi­nizm po­łą­czo­ny z wo­jow­ni­czą po­li­ty­ką za­gra­nicz­ną; dżyn­go­izm


SJP.pl


dżinijski

→ dżi­nizm; dźi­nij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z dźi­niz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można zatem okre­ślać jogę jako hin­du­ską, bud­dyj­ską, dżi­nij­ską, a także za­u­wa­żyć jej wpływ na islam (w jego nur­cie mi­stycz­nym) w In­diach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒʲĩˈɲijsʲci, AS: ǯʹĩńii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźinizm m., dżinizm m., dźinista m., dżinista m.

 przym. dźinijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźinijski

Wiktionary


dżinista

wyz­naw­ca dżi­niz­mu (in­dyj­skie­go sy­ste­mu re­li­gij­no-etycz­ne­go); dźi­ni­sta


SJP.pl


dżinistka

→ dżi­ni­sta; dźi­nist­ka


SJP.pl


dżinizm

sy­stem re­li­gij­no-etycz­ny, który pow­stał w In­diach około VI wieku p.n.e; za­ło­ży­cie­lem był Ward­ha­ma­na Ma­ha­wi­ra; dźaj­nizm; dźi­nizm; dżaj­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. dźi­nizm.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­ma­i­tość re­li­gij­na Orien­tu, ist­nie­nie roz­wi­nię­tych sy­ste­mów fi­lo­zo­ficz­nych, ta­kich jak hin­du­izm, bud­dyzm, dżi­nizm, ta­o­izm czy kon­fu­cja­nizm, spra­wia­ło, że przed chrze­ści­jań­skim mi­sjo­na­rzem po­ja­wiał się pro­blem umie­jęt­ne­go dia­lo­gu (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dźinizm mrz.

 przym. dżinijski

Wiktionary


dżinn

duch, demon; dżin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) mi­ta­rab. we­dług po­gań­skich, prze­dis­lam­skich wie­rzeń sta­ro­a­rab­skich: isto­ta o nad­na­tu­ral­nej po­tę­dze, pow­sta­ła z ognia (lecz mo­gą­ca przyj­mo­wać do­wol­ną po­stać), ma­ją­ca wpływ na losy ludzi

Wiktionary

Dżin­ny, dżiny, ( ‏جِنّ‎, "ǧinn") – de­mo­ny i duchy pow­sta­łe z czy­ste­go ognia bez dymu (w niek­tó­rych wer­sjach wie­rzeń z czy­ste­go pło­mie­nia oraz obło­ku pary), które po­sia­da­ją nad­na­tu­ral­ną po­tę­gę i są nie­wi­dzial­ne, mogą jed­nak przyj­mo­wać do­wol­ną po­stać (czło­wie­ka, zwie­rzę­cia lub pot­wo­ra). Utoż­sa­mia­ły one wro­gie czło­wie­ko­wi siły na­tu­ry. Uwa­ża­no je za miesz­kań­ców pu­sty­ni. Wiara w dżin­ny sta­no­wi­ła bar­dzo istot­ny skład­nik re­li­gii Ara­bów w okre­sie przed przy­ję­ciem przez nich is­la­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obok tre­ści za­czerp­nię­tych z chrze­ści­jań­stwa, a szcze­gól­nie z ju­da­iz­mu, w Ko­ra­nie widać po­wią­za­nie z po­gań­ski­mi wie­rze­nia­mi Ara­bów, o czym świad­czy wiara w dżin­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒʲĩn, AS: ǯʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżin m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dżin

Wiktionary


dżins

jeans, denim;
1. mocna i gruba tka­ni­na ba­weł­nia­na;
2. po­tocz­nie: ubra­nie uszy­te z dżin­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. kraw. mocna, ba­weł­nia­na tka­ni­na o sko­śnym splo­cie, kla­sycz­nie bar­wio­na błę­ki­tem in­dy­go, sto­so­wa­na głów­nie do pro­duk­cji odzie­ży oraz toreb;

Wiktionary

Dżins (z jeans), rów­nież tek­sas, denim – tka­ni­na ba­weł­nia­na wy­ko­na­na w splo­cie sko­śnym, obec­nie wy­ko­rzy­sty­wa­na prze­de wszyst­kim do pro­duk­cji ubrań dżin­so­wych.

Nazwa wy­wo­dzi się od fran­cu­skie­go "bleu de Genes", czyli „błę­kit ge­nu­eń­ski”, a nazwa "denim" po­cho­dzi od fran­cu­skie­go mia­sta Nîmes ("de Nîmes" = z Nîmes). W obu tych miej­scach już od XVI wieku wyt­wa­rza­no tka­ni­nę o takim splo­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym se­zo­nie modne są su­kien­ki z dżin­su.

 (1.1) Ubie­rał się ze sma­kiem w mar­ko­we dżin­sy marki Wran­gler i kurt­kę tej samej firmy. Ciu­chy ku­po­wał w pe­wek­sie, bo – jak mówił – pol­ski dżins z „Odry” to za­far­bo­wa­ny na nie­bie­sko ma­te­riał na worki do pyrów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒʲĩw̃s, AS: ǯʹĩũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżinsy nmos., dżinsówka ż.

 przym. dżinsowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jeans, teksas, denim

Wiktionary


dżinsopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re wła­ści­wo­ści dżin­su; przy­po­mi­na­ją­cy dżins


SJP.pl


dżinsowaty

przy­po­mi­na­ją­cy ga­tun­kiem lub ko­lo­rem dżins


SJP.pl


dżinsowy

je­an­so­wy;
1. przy­miot­nik od: dżins;
2. przy­miot­nik od: dżin­sy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z dżin­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ho­no­ra­ta po­da­ro­wa­ła Fran­ko­wi dżin­so­wą ko­szu­lę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżins m., dżinsy lm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) z dżinsu

Wiktionary


dżinsy

spod­nie z dżin­su; je­an­sy, de­ni­my


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) odzież. kraw. spod­nie z dżin­su lub dre­li­chu wzo­ro­wa­ne na spod­niach far­mer­skich;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) plu­ral|dżins.

Wiktionary

Dżin­sy, je­an­sy (ang. "jeans") – ro­dzaj spod­ni, pro­stych lub ogrod­ni­czek, pow­sta­łych w XIX wieku w USA. Uważa się, że zo­sta­ły wy­na­le­zio­ne w 1871 przez Ja­co­ba W. Da­vi­sa i opa­ten­to­wa­ne 20 maja 1873 przez niego wraz z Levim Stra­us­sem (za­ło­ży­cie­lem firmy Levi Stra­uss & Co.) z myślą o gór­ni­kach i far­me­rach. Był to ame­ry­kań­ski typ spod­ni ro­bo­czych uszy­tych z tka­ni­ny ba­weł­nia­nej typu dżins, wy­ko­na­nej w splo­cie sko­śnym wzmoc­nio­nych mie­dzia­ny­mi ni­ta­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­le­piej się czuję w tych zno­szo­nych dżin­sach.

 (1.1) Miał na sobie ciem­ne dżin­sy i ko­szu­lę fla­ne­lo­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒʲĩw̃sɨ, AS: ǯʹĩũ̯sy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżins m., dżinsówka ż.

 przym. dżinsowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jeansy, teksasy, pot. wycieruchy

Wiktionary


dżinsówka

po­tocz­nie: kurt­ka dżin­so­wa


SJP.pl


dżip

jeep;
1. sa­mo­chód te­re­no­wy;
2. woj­sko­wy sa­mo­chód oso­bo­wy; łazik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Jeep;

 (1.2) mot. wojsk. ame­ry­kań­ski bezdrz­wio­wy sa­mo­chód z okre­su II wojny świa­to­wej

 (1.3) mot. pot. każdy sa­mo­chód te­re­no­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒʲip, AS: ǯʹip

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) terenówka, łazik

Wiktionary


dżistać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pier­dzieć

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. plot­ko­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aleś cho­pie dżist­nął!

 (1.2) Ana zaś dziś dżi­sta­ła o tym twoim gachu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prukać, pierdzieć

 (1.2) plotkować, nadawać

Wiktionary


dżiu-dżitsu

ja­poń­ski sy­stem sa­mo­o­bro­ny opie­ra­ją­cy się na wy­ko­rzy­sta­niu ru­chów prze­ciw­ni­ka prze­ciw niemu sa­me­mu; spor­to­wa od­mia­na tej sztu­ki walki; dżiu­dżit­su; dżu­dżit­su; dżu-dżit­su; ju­jut­su; jiu­jit­su; jiu-jitsu; ju­jit­su; ju-jitsu; ju-jutsu


SJP.pl


dżiudżitsu

ja­poń­ski sy­stem sa­mo­o­bro­ny opie­ra­ją­cy się na wy­ko­rzy­sta­niu ru­chów prze­ciw­ni­ka prze­ciw niemu sa­me­mu; spor­to­wa od­mia­na tej sztu­ki walki; dżiu-dżit­su; dżu­dżit­su; dżu-dżit­su; ju­jut­su; jiu­jit­su; jiu-jitsu; ju­jit­su; ju-jitsu; ju-jutsu


SJP.pl


dżiwanmukta

czło­wiek, który osią­gnął wyz­wo­le­nie za życia (tzw. mukti); dźi­wan­muk­ta


SJP.pl


dżizja

po­da­tek po­głów­ny w kra­jach mu­zuł­mań­skich na­kła­da­ny na in­no­wier­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. rel. hist. po­da­tek po­głów­ny na­kła­da­ny daw­niej na in­no­wier­ców w kra­jach mu­zuł­mań­skich;

Wiktionary

Dżiz­ja (arab. جزية) – na­kła­da­ny daw­niej na in­no­wier­ców w kra­jach mu­zuł­mań­skich po­da­tek po­głów­ny, ścią­ga­ny w pie­nią­dzu.

Dżiz­ja zo­sta­ła usank­cjo­no­wa­na przez Koran

Zwal­czaj tych, któ­rzy nie wie­rzą w Al­la­ha ani w Dzień Osta­tecz­ny, ani nie uz­na­ją za za­bro­nio­ne tego, co zo­sta­ło za­bro­nio­ne przez Al­la­ha i Jego Pro­ro­ka, ani nie uz­na­ją re­li­gii Praw­dy (nawet jeśli są) Ludem Księ­gi, do­pó­ki nie za­pła­cą dżiz­ję z wolą pod­po­rząd­ko­wa­nia się i sami nie po­czu­ją się pod­da­ny­mi. /Koran 9:29/

Wikipedia


dżochar

obce imię mę­skie


SJP.pl


dżodhpur

mia­sto w In­diach


SJP.pl


dżodhpurski

do­ty­czą­cy Dżodh­pu­ru, mia­sta w pół­noc­no-za­chod­nich In­diach


SJP.pl


dżoint

pa­pie­ros skrę­ca­ny zwy­kle z ma­ri­hu­a­ny lub ty­to­niu; joint, blant, skręt


SJP.pl


dżojstik

spe­cjal­ny drą­żek z przy­ci­ska­mi, słu­żą­cy do ste­ro­wa­nia prze­bie­giem gier kom­pu­te­ro­wych; jo­y­stick


SJP.pl

Dżoj­stik lub ma­ni­pu­la­tor drąż­ko­wy ( jo­y­stick, od joy – za­ba­wa, stick – patyk, drą­żek) – urzą­dze­nie wej­ścia kom­pu­te­ra, ma­ni­pu­la­tor słu­żą­cy do ste­ro­wa­nia ru­chem obiek­tów na ekra­nie. W pod­sta­wo­wej wer­sji skła­da się z wy­chyl­ne­go drąż­ka za­mo­co­wa­ne­go na pod­staw­ce, któ­re­go prze­chy­le­nie w od­po­wied­nim kie­run­ku po­wo­du­je sto­sow­ną re­ak­cję ste­ro­wa­ne­go obiek­tu oraz z umie­szczo­nych na drąż­ku i pod­staw­ce przy­ci­sków uru­cha­mia­ją­cych przy­pi­sa­ne im dzia­ła­nia i do­dat­ko­we funk­cje ste­ru­ją­ce.

Wikipedia


dżokdżakarta

re­zy­den­tu­ra w In­do­nez­ji na Jawie


SJP.pl


dżokej

za­wo­do­wy jeź­dziec bio­rą­cy udział w go­nit­wach kon­nych; joc­key (rza­dziej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) jeźdz. jeź­dziec za­wo­do­wo star­tu­ją­cy w wy­ści­gach kon­nych

Wiktionary

Dżo­kej (ang. "joc­key") – jeź­dziec w wy­ści­gach kon­nych, który pod­czas za­wo­dów sto­su­je spe­cy­ficz­ny bar­dzo płyt­ki do­siad, zwany pół­sia­dem lub do­sia­dem sti­plo­wym, w strze­mio­nach na bar­dzo krót­kich pu­śli­skach.

Daw­niej dżo­kej to słu­żą­cy ja­dą­cy na koniu przy ka­re­cie lub po­wo­zie albo to­wa­rzy­szą­cy ja­dą­ce­mu konno panu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W mło­do­ści chciał być dżo­ke­jem, a na­stęp­nie roz­po­czął na krót­ko ka­rie­rę za­wo­do­wą w spor­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒɔkɛj, AS: ǯokei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jockey mos., dżokejstwo n.

:: fż. dżokejka ż.

 przym. dżokejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jockey

Wiktionary


dżokejka

1. ko­bie­ta bio­rą­ca za­wo­do­wo udział w go­nit­wach kon­nych;
2. lekka, sztyw­na czap­ka z dasz­kiem no­szo­na naj­czę­ściej do kon­nej jazdy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czap­ka do jazdy kon­nej (czę­sto z za­pię­ciem za­po­bie­ga­ją­cym spa­da­niu)

 (1.2) ko­bie­ta dżo­kej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) tre­ner jeź­dziect­wa (…) przy­pro­wa­dził ze sobą dwa ko­ni­ki. Za cenę prze­jażdż­ki jed­nym z nich w naj­praw­dzi­wszej czap­ce dżo­kej­ce na gło­wie ma­lu­chy go­to­we były stać w ko­lej­ce po­kaź­nej dłu­go­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. dżokej mos.

 przym. dżokejski

Wiktionary


dżokejski

→ dżo­kej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dżo­ke­jem, do­ty­czą­cy dżo­ke­ja

Wiktionary

Patrz:

dżokej

Powiązane:

 rzecz. dżokej mos., dżokejka ż., dżokejstwo n.

Wiktionary


dżokejstwo

za­wo­do­we bra­nie udzia­łu w wy­ści­gach kon­nych


SJP.pl


dżoker

do­dat­ko­wa karta w talii, naj­czę­ściej z wi­ze­run­kiem błaz­na, w niek­tó­rych grach peł­nią­ca rolę naj­sil­niej­szej, w in­nych - za­stę­pu­ją­cej każdą inną kartę; joker


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) karc. do­dat­ko­wa karta w talii, uży­wa­na w niek­tó­rych grach, za­stę­pu­ją­ca do­wol­ną inną kartę

 (1.2) ukry­ty atut, ktoś lub coś, co użyte w pew­nym mo­men­cie ra­dy­kal­nie po­pra­wia czy­jąś sy­tu­a­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ka­na­ście używa się dwóch talii z dżo­ke­ra­mi.

 (1.2) Re­zer­wo­wy za­wod­nik był dżo­ke­rem tre­ne­ra – zaraz po wej­ściu na bo­i­sko strze­lił trzy gole.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒɔkɛr, AS: ǯoker

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) joker

 (1.2) atut

Wiktionary


dżonka

chiń­ski, ża­glo­wy sta­tek ry­bac­ki lub hand­lo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. drew­nia­ny sta­tek hand­lo­wy lub ry­bac­ki uży­wa­ny w kra­jach Da­le­kie­go Wscho­du;

Wiktionary

Dżon­ka (ang. "junk" od port. "junco" z jawaj. "jong") – da­le­kows­chod­ni nie­wiel­ki sta­tek drew­nia­ny bez stęp­ki, prze­waż­nie 1-, 2- lub 3-masz­to­wy, o cha­rak­te­ry­stycz­nych wie­lo­kąt­nych ża­glach przy­po­mi­na­ją­cych wach­larz, ple­cio­nych z włó­kien ro­ślin­nych, za­o­pa­trzo­nych w licz­ne, po­zio­me usz­tyw­nia­ją­ce li­stwy, bie­gną­ce pro­mie­ni­ście w po­przek ca­łe­go żagla.

Wikipedia


dżu-dżitsu

ja­poń­ski sy­stem sa­mo­o­bro­ny opie­ra­ją­cy się na wy­ko­rzy­sta­niu ru­chów prze­ciw­ni­ka prze­ciw niemu sa­me­mu; spor­to­wa od­mia­na tej sztu­ki walki; dżiu-dżit­su; dżu­dżit­su; ju­jut­su; jiu­jit­su; jiu-jitsu; ju­jit­su; ju-jitsu; ju-jutsu


SJP.pl


dżuba

rzeka w Afry­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Su­da­nu Po­łud­nio­we­go;

 (1.2) geogr. hrab­stwo w Su­da­nie Po­łud­nio­wym;

 (1.3) geogr. rzeka w So­ma­lii;

Wiktionary

Dżuba (ang. "Juba", arab. جوبا) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto w Su­da­nie Po­łud­nio­wym nad Nilem Gór­skim, sto­li­ca ut­wo­rzo­nej w 2005 au­to­no­micz­nej re­pu­bli­ki Su­da­nu Po­łud­nio­we­go, a od 9 lipca 2011 nie­pod­le­głe­go pań­stwa, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny stanu Ek­wa­to­ria Środ­ko­wa.

Wikipedia


dżucze

ofi­cjal­na ide­o­lo­gia KRL-D, ko­re­ań­ska wer­sja mark­siz­mu-le­ni­niz­mu, pod­kre­śla­ją­ca sa­mo­dziel­ność i su­we­ren­ność Korei Pół­noc­nej


SJP.pl

Dżu­cze ( 주체, juche, do­słow­nie „sa­mo­dziel­ność”) – dok­try­na po­li­tycz­na sfor­mu­ło­wa­na przez przy­wód­cę Korei Pół­noc­nej Kim Ir Sena i wpro­wa­dzo­na w Korei Pół­noc­nej.

We­dług jej twór­cy dok­try­na ta opie­ra się na czte­rech na­czel­nych za­sa­dach:

Z ide­o­lo­gią tą są zwią­za­ne tzw. dżu­czej­skie me­to­dy pracy, po­wszech­nie sto­so­wa­ne w KRLD. W Pjong­jan­gu znaj­du­je się 170-me­tro­wy mo­nu­ment wznie­sio­ny na cześć tej ide­o­lo­gii oraz Kim Ir Sena – Wieża Idei Dżu­cze.

Wikipedia


dżudda

mia­sto w Ara­bii Sa­u­dyj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ara­bii Sa­u­dyj­skiej, w pro­win­cji Mekka, nad Mo­rzem Czer­wo­nym;

Wiktionary

Dżud­da, Dżed­da ( ‏جدّة‎, "Ǧudda") – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ara­bii Sa­u­dyj­skiej, w pro­win­cji Mekka, nad Mo­rzem Czer­wo­nym. Głów­ny oś­ro­dek prze­my­sło­wy, hand­lo­wy i kul­tu­ral­ny kraju. W mie­ście dzia­ła ra­fi­ne­ria ropy naf­to­wej, wal­cow­nia że­la­za, huta alu­mi­nium, stocz­nia, a także fa­bry­ki ar­ty­ku­łów che­micz­nych, weł­nia­nych, skó­rza­nych, mebli.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dżuddyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dżedda

Wiktionary


dżuddyjski

przy­miot­nik od: Dżud­da


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dżud­dą, do­ty­czą­cy Dżud­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżudda ż.

Wiktionary


dżudo

ja­poń­ska walka za­pa­śni­cza; judo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. ja­poń­ska sztu­ka walki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W mło­do­ści tre­no­wa­łem dżudo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒudɔ, AS: ǯudo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. judo, judoka, dżudoka, judok, dżudok, judowiec, dżudowiec, judoczka, dżudoczka, dżudystka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) judo

Wiktionary


dżudoczka

ko­bie­ta upra­wia­ją­ca dżudo (judo); ju­docz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ko­bie­ta tre­nu­ją­ca judo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. judo n.

:: fm. dżudoka mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) judoczka

Wiktionary


dżudoga

strój dżu­do­ki (za­wod­ni­ka wal­czą­ce­go w judo), biały, skła­da­ją­cy się z sze­ro­kich spod­ni i luź­nej bluzy prze­wią­zy­wa­nej pasem; ju­do­ga, ju­do­gi (rza­dziej)


SJP.pl


dżudok

spor­to­wiec upra­wia­ją­cy dżudo; dżu­do­ka; dżu­do­wiec; judok; ju­do­ka; ju­do­wiec


SJP.pl


dżudoka

spor­to­wiec upra­wia­ją­cy dżudo; dżu­dok; dżu­do­wiec; judok; ju­do­ka; ju­do­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. osoba tre­nu­ją­ca dżudo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżudo n.

:: fż. dżudoczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) judoka

Wiktionary


dżudowiec

spor­to­wiec upra­wia­ją­cy dżudo; dżu­dok; dżu­do­ka; judok; ju­do­ka; ju­do­wiec


SJP.pl


dżudysta

rzad­ko: spor­to­wiec upra­wia­ją­cy dżudo; le­piej uży­wać: dżu­dok (judok), dżu­do­ka (ju­do­ka), dżu­do­wiec (ju­do­wiec)


SJP.pl


dżudystka

→ dżu­dy­sta


SJP.pl

Patrz:

dżudysta

dżudżitsu

ja­poń­ski sy­stem sa­mo­o­bro­ny opie­ra­ją­cy się na wy­ko­rzy­sta­niu ru­chów prze­ciw­ni­ka prze­ciw niemu sa­me­mu; spor­to­wa od­mia­na tej sztu­ki walki; dżiu-dżit­su; dżu-dżit­su; jiu­jit­su; jiu-jitsu; ju-jitsu; ju­jit­su; ju­jut­su; ju-jutsu


SJP.pl


dżudżystka

→ dżu­dży­sta


SJP.pl

Patrz:

dżudżysta

dżugara

jed­no­rocz­na trawa pa­stew­na, upra­wia­na głów­nie w Azji, Egip­cie i w USA; sorgo zwi­słe


SJP.pl


dżugdżur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. łań­cuch gór­ski w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, cią­gną­cy się wzdłuż brze­gów Morza Ochoc­kie­go;

Wiktionary

Dżug­dżur (ros. "Джугджу́р") – łań­cuch gór­ski w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Cha­ba­row­skim. Cią­gnie się wy­gię­tym łu­kiem wzdłuż brze­gów Morza Ochoc­kie­go i jest pół­noc­no-wschod­nim prze­dłu­że­niem Pasma Sta­no­we­go. W pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści gra­ni­czy z pas­mem Sette-Daban.

Wikipedia


dżul

pod­sta­wo­wa jed­nost­ka pracy i ener­gii w mię­dzy­na­ro­do­wym ukła­dzie jed­no­stek miar; dżaul; joule


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. jed­nost­ka pracy, ener­gii i cie­pła w ukła­dzie SI, oz­na­cza­na J;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „KJ”. Zo­bacz też: KJ – dawny wzór che­micz­ny jodku po­ta­su.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak prze­li­czyć dżule na ka­lo­rie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒul, AS: ǯul

Wiktionary


dżuma

1. cięż­ka, epi­de­micz­na, bak­te­ryj­na cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez pa­łecz­kę dżumy, prze­no­szo­na na czło­wie­ka ze szczu­rów przez pchły, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. za­pa­le­niem wę­złów chłon­nych, za­pa­le­niem płuc i nie­wy­dol­no­ścią krą­że­nia; mór; za­ra­za mo­ro­wa;
2. groź­ne zja­wi­sko o sze­ro­kim za­się­gu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. cho­ro­ba za­kaź­na, o ostrym prze­bie­gu, wy­wo­ły­wa­na przez pa­łecz­kę nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Yer­si­nia pe­stis|ref=tak.;

 (1.2) książk. przen. groź­ne, trud­ne do za­trzy­ma­nia zja­wi­sko o dużym za­się­gu

 (1.3) techn. zob. dżuma cy­no­wa.

Wiktionary

Dżuma (czar­na śmierć, mór, za­ra­za mo­ro­wa) – ostra bak­te­ryj­na cho­ro­ba za­kaź­na gry­zo­ni i (rza­dziej) in­nych drob­nych ssa­ków, a także czło­wie­ka (zo­o­no­za). Cho­ro­ba ta wy­wo­ła­na jest za­ka­że­niem względ­nie bezt­le­no­wą pa­łecz­ką z ro­dzi­ny En­te­ro­bac­te­ria­ce­ae (Gram-ujem­ną), zwaną "Yer­si­nia pe­stis".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dżuma do­tar­ła do Danii na nor­we­skim stat­ku, który osiadł na mie­liź­nie w pół­noc­nej Jut­lan­dii, gdyż cała za­ło­ga była mart­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒũma, AS: ǯũma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadżumiony mos.

 przym. zadżumiony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarna śmierć, mór, zaraza morowa, morowe powietrze

 (1.2) patologia, choroba, gangrena, rak, wrzód

Wiktionary


dżumowy

przy­miot­nik od: dżuma


SJP.pl


dżungar

miesz­ka­niec Dżun­ga­rii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej w Chi­nach)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. czło­nek mon­gol­skie­go ple­mię­e­mie­nia za­miesz­ku­ją­ce­go Dżun­ga­rię i są­sied­nie zie­mie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżungaria ż.

:: fż. Dżungarka ż.

 przym. dżungarski

Wiktionary


dżungaria

hi­sto­rycz­na kra­i­na w Chi­nach


SJP.pl

Dżun­ga­ria – kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­nich Chi­nach. Od­po­wia­da pół­noc­nej po­ło­wie Sin­cian­gu. Ogra­ni­czo­na przez góry Ałtaj na pół­no­cy i pasmo gór­skie Tien­szan na po­łud­niu. Obec­nie re­gion au­to­no­micz­ny Sin­ciang. Re­gion hi­sto­rycz­nie za­miesz­ki­wa­li ko­czow­ni­czy Dżun­ga­ro­wie po­cho­dze­nia mon­gol­skie­go.

Wikipedia


dżungaripterus

ro­dzaj pte­ro­za­u­ra z po­drzę­du pte­ro­dak­ty­li


SJP.pl


dżungarka

miesz­kan­ka Dżun­ga­rii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej w Chi­nach)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. człon­ki­ni mon­gol­skie­go ple­mię­e­mie­nia za­miesz­ku­ją­ce­go Dżun­ga­rię i są­sied­nie zie­mie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżungaria ż.

:: fm. Dżungar mos.

 przym. dżungarski

Wiktionary


dżungarski

przy­miot­nik od: Dżun­ga­ria (kra­i­na hi­sto­rycz­na w Xin­jiang)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dżun­ga­rią albo Dżun­ga­ra­mi, do­ty­czą­cy Dżun­ga­rii albo Dżun­ga­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język dżun­gar­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżungaria ż., Dżungar mos., Dżungarka ż.

Wiktionary


dżungla

1. gęsty, wil­got­ny, wiecz­nie zie­lo­ny las tro­pi­kal­ny;
2. prze­no­śnie:
a) coś bar­dzo skom­pli­ko­wa­ne­go, zag­mat­wa­ne­go;
b) miej­sce, gdzie wy­stę­pu­je bezwz­ględ­na walka o wpły­wy, gdzie liczy się tylko prawo sil­niej­sze­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wil­got­ny las tro­pi­kal­ny;

 (1.2) przen. coś trud­ne­go do zro­zu­mie­nia, po­ko­na­nia

 (1.3) przen. miej­sce, gdzie lu­dzie za­cho­wu­ją się bez­li­to­śnie, gdzie sil­niej­szy na­rzu­ca swoją wolę słab­szym

 (1.4) muz. ga­tu­nek mu­zycz­ny w este­ty­ce rave, z ła­ma­nym ude­rze­niem (bre­ak­be­at), w tem­pie mię­dzy 160-180 bpm

Wiktionary

Dżun­gla – ter­min oz­na­cza­ją­cy pier­wot­nie i współ­cze­śnie w czę­ści pu­bli­ka­cji spe­cja­li­stycz­nych ro­dzaj for­ma­cji ro­ślin­nej cha­rak­te­ry­stycz­nej dla na­drzecz­nych te­re­nów w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Azji Po­łud­nio­wej. W ję­zy­ku nie­fa­cho­wym i niek­tó­rych pu­bli­ka­cjach spe­cja­li­stycz­nych okre­śle­nie funk­cjo­nu­je jako sy­no­nim sze­ro­ko uj­mo­wa­ne­go wil­got­ne­go lasu rów­ni­ko­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z tru­dem prze­dzie­ra­li­śmy się przez dżun­glę.

 (1.2) Nowe prawo po­dat­ko­we to istna dżun­gla prze­pi­sów.

 (1.3) Bie­gnę do cie­bie / przez gaje wio­sek, dżun­gle miast / bie­gnę do cie­bie / nocą i za dnia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈd͡ʒũŋɡla, AS: ǯũŋgla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżunglara ż.

 przym. dżunglowy

Wiktionary


dżunglak

ro­dzaj pta­ków śpie­wa­ją­cych


SJP.pl


dżunglara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: d͡ʒũŋɡˈlara, AS: ǯũŋglara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżungla ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


dżunglotymal

dżun­glo­ty­mal arab­ski - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny pe­kiń­czy­ków


SJP.pl


dżunglowy

zwią­za­ny z dżun­glą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dżun­glą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżungla ż.

Wiktionary


dżuryn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie czort­kow­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dżu­ryn – rzeka
  • Dżu­ryn – wieś w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie czort­kow­skim
  • Dżu­ryn – wieś w ob­wo­dzie win­nic­kim, w re­jo­nie sza­ro­grodz­kim
  • Dżu­ryn – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w miej­sco­wo­ści Dżu­ryn, w re­jo­nie czort­kow­skim, w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, na Ukra­i­nie
  • Dżu­ryn – dawna gmina

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dżuryński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Dżuryń

Wiktionary


dżurów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie śnia­tyń­skim ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go;

Wiktionary

Dżu­rów – wieś w re­jo­nie ko­ło­myj­skim (do 2020 roku w re­jo­nie śnia­tyń­skim) ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go, za­ło­żo­na w 1396 r. W II Rze­czy­po­spo­li­tej miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Dżu­rów w po­wie­cie śnia­tyń­skim wo­je­wództ­wa sta­ni­sła­wow­skie­go. Wieś liczy 1810 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dżurowski

Wiktionary


dżygier

prze­my­sło­we urzą­dze­nie do bar­wie­nia tka­nin; bar­wiar­ka zwrot­na


SJP.pl


dżygit

ka­u­ka­ski jeź­dziec; dżi­git


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) jeźdz. ka­u­ka­ski jeź­dziec konny

Wiktionary

Dży­git (słowo po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go, prze­ję­te z ro­syj­skie­go) – ka­u­ka­ski jeź­dziec konny, góral, cza­sem wo­jow­nik lub ro­zbój­nik, świet­nie pa­nu­ją­cy nad ko­niem. Naj­waż­niej­sze jego atry­bu­ty to kin­dżał i pa­pa­cha (fu­trza­na czap­ka).

Na Ka­u­ka­zie okre­śle­nie kogoś mia­nem dży­gi­ta jest kom­ple­men­tem, wy­ra­zem uz­na­nia dla jego spraw­no­ści, od­wa­gi i mę­sko­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dżygitówka ż.

Wiktionary


dżygitówka

po­pi­sy akro­ba­tycz­ne w jeź­dzie kon­nej, wy­wo­dzą­ce się z Ka­u­ka­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­pi­sy akro­ba­tycz­ne na ko­niach, naj­czę­ściej wy­ko­ny­wa­ne przez Ko­za­ków i gó­ra­li ka­u­ka­skich

Wiktionary

różne formy dży­gi­tów­ki

Dży­gi­tów­ka lub dżi­gi­tów­ka – forma jeź­dziect­wa akro­ba­tycz­ne­go, w któ­rej jeź­dziec wy­ko­nu­je ewo­lu­cje na koniu po­ru­sza­ją­cym się w szyb­kim ga­lo­pie. Do cha­rak­te­ry­stycz­nych ele­men­tów na­le­żą m.in. ze­ska­ki­wa­nie z konia i po­now­ne wska­ki­wa­nie na niego pod­czas jazdy, pod­no­sze­nie przed­mio­tów z ziemi, zwi­sa­nie z boku lub pod brzu­chem konia oraz wy­ko­ny­wa­nie akro­ba­cji. W ra­mach po­ka­zów mogą być rów­nież pre­zen­to­wa­ne umie­jęt­no­ści strze­lec­kie wy­ko­ny­wa­ne z konia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­sta­wie­nie zna­ko­mi­te­go ro­syj­skie­go cyrku za­koń­czy­ła dży­gi­tów­ka w wy­ko­na­niu ze­spo­łu z Ukra­i­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌd͡ʒɨɟiˈtufka, AS: ǯyǵitufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dżygit mos.

Wiktionary


dżyn

wódka o smaku i za­pa­chu ja­łow­ca, pro­du­ko­wa­na głów­nie w An­glii; ja­łow­ców­ka; dżin; gin


SJP.pl


dżyngiel

krót­ki, roz­poz­na­wal­ny prze­ryw­nik dźwię­ko­wy, uży­wa­ny zwy­kle w radiu lub te­le­wiz­ji jako au­to­re­kla­ma; dżin­giel, dżin­gel, jin­gle, jin­giel


SJP.pl


dżyngis-chan

(ok. 1155-1227) wład­ca mon­gol­ski; Czyn­gis-chan


SJP.pl


dżyngoizm

na­past­li­wy szo­wi­nizm, aro­ganc­ki na­cjo­na­lizm, zwła­szcza po­łą­czo­ny z wo­jow­ni­czą po­li­ty­ką za­gra­nicz­ną; dżin­go­izm


SJP.pl


dżyzacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dży­za­kiem, do­ty­czą­cy Dży­za­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dżyzak mrz.

Wiktionary


dżyzak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, sto­li­ca wi­la­je­tu dży­zac­kie­go;

Wiktionary

Dży­zak ( Jiz­zax) – mia­sto w Uzbe­ki­sta­nie, nad rzeką San­zar. Liczy 138,4 tys. miesz­kań­ców (2004). Sto­li­ca wi­la­je­tu dży­zac­kie­go.

Mia­sto jest oś­rod­kiem prze­my­słu ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych, elek­tro­tech­nicz­ne­go, ma­szy­no­we­go, che­micz­ne­go, lek­kie­go i spo­żyw­cze­go. Znaj­du­je się tu także wyż­sza szko­ła pe­da­go­gicz­na. Dży­zak wzmian­ko­wa­ny jest już od X wieku. W po­bli­żu mia­sta znaj­du­je się Park Na­ro­do­wy Za­a­min.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dżyzacki

Wiktionary


e

1. sa­mo­gło­ska w ję­zy­ku pol­skim;
2. licz­ba bę­dą­ca pod­sta­wą lo­ga­ryt­mu na­tu­ral­ne­go, wy­no­szą­ca w przy­bli­że­niu 2,7182818; licz­ba Ne­pe­ra, licz­ba Eu­le­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. siód­ma li­te­ra pol­skie­go al­fa­be­tu;

wy­krzy­knik

 (2.1) wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy ne­ga­tyw­ną opi­nię o wy­po­wie­dzi roz­mów­cy

 (2.2) grub. wy­krzy­knik ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie czy­jejś uwagi

Wiktionary

E (mi­nu­sku­ła: e) – piąta li­te­ra al­fa­be­tu ła­ciń­skie­go, siód­ma li­te­ra al­fa­be­tu pol­skie­go. Zaz­wy­czaj oz­na­cza sa­mo­gło­skę [] lub [].

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) E, i tak ci się nie uda!

 (2.2) E, lala, za­ba­wi­my się?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ, AS: e

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) ę

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 (1.1) ę

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 (1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* esperanto: (2.1) dirlididi

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|E.}}

źródła.

== e (język afar.) ==

wymowa.

 IPA|e.

znaczenia.

litera

 (1.1) e, minuskuła piątej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) majuskuła: E

Wiktionary


e-

prze­dro­stek

 (1.1) cząst­ka o zna­cze­niu elek­tro­nicz­ny, do­da­wa­na do wy­ra­zów oz­na­cza­ją­cych różne czyn­no­ści, in­for­mu­ją­ca, że są one do­ko­ny­wa­ne za poś­red­nict­wem elek­tro­nicz­nych me­diów (zwła­szcza za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu), lub wska­zu­ją­ca różne przed­mio­ty funk­cjo­nu­ją­ce dzię­ki elek­tro­ni­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) e- + do­ku­ment = e-do­ku­ment

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ, AS: e

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

 etym|ang|e-. < electronic → elektroniczny

uwagi.

 możliwe są dwa sposoby odczytu: IPA4|ɛ. (tak jak litera w alfabecie polskim) występuje zwykle w połączeniach z wyrazami polskimi, natomiast IPA4|i. (wymowa zapożyczona z angielskiego) występuje zwykle w połączeniach z pożyczkami angielskimi, choć zdarzają się wyjątki od tej zasady

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) e-

* niemiecki: (1.1) E-

* wilamowski: (1.1) e-

źródła.

== e- (język angielski.) ==

wymowa. IPA|i.

znaczenia.

przedrostek

 (1.1) e-, w znaczeniu "elektroniczny"

odmiana.

 (1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

 (1.1) e-business • e-cash • e-commerce • e-mail • e-zine

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

 etym|ang|e-. < electronic → elektroniczny

uwagi.

 możliwe są dwa sposoby odczytu: IPA4|ɛ. (tak jak litera w alfabecie polskim) występuje zwykle w połączeniach z wyrazami polskimi, natomiast IPA4|i. (wymowa zapożyczona z angielskiego) występuje zwykle w połączeniach z pożyczkami angielskimi, choć zdarzają się wyjątki od tej zasady

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) e-

* niemiecki: (1.1) E-

* wilamowski: (1.1) e-

źródła.

== e- (język angielski.) ==

wymowa. IPA|i.

znaczenia.

przedrostek

 (1.1) e-, w znaczeniu "elektroniczny"

odmiana.

 (1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

 (1.1) e-business • e-cash • e-commerce • e-mail • e-zine

synonimy.

Wiktionary


e-administracja

ad­mi­ni­stra­cja spra­wo­wa­na za po­mo­cą pocz­ty elek­tro­nicz­nej i in­ter­ne­tu


SJP.pl


e-auto

auto na­pę­dza­ne sil­ni­kiem elek­trycz­nym; e-sa­mo­chód


SJP.pl


e-autobus

au­to­bus na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną


SJP.pl


e-autobusowy

→ e-au­to­bus


SJP.pl

Patrz:

e-autobus

e-bajk

rower wy­po­sa­żo­ny w sil­nik o na­pę­dzie elek­trycz­nym; e-rower, ebajk, e-bike, ebike


SJP.pl


e-banking

in­ter­ne­to­we za­rzą­dza­nie ra­chun­kiem ban­ko­wym; e-ban­ko­wość, ho­me­ban­king, home ban­king


SJP.pl


e-bankowość

in­ter­ne­to­we za­rzą­dza­nie ra­chun­kiem ban­ko­wym; e-ban­king, ho­me­ban­king, home ban­king


SJP.pl


e-biblioteka

bi­blio­te­ka, do któ­rej za­so­bów można się do­stać przez in­ter­net; bi­blio­te­ka cy­fro­wa


SJP.pl


e-bike

[czy­taj: ebajk] rower wy­po­sa­żo­ny w sil­nik o na­pę­dzie elek­trycz­nym; e-rower, e-bajk, ebajk, ebike


SJP.pl


e-biuro

elek­tro­nicz­na ob­słu­ga biu­ro­wa firmy; wir­tu­al­ne biuro


SJP.pl


e-biznes

ogół pojęć, zja­wisk zwią­za­nych z biz­ne­sem in­ter­ne­to­wym; e-bu­si­ness


SJP.pl

Biz­nes elek­tro­nicz­ny, e-biz­nes (ang. "elec­tro­nic bu­si­ness", "e-bu­si­ness") – wpro­wa­dzo­ny w 1995 roku przez IBM, model pro­wa­dze­nia biz­ne­su opie­ra­ją­cy się na sze­ro­ko ro­zu­mia­nych roz­wią­za­niach te­le­in­for­ma­tycz­nych, w szcze­gól­no­ści apli­ka­cjach in­ter­ne­to­wych.

Wikipedia


e-biznesowy

→ e-biz­nes


SJP.pl

Patrz:

e-biznes

e-book

[czy­taj: ibuk lub ebuk] ebook;
1. książ­ka elek­tro­nicz­na; e-książ­ka;
2. urzą­dze­nie do czy­ta­nia ksią­żek elek­tro­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. książ­ka elek­tro­nicz­na, utwór li­te­rac­ki w wer­sji elek­tro­nicz­nej;

Wiktionary

E-book, książ­ka elek­tro­nicz­na, pu­bli­ka­cja elek­tro­nicz­na, e-książ­ka – pu­bli­ka­cja elek­tro­nicz­na, za­pi­sa­na w od­po­wied­nim for­ma­cie, moż­li­wym do od­czy­ta­nia za po­mo­cą kom­pu­te­rów, te­le­fo­nów ko­mór­ko­wych czy też in­nych przy­sto­so­wa­nych do tego urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych. E-booki skła­da­ją się z tek­stu, obra­zów lub też po­łą­cze­nia obyd­wu ele­men­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wgraj mi jakiś dobry e-book na mój czyt­nik, pro­szę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) e-książka, książka elektroniczna

Wiktionary


e-bookowy

→ e-book [czy­taj: ibu­ko­wy]; ebo­o­ko­wy


SJP.pl


e-business

[czy­taj: e-biz­nes] ogół pojęć, zja­wisk zwią­za­nych z biz­ne­sem in­ter­ne­to­wym; e-biz­nes


SJP.pl


e-commerce

[czy­taj: I-KOmers] han­del elek­tro­nicz­ny, in­ter­ne­to­wy


SJP.pl


e-consulting

do­radzt­wo za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu


SJP.pl


e-czasopismo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cza­so­pis­mo w wer­sji elek­tro­nicz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po od­no­to­wa­niu płat­no­ści za za­mó­wio­ne e-cza­so­pis­ma na adres e-mail po­da­ny w za­mó­wie­niu wy­sy­ła­na jest in­for­ma­cja o na­da­niu do­stę­pu do opła­co­nych e-cza­so­pism. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ‿t͡ʃasɔˈpʲismɔ, AS: e‿časopʹismo

Wiktionary


e-czytanie

[czy­taj: e-czy­ta­nie lub i-czy­ta­nie] czy­ta­nie ksią­żek lub in­nych tre­ści elek­tro­nicz­nych


SJP.pl


e-czytelnictwo

[czy­taj: e-czy­tel­nict­wo lub i-czy­tel­nict­wo] czy­tel­nict­wo ksią­żek lub in­nych tre­ści elek­tro­nicz­nych


SJP.pl


e-czytelnik

[czy­taj: e-czy­tel­nik lub i-czy­tel­nik] czy­tel­nik ksią­żek lub in­nych tre­ści elek­tro­nicz­nych


SJP.pl


e-czytnik

[czy­taj: e-czyt­nik lub i-czyt­nik] urzą­dze­nie do od­czy­ty­wa­nia ksią­żek elek­tro­nicz­nych (e-bo­o­ków); e-re­a­der


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. urzą­dze­nie z mo­ni­to­rem słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia tek­stów za­pi­sa­nych w for­mie cy­fro­wej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­sta­łam wraz z moim e-czyt­ni­kiem ca­łe­go Sien­kie­wi­cza.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czytnik książek elektronicznych, czytnik e-książek, czytnik e-booków

Wiktionary


e-dokument

do­ku­ment elek­tro­nicz­ny


SJP.pl


e-dowód

dowód oso­bi­sty z mi­kro­pro­ce­so­rem za­wie­ra­ją­cym za­ko­do­wa­ne dane wła­ści­cie­la


SJP.pl


e-dur

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku "e"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku e (w za­pi­sie nu­to­wym z czte­re­ma krzy­ży­ka­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji E-dur (1.1)

Wiktionary

E-dur – du­ro­wa gama mu­zycz­na, któ­rej to­ni­ką jest e. Jej dźwię­ki to: e, fis, gis, a, h, cis, dis. To­na­cja E-dur za­wie­ra czte­ry krzy­ży­ki.

Po­krew­ną jej gamą mo­lo­wą jest cis-moll, jed­no­i­mien­ną mo­lo­wą – e-moll.

E-dur to rów­nież akord, zbu­do­wa­ny z pier­wsze­go (e), trze­cie­go (gis) i pią­te­go (h) stop­nia gamy E-dur.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Aby za­grać tę pio­sen­kę, wy­star­czy znać trzy akor­dy – A-dur, D-dur i E-dur.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ‿dur, AS: e‿dur

Wiktionary


e-dziennik

[czy­taj: e-dzien­nik lub i-dzien­nik] dzien­nik lek­cyj­ny w wer­sji elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dzien­nik elek­tro­nicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odkąd szko­ła wpro­wa­dzi­ła e-dzien­nik, wiem o wszyst­kich oce­nach mo­je­go dziec­ka.

Wiktionary


e-edukacja

edu­ka­cja za po­mo­cą ko­mu­ni­ka­cji in­ter­ne­to­wej


SJP.pl


e-faktura

fak­tu­ra w po­sta­ci elek­tro­nicz­nej; eko­fak­tu­ra, fak­tu­ra elek­tro­nicz­na


SJP.pl

E-fak­tu­ra, fak­tu­ra elek­tro­nicz­na – do­ku­ment elek­tro­nicz­ny bę­dą­cy fak­tu­rą, który zo­stał wy­sta­wio­ny i otrzy­ma­ny w do­wol­nym for­ma­cie elek­tro­nicz­nym. Od 2022 w Pol­sce po­ję­cie to obej­mu­je rów­nież fak­tu­rę ustruk­tu­ry­zo­wa­ną, która jest wy­sta­wia­na przy uży­ciu Kra­jo­we­go Sy­ste­mu e-Fak­tur (KSeF). E-fak­tu­ra jest rów­no­waż­na fak­tu­rze pa­pie­ro­wej pod wzglę­dem skut­ków praw­nych i po­dat­ko­wych.

Wikipedia


e-generacja

po­ko­le­nie ży­ją­ce w dobie In­ter­ne­tu


SJP.pl


e-głosowanie

gło­so­wa­nie wy­bor­cze za po­mo­cą in­ter­ne­tu


SJP.pl


e-handel

han­del za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu; han­del elek­tro­nicz­ny


SJP.pl


e-hulajnoga

hu­laj­no­ga na­pę­dza­na ener­gią elek­trycz­ną


SJP.pl


e-kantor

kan­tor in­ter­ne­to­wy


SJP.pl


e-kartka

wia­do­mość z ży­cze­nia­mi w po­sta­ci elek­tro­nicz­nej; kart­ka elek­tro­nicz­na


SJP.pl

E-kart­ka – wir­tu­al­na pocz­tów­ka, wy­sy­ła­na przez In­ter­net za poś­red­nict­wem stron WWW i e-maili. Na­zy­wa­na rów­nież wir­tu­al­ną kart­ką, kart­ką in­ter­ne­to­wą.

In­ter­na­u­ci wy­sy­ła­ją e-kart­ki do wy­bra­nych osób po­przez wy­peł­nie­nie spe­cjal­ne­go for­mu­la­rza na stro­nach z e-kart­ka­mi, do któ­re­go wpi­su­ją e-mail od­bior­cy kart­ki oraz jej treść.

Wikipedia


e-klient

klient ku­pu­ją­cy w in­ter­ne­cie


SJP.pl


e-klientka

klient­ka ku­pu­ją­ca w in­ter­ne­cie


SJP.pl


e-konkurs

kon­kurs prze­pro­wa­dza­ny za po­mo­cą in­ter­ne­tu


SJP.pl


e-konto

ra­chu­nek ban­ko­wy za­rzą­dza­ny in­ter­ne­to­wo; e-ra­chu­nek


SJP.pl


e-korepetycje

ko­re­pe­ty­cje przez in­ter­net


SJP.pl


e-książka

książ­ka elek­tro­nicz­na; e-book, ebook


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. książ­ka elek­tro­nicz­na, utwór li­te­rac­ki w wer­sji elek­tro­nicz­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdzie znaj­du­jesz takie dobre e-książ­ki?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. książka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) e-book, eBook, ebook

Wiktionary


e-książkowy

do­ty­czą­cy książ­ki w wer­sji elek­tro­nicz­nej


SJP.pl


e-księgarnia

księ­gar­nia in­ter­ne­to­wa


SJP.pl


e-kształtny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma kształt li­te­ry E

Wiktionary


e-learning

[czy­taj: i-ler­ning]
1. zdal­ne na­u­cza­nie za po­mo­cą in­ter­ne­tu;
2. wspo­ma­ga­nie pro­ce­sów ucze­nia się tech­no­lo­gia­mi in­for­ma­tycz­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­u­cza­nie z wy­ko­rzy­sta­niem tech­nik kom­pu­te­ro­wych i In­ter­ne­tu;

Wiktionary

E-le­ar­ning lub e-nauka – na­u­cza­nie lub szko­le­nia przy uży­ciu tech­no­lo­gii in­for­ma­tycz­nej. Oz­na­cza wspo­ma­ga­nie pro­ce­su dy­dak­tycz­ne­go za po­mo­cą kom­pu­te­rów oso­bi­stych, smart­fo­nów, ta­ble­tów (m-le­ar­ning) i In­ter­ne­tu. Poz­wa­la na ukoń­cze­nie kursu, szko­le­nia, a nawet stu­diów bez ko­niecz­no­ści fi­zycz­nej obec­no­ści w sali wy­kła­do­wej. Uzu­peł­nia rów­nież tra­dy­cyj­ny pro­ces na­u­cza­nia, bu­du­jąc blen­ded le­ar­ning.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) E-le­ar­ning znaj­du­je coraz wię­cej zwo­len­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: i‿ˈlɛrʲɲĩŋk, AS: i‿lerʹńĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. e-learningowy

Wiktionary


e-learningowy

→ e-le­ar­ning [czy­taj: i-ler­nin­go­wy]


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z e-le­ar­nin­giem, pro­wa­dzo­ny za po­mo­cą e-le­ar­nin­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Maria za­pi­sa­ła się na szko­le­nie e-le­ar­nin­go­we na temat pro­jek­tów unij­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. e-learning m.

Wiktionary


e-lekarz

le­karz udzie­la­ją­cy porad przez in­ter­net


SJP.pl


e-liquid

[czy­taj: i-li­kłid] płyn do e-pa­pie­ro­sów z nie­wiel­kim stę­że­niem ni­ko­ty­ny; li­qu­id


SJP.pl


e-mail

[czy­taj: i-mejl] mail, mejl, email;
1. pocz­ta elek­tro­nicz­na;
2. wia­do­mość wy­sła­na za po­mo­cą pocz­ty elek­tro­nicz­nej;
3. adres użyt­kow­ni­ka pocz­ty elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. usłu­ga wy­sy­ła­nia elek­tro­nicz­nych wia­do­mo­ści;

 (1.2) in­form. wia­do­mość wy­sła­na za poś­red­nict­wem e-maila (1.1)

 (1.3) in­form. adres, na który wy­sy­ła się wia­do­mo­ści w e-mailu (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) E-mail zo­stał stwo­rzo­ny w roku 1965.

 (1.2) Znowu mam skrzyn­kę pełną re­kla­mo­wych e-maili.

 (1.3) Chcia­łem wy­słać skar­gę, ale e-mail, który po­da­je ta firma na swo­jej stro­nie in­ter­ne­to­wej, nie dzia­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈĩmɛjl, AS: ĩmei ̯l

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mail mrz., mejl mrz.

 czas. e-mailować ndk.

 przym. e-mailowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poczta elektroniczna

 (1.2) mail, pot. mejl

 (1.3) adres mailowy, adres e-mail, mail, pot. mejl

Wiktionary


e-mailing

[czy­taj: imej­ling] forma mar­ke­tin­gu po­le­ga­ją­ca na wy­sy­ła­niu li­stów na pocz­tę elek­tro­nicz­ną


SJP.pl


e-mailowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|e-ma­i­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. e-mailować

Wiktionary


e-mailować

wy­sy­łać e-maile


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. wy­sy­łać listy (e-maile) drogą elek­tro­nicz­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od ty­god­nia e-ma­i­lu­ję z poz­na­nym na cza­cie Au­stria­kiem i myślę, że to równy gość.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. e-mailowanie, e-mail

 przym. e-mailowy

Wiktionary


e-mailowy

→ e-mail [czy­taj: imej­lo­wy]; mej­lo­wy, ma­i­lo­wy, ema­i­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) in­form. zwią­za­ny z pocz­tą e-mail

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wia­do­mość e-ma­i­lo­wa wy­sła­na z włas­ne­go konta to jest je­dy­na ak­cep­to­wal­na forma ko­mu­ni­ka­cji w za­ist­nia­łej sy­tu­a­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌĩmɛjˈlɔvɨ, AS: ĩmei ̯lovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mailing mrz., e-mail m.

 czas. e-mailować ndk., mailować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pocztowy

Wiktionary


e-mistrz

zwy­cięz­ca za­wo­dów e-spor­to­wych


SJP.pl


e-mobilność

wy­ko­rzy­sty­wa­nie po­ja­zdów na­pę­dza­nych ener­gią elek­trycz­ną; elek­tro­mo­bil­ność


SJP.pl


e-mobilny

elek­tro­mo­bil­ny;
1. o po­jeź­dzie: na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną;
2. zwią­za­ny z po­ja­zda­mi na­pę­dza­ny­mi ener­gią elek­trycz­ną


SJP.pl


e-moll

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku "e"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja mo­lo­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku e (w za­pi­sie nu­to­wym z jed­nym krzy­ży­kiem)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord mo­lo­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji e-moll (1.1)

Wiktionary

e-moll – mo­lo­wa gama mu­zycz­na, któ­rej to­ni­ką jest e. Jej dźwię­ki w od­mia­nie na­tu­ral­nej to: e, fis, g, a, h, c, d.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ‿mɔl, AS: e‿mol

Wiktionary


e-mollowy

śro­do­wi­sko­wo: na­pi­sa­ny w to­na­cji e-moll


SJP.pl


e-monitoring

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) mo­ni­to­ro­wa­nie cze­goś przez in­ter­net

Wiktionary


e-motocykl

mo­to­cykl na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną


SJP.pl


e-myto

1. sy­stem elek­tro­nicz­nych płat­no­ści za prze­jazd au­to­stra­dą;
2. elek­tro­nicz­na opła­ta za prze­jazd au­to­stra­dą


SJP.pl


e-pacjent

osoba za­się­ga­ją­ca porad me­dycz­nych przez in­ter­net


SJP.pl

e-pa­cjent – osoba ko­rzy­sta­ją­ca ze świad­czeń opie­ki zdro­wot­nej z wy­ko­rzy­sta­niem tech­no­lo­gii in­for­ma­cyj­no-ko­mu­ni­ka­cyj­nych (ang. In­for­ma­tion Com­mu­ni­ca­tion Tech­no­lo­gy) nie­za­leż­nie od tego, czy jest zdro­wa czy chora. Tra­dy­cyj­na, wy­stę­pu­ją­ca na wszyst­kich po­zio­mach (mikro, mezo, makro), re­la­cja pa­cjent-le­karz zo­sta­ła roz­sze­rzo­na o tech­no­lo­gię przy­bie­ra­jąc na po­zio­mie mikro po­stać le­karz-tech­ni­ka bio­me­dycz­na-pa­cjent.

Wikipedia


e-palacz

pa­lacz pa­pie­ro­sów elek­tro­nicz­nych; waper


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pa­lacz elek­tro­nicz­nych pa­pie­ro­sów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slang. waper

Wiktionary


e-palaczka

pa­lacz­ka pa­pie­ro­sów elek­tro­nicz­nych; wa­per­ka


SJP.pl


e-palić

palić pa­pie­ro­sy elek­tro­nicz­ne; wa­po­wać


SJP.pl


e-papier

elek­tro­nicz­ny wyś­wiet­lacz imi­tu­ją­cy pa­pier; pa­pier elek­tro­nicz­ny


SJP.pl


e-papieros

urzą­dze­nie do wdy­cha­nia opa­rów płynu z małym stę­że­niem ni­ko­ty­ny, przy­po­mi­na­ją­ce pa­pie­ro­sa; pa­pie­ros elek­tro­nicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. elek­tro­nicz­ny pa­pie­ros.

Wiktionary

E-pa­pie­ros (elek­tro­nicz­ny in­ha­la­tor ni­ko­ty­ny, EIN) – za­si­la­ne aku­mu­la­to­rem urzą­dze­nie in­ha­la­cyj­ne da­ją­ce użyt­kow­ni­ko­wi po­dob­ne wra­że­nia jak przy pa­le­niu tra­dy­cyj­nych pa­pie­ro­sów. Urzą­dze­nie po­wo­du­je za­mia­nę rozt­wo­ru in­ha­la­cyj­ne­go na wdy­cha­ny przez użyt­kow­ni­ka ae­ro­zol (za­miast dymu wdy­cha­ne­go przy pa­le­niu pa­pie­ro­sów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) wdy­cha­ny przez użyt­kow­ni­ków e-pa­pie­ro­sów ae­ro­zol nie jest, jak się po­wszech­nie uważa, cał­ko­wi­cie ne­u­tral­ny dla zdro­wia – może za­wie­rać szkod­li­we, ra­kot­wór­cze związ­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. e-papierośniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elektroniczny papieros

Wiktionary


e-papierosowy

→ e-pa­pie­ros


SJP.pl

Patrz:

e-papieros

e-papierowy

→ e-pa­pier


SJP.pl

Patrz:

e-papier

e-papierośniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z e-pa­pie­ro­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest mały i bar­dzo po­ręcz­ny, a swoim wy­glą­dem wy­róż­nia się na tle in­nych podów, które w ostat­nim cza­sie za­la­ły rynek e-pa­pie­ro­śni­czy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. e-papieros mrz.

 przym. papierośniczy

Wiktionary


e-pet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) slang. e-pa­pie­ros

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) aż się­gną­łem po e-peta i wzią­łem busz­ka.

Wiktionary


e-petycja

pe­ty­cja przed­sta­wia­na za po­mo­cą in­ter­ne­tu


SJP.pl


e-podpis

pod­pis elek­tro­nicz­ny


SJP.pl


e-podręcznik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. eduk. elek­tro­nicz­na wer­sja po­dręcz­ni­ka przez­na­czo­na do wyś­wiet­la­nia na urzą­dze­niach in­for­ma­tycz­nych, np. ta­ble­tach, smart­fo­nach, kom­pu­te­rach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] ucz­nio­wie będą mogli ko­rzy­stać z e-po­dręcz­ni­ków w każ­dej sy­tu­a­cji i z każ­de­go urzą­dze­nia.

Wiktionary


e-pojazd

po­jazd na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną


SJP.pl


e-portmonetka

usłu­ga umoż­li­wia­ją­ca gro­ma­dze­nie środ­ków pie­nięż­nych w celu pła­ce­nia spe­cjal­ną kartą


SJP.pl


e-pr

[czy­taj: e-PI-ar] in­ter­ne­to­we dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu wzbu­dze­nie za­in­te­re­so­wa­nia firmą


SJP.pl

e-PR to dzia­ła­nia pu­blic re­la­tions, które sku­pia­ją się na na­rzę­dziach do­stęp­nych w In­ter­ne­cie, w tym w me­diach spo­łecz­no­ścio­wych. Celem tych dzia­łań jest kształ­to­wa­nie wi­ze­run­ku oraz bu­do­wa­nie re­la­cji. W przesz­ło­ści wy­ko­rzy­sty­wa­no rów­nież do opi­sa­nia tych ak­tyw­no­ści sfor­mu­ło­wa­nie In­ter­net Pu­blic Re­la­tions (In­ter­net PR).

Wikipedia


e-rachunek

ra­chu­nek elek­tro­nicz­ny;
1. ra­chu­nek wy­sta­wio­ny w for­mie elek­tro­nicz­nej;
2. ra­chu­nek ban­ko­wy za­rzą­dza­ny in­ter­ne­to­wo; e-konto


SJP.pl


e-reader

[czy­taj: e-rider lub i-rider] urzą­dze­nie do od­czy­ty­wa­nia ksią­żek elek­tro­nicz­nych (e-bo­o­ków); e-czyt­nik


SJP.pl


e-recepta

re­cep­ta w wer­sji elek­tro­nicz­nej; re­cep­ta elek­tro­nicz­na


SJP.pl

e-re­cep­ta (elek­tro­nicz­na re­cep­ta) – elek­tro­nicz­na wer­sja re­cep­ty, umoż­li­wia­ją­ca prze­ka­za­nie in­for­ma­cji na temat leku prze­pi­sa­ne­go pa­cjen­to­wi od le­ka­rza do far­ma­ce­u­ty w ap­te­ce i in­nych in­sty­tu­cji, np. in­sty­tu­cji re­fun­da­cyj­nej. Umoż­li­wia kon­tro­lę nad re­fun­da­cją i pra­wi­dło­wo­ścią dzia­łań me­dycz­nych.

Wikipedia


e-reklama

re­kla­ma w In­ter­ne­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) re­kla­ma w sieci kom­pu­te­ro­wej, zwła­szcza w in­ter­ne­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Agen­cja po­le­ca swoje usłu­gi re­kla­mo­we, także w za­kre­sie e-re­kla­my.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ‿rɛkˈlãma, AS: e‿reklãma

Wiktionary


e-rekrutacja

re­kru­ta­cja przez in­ter­net


SJP.pl


e-riksza

rik­sza na­pę­dza­na ener­gią elek­trycz­ną


SJP.pl


e-rower

rower wy­po­sa­żo­ny w sil­nik o na­pę­dzie elek­trycz­nym; e-bajk, ebajk, e-bike, ebike


SJP.pl


e-rowerowy

→ e-rower


SJP.pl

Patrz:

e-rower

e-samochodowy

→ e-sa­mo­chód


SJP.pl

Patrz:

e-samochód

e-samochód

sa­mo­chód na­pę­dza­ny sil­ni­kiem elek­trycz­nym; e-auto


SJP.pl


e-skierowanie

skie­ro­wa­nie w wer­sji elek­tro­nicz­nej; skie­ro­wa­nie elek­tro­nicz­ne


SJP.pl

e-skie­ro­wa­nie – wraz z e-re­cep­tą, sta­no­wi jedną z klu­czo­wych e-usług wdra­ża­nych w ra­mach pro­ce­su in­for­ma­ty­za­cji sek­to­ra ochro­ny zdro­wia w Pol­sce. Od stycz­nia 2021 r. wszyst­kie skie­ro­wa­nia są wy­sta­wia­nie w po­sta­ci elek­tro­nicz­nej. Ma ono umoż­li­wić prze­pro­wa­dze­nie ca­łe­go pro­ce­su skie­ro­wa­nia na le­cze­nie (od mo­men­tu jego wy­sta­wie­nia do re­a­li­za­cji) drogą elek­tro­nicz­ną.

Wikipedia


e-sklep

sklep in­ter­ne­to­wy


SJP.pl


e-sklepowy

do­ty­czą­cy skle­pu in­ter­ne­to­we­go


SJP.pl


e-skuter

sku­ter na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną


SJP.pl


e-sport

ry­wa­li­za­cja spor­to­wa w grach kom­pu­te­ro­wych; cy­ber­sport, sport elek­tro­nicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. gry­komp. sport elek­tro­nicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. e-sportowiec mos.

 przym. e-sportowy

Wiktionary


e-sportowiec

osoba ry­wa­li­zu­ją­ca w spor­cie elek­tro­nicz­nym (e-spor­cie); cy­be­rat­le­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. gry­komp. za­wod­nik upra­wia­ją­cy e-sport

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. e-sport mrz.

 przym. e-sportowy

Wiktionary


e-sportowy

zwią­za­ny ze spor­tem elek­tro­nicz­nym


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sport. gry­komp. zwią­za­ny z e-spor­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. e-sport mrz., e-sportowiec mos.

Wiktionary


e-sprzedawca

osoba lub firma świad­czą­ca usłu­gi w in­ter­ne­cie


SJP.pl


e-szkolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szko­le­nie pro­wa­dzo­ne za poś­red­nict­wem no­wo­czes­nych tech­no­lo­gii, naj­czę­ściej przez In­ter­net

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pi­sa­łam się na e-szko­le­nie, więc muszę dziś po­sie­dzieć tro­chę przy kom­pu­te­rze.

 (1.1) Wy­star­czy, że masz do­stęp do In­ter­ne­tu i już mo­żesz wziąć udział w e-szko­le­niu. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ‿ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: e‿školẽńe

Wiktionary


e-tablica

elek­tro­nicz­na ta­bli­ca do po­ka­zy­wa­nia tre­ści mul­ti­me­dial­nych


SJP.pl


e-terrorysta

osoba do­ko­nu­ją­ca aktu prze­mo­cy przy za­sto­so­wa­niu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; cy­ber­ter­ro­ry­sta


SJP.pl


e-terroryzm

akt prze­mo­cy przy za­sto­so­wa­niu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej, któ­re­go celem jest zni­szcze­nie in­fra­struk­tu­ry in­for­ma­cyj­nej ata­ko­wa­ne­go kraju; cy­ber­ter­ro­ryzm


SJP.pl


e-usługa

usłu­ga świad­czo­na drogą elek­tro­nicz­ną


SJP.pl

E-usłu­ga – usłu­ga świad­czo­na drogą elek­tro­nicz­ną przez sieć te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ną, a w tym sieć kom­pu­te­ro­wą, np. In­ter­net, z wy­ko­rzy­sta­niem tech­no­lo­gii in­for­ma­cyj­nej, któ­rej świad­cze­nie jest za­u­to­ma­ty­zo­wa­ne i która wy­ma­ga nie­wiel­kie­go udzia­łu czło­wie­ka.

Na­stę­pu­ją­ce usłu­gi, w szcze­gól­no­ści jeśli świad­czo­ne są przez In­ter­net lub inną sieć elek­tro­nicz­ną, wcho­dzą w za­kres usług elek­tro­nicz­nych:

Wikipedia


e-wybory

wy­bo­ry prze­pro­wa­dza­ne za po­mo­cą in­ter­ne­tu


SJP.pl


e-wydanie

[czy­taj: e-wy­da­nie lub i-wy­da­nie] elek­tro­nicz­ne wy­da­nie ja­kie­goś pe­rio­dy­ku


SJP.pl


e-zakupy

za­ku­py przez in­ter­net


SJP.pl


e-zdrowie

wy­ko­rzy­sty­wa­nie tech­no­lo­gii te­le­in­for­ma­tycz­nych do uspraw­nia­nia dzia­łań zwią­za­nych z ochro­ną zdro­wia


SJP.pl

e-zdro­wie – wy­ko­rzy­sta­nie tech­no­lo­gii in­for­ma­cyj­nych i te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych do wspo­ma­ga­nia dzia­łań zwią­za­nych z ochro­ną zdro­wia.

Są to na­rzę­dzia lub roz­wią­za­nia obej­mu­ją­ce pro­duk­ty, sy­ste­my i usłu­gi dla or­ga­nów i pra­cow­ni­ków służ­by zdro­wia oraz do­sto­so­wa­ne do in­dy­wi­du­al­nych po­trzeb sy­ste­my opie­ki zdro­wot­nej dla pa­cjen­tów i oby­wa­te­li, na przy­kład sieci in­for­ma­cji o zdro­wiu, elek­tro­nicz­ne ksią­żecz­ki zdro­wia, usłu­gi świad­czo­ne w ra­mach opie­ki te­le­me­dycz­nej, oso­bi­ste prze­no­śne sy­ste­my ko­mu­ni­ka­cji, por­ta­le poś­wię­co­ne zdro­wiu oraz wiele in­nych na­rzę­dzi na bazie tech­no­lo­gii in­for­ma­cyj­no-ko­mu­ni­ka­cyj­nych, po­ma­ga­ją­cych za­po­bie­gać, dia­gno­zo­wać i le­czyć cho­ro­by, mo­ni­to­ro­wać stan zdro­wia, pro­wa­dzić od­po­wied­ni tryb życia.

Wikipedia


e-zin

[czy­taj: ez-in] w in­for­ma­ty­ce: nie­za­leż­ne cza­so­pis­mo wy­da­wa­ne wy­łącz­nie w wer­sji elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) in­form. pe­rio­dyk roz­pro­wa­dza­ny drogą elek­tro­nicz­ną, np. po­przez e-mail

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) E-zin uka­zu­je się wy­łącz­nie on­li­ne.

Wiktionary


e-zlecenie

elek­tro­nicz­ne zle­ce­nie ba­da­nia le­kar­skie­go; zle­ce­nie elek­tro­nicz­ne


SJP.pl


e-zwiedzanie

oglą­da­nie ja­kie­goś miej­sca za po­mo­cą in­ter­ne­tu; zwie­dza­nie wir­tu­al­ne


SJP.pl


e-zwolnienie

zwol­nie­nie w wer­sji elek­tro­nicz­nej; zwol­nie­nie elek­tro­nicz­ne


SJP.pl


e.a.

skrót od: et al­te­ri; z ła­ci­ny: i inni; zwy­kle na li­ście au­to­rów pracy zbio­ro­wej lub uczest­ni­ków ja­kie­goś przed­sięw­zię­cia


SJP.pl


e.c.

skrót od: exem­pli causa (z ła­ci­ny: na przy­kład)


SJP.pl


e.g.

skrót od: exem­pli gra­tia (z ła­ci­ny: na przy­kład)


SJP.pl


e.i.

skrót od: eo ipso (z ła­ci­ny: tym samym, po­przez to)


SJP.pl


e.o.

skrót od: ex of­fi­cio (z ła­ci­ny: z urzę­du); ex off.


SJP.pl


e.p.

skrót od: en per­son­ne (we włas­nej oso­bie, oso­bi­ście)


SJP.pl


ea

ba­bi­loń­sko-asy­ryj­ska nazwa bó­stwa Enki (bóg słod­kiej wody, mą­dro­ści i rze­miosł)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ea – mia­sto i gmina w Kraju Ba­sków (Hisz­pa­nia)
  • Eä – świat ma­te­rial­ny w twór­czo­ści J.R.R. Tol­kie­na
  • Ea – asy­ryj­sko-ba­bi­loń­skie imię su­me­ryj­skie­go boga mą­dro­ści En­kie­go
  • Ea – dwuz­nak wy­stę­pu­ją­cy w ję­zy­ku an­giel­skim
  • EA

Wikipedia


eak

mit. gr. król Eginy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • EAK – Eu­ro­pej­ska Agen­cja Kos­micz­na
  • Eak

Wikipedia


ean

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. ro­dzaj kodu to­wa­ro­we­go; stan­dard oz­na­cza­nia to­wa­rów nu­me­ra­cją oraz od­po­wia­da­ją­cym mu kodem kre­sko­wym;

Wiktionary

EAN ( Eu­ro­pe­an Ar­tic­le Num­ber – "Eu­ro­pej­ski Kod To­wa­ro­wy") – ro­dzi­na kodów kre­sko­wych (sym­bo­li­ka) wpro­wa­dzo­na w 1977 roku przez sto­wa­rzy­sze­nie Eu­ro­pe­an Ar­tic­le Num­be­ring. Kod zo­stał opra­co­wa­ny na pod­sta­wie opra­co­wa­ne­go wcze­śniej w USA i Ka­na­dzie kodu UPC.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sześć go­dzin noc­ne­go ska­no­wa­nia EAN-ów w OBI, może wy­koń­czyć każ­de­go.

Wiktionary


earl

[czy­taj: erl]
1. an­giel­ski śred­nio­wiecz­ny tytuł fe­u­dal­ny;
2. osoba no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek ary­sto­kra­cji Zjed­no­czo­ne­go Kró­le­stwa, współ­cze­śnie o ran­dze wyż­szej niż wi­ceh­ra­bia, lecz niż­szej niż mar­kiz;

Wiktionary

Earl – naj­star­szy i pier­wot­nie naj­wyż­szy bry­tyj­ski tytuł fe­u­dal­ny, na­stęp­nie ary­sto­kra­tycz­ny. Samo słowo wy­wo­dzi się ze skan­dy­naw­skie­go jarl (pier­wot­nie zna­czy­ło to po pro­stu "czło­wiek możny", "po­tęż­ny", "bo­ga­ty", póź­niej było ty­tu­łem wo­dzów dru­ży­ny zbroj­nej, na­miest­ni­ków kró­lew­skich, za­rząd­ców pro­win­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obie­cał on zbie­go­wi przy­wró­ce­nie god­no­ści earla w za­mian za po­par­cie dla włas­nej kan­dy­da­tu­ry na króla An­glii.

Wiktionary


eastern

film w kon­wen­cji we­ster­nu wy­pro­du­ko­wa­ny w Eu­ro­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) film. ga­tu­nek fil­mów wschod­nio­e­u­ro­pej­skich na­wią­zu­ją­cych sty­li­stycz­nie do we­ster­nów, ale umiej­sco­wio­nych we wschod­nio­e­u­ro­pej­skich re­a­liach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ea­stern (ang. Ea­stern Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Fran­klin
  • Ea­stern (ang. Ea­stern Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Otter Tail
  • Ea­stern (ang. Ea­stern Towns­hip) – gmina w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Knox
  • Ea­stern
  • Ea­stern – ga­tu­nek fil­mo­wy
  • Ea­stern – pol­ski dy­sto­pij­ny thril­ler z 2019 roku

Wikipedia


eastre

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit­germ. bo­gi­ni wios­ny i płod­no­ści

Wiktionary


eastwood

[czy­taj: is­tłut] naz­wi­sko, m.in. Clin­ton Ea­stwo­od - ame­ry­kań­ski aktor, re­ży­ser, pro­du­cent i kom­po­zy­tor fil­mo­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ea­stwo­od – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Bos­sier
  • Ea­stwo­od – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Ka­la­ma­zoo
  • Ea­stwo­od – mia­sto w An­glii, w hrab­stwie Essex
  • Ea­stwo­od – mia­sto w An­glii, w hrab­stwie He­re­fords­hi­re
  • Ea­stwo­od – mia­sto w An­glii, w hrab­stwie Not­ting­hams­hi­re
  • Ea­stwo­od – mia­sto w An­glii, w hrab­stwie West Yorks­hi­re
  • Ea­stwo­od – mia­sto na Fi­li­pi­nach
  • Ea­stwo­od – mia­sto w Ka­na­dzie, w pro­win­cji On­ta­rio
  • Ea­stwo­od – mia­sto w Au­stra­lii, w sta­nie Nowa Po­łud­nio­wa Walia
  • Ea­stwo­od – mia­sto w Au­stra­lii, w sta­nie Au­stra­lia Po­łud­nio­wa

Wikipedia


easyjet

[czy­taj: iz-i dżet] marka linii lot­ni­czych i firma


SJP.pl

EasyJet (nazwa sty­li­zo­wa­na easyJet, ofi­cjal­na nazwa EasyJet Air­li­ne Com­pa­ny Li­mi­ted; kod linii IATA: U2 / kod linii ICAO: EZY) – bry­tyj­skie linie lot­ni­cze, bę­dą­ce trze­cim na świe­cie (po So­uth­west Air­li­nes i Ry­a­na­ir) i dru­gim z naj­więk­szych eu­ro­pej­skich ta­nich prze­woź­ni­ków.

Wikipedia


eawg

skró­to­wiec

 (1.1) = Eu­ro­az­ja­tyc­ka Wspól­no­ta Go­spo­dar­cza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) EAWG sku­pia sześć państw na­le­żą­cych do WNP zwią­za­nych unią celną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ‿a‿vu‿ˈɟɛ, AS: e‿a‿vu‿ǵe

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) EWG

Wiktionary


eb

marka piwa


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = marka piwa

 (1.2) = hist. epoka brązu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • EB – marka piwa
  • EB – Mię­dzy­na­ro­do­wy Gór­ski Szlak Przy­jaź­ni Ei­se­nach – Bu­da­peszt
  • Cho­ro­ba EB (łac. Epi­der­mo­ly­sis Bul­lo­sa) – pę­che­rzo­we od­dzie­la­nie się na­skór­ka
  • EB/Stre­y­mur – fa­rer­ski klub pił­kar­ski
  • Ek­sa­bit – jed­nost­ka in­for­ma­cji

Wikipedia


ebajk

rower wy­po­sa­żo­ny w sil­nik o na­pę­dzie elek­trycz­nym; e-rower, e-bajk, e-bike, ebike


SJP.pl


ebay

[czy­taj: ibej] in­ter­ne­to­wy por­tal auk­cyj­ny


SJP.pl

eBay Inc. – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo pro­wa­dzą­ce ser­wis auk­cji in­ter­ne­to­wych. eBay zo­stał za­ło­żo­ny 3 wrze­śnia 1995 roku, przez Pier­re’a Omi­dy­a­ra, obec­nie dzia­ła w 37 kra­jach.

Wikipedia


ebc

[czy­taj: e-be-CE] skrót od: Eu­ro­pej­ski Bank Cen­tral­ny


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = ekon. Eu­ro­pej­ski Bank Cen­tral­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ro­pej­ski Bank Cen­tral­ny
  • Eu­ro­pe­an Bre­we­ry Con­ven­tion
  • EBC (barwa piwa)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hisz­pa­nia otrzą­sa się po tro­chu z kry­zy­su dzię­ki po­życz­ce przyz­na­nej przez EBC.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿bɛ‿ˈt͡sɛ, AS: e‿be‿ce

Wiktionary

Powiązane:

 skr. ESBC

Wiktionary


ebd

skró­to­wiec

 (1.1) mot. ko­rek­tor roz­dzia­łu siły ha­mo­wa­nia

Wiktionary


ebedmelek

Ebed­me­lek (hebr. עֶבֶד-מֶלֶךְ "‘Eḇeḏmeleḵ"; łac. "Ab­de­me­lech") – po­stać bi­blij­na z Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Etiop­czyk, który był jed­nym z urzęd­ni­ków w pa­ła­cu króla Se­de­cja­sza (VI wiek p.n.e.). Po­nie­waż ura­to­wał życie Je­re­mia­szo­wi, Bóg obie­cał, że Ebed­me­lek nie zgi­nie w cza­sie zbu­rze­nia Je­ro­zo­li­my.

Wikipedia


ebenezer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.

Wiktionary


ebenista

spe­cja­li­sta wy­ra­bia­ją­cy meble ar­ty­stycz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sto­larz-ar­ty­sta, wyt­wór­ca mebli ar­ty­stycz­nych;

 (1.2) hist. sto­larz wyt­wa­rza­ją­cy w XVI w. we Fran­cji meble skrzy­nio­we z he­ba­nu, a w cza­sach ba­ro­ku i kla­sy­cyz­mu rze­mieśl­nik o naj­wyż­szych umie­jęt­no­ściach, ope­ru­ją­cy skom­pli­ko­wa­ny­mi me­to­da­mi zdob­ni­czy­mihasło [http://por­tal­wie­dzy.onet.pl/63633,,,,ebe­ni­sta,haslo.html ebe­ni­sta] w Onet Wiem Por­tal Wie­dzy

Wiktionary

Ebe­ni­sta (fr. ébenè – heban) – wyt­wór­ca mebli ar­ty­stycz­nych for­ni­ro­wa­nych i in­tar­sjo­wa­nych; pier­wot­nie sto­larz wy­ra­bia­ją­cy meble z he­ba­nu.

Ebe­ni­ści wy­o­dręb­ni­li się z cechu sto­la­rzy z koń­cem XVI wieku kiedy za­pa­no­wa­ła moda na drew­no eg­zo­tycz­ne (głów­nie heban) uży­wa­ne do wy­ro­bu luk­su­so­wych mebli dla dworu kró­lew­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój wuj jest ebe­ni­stą, który pro­du­ku­je rzeź­bio­ne meble na spe­cjal­ne za­mó­wie­nia.

 (1.2) Ebe­ni­ści sta­no­wi­li odręb­ny od sto­la­rzy zawód, a de­kre­tem Lud­wi­ka XIV uzy­ska­li prawo za­ło­że­nia pier­wsze­go cechu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛbɛ̃ˈɲista, AS: ebẽńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ebenisteria ż., ebenistyka ż., heban m., ebonit m.

 przym. ebenistyczny, hebanowy, ebonitowy

Wiktionary


ebenisteria

pro­duk­cja luk­su­so­wych mebli, zwła­szcza z he­ba­nu


SJP.pl


ebenistka

spe­cja­list­ka wy­ra­bia­ją­ca meble ar­ty­stycz­ne


SJP.pl


eberhard

imię mę­skie


SJP.pl

Eber­hard – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Pow­sta­ło z od po­łą­cze­nia sta­ro­ger­mań­skich słów "eber" – "dzik" i "hard" – "dziel­ny".

Eber­hard ob­cho­dzi imie­ni­ny 23 marca i 22 czerw­ca.

Wikipedia


eberhardostwo

Eber­hard z mał­żon­ką; Eber­har­do­wie


SJP.pl


eberhardowie

Eber­hard z mał­żon­ką; Eber­har­do­stwo


SJP.pl


eberhardowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eber­har­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


eberhardt

[czy­taj: Eber­hart] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Eber­hardt – pol­ski po­li­to­log
  • Frie­drich Eber­hardt – nie­miec­ki ofi­cer
  • Grze­gorz Eber­hardt – pol­ski pi­sarz, hi­sto­ryk, dzien­ni­karz, fe­lie­to­ni­sta, bio­graf, fil­mo­wiec
  • Henri Eber­hardt – fran­cu­ski ka­ja­karz, olim­pij­czyk
  • Isa­bel­le Eber­hardt – szwaj­car­ska po­dróż­nicz­ka i pi­sar­ka
  • Ju­lian Eber­hardt – pol­ski in­ży­nier, po­li­tyk, mi­ni­ster
  • Kon­rad Eber­hardt – pol­ski kry­tyk fil­mo­wy i li­te­rac­ki, ese­i­sta, tłu­macz
  • Piotr Eber­hardt – pol­ski ge­o­graf

Wikipedia


ebert

naz­wi­sko, m.in. Frie­drich Ebert (1871-1925) - nie­miec­ki po­li­tyk


SJP.pl

Ebert ("Eberd, Eb­bert") – od­mia­na herbu szla­chec­kie­go Łuk.

Wikipedia


ebertowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ebi

zdrob­nie­nie od: Eu­ze­biusz (imię mę­skie)


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = ekon. Eu­ro­pej­ski Bank In­we­sty­cyj­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • EBI – Eu­ro­pej­ski Bank In­we­sty­cyj­ny
  • EBI – Eu­ro­pe­an Bio­in­for­ma­tics In­sti­tu­te

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Re­a­li­za­cja pro­jek­tów fi­nan­so­wa­na jest przez pań­stwa ISE oraz IBRD, EBOR, EBI i pro­gram PHARE.

Wiktionary


ebike

[czy­taj: ebajk] rower wy­po­sa­żo­ny w sil­nik o na­pę­dzie elek­trycz­nym; e-rower, e-bajk, ebajk, e-bike


SJP.pl


ebionita

czło­nek sekty ży­dow­sko-chrze­ści­jań­skiej, która upa­try­wa­ła w Je­zu­sie Chry­stu­sie zwy­czaj­ne­go tylko czło­wie­ka


SJP.pl


ebionitka

→ ebio­ni­ta


SJP.pl

Patrz:

ebionita

ebisu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit­jap. jeden z sied­mior­ga bogów szczę­ścia z mi­to­lo­gii ja­poń­skiej, pa­tron hand­lu i in­nych in­te­re­sów, gej­szy, ry­ba­ków oraz rol­ni­ków;

Wiktionary

Ebisu (jap. 恵比須, 恵比寿, ゑびす, 夷, 戎) – w mi­to­lo­gii ja­poń­skiej jeden z sied­miu bogów szczę­ścia, bóg bo­gact­wa, pa­tron kup­ców, ry­ba­ków i rol­ni­ków. Ota­cza­ny szcze­gól­ną czcią przez osoby zaj­mu­ją­ce się hand­lem, biz­ne­sem oraz gej­sze jako dawca wszel­kiej po­myśl­no­ści. Ry­ba­cy modlą się do Ebisu, aby ten na­pę­dził ob­fi­tość ryb do ich sieci. Cześć od­da­ją mu rów­nież rol­ni­cy, pro­sząc o ob­fi­te zbio­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­pła­ni modlą się za ja­dal­ne węże i wszyst­kie ryby kon­su­mo­wa­ne przez czło­wie­ka, a w wio­skach ry­bac­kich na­pot­kać można posąg ro­ze­śmia­ne­go, pu­co­ło­wa­te­go bożka Ebisu, który trzy­ma pod pachą czer­wo­ne­go kar­pia, w dru­giej zaś ręce dzier­ży wędkę.

Wiktionary


eblaicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny ze sta­ro­żyt­nym kró­le­stwem Ebla

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ebla­ic­ki;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ebla

Wiktionary


eblis

w wie­rze­niach mu­zuł­mań­skich: dia­beł, sza­tan; iblis


SJP.pl


eboir

skrót od: Eu­ro­pej­ski Bank Od­bu­do­wy i Roz­wo­ju - mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja fi­nan­so­wa dzia­ła­ją­ca w Lon­dy­nie od roku 1991; EBOR


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = ekon. Eu­ro­pej­ski Bank Od­bu­do­wy i Roz­wo­ju;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛbɔˈir, AS: eboir

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) EBOR

Wiktionary


ebola

ro­dzaj wi­ru­sa po­wo­du­ją­ce­go m. in. wi­ru­so­wą go­rącz­kę krwo­tocz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. tak­son wi­ru­sów wy­stę­pu­ją­cych w Afry­ce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • wirus Ebola – wirus z grupy (w ran­dze ro­dzi­ny) fi­lo­wi­ru­sów, od­kry­ty w 1976
  • Ebola – rzeka w Afry­ce
  • go­rącz­ka krwo­tocz­na Ebola – cho­ro­ba za­kaź­na: wi­ru­so­wa go­rącz­ka krwo­tocz­na
  • epi­de­mia go­rącz­ki krwo­tocz­nej Ebola w Afry­ce Za­chod­niej
  • Syn­drom eboli – hor­ror ko­me­dio­wy z 1996

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­or­dy­na­tor do walki z epi­de­mią eboli (…), ogło­sił dzi­siaj, że na walkę z wi­ru­sem trze­ba pra­wie mi­liard do­la­rów

Wiktionary


ebonik

afro­a­me­ry­kań­ska od­mia­na ję­zy­ka an­giel­skie­go


SJP.pl


ebonit

twar­dy, ro­go­wy ma­te­riał otrzy­my­wa­ny w dro­dze wul­ka­ni­za­cji ka­u­czu­ku na­tu­ral­ne­go, (naj­czę­ściej) przy za­sto­so­wa­niu du­żych ilo­ści siar­ki, o wła­ści­wo­ściach izo­la­cyj­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) two­rzy­wo sztucz­ne otrzy­my­wa­ne w wy­ni­ku wul­ka­ni­za­cji ka­u­czu­ku z dużą ilo­ścią siar­ki, zwy­kle barwy czar­nej lub ciem­no­brą­zo­wej, po­sia­da dobre wła­ści­wo­ści izo­la­cyj­ne;

Wiktionary

Ebo­nit ("guma twar­da", nazwa z gr. ebo­nos – heban) – two­rzy­wo sztucz­ne otrzy­my­wa­ne w wy­ni­ku wul­ka­ni­za­cji na­tu­ral­ne­go lub sztucz­ne­go ka­u­czu­ku; gę­stość 1,1–1,3 g/cm3. Na­le­ży do two­rzyw ka­u­czu­ko­wych z grupy du­ro­me­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ebo­nit to ma­te­riał wy­ko­rzy­sty­wa­ny w elek­tro­tech­ni­ce do róż­nych ele­men­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ebonitowy

 rzecz. ebenista mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) twarda guma

Wiktionary


ebonitowy

zro­bio­ny z ebo­ni­tu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ebo­ni­tu, lub z niego wy­ko­na­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ebonit mrz., ebenista mos.

Wiktionary


ebook

[czy­taj: ibuk lub ebuk] e-book;
1. książ­ka elek­tro­nicz­na; e-książ­ka;
2. urzą­dze­nie do czy­ta­nia ksią­żek elek­tro­nicz­nych


SJP.pl


ebookowy

→ ebook [czy­taj: ibu­ko­wy]; e-bo­o­ko­wy


SJP.pl


ebor

Eu­ro­pej­ski Bank Od­bu­do­wy i Roz­wo­ju (ang. Eu­ro­pe­an Bank for Re­con­struc­tion and De­ve­lop­ment - EBRD), mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja fi­nan­so­wa dzia­ła­ją­ca w Lon­dy­nie od roku 1991; EBOiR


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. kość sło­nio­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛbɔr, AS: ebor

Wiktionary


ebrd

[czy­taj: ibi-ar-DI] skrót od: Eu­ro­pe­an Bank for Re­con­struc­tion and De­ve­lop­ment - Eu­ro­pej­ski Bank Od­bu­do­wy i Roz­wo­ju


SJP.pl


ebro

rzeka w Hisz­pa­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Hisz­pa­nii;

 (1.2) geogr. mia­sto w USA w sta­nie Flo­ry­da

Wiktionary

Ebro ( Hi­be­rus, Ebro, wym. ; arag., bask. "Ebro"; Ebre, wym. lub) – naj­dłuż­sza rzeka w Hisz­pa­nii, prze­pły­wa­ją­ca przez pół­noc­ną część kraju.

Ma źró­dło w Gó­rach Kan­ta­bryj­skich w miej­sco­wo­ści Fon­ti­bre nie­da­le­ko mia­sta Re­i­no­sa (pro­win­cja Kan­ta­bria), na wy­so­ko­ści ok. 900 m n.p.m. Pły­nie w kie­run­ku po­łud­nio­wo-wschod­nim przez Kot­li­nę Ara­goń­ską, dalej w po­sta­ci prze­ło­mu mię­dzy Caspe i Tor­to­są prze­pły­wa przez nad­brzeż­ne Góry Ka­ta­loń­skie i deltą ucho­dzi do Morza Śró­dziem­ne­go (pro­win­cja Tar­ra­go­na).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zło­wi­li­śmy dużo wę­go­rzy przy uj­ściu rzeki Ebro do Morza Śró­dziem­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛbrɔ, AS: ebro

Wiktionary


ebu

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ro­pej­ska Unia Boksu Za­wo­do­we­go (ang. Eu­ro­pe­an Bo­xing Union)
  • Eu­ro­pej­ska Unia Na­daw­ców (ang. Eu­ro­pe­an Bro­ad­ca­sting Union), rów­nież „Eu­ro­pej­ska Unia Ra­dio­wo-Te­le­wi­zyj­na” (fr. Union européenne de radio-télévision, UER)
  • Eu­ro­pej­ska Unia Nie­wi­do­mych (ang. Eu­ro­pe­an Blind Union)

Wikipedia


ebulicja

daw­niej: wrze­nie, ki­pie­nie, pow­sta­wa­nie pę­che­rzy


SJP.pl


ebuliometr

przy­rząd do mie­rze­nia tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia


SJP.pl

Ebu­lio­metr – przy­rząd do oz­na­cza­nia tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia, skon­stru­o­wa­ny przez Woj­cie­cha Świę­to­sław­skie­go.

Apa­rat ten umoż­li­wia wyz­na­cze­nie tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia z do­kład­no­ścią do 0,001 °C. Zbu­do­wa­ny jest z szer­szej rurki z grzej­ni­kiem (E), na­czy­nia(D), roz­sze­rze­nia z wto­pio­ną pro­bów­ką przy­sto­so­wa­nym do umie­szcze­nia ter­mo­me­tru(C), rurki łą­czą­cej oba ra­mio­na, chłod­ni­cy zwrot­nej(A), kro­plo­mie­rza(B) i kra­ni­ka spu­sto­we­go(F).

Wikipedia


ebuliometria

spo­sób mie­rze­nia ci­śnie­nia os­mo­tycz­ne­go rozt­wo­rów na pod­sta­wie pod­wyż­sze­nia ich tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia


SJP.pl

Ebu­lio­me­tria, ebu­lio­sko­pia – doś­wiad­czal­na me­to­da wyz­na­cza­nia masy czą­stecz­ko­wej róż­nych sub­stan­cji na pod­sta­wie do­kład­nych po­mia­rów tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia rozt­wo­rów sła­bych tych sub­stan­cji na pod­sta­wie prawa Ra­o­ul­ta. Ba­da­nia ebu­lio­me­trycz­ne prze­pro­wa­dza się za po­mo­cą spe­cjal­ne­go przy­rzą­du zwa­ne­go ebu­lio­me­trem.

Wikipedia


ebuliometryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z ebu­lio­me­trem lub ebu­lio­me­trią, do­ty­czą­cy ebu­lio­me­tru lub ebu­lio­me­trii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ebuliometr mrz., ebuliometria ż.

Wiktionary


ebulioskop

przy­rząd do oz­na­cza­nia masy czą­stecz­ko­wej sub­stan­cji


SJP.pl


ebulioskopia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. chem. me­to­da wyz­na­cza­nia masy czą­stecz­ko­wej sub­stan­cji che­micz­nej w rozt­wo­rze po­przez po­miar pod­wyż­sze­nia tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia roz­pu­szczal­ni­ka po roz­pu­szcze­niu w nim danej sub­stan­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ni­ki ebu­lio­sko­pii są do­kład­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ebulioskopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ebuliometria

Wiktionary


ebulioskopowy

zwią­za­ny z ebu­lio­sko­pem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ebu­lio­sko­pem, do­ty­czą­cy ebu­lio­sko­pu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ebulioskop mrz., ebulioskopia ż.

Wiktionary


ebur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. kość sło­nio­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛbur, AS: ebur

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abur

Wiktionary


eburyn

sztucz­ny ma­te­riał ut­wo­rzo­ny z gumy tra­gan­to­wej, mącz­ki kost­nej i sub­stan­cji ko­lo­ry­zu­ją­cej


SJP.pl


ec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ko­mi­sję Eu­ro­pej­ską
  • Numer EC (En­zy­me Com­mis­sion) – mię­dzy­na­ro­do­wa kla­sy­fi­ka­cja en­zy­mów
  • Ek­wa­dor (we­dług ISO 3166) – pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej
  • Elec­tric Con­duc­ti­vi­ty – prze­wod­nict­wo elek­trycz­ne
  • .ec – do­me­na in­ter­ne­to­wa przy­pi­sa­na do Ek­wa­do­ru
  • Ex­po­si­to­rium Ca­no­ni­ca­le – jeden z ty­tu­łów ho­no­ro­wych upraw­nia­ją­cych do uży­wa­nia ty­tu­łu ka­no­ni­ka
  • EuroCity – ka­te­go­ria po­cią­gów mię­dzy­na­ro­do­wych
  • Elek­tro­cie­płow­nię
  • Ek­sa­ku­lomb – jed­nost­ka ła­dun­ku elek­trycz­ne­go równa 1018C

Wikipedia


ecaille

[czu­tak: ekaI] nie­re­gu­lar­ne far­bo­wa­nie cien­kich pa­se­mek wło­sów na od­cień ja­śniej­szy o kilka tonów


SJP.pl


ecard

[czy­taj: ikard] marka płat­no­ści in­ter­ne­to­wych i firma


SJP.pl


ecco

duń­ska firma obuw­ni­cza


SJP.pl

ECCO Sko A/S – duń­skie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją obu­wia, za­ło­żo­ne w 1963 roku w Bre­de­bro przez Karla To­os­by.

Obec­nie po­sia­da ponad 3000 skle­pów na całym świe­cie, w któ­rych są sprze­da­wa­ne buty mę­skie, dam­skie i dzie­cię­ce. Firma wyt­wa­rza około 12 mi­lio­nów par butów rocz­nie w fa­bry­kach zlo­ka­li­zo­wa­nych w:

Wikipedia


ech

eh; wyraz oz­na­cza­ją­cy re­zy­gna­cję, znie­chę­ce­nie itp.


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) wy­krzy­knie­nie słu­żą­ce wy­ra­ża­niu sta­nów uczu­cio­wych, ta­kich jak m.in.: znie­chę­ce­nie, roz­go­ry­cze­nie, lek­ce­wa­że­nie, bez­sil­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiesz, że Zby­chu sie­dzi za ro­zbój? Ech, nie­da­le­ko pada jabł­ko od ja­bło­ni!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛx, AS: eχ

Wiktionary


echa

1. pow­tó­rze­nie dźwię­ku spo­wo­do­wa­ne od­bi­ciem fali aku­stycz­nej, po­głos
2. prze­no­śnie: wspom­nie­nie rze­czy daw­nych;
3. prze­no­śnie: oddź­więk, re­per­ku­sja, re­ak­cja na coś


SJP.pl


echał

szafa do prze­cho­wy­wa­nia zwo­jów Tory


SJP.pl

Echał (z ‏היכל‎ "hej­chal" dosł. „pałac; Świą­ty­nia Je­ro­zo­lim­ska”) – w ka­ra­im­skiej kie­ne­sie szafa oł­ta­rzo­wa słu­żą­ca do prze­cho­wy­wa­nia zwo­jów Tory.

Echał, jeden z naj­waż­niej­szych ele­men­tów wy­po­sa­że­nia głów­nej sali mod­lit­wy, umie­szczo­ny jest zgod­nie z za­sa­da­mi re­li­gii ka­ra­im­skiej na ścia­nie skie­ro­wa­nej w stro­nę Ziemi Świę­tej, tzn. w Eu­ro­pie na ścia­nie po­łud­nio­wej. Kształt, opra­wa szafy oraz or­na­men­ty zdo­bią­ce za­leż­ne są od epoki i kraju, w któ­rych zo­sta­ły wy­ko­na­ne.

Wikipedia


eche

rzad­ko:
1. wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy zgodę, przy­ta­knię­cie; yhy, ehe, mhm;
2. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos ka­sła­nia, chrzą­ka­nia itp.; ekhem, hm


SJP.pl


echeweria

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych; esze­we­ria, ecze­we­ria


SJP.pl


echidna

Echid­na (gr. Ἔχιδνα Echid­na, łac. Echid­na, „Żmija”) – pot­wór w mi­to­lo­gii grec­kiej, o ciele w po­ło­wie mło­dej ko­bie­ty, w po­ło­wie cęt­ko­wa­ne­go węża. Miała czar­ne oczy, prze­ra­ża­ją­cy wy­gląd i była stale żądna krwi, ży­wi­ła się ludz­kim mię­sem. Hez­jod pisze o niej ["Theog." 304]:

Wikipedia


echin

dolna część gło­wi­cy do­ryc­kiej i to­skań­skiej, łą­czą­ca trzon ko­lum­ny z aba­ku­sem ka­pi­te­lu; echi­nus


SJP.pl


echinacea

ro­śli­na lecz­ni­cza z ro­dzi­ny astro­wa­tych; je­żów­ka


SJP.pl


echinit

ko­pal­na ska­mie­nie­li­na sko­ru­pia­ków i je­żow­ców mor­skich


SJP.pl


echinocereus

Echi­no­ce­re­us En­gelm. – ro­dzaj su­ku­len­tów z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych ("Cac­ta­ce­ae"). Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "[: E. vi­ri­di­flo­rus " En­gelm.

Wikipedia


echinokaktus

ro­śli­na z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych o ku­li­stych ło­dy­gach opa­trzo­nych kol­ca­mi


SJP.pl

Echi­no­kak­tus ("Echi­no­cac­tus" Link & Otto) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych, obej­mu­ją­cy 16 ga­tun­ków. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest": E. pla­ty­a­cant­hus" Link et Otto. Nazwa po­cho­dzi od sta­ro­grec­kie­go słowa „ἐχῖνος” (echi­nos), oz­na­cza­ją­ce­go jeża.

Wikipedia


echinokok

ta­sie­miec pa­so­ży­tu­ją­cy w je­li­cie psa, w for­mie lar­wal­nej może wy­stę­po­wać także u bydła i u czło­wie­ka


SJP.pl


echinokokoza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza ludzi i zwie­rząt, wy­wo­ły­wa­na przez larwy ta­siem­ca bą­blow­co­we­go; bą­blo­wi­ca


SJP.pl


echinus

dolna część gło­wi­cy do­ryc­kiej i to­skań­skiej, łą­czą­ca trzon ko­lum­ny z aba­ku­sem ka­pi­te­lu; echin


SJP.pl

Echi­nus (łac.; gr. "echínos") – lekko wy­gię­ty ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny pod aba­ku­sem ka­pi­te­lu ko­lum­ny w po­rząd­ku do­ryc­kim lub to­skań­skim.

Ma kształt po­dob­ny do pła­skiej po­dusz­ki. Można spot­kać się z uży­ciem tego okre­śle­nia w od­nie­sie­niu do dol­nej czę­ści gło­wi­cy w po­rząd­ku joń­skim.

Wikipedia


echmea

ro­śli­na z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych


SJP.pl

Ech­mea ("Aech­mea") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych ("Bro­me­lia­ce­ae"), na­zy­wa­nych także ana­na­so­wa­ty­mi. Na­le­ży do niego ok. 170 gat. z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Ame­ry­ki Środ­ko­wej. Za­li­cza­ne tu ro­śli­ny są su­cho­ro­śla­mi lub epi­fi­ta­mi.

Wikipedia


echnaton

wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu (fa­ra­on) z XVIII dy­na­stii; Amen­ho­tep IV


SJP.pl

Amen­ho­tep IV, także Ame­nop­his IV (Ache­na­ton, Ech­na­ton) – wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu (fa­ra­on) z XVIII dy­na­stii, re­for­ma­tor re­li­gij­ny, twór­ca re­li­gii mo­no­te­i­stycz­nej opar­tej na kul­cie boga Atona.

Ech­na­to­na uważa się za au­to­ra hymnu do Atona.

Wikipedia


echo

1. pow­tó­rze­nie dźwię­ku spo­wo­do­wa­ne od­bi­ciem fali aku­stycz­nej, po­głos
2. prze­no­śnie: wspom­nie­nie rze­czy daw­nych;
3. prze­no­śnie: oddź­więk, re­per­ku­sja, re­ak­cja na coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) akust. pow­tó­rze­nie dźwię­ku sły­szal­ne wsku­tek od­bi­cia się go od od­da­lo­nej po­wierzch­ni;

 (1.2) akust. elek­tron. sztucz­ny efekt echa (1.1) uzy­ska­ny elek­tro­nicz­nie

 (1.3) przen. na­wią­za­nie do cze­goś z przesz­ło­ści

Wiktionary

Echo – fala aku­stycz­na od­bi­ta od przesz­ko­dy i do­cie­ra­ją­ca do ob­ser­wa­to­ra po za­ni­ku wra­że­nia słu­cho­we­go fali do­cie­ra­ją­cej bez­poś­red­nio. Wra­że­nie echa po­ja­wia się, gdy opóź­nie­nie po­mię­dzy falą bez­poś­red­nią a falą od­bi­tą jest więk­sze niż 100 ms. Przy krót­szym opóź­nie­niu ma się do czy­nie­nia z po­gło­sem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lubię roz­ma­wiać z echem w gó­rach.

 (1.1) Lecz nikt sa­mot­ny w do­li­nie albo też gdzie po­mię­dzy gó­ra­mi i w za­ro­ślach, nie ośmie­la się bu­dzić echo uś­pio­ne, w mnie­ma­niu, że ono po­cho­dzi od du­chów prze­ciw­ko czło­wie­ko­wi.

 (1.4) Jedno jest pewne, spra­wa nie przej­dzie bez echa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛxɔ, AS: eχo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praecho n.

 przym. echowy

Wiktionary


echoencefalograf

apa­rat ba­da­ją­cy me­to­dą echo­en­ce­fa­lo­gra­fii, za­pi­su­ją­cy wynik ba­da­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. elek­tro­nicz­ny apa­rat ul­tradź­wię­ko­wy słu­żą­cy do badań ne­u­ro­lo­gicz­nych mózgu;

Wiktionary

Echo­en­ce­fa­lo­graf – elek­tro­nicz­ny apa­rat ul­tradź­wię­ko­wy słu­żą­cy do badań ne­u­ro­lo­gicz­nych mózgu. Sto­so­wa­ny jest w dia­gno­sty­ce w celu umiej­sco­wie­nia zmian cho­ro­bo­wych, ura­zów, no­wot­wo­rów wy­stę­pu­ją­cych w obrę­bie mózgu.

Skła­da się z jed­nej lub dwóch gło­wic ul­tradź­wię­ko­wych, ukła­dów ste­ru­ją­cych oraz mo­ni­to­ra (ekra­nu) umoż­li­wia­ją­ce­go wi­zu­a­li­za­cję.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. echoencefalogram m., echoencefalografia ż.

 przym. echoencefalograficzny

Wiktionary


echoencefalografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. me­to­da dia­gno­sty­ki ne­u­ro­lo­gicz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. echoencefalogram m., echoencefalograf m.

 przym. echoencefalograficzny

Wiktionary


echoencefalogram

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. wynik pracy echo­en­ce­fa­lo­gra­fu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. echoencefalograf m., echoencefalografia ż.

 przym. echoencefalograficzny

Wiktionary


echoencefaloskop

urzą­dze­nie re­je­stru­ją­ce zapis pracy mózgu


SJP.pl


echogeniczność

zdol­ność tkan­ki lub struk­tu­ry do od­bi­ja­nia fal ul­tradź­wię­ko­wych


SJP.pl

Echo­ge­nicz­ność – zdol­ność ba­da­nej struk­tu­ry do od­bi­ja­nia fal dźwię­ko­wych o wy­so­kiej czę­stot­li­wo­ści. Ob­sza­ry o ob­ni­żo­nej echo­ge­nicz­no­ści na­zy­wa­ne są hi­po­e­cho­ge­nicz­ny­mi, a o pod­wyż­szo­nej hi­pe­re­cho­ge­nicz­ny­mi.

W obra­zo­wa­niu ul­tra­so­no­gra­ficz­nym (USG) echo­ge­nicz­ność ob­ja­wia się jas­no­ścią tkan­ki na obra­zie, przy czym ob­szar o za­bu­rzo­nej echo­ge­nicz­no­ści jest od­po­wied­nio ciem­niej­szy (hi­po­e­cho­ge­nicz­ny) lub ja­śniej­szy (hi­pe­re­cho­ge­nicz­ny) od oto­cze­nia.

Wikipedia


echogeniczny

zdol­ny do od­bi­ja­nia fal dźwię­ko­wych o wy­so­kiej czę­stot­li­wo­ści


SJP.pl


echograf

przy­rząd re­je­stru­ją­cy sy­gnał echa aku­stycz­ne­go


SJP.pl

Echo­graf – echo­son­da z urzą­dze­niem za­pi­su­ją­cym. Zapis z echo­gra­fu to echo­gram, zaś me­to­da ba­da­nia od­le­gło­ści echo­gra­fem to echo­gra­fia.

Wikipedia


echografia

dzie­dzi­na tech­ni­ki zaj­mu­ją­ca się uzy­ski­wa­niem in­for­ma­cji o ba­da­nych obiek­tach za po­mo­cą ana­li­zy echa aku­stycz­ne­go


SJP.pl


echogram

zapis, prze­waż­nie w for­mie gra­ficz­nej, do­ko­na­ny przez echo­graf


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • zapis z echo­gra­fu
  • obraz oscy­lo­sko­po­wy od­bi­cia ul­tradź­wię­ków w miej­scu zróż­ni­co­wa­nia tkan­ki – zo­bacz też: ul­tra­so­no­graf, ul­tra­so­no­gram

Wikipedia


echokardiograf

apa­rat ba­da­ją­cy me­to­dą echo­kar­dio­gra­fii


SJP.pl


echokardiografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. me­to­da ba­da­nia serca przy za­sto­so­wa­niu ul­tradź­wię­ków;

Wiktionary

Echo­kar­dio­gra­fia, echo serca, USG serca, ul­tra­so­no­kar­dio­gra­fia – UKG – tech­ni­ka dia­gno­sty­ki obra­zo­wej po­le­ga­ją­ca na ba­da­niu struk­tur serca i du­żych na­czyń krwio­no­śnych za po­mo­cą ul­tradź­wię­ków (ul­tra­so­no­gra­fia). Zwy­kle sto­su­je się ul­tradź­wię­ki o czę­stot­li­wo­ści od 1 do 10 MHz. Na ekra­nie mo­ni­to­ra uzy­sku­je się obraz pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku od­bi­cia fali ul­tradź­wię­ko­wej od ba­da­nych struk­tur. Obraz można za­re­je­stro­wać na pły­cie DVD lub wy­dru­ko­wać.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛxɔkardʲjɔˈɡrafʲja, AS: eχokardʹi ̯ografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. echokardiograf mrz., echokardiogram mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) UKG, ultrasonokardiografia, echo serca

Wiktionary


echokardiogram

wynik ba­da­nia zwa­ne­go echo­kar­dio­gra­fia


SJP.pl


echolalia

1. mi­mo­wol­ne, au­to­ma­tycz­ne pow­ta­rza­nie za­sły­sza­nych słów i dźwię­ków bez­poś­red­nio po ich usły­sze­niu, wy­stę­pu­ją­ce u dzie­ci i u osób cho­rych psy­chicz­nie;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: pow­ta­rza­nie wy­ra­zów jako głów­na za­sa­da or­ga­ni­za­cji wy­po­wie­dzi, nie­pod­le­ga­ją­ca re­gu­łom syn­tak­tycz­nym i se­man­tycz­nym da­ne­go ję­zy­ka, np. w re­fre­nach, przyś­piew­kach lu­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. za­bu­rze­nie psy­chicz­ne po­le­ga­ją­ce na pow­ta­rza­niu słów wy­po­wie­dzia­nych lub usły­sza­nych;

 (1.2) liter. pow­ta­rza­nie słów, da­ją­ce efek­ty dźwię­ko­we;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • echo­la­lia w li­te­ra­tu­rze
  • echo­la­lia w psy­chia­trii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Echo­la­lia jest cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną dla au­tyz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛxɔˈlalʲja, AS: eχolalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. echolalizowanie n.

 czas. echolalizować ndk.

 przym. echolaliczny

Wiktionary


echolaliczny

→ echo­la­lia


SJP.pl

Patrz:

echolalia

echolokacja

wyz­na­cza­nie po­ło­że­nia obiek­tów na pod­sta­wie od­bi­te­go od nich echa aku­stycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. me­to­da sto­so­wa­na przez niek­tó­re zwie­rzę­ta po­le­ga­ją­ca na okre­śla­niu po­ło­że­nia przesz­kód lub po­szu­ki­wa­nych obiek­tów w oto­cze­niu z uży­ciem zja­wi­ska echa aku­stycz­ne­go;

Wiktionary

Echo­lo­ka­cja – sy­stem okre­śla­nia po­ło­że­nia przesz­kód lub po­szu­ki­wa­nych obiek­tów w oto­cze­niu z uży­ciem zja­wi­ska echa aku­stycz­ne­go. Me­to­da sto­so­wa­na przez niek­tó­re zwie­rzę­ta (nie­to­pe­rze, wa­le­nie, niek­tó­re ry­jów­ko­wa­te, ten­re­ko­wa­te i ptaki) do na­wi­ga­cji, wy­kry­wa­nia i chwy­ta­nia zdo­by­czy oraz w ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­o­sob­ni­czej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re nie­to­pe­rze mają o wiele więk­szą kon­tro­lę nad echo­lo­ka­cją niż wcze­śniej są­dzo­no.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. echolokator m.

 przym. echolokacyjny

 przysł. echolokacyjnie

Wiktionary


echolokacyjny

zwią­za­ny z echo­lo­ka­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z echo­lo­ka­cją, do­ty­czą­cy echo­lo­ka­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. echolokacja ż., echolokator m.

 przysł. echolokacyjnie

Wiktionary


echolokator

urzą­dze­nie wyz­na­cza­ją­ce po­ło­że­nie obiek­tów na pod­sta­wie sy­gna­łów dźwię­ko­wych od­bi­tych od tych obiek­tów


SJP.pl


echolokować

wyz­na­czać po­ło­że­nie obiek­tów na pod­sta­wie od­bi­te­go od nich echa aku­stycz­ne­go


SJP.pl


echolot

1. przy­rząd do po­mia­ru głę­bo­ko­ści wód; echo­metr, echo­mierz, echo­son­da, sonda echo­wa;
2. przy­rząd ra­dio­tech­nicz­ny do okre­śla­nia miej­sca ła­wi­cy ryb przy po­mo­cy ul­tradź­wię­ków


SJP.pl


echometr

przy­rząd do po­mia­ru głę­bo­ko­ści wód; echo­lot, echo­mierz, echo­son­da, sonda echo­wa


SJP.pl


echomierz

przy­rząd do po­mia­ru od­le­gło­ści, głę­bo­ko­ści, roz­mia­rów róż­nych ciał, wy­ko­rzy­stu­ją­cy zja­wi­sko od­bi­cia fal od ba­da­ne­go obiek­tu; echo­son­da


SJP.pl


echomimia

pow­ta­rza­nie przez cho­re­go ru­chów mi­micz­nych za­u­wa­żo­nych u osób z naj­bliż­sze­go oto­cze­nia


SJP.pl

Echo­mi­mia – pa­to­lo­gicz­ne na­śla­do­wa­nie mi­mi­ki oraz ge­stów uj­rza­nych u in­nych osób. Jest ono ob­ja­wem niek­tó­rych za­bu­rzeń psy­chicz­nych.

Wikipedia


echopraksja

pow­ta­rza­nie przez cho­rych psy­chicz­nie ge­stów i ru­chów za­u­wa­żo­nych u in­nych osób


SJP.pl

Echo­prak­sja – au­to­ma­tycz­ne pow­ta­rza­nie za­ob­ser­wo­wa­nych ru­chów wy­ko­ny­wa­nych przez inne osoby. Wy­stę­pu­je w upo­śle­dze­niu umy­sło­wym, ka­ta­to­nii, otę­pie­niu.

Wikipedia


echoskop

apa­rat słu­żą­cy do ba­da­nia i ob­ser­wa­cji na ekra­nie czyn­no­ści serca


SJP.pl


echosonda

przy­rząd do po­mia­ru od­le­gło­ści, głę­bo­ko­ści, roz­mia­rów róż­nych ciał, wy­ko­rzy­stu­ją­cy zja­wi­sko od­bi­cia fal od ba­da­ne­go obiek­tu; echo­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do po­mia­rów pod­wod­nych wy­ko­rzy­stu­ją­ce echo­lo­ka­cję;

Wiktionary

Echo­son­da – urzą­dze­nie do po­mia­ru głę­bo­ko­ści wody oraz od­le­gło­ści od uno­szą­cych się w niej ciał sta­łych. Od­le­gło­ści te obli­cza się mie­rząc czas po­wro­tu dźwię­ku od­bi­te­go od dna, przesz­ko­dy, okrę­tu pod­wod­ne­go, ła­wi­cy ryb itp. W prak­ty­ce mor­skiej, przez słowo son­do­wa­nie ro­zu­mie się mie­rze­nie głę­bo­ko­ści, daw­niej wy­ko­ny­wa­ne ręcz­nie za po­mo­cą oło­wian­ki. Na­to­miast słowo echo­son­da wska­zu­je na uży­cie fal dźwię­ko­wych w celu okre­śle­nia ak­tu­al­nej głę­bo­ko­ści.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) echometr

Wiktionary


echowy

zwią­za­ny z echem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z echem, do­ty­czą­cy echa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. echo n., praecho n.

Wiktionary


eci-peci

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żart. pie­nią­dze

Wiktionary


ecie-pecie

po­tocz­nie o plot­ko­wa­niu, nie­zo­bo­wią­zu­ją­cym roz­ma­wia­niu bez istot­ne­go te­ma­tu


SJP.pl


ecik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­u­fa­ła forma imie­nia Ed­ward

Wiktionary


ecjum

na­rząd rozm­na­ża­nia rdzow­ców (grzy­bów z typu pod­staw­cza­ków), za­wie­ra­ją­cy za­rod­ni­ki; ecy­dium


SJP.pl

Ecjum (l. mn. ecja, ae­cium), eci­dium lub eci­dio­so­rus – wyt­wór grzyb­ni, w któ­rym wyt­wa­rza­ne są za­rod­ni­ki zwane ecjo­spo­ra­mi. Wy­stę­pu­je u grzy­bów z rzędu rdzow­ców "Puc­ci­nia­les". Ecjum, po­dob­nie jak grzyb­nia z któ­rej pow­sta­ło, jest di­plo­i­dal­ne, a jego strzęp­ki są dwu­ją­dro­we; jedno jądro jest (+), dru­gie (-)

Wikipedia


eckhart

naz­wi­sko, m.in. Aaron Eck­hart - ame­ry­kań­ski aktor


SJP.pl


eckstein

[czy­taj: eksz­tajn] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bern­hard Eck­ste­in (ur. 21 sierp­nia 1935 w Zwic­kau, zm. 2017) – były nie­miec­ki ko­larz szo­so­wy re­pre­zen­tu­ją­cy NRD.
  • Emma Eck­ste­in (ur. 28 stycz­nia 1865, zm. 30 lipca 1924) – wczes­na pa­cjent­ka Sig­mun­da Fre­u­da.
  • Ernst Eck­ste­in (ur. 1897, zm. 8 maja 1933 we Wroc­ła­wiu) – ad­wo­kat nie­miec­ki, czło­nek i jeden z przy­wód­ców wroc­ław­skie­go od­dzia­łu SPD,
  • Franz Eck­ste­in (ur. ok. 1689, zm. 1741) – ma­larz.
  • Se­ba­stian Eck­ste­in - ma­larz, ak­tyw­ny w Pol­sce w XVIII w.

Wikipedia


eclipse

[czy­taj: eKLIPS]
1. model sa­mo­cho­du marki Mit­su­bis­hi; 2 model sa­mo­cho­du marki Hy­un­dai


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ec­lip­se – mek­sy­kań­ski se­rial z 1984 roku
  • The Ec­lip­se – taj­ski se­rial z 2022 roku
  • The Ec­lip­se – ir­landz­ki film z 2009 roku (w Pol­sce znany pod ty­tu­łem Eklip­sa)
  • Ec­lip­se Music TV – au­stra­lij­ski pro­gram mu­zycz­ny emi­to­wa­ny w la­tach 2005–2013
  • Ec­lip­se – tytuł ame­ry­kań­skie­go se­ria­lu Sło­necz­ny pa­trol
  • Ec­lip­se – tytuł ame­ry­kań­skie­go se­ria­lu Trzy na jed­ne­go
  • The Ec­lip­se – tytuł 10. i 11. od­cin­ka 3. se­zo­nu ame­ry­kań­skie­go se­ria­lu He­ro­si
  • Ec­lip­sed – tytuł 20. od­cin­ka 1. se­zo­nu ame­ry­kań­skie­go se­ria­lu Ping­wi­ny z Ma­da­ga­ska­ru
  • Ec­lip­se – szwedz­ki ze­spół mu­zycz­ny
  • Ec­lip­se Re­cords – ame­ry­kań­ska wyt­wór­nia pły­to­wa
  • ESP Ec­lip­se – gi­ta­ry elek­trycz­nej ja­poń­skiej firmy ESP Gu­i­tar Com­pa­ny
  • Ec­lip­se – album ze­spo­łu CANO z 1978 roku

Wikipedia


ecmc

Con­gre­ga­tio Ere­mi­ta­rum Ca­mal­du­len­sium Mon­tis Co­ro­nae, zakon ka­me­du­łów


SJP.pl


eco

[czy­taj: eko] naz­wi­sko obce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Um­ber­to Eco – wło­ski pi­sarz, fe­lie­to­ni­sta, pro­fe­sor se­mio­ty­ki, autor po­wie­ści Imię róży
  • En­cy­klo­pe­dia ot­warć sza­cho­wych (ang. En­cyc­lo­pa­e­dia of Chess Ope­nings, ECO)
  • Or­ga­ni­za­cja Współ­pra­cy Go­spo­dar­czej (ang. Eco­no­mic Co­o­pe­ra­tion Or­ga­ni­za­tion, ECO)
  • Eco - pro­po­no­wa­na nazwa wspól­nej wa­lu­ty kra­jów Afry­ki Za­chod­niej

Wikipedia


ecodriving

[czy­taj: eko­draj­wing] po­tocz­nie: pro­wa­dze­nie sa­mo­cho­du w spo­sób zu­ży­wa­ją­cy mniej pa­li­wa i ogra­ni­cza­ją­cy wy­dzie­la­nie szkod­li­wych spa­lin; eko­ja­zda, eko­dri­ving, eco­draj­wing, eko­draj­wing


SJP.pl


ecodrivingowy

→ eco­dri­ving [czy­taj: eko­draj­win­go­wy]; eco­draj­win­go­wy, eko­draj­win­go­wy, eko­dri­vin­go­wy


SJP.pl


ecopack

[czy­taj: eko­pak] kar­to­no­we opa­ko­wa­nie na płytę kom­pak­to­wą lub DVD; eko­pack


SJP.pl


ecs

skrót od: Eu­ro­pej­skie Cen­trum So­li­dar­no­ści


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ECS – wzo­rzec ar­chi­tek­to­nicz­ny En­ti­ty–com­po­nent–sy­stem
  • ECS – skrót sto­so­wa­ny nie­kie­dy w bio­lo­gii na oz­na­cze­nie prze­strze­ni po­za­ko­mór­ko­wej (język ang. ex­tra­cel­lu­lar space)
  • ECS – skrót sto­so­wa­ny nie­kie­dy w me­dy­cy­nie na oz­na­cze­nie tzw. ze­spo­łu klasy eko­no­micz­nej (język ang. Eco­no­mic Class Syn­dro­me)
  • ECS – chip­set w kom­pu­te­rze Amiga
  • Eli­te­gro­up Com­pu­ter Sy­stems (ECS) – pro­du­cent sprzę­tu kom­pu­te­ro­we­go
  • eComStation – sy­stem ope­ra­cyj­ny
  • Eu­ro­pej­skie Cen­trum So­li­dar­no­ści w Gdań­sku
  • ECS – Sy­stem Kon­tro­li Ek­spor­tu
  • EDNS Client Sub­net
  • Ečs – wa­go­ny pro­duk­cji ra­dziec­kiej

Wikipedia


ecstasy

[czy­taj: EKStazy] ek­sta­zy, ex­ta­sy, ek­sta­za, ex­ta­zy;
1. syn­te­tycz­ny nar­ko­tyk bę­dą­cy po­chod­ną am­fe­ta­mi­ny, śro­dek psy­cho­ak­tyw­ny nie­le­gal­ny w Pol­sce;
2. po­tocz­nie: ta­blet­ka za­wie­ra­ją­ca ten nar­ko­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. ta­blet­ki z jedną z od­mian am­fe­ta­mi­ny;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstaza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) MDMA, XTC

Wiktionary


ecstazy

[czy­taj: EKStazy] syn­te­tycz­ny nar­ko­tyk bę­dą­cy po­chod­ną am­fe­ta­mi­ny, śro­dek psy­cho­ak­tyw­ny nie­le­gal­ny w Pol­sce; po­tocz­na nazwa ta­ble­tek za­wie­ra­ją­cych ten nar­ko­tyk; ek­sta­zy, ex­ta­zy


SJP.pl


ects

skró­to­wiec

 (1.1) = eduk. ang. Eu­ro­pe­an Cre­dit Trans­fer Sy­stem → Eu­ro­pej­ski Sy­stem Trans­fe­ru Punk­tów;

 (1.2) eduk. pot. punkt ECTS (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ro­pej­ski Sy­stem Trans­fe­ru Punk­tów () – eu­ro­pej­ski sy­stem mię­dzy­u­czel­nia­ne­go trans­fe­ru ocen
  • − targi bran­żo­we poś­wię­co­ne grom kom­pu­te­ro­wym

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) ECTS umoż­li­wia uczest­nict­wo w re­gu­lar­nych za­ję­ciach razem ze wszyst­ki­mi stu­den­ta­mi, co ułat­wia od­nie­sie­nie wszyst­kich ko­rzy­ści z peł­nej par­ty­cy­pa­cji w aka­de­mic­kim życiu go­szczą­cej uczel­ni.

Wiktionary


ecu

[czy­taj: eKI albo eKÜ] jed­nost­ka mo­ne­tar­na Eu­ro­pej­skiej Wspól­no­ty Go­spo­dar­czej uży­wa­na w mię­dzy­na­ro­do­wych roz­li­cze­niach fi­nan­so­wych, w roku 1999 za­stą­pio­na wspól­ną wa­lu­tą - euro; ECU


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ECU – kod Ek­wa­do­ru w stan­dar­dzie ISO 3166-1
  • écu – mo­ne­ta fran­cu­ska
  • Eu­ro­pe­an Cur­ren­cy Unit (skrót: ECU) – jed­nost­ka roz­li­cze­nio­wa w Eu­ro­pej­skim Sy­ste­mie Mo­ne­tar­nym
  • Eu­ro­az­ja­tyc­ka Unia Celna (skrót: ECU) – unia celna Bia­ło­ru­si, Ka­zach­sta­nu i Rosji
  • Eu­ro­pe­an Chess Union (skrót: ECU) – Eu­ro­pej­ska Unia Sza­cho­wa
  • Uni­wer­sy­tet Edith Cowan (skrót: ECU) – au­stra­lij­ska szko­ła wyż­sza
  • En­gi­ne Con­trol Unit (skrót: ECU) – ste­row­nik sil­ni­ka

Wikipedia


ecydium

na­rząd rozm­na­ża­nia rdzow­ców (grzy­bów z typu pod­staw­cza­ków), za­wie­ra­ją­cy za­rod­ni­ki; ecjum


SJP.pl


eczeweria

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych; esze­we­ria


SJP.pl


ed

zdrob­nie­nie od: Ed­ward (imię mę­skie); Edek, Edzio, Eduś


SJP.pl

ed – stan­dar­do­wy edy­tor wier­szo­wy sy­ste­mu UNIX. "ed" przyj­mu­je, że tekst pod­le­ga­ją­cy obrób­ce po­dzie­lo­ny jest na wier­sze i poz­wa­la je­dy­nie na mo­dy­fi­ka­cje wska­za­nych wier­szy tek­stu za po­mo­cą po­le­ceń wy­da­wa­nych pro­gra­mo­wi w try­bie in­te­rak­tyw­nym, w po­dob­ny spo­sób jak w wier­szu po­le­ceń sy­ste­mu DOS czy UNIX. Zmu­sza to użyt­kow­ni­ka do ope­ro­wa­nia nu­me­ra­mi wier­szy tek­stu.

Wikipedia


ed.

skrót od: edi­tio (z ła­ci­ny: edy­cja, wy­da­nie)


SJP.pl


eda

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. pozn. zdrobn. od imie­nia Ed­ward

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • The Eu­ro­pe­an Da­i­lies Al­lian­ce
  • Elec­tro­nic De­sign Au­to­ma­tion
  • Ek­splo­ra­cyj­na ana­li­za da­nych
  • Eniea Di­mo­kra­ti­ki Ari­ste­ra – grec­ka par­tia po­li­tycz­na (1951–1977)
  • Event-dri­ven ar­chi­tec­tu­re
  • Eu­ro­pej­ska Agen­cja Obro­ny

Wikipedia


edaficzny

wcho­dzą­cy w skład eda­fo­nu; zwią­za­ny z wła­ści­wo­ścia­mi odżyw­czy­mi gleby


SJP.pl


edafon

ogół drob­nych or­ga­niz­mów ży­ją­cych w po­wierzch­nio­wych war­stwach gleby oraz wpły­wa­ją­cych na jej struk­tu­rę i żyz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ogół drob­nych or­ga­niz­mów ży­ją­cych w po­wierzch­nio­wych war­stwach gleby;

Wiktionary

Eda­fon – ogól­na nazwa or­ga­niz­mów ży­wych zwią­za­nych ze glebą, zwła­szcza za­miesz­ku­ją­cych jej po­wierzch­nio­we po­zio­my lub śro­do­wi­ska gle­bo­po­dob­ne. W węż­szym uję­ciu obej­mu­je głów­nie mi­kro­or­ga­niz­my i drob­ne zwie­rzę­ta gle­bo­we, a w szer­szym także niek­tó­re krę­gow­ce oraz po­dziem­ne czę­ści ro­ślin. Eda­fon uczest­ni­czy w roz­kła­dzie i mi­ne­ra­li­za­cji ma­te­rii or­ga­nicz­nej, współt­wo­rzy próch­ni­cę oraz wpły­wa na struk­tu­rę, re­ten­cję wodną, prze­wiew­ność i żyz­ność gleby.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈdafɔ̃n, AS: edafõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. edaficzny

Wiktionary


edafozaur

gad ssa­koksz­tałt­ny, wy­stę­pu­ją­cy w erze póź­ne­go kar­bo­nu


SJP.pl

Eda­fo­za­ur ("Edap­ho­sa­u­rus") – ro­dzaj ro­śli­no­żer­nych sy­nap­sy­dów z rzędu pe­ly­ko­za­u­rów.

Wikipedia


edam

ga­tu­nek pod­puszcz­ko­we­go sera doj­rze­wa­ją­ce­go, po­cho­dzą­ce­go z oko­lic ho­len­der­skie­go mia­sta Edam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Ho­lan­dii, w pro­win­cji Ho­lan­dia Pół­noc­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edam – ro­dzaj sera
  • Edam – mia­sto w Ho­lan­dii

Wikipedia

Powiązane:

 przym. edamski

 rzecz. edamski mrz.

Wiktionary


edamame

go­to­wa­ne strącz­ki zie­lo­nej soi uży­wa­ne w kuch­ni ja­poń­skiej


SJP.pl

Eda­ma­me (jap. 枝豆 eda-mame) – go­to­wa­ne w strącz­kach ziar­na mło­dej fa­so­li so­jo­wej ("Gly­ci­ne max.").

Eda­ma­me to ro­dzaj ja­poń­skie­go dania z nie­doj­rza­łych zia­ren soi w strą­kach, go­to­wa­nych w wo­dzie lub na parze. Czę­sty do­da­tek do po­traw po­cho­dze­nia ro­dzi­me­go ("was­ho­ku", "nihon-ryōri", "nihon-shoku") lub przy­staw­ka do na­po­jów al­ko­ho­lo­wych, jak piwo czy shōchū.

Wikipedia


edamski

1. → Edam (mia­sto w Ho­lan­dii);
2. ser edam­ski - ga­tu­nek sera pod­puszcz­ko­we­go, pro­du­ko­wa­ne­go na bazie re­cep­tu­ry ho­len­der­skie­go sera edam


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Eda­mem, do­ty­czą­cy Edamu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) kulin. skró­ce­nie od|ser edam­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edam m., edam m.

Wiktionary


edb

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = eduk. edu­ka­cja dla bez­pie­czeń­stwa (przed­miot szkol­ny)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z testu z EdB do­sta­łem tym razem pionę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿dɛ‿ˈbɛ, AS: e‿de‿be

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) EDB

Wiktionary


edda

naj­star­szy za­by­tek li­te­ra­tu­ry skan­dy­naw­skiej, dzie­lą­cy się na: Eddę star­szą (Edda po­e­tyc­ka lub Edda Sa­e­mun­da) zło­żo­ną z pie­śni oraz Eddę młod­szą (Edda pro­za­icz­na lub Edda Snor­rie­go) zło­żo­ną m.in. ze zbio­ru reguł po­e­tyc­kich


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edda – imię żeń­skie
  • Edda star­sza (Edda po­e­tyc­ka) – naj­star­szy za­by­tek li­te­ra­tu­ry is­landz­kiej
  • Edda młod­sza (Edda pro­za­icz­na) – póź­niej­sza wer­sja tej opo­wie­ści
  • Edda (isl. Edduverðlaunin) – naj­waż­niej­sza is­landz­ka na­gro­da fil­mo­wa i te­le­wi­zyj­na
  • Edda Művek – wę­gier­ska grupa mu­zycz­na

Wikipedia


eddie

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eddie – ma­skot­ka bry­tyj­skie­go ze­spo­łu he­a­vy­me­ta­lo­we­go Iron Ma­i­den za­pro­jek­to­wa­na przez De­re­ka Rigg­sa.
  • Eddie – ame­ry­kań­ski film z 1996 roku w re­ży­se­rii Steve’a Rasha
  • Eddie – an­glo­ję­zycz­ne zdrob­nie­nie od imie­nia Ed­ward
  • Eddie – na­gro­da Sto­wa­rzy­sze­nie Ame­ry­kań­skich Mon­ta­ży­stów Fil­mo­wych

Wikipedia


eddington

naz­wi­sko, m.in. Art­hur Stan­ley Ed­ding­ton (1882-1944) - bry­tyj­ski astro­fi­zyk


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­ding­ton – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Bucks
  • Ed­ding­ton – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Pe­nob­scot
  • Ed­ding­ton – miej­sco­wość w sta­nie Wik­to­ria
  • Art­hur Stan­ley Ed­ding­ton – bry­tyj­ski astro­fi­zyk dzia­ła­ją­cy na po­cząt­ku XX wieku
  • (2761) Ed­ding­ton – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Ed­ding­ton – niez­re­a­li­zo­wa­na misja Eu­ro­pej­skiej Agen­cji Kos­micz­nej, któ­rej celem miało być po­szu­ki­wa­nie pla­net po­za­sło­necz­nych

Wikipedia


edek

zdrob­nie­nie od: Ed­ward (imię mę­skie); Eduś, Edzio, Ed


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Ed­ward

Wiktionary

Edek – bo­ha­ter dra­ma­tu "Tango" Sła­wo­mi­ra Mroż­ka, zwany też "Part­ne­rem z wą­si­kiem".

Czło­wiek pry­mi­tyw­ny, na­tu­ral­ny, brak mu kul­tu­ry oso­bi­stej i oby­cia (co fa­scy­nu­je Sto­mi­la). Jest on part­ne­rem do kart Eu­ge­nii i ko­chan­kiem Ele­o­no­ry.

Daje się uwieść na­rze­czo­nej Ar­tu­ra, Ali.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nigdy nie za­trud­nił­bym Edka jako li­sto­no­sza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eduś mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edzik mos., Edzio mos., Edziu mos.

 przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Edward; zdrobn. Eduś, Edzik, Edzio, Edziu

Wiktionary


edelman

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alina Mar­go­lis-Edel­man – pol­ska le­kar­ka i dzia­łacz­ka spo­łecz­na
  • Da­niel Edel­man – ame­ry­kań­ski przed­się­bior­ca, za­ło­ży­ciel Edel­man
  • Dżoj (Jo­si­fow­na) Edel­man – ro­syj­ski ję­zy­koz­naw­ca
  • Fanny Edel­man – ar­gen­tyń­ski ko­mu­ni­sta i fe­mi­nist­ka
  • Ge­rald Edel­man – ame­ry­kań­ski bio­log mo­le­ku­lar­ny i bio­che­mik, la­u­re­at Na­gro­dy Nobla (1972)
  • Herb Edel­man – ame­ry­kań­ski aktor
  • Ju­lian Edel­man – ame­ry­kań­ski pił­karz
  • Marek Edel­man – pol­ski dzia­łacz po­li­tycz­ny i spo­łecz­ny, le­karz kar­dio­log, jeden z przy­wód­ców pow­sta­nia w get­cie war­szaw­skim
  • Ma­rian Wright Edel­man – ame­ry­kań­ska dzia­łacz na rzecz praw dziec­ka
  • Mur­ray Edel­man – ame­ry­kań­ski po­li­to­log
  • Paweł Edel­man – pol­ski ope­ra­tor fil­mo­wy
  • Randy Edel­man – ame­ry­kań­ski kom­po­zy­tor i dy­ry­gent

Wikipedia


edeltruda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Edel­tru­da, Edel­tra­u­da – imię żeń­skie po­cho­dze­nia staro-wy­so­ko-nie­miec­kie­go, nie­no­to­wa­ne w Pol­sce w śred­nio­wie­czu. Wy­stę­pu­je w za­u­wa­żal­nym stop­niu w Pol­sce na ob­sza­rach za­miesz­ki­wa­nych przez mniej­szość nie­miec­ką, lecz nie jest po­pu­lar­ne. Imię to pow­sta­ło z po­łą­cze­nia czło­nów "adal" – 'szla­chet­ny ród' oraz "trud" – 'siła, po­tę­ga' i sta­no­wi póź­niej­szą wer­sję nie­miec­kie­go imie­nia "Adel­tra­ud".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Edel­tru­da i je­stem ma­sa­żyst­ką z Gor­lic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdɛlˈtruda, AS: edeltruda

Wiktionary


eden

prze­no­śnie: miej­sce naj­wyż­szej szczę­śli­wo­ści; raj, el­do­ra­do, ar­ka­dia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przen. raj na ziemi, miej­sce szczę­śli­we

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eden – bi­blij­ny raj
  • bi­blij­ny Eden w mor­mo­iz­mie
  • Ant­ho­ny Eden – pre­mier Wiel­kiej Bry­ta­nii
  • Bar­ba­ra Eden – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka te­le­wi­zyj­na i fil­mo­wa, pio­sen­kar­ka
  • Eden Ha­zard – bel­gij­ski pił­karz
  • Ge­or­ge Eden, 1. hra­bia Auc­kland – bry­tyj­ski po­li­tyk, gu­ber­na­tor ge­ne­ral­ny Indii
  • Harry Eden – bry­tyj­ski aktor
  • Nils Edén – szwedz­ki hi­sto­ryk i po­li­tyk
  • Eden – po­wieść Sta­ni­sła­wa Lema
  • Eden – try­lo­gia Harry’ego Har­ri­so­na
  • Mar­tin Eden – po­wieść Jacka Lon­do­na
  • Eden (film 2002) – pol­ski film w reż. An­drze­ja Cze­czo­ta z 2002 roku,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z tyłu domu Mar­cin od­na­lazł oso­bi­sty eden.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eden mrz.

 przym. edeński

Wiktionary


edenizm

mi­tycz­na epoka po­prze­dza­ją­ca bar­ba­rzyń­stwo; wiek złoty


SJP.pl


edestyna

ro­dzaj biał­ka ro­ślin­ne­go, wy­stę­pu­ją­ce­go w ko­no­piach


SJP.pl


edeński

przy­miot­nik od: eden


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ede­nem, do­ty­czą­cy Edenu

przy­miot­nik

 (2.1) taki jak w ede­nie, miej­scu wiecz­nej szczę­śli­wo­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eden mrz., Eden mrz.

Wiktionary


edfu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wym Egip­cie na za­chod­nim brze­gu Nilu;

Wiktionary

Edfu (arab. إدفو, "Idfu", egip. Beh­det, w cza­sach rzym­skich Apol­lo­no­po­lis Magna) – mia­sto w po­łud­nio­wym Egip­cie na za­chod­nim brze­gu Nilu. Sto­li­ca nomu, oś­ro­dek pro­duk­cji rol­ni­czej, nad­gra­nicz­ne cen­trum hand­lo­we. W 2006 roku li­czy­ło 65 768 miesz­kań­ców.

Wikipedia


edgar

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miej­sco­wo­ści w USA

Wiktionary

Edgar – imię mę­skie po­cho­dze­nia sta­ro­an­giel­skie­go/ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od sta­ro­an­giel­skich ěad (ma­ją­tek, bo­gact­wo, szczę­ście), gard (obroń­ca, stróż) lub od ger­mań­skie­go ed- (po­sia­da­nie, dzie­dzict­wo). Oz­na­cza: stróż, obroń­ca włas­no­ści.

W Pol­sce po­zo­sta­je imie­niem rzad­kim.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛdɡar, AS: edgar

Wiktionary


edgard

Ed­gard – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Lu­iz­ja­na, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na pa­ra­fii St. John the Bap­tist.

Wikipedia


edgarostwo

Edgar z mał­żon­ką; Ed­ga­ro­wie


SJP.pl


edgarowie

Edgar z mał­żon­ką; Ed­ga­ro­stwo


SJP.pl


edgarowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ed­ga­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


edge

tech­no­lo­gia uży­wa­na w sie­ciach GSM do prze­sy­ła­nia da­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) te­le­kom. ro­dzaj trans­mi­sji ra­dio­wej o pręd­ko­ści 300–400 Kb/s

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edge – album fiń­skiej grupy me­ta­lo­wej Re­fle­xion
  • Edge – kom­pu­te­ro­wa gra lo­gicz­na
  • Mi­cro­soft Edge – na­stęp­ca prze­glą­dar­ki in­ter­ne­to­wej In­ter­net Ex­plo­rer
  • Edge – sa­mo­chód oso­bo­wy marki Ford
  • Edge – pse­u­do­nim Adama Co­pe­lan­da, ka­na­dyj­skie­go za­pa­śni­ka
  • Edge – pse­u­do­nim Da­vi­da Evan­sa, gi­ta­rzy­sty ze­spo­łu U2
  • Edge – bry­tyj­ski mie­sięcz­nik o grach kom­pu­te­ro­wych
  • EDGE – tech­no­lo­gia uży­wa­na w sie­ciach GSM do prze­sy­ła­nia da­nych
  • The Edge

Wikipedia


edging

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. prak­ty­ka sek­su­al­na po­le­ga­ją­ca na utrzy­my­wa­niu wy­so­kie­go po­zio­mu pod­nie­ce­nia i odw­le­ka­niu osią­ga­nia or­gaz­mu dla dłuż­sze­go od­czu­wa­nia roz­ko­szy sek­su­al­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki ed­gin­go­wi prze­ży­łem na­jin­ten­syw­niej­szy or­gazm w życiu.

Wiktionary


ediakar

ostat­ni okres ery pre­kam­bryj­skiej


SJP.pl

Edia­kar ( Edia­ca­ran) – ostat­ni okres ne­o­pro­te­ro­zo­i­ku; trwał od ok. 635 do 538,8 ± 0,6 mln lat temu. Edia­kar jest młod­szy od krio­ge­nu, a star­szy od kam­bru. Zo­stał on wpro­wa­dzo­ny do ta­be­li stra­ty­gra­ficz­nej w 2004 roku, za­stę­pu­jąc w niej wend (zwany także eo­kambr).

Wikipedia


ediakarski

→ edia­kar


SJP.pl

Patrz:

ediakar

edirne

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Tur­cji;

Wiktionary

Edir­ne lub Adria­no­pol ( Αδριανούπολη, "Adria­no­po­li", Одрин, Odrin) – mia­sto w eu­ro­pej­skiej, pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Tur­cji, na Ni­zi­nie Trac­kiej, przy uj­ściu rzeki Tun­dża do Ma­ri­cy, w po­bli­żu gra­ni­cy z Gre­cją oraz Buł­ga­rią.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈdʲirnɛ, AS: edʹirne

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Adrianopol

Wiktionary


edison

naz­wi­sko, m.in. Tho­mas Edi­son (1847-1931), ame­ry­kań­ski wy­na­laz­ca


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tho­mas Alva Edi­son – ame­ry­kań­ski wy­na­laz­ca
  • Char­les Edi­son – syn wy­na­laz­cy Tho­ma­sa Edi­so­na (gu­ber­na­tor stanu New Jer­sey w USA).
  • Edi­son – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Cal­ho­un
  • Edi­son – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Fur­nas
  • Edi­son – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Mor­row
  • Edi­son – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Wa­szyng­ton, w hrab­stwie Ska­git
  • Edi­son – ob­szar nie­mu­ni­cy­pal­ny w Kern Co­un­ty, w Ka­li­for­nii
  • Edi­son (ang. Edi­son Towns­hip) – miej­sco­wość w hrab­stwie Midd­le­sex w sta­nie New Jer­sey w USA
  • Edi­son (ang. Edi­son Towns­hip) – tytuł filmu z 2005 roku, wy­re­ży­se­ro­wa­ne­go przez David J. Burke.gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Swift
  • Edi­son (ang. Edi­son Towns­hip) – gmina w sta­nie New Jer­sey, w hrab­stwie Midd­le­sex
  • Edi­son (ang. Edi­son Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Min­ne­ha­ha
  • Edi­son Mo­tors – po­łu­dio­wo­ko­re­ań­ski pro­du­cent po­ja­zdów elek­trycz­nych

Wikipedia


edith

[czy­taj: idit] obce imię żeń­skie


SJP.pl


editing

mon­taż za­pi­su dźwię­ku i obra­zu w pro­duk­cji fil­mo­wej


SJP.pl


editio

z ła­ci­ny: edy­cja, wy­da­nie


SJP.pl


edka

zdrob­nie­nie od: Ed­ward (imię mę­skie); Eduś, Edzio, Ed


SJP.pl


edkowie

Edek z mał­żon­ką


SJP.pl


edkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Edka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


edmond

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­mond – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Nor­ton
  • Ed­mond – mia­sto w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Okla­ho­ma
  • Ed­mond – mia­sto w sta­nie Wa­szyng­ton, w hrab­stwie Sno­ho­mish
  • Ed­mond – ame­ry­kań­ski thril­ler

Wikipedia


edmonton

mia­sto w Ka­na­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ka­na­dzie;

Wiktionary

Ed­mon­ton – mia­sto po­ło­żo­ne w za­chod­niej Ka­na­dzie, le­żą­ce na pre­riach ka­na­dyj­skich, nad rzeką Sa­skat­che­wan Pół­noc­ny. Ed­mon­ton stało się sto­li­cą ka­na­dyj­skiej pro­win­cji Al­ber­ta 1 wrze­śnia 1905 r.

Lud­ność mia­sta wy­no­si 730 372 (2006), a w aglo­me­ra­cji 1 034 945 (2006) miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. edmontończyk mos., edmontonka ż.

 przym. edmontoński

Wiktionary


edmontonka

miesz­kan­ka Ed­mon­ton (mia­sta w Ka­na­dzie)


SJP.pl


edmontończyk

miesz­ka­niec Ed­mon­ton (mia­sta w Ka­na­dzie)


SJP.pl


edmontoński

→ Ed­mon­ton


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ed­mon­to­nem, do­ty­czą­cy Ed­mon­to­nu

Wiktionary

Patrz:

Edmonton

Przykłady

 (1.1) Roz­ta­so­wu­ję się w ed­mon­toń­skim po­ko­ju i ła­zien­ce, po czym za­sia­dam przy oknie, by na­paść oczy wspa­nia­łym wi­do­kiem do­li­ny North Sa­skat­che­wan River, któ­rej stro­me brze­gi ru­mie­nią się je­sien­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edmonton mrz./n.

Wiktionary


edmund

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ed­mund – imię mę­skie po­cho­dze­nia an­giel­skie­go.

Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „za­pew­nia­ją­cy opie­kę”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ed­mun­dem kie­ro­wa­ła zboż­na życz­li­wość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛdmũnt, AS: edmũnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Mundek, Edzio, Edmundek

Wiktionary


edmunda

imię żeń­skie


SJP.pl

Ed­mun­da – imię żeń­skie po­cho­dze­nia an­giel­skie­go, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ed­mund. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go "obroń­czy­ni, opie­kun­ka ma­jąt­ku, bo­gact­wa".

Wikipedia


edmundostwo

Ed­mund z mał­żon­ką; Ed­mun­do­wie


SJP.pl


edmundowie

Ed­mund z mał­żon­ką; Ed­mun­do­stwo


SJP.pl


edmundowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ed­mun­da (Ed­mun­dy) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


edo

1. do 1868 nazwa Tokio, sto­li­cy Ja­po­nii;
2. To­ku­ga­wa; 1603-1867, okres rzą­dów rodu To­ku­ga­wa w Ja­po­nii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edo – mia­sto, dawna nazwa Tokio
    • Zamek Edo w po­wyż­szym mie­ście
  • okres Edo – okres w hi­sto­rii Ja­po­nii
  • rzeka Edo – rzeka w re­gio­nie Kantō w Ja­po­nii
  • Edo – stan w Ni­ge­rii
  • Im­pe­rium Edo – przed­ko­lo­nial­ne pań­stwo na te­re­nie dzi­siej­szej Ni­ge­rii
  • Edo (lud) – lud Edo w Ni­ge­rii, twór­cy hi­sto­rycz­ne­go Kró­le­stwa Be­ni­nu (Im­pe­rium Edo)
  • język edo – język uży­wa­ny w Ni­ge­rii
  • Edo (uni­wer­sum Star Trek) – rasa hu­ma­no­i­dów z pla­ne­ty Ru­bi­cun III
  • EDO DRAM – ro­dzaj pa­mię­ci elek­tro­nicz­nej

Wikipedia


edom

kra­i­na hi­sto­rycz­na le­żą­ca na te­re­nie dzi­siej­szych Iz­ra­e­la i Jor­da­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na w sta­ro­żyt­nym Le­wan­cie na po­łud­nie od Morza Mart­we­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) rzad. imię|pol­ski|m.; jedno z imion bi­blij­nych

Wiktionary

Edom – kra­i­na hi­sto­rycz­na le­żą­ca na te­re­nie dzi­siej­sze­go Iz­ra­e­la i Jor­da­nii, za­miesz­ki­wa­na przez Edo­mi­tów. W X w. p.n.e. cza­so­wo pod­bi­ta przez Iz­ra­el. Pra­oj­cem Edo­mi­tów był Ezaw, który był bra­tem ojca Iz­ra­e­li­tów – Ja­ku­ba (Iz­ra­e­la).

Sto­li­cą Edomu była Petra, z ję­zy­ka grec­kie­go "skała".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­ra­wa­na wę­dru­je do Edomu.

 (2.1) Edo­mo­wi uro­dził się czer­wo­no­wło­sy syn.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛdɔ̃m, AS: edõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edomita m., Edomitka ż., edomicki m.

 przym. edomicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Seir

Wiktionary


edometr

przy­rząd do spraw­dza­nia ści­śli­wo­ści grun­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. przy­rząd do po­mia­ru ści­śli­wo­ści i sprę­ży­sto­ści grun­tu;

Wiktionary

Edo­metr ( ἔδαφος (édaphos) ‘grunt, zie­mia’ lub οἴδημα (oídēma) ‘opuch­liz­na, nabrz­mie­nie’ + μετρέω (metréō) ‘mie­rzyć’) – przy­rząd la­bo­ra­to­ryj­ny do po­mia­ru ści­śli­wo­ści i od­prę­ża­nia się grun­tu. Prób­ka umie­szczo­na w po­jem­ni­ku unie­moż­li­wia­ją­cym bocz­ne roz­sze­rza­nie jest w nim stop­nio­wo ob­cią­ża­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈdɔ̃mɛtr̥, AS: edõmetr̦

Wiktionary


edometryczny

→ edo­metr


SJP.pl

Patrz:

edometr

edomici

ple­mię se­mic­kie za­miesz­ku­ją­ce kra­i­nę Edom


SJP.pl

Edo­mi­ci (hebr. אֱדוֹם – "Edo­mim") – sta­ro­żyt­ny lud po­cho­dze­nia za­chod­nio­se­mic­kie­go za­miesz­ku­ją­cy Edom, po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Morza Mart­we­go z dwóch stron rowu tek­to­nicz­ne­go Wadi Araba, póź­niej­szą Idu­meę.

Więk­szość in­for­ma­cji na temat Edo­mi­tów po­cho­dzi z Bi­blii, po­nie­waż nie zna­le­zio­no je­szcze żad­nych do­ku­men­tów edom­skich. Pod­czas wy­ko­pa­lisk w po­bli­żu Ta­wi­lan oraz na górze Umm Biy­a­ra zna­le­zio­no je­dy­nie ka­mien­ne rzeź­by Edo­mi­tów.

Wikipedia


edomicki

→ Edo­mi­ci, → Edo­mi­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Edo­mem lub Edo­mi­ta­mi, do­ty­czą­cy Edomu lub Edo­mi­tów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język edo­mic­ki

Wiktionary

Patrz:

Edomici, → Edomita

Powiązane:

 rzecz. Edom mrz., Edomita mos., Edomitka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) idumejski

Wiktionary


edomski

→ Edom


SJP.pl

Patrz:

Edom

edonkey

pro­gram umoż­li­wia­ją­cy udo­stęp­nia­nie i po­bie­ra­nie pli­ków w in­ter­ne­cie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ed2k – pro­to­kół sie­cio­wy typu P2P
  • eDonkey2000 – apli­ka­cja P2P ob­słu­gu­ją­ca pro­to­kół ed2k

Wikipedia


edredon

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych; mięk­ko­piór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|So­ma­te­ria mol­lis­si­ma|ref=tak., duży, za­miesz­ku­ją­cy ska­li­ste wy­brze­ża, mor­ski ptak o szcze­gól­nie mięk­kim puchu;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) puch edre­do­na (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈdrɛdɔ̃n, AS: edredõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. edredonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miękkopiór

Wiktionary


edredonowy

zwią­za­ny z edre­do­nem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z edre­do­nem, do­ty­czą­cy edre­do­nu

przy­miot­nik

 (2.1) wy­ko­na­ny z edre­do­nu, za­wie­ra­ją­cy edre­don

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edredon mzw./mrz.

Wiktionary


edrei

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edrei, Adraa – sta­ro­żyt­na miej­sco­wość w Ba­sza­nie utoż­sa­mia­na z sy­ryj­ską Darą.
  • Edrei, Adraa – nie­zi­den­ty­fi­ko­wa­na miej­sco­wość sta­ro­żyt­na, na­le­żą­ca do te­ry­to­rium Naf­ta­le­go.
  • Bitwa pod Edrei

Wikipedia


edta

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny m.in. jako od­trut­ka w za­tru­ciach me­ta­la­mi cięż­ki­mi, w na­wo­zach mi­kro­e­le­men­to­wych oraz jako śro­dek kon­ser­wu­ją­cy żyw­ność; kwas ety­le­no­dia­mi­no­te­tra­oc­to­wy, kwas wer­se­no­wy


SJP.pl

EDTA (z et­hy­le­ne­dia­mi­ne­te­tra­a­ce­tic acid), kwas wer­se­no­wy – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, kwas po­li­kar­bok­sy­lo­wy i jed­no­cze­śnie α-ami­nok­was. Z moc­ny­mi wo­do­rot­len­ka­mi two­rzy sole wer­se­nia­ny. Jest sze­ro­ko sto­so­wa­nym czyn­ni­kiem kom­plek­su­ją­cym wiele ka­tio­nów me­ta­li (,), zwy­kle w po­sta­ci soli di­so­do­wej (wer­se­nian di­so­do­wy) ze wzglę­du na jej więk­szą roz­pu­szczal­ność w wo­dzie (tzw. kom­plek­son III).

Wikipedia


edu

do­me­na in­ter­ne­to­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edu (ur. 1947, właśc. Edu­ar­do An­tu­nes Co­im­bra) – pił­karz bra­zy­lij­ski, wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji po­moc­ni­ka; na­stęp­nie tre­ner, m.in. re­pre­zen­ta­cji Bra­zy­lii; star­szy brat Zico.
  • Edu (ur. 1949, właśc. Jonas Edu­ar­do Américo) – pił­karz bra­zy­lij­ski, wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji po­moc­ni­ka; uczest­nik Mun­dia­li 1966, 1970 i 1974.
  • Edu (ur. 1978, właśc. Edu­ar­do Cesar Daud Ga­spar) – pił­karz bra­zy­lij­ski, wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji po­moc­ni­ka; w la­tach 2000-2005 był za­wod­ni­kiem Ar­se­na­lu, a od czasu roz­sta­nia z tym klu­bem gra w Va­len­cii.
  • Edú (ur. 1979, właśc. Luís Edu­ar­do Schmidt) – pił­karz bra­zy­lij­ski, wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji po­moc­ni­ka; od 2000 roku za­wod­nik klu­bów hisz­pań­skich, naj­pierw Celty Vigo, a od 2004 – Realu Betis.
  • Edu (ur. 1981), właśc. Edu­ar­do Gonçalves de Oli­ve­i­ra) – pił­karz bra­zy­lij­ski, wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji na­past­ni­ka; gracz m.in. VfL Bo­chum, 1. FSV Mainz 05, a od 2007 roku Suwon Sam­sung Blu­e­wings
  • Edu (ur. 1986) właśc. Edu­ar­do Mello Bor­ges – fut­sa­li­sta azer­ski po­cho­dze­nia bra­zy­lij­skie­go, obec­nie za­wod­nik Araz Naxçıvan

Wikipedia


edua

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu cel­tyc­kie­go za­miesz­ku­ją­ce­go Galię


SJP.pl


eduard

imię


SJP.pl


eduardo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edu­ar­do (Edu­ar­do Bar­bo­sa de Al­bu­qu­er­que, ur. 1943) − pił­karz bra­zy­lij­ski
  • Edu­ar­do (Edu­ar­do Neves de Ca­stro, 1943-1969) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Edu­ar­do (Jorge Edu­ar­do Gomes de Souza (ur. 1965) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Edu­ar­do (Edu­ar­do Ade­li­no da Silva, ur. 1979) – pił­karz bra­zy­lij­ski
  • Edu­ar­do (Edu­ar­do Ri­be­i­ro dos San­tos, ur. 1980) – pił­karz bra­zy­lij­ski
  • Edu­ar­do Costa (ur. 1982), właśc. Edu­ar­do Na­sci­men­to da Costa – pił­karz bra­zy­lij­ski
  • Edu­ar­do dos Reis Car­val­ho (ur. 1982) – pił­karz por­tu­gal­ski
  • Edu­ar­do da Silva (ur. 1983), właśc. Edu­ar­do Alves da Silva – pił­karz uro­dzo­ny w Bra­zy­lii, re­pre­zen­tant Chor­wa­cji
  • Edu­ar­do (Edu­ar­do da Conceição Ma­ciel, ur. 1986) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Edu­ar­do (Car­los Edu­ar­do de Oli­ve­i­ra Alves, ur. 1989) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Edu­ar­do (Car­los Edu­ar­do Ben­di­ni Giu­sti, ur. 1993) – bra­zy­lij­ski pił­karz

Wikipedia


edukacja

wyksz­tał­ce­nie, wy­cho­wa­nie, nauka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­u­cza­nie

 (1.2) pro­ces ucze­nia się

Wiktionary

Edu­ka­cja ( παιδεία, edu­ca­tio) – ogół pro­ce­sów i od­dzia­ły­wań, któ­rych celem jest zmie­nia­nie ludzi, prze­de wszyst­kim dzie­ci i mło­dzie­ży, sto­sow­nie do pa­nu­ją­cych w danym spo­łe­czeń­stwie ide­a­łów i celów wy­cho­waw­czych.

Edu­ka­cję two­rzą czyn­no­ści na­u­cza­nia i czyn­no­ści ucze­nia się.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W po­rząd­ku, ale ab­stra­hu­jąc od hi­gie­ny, me­dy­cy­ny, edu­ka­cji, wina, po­rząd­ku pu­blicz­ne­go, iry­ga­cji, dróg, do­pro­wa­dze­nia wody pit­nej, i pu­blicz­nej służ­by zdro­wia, czy Rzy­mia­nie kie­dy­kol­wiek coś dla nas zro­bi­li?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛduˈkat͡sʲja, AS: edukacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edukator m., edukatorka ż., edukowanie n., wyedukowanie n., doedukowanie n., edukacjonizm m.

 czas. edukować ndk., wyedukować dk., doedukować dk.

 przym. edukacyjny

 przysł. edukacyjnie

Wiktionary


edukacjonizm

prze­ko­na­nie o moż­li­wo­ści wła­ści­we­go wy­cho­wa­nia czło­wie­ka dzię­ki zra­cjo­na­li­zo­wa­nym me­to­dom na­u­cza­nia i kształ­ce­nia


SJP.pl


edukacyjno-rozrywkowy

zwią­za­ny z edu­ka­cją i roz­ryw­ką


SJP.pl


edukacyjny

zwią­za­ny z edu­ka­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. do­ty­czą­cy edu­ka­cji, słu­żą­cy ucze­niu

 (1.2) książk. do­ty­czą­cy kształ­to­wa­nia okre­ślo­nych po­staw

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po­bli­ski dom kul­tu­ry two­rzy pro­jek­ty dzia­łań edu­ka­cyj­nych, spor­to­wych i pla­stycz­nych dla mło­dzie­ży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdukaˈt͡sɨjnɨ, AS: edukacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. koedukacja ż., edukacja ż., edukator m., edukowanie n.

 czas. edukować ndk., wyedukować dk.

 przysł. edukacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dydaktyczny, kształceniowy, oświatowy

 (1.2) wychowawczy

Wiktionary


edukator

rzad­ko: osoba, która za­wo­do­wo zaj­mu­je się edu­ka­cją - ucze­niem, kształ­ce­niem kogoś; na­u­czy­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zaj­mu­je się ucze­niem kogoś

Wiktionary


edukatorka

→ edu­ka­tor


SJP.pl

Patrz:

edukator

edukatorski

→ edu­ka­tor


SJP.pl

Patrz:

edukator

edukowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|edu­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. koedukacja ż., wyedukowanie n., edukacja ż., edukator m., edukatorka ż., edukacjonizm m.

 czas. edukować ndk., wyedukować dk.

 przym. edukacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kształcenie, nauczanie

Wiktionary


edukować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wyksz­tał­cać, wy­cho­wy­wać kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny edu­ko­wać się

 (2.1) przest. po­bie­rać nauki, uczyć się, kształ­cić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­wi­dy­wał on, by ucz­niów edu­ko­wa­li prze­de wszyst­kim księ­ża. Każdy z nich po­wi­nien z nimi prze­by­wać od rana do wie­czo­ra, ucząc naj­pierw o Bogu i mi­ło­ści chrze­ści­jań­skiej, a także ru­di­men­tów gra­ma­ty­ki, po­czą­wszy od al­fa­be­tu.

 (2.1) Z Po­la­ka­mi trud­no coś zro­bić prze­mo­cą i siłą. W Pol­sce po woj­nie wy­da­rzy­ło się pięć ru­cha­wek, pod­czas gdy w po­zo­sta­łych kra­jach so­cja­li­stycz­nych -- coś trzy czte­ry. Wła­dza edu­ko­wa­ła się dosyć szyb­ko, wie­dzia­ła, jak pod­cho­dzić do ludzi; co przej­dzie, a co nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. koedukacja ż., edukacja ż., edukator m., edukatorka ż., edukowanie n.

 przym. edukacyjny

 przysł. edukacyjnie

Wiktionary


eduowie

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu cel­tyc­kie­go za­miesz­ku­ją­ce­go Galię


SJP.pl

Edu­o­wie (łac. "Aedui" lub "Ha­e­dui") – jedno z naj­po­tęż­niej­szych ple­mion cel­tyc­kich za­miesz­ku­ją­cych Galię, głów­nie te­re­ny mię­dzy Loarą i Saoną (te­re­ny dzi­siej­szej Bur­gun­dii). Ich głów­nym oś­rod­kiem było Bi­brac­te.

W II wieku p.n.e. byli so­jusz­ni­ka­mi Rzymu, w 121 p.n.e.

Wikipedia


eduskunta

(od 1906) jed­no­i­zbo­wy par­la­ment Fin­lan­dii


SJP.pl

Edu­skun­ta (szw. "Riks­da­gen") – jed­no­i­zbo­wy par­la­ment w Fin­lan­dii, wy­bie­ra­ny raz na czte­ry lata w wy­bo­rach po­wszech­nych (sy­stem pro­por­cjo­nal­ny, me­to­da D’Hond­ta).

Wikipedia


edutainment

[czy­taj: edu­tejn­ment] łą­cze­nie edu­ka­cji z roz­ryw­ką


SJP.pl

Edu­ta­in­ment (ang.) – ina­czej edu­roz­ryw­ka; ne­o­lo­gizm w ję­zy­ku an­giel­skim, pow­sta­ły z po­łą­cze­nia słów „edu­ca­tion” i „en­ter­ta­in­ment” (stąd nie­kie­dy używa się rów­nież okre­śle­nia „en­ter­ta­in­ment-edu­ca­tion”). W ję­zy­ku pol­skim używa się też w tym zna­cze­niu okre­śle­nia edu­ka­cja roz­ryw­ko­wa. Po­dej­mo­wa­ne są też próby in­ne­go tłu­ma­cze­nia, np. ne­o­lo­gizm „edu­kyw­ka” stwo­rzo­ny przez ana­lo­gię do an­giel­skie­go: edu­ca­tion – edu­ka­cja, en­ter­ta­in­ment – roz­ryw­ka

Wikipedia


eduś

zdrob­nie­nie od: Ed­ward (imię mę­skie); Edek, Edzio, Ed


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Ed­ward

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­dek wziął ma­łe­go Edu­sia na spa­ce­rek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edek mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edzik mos., Edzio mos., Edziu mos.

 przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Edward; zdrobn. Edek, Edzik, Edzio, Edziu

Wiktionary


edvard

obce imię mę­skie


SJP.pl


edward

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od Ed­war­da

Wiktionary

Ed­ward – imię mę­skie po­cho­dze­nia an­giel­skie­go. W ję­zy­ku sta­ro­an­giel­skim:

Ed­ward imie­ni­ny ob­cho­dzi 5 stycz­nia, 18 marca i 13 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sa­mo­chód Ed­war­da stoi w ga­ra­żu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛdvart, AS: edvart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edwardowo n., Edwardowa ż., Edwardówna ż., Edek mos., Eduś mos., Edzik mos., Edzio mos., Edziu mos.

:: fż. Edwarda ż.

:: zdrobn. Edwardzik mos.

 przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Edek, Eduś, Edzik, Edzio, Edziu; gw. Górny Śląsk Ecik, Yjduś

Wiktionary


edwarda

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: Ed­ward

Wiktionary

Ed­war­da – imię żeń­skie po­cho­dze­nia an­giel­skie­go, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ed­ward. W ję­zy­ku sta­ro­an­giel­skim słowo "ead" oz­na­cza „po­myśl­ność, do­bro­byt, szczę­ście”, a także „obroń­ca”.

Ed­war­da imie­ni­ny ob­cho­dzi 5 stycz­nia, 18 marca i 13 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwol­ni­li panią Ed­war­dę, która pra­co­wa­ła tutaj od wojny.

 (1.1) Po­ży­czę Ed­war­dzie czer­wo­ną su­kien­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edward mos., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edek mos., Eduś mos., Edzik mos., Edzio mos., Edziu mos.

 przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary


edwardiański

1. epoka ed­war­diań­ska - okres pa­no­wa­nia w Wiel­kiej Bry­ta­nii króla Ed­war­da VII (1901-1910), zwy­kle z włą­cze­niem okre­su do I wojny świa­to­wej; okres po­ko­ju, do­brej ko­niunk­tu­ry i odre­a­go­wa­nia su­ro­wo­ści oby­cza­jo­wej wcze­śniej­szej epoki wik­to­riań­skiej;
2. styl ed­war­diań­ski - styl w sztu­ce, zwła­szcza w ar­chi­tek­tu­rze tego okre­su


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. od­no­szą­cy się do okre­su w kul­tu­rze i sztu­ce bry­tyj­skiej trwa­ją­ce­go od wczes­nych lat XX w. do wy­bu­chu I wojny świa­to­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W willi wuja Johna znaj­do­wał się nie­pow­ta­rzal­ny ko­mi­nek ed­war­diań­ski z 1905 r.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdvarˈdʲjä̃j̃sʲci, AS: edvardʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edziu mos., Edzik mos., Eduś mos., Edward m., Edek m., Edzio m., Edwarda ż., edwardian m., edwardianka ż.

Wiktionary


edwardostwo

Ed­ward z mał­żon­ką; Ed­war­do­wie


SJP.pl


edwardowie

Ed­ward z mał­żon­ką; Ed­war­do­stwo


SJP.pl


edwardowo

1. wieś w Pol­sce;
2. część Poz­na­nia


SJP.pl

Ed­war­do­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ży­rar­dow­skim, w gmi­nie Mszczo­nów.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa "Su­sze­niec".

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


edwardowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ed­war­da (Ed­war­dy) lub z nim (nią) zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Ed­war­da

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­la­złam jej numer te­le­fo­nu w Ed­war­do­wym ka­je­ci­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edziu mos., Edzio mos., Edzik mos., Eduś mos., Edek mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz.

Wiktionary


edwards

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – bry­tyj­ska hi­sto­ryk, spe­cja­li­zu­ją­ca się w hi­sto­rii sta­ro­żyt­ne­go Rzymu
  • Chris Ed­wards – bry­tyj­ski ba­si­sta, czło­nek ze­spo­łu Ka­sa­bian
  • Eddie Ed­wards – bry­tyj­ski sko­czek nar­ciar­ski
  • John Ed­wards – ame­ry­kań­ski po­li­tyk, se­na­tor Sta­nów Zjed­no­czo­nych z Ka­ro­li­ny Pół­noc­nej
  • Jo­nat­han Ed­wards – ame­ry­kań­ski ko­lo­nial­ny kaz­no­dzie­ja pro­te­stanc­ki nurtu kon­gre­ga­cjo­na­li­stycz­ne­go, te­o­log i ewan­ge­li­sta
  • Jo­nat­han David Ed­wards – bry­tyj­ski lek­ko­at­le­ta, spe­cja­li­sta od trój­sko­ku
  • Ed­wards – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Eagle
  • Ed­wards – miej­sco­wość w sta­nie Mis­si­si­pi, w hrab­stwie Hinds
  • Ed­wards – miej­sco­wość w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie St. La­wren­ce
  • Ed­wards – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie St. La­wren­ce
  • Ed­wards (ang. Ed­wards Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Oge­maw
  • Ed­wards (ang. Ed­wards Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Kan­diy­o­hi

Wikipedia


edwin

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Edwin – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „po­myśl­ność”, „szczę­ście” lub „przy­ja­ciel”. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Edwin, król Nort­hum­brii. Forma żeń­ska: Ed­wi­na

Edwin imie­ni­ny ob­cho­dzi 12 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Edwin Hub­ble od­krył, że od­le­głe ga­lak­ty­ki od­da­la­ją się od nas.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛdvʲĩn, AS: edvʹĩn

Wiktionary


edwinostwo

Edwin z mał­żon­ką; Ed­wi­no­wie


SJP.pl


edwinowie

Edwin z mał­żon­ką; Ed­wi­no­stwo


SJP.pl


edwinowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ed­wi­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


edyciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Edyty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


edycja

1. ogło­sze­nie cze­goś dru­kiem, jed­no­ra­zo­wy na­kład cze­goś; wy­da­nie;
2. po­je­dyn­czy eg­zem­plarz ja­kie­goś wy­da­nia;
3. ko­lej­na emi­sja pro­gra­mu;
4. jedno z cyklu re­gu­lar­nie od­by­wa­ją­cych się wy­da­rzeń, np. kon­kur­su;
5. re­da­go­wa­nie tek­stu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kon­kret­na wer­sja pu­bli­ka­cji, np. książ­ki lub al­bu­mu mu­zycz­ne­go

 (1.2) pro­ces mo­dy­fi­ko­wa­na tek­stu lub ma­te­ria­łu au­dio­wi­zu­al­ne­go

 (1.3) jedna z im­prez, która od­by­wa się cy­klicz­nie, np. kon­kurs, fe­sti­wal lub kon­fe­ren­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wsza edy­cja tej książ­ki szyb­ko stała się best­sel­le­rem.

 (1.1) Wy­daw­nict­wo za­po­wie­dzia­ło nową edy­cję kla­sycz­nych po­wie­ści w twar­dej opra­wie.

 (1.2) Dzię­ki za­a­wan­so­wa­nej edy­cji, zdję­cie wy­glą­da­ło jak zro­bio­ne przez pro­fe­sjo­na­li­stę.

 (1.2) Stu­dio zaj­mu­ją­ce się edy­cją fil­mów do­ko­na­ło wielu po­pra­wek, aby uzy­skać naj­lep­szy efekt.

 (1.3) Or­ga­ni­za­to­rzy ogło­si­li datę przysz­ło­rocz­nej edy­cji kon­fe­ren­cji na­u­ko­wej.

 (1.3) Piąta edy­cja kon­kur­su fo­to­gra­ficz­ne­go była wy­jąt­ko­wo udana pod wzglę­dem or­ga­ni­za­cyj­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edytor m., edytorka ż., edytowanie n.

 czas. edytować ndk.

 przym. edytorski, edycyjny

Wiktionary


edycyjny

→ edy­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z edy­cją, do­ty­czą­cy edy­cji (edy­to­wa­nia)

przy­miot­nik

 (2.1) słu­żą­cy do edy­to­wa­nia

Wiktionary

Patrz:

edycja

Powiązane:

 rzecz. edycja ż., edytor m., edytorka ż., edytowanie n.

 czas. edytować ndk.

 przym. edytorski

Wiktionary


edyficjum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. bu­dy­nek, gmach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdɨˈfʲit͡sʲjũm, AS: edyfʹicʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edyfikacja ż., edyfikator m.

 czas. edyfikować ndk.

Wiktionary


edyfikacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dobre przed­sta­wie­nie, cie­ka­we i po­zy­tyw­ne za­re­ko­men­do­wa­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdɨfʲiˈkat͡sʲja, AS: edyfʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edyficjum n.

Wiktionary


edyfikator

ga­tu­nek ro­śli­ny lub zwie­rzę­cia cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ja­kie­goś eko­sy­ste­mu


SJP.pl


edykt

w sta­roż. Rzy­mie roz­po­rzą­dze­nia niek­tó­rych urzęd­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. praw. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie roz­po­rzą­dze­nie urzę­do­we lub ce­sar­skie

 (1.2) hist. praw. usta­wa kró­lew­ska

Wiktionary

Edykt (łac. "edic­tum") – opu­bli­ko­wa­ne za­rzą­dze­nie lub ob­wie­szcze­nie, wy­da­wa­ne przez rzym­skich urzęd­ni­ków w ra­mach przy­słu­gu­ją­ce­go im "im­pe­rium", ważne przez cały rok urzę­do­wy lub krót­szy, z góry okre­ślo­ny czas. W węż­szym zna­cze­niu sam prze­pis praw­ny za­war­ty w takim akcie.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1-2) rozporządzenie, dekret

Wiktionary


edykuł

edy­ku­ła, ae­di­cu­la;
1. w sta­ro­żyt­no­ści:
a) mi­nia­tu­ro­wa bu­dow­la wzo­ro­wa­na na kla­sycz­nych świą­ty­niach;
b) nisza w ścia­nach bu­dyn­ku, tło dla po­są­gu lub wazy;
2. póź­niej: kla­sycz­ny model bu­dow­li lub motyw de­ko­ra­cyj­ny wy­glą­da­ją­cy jak taka bu­dow­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ar­chit. hist. w sta­ro­żyt­no­ści mi­nia­tu­ro­wa świą­ty­nia, w któ­rej prze­cho­wy­wa­no przed­miot kultu

 (1.2) szt. ar­chit. wnęka bu­dow­li, w któ­rej umie­szcza­no fi­gur­kę

 (1.3) szt. ar­chit. mi­nia­tu­ro­wa bu­dow­la, bę­dą­ca mo­ty­wem de­ko­ra­cyj­nym w ar­chi­tek­tu­rze, ma­lar­stwie, rzeź­bie, np. w por­ta­lach, at­ty­kach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Nad fi­gu­ra­mi czę­sto umie­szcza­no mały bal­da­chim w kształ­cie edy­ku­łu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈdɨkuw, AS: edykuu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edykuła ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) aedicula, edykuła

 (1.2) nisza

Wiktionary


edykuła

edy­kuł, ae­di­cu­la;
1. w sta­ro­żyt­no­ści:
a) mi­nia­tu­ro­wa bu­dow­la wzo­ro­wa­na na kla­sycz­nych świą­ty­niach;
b) nisza w ścia­nach bu­dyn­ku, tło dla po­są­gu lub wazy;
2. póź­niej: kla­sycz­ny model bu­dow­li lub motyw de­ko­ra­cyj­ny wy­glą­da­ją­cy jak taka bu­dow­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. zob. edy­kuł.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W rzym­skich do­mach edy­ku­ły peł­ni­ły funk­cję do­mo­wych świą­tyń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edykuł m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) edykuł, aedicula

Wiktionary


edyl

urzęd­nik w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. urzęd­nik w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie spra­wu­ją­cy na­dzór nad po­rząd­kiem i bez­pie­czeń­stwem w mie­ście, nad pra­ca­mi pu­blicz­ny­mi i bu­dow­la­ny­mi, za­o­pa­trze­niem w żyw­ność oraz or­ga­ni­za­cją igrzysk;

Wiktionary

Edyl (łac. "ae­di­lis") – urzęd­nik w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie.

Nazwa "edyl" po­cho­dzi od słowa "aedes" (świą­ty­nia), jako że po­cząt­ko­wo edy­lo­wie urzę­do­wa­li w świą­ty­ni Ceres, sta­no­wią­cej jeden z naj­waż­niej­szych oś­rod­ków kul­to­wych ple­be­ju­szy – znaj­do­wa­ły się przy niej skar­biec i ar­chi­wum wspól­no­ty ple­bej­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uzy­ska­wszy urząd edyla, zor­ga­ni­zo­wał lu­do­wi walki gla­dia­to­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛdɨl, AS: edyl

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edylitet m.

 przym. edylski

Wiktionary


edylitet

urząd i wła­dza edyla


SJP.pl


edyn.

skrót od: edyn­bur­ski


SJP.pl


edynburczyk

miesz­ka­niec Edyn­bur­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Edyn­bur­ga

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Edyn­bur­ga, uro­dzo­na w Edyn­bur­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilku wy­bit­nych edyn­bur­czy­ków opi­sa­nych zo­sta­ło w sta­rym prze­wod­ni­ku.

 (1.2) Mąż Al­do­ny mieni się być edyn­bur­czy­kiem z krwi i kości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edynburg mrz., edynburskość ż.

:: fż. edynburka ż.

 przym. edynburski

 przysł. edynbursko

Wiktionary


edynburg

sto­li­ca Szko­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Szko­cji,

Wiktionary

Edyn­burg ( Edin­burgh, wym. []; Dùn Éideann, wym. []) – mia­sto w Wiel­kiej Bry­ta­nii, sto­li­ca Szko­cji, po­ło­żo­na w jej środ­ko­wo-wschod­niej czę­ści, na po­łud­nio­wym wy­brze­żu za­to­ki Firth of Forth (Morze Pół­noc­ne), głów­ny oś­ro­dek jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­nej (co­un­cil area) Edyn­burg, hi­sto­rycz­na sto­li­ca hrab­stwa Edin­burghs­hi­re.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ło­że­nie Edyn­bur­ga po­mię­dzy wy­brze­żem a gó­ra­mi de­cy­du­je o wietrz­nej po­go­dzie w mie­ście.

 (1.1) Klara, miesz­ka­jąc pod Edyn­bur­giem, miała na­praw­dę bli­sko do in­sty­tu­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈdɨ̃nburk, AS: edỹnburk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edynburczyk mos., edynburka ż., edynburskość ż.

 przym. edynburski

 przysł. edynbursko

Wiktionary


edynburka

miesz­kan­ka Edyn­bur­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Edyn­bur­ga

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Edyn­bur­ga, uro­dzo­na w Edyn­bur­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ga­le­ria por­tre­tów wy­bit­nych edyn­bu­rek pre­zen­to­wa­na jest w foyer sto­łecz­ne­go te­a­tru.

 (1.2) Adam nawet nie wie­dział, że jego brat żeni się z ro­do­wi­tą edyn­bur­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdɨ̃nˈburka, AS: edỹnburka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edynburg mrz., edynburskość ż.

:: fm. edynburczyk mos.

 przym. edynburski

 przysł. edynbursko

Wiktionary


edynburski

przy­miot­nik od: Edyn­burg (sto­li­ca Szko­cji lub hrab­stwo w Szko­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Edyn­bur­giem, do­ty­czą­cy Edyn­bur­ga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edynburskość ż., Edynburg mrz., edynburczyk mos., edynburka ż.

 przysł. edynbursko

Wiktionary


edynbursko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób edyn­bur­ski, po edyn­bur­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na obra­zie ar­ty­sta przed­sta­wił edyn­bur­sko wy­glą­da­ją­ce za­bu­do­wa­nia i za­chód słoń­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edynburczyk mos., Edynburg mrz., edynburka ż., edynburskość ż.

 przym. edynburski

Wiktionary


edynburskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co edyn­bur­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co świad­czy o edyn­bur­sko­ści jej ma­lar­stwa?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edynburczyk mos., Edynburg mrz., edynburka ż.

 przym. edynburski

 przysł. edynbursko

Wiktionary


edyp

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­ha­ter cyklu te­bań­skie­go, syn La­jo­sa i Jo­ka­sty;
2. kom­pleks Edypa - silne uczu­cie o za­bar­wie­niu ero­tycz­nym do matki i od­czu­wa­nie lęku, wro­go­ści do ojca, po­ja­wia­ją­ce się u chłop­ców już od wczes­ne­go dzie­ciń­stwa


SJP.pl

Edyp (gr. Οἰδίπους "Oi­di­po­us" – we­dług tra­dy­cyj­nej ety­mo­lo­gii „o obrzę­kłych kost­kach u nóg”, od οἰδέω "oideo" „nabrz­mie­wać, puch­nąć” i πούς "pus" „stopa”) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn La­jo­sa i Jo­ka­sty.

Wy­rocz­nia oz­naj­mi­ła La­jo­so­wi, że jego syn ma go zabić i po­ślu­bić włas­ną matkę.

Wikipedia


edypalny

zwią­za­ny z kom­plek­sem Edypa, podś­wia­do­mym po­cią­giem sek­su­al­nym do włas­nej matki; edy­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Edy­pem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W prze­nie­sie­niu z po­zio­mu edy­pal­ne­go te­ra­pe­u­ta jest edy­pal­nym ro­dzi­cem, ko­cha­nym zaz­dro­śnie i ka­zi­rod­czo.

Wiktionary


edypowy

1. wła­ści­wy Edy­po­wi, cha­rak­te­ry­stycz­na dla Edypa;
2. zwią­za­ny z kom­plek­sem Edypa, podś­wia­do­mym po­cią­giem sek­su­al­nym do włas­nej matki; edy­pal­ny;
3. trud­ny do od­gad­nię­cia


SJP.pl


edypus

strzę­po­tek edy­pus - motyl dzien­ny z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl


edyt.

skrót od: edy­tor­ski


SJP.pl


edyta

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Edyta – imię żeń­skie po­cho­dze­nia an­giel­skie­go. Imię po­cho­dzą­ce od sta­ro­an­giel­skie­go ead i sta­ro­ger­mań­skie­go od- po­myśl­ność, szczę­ście, oraz od sta­ro­an­giel­skie­go gyth i sta­ro­ger­mań­skie­go gunt – walka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Edyta i je­stem spi­ker­ką te­le­wi­zyj­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈdɨta, AS: edyta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Edytka ż., Dita ż., Ditka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Edytka, Dita, Ditka

Wiktionary


edytka

zdrob­nie­nie od: Edyta (imię żeń­skie)


SJP.pl


edytor

wy­daw­ca ksią­żek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pro­gram słu­żą­cy do mo­dy­fi­ka­cji da­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba wy­ko­nu­ją­ca edy­cję

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edy­tor (pro­gram) – pro­gram słu­żą­cy do wpro­wa­dza­nia zmian w do­ku­men­tach elek­tro­nicz­nych.
  • Edy­tor (osoba) – osoba od­po­wie­dzial­na za me­ry­to­rycz­ne przy­go­to­wy­wa­nie ma­te­ria­łów do druku. Szcze­gól­nym jego ro­dza­jem jest re­dak­tor na­u­ko­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uży­łem edy­to­ra, żeby przeksz­tał­cić ten tekst.

 (2.1) Je­stem edy­to­rem i pra­cu­ję przy skła­dzie gazet.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈdɨtɔr, AS: edytor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edycja ż., edytowanie n., wyedytowanie n.

:: fż. edytorka ż.

 czas. edytować ndk., wyedytować dk.

 przym. edytowalny, edycyjny, edytorski

Wiktionary


edytor.

skrót od: edy­tor­stwo, edy­tor­ski


SJP.pl


edytorial

ar­ty­kuł wstęp­ny; wstęp­niak


SJP.pl


edytorka

1. wy­daw­czy­ni ksią­żek;
2. ko­bie­ta mo­dy­fi­ku­ją­ca gra­fi­kę przy po­mo­cy kom­pu­te­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, dziew­czy­na która edy­tu­je, wy­ko­nu­je edy­cję

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdɨˈtɔrka, AS: edytorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edycja ż., edytowanie n., wyedytowanie n., edytorek m.

:: fm. edytor m.

 czas. edytować ndk., wyedytować dk.

 przym. edycyjny, edytorski

Wiktionary


edytorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub sta­no­wi­skiem edy­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edycja ż., edytor m., edytorka ż., edytowanie n.

 czas. edytować ndk.

 przym. edycyjny

Wiktionary


edytowalność

moż­li­wość re­da­go­wa­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest edy­to­wal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. edytowalny

 przysł. edytowalnie

Wiktionary


edytowalny

moż­li­wy do edy­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który da się edy­to­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edytor mos./mrz.

Wiktionary


edytowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|edy­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdɨtɔˈvãɲɛ, AS: edytovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. edytować

 rzecz. edytor mos./mrz., edytorka ż.

Wiktionary


edytować

pod­da­wać tekst edy­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) in­form. pisać, mo­dy­fi­ko­wać tekst lub gra­fi­kę, zwy­kle przy po­mo­cy kom­pu­te­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bog­dan jest ko­rek­to­rem i co­dzien­nie musi edy­to­wać i po­pra­wiać dzie­siąt­ki tek­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛdɨˈtɔvat͡ɕ, AS: edytovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. edytor m., edytorka ż., edycja ż., edytowanie n., edytorstwo n., edytorial m., wyedytowanie n.

 czas. wyedytować dk.

 przym. edytorski, edytowalny, edycyjny

 przysł. edytorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poprawiać, korygować, redagować

Wiktionary


edzia

zdrob­nie­nie od: Edyta, Ed­war­da (imio­na żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Edyta

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: Edzio

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstą­pię do Edzi po ze­szyt z matmy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edyta ż., Edytka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Edytka

Wiktionary


edzik

zdrob­nie­nie od: Ed­ward (imię mę­skie); Edek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Ed­ward

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­pi­je­my z Edzi­kiem po piwku i wró­ci­my.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edek mos., Eduś mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edzio mos., Edziu mos.

 przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Edward; zdrobn. Edek, Eduś, Edzio, Edziu

Wiktionary


edzio

zdrob­nie­nie od: Ed­ward (imię mę­skie); Edek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Ed­ward

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­nie­śli­śmy z panem Edziem starą szafę z po­ko­ju dy­rek­to­ro­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edek mos., Eduś mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edzik mos., Edziu mos.

 przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Edward; zdrobn. Edek, Eduś, Edzik, Edziu

Wiktionary


edziu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Ed­ward

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: Edzia

 (2.2) Ms. i W. lp. od: Edzio

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pił­byś Edzio­wi ki­lo­gram kró­wek?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Edek mos., Eduś mos., Edward mos., Edwarda ż., Edwardowo n., Edwardów mrz., Edzik mos., Edzio mos.

 przym. edwardiański, Edwardowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Edward; zdrobn. Edek, Eduś, Edzik, Edzio

Wiktionary


ee

1. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, m.in. po­wąt­pie­wa­nie, znie­chę­ce­nie, zdzi­wie­nie po­łą­czo­ne z uz­na­niem; eee;
2. okrzyk dziec­ka za­wia­da­mia­ją­cy o po­trze­bie na­tu­ral­nej


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) z in­to­na­cją py­ta­nia: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy po­wąt­pie­wa­nie

 (1.2) ni­skim tonem: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy znie­chę­ce­nie

 (1.3) wy­so­kim tonem: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy po­zy­tyw­ne za­sko­cze­nie

 (1.4) in­fant. wy­krzy­knik ma­łe­go dziec­ka, in­for­mu­ją­cy o siu­siu lub kupce

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • EE – w stan­dar­dzie ISO kod Esto­nii
    • .ee – do­me­na in­ter­ne­to­wa Esto­nii
  • Ee – miej­sco­wość we Fryz­ji
  • Ee – mała rzeka we Fryz­ji
  • Em­pi­re Earth – stra­te­gicz­na gra czasu rze­czy­wi­ste­go.
  • Od­lew­nia Że­li­wa w Za­wier­ciu (znana od ini­cja­łów za­ło­ży­cie­la, Er­ne­sta Er­be­go, jako EE)
  • ee – dwuz­nak o war­to­ści fo­ne­tycz­nej i w niek­tó­rych ję­zy­kach ła­ciń­skich
  • ee – nad­miar enan­cjo­me­rycz­ny (z ang. enan­tio­me­ric ex­cess)

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

źró­dła.

== ee (język an­giel­ski.) ==

thumb|ee (2.1)

wy­mo­wa.

zna­cze­nia.

wy­krzy­knik

 (1.1) bryt. reg. pół­noc­na An­glia ech

rze­czow­nik

 (2.1) szko­cang. oraz daw. anat. oko

od­mia­na.

 (2.1) lp. ee; lm. een

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛː, AS: •e

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== ee (język angielski.) ==

thumb|ee (2.1)

wymowa.

znaczenia.

wykrzyknik

 (1.1) bryt. reg. północna Anglia ech

rzeczownik

 (2.1) szkocang. oraz daw. anat. oko

odmiana.

 (2.1) lp. ee; lm. een

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) eh

 (2.1) eye

Wiktionary


eee

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, m.in. po­wąt­pie­wa­nie, znie­chę­ce­nie, zdzi­wie­nie po­łą­czo­ne z uz­na­niem; ee


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Esprit Ener­gy Trust – ka­na­dyj­skie przed­się­bior­stwo po­szu­ku­ją­ce i wy­do­by­wa­ją­ce ropę. Sym­bol gieł­do­wy: EEE
  • Com­mon Eu­ro­pe­an Eco­no­mic Space (po fran­cu­sku Espa­ce Eco­no­mi­que Européen )
  • ASUS Eee
  • Ener­gy Ef­fi­cient Et­her­net
  • Every Ex­tend Extra
  • Elec­tro­nic En­ter­ta­in­ment Expo
  • Em­bra­ce, ex­tend, ex­tin­gu­ish - stra­te­gia an­ty­kon­su­menc­ka

Wikipedia


eeg

skrót od: elek­tro­en­ce­fa­lo­gra­fia, elek­tro­en­ce­fa­lo­gram; eeg.


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Er­ne­u­er­ba­re-Ener­gien-Ge­setz – nie­miec­ka usta­wa o ener­giach od­na­wial­nych.
  • Elek­tro­en­ce­fa­lo­gra­fia – me­to­da dia­gno­stycz­na do ba­da­nia czyn­no­ści mózgu.

Wikipedia


eeg.

skrót od: elek­tro­en­ce­fa­lo­gra­fia, elek­tro­en­ce­fa­lo­gram; EEG


SJP.pl


eem

rzeka w Ho­lan­dii


SJP.pl


eemski

→ Eem (rzeka w Ho­lan­dii)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ho­len­der­ską rzeką Eem

 (1.2) geol. in­ter­gla­cjał eem­ski – okres mię­dzy zlo­do­wa­ce­nia­mi środ­ko­wo­pol­skim i po­łud­nio­wo­pol­skim, trwa­ją­cy około 125-70 ty­się­cy lat temu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) In­ter­gla­cjał eem­ski cha­rak­te­ry­zo­wał się kli­ma­tem umiar­ko­wa­nym, w op­ty­mal­nej czę­ści cie­plej­szym od współ­czes­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɛ̃msʲci, AS: eẽmsʹḱi

Wiktionary


ef

nazwa li­te­ry F


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry f / F

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • frak­cja wy­rzu­to­wa
  • ener­gia Fer­mie­go
  • EF – kli­mat lą­do­lo­du w kla­sy­fi­ka­cji kli­ma­tów Köppena

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛf, AS: ef

Wiktionary


efa

1. wąż z ro­dzi­ny żmi­jo­wa­tych, ma­ją­cy bar­dzo silny jad
2. he­braj­ska miara ob­ję­to­ści; na­czy­nie tej ob­ję­to­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. ja­do­wi­ty wąż z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Echis|ref=tak.

 (1.2) me­trol. hist. he­braj­ska miara ob­ję­to­ści równa ok. 40 lub 22 li­trów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • efa – he­braj­ska jed­nost­ka ob­ję­to­ści
  • efa pstra, efa egip­ska (Echis co­lo­ra­tus) – ga­tu­nek węża z ro­dzi­ny żmi­jo­wa­tych
  • efa pia­sko­wa (Echis ca­ri­na­tus) – ga­tu­nek węża z ro­dzi­ny żmi­jo­wa­tych
  • EFA (anh. Edu­ca­tion for All) – pro­gram UNESCO Edu­ka­cja dla Wszyst­kich
  • EFA (ang. Eu­ro­pe­an Film Aca­de­my) – Eu­ro­pej­ska Aka­de­mia Fil­mo­wa
  • EFA (ang. Eu­ro­pe­an Free Al­lian­ce) – Wolny So­jusz Eu­ro­pej­ski
  • EFA (ang. Es­sen­tial Fatty Acid) – eg­zo­gen­ne kwasy tłu­szczo­we

Wikipedia


efeb

1. uro­dzi­wy mło­dzie­niec, odz­na­cza­ją­cy się do­sko­na­łą bu­do­wą ciała;
2. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: uczeń woj­sko­wej in­sty­tu­cji wy­cho­waw­czej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: mło­dzie­niec po­bie­ra­ją­cy nauki w efe­bii;

 (1.2) książk. przen. pię­knie, har­mo­nij­nie zbu­do­wa­ny chło­pak

Wiktionary

Efeb (gr. ἔφηβος "ep­he­bos" l. mn. έφηβοι "ep­he­boi", od ἥβη "hếbê" 'mło­dość') – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji mło­dzie­niec w wieku 18–20 lat pod­da­wa­ny efe­bii, czyli obo­wiąz­ko­we­mu szko­le­niu woj­sko­we­mu po­prze­dza­ją­ce­mu uzy­ska­nie peł­ne­go oby­wa­tel­stwa. Po­tocz­nie uro­dzi­wy mło­dzie­niec.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. efebia ż.

Wiktionary


efebia

forma służ­by woj­sko­wej w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. szko­le­nie woj­sko­we efe­bów w sta­ro­żyt­nej Gre­cji;

 (1.2) hist. bu­dy­nek, w któ­rym od­by­wa­ła się efe­bia (1.1)

Wiktionary

Efe­bia (stgr. ἐφηβεία [ephēbeía] – 'mło­dość') – sy­stem wy­cho­wa­nia obo­wią­zu­ją­cy w mia­stach sta­ro­żyt­nej Gre­cji, który po­prze­dzał przy­ję­cie do wspól­no­ty peł­no­praw­nych oby­wa­te­li. Głów­nym ele­men­tem efe­bii było szko­le­nie woj­sko­we. Sy­stem ten ist­niał w wielu po­le­is, ale znany jest naj­le­piej na przy­kła­dzie Aten w IV wieku p.n.e.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. efeb mos.

 przym. efebowy

Wiktionary


efebofil

osoba od­czu­wa­ją­ca po­ciąg sek­su­al­ny do osób w póź­niej­szym okre­sie doj­rze­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. seks. osoba od­czu­wa­ją­ca po­ciąg sek­su­al­ny do osób w po­pok­wi­ta­nio­wej fazie do­ra­sta­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efebofilia ż.

Wiktionary


efebofilia

1. po­ciąg sek­su­al­ny do osób w póź­niej­szym okre­sie doj­rze­wa­nia;
2. mi­łość do chłop­ców ze stro­ny star­sze­go opie­ku­na, men­to­ra, cha­rak­te­ry­stycz­na dla sta­ro­żyt­nej kul­tu­ry grec­kiej


SJP.pl

Efe­bo­fi­lia (stgr. "ἔφηβος, éphēbos" „ten, który do­rósł, który osią­gnął doj­rza­łość płcio­wą” i "φιλία, philía" „przy­jaźń, mi­łość”) – pa­ra­fi­lia po­le­ga­ją­ca na sek­su­al­nej pre­fe­ren­cji do­ro­słych do kon­tak­tów z oso­ba­mi w póź­nym okre­sie doj­rze­wa­nia w wieku około 15–19 lat, w odróż­nie­niu od he­be­fi­lii i pe­do­fi­lii. Ter­min jest też sto­so­wa­ny do okre­śle­nia kon­tak­tów sek­su­al­nych mię­dzy do­ro­sły­mi męż­czyz­na­mi a chłop­ca­mi w póź­nym okre­sie doj­rze­wa­nia.

Wikipedia


efebofilka

ko­bie­ta od­czu­wa­ją­ca po­ciąg sek­su­al­ny do osób w póź­niej­szym okre­sie doj­rze­wa­nia


SJP.pl


efebowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem uro­dzi­we­go mło­dzień­ca


SJP.pl


efedra

krzew z ro­dzi­ny gnio­to­wa­tych; przęśl


SJP.pl


efedryna

al­ka­lo­id ro­ślin­ny dzia­ła­ją­cy po­bu­dza­ją­co na układ ner­wo­wy współ­czul­ny, roz­sze­rza os­krze­la, zmniej­sza wy­dzie­la­nie śluzu w dro­gach od­de­cho­wych, zwęża na­czy­nia krwio­no­śne (także błony ślu­zo­wej nosa), sto­so­wa­ny m.in. w za­ka­że­niach ukła­du od­de­cho­we­go jako skład­nik mie­sza­nek wykrz­tu­śnych, otrzy­my­wa­ny głów­nie syn­te­tycz­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów, wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie w ro­śli­nach z ro­dza­ju Ep­he­dra, dzia­ła­ją­cy po­bu­dza­ją­co na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy oraz sym­pa­ty­ko­mi­me­tycz­nie (po­bu­dza układ współ­czul­ny)

Wiktionary

Efe­dry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id ro­ślin­ny, po­chod­na fe­ny­lo­e­ty­lo­a­mi­ny. Sto­so­wa­na jako sty­mu­lant, re­duk­tor ape­ty­tu, śro­dek zwięk­sza­ją­cy kon­cen­tra­cję i uwagę, le­kar­stwo na nie­żyt nosa oraz do le­cze­nia nie­do­ci­śnie­nia zwią­za­ne­go z nar­ko­zą. Wy­stę­pu­je w ro­śli­nach z ro­dza­ju przęśl ("Ep­he­dra equ­i­se­ti­na", "Ep­he­dra si­ni­ca", "Ep­he­dra di­sta­chya") oraz w cisie ("Taxus bac­ca­ta"). Jest naj­czę­ściej do­stęp­na w for­mie chlo­ro­wo­dor­ku i siar­cza­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wielu kra­jach obrót efe­dry­ną jest ści­śle re­gu­lo­wa­ny – do­stęp­na tylko na re­cep­tę, a w wyż­szych stę­że­niach – za­ka­za­na.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. efedrynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzór chemiczny: C₁₀H₁₅NO

Wiktionary


efedrynowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z efe­dry­ną, do­ty­czą­cy efe­dry­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efedryna ż.

Wiktionary


efekciara

ko­bie­ta lu­bu­ją­ca się w ta­nich efek­tach, po­słu­gu­ją­ca się nimi w celu wzbu­dze­nia za­in­te­re­so­wa­nia; po­zer­ka, szpa­ner­ka, ka­bo­tyn­ka, snob­ka, efek­ciar­ka


SJP.pl


efekciarka

ko­bie­ta lu­bu­ją­ca się w ta­nich efek­tach, po­słu­gu­ją­ca się nimi w celu wzbu­dze­nia za­in­te­re­so­wa­nia; po­zer­ka, szpa­ner­ka, ka­bo­tyn­ka, snob­ka, efek­cia­ra


SJP.pl


efekciarski

pe­jo­ra­tyw­nie: obli­czo­ny na wy­war­cie wra­że­nia, po­pi­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się łat­wy­mi efek­ta­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛcˈt͡ɕarsʲci, AS: efeḱćarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efekt m., efektacja ż., efekcista m., efekciarz m., efektor m., efekciarskość ż.

 czas. efektować ndk.

 przym. efektowy, efektywny, efektowny

 przysł. efekciarsko, efektywnie, efektownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dęty, nadęty, fasadowy, pretensjonalny, tromtadracki; pot. bajerancki, szpanerski

Wiktionary


efekciarskość

→ efek­ciar­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest efek­ciar­skie; cecha tych, któ­rzy są efek­ciar­scy

Wiktionary

Patrz:

efekciarski

Powiązane:

 rzecz. efekt m., efekciarz m., efektowność ż.

 przym. efekciarski, efektowny

 przysł. efekciarskie, efektownie

Wiktionary


efekciarstwo

po­pi­sy­wa­nie się w celu wy­wo­ła­nia wra­że­nia na in­nych po­przez uży­cie ta­nich efek­tów; ka­bo­ty­nizm, ka­bo­tyń­stwo, szpan, szpa­ner­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­stę­po­wa­nie, które ma na celu wy­war­cie wra­że­nia na kimś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efekciarz mos.

Wiktionary


efekciarz

czło­wiek lu­bu­ją­cy się w ta­nich efek­tach, po­słu­gu­ją­cy się nimi w celu wzbu­dze­nia za­in­te­re­so­wa­nia; pozer, szpa­ner, ka­bo­tyn, snob


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, co goni za efek­ta­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈfɛct͡ɕaʃ, AS: efeḱćaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efekciarstwo n., efekt m., efektacja ż., efekcista m., efektor m., efekciarskość ż.

 przym. efekciarski, efektowy, efektywny, efektowny

 czas. efektować

Wiktionary


efekcik

zdrob­nie­nie od: efekt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od efekt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie efekt, lecz tylko mały efek­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efekt m.

Wiktionary


efekcista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. efek­ciarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z Janka to jest efek­ci­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛcˈt͡ɕista, AS: efeḱćista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efektacja ż., efekt m., efekciarz m., efektor m.

 przym. efekciarski, efektowy, efektywny, efektowny

 czas. efektować

Wiktionary


efekt

1. wy­war­cie, wy­wo­ła­nie wra­że­nia, np. efekt ko­micz­ny, pio­ru­nu­ją­cy;
2. śro­dek, spo­sób wy­war­cia, wy­wo­ła­nia wra­że­nia, np. efekt świetl­ny, de­ko­ra­cyj­ny;
3. wynik ja­kie­goś dzia­ła­nia, np. efekt jo-jo, bły­ska­wicz­ny, nie­o­cze­ki­wa­ny; re­zul­tat, sku­tek;
4. prze­sta­rza­łe: ru­cho­mość, przed­miot użyt­ku;
5. prze­sta­rza­łe: dłu­go­ter­mi­no­wy pa­pier war­to­ścio­wy * forma mia­now­ni­ka l.mn. "efek­ta" prze­sta­rza­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) osią­gnię­cie, wynik

 (1.2) wra­że­nie

 (1.3) przest. ścią­gnię­cie na sie­bie uwagi

 (1.4) przest. lm. rze­czy, włas­ność ru­cho­ma

 (1.5) przest. lm. hand. pa­pie­ry war­to­ścio­we

 (1.6) przest. praca wy­ko­ny­wa­na przez motor w ciągu jed­nej se­kun­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj­sza nauka przy­nio­sła efekt na dzi­siej­szym eg­za­mi­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛfɛkt, AS: efekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efektacja ż., efekciarz m., efekcista m., efektor m., efekciarskość ż., efekcik mrz.

 czas. efektować

 przym. efektacja, efekciarski, efektowy, efektywny, efektowny

 przysł. efektywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osiągnięcie, wynik, rezultat

Wiktionary


efekta

1. daw­niej: pa­pie­ry war­to­ścio­we dłu­go­ter­mi­no­we, bę­dą­ce przed­mio­tem hand­lu na gieł­dzie;
2. prze­sta­rza­łe: wszel­kie ru­cho­mo­ści, szcze­gól­nie po­dróż­ne i woj­sko­we; za­pa­sy


SJP.pl


efektacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. środ­ki, spo­so­by wy­wo­ły­wa­nia wra­że­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛkˈtat͡sʲja, AS: efektacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efekt m., efekcista m., efekciarz m., efektor m.

 przym. efekciarski, efektowy, efektywny, efektowny

 czas. efektować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) efekt

Wiktionary


efektor

na­rząd re­a­gu­ją­cy na pod­nie­ty ner­wo­we od­bie­ra­ne za poś­red­nict­wem re­cep­to­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. na­rząd or­ga­niz­mu zwie­rzę­ce­go wy­ko­nu­ją­cy okre­ślo­ną czyn­ność pod wpły­wem im­pul­su elek­trycz­ne­go;

 (1.2) techn. organ ste­row­ni­czy, za po­mo­cą któ­re­go urzą­dze­nie od­dzia­łu­je na oto­cze­nie

Wiktionary

Efek­tor ( ef­fec­tor ‘twór­ca’, ‘spraw­ca’) – na­rząd wy­ko­naw­czy or­ga­niz­mu zwie­rzę­ce­go, wy­ko­nu­ją­cy lub zmie­nia­ją­cy swoją czyn­ność pod wpły­wem im­pul­su ner­wo­we­go (koń­co­wa część łuku odru­cho­we­go). Efek­tor wy­ko­nu­je re­ak­cję, czyli daje efekt po za­dzia­ła­niu bodź­ca.

Efek­to­ra­mi są mię­śnie i gru­czo­ły. I tak:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈfɛktɔr, AS: efektor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efektacja ż., efekt m., efekcista m., efekciarz m.

 przym. efektowny, efekciarski, efektowy, efektywny

 czas. efektować ndk.

Wiktionary


efektorowy

→ efek­tor


SJP.pl

Patrz:

efektor

efektoteka

bi­blio­te­ka na­grań spe­cjal­nych efek­tów dźwię­ko­wych


SJP.pl


efektowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|efek­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. efektować

Wiktionary


efektować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. wy­wie­rać efekt, dążyć do wy­wo­ła­nia efek­tu; prze­sa­dzać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛkˈtɔvat͡ɕ, AS: efektovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efektacja ż., efekt m., efekcista m., efekciarz m., efektor m., efektowanie n.

 przym. efekciarski, efektowy, efektywny, efektowny

Wiktionary


efektownie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób efek­tow­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efektowność ż., efekciarskość ż.

 przym. efektowny, efekciarski

Wiktionary


efektowniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: efek­tow­nie


SJP.pl


efektowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: efek­tow­ny


SJP.pl


efektowność

→ efek­tow­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest efek­tow­ne; cecha tych, któ­rzy są efek­tow­ni

Wiktionary

Patrz:

efektowny

Powiązane:

 przym. efektowny, efektywny

 przysł. efektownie

 rzecz. efekciarskość ż.

Wiktionary


efektowny

zwra­ca­ją­cy na sie­bie uwagę ory­gi­nal­no­ścią, pię­knem


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) spra­wia­ją­cy za­dzi­wia­ją­co dobre wra­że­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mnie Kra­sow­scy za­trzy­mu­ją u sie­bie i ście­lą mi tap­czan w ja­dal­ni. Nie mogę zas­nąć. Biorę do ręki książ­kę Fran­ca­ste­la. Jest efek­tow­na, ale płyt­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛkˈtɔvnɨ, AS: efektovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efektacja ż., efekt mrz., efekcista mos., efekciarz mos., efekciara ż., efektor mrz., efektowność ż., efekciarskość ż.

 czas. efektować

 przym. efektacja, efekciarski, efektowy, efektywny

 przysł. efektownie, efekciarsko, efektywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spektakularny, widowiskowy; pot. bajerancki

Wiktionary


efektowy

→ efekt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. efek­tow­ny

Wiktionary

Patrz:

efekt

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛkˈtɔvɨ, AS: efektovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efektacja ż., efekt, efekcista, efekciarz, efektor

 przym. efektacja, efekciarski, efektywny, efektowny

 czas. efektować

Wiktionary


efektywnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) od: efek­tyw­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ważne za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle zna­la­zła ana­li­za ak­ty­wa­cyj­na, me­to­da, która poz­wa­la wy­kryć za­nie­czy­szcze­nia che­micz­ne kon­tro­lo­wa­ne­go ma­te­ria­łu efek­tyw­niej, niż przy za­sto­so­wa­niu kon­wen­cjo­nal­nej ana­li­zy che­micz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛkˈtɨvʲɲɛ, AS: efektyvʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efekt m., efektywność ż.

 przym. efektywny, efektowny, efekciarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skutecznie

Wiktionary


efektywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: efek­tyw­nie


SJP.pl


efektywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: efek­tyw­ny


SJP.pl


efektywnościowy

zwią­za­ny ze sku­tecz­no­ścią ja­kie­goś dzia­ła­nia


SJP.pl


efektywność

→ efek­tyw­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie wy­daj­nym; zdol­ność osią­ga­nia do­bre­go wy­ni­ku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Efek­tyw­ność w eko­no­me­trii i sta­ty­sty­ce: zo­bacz Esty­ma­tor
  • Efek­tyw­ność w eko­no­mii, zo­bacz:
    • Efek­tyw­ność w sen­sie Pa­re­to
    • Efek­tyw­ność Kal­do­ra-Hick­sa
    • Hi­po­te­za rynku efek­tyw­ne­go
    • Nie­e­fek­tyw­ność X
  • Efek­tyw­ność eko­no­micz­na
  • Efek­tyw­ność w me­dy­cy­nie
  • Efek­tyw­ność or­ga­ni­za­cyj­na

Wikipedia

Patrz:

efektywny

Powiązane:

 przym. efektywny

 przysł. efektywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skuteczność, wydajność

Wiktionary


efektywny

1. da­ją­cy dobre wy­ni­ki; wy­daj­ny, sku­tecz­ny;
2. istot­ny, rze­czy­wi­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sku­tecz­ny, wy­daj­ny

 (1.2) istot­ny, rze­czy­wi­sty

 (1.3) stat. o esty­ma­to­rze: da­ją­cy mały roz­rzut sza­cun­ków (a więc i po­sia­da­ją­cy małą wa­rian­cję)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowa szcze­pion­ka prze­ciw­ko wietrz­nej ospie jest bez­piecz­na i efek­tyw­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛkˈtɨvnɨ, AS: efektyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efektywność ż., efektowność ż., efekt m., efektor m., efekciarz m., efekcista m., efektacja ż.

 czas. efektować

 przym. efektowny, efekciarski, efektowy

 przysł. efektywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owocny, produktywny

Wiktionary


efemera

krót­ko ży­ją­cy or­ga­nizm żywy, który przy­sto­so­wał się do nies­przy­ja­ją­cych wa­run­ków kli­ma­tycz­nych


SJP.pl


efemerofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na efe­me­rycz­nie wy­stę­pu­ją­ca na danym te­re­nie;

Wiktionary

Efe­me­ro­fit (łac. "ep­he­me­rop­hy­ta", ang. "ep­he­me­rop­hy­te", z gr. ἐφήμερος „dzien­ny”, φυτόν „ro­śli­na”) – ga­tu­nek ro­ślin ob­ce­go po­cho­dze­nia, który przy­pad­ko­wo zo­stał zaw­le­czo­ny i – zwy­kle przej­ścio­wo – wy­stę­pu­je we flo­rze da­ne­go kraju lub ob­sza­ru. Sto­sun­ko­wo czę­sto efe­me­ro­fi­ty po­ja­wia­ją się wokół miejsc prze­ła­dun­ku to­wa­rów, np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Efe­me­ro­fi­ty wraz z er­gaz­jo­fi­go­fi­ta­mi two­rzą grupę dia­fi­tów

Wiktionary


efemeroid

przed­sta­wi­ciel grupy ziel­nych ro­ślin wie­lo­let­nich, któ­rych okres we­ge­ta­cyj­ny trwa 8 mie­się­cy (od je­sie­ni do zimy) w stre­fach su­chych, a op­ty­mal­ny wzrost na­stę­pu­je je­sie­nią, np. tu­rzy­ca, wiech­li­na łą­ko­wa


SJP.pl


efemerycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób efe­me­rycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efemeryda ż., efemerydy nmos., efemeryczność ż.

 przym. efemeryczny, efemerydalny

Wiktionary


efemeryczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: efe­me­rycz­nie


SJP.pl


efemeryczność

krót­kotr­wa­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest efe­me­ry­cze, krót­kotr­wa­łe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez­poś­red­nie doś­wiad­cze­nie prze­mi­ja­ją­cych doz­nań udo­wad­nia nam efe­me­rycz­ność na­szej na­tu­ry. Każda czą­stecz­ka ciała, każdy umy­sło­wy pro­ces jest w sta­nie nie­u­stan­ne­go prze­pły­wu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efemerydy nmos., efemeryda ż.

 przym. efemeryczny, efemerydalny

 przysł. efemerycznie, efemerydalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przelotność, niestałość

Wiktionary


efemeryczny

efe­me­ry­dal­ny;
1. krót­kotr­wa­ły, prze­lot­ny, prze­mi­ja­ją­cy bez po­zo­sta­wie­nia po sobie zna­czą­ce­go wpły­wu na oto­cze­nie;
2. po­tocz­nie: bę­dą­cy efe­me­ry­dą - ro­śli­ną


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który szyb­ko prze­mi­ja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczu­cie gnie­wu czę­sto bywa efe­me­rycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛ̃mɛˈrɨt͡ʃnɨ, AS: efẽmeryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efemeryda ż., efemeryczność ż., efemera ż., efemerydy nmos.

 przym. efemerydalny

 przysł. efemerycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krótki, szybki, przelotny, krótkotrwały

Wiktionary


efemeryda

1. isto­ta, rzecz lub zja­wi­sko nietr­wa­łe, prze­mi­ja­ją­ce szyb­ko i bez śladu
2. ro­śli­na, któ­rej cykl roz­wo­jo­wy prze­bie­ga w krót­kim okre­sie sprzy­ja­ją­cych wa­run­ków
3. owad ży­ją­cy nad wodą; jętka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. krót­kotr­wa­łe zja­wi­sko, rzecz lub isto­ta, która po zni­knię­ciu nie po­zo­sta­wia po sobie zna­czą­ce­go śladu

 (1.2) bot. pot. ro­śli­na, któ­rej cykl roz­wo­jo­wy jest bar­dzo krót­ki i od­by­wa się tylko w ści­śle okre­ślo­nych wa­run­kach

 (1.3) zool. jętka;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Or­dy­nac­ka to don­ki­szo­te­ria i ko­lej­na efe­me­ry­da pod sztan­da­rem pre­zy­den­ta, która prę­dzej roz­pad­nie się, niż obro­ni de­mo­kra­cję przed falą oszo­łom­stwa.

 (1.1) Par­tia wigów – a w każ­dym razie jej nazwa – była swego ro­dza­ju efe­me­ry­dą w hi­sto­rii Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

 (1.3) Jętka efe­me­ry­da po­ru­sza się – po­da­je en­cy­klo­pe­dia – ru­chem śliz­go­wym i ma silne na­rzą­dy gry­zą­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛfɛ̃mɛˈrɨda, AS: efẽmeryda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efemerydy nmos., efemeryczność ż.

 przym. efemeryczny, efemerydalny

 przysł. efemerycznie

Wiktionary


efemerydalny

efe­me­rycz­ny;
1. krót­kotr­wa­ły, prze­lot­ny, prze­mi­ja­ją­cy bez po­zo­sta­wie­nia po sobie zna­czą­ce­go wpły­wu na oto­cze­nie;
2. po­tocz­nie: bę­dą­cy efe­me­ry­dą - ro­śli­ną


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy efe­me­ry­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efemerydy nmos., efemeryda ż.. efemeryczność ż.

 przym. efemeryczny

 przysł. efemerycznie, efemerydalnie

Wiktionary


efemerydy

1. rząd owa­dów obej­mu­ją­cy około 2 tys. ga­tun­ków, na ogół zwią­za­nych ze śro­do­wi­skiem wod­nym (larwy żyją w wo­dzie, a do­ro­słe - w jej po­bli­żu); jętki;
2. dane do­ty­czą­ce prze­bie­gu przysz­łe­go zja­wi­ska astro­no­micz­ne­go, np. po­zor­ne po­ło­że­nie Słoń­ca, Księ­ży­ca i pla­net na nie­bie w okre­ślo­nym cza­sie i w okre­ślo­nym miej­scu na Ziemi, po­da­wa­ne zwy­kle w rocz­ni­kach astro­no­micz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) astr. dane ta­be­la­rycz­ne poz­wa­la­ją­ce okre­ślać po­ło­że­nie ciał nie­bie­skich;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) plu­ral|efe­me­ry­da.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • efe­me­ry­dy – dane do­ty­czą­ce prze­bie­gu przysz­łe­go zja­wi­ska astro­no­micz­ne­go
  • efe­me­ry­dy – ro­śli­ny jed­no­rocz­ne o bar­dzo krót­kim cyklu ży­cio­wym
  • efe­me­ry­dy (jętki) – rząd owa­dów

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. efemeryda ż., efemeryczność ż., efemera ż.

 przym. efemeryczny, efemerydalny

 przysł. efemerycznie

Wiktionary


efemeryzm

krót­kotr­wa­łość, prze­mi­jal­ność


SJP.pl


efendi

1. daw­niej: tytuł no­szo­ny przez tu­rec­kie­go suł­ta­na;
2. w Tur­cji: pan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. w daw­nej Tur­cji: tytuł no­szo­ny przez suł­ta­na, a potem przez wy­so­kich urzęd­ni­ków

 (1.2) tu­rec­ki od­po­wied­nik formy „pan”

Wiktionary

Efen­di – tu­rec­ki tytuł oz­na­cza­ją­cy "pana", "wład­cę". Pier­wot­nie od­no­sił się do suł­ta­na, potem do urzęd­ni­ków wy­so­kie­go szcze­bla jak bej lub pasza, na­stęp­nie do osób po­sia­da­ją­cych wy­u­czo­ny zawód i osób pi­śmien­nych. Znie­sio­ny w 1934 roku. Współ­cze­śnie uży­wa­ny po naz­wi­sku tytuł grzecz­no­ścio­wy od­po­wia­da­ją­cy pol­skie­mu „pan”.

Wikipedia


efes

marka tu­rec­kie­go piwa typu lager (dol­nej fer­men­ta­cji)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Efes – ory­gi­nal­na nazwa sta­ro­żyt­ne­go mia­sta w Azji Mniej­szej
  • Efes – marka tu­rec­kie­go piwa
  • Efes Pil­sen Stam­buł – tu­rec­ki za­wo­do­wy klub ko­szy­kar­ski

Wikipedia


efeski

przy­miot­nik od: Efez


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Efe­zem, do­ty­czą­cy Efezu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Efez mrz., efezjanin mos., efezjanka ż.

 przysł. efesko

Wiktionary


efesko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób efe­ski, po efe­sku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Efez mrz., efezjanin mos.

 przym. efeski

Wiktionary


efesowiec

pra­cow­nik Fa­bry­ki Sa­mo­cho­dów Oso­bo­wych (FSO); FSO-wiec


SJP.pl


efesowski

→ FSO (Fa­bry­ka Sa­mo­cho­dów Oso­bo­wych); FSO-wski


SJP.pl


efez

sta­ro­żyt­ne mia­sto joń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. sta­ro­żyt­ne mia­sto w Azji Mniej­szej;

Wiktionary

Efez (gr. Ἔφεσος "Ep­he­sos", tur. "Efes") – w sta­ro­żyt­no­ści jedno z 12 miast joń­skich w Azji Mniej­szej. Le­ża­ło przy uj­ściu rzeki Ka­y­stros (tur. "Küçük Men­de­res" – Mały Me­an­der) do Morza Egej­skie­go na te­re­nie obec­nej Tur­cji. Je­szcze przed przy­by­ciem ko­lo­ni­stów grec­kich osied­la­ły się na tym te­re­nie ludy Karów i Le­le­gów. Za­miesz­ki­wa­li oni zbo­cza wzgó­rza Ay­a­su­luk.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 2015 r. sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w Efe­zie zo­sta­ło wpi­sa­ne na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. efezjanin mos.

 przym. efeski

 przysł. efesko

Wiktionary


efezjanin

miesz­ka­niec Efezu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Efezu

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Efezu, uro­dzo­na w Efe­zie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Efez mrz.

 przym. efeski

 przysł. efesko

Wiktionary


efezjanka

miesz­kan­ka Efezu


SJP.pl


effel

naz­wi­sko, m.in. Jean Effel (wła­ści­wie François Le­je­u­ne, 12 stycz­nia 1908 w Pa­ry­żu - 16 paź­dzier­ni­ka 1982) - fran­cu­ski ka­ry­ka­tu­rzy­sta, ry­sow­nik i ak­wa­re­li­sta


SJP.pl


effettuoso

[czy­taj: efet­tu­o­zo] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: efek­tow­nie


SJP.pl


effie

na­gro­da przyz­na­wa­na do­rocz­nie w USA przez prze­mysł re­kla­mo­wy za sku­tecz­ną re­kla­mę


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Effie – na­gro­da w bran­ży re­kla­mo­wej
  • Effie – mia­sto w Min­ne­so­cie
  • Effie – po­stać z ba­le­tu Syl­fi­da
  • Effie – film z 2012 roku

Wikipedia


efialtes

1. Efial­tes (?-ok. 469 p.n.e.), Grek, zdraj­ca wojsk spar­tań­skich w bit­wie pod Ter­mo­pi­la­mi w 480 p.n.e.;
2. Efial­tes (?-461 p.n.e.), sta­ro­żyt­ny po­li­tyk ateń­ski;
3. przen.
a) zmora;
b) zdraj­ca oj­czyz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Efial­tes – po­li­tyk w sta­ro­żyt­nych Ate­nach
  • Efial­tes – zdraj­ca Gre­ków pod­czas bitwy pod Ter­mo­pi­la­mi
  • Efial­tes (łac. Ep­hial­tes) – w mi­to­lo­gii grec­kiej gi­gant, syn Ura­no­sa
  • Efial­tes (łac. Ep­hial­tes) – w mi­to­lo­gii grec­kiej ol­brzym, syn Po­sej­do­na
  • Efial­tes (łac. Ep­hial­tes) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Aj­gyp­to­sa
  • Zy­ga­e­na ep­hial­tes (kra­śnik go­ry­szo­wiec) – ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny kra­śni­ko­wa­tych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈfʲjaltɛs, AS: efʹi ̯altes

Wiktionary


efimek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. nu­mizm. talar uży­wa­ny w XVII i XVIII wieku w Rosji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­sta­no na ko­niec, aby Dor­pat za­miast po­dat­ku po­głów­ne­go opła­cał nam co­rocz­nie po ty­siąc zło­tych wę­gier­skich, a In­flan­ty za­pła­ci­ły 45 000 efim­ków za wy­dat­ki wo­jen­ne.

Wiktionary


efira

sta­dium lar­wal­ne me­du­zy; efyra


SJP.pl


efka

1. śro­do­wi­sko­wo: efe­dry­na;
2. śro­do­wi­sko­wo: cho­ro­ba lub za­bu­rze­nie z ob­sza­ru psy­chia­trii, ko­do­wa­ne wiel­ką li­te­rą F;
3. po­tocz­nie: coś typu F


SJP.pl


efl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju nie­mę­sko­o­so­bo­we­go

 (1.1) = ang. En­glish as a Fo­re­ign Lan­gu­a­ge → an­giel­ski jako język obcy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • En­ligh­ten­ment Fo­un­da­tion Li­bra­ries - ze­staw sil­nie zmo­du­la­ry­zo­wa­nych bi­blio­tek
  • Eu­ro­pe­an Fo­ot­ball Le­a­gue – liga fut­bo­lu ame­ry­kań­skie­go

Wikipedia


eflorescencja

po­kry­wa solna ut­wo­rzo­na w pro­ce­sie wie­trze­nia sol­ne­go


SJP.pl


efod

w sta­ro­żyt­nym Iz­ra­e­lu:
1. część ce­re­mo­nial­nej szaty ar­cy­ka­pła­na, wy­ko­na­na z pła­tów lnia­ne­go płót­na, no­szo­na na wierz­chu wła­ści­wej szaty;
2. przed­miot kul­to­wy, prze­de wszyst­kim posąg boga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ro­dzaj dal­ma­ty­ki no­szo­nej przez ar­cy­ka­pła­nów w sta­ro­żyt­nym Iz­ra­e­lu;

Wiktionary

Efod (hebr. "efod", אפוד) – szata no­szo­na przez ar­cy­ka­pła­nów w Sta­ro­żyt­nym Iz­ra­e­lu jako część stro­ju li­tur­gicz­ne­go – były to dwa płaty wy­ko­na­ne głów­nie z bi­sio­ru po­łą­czo­ne pa­skiem na ra­mio­nach. Na przed­nim pła­cie umie­szczo­ny był pek­to­rał, w któ­rym prze­cho­wy­wa­no urim i tum­mim. Wyraz "efod" jest ho­mo­ni­mem, lecz po­zo­sta­łe jego zna­cze­nia nie są do końca jasne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­płan Ma­ta­tiasz wdział efod i po­wo­li ru­szył w stro­nę oł­ta­rza.

Wiktionary


efor

w sta­ro­żyt­nej Spar­cie: urzęd­nik spra­wu­ją­cy naj­wyż­szą wła­dzę ad­mi­ni­stra­cyj­ną i są­do­wą, zaj­mu­ją­cy się też po­li­ty­ką za­gra­nicz­ną, wy­bie­ra­ny co roku razem z czte­re­ma in­ny­mi oso­ba­mi do peł­nie­nia tej funk­cji


SJP.pl

Efor ( ἔφορος "éphoros" – na­dzor­ca) – jeden z pię­ciu naj­wyż­szych urzęd­ni­ków w spar­tań­skiej polis, re­pre­zen­tu­ją­cych ży­wioł oli­gar­chicz­ny w jej ustro­ju. Po­cho­dze­nie urzę­du efo­ra­tu nie jest bli­żej znane, choć przy­pu­szcza się, że pię­ciu efo­rów po­wo­ła­no w końcu VII wieku p.n.e.

Wikipedia


eforat

w sta­ro­żyt­nej Spar­cie: urząd, sta­no­wi­sko efora; efor­stwo


SJP.pl

Efo­rat – w Spar­cie in­sty­tu­cja re­pre­zen­tu­ją­ca, obok rady star­szych, in­te­re­sy oli­gar­chii. Efo­rów było pię­ciu. Wy­bie­ra­no ich na okres jed­ne­go roku. Kon­tro­lo­wa­li oni wszyst­kie in­sty­tu­cje w Spar­cie. Rów­nież kró­lów mogli za­skar­żyć przed ge­ruz­ją.

Wikipedia


eforia

mia­sto w Ru­mu­nii; Efo­rie


SJP.pl


eforstwo

w sta­ro­żyt­nej Spar­cie: urząd, sta­no­wi­sko efora; efo­rat


SJP.pl


efr

skró­to­wiec

 (1.1) = Eu­ro­pej­ski Fun­dusz Ry­bac­ki

 (1.2) = Eu­ro­pej­ski Fun­dusz Roz­wo­ju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿ːf‿ˈɛr, AS: •‿ef‿er

Wiktionary


efraazja

Efra­az­ja, "Efra­a­sia" – nie za­wsze uz­na­wa­ny za osob­ny ro­dzaj di­no­za­u­ra z grupy pro­za­u­ro­po­dów.

Wikipedia


efraim

wo­jen­na mo­ne­ta z li­che­go sre­bra albo złota, bita głów­nie w Lip­sku pod­czas wojny sied­mio­let­niej przez Efra­i­ma Bren­na, dzier­żaw­cę pru­skiej men­ni­cy pań­stwo­wej; efra­i­mi­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. mo­ne­ta bita w Lip­sku pod­czas wojny sied­mio­let­niej i wpro­wa­dza­na do obie­gu w Pol­sce

Wiktionary

Efra­im (hebr. אֶפְרָיִם) – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Młod­szy z dwóch synów Jó­ze­fa i Ase­nat, uro­dzo­ny w Egip­cie. Jakub za­a­dop­to­wał Efra­i­ma, swego wnuka, i swoje bło­go­sła­wień­stwo dał jemu, a nie jego star­sze­mu bratu Ma­nas­se­so­wi. Po­cząt­ko­wo miał dzie­wię­ciu synów: Szu­te­la­cha, Be­re­da, Ta­cha­ta, Ele­a­dę, Ta­cha­ta, Za­ba­da, Szu­te­la­cha, Ezera oraz Ele­a­da.

Wikipedia


efraimita

wo­jen­na mo­ne­ta z li­che­go sre­bra albo złota, bita głów­nie w Lip­sku pod­czas wojny sied­mio­let­niej przez Efra­i­ma Bren­na, dzier­żaw­cę pru­skiej men­ni­cy pań­stwo­wej; efra­im


SJP.pl


efraimowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Efra­i­ma lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


efraimski

→ Efra­i­mi­ta


SJP.pl

Patrz:

Efraimita

efrakcja

daw­niej: wła­ma­nie, wy­ła­ma­nie


SJP.pl


efrem

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Efrem, Efra­im – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od he­braj­skie­go słowa "Eph­ra­y­im" oz­na­cza­ją­ce­go „przy­no­szą­cy dobry owoc”. W Sta­rym Te­sta­men­cie był synem Jó­ze­fa i Ase­nat, twór­cą jed­ne­go z ple­mion Iz­ra­e­la. Ogło­szo­no sied­miu świę­tych o tym imie­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piel­grzy­mi ofia­ro­wa­li pa­triar­sze Efre­mo­wi kom­plet szat mszal­nych.

Wiktionary


efremowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Efre­ma lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


efron

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. rzad. imię|pol­ski|m., jedno z imion bi­blij­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) bibl. geogr. nie­zi­den­ty­fi­ko­wa­ne pasmo gór­skie w Pa­le­sty­nie

 (2.2) bibl. geogr. wa­row­ne mia­sto po wschod­niej stro­nie Jor­da­nu, w po­ko­le­niu Be­nia­mi­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­wa­żył więc Efro­no­wi sumę, którą ten wy­mie­nił w obec­no­ści Che­ty­tów: czte­ry­sta sy­klów sre­bra, jakie były wów­czas w obie­gu.

 (2.1) Ze szczy­tu góry bie­gła gra­ni­ca aż do źró­dła wód Nef­to­ach i pro­wa­dzi­ła do miast góry Efron.

 (2.2) Po ich zwy­cię­że­niu i cał­ko­wi­tym zni­szcze­niu wy­pro­wa­dził swoje woj­sko prze­ciw umoc­nio­ne­mu mia­stu Efron, w któ­rym re­zy­do­wał Liz­jasz i miesz­ka­ło wielu ludzi z róż­nych na­ro­dów.

Wiktionary


efronteria

daw­niej: bez­czel­ność, aro­gan­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. bez­czel­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Była w tych sło­wach wy­u­zda­na efron­te­rya czło­wie­ka, który wie, że może ra­cho­wać na nie­skoń­czo­ną po­błaż­li­wość, na chęć uspra­wied­li­wie­nia sil­niej­szą od fak­tów i na za­bi­cie ostat­nich wąt­pli­wo­ści, ocie­rał chust­ką suche oczy, ucie­ka­jąc się do naj­sku­tecz­niej­szej w po­dob­nych ra­zach wy­mo­wy łez.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. efronteryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arogancja, zuchwałość

Wiktionary


efrr

skró­to­wiec

 (1.1) polit. Eu­ro­pej­ski Fun­dusz Roz­wo­ju Re­gio­nal­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ‿ːf‿ɛr‿ˈɛr, AS: •‿ef‿er‿er

Wiktionary


efryt

w arab­skich wie­rze­niach lu­do­wych: zły duch, upiór; ifryt; afryt


SJP.pl


efs

skró­to­wiec

 (1.1) = polit. Eu­ro­pej­ski Fun­dusz Spo­łecz­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ro­pej­ski Fun­dusz Spo­łecz­ny
  • Canon EF-S

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ‿ːf‿ˈɛs, AS: •‿ef‿es

Wiktionary


efta

[czy­taj: efta] (skrót od: ang. Eu­ro­pe­an Free Trade As­so­cia­tion - Eu­ro­pej­skie Sto­wa­rzy­sze­nie Wol­ne­go Hand­lu) mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja go­spo­dar­cza dzia­ła­ją­ca od roku 1960; Efta


SJP.pl

skró­to­wiec, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) skr. ekon. = Eu­ro­pe­an Free Trade As­so­cia­tion → Eu­ro­pej­skie Sto­wa­rzy­sze­nie Wol­ne­go Hand­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Is­lan­dia jest człon­kiem ONZ, NATO, EFTA, EOG i OECD, ale nie UE.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Efta; rzad. ESWH

Wiktionary


efuzja

1. mo­le­ku­lar­ne prze­mie­szcza­nie się gazu
2. wylew, np. magmy, lawy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wylew

 (1.2) fiz. wy­pływ gazu lub cie­czy przez bar­dzo mały otwór;

 (1.3) geol. spo­koj­ny wylew lawy na po­wierzch­nię;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • efuz­ja (fi­zy­ka)
  • efuz­ja (ge­o­lo­gia)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈfuzʲja, AS: efuzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. fuzja ż., dyfuzja ż.

 przym. efuzyjny

 przysł. efuzyjnie

Wiktionary


efuzor

urzą­dze­nie zmie­nia­ją­ce ener­gię po­ten­cjal­ną ci­śnie­nia cie­czy w ener­gię ki­ne­tycz­ną


SJP.pl


efuzyjny

ty­czą­cy się efuz­ji


SJP.pl


efuzywny

1. przy­miot­nik od: efuz­ja;
2. skała efu­zyw­na - skała po­cho­dze­nia wul­ka­nicz­ne­go; skała wy­lew­na


SJP.pl


efwupowski

przy­miot­nik od: FWP (Fun­dusz Wcza­sów Pra­cow­ni­czych); FWP-owski


SJP.pl


efyra

sta­dium lar­wal­ne me­du­zy; efira


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. po­stać lar­wal­na me­du­zy pow­sta­ła w wy­ni­ku stro­bi­li­za­cji;

Wiktionary

Efyra (łac. "ep­hi­ra") – lar­wal­ne, wol­no­pły­wa­ją­ce sta­dium roz­wo­jo­we me­du­zy krąż­ko­pła­wów (scy­fo­me­du­za). Efyry pow­sta­ją po­przez ko­lej­ne odry­wa­nie się od ciała po­li­pa w pro­ce­sie stro­bi­li­za­cji, po­le­ga­ją­cej na po­przecz­nym po­dzia­le jego ciała. Na­stęp­nie roz­wi­ja­ją się w młode me­du­zy, aż w końcu staną się do­ro­sły­mi osob­ni­ka­mi. Odży­wia się głów­nie pier­wot­nia­ka­mi i plank­to­nem. Sy­me­trycz­ne ciało skła­da się z 4 lub 8 pła­tów wy­raź­nie po­wy­ci­na­nych na brze­gach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈfɨra, AS: efyra

Wiktionary


egalitarnie

przy­słó­wek

 (1.1) filoz. w spo­sób zgod­ny z za­sa­da­mi ega­li­ta­ryz­mu; w spo­sób dą­żą­cy do rów­no­ści, rów­no­u­praw­nie­nia

Wiktionary


egalitarność

dą­że­nie do zrów­na­nia ludzi pod wzglę­dem wa­run­ków ży­cio­wych i praw; wy­rów­na­nie


SJP.pl


egalitarny

dą­żą­cy do rów­no­u­praw­nie­nia, zrów­na­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. zgod­ny z za­sa­da­mi ega­li­ta­ryz­mu; dą­żą­cy do rów­no­ści, rów­no­u­praw­nie­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡalʲiˈtarnɨ, AS: egalʹitarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egalitarysta m., egalitaryzm m., egalitaryzacja ż., egalitaryzowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyrównany

Wiktionary


egalitarysta

zwo­len­nik ega­li­ta­ryz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik ega­li­ta­ryz­mu spo­łecz­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡalʲitaˈrɨsta, AS: egalʹitarysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egalitaryzm m.

 czas. egalitaryzować ndk.

 przym. egalitarny, egalitarystyczny

Wiktionary


egalitarystka

→ ega­li­ta­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

egalitarysta

egalitarystyczny

wy­ra­ża­ją­cy dą­że­nie do ni­we­lo­wa­nia róż­nic, rów­no­u­praw­nie­nia ludzi; rów­no­ścio­wy


SJP.pl


egalitaryzacja

zrów­na­nie, ujed­no­li­ce­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. polit. książk. zrów­na­nie, ujed­no­li­ce­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ega­li­ta­ry­za­cja na tej pła­szczyź­nie jest rów­noz­nacz­na ze stop­nio­wym ujed­no­li­ca­niem sto­sun­ku oby­wa­te­li do środ­ków pro­duk­cji po­przez wpro­wa­dza­nie ich spo­łecz­nej włas­no­ści i lik­wi­da­cję włas­no­ści pry­wat­nej.

 (1.1) Ega­li­ta­ry­za­cja sto­sun­ków spo­łecz­nych była i w przysz­ło­ści w coraz więk­szym stop­niu bę­dzie głów­ną siłą na­pę­do­wą roz­wo­ju spo­łe­czeństw so­cja­li­stycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egalitaryzowanie n., egalitaryzm mrz.

 czas. egalitaryzować ndk.

 przym. egalitarny

Wiktionary


egalitaryzm

po­gląd spo­łecz­no-po­li­tycz­ny uz­na­ją­cy za pod­sta­wę spra­wied­li­we­go ustro­ju spo­łecz­ne­go za­sa­dę rów­no­ści wszyst­kich ludzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. so­cjol. kon­cep­cja gło­szą­ca, iż za­sa­da rów­no­ści oby­wa­te­li po­win­na być pod­sta­wą spra­wied­li­we­go ustro­ju spo­łecz­ne­go;

Wiktionary

Ega­li­ta­ryzm (od égalitairé – dą­żą­cy do rów­no­ści) – po­gląd spo­łecz­no-po­li­tycz­ny uz­na­ją­cy za pod­sta­wę spra­wied­li­we­go ustro­ju spo­łecz­ne­go za­sa­dy cał­ko­wi­tej rów­no­ści mię­dzy ludź­mi pod wzglę­dem eko­no­micz­nym, spo­łecz­nym i po­li­tycz­nym (prze­ci­wień­stwo eli­ta­ryz­mu).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po kil­ku­na­stu la­tach po­wra­ca do tej myśli — „Ide­a­ły ega­li­ta­ryz­mu muszą roz­prze­strze­nić się pod wpły­wem na­ci­sku z dołu, aby zy­skać zna­cze­nie".

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egalitarysta m., egalitarystka ż., egalitaryzacja ż.

 przym. egalitarystyczny, egalitarny

Wiktionary


egalizacja

rów­no­u­praw­nie­nie pod każ­dym wzglę­dem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zrów­na­nie w pra­wach

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równouprawnienie

Wiktionary


egalizacyjny

→ ega­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

egalizacja

egbert

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eg­bert – imię
  • Eg­bert I (zm. 673) – król Kentu w la­tach 664-673
  • Eg­bert (zm. 729) – mnich be­ne­dyk­tyń­ski, świę­ty
  • Eg­bert (zm. 839) – król An­glii 829-839
  • Eg­bert z Tre­wi­ru (zm. 993) – ar­cy­bi­skup Tre­wi­ru w la­tach 977-993
  • Eg­bert (zm. 766) – bi­skup Yorku

Wikipedia


egea

nazwa okre­śla­ją­ca ze­spół kul­tur kształ­tu­ją­cych się w III i II ty­siąc­le­ciu p.n.e. w ba­se­nie Morza Egej­skie­go; kul­tu­ra egej­ska


SJP.pl


egejski

1. zwią­za­ny z Mo­rzem Egej­skim;
2. kul­tu­ra egej­ska - cy­wi­li­za­cje, które roz­wi­nę­ły się w ba­se­nie Morza Egej­skie­go w II i III ty­siąc­le­ciu p.n.e.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Morza Egej­skie­go

 (1.2) do­ty­czą­cy kul­tu­ry egej­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Egeusz m.

Wiktionary


eger

mia­sto na Wę­grzech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich Wę­grzech;

Wiktionary

Eger (chorw. "Jegar", serb. "Jegra", niem. "Erlau", tur. "Eğri", łac. "Agria", Jager, Jáger, Ja­gier) – mia­sto (56,5 tys. miesz­kań­ców w I 2011) na Wę­grzech, po­ło­żo­ne nad po­to­kiem Eger, mię­dzy Gó­ra­mi Bu­ko­wy­mi i gó­ra­mi Mátra. Sto­li­ca ko­mi­ta­tu Heves. Znane z ba­ro­ko­wych za­byt­ków, wina Egri Bikavér oraz obro­ny zamku przed Tur­ka­mi. Uz­dro­wi­sko – źró­dła wód ter­mal­nych. Sie­dzi­ba rzym­sko­ka­to­lic­kiej ar­chi­die­cez­ji ja­gier­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­co­fa­ne spod Ko­szyc od­dzia­ły Cze­chów i daw­nych we­te­ra­nów Ma­cie­ja ro­zło­ży­ły się mię­dzy Vácem i Ege­rem, łu­piąc bez­li­to­śnie ota­cza­ją­cy kraj.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. egerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Jagier

Wiktionary


egerczyk

miesz­ka­niec Egeru


SJP.pl


egeria

ina­czej: po­wier­ni­ca, do­rad­czy­ni


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ege­ria – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 13
  • Ege­ria (Ae­ge­ria) – w mi­to­lo­gii rzym­skiej nimfa wodna, do­rad­czy­ni Numy Pom­pi­liu­sza
  • Ege­ria (Aet­he­ria, Ete­ria, He­te­ria) – pąt­nicz­ka z IV w., au­tor­ka Iti­ne­ra­rium
  • Ege­ria – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ża­bi­ście­ko­wa­tych
  • Osad­nik ege­ria (Pa­rar­ge ae­ge­ria) – ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych

Wikipedia


egerka

miesz­kan­ka Egeru


SJP.pl


egerski

→ Eger


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ege­rem, do­ty­czą­cy Egeru

Wiktionary

Patrz:

Eger

Przykłady

 (1.1) Cała os­mań­ska armia oble­ga­ła eger­ski zamek przez czter­dzie­ści dni, a suk­ces Dobo jest uwa­ża­ny za jedno z naj­więk­szych zwy­cięstw Wę­grów w wal­kach z Tur­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eger mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. jagierski

Wiktionary


egestia

daw­niej: wy­dzie­la­nie, wy­da­la­nie


SJP.pl


egeusz

mit. gr. król ateń­ski, oj­ciec Te­ze­u­sza


SJP.pl

Ege­usz (także Aj­ge­us, gr. Αἰγεύς Aigeús, łac. Ae­ge­us) – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Aten.

Ucho­dził za syna Pan­dio­na i ojca (we­dług in­nych wer­sji oj­czy­ma) Te­ze­u­sza. Z Medeą, która była jego drugą żoną, miał syna Me­do­sa.

Wikipedia


egeuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ege­u­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


eggert

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­ders Eg­gert – duń­ski pił­karz ręcz­ny
  • Ni­co­le Eg­gert – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Toni Eg­gert – nie­miec­ki sa­necz­karz
  • Wal­de­mar Eg­gert – pol­ski du­chow­ny

Wikipedia


egghead

[czy­taj: eghed] iro­nicz­nie o in­te­lek­tu­a­li­ście; ja­jo­gło­wy


SJP.pl


eggnog

[czy­taj: egnog] poncz z su­ro­wych żół­tek ku­rzych jaj i mleka, z do­dat­kiem wa­ni­lii, miodu, cy­na­mo­nu i gałki musz­ka­to­ło­wej; egg nog


SJP.pl


egida

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: tar­cza Zeusa wy­ko­na­na przez He­faj­sto­sa, po­kry­ta kozią skórą;
2. pa­tro­nat, opie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. tar­cza Zeusa wy­ku­ta przez He­faj­sto­sa;

 (1.2) przen. opie­ka, pa­tro­nat

Wiktionary

Egida (gr. αἰγίς "aigís" ‘kozia skóra’, łac. "aegis") – w mi­to­lo­gii grec­kiej tar­cza boga Zeusa i bo­gi­ni Ateny.

Zo­sta­ła wy­ku­ta przez He­faj­sto­sa (w innej wer­sji: zro­bio­na ze skóry kozy Amal­tei). Była ona atry­bu­tem boga nieba i pio­ru­nów (Zeusa). Dała (je­szcze wtedy bar­dzo mło­de­mu) Ze­u­so­wi zwy­cię­stwo nad jego ojcem Kro­no­sem, który wcze­śniej po­żarł swoje dzie­ci – star­sze ro­dzeń­stwo Zeusa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atry­bu­ta­mi Dze­u­sa były pio­ru­ny, berło, egida, dąb i orzeł.

 (1.2) Pod egidą prawa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɟida, AS: eǵida

Wiktionary


egidiusz

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Imię mę­skie z łac. „Ae­i­gi­dius”, w spol­szczo­nej wer­sji Idzi
  • Egi­diusz – do­wód­ca woj­ska w Galii od ok. 450 roku.

Wikipedia


egiertowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Egier­to­wo (ka­szub. Egertowò, niem. "Eggertshütte") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce na wschod­nich obrze­żach Ka­szub­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie So­mo­ni­no. Leży na skrzy­żo­wa­niu drogi kra­jo­wej nr 20 Star­gard – Szcze­ci­nek – Gdy­nia z drogą wo­je­wódz­ka nr 224 Wej­he­ro­wo – Tczew. Ma sta­tus so­łect­wa

Wikipedia


egina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa grec­ka na Morzu Egej­skim, w ar­chi­pe­la­gu Wysp Ar­go­sa­roń­skich;

 (1.2) geogr. adm. gmina (dimos) w Gre­cji obej­mu­ją­ca wyspy Eginę (1.1) i Moni

 (1.3) geogr. grec­kie mia­sto por­to­we, sto­li­ca wyspy Eginy (1.1)

 (1.4) mitgr. nimfa z mitów grec­kich, córka boga Aso­po­sa upro­wa­dzo­na przez Zeusa

Wiktionary

Egina (stgr. Αἴγινα Ai­gi­na; ngr. Αίγινα [Ejina]) – wyspa grec­ka w Za­to­ce Sa­roń­skiej, na­le­żą­ca do ar­chi­pe­la­gu Wysp Sa­roń­skich.

Leży w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej At­ty­ka, w re­gio­nie At­ty­ka, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Wyspy, w gmi­nie Egina.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ta­wer­nie na Egi­nie ja­dłem moją ulu­bio­ną chor­tę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɟĩna, AS: eǵĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ajgina ż., Aegina ż., Egińczyk m., Eginka ż.

 przym. egiński, eginecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ojnone, Oinone

 (1.4) Ajgina, Aegina

Wiktionary


eginecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Eginą, do­ty­czą­cy Eginy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Egina ż., Egineta mos.

 przym. egiński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. egiński

Wiktionary


egip.

skrót od: egip­ski


SJP.pl


egipcjanin

oby­wa­tel Egip­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Egip­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spot­kać tam można za­rów­no Al­gier­czy­ków, jak i Egip­cjan.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɟipˈt͡sʲjä̃ɲĩn, AS: eǵipcʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Egipt mrz.

:: fż. Egipcjanka ż.

 przym. egipski

Wiktionary


egipcjanka

oby­wa­tel­ka Egip­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ty­pogr. sze­ry­fo­wy krój pisma z moc­ny­mi, bel­ko­wy­mi sze­ry­fa­mi

Wiktionary

Egip­cjan­ka – po­tocz­na nazwa an­tyk­wy li­ne­ar­nej sze­ry­fo­wej, cha­rak­te­ry­zu­ją­cej się pro­sty­mi for­ma­mi wy­ko­rzy­stu­ją­cy­mi pra­wi­dła ge­o­me­trii (pro­sto­kąt, kwa­drat, trój­kąt, koło, owal) i pio­no­wą lub pra­wie pio­no­wą osią liter okrą­głych (cechy wspól­ne z gro­te­skiem), obec­no­ścią wy­raź­nych, pro­sto­kąt­nych (bel­ko­wych) sze­ry­fów (cecha odróż­nia­ją­ca od gro­te­sku) i silną kon­struk­cją zna­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Egipt mrz., Egipcjanin mos., Egipcjanka ż., egiptologia ż., egiptolog mos., egiptolożka ż., egiptomania ż.

 przym. egipski, egiptologiczny, proegipski, antyegipski

Wiktionary


egipski

do­ty­czą­cy Egip­tu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Egip­tu, do­ty­czą­cy Egip­tu, po­cho­dzą­cy z Egip­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eryk ko­lek­cjo­nu­je egip­ską sztu­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɟipsʲci, AS: eǵipsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egiptolożka ż., egipcjanka ż., Egipt mrz., Egipcjanin mos., Egipcjanka ż.

Wiktionary


egipskość

→ egip­ski


SJP.pl

Patrz:

egipski

egipt

pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w Ka­i­rze; Arab­ska Re­pu­bli­ka Egip­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Afry­ce i czę­ścio­wo w Azji, ze sto­li­cą w Ka­i­rze;

 (1.2) geogr. hist. sta­ro­żyt­na cy­wi­li­za­cja na te­re­nie współ­czes­ne­go Egip­tu (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: Egipt w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Egipt ( ‏مصر‎, Miṣr; dia­lekt egip­ski Máṣr, //; Ae­gyp­tus; Αίγυπτος, Aígyptos), nazwa ofi­cjal­na Arab­ska Re­pu­bli­ka Egip­tu (arab. ‏جمهوريّة مصر العربيّة‎, "Dżum­hu­rij­jat Misr al-Ara­bij­ja") – pań­stwo po­ło­żo­ne w pół­noc­no-wschod­niej Afry­ce z pół­wy­spem Synaj w za­chod­niej Azji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Egipt leży nad Nilem.

 (1.2) Sta­ro­żyt­nym Egip­tem wła­da­li fa­ra­o­no­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛɟipt, AS: eǵipt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egipcjanka ż., Egipcjanin m., Egipcjanka ż., egipskość ż., Ajgyptos m., Egyptos m., egiptozaur m.

 przym. egipski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Arabska Republika Egiptu

 (1.2) starożytny Egipt

Wiktionary


egiptolog

ba­dacz dzie­jów i kul­tu­ry sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie egip­to­lo­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɟipˈtɔlɔk, AS: eǵiptolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egipcjanka ż., Egipcjanka ż., egiptologia ż.

:: fż. egiptolożka ż.

 przym. egiptologiczny

Wiktionary


egiptologia

nauka ba­da­ją­ca dzie­je i kul­tu­rę sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­che­ol. nauka ba­da­ją­ca hi­sto­rię i kul­tu­rę sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu;

Wiktionary

Egip­to­lo­gia – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem hi­sto­rii sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛɟiptɔˈlɔɟja, AS: eǵiptoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egipcjanka ż., egiptolog mos., Egipcjanka ż., egiptolożka ż.

 przym. egiptologiczny

Wiktionary


egiptologiczny

zwią­za­ny z ba­da­niem dzie­jów i kul­tu­ry sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ar­che­ol. hist. do­ty­czą­cy egip­to­lo­ga lub egip­to­lo­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɟiptɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: eǵiptoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egipcjanka ż., Egipcjanka ż., egiptolog mos., egiptologia ż., egiptolożka ż.

Wiktionary


egiptolożka

→ egip­to­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie egip­to­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

egiptolog

Przykłady

 (1.1) Dok­tor Mur­ray, na co dzień egip­to­loż­ka, prze­pro­wa­dzi­ła ana­li­zę zez­nań uzy­ska­nych przez świę­tą ink­wi­zy­cję pod­czas pro­ce­sów o czary.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Egipcjanka ż., Egipcjanin mos., egiptologia ż.

:: fm. egiptolog mos.

 przym. egipski, egiptologiczny

Wiktionary


egiptomania

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fa­scy­na­cja kul­tu­rą sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu

Wiktionary

Egip­to­ma­nia (ang. "Egyp­tian re­vi­val", "Nile style") – zja­wi­sko pow­sta­łe na grun­cie fa­scy­na­cji Eu­ro­pej­czy­ków kul­tu­rą sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu w wy­ni­ku od­kryć na­u­ko­wych do­ko­na­nych w XVIII - XX wie­kach.

Znaj­du­jąc od­bi­cie w wielu dzie­dzi­nach ów­czes­ne­go życia, szcze­gól­nie uwi­docz­ni­ło się w ar­chi­tek­tu­rze i sztu­kach pla­stycz­nych oraz w li­te­ra­tu­rze.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. egipcjanka ż.

Wiktionary


egiptowo

żar­to­bli­wie: Egipt jako atrak­cja tu­ry­stycz­na


SJP.pl


egiptozaur

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny ty­ta­no­za­u­rów


SJP.pl

Egip­to­za­ur ("Ae­gyp­to­sa­u­rus") – ro­śli­no­żer­ny di­no­za­ur ży­ją­cy w kre­dzie - około 95 mi­lio­nów lat temu - na te­re­nie dzi­siej­sze­go Egip­tu. Jego nazwa oz­na­cza "egip­skie­go ja­szczu­ra". Za­u­ro­pod spo­krew­nio­ny z sal­ta­za­u­rem

Czwo­ro­noż­ny, wagi około 30 ton i osią­gał około 15 - 16 me­trów dłu­go­ści.

Wikipedia


egiryn

mi­ne­rał z grupy pi­rok­se­nów, krze­mian sodu i że­la­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów łań­cu­cho­wych, za­li­cza­ny do grupy pi­rok­se­nów, wzór che­micz­ny NaFe3+(Si2O6);

Wiktionary

Egi­ryn – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów łań­cu­cho­wych, za­li­cza­ny do grupy pi­rok­se­nów – kli­no­pi­rok­sen. Mi­ne­rał na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Wraz z ja­de­i­tem oraz kos­moch­lo­rem two­rzy sze­reg ja­de­i­tu.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) akmit

Wiktionary


egirynowy

→ egi­ryn


SJP.pl

Patrz:

egiryn

egist

mit. gr. syn Ty­e­ste­sa, ko­cha­nek Kli­taj­me­stry, żony Aga­mem­no­na


SJP.pl


eglomizowanie

tech­ni­ka zdo­bie­nia szkła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|eglo­mi­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. eglomizować

Wiktionary


eglomizować

zdo­bić szkło, wy­ko­rzy­stu­jąc ciem­ny la­kier do wy­ko­na­nia or­na­men­tu na szy­bie oraz złotą lub srebr­ną folię jako tło


SJP.pl


eglon

Eglon ( ‏עֶגְלוֹן‎ trb. "'Eglon") – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Król Moabu w cza­sach Sę­dziów. Po­ko­nał Iz­ra­el i zdo­był Je­ry­cho, utrzy­mu­jąc wła­dzę nad Iz­ra­e­li­ta­mi przez osiem­na­ście lat. Zo­stał za­mor­do­wa­ny przez Ehuda.

Wikipedia


egmont

1. naz­wi­sko, np. hra­bia Eg­mont, ksią­żę de Gavre (1522 - 1568) bo­ha­ter wojny o wyz­wo­le­nie Ni­der­lan­dów od do­mi­na­cji hisz­pań­skiej;
2. tytuł uwer­tu­ry ope­ro­wej Be­et­ho­ve­na in­spi­ro­wa­nej ży­ciem tego bo­ha­te­ra


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • wy­daw­nict­wo Eg­mont Pol­ska
  • Grupa Eg­mont
  • La­mo­ral, hra­bia Eg­mont
  • Eg­mont – uwer­tu­ra kon­cer­to­wa Lud­wi­ga van Be­et­ho­ve­na poś­wię­co­na hra­bie­mu Eg­mon­to­wi
  • Eg­mont lub Ta­ra­na­ki - czyn­ny wul­kan w Nowej Ze­lan­dii, na Wy­spie Pół­noc­nej.

Wikipedia


ego

1. prze­no­śnie: god­ność, duma, honor;
2. w psy­cho­a­na­li­zie:
a) część psy­chi­ki czło­wie­ka (obok id i su­pe­re­go) de­cy­du­ją­ca o przy­stą­pie­niu do dzia­ła­nia; świa­do­mość;
b) me­cha­niz­my wew­nętrz­ne i cechy psy­chicz­ne re­gu­lu­ją­ce za­cho­wa­nie czło­wie­ka; jaźń, in­dy­wi­du­al­ność, oso­bo­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) psych. świa­do­ma część oso­bo­wo­ści;

Wiktionary

Ego (pol. "ja", jaźń; ego; Ich) – jedna z trzech struk­tur oso­bo­wo­ści w mo­de­lu psy­cho­a­na­li­tycz­nym, obok id i su­pe­re­go; czę­sto ro­zu­mia­ne w zna­cze­niu ja jed­nost­ki ludz­kiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nie dzia­ła tabu kul­tu­ry ha­ker­skiej (stop­nio­wo za­ni­ka­ją­ce, ale cią­gle obec­ne) sprze­ci­wia­ją­ce się wyz­na­niu, że ego lub zew­nętrz­ne uz­na­nie mogą być w ogóle czy­im­kol­wiek czyn­ni­kiem mo­ty­wu­ją­cym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛɡɔ, AS: ego

Wiktionary


egocasting

[czy­taj: ego­ka­sting] zin­dy­wi­du­a­li­zo­wa­ne ko­rzy­sta­nie z me­diów, kon­cen­tro­wa­nie się na tym, co jest nam znane


SJP.pl


egocentryczka

ko­bie­ta prze­sad­nie zaj­mu­ją­ca się włas­ną osobą, włas­ny­mi prze­ży­cia­mi, prze­ce­nia­ją­ca sie­bie przy jed­no­czes­nym nie­do­ce­nia­niu i nie­uwz­ględ­nia­niu punk­tu wi­dze­nia in­nych osób; sa­mo­lub­ka, ego­tyst­ka, ego­ist­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta uwa­ża­ją­ca, że świat „kręci się” wokół niej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egocentryzm m., egocentryk m.

 przysł. egocentrycznie

 przym. egocentryczny

Wiktionary


egocentrycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ego­cen­trycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czło­wiek nie­doj­rza­ły re­li­gij­nie bę­dzie prze­ży­wał swoją re­la­cję do Boga ego­cen­trycz­nie, wy­łącz­nie w klu­czu za­spo­ko­je­nia włas­nych po­trzeb.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔt͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃʲɲɛ, AS: egocẽntryčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egocentryk m., egocentryczka ż., egocentryzm m., egocentryczność ż.

 przym. egocentryczny

Wiktionary


egocentryczność

po­sta­wa ży­cio­wa, zgod­nie z którą trak­tu­je się włas­ną osobę jako naj­waż­niej­szy punkt świa­ta, prze­ce­nia się sie­bie przy jed­no­czes­nym nie­do­ce­nia­niu i nie­uwz­ględ­nia­niu punk­tu wi­dze­nia in­nych ludzi; ego­cen­tryzm, ego­tyzm, sa­mo­lub­stwo, sa­mo­lub­ność, sob­ko­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ego­cen­trycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ego­cen­trycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. egocentryczny

 przysł. egocentrycznie

 rzecz. egocentryzm mrz.

Wiktionary


egocentryczny

skon­cen­tro­wa­ny wy­łącz­nie na sobie, sa­mo­lub­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ego­cen­tryz­mem, świad­czą­cy o trak­to­wa­niu sie­bie jako naj­waż­niej­szy/cen­tral­ny punkt świa­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta ego­cen­trycz­na, tro­chę dzie­cin­na ko­bie­ta była mu po­trzeb­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔt͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃnɨ, AS: egocẽntryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egocentryk m., egocentryczka ż., egocentryzm m., egocentryczność ż.

 przysł. egocentrycznie

Wiktionary


egocentryk

czło­wiek prze­sad­nie zaj­mu­ją­cy się włas­ną osobą, włas­ny­mi prze­ży­cia­mi, prze­ce­nia­ją­cy sie­bie przy jed­no­czes­nym nie­do­ce­nia­niu i nie­uwz­ględ­nia­niu punk­tu wi­dze­nia in­nych osób; sa­mo­lub, ego­ty­sta, ego­i­sta, sobek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba nie bio­rą­ca pod uwagę czy­ichś opi­nii, uwa­ża­ją­ca, że „świat kręci się wokół niej”

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔˈt͡sɛ̃ntrɨk, AS: egocẽntryk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egocentryzm m.

:: fż. egocentryczka ż.

 przym. egocentryczny

 przysł. egocentrycznie

Wiktionary


egocentryzm

książ­ko­wo: po­sta­wa ży­cio­wa, zgod­nie z którą trak­tu­je się włas­ną osobę jako naj­waż­niej­szy punkt świa­ta, prze­ce­nia się sie­bie przy jed­no­czes­nym nie­do­ce­nia­niu i nie­uwz­ględ­nia­niu punk­tu wi­dze­nia in­nych ludzi; ego­izm, ego­tyzm, sa­mo­lub­stwo, sa­mo­lub­ność, sob­ko­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. tok ro­zu­mo­wa­nia, który po­le­ga na cen­tral­nym umiej­sco­wie­niu włas­nej osoby w świe­cie;

 (1.2) pejor. prze­ce­nia­nie swo­je­go zna­cze­nia w świe­cie, po­strze­ga­nie sie­bie jako oś­rod­ka wszyst­kie­go, od­bie­ra­nie wszyst­kich wy­da­rzeń w sto­sun­ku do włas­nej osoby

Wiktionary

Ego­cen­tryzm (łac. "ego" – ja + "cen­trum" – śro­dek) – po­strze­ga­nie świa­ta zew­nętrz­ne­go po­le­ga­ją­ce na cen­tral­nym umiej­sco­wie­niu włas­nej osoby w świe­cie. Nie­zdol­ność do to­le­ro­wa­nia in­nych po­glą­dów i po­staw niż włas­ne.

Ego­cen­tryzm jest po­ję­ciem na­ce­cho­wa­nym pe­jo­ra­tyw­nie, cho­ciaż nie za­wsze jest uwa­ża­ny za zja­wi­sko złe etycz­nie w nauce (np. u Jana Pia­ge­ta lub jako funk­cja two­rze­nia włas­ne­go ja).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ego­cen­tryzm jest po­ję­ciem z psy­cho­lo­gii roz­wo­jo­wej i nie trze­ba mu w tym wy­pad­ku na­da­wać ne­ga­tyw­ne­go zna­cze­nia. Bez fazy ego­cen­tryz­mu nie spo­sób skon­stru­o­wać swo­je­go Ja.

 (1.2) In­nych trapi wy­łącz­nie tro­ska o włas­ne bez­pie­czeń­stwo. Każdą przesz­ko­dę trak­tu­ją oni jako za­gro­że­nie oso­bi­ste­go bez­pie­czeń­stwa i oso­bi­ste­go pre­sti­żu (…). Ego­cen­tryzm przy­bie­ra różne formy.

 (1.2) Błęd­ne koło, w jakim tkwi au­tor­ka świa­dect­wa, na­krę­ca tylko jej ego­cen­tryzm i sku­pie­nie się na sobie, na ko­cha­niu tylko sie­bie, ko­cha­niu swo­je­go ciała, cie­sze­niu się swoją ko­bie­co­ścią itp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egocentryczność ż., egocentryk m., egocentryczka ż.

 przym. egocentryczny

 przysł. egocentrycznie

Wiktionary


egodokument

w hi­sto­rii i so­cjo­lo­gii: tekst pi­sa­ny w pier­wszej oso­bie, opi­su­ją­cy wy­da­rze­nia hi­sto­rycz­ne, zmia­ny spo­łecz­ne, np. list, au­to­bio­gra­fia, pa­mięt­nik


SJP.pl


egofonia

cha­rak­te­ry­stycz­ne, no­so­we brzmie­nie głosu cho­re­go na za­pa­le­nie płuc i opłuc­nej


SJP.pl

Ego­fo­nia ( ægophonia), rza­dziej kozi bek – objaw cho­ro­bo­wy wy­stę­pu­ją­cy przy za­pa­le­niu opłuc­nej lub za­pa­le­niu płuc. Pod­czas osłu­chi­wa­nia klat­ki pier­sio­wej pa­cjent wy­po­wia­da słowo "Ee". Dla osłu­chu­ją­ce­go le­ka­rza sły­szal­ne jest na­to­miast słowo "A".

Wikipedia


egofuturyzm

kie­ru­nek w li­te­ra­tu­rze po­cząt­ku XX w., zwła­szcza w Rosji, od­mia­na fu­tu­ryz­mu gło­szą­ca po­strze­ga­nie świa­ta przez swoją in­tu­i­cję i kon­cen­tro­wa­nie się au­to­ra na sobie


SJP.pl


egoista

czło­wiek, któ­re­go ce­chu­je ego­izm, sa­mo­lub­ny, my­ślą­cy tylko o swoim szczę­ściu; sa­mo­lub, ego­ty­sta, ego­cen­tryk, sobek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba kie­ru­ją­ca się włas­nym in­te­re­sem bez zwra­ca­nia uwagi na po­trze­by in­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten mały ego­i­sta sam zjadł wszyst­kie ciast­ka nie my­śląc o po­zo­sta­łych dzie­ciach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔˈjista, AS: egoi ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egoizm m., egoistyczność ż.

:: fż. egoistka ż.

 przym. egoistyczny

 przysł. egoistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. samolub, sobek, nieużytek

Wiktionary


egoistka

ko­bie­ta, którą ce­chu­je ego­izm, sa­mo­lub­na, my­ślą­ca tylko o swoim szczę­ściu; ko­bie­ta sa­mo­lub, ego­tyst­ka, ego­cen­trycz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta kie­ru­ją­ca się włas­nym in­te­re­sem bez zwra­ca­nia uwagi na po­trze­by in­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔˈjistka, AS: egoi ̯istka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. egoista.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samolubka

Wiktionary


egoistycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ego­i­stycz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔjiˈstɨt͡ʃʲɲɛ, AS: egoi ̯istyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egoizm m., egoistyczność ż., egoista m., egoistka ż.

 przym. egoistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samolubnie

Wiktionary


egoistyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ego­i­stycz­nie


SJP.pl


egoistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ego­i­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ego­i­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. egoistyczny

 przysł. egoistycznie

 rzecz. egoista mos.

Wiktionary


egoistyczny

sa­mo­lub­ny;
1. my­ślą­cy tylko o swoim szczę­ściu, lek­ce­wa­żą­cy po­trze­by in­nych ludzi;
2. świad­czą­cy o ta­kich ce­chach, np. ego­i­stycz­ne za­cho­wa­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ego­i­sty i ego­iz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świat, w któ­rym ży­je­my, jest bar­dzo ego­i­stycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡɔjiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: egoi ̯istyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egoista m., egoistka ż., egoizm m., egoistyczność ż.

 przysł. egoistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samolubny

Wiktionary


egoizm

po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nad­mier­ną lub wy­łącz­ną mi­ło­ścią sa­me­go sie­bie, pod­po­rząd­ko­wa­niem włas­nym po­trze­bom in­te­re­sów in­nych ludzi, my­śle­niem wy­łącz­nie o sobie i swo­ich ko­rzy­ściach; ego­cen­tryzm, ego­tyzm, sa­mo­lub­stwo, sob­ko­stwo, sa­mo­lub­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. psych. po­sta­wa ży­cio­wa ce­chu­ją­ca się przed­kła­da­niem włas­ne­go dobra lub ko­rzy­ści ponad wszyst­ko inne;

 (1.2) pot. pejor. dba­nie tylko o sie­bie, o włas­ną wy­go­dę

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ego­izm etycz­ny – dok­try­na etycz­na, która mówi, że jed­nost­ki po­win­ny robić to, co leży w ich in­te­re­sie
  • ego­izm w psy­cho­lo­gii – po­ję­cie, które za­kła­da, że dzia­ła­nia jed­nost­ki są mo­ty­wo­wa­ne wy­łącz­nie jej włas­nym in­te­re­sem
  • Ego­izm genów – po­ję­cie wpro­wa­dzo­ne przez Ri­char­da Daw­kin­sa
  • Ra­cjo­nal­ny ego­izm – wiara w to, że dzia­ła­nie we włas­nym in­te­re­sie jest po­sta­wą ra­cjo­nal­ną
  • So­lip­syzm – cza­sa­mi na­zy­wa­ny ego­iz­mem – wiara jed­nost­ki tylko we włas­ne ist­nie­nie (ne­ga­cja rze­czy­wi­sto­ści), lub że tylko jej włas­ne doś­wiad­cze­nia mogą być zwe­ry­fi­ko­wa­ne
  • Anar­chizm ego­i­stycz­ny - forma anar­chiz­mu in­dy­wi­du­a­li­stycz­ne­go na­zy­wa­na rów­nież ego­iz­mem, re­pre­zen­to­wa­na przez Maxa Stir­ne­ra
  • Ego­tyzm – nad­mier­ne po­czu­cie włas­nej war­to­ści
  • Al­tru­izm – prze­ci­wień­stwo ego­iz­mu
  • In­dy­wi­du­a­lizm – sku­pie­nie się na jed­nost­ce za­miast na spo­łecz­no­ści
  • Ma­chia­vel­lizm – ten­den­cja do dzia­ła­nia ego­i­stycz­ne­go z po­mi­nię­ciem zasad mo­ral­nych oraz dok­try­na po­li­tycz­na
  • Fi­lo­zo­fia obiek­ty­wiz­mu sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny stwo­rzo­ny przez Ayn Rand, ak­cep­tu­ją­cy w etyce je­dy­nie włas­ny in­te­res
  • Apo­te­o­za – na­da­nie komuś bo­skie­go uwiel­bie­nia

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ro­dzi­ce byli tak za­śle­pie­ni, że nie do­strze­ga­li ego­iz­mu swo­jej po­cie­chy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɡɔjism̥, AS: egoi ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egoista m., egoistka ż.

 przym. egoistyczny

 przysł. egoistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) miłość własna, samolubstwo, sobkostwo

Wiktionary


egologia

1. w fi­lo­zo­fii: ba­da­nie jaźni, świa­do­me­go ist­nie­nia; we­dług niek­tó­rych kon­cep­cji isto­ta fi­lo­zo­fii;
2. w psy­cho­lo­gii: po­strze­ga­nie zew­nętrz­ne­go świa­ta i in­nych ludzi przez pryz­mat włas­nej osoby


SJP.pl


egologiczny

→ ego­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

egologia

egomania

nad­mier­ne kon­cen­tro­wa­nie się na samym sobie


SJP.pl


egomaniak

→ ego­ma­nia


SJP.pl

Patrz:

egomania

egon

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Egon – imię mę­skie, al­ter­na­tyw­na forma imie­nia Eg­bert.

Egon imie­ni­ny ob­cho­dzi: 15 lipca, 1 wrze­śnia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛɡɔ̃n, AS: egõn

Wiktionary


egonek

zdrob­nie­nie od: Egon (imię mę­skie)


SJP.pl


egonostwo

Egon z mał­żon­ką; Ego­no­wie


SJP.pl


egonowie

Egon z mał­żon­ką; Ego­no­stwo


SJP.pl


egonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Egona lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


egorefleksja

za­sta­na­wia­nie się nad włas­ny­mi pro­ce­sa­mi psy­chicz­ny­mi, doz­na­nia­mi, mo­ty­wa­mi po­stę­po­wa­nia, ce­cha­mi cha­rak­te­ru itp.


SJP.pl


egoteizm

uwa­ża­nie sa­me­go sie­bie za boga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. uwa­ża­nie sie­bie sa­me­go za boga

Wiktionary

Ego­te­izm (łac. ego "ja" + gr. "theos" bóg) – ter­min fi­lo­zo­ficz­ny, oz­na­cza­ją­cy uwa­ża­nie przez jed­nost­kę samej sie­bie za boga.

Wikipedia


egotop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) młodz. pot. osoba nar­cy­stycz­na, wy­wyż­sza­ją­ca się, trak­tu­ją­ca in­nych z góry

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) młodz. pot. ego­izm, nar­cyzm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo po­wie­dział coś oczy­wi­ste­go tzn. że nie po­prze po­ma­rań­czo­we­go ego­to­pa w no­mi­na­cji do Nobla? Klę­knij i łykaj jak chcesz, nie do­ra­dzaj tego innym…

Wiktionary

Powiązane:

 przym. egotopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) narcyz, egocentryk, rzad. ego top

 (2.1) narcyzm, egoizm

Wiktionary


egotyczka

→ ego­ty­sta


SJP.pl

Patrz:

egotysta

egotyczność

w psy­cho­lo­gii: ten­den­cja do prze­sad­ne­go zaj­mo­wa­nia się włas­ną osobą, włas­ny­mi prze­ży­cia­mi, kie­ro­wa­nie uwagi oto­cze­nia na sie­bie; ego­tyzm, ego­cen­tryzm, ego­izm, sa­mo­lub­stwo, sob­ko­stwo, sa­mo­lub­ność


SJP.pl


egotyczny

odz­na­cza­ją­cy się ego­tyz­mem


SJP.pl


egotyk

czło­wiek, któ­re­go ce­chu­je ego­tyzm, prze­sad­nie zaj­mu­ją­cy się włas­ną osobą, włas­ny­mi prze­ży­cia­mi, kie­ru­ją­cy na sie­bie uwagę oto­cze­nia; sa­mo­lub, ego­cen­tryk, ego­ty­sta, sobek


SJP.pl


egotysta

czło­wiek, któ­re­go ce­chu­je ego­tyzm, prze­sad­nie zaj­mu­ją­cy się włas­ną osobą, włas­ny­mi prze­ży­cia­mi, kie­ru­ją­cy na sie­bie uwagę oto­cze­nia; sa­mo­lub, ego­cen­tryk, ego­i­sta, sobek


SJP.pl


egotystka

ko­bie­ta, którą ce­chu­je ego­tyzm, prze­sad­nie zaj­mu­ją­ca się włas­ną osobą, włas­ny­mi prze­ży­cia­mi, kie­ru­ją­ca na sie­bie uwagę oto­cze­nia; ko­bie­ta sa­mo­lub, ego­cen­trycz­ka, ego­ist­ka


SJP.pl


egotystyczny

→ ego­tyzm


SJP.pl

Patrz:

egotyzm

egotyzm

w psy­cho­lo­gii: ten­den­cja do prze­sad­ne­go zaj­mo­wa­nia się włas­ną osobą, włas­ny­mi prze­ży­cia­mi, kie­ro­wa­nie uwagi oto­cze­nia na sie­bie; ego­cen­tryzm, ego­izm, sa­mo­lub­stwo, sob­ko­stwo, sa­mo­lub­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. prze­sad­ne kie­ro­wa­nie włas­nej i cu­dzej uwagi na sie­bie, zaj­mo­wa­nie się tylko swoją osobą;

Wiktionary

"Nie mylić z ego­iz­mem."

Ego­tyzm ( ego – ja) – pęd do utrzy­my­wa­nia i roz­wi­ja­nia ko­rzyst­nej opi­nii o włas­nej oso­bie. Zaz­wy­czaj to­wa­rzy­szy mu wy­ol­brzy­mio­na po­zy­tyw­na opi­nia o swo­ich ce­chach oso­bi­stych i włas­nej waż­no­ści. Zaz­wy­czaj za­wie­ra in­te­lek­tu­al­ne, fi­zycz­ne, spo­łecz­ne i inne typy prze­sza­co­wa­nia. Czę­sto wy­stę­pu­je wraz z ego­ma­nią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój brat to dobry przy­kład osoby dot­knię­tej ego­tyz­mem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɡɔtɨsm̥, AS: egotysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egotysta m., egotystka ż., egotyczka ż.

 przym. egotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miłość własna, samolubstwo

Wiktionary


egranizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. okre­śle­nie na prze­nie­sie­nie fil­mo­we­go lub książ­ko­we­go pier­wow­zo­ru do po­sta­ci gry kom­pu­te­ro­wej lub kon­so­lo­wej

Wiktionary

Egra­ni­za­cja – stwo­rze­nie gry kom­pu­te­ro­wej na pod­sta­wie dzie­ła li­te­rac­kie­go lub fil­mo­we­go. Jest to ne­o­lo­gizm pow­sta­ły z po­łą­cze­nia słów ekra­ni­za­cja i gra. Pro­duk­cja może ba­zo­wać na całym ut­wo­rze lub na fil­mie albo jego czę­ści. Niek­tó­re egra­ni­za­cje nie są do­kład­nym odz­wier­cied­le­niem pier­wow­zo­rów – opie­ra­ją się na świe­cie przed­sta­wio­nym np. w książ­ce lub do­ty­czą odręb­nej, ory­gi­nal­nej hi­sto­rii z da­ne­go uni­wer­sum. Ter­min ten jest czę­sto uży­wa­ny przez re­dak­to­rów „CD-Ac­tion”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gra „Hard To Be A God” jest egra­ni­za­cją ro­syj­skiej książ­ki.

 (1.1) (…) nie­mal każda gło­śniej­sza pro­duk­cja do­cze­ku­je się swo­jej egra­ni­za­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡrãɲiˈzat͡sʲja, AS: egrãńizacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gradaptacja

Wiktionary


egreta

1. dawna ozdo­ba ka­pe­lu­sza z piór lub dro­gich ka­mie­ni po­pu­lar­na w końcu XVIII wieku;
2. cza­pla biała;
3. wy­ła­do­wa­nie elek­trycz­no­ści w po­sta­ci bla­do­nie­bie­skie­go wach­la­rzy­ka świetl­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. pióra, zwy­kle go­do­we pióra cza­pli, wy­ko­rzy­sty­wa­ne jako ozdo­ba ka­pe­lu­sza i ko­bie­cej fry­zu­ry albo ich imi­ta­cja z me­ta­lu i klej­no­tów

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Egret­ta alba|ref=tak., duży śnież­no­bia­ły ptak; cza­pla biała

 (1.3) ornit. dłu­gie, ozdob­ne pióra cza­pli wy­ra­sta­ją­ce na ich grzbie­tach w okre­sie go­do­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A na gło­wie zawój mu­śli­no­wy, spię­ty wiel­ką ja­szczur­ką złotą, ka­me­ry­zo­wa­ną, z boku zaś tego tur­ba­nu mie­ni­ła się bo­ga­ta egre­ta z piór.

Wiktionary


egretka

ozdo­ba w po­sta­ci ko­lo­ro­we­go pió­ro­pu­sza przyt­wier­dza­na do ka­pe­lu­szy lub in­nych na­kryć głowy, a także zdo­bią­ca nieg­dyś hełmy śred­nio­wiecz­nych ry­ce­rzy; forga


SJP.pl


egri

czer­wo­ne wino wę­gier­skie, prze­waż­nie o cha­rak­te­rze pół­wy­traw­nym lub wy­traw­nym


SJP.pl


eguter

walec ma­szy­ny pa­pier­ni­czej, wy­rów­nu­ją­cy struk­tu­rę i po­wierzch­nię pa­pie­ru


SJP.pl


eguterzysta

zawód po­le­ga­ją­cy na wy­ko­ny­wa­niu os­przę­tu słu­żą­ce­go do spo­rzą­dza­nia ho­lo­gra­mów lub zna­ków wod­nych pa­pie­rów war­to­ścio­wych za po­mo­cą pre­cy­zyj­nych urzą­dzeń po­mia­ro­wych i wy­ko­naw­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zawód po­le­ga­ją­cy na wy­ko­ny­wa­niu os­przę­tu do na­no­sze­nia ho­lo­gra­mów i zna­ków wod­nych na pa­pie­ry war­to­ścio­we

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡutɛˈʒɨsta, AS: egutežysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eguter m., eguternia ż.

Wiktionary


egz.

skrót od: eg­zem­plarz; eg­zempl.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = eg­zem­plarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śred­nia sprze­daż dzien­ni­ków re­gio­nal­nych ob­ję­tych ba­da­niem PBC wy­nio­sła w 2021 roku 158 399 egz. wobec 191 905 egz. w 2020 roku.

Wiktionary


egzacerbować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) śrpol. wy­wo­łać u kogoś gniew

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzacerbacja ż.

Wiktionary


egzageracja

prze­sta­rza­le: przy­pi­sy­wa­nie cze­muś nad­mier­ne­go zna­cze­nia; wy­ol­brzy­mia­nie cze­goś, prze­ja­skra­wia­nie


SJP.pl


egzagerowany

prze­sta­rza­le: wy­ol­brzy­miać, prze­ja­skra­wiać, prze­sa­dzać


SJP.pl


egzagerować

prze­sta­rza­le: wy­ol­brzy­miać, prze­ja­skra­wiać, prze­sa­dzać


SJP.pl


egzakcja

1. daw­niej: przy­mu­so­we ścią­ga­nie na­leż­no­ści pań­stwa w na­tu­rze i pie­nią­dzach;
2. obwód, w któ­rym po­bie­ra­no po­dat­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. pobór po­dat­ków przez pań­stwo

 (1.2) hist. obwód, w któ­rym po­bie­ra­no po­da­tek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Daw­niej nie­raz by­wa­ło, że swo­ich włas­nych, cy­wil­nych i woj­sko­wych, de­pu­ta­tów do eg­zak­cji przyj­mo­wał szlach­cic z rusz­ni­cą i na czele zbroj­nej cze­la­dzi [...]

 (1.2) Tak np. w eg­zak­cji wło­dzi­mier­skiej po­dług pro­to­ko­łu li­czy­li­śmy tylko 20 dymów przy­by­łych, tym­cza­sem w re­zo­lu­cji znaj­du­ją się trzy mia­stecz­ka: Wło­dzi­mierz, Kowel i Mi­la­no­wi­ce [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzaktor m.

Wiktionary


egzaktor

prze­sta­rza­le: po­bor­ca po­dat­ków sta­łych; ek­sak­tor


SJP.pl


egzaltacja

zbyt­nia wy­lew­ność w oka­zy­wa­niu uczuć i nie­na­tu­ral­ność w uzew­nętrz­nia­niu myśli; afek­ta­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­sad­ne de­mon­stro­wa­nie uczuć, niew­spół­mier­ne do ich siły, nie­a­dek­wat­ne do po­zio­mu emo­cjo­nal­ne­go sy­tu­a­cji, oraz nad­mier­ne lub pełne za­an­ga­żo­wa­nia i za­chwy­tu wy­ra­ża­nie myśli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej eg­zal­ta­cja była bar­dzo mę­czą­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzalˈtat͡sʲja, AS: egzaltacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. egzaltowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afektacja

Wiktionary


egzaltolid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w per­fu­me­rii jako utr­wa­lacz za­pa­chu


SJP.pl

Eg­zal­to­lid (lak­ton kwasu 15-hy­drok­sy­pen­ta­de­ka­no­we­go) – ma­kro­cy­klicz­ny zwią­zek za­pa­cho­wy, sto­so­wa­ny w pro­duk­cji per­fum do utr­wa­la­nia i har­mo­ni­zo­wa­nia za­pa­chu. Ma za­pach przy­po­mi­na­ją­cy piżmo (z nutą ambry), dzię­ki czemu może być za­mien­ni­kiem tych na­tu­ral­nych sub­stan­cji za­pa­cho­wych po­cho­dze­nia zwie­rzę­ce­go, za­wie­ra­ją­cych po­dob­ne związ­ki wiel­ko­pier­ście­nio­we (np. mu­skon, cy­we­ton, am­bre­to­lid).

Wikipedia


egzalton

keton cy­klicz­ny, be­zbarw­na, kry­sta­licz­na sub­stan­cja o za­pa­chu piżma; sto­so­wa­ny w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym


SJP.pl


egzaltowany

afek­to­wa­ny;
1. nie­na­tu­ral­ny, wy­ra­ża­ny w prze­sad­ny spo­sób;
2. ma­ją­cy skłon­no­ści do ta­kie­go wy­ra­ża­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy eg­zal­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzaltacja ż.

Wiktionary


egzaltować

eg­zal­to­wać się - wpa­dać w stan pod­nie­ce­nia, ogól­ne­go za­chwy­tu, za­pa­lać się


SJP.pl


egzamen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. eg­za­min

Wiktionary

Powiązane:

 przym. egzamenacyjny, egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 rzecz. przeegzaminowanie n., egzaminowanie n., egzaminatorskość ż., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż.

 przysł. egzaminacyjnie

 czas. egzaminować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. egzamin, sprawdzian, test

Wiktionary


egzamenacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. eg­za­mi­na­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz.

Wiktionary


egzamin

spraw­dzian;
1. ofi­cjal­ne spraw­dze­nie czy­jejś wie­dzy lub umie­jęt­no­ści;
2. sy­tu­a­cja, w któ­rej uka­zu­je się praw­dzi­wa war­tość kogoś lub cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) eduk. pro­ce­du­ra spraw­dza­nia wie­dzy te­o­re­tycz­nej lub prak­tycz­nej

 (1.2) przen. sy­tu­a­cja, w któ­rej uka­zu­je się praw­dzi­wa war­tość kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Eg­za­min ( exa­men – ba­da­nie) – jedna z form spraw­dza­nia wie­dzy. Sto­su­je się ją w szko­łach, w in­sty­tu­cjach, np. w ra­mach re­kru­ta­cji na sta­no­wi­ska w urzę­dach pań­stwo­wych albo w we­ry­fi­ka­cji kan­dy­da­tów na du­chow­nych.

W kla­sy­fi­ka­cji sy­ste­mów eg­za­mi­na­cyj­nych wy­róż­nia się:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do eg­za­mi­nu z fo­no­lo­gii przy­go­to­wy­wa­łem się pół roku.

 (1.1) Mar­cin zdał za pier­wszym razem eg­za­min prak­tycz­ny na prawo jazdy.

 (1.2) Ko­lej­ny rok z rzędu wy­da­ne spore pie­nią­dze na trans­fe­ry i ko­lej­ny raz nie zdaje to eg­za­mi­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛɡˈzãmʲĩn, AS: egzãmʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprawdzian, test; daw. egzamen

Wiktionary


egzaminacyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób eg­za­mi­na­cyj­ny; tak, jak na eg­za­mi­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

Wiktionary


egzaminacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eg­za­mi­nem, do­ty­czą­cy eg­za­mi­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bu­dy­nek eg­za­mi­na­cyj­ny uni­wer­sy­te­tu w Oks­for­dzie za­mie­nio­no w szpi­tal woj­sko­wy.

 (1.1) Każdy sa­mo­chód eg­za­mi­na­cyj­ny wy­po­sa­żo­ny jest w sze­reg kamer wideo re­je­stru­ją­cych prze­bieg eg­za­mi­nu pań­stwo­we­go na prawo jazdy.

 (1.1) Na te­go­rocz­nej ma­tu­rze po­ja­wi­ło się do wy­bo­ru kilka no­wych przed­mio­tów eg­za­mi­na­cyj­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. egzamenacyjny

Wiktionary


egzaminator

osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca eg­za­min


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca eg­za­min, także. osoba oce­nia­ją­ca ar­ku­sze eg­za­mi­na­cyj­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eg­za­mi­na­tor bez en­tuz­jaz­mu po­in­for­mo­wał kur­sant­kę o po­zy­tyw­nym wy­ni­ku jej eg­za­mi­nu na prawo jazdy.

 (1.1) Zda­ją­cy uzy­skał ne­ga­tyw­ny wynik eg­za­mi­nu prak­tycz­ne­go na prawo jazdy, po­nie­waż eg­za­mi­na­tor zmu­szo­ny był użyć ha­mul­ca ro­bo­cze­go.

 (1.1) Eg­za­mi­na­to­rzy po­my­li­li się w oce­nie aż 621 matur!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

:: fż. egzaminatorka ż.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary


egzaminatorka

ko­bie­ta prze­pro­wa­dza­ją­ca eg­za­min


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta prze­pro­wa­dza­ją­ca eg­za­min

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed skrzy­żo­wa­niem eg­za­mi­na­tor­ka na­ka­za­ła kur­san­to­wi skrę­cić w prawo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

:: fm. egzaminator mos.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary


egzaminatorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub sta­no­wi­skiem eg­za­mi­na­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary


egzaminatorskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. rzad. cecha tego, co eg­za­mi­na­tor­skie; to, co cha­rak­te­ry­stycz­ne dla eg­za­mi­na­to­ra (eg­za­mi­na­to­rów)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary


egzaminowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­pro­wa­dza­nie eg­za­mi­nu, pod­da­wa­nie cze­goś lub kogoś eg­za­mi­no­wi

 (1.2) przen. ba­da­nie, ob­ser­wo­wa­nie, wy­py­ty­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eg­za­mi­no­wa­nie kan­dy­da­tów na kie­row­ców roz­po­czy­na się na placu ma­ne­wro­wym.

 (1.1) Od marca bie­żą­ce­go roku wcho­dzą w życie nowe za­sa­dy eg­za­mi­no­wa­nia spa­wa­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzãmʲĩnɔˈvãɲɛ, AS: egzãmʹĩnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamin mrz., egzamen mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odpytywanie, przeegzaminowywanie, przepytywanie, pytanie, sprawdzanie

 (1.2) analizowanie, badanie, inspekcjonowanie, maglowanie, odpytywanie, przeegzaminowywanie, przepytywanie, przesłuchiwanie, pytanie, sprawdzanie, testowanie, weryfikowanie, wypytywanie

Wiktionary


egzaminować

1. spraw­dzać czy­jeś wia­do­mo­ści lub umie­jęt­no­ści;
2. być spraw­dzia­nem czy­ichś wia­do­mo­ści lub umie­jęt­no­ści, np. eg­za­mi­nu­je nas życie;
3. do­cie­kli­wie wy­py­ty­wać kogoś;
4. spraw­dzać stan lub uży­tecz­ność cze­goś, np. eg­za­mi­no­wać swoją talię


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) prze­pro­wa­dzać eg­za­min, pod­da­wać coś lub kogoś eg­za­mi­no­wi

 (1.2) przen. badać, ob­ser­wo­wać, wy­py­ty­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­cow­nik WORD-u eg­za­mi­no­wał przysz­łych kie­row­ców pod wpły­wem al­ko­ho­lu.

 (1.2) (…) Go­muł­ka zwy­my­ślał Ari­sto­wa: – Co wy tu mnie eg­za­mi­nu­je­cie[?] – krzy­knął usły­sza­wszy py­ta­nia am­ba­sa­do­ra. – Macie swoje in­for­ma­cje i wie­cie, jaki cha­rak­ter mają de­mon­stra­cje w Gdań­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvat͡ɕ, AS: egzãmʹĩnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamin mrz., egzamen mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

 czas. przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odpytywać, przeegzaminowywać, przepytywać, pytać, sprawdzać

 (1.2) analizować, badać, inspekcjonować, maglować, odpytywać, przeegzaminowywać, przepytywać, przesłuchiwać, pytać, sprawdzać, testować, weryfikować, wypytywać

Wiktionary


egzaminowy

→ eg­za­min


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eg­za­mi­nem, do­ty­czą­cy eg­za­mi­nu

Wiktionary

Patrz:

egzamin

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

:: fż. egzaminatorka ż.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary


egzantema

wyk­wi­ty skór­ne to­wa­rzy­szą­ce niek­tó­rym in­fek­cjom wi­ru­so­wym


SJP.pl


egzaracja

eroz­ja lo­dow­co­wa, żło­bie­nie, ry­so­wa­nie i wy­gła­dza­nie skał po­dło­ża przez prze­su­wa­ją­cy się lo­do­wiec


SJP.pl

Eg­za­ra­cja – jeden z trzech pro­ce­sów eroz­ji gla­cjal­nej (obok de­trak­cji i de­ter­sji), tłu­ma­czo­ny jako zdzie­ra­nie.

Do­ty­czy ut­wo­rów nie­skon­so­li­do­wa­nych, znaj­du­ją­cych się w po­dło­żu lo­dow­ca. Są one de­for­mo­wa­ne i prze­su­wa­ne pod wpły­wem prze­mie­szcza­ją­ce­go się lodu, a część przy­ma­rza do stopy lo­dow­ca i jest włą­cza­na w jego obręb.

Wikipedia


egzarcha

na­miest­nik ce­sa­rza Bi­zan­cjum w po­sia­dło­ściach ital­skich i afry­kań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. tytuł na­czel­ni­ka pro­win­cji eg­zar­cha­tu;

 (1.2) bi­skup za­rzą­dza­ją­cy eg­zar­cha­tem

 (1.3) na­miest­nik pa­triar­chy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Izaak Ar­meń­czyk był eg­zar­chą Ra­wen­ny za pa­pie­ża Se­we­ry­na w VII wieku.

 (1.2) God­ność eg­zar­chy peł­nił do lik­wi­da­cji tejże ad­mi­ni­stra­tu­ry ko­ściel­nej w 1990 (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzarchat m.

Wiktionary


egzarchat

1. teren ju­rys­dyk­cji eg­zar­chy w Ko­ście­le wschod­nim;
2. w ce­sar­stwie bi­zan­tyj­skim: teren pod­le­gły wła­dzy na­miest­ni­ka ce­sar­skie­go;
3. eg­zar­chat buł­gar­ski - Ko­ściół pra­wo­sław­ny w Buł­ga­rii, który zo­stał wy­łą­czo­ny spod wła­dzy pa­triar­cha­tu w 1870 roku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. urząd na­miest­ni­ka w ce­sar­stwie bi­zan­tyń­skim

 (1.2) hist. jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w ce­sar­stwie bi­zan­tyń­skim znaj­du­ją­ca się pod za­rzą­dem eg­zar­chy

 (1.3) rel. ob­szar po­ło­żo­ny poza głów­nym te­re­nem dzia­ła­nia da­ne­go Ko­ścio­ła pod­da­ny wła­dzy ka­no­nicz­nej przed­sta­wi­cie­la pa­triar­chy;

Wiktionary

Eg­zar­chat – typ jed­nost­ki ko­ściel­ne­go po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go wy­stę­pu­ją­cy w wielu Ko­ścio­łach pra­wo­sław­nych oraz ka­to­lic­kich Ko­ścio­łach wschod­nich.

Ter­min ten wy­wo­dzi się z Ce­sar­stwa Bi­zan­tyj­skie­go, gdzie eg­zar­cha­mi ty­tu­ło­wa­ni byli na­miest­ni­cy ce­sar­scy naj­waż­niej­szych pro­win­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po­łud­nio­wa część eg­zar­cha­tu wesz­ła póź­niej w skład Ka­te­pa­na­tu Ita­lii.

 (1.3) Eg­zar­chat pa­triar­szy Je­ro­zo­li­my i Am­ma­nu zo­stał ut­wo­rzo­ny 1 paź­dzier­ni­ka 1991.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzarcha m.

Wiktionary


egzasperacja

prze­sta­rza­łe: stan wiel­kie­go roz­draż­nie­nia; furia, roz­ją­trze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. stan wiel­kie­go roz­draż­nie­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzaspɛˈrat͡sʲja, AS: egzasperacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. egzasperować

Wiktionary


egzasperować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­eg­za­spe­ro­wać)

 (1.1) przest. do­pro­wa­dzać do roz­pa­czy lub roz­draż­nie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] wszyst­ko to sku­pia­ło się u stóp rusz­to­wa­nia, pod­no­si­ło głowy, wy­bu­cha­ło śmie­chem, rzu­ca­ło ku osza­la­łe­mu czło­wie­ko­wi draż­nią­ce i eg­za­spe­ru­ją­ce go za­czep­ki i żarty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzasperacja ż.

 czas. wyegzasperować dk.

Wiktionary


egzegeta

1. te­o­log ko­men­tu­ją­cy tek­sty bi­blij­ne
2. fi­lo­log zaj­mu­ją­cy się eg­ze­ge­zą; ko­men­ta­tor
3. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: tłu­macz wy­rocz­ni, praw i oby­cza­jów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) jęz. ję­zy­koz­naw­ca zaj­mu­ją­cy się eg­ze­ge­zą

 (1.2) teol. bi­bli­sta ba­da­ją­cy tek­sty bi­blij­ne

 (1.3) hist. tłu­ma­czą­cy i ko­men­tu­ją­cy wy­rocz­nie w an­tycz­nej Hel­la­dzie

 (1.4) hist. urzęd­nik od­po­wie­dzial­ny za na­dzór nad kul­tem ateń­skim

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na zjazd eg­ze­ge­tów przy­by­li też bi­bli­ści z Litwy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzegeza ż., egzegetyka ż.

:: fż. egzegetka ż.

 przym. egzegetyczny

Wiktionary


egzegetka

→ eg­ze­ge­ta


SJP.pl

Patrz:

egzegeta

egzegetyczny

zwią­za­ny z eg­ze­ge­zą Pisma Świę­te­go i eg­ze­ge­ty­ką


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z eg­ze­ge­zą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor opu­bli­ko­wał nowy ko­men­tarz eg­ze­ge­tycz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzegeza ż., egzegeta mos.

 przysł. egzegetycznie

Wiktionary


egzegetyka

w re­li­gioz­naw­stwie: nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem, ob­ja­śnia­niem i ko­men­to­wa­niem tek­stu Bi­blii


SJP.pl


egzegeza

1. fi­lo­lo­gicz­na kry­ty­ka tek­stu;
2. ob­ja­śnia­nie, in­ter­pre­ta­cja tek­stów bi­blij­nych;
3. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: ob­ja­śnia­nie sensu wy­rocz­ni, praw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. teol. ba­da­nie, wy­ja­śnia­nie i ko­men­to­wa­nie tek­stów;

Wiktionary

Eg­ze­ge­za ( ἐξήγησις "exḗgēsis" – „wy­ja­śnie­nie, wy­pro­wa­dze­nie”) – ba­da­nie i kry­tycz­na in­ter­pre­ta­cja tek­stów, zwła­szcza świę­tych i ut­wo­rów ha­gio­gra­ficz­nych (opo­wia­da­ją­cych o ży­wo­tach świę­tych). Eg­ze­ge­za jest sztu­ką ro­zu­mie­nia i wy­kład­ni ukry­tych w ut­wo­rach prawd, ale­go­rii, sym­bo­licz­nych kodów sen­sów te­o­lo­gicz­nych; poz­na­wa­nia war­stwy me­ta­fo­rycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To nie były dwie różne eg­ze­ge­zy, bo opie­ra­ły się na tych sa­mych prze­słan­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzegeta m.

 przym. egzegetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) analiza, interpretacja

Wiktionary


egzekucja

1. wy­ko­na­nie za­są­dzo­nej kary:
a) stra­ce­nie osoby ska­za­nej na karę śmier­ci;
b) ścią­gnię­cie uz­na­nej praw­nie na­leż­no­ści;
c) daw­niej: wy­ko­na­nie kary cie­les­nej; wy­chło­sta­nie, ubi­czo­wa­nie;
2. re­a­li­za­cja np. uchwał sej­mo­wych lub in­nych aktów praw­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ko­na­nie wy­ro­ku śmier­ci

 (1.2) praw. przy­mu­so­we ścią­ga­nie na­leż­no­ści, z któ­rych za­pła­ce­niem jakaś osoba lub in­sty­tu­cja za­le­ga

 (1.3) praw. wy­ko­na­nie wy­ro­ku, orze­cze­nia, de­cyz­ji ad­mi­ni­stra­cyj­nej lub uchwa­ły or­ga­nu ko­le­gial­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sto­so­wa­nie (eg­zek­wo­wa­nie) prawa – okre­śla­nie przez organ pań­stwo­wy kon­sek­wen­cji praw­nych okre­ślo­ne­go stanu fak­tycz­ne­go
  • eg­ze­ku­cja są­do­wa lub eg­ze­ku­cja ad­mi­ni­stra­cyj­na – wy­ko­na­nie w szcze­gól­no­ści pra­wo­moc­ne­go orze­cze­nia sądu orze­ka­ją­ce­go w spra­wach cy­wil­no­praw­nych lub de­cyz­ji ad­mi­ni­stra­cyj­nej wy­da­nej przez organ ad­mi­nis...
    • po­szcze­gól­ny tryb albo spo­sób wy­ko­na­nia orze­cze­nia (np. eg­ze­ku­cja świad­czeń pie­nięż­nych, eg­ze­ku­cja z ra­chun­ku ban­ko­we­go)
  • eg­ze­ku­cja w pra­wie kar­nym – stra­ce­nie, wy­ko­na­nie wy­ro­ku śmier­ci
  • eg­ze­ku­cja dóbr (hist.) – re­win­dy­ka­cja ro­zda­nych, za­sta­wio­nych lub sprze­da­nych kró­lew­skich dóbr ziem­skich
  • Eg­ze­ku­cja (The Exe­cu­tio­ners, 1957) – po­wieść Johna D. MacDonalda
  • Eg­ze­ku­cja – po­wieść Re­mi­giu­sza Mroza

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nor­we­gia cał­ko­wi­cie znio­sła karę śmier­ci do­pie­ro w roku 1979, ale ostat­nią eg­ze­ku­cję wy­ko­na­no w roku 1948.

 (1.3) Za­mie­rzo­ne śmier­tel­ne po­ra­że­nie prą­dem elek­trycz­nym jest rów­nież jedną ze sto­so­wa­nych w Sta­nach Zjed­no­czo­nych metod eg­ze­ku­cji kary śmier­ci na tzw. krze­śle elek­trycz­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɛˈkut͡sʲja, AS: egzekucʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzekutorka ż., egzekutor m., egzekutywa ż., egzekwowanie n., wyegzekwowanie n.

 czas. egzekwować ndk., wyegzekwować dk.

 przym. egzekucyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stracenie; pot. rozwałka, czapa

 (1.2) rewindykacja

Wiktionary


egzekucyjny

zwią­za­ny z eg­ze­ku­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z eg­ze­ku­cja­mi, stra­ce­nia­mi, słu­żą­cy do stra­ceń

 (1.2) praw. zwią­za­ny z pro­ce­sem odzy­ski­wa­nia na­leż­ne­go sobie ma­jąt­ku po­przez in­sty­tu­cje sądu, ko­mor­ni­ka lub in­nych or­ga­nów

 (1.3) hist. zwią­za­ny z szes­na­sto­wiecz­nym ru­chem re­for­ma­tor­skim szlach­ty pol­skiej;

 (1.4) książk. zwią­za­ny z wy­ko­na­niem, wpro­wa­dze­niem cze­goś w życie np. usta­wy, wy­ro­ków są­do­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzekutorka ż., egzekutor mos., egzekucja ż., egzekutywa ż.

 czas. egzekwować

Wiktionary


egzekutor

1. urzęd­nik pań­stwo­wy ścią­ga­ją­cy na­leż­ność od dłuż­ni­ków na pod­sta­wie orze­czeń są­do­wych; ko­mor­nik;
2. wy­ko­naw­ca wy­ro­ków są­do­wych;
3. śro­do­wi­sko­wo: pił­karz wy­ko­nu­ją­cy rzut karny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wy­ko­naw­ca wy­ro­ku są­do­we­go, te­sta­men­tu, za­rzą­dzeń władz itp.

 (1.2) środ. sport. pił­karz wy­ko­nu­ją­cy rzut karny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eg­ze­ku­tor – film Chuc­ka Rus­sel­la z 1996 z Ar­nol­dem Schwa­rze­neg­ge­rem i Va­nes­są Wil­liams
  • Eg­ze­ku­tor – film Fi­li­pa Zyl­be­ra
  • Eg­ze­ku­tor – sztu­ka Marka Rę­ba­cza
  • Eg­ze­ku­tor – książ­ka Ste­fa­na Dąmb­skie­go
  • śred­nio­wiecz­ne okre­śle­nie kata
  • Eg­ze­ku­tor RTX – sy­stem ope­ra­cyj­ny dla MERA 300
  • Eg­ze­ku­tor – mo­ni­tor kom­pu­te­rów Odra 1300
  • Eg­ze­ku­tor – inna nazwa ame­ry­kań­skie­go filmu pt. Straż­nik prawa z 1976 roku

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. egzekucja ż., egzekwowanie n., wyegzekwowanie n., egzekutywa ż.

:: fż. egzekutorka ż.

 czas. egzekwować, egzekwowanie ndk., wyegzekwowanie dk.

 przym. egzekucyjny

 przysł. egzekucyjnie

Wiktionary


egzekutorka

1. urzęd­nicz­ka pań­stwo­wa ścią­ga­ją­ca na­leż­ność od dłuż­ni­ków na pod­sta­wie orze­czeń są­do­wych
2. ko­bie­ta, peł­nią­ca funk­cję wy­ko­naw­cy wy­ro­ków są­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ko­naw­czy­ni wy­ro­ku są­do­we­go, te­sta­men­tu, za­rzą­dzeń władz itp.

 (1.2) środ. sport. pił­kar­ka wy­ko­nu­ją­ca rzut karny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzekucja ż., egzekwowanie n., wyegzekwowanie n., egzekutywa ż.

:: fm. egzekutor ż.

 czas. egzekwowanie ndk., wyegzekwowanie dk.

 przym. egzekucyjny

 przysł. egzekucyjnie

Wiktionary


egzekutywa

1. wła­dza wy­ko­naw­cza re­a­li­zu­ją­ca po­sta­no­wie­nia wła­dzy usta­wo­daw­czej;
2. organ wy­ko­naw­czy pań­stwa lub par­tii; za­rząd, rząd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. polit. wła­dza wy­ko­naw­cza w pań­stwie

 (1.2) polit. organ wy­ko­naw­czy w par­tiach po­li­tycz­nych i or­ga­ni­za­cjach spo­łecz­nych

 (1.3) pot. po­sie­dze­nie, sesja, obra­dy eg­ze­ku­ty­wy (1.2)

 (1.4) przest. zdol­ność wy­ko­na­nia aktu praw­ne­go

 (1.5) hist. w cza­sie II wojny świa­to­wej za­kon­spi­ro­wa­na ko­mór­ka Armii Kra­jo­wej, która wy­ko­ny­wa­ła wy­ro­ki śmier­ci wy­da­ne przez Pol­skie Pań­stwo Po­dziem­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …Kon­cep­cje bur­żu­az­ji wy­ra­ża­ły ten­den­cje do ogra­ni­cza­nia roli le­gis­la­ty­wy na rzecz eg­ze­ku­ty­wy.

 (1.2) Co się zbie­ra naj­pierw – ziem­nia­ki czy ka­pu­stę? – Naj­pierw zbie­ra się eg­ze­ku­ty­wa par­tii i ona usta­li.

 (1.4) „Nie ma le­gis­la­cyj­nej via­gry na im­po­ten­cję eg­ze­ku­ty­wy” – za­u­wa­żył poseł AWS Cze­sław Bie­lec­ki.

 (1.5) Prze­pro­wa­dza­nie eg­ze­ku­cji spo­czy­wa­ło na Ko­łach Puł­ko­wych, które miały swoje pa­tro­le eg­ze­ku­cyj­ne zwane „eg­ze­ku­ty­wa­mi”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzekutorka ż., egzekucja ż., egzekutor m., egzekwowanie n., wyegzekwowanie n.

 czas. egzekwować ndk., wyegzekwować dk.

 przym. egzekucyjny

Wiktionary


egzekwie

część ce­re­mo­nia­łu po­grze­bo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ele­ment ce­re­mo­nii po­grze­bo­wej

Wiktionary

Eg­zek­wie (łac. "exe­qu­iae") – to­wa­rzy­sze­nie do grobu. W Ko­ście­le ka­to­lic­kim ce­re­mo­nie po­grze­bo­we ze wszyst­ki­mi obrzę­da­mi lub część li­tur­gii bre­wia­rzo­wej za zmar­łych (jutrz­nia czy niesz­po­ry).

Li­tur­gia ża­łob­na (łac. "Of­fi­cium de­func­to­rum") ma szcze­gól­ne zna­cze­nie dla chrze­ści­jan, jest bo­wiem eta­pem "przej­ścia" z życia do­czes­ne­go do życia wiecz­ne­go. ""Exe­qu­ia­rum Ordo" -" "mod­lit­wy za zmar­łych" się­ga­ją do hym­nów i psal­mów mó­wią­cych o zba­wie­niu wiecz­nym.

Wikipedia


egzekwowalność

→ eg­zek­wo­wal­ny


SJP.pl

Patrz:

egzekwowalny

egzekwowalny

da­ją­cy się eg­zek­wo­wać


SJP.pl


egzekwowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|eg­zek­wo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɛkfɔˈvãɲɛ, AS: egzekfovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. egzekwować

 rzecz. egzekutorka ż., egzekutor mos., egzekucja ż., egzekutywa ż.

Wiktionary


egzekwować

1. wy­ma­gać wy­ko­na­nia cze­goś, np. za­da­nia lub obo­wiąz­ku;
2. do­cho­dzić wy­ko­na­nia orze­czeń są­do­wych


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) wy­ma­gać wy­ko­na­nia cze­goś

 (1.2) zmu­szać, do­pro­wa­dzać do speł­nie­nia pew­nych zo­bo­wią­zań

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pi­sy re­gu­la­mi­nu za­wsze na­le­ży eg­zek­wo­wać w uprzej­my i przy­jaz­ny spo­sób.

 (1.2) Tym­cza­sem pry­wat­ni wie­rzy­cie­le i pań­stwo bez­li­to­śnie eg­zek­wo­wa­li na­leż­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɛˈkfɔvat͡ɕ, AS: egzekfovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzekutywa ż., egzekwowanie n., egzekucja ż., egzekutor m.

 przym. egzekucyjny

Wiktionary


egzema

aler­gicz­na cho­ro­ba skóry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nie­in­fek­cyj­ny stan za­pal­ny głów­nie wierzch­niej war­stwy skóry ob­ja­wia­ją­cy się świą­dem, za­czer­wie­nie­niem, pę­che­rzy­ka­mi i złu­szcza­niem na­skór­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ato­pia jest czę­stą przy­czy­ną wy­stę­po­wa­nia astmy i eg­ze­my u dzie­ci.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyprysk

Wiktionary


egzemat

struk­tu­ra tek­to­nicz­na pow­sta­ła wsku­tek prze­bi­cia się pla­stycz­ne­go jądra an­ty­kli­ny przez młod­sze, sztyw­niej­sze skały nad­kła­du; dia­pir, wysad


SJP.pl


egzempcja

1. w pra­wie ka­no­nicz­nym: prze­nie­sie­nie osoby lub za­ko­nu pod ju­rys­dyk­cję in­ne­go (zwy­kle wyż­sze­go) prze­ło­żo­ne­go ko­ściel­ne­go;
2. daw­niej: przy­wi­lej zwal­nia­ją­cy z ja­kie­goś obo­wiąz­ku praw­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­wi­lej uwal­nia­ją­cy od obo­wiąz­ku na­ka­za­ne­go pra­wem

 (1.2) uwol­nie­nie spod ju­rys­dyk­cji bez­poś­red­nie­go zwierzch­ni­ka ko­ściel­ne­go, a pod­da­nie wyż­sze­mu;

 (1.3) daw. wykup ma­jąt­ku od­da­ne­go w za­staw

 (1.4) hist. w pra­wie sta­ro­pol­skim: cza­so­wy im­mu­ni­tet żoł­nie­rzy od sądów in­nych niż woj­sko­we, na­da­wa­ny przez sejm lub het­ma­nów

Wiktionary

Eg­zemp­cja ( exemp­tio 'wy­bra­nie; wy­ję­cie' od "ex" 'od-, wy-, z' i "emp­tio" od "emere" 'brać; ku­po­wać') – okre­śle­nie po­cho­dzą­ce z prawa ka­no­nicz­ne­go, oz­na­cza­ją­ce prze­nie­sie­nie osoby albo ze­spo­łu osób (np. za­ko­nu) spod ju­rys­dyk­cji jed­ne­go prze­ło­żo­ne­go ko­ściel­ne­go pod wła­dzę in­ne­go, naj­czę­ściej wyżej po­sta­wio­ne­go w hie­rar­chii, np. spod wła­dzy or­dy­na­riu­sza lub pro­bo­szcza i pod­da­nie go bez­poś­red­nio wyż­sze­mu prze­ło­żo­ne­mu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. egzempt mos.

Wiktionary


egzempcyjny

zwią­za­ny z eg­zemp­cją


SJP.pl


egzempl.

skrót od: eg­zem­plarz; egz.


SJP.pl


egzemplaryczny

okre­śla­ją­cy kon­kret­ną jed­nost­kę; osob­ni­czy; spe­cy­ficz­ny


SJP.pl


egzemplarz

1. jedna sztu­ka z grupy jed­no­rod­nych przed­mio­tów;
2. przed­sta­wi­ciel ja­kie­goś typu, ga­tun­ku; okaz;
3. iro­nicz­nie: ktoś po­sia­da­ją­cy ne­ga­tyw­ną cechę lub wy­róż­nia­ją­cy się z grupy in­nych osób; in­dy­wi­du­um


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeden przed­miot z grupy jed­no­rod­nych przed­mio­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mar­cus był ne­o­na­zi­stą. Wy­ma­rzo­ny eg­zem­plarz aryj­skiej rasy, wy­glą­dał na ty­po­we­go wi­kin­ga. Wiel­ki, tępy i płowy.

 (1.1) Wszyst­kie eg­zem­pla­rze tego cza­so­pis­ma zo­sta­ły już sprze­da­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛɡˈzɛ̃mplaʃ, AS: egzẽmplaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. exemplum n., egzemplifikacja ż., egzemplum n.

 przym. egzemplifikacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztuka

Wiktionary


egzemplarzowy

→ eg­zem­plarz


SJP.pl

Patrz:

egzemplarz

egzemplifikacja

1. wy­ja­śnia­nie cze­goś przy po­mo­cy przy­kła­dów;
2. przy­kład


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ja­śnia­nie cze­goś za po­mo­cą przy­kła­dów

 (1.2) wy­ja­śnia­ją­cy przy­kład

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moim zda­niem, tek­sty z ro­zbu­do­wa­ny­mi eg­zem­pli­fi­ka­cja­mi nużą czy­tel­ni­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzemplarz mrz., egzemplifikowanie n., exemplum n., zegzemplifikowanie n.

 czas. egzemplifikować ndk., zegzemplifikować dk.

 przym. egzemplifikacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ilustracja, zilustrowanie

Wiktionary


egzemplifikacyjny

zwią­za­ny z eg­zem­pli­fi­ka­cją


SJP.pl


egzemplifikować

do­ko­ny­wać eg­zem­pli­fi­ka­cji


SJP.pl


egzercerunek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. wojsk. ćwi­cze­nia woj­sko­we, musz­tra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] a resz­ta z pier­sia­mi wy­sta­wio­ny­mi jak bębny, pro­sta, stroj­na i w sobie zwar­ta to pie­cho­ta snadź już w tęgim eg­zer­ce­run­ku wyć­wi­czo­na.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. egzercytować ndk.

Wiktionary


egzercytowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|eg­zer­cy­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. egzercytować ndk.

Wiktionary


egzercytować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. ćwi­czyć

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny eg­zer­cy­to­wać się (dk. brak)

 (2.1) przest. ćwi­czyć się, wpra­wiać się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɛrt͡sɨˈtɔvat͡ɕ, AS: egzercytovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzercytowanie n., egzercycja, egzercerunek

 przym. egzercerunkowy

Wiktionary


egzerga

miej­sce na napis na mo­ne­cie lub me­da­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nu­mizm. od­dzie­lo­na od ry­ci­ny prze­strzeń u dołu me­da­lu lub mo­ne­ty, na któ­rej zwy­kle za­war­ta jest de­wi­za lub data wy­bi­cia;

Wiktionary

Ek­ser­ga (łac. "exer­gum" od gr. εξεργον – dosł. „spoza dzie­ła”) albo eg­zer­ga (z wy­mo­wy fr. "exer­gue") – dolna część pola mo­ne­ty, od­dzie­lo­na od niego po­zio­mą linią, zwaną cię­ci­wą.

Okre­śla­na pol­skim ter­mi­nem od­ci­nek (za­po­ży­czo­nym z niem. "Absch­nitt"). Naj­czę­ściej znaj­du­ją się w nim oz­na­cze­nia men­ni­cze (np. sym­bol men­ni­cy, znak emi­syj­ny, cyfra włas­na itp.) bądź data wy­bi­cia da­ne­go nu­miz­ma­tu; rza­dziej bywa nie­wy­peł­nio­ny.

Wikipedia


egzergia

mak­sy­mal­na praca, jaką okre­ślo­na ma­te­ria może wy­ko­nać w pro­ce­sie ter­mo­dy­na­micz­nym przy prze­cho­dze­niu do stanu rów­no­wa­gi z oto­cze­niem


SJP.pl

Eg­zer­gia – mak­sy­mal­na praca, jaką układ ter­mo­dy­na­micz­nie ot­war­ty może wy­ko­nać w danym oto­cze­niu prze­cho­dząc do stanu rów­no­wa­gi z oto­cze­niem. Oto­cze­nie trak­tu­je się jako zbior­nik nie­u­ży­tecz­nej ener­gii i ma­te­rii o sta­łej tem­pe­ra­tu­rze. Mak­sy­mal­ną ener­gię uzy­sku­je się w pro­ce­sie od­wra­cal­nym.

Wikipedia


egzoamylaza

od­mia­na amy­la­zy - en­zy­mu od­gry­wa­ją­ce­go ważną rolę w tra­wie­niu


SJP.pl


egzobiolog

uczo­ny spe­cja­li­zu­ją­cy się w eg­zo­bio­lo­gii; kos­mo­bio­log, astro­bio­log


SJP.pl


egzobiologia

dzie­dzi­na bio­lo­gii, nauka ba­da­ją­ca moż­li­wość wy­stę­po­wa­nia życia poza Zie­mią; astro­bio­lo­gia, kos­mo­bio­lo­gia, kse­no­bio­lo­gia


SJP.pl


egzobiologiczny

zwią­za­ny z eg­zo­bio­lo­gią (np. eg­zo­bio­lo­gicz­ne po­szu­ki­wa­nia wody, eg­zo­bio­lo­gicz­ne ek­spe­ry­men­ty); kos­mo­bio­lo­gicz­ny, astro­bio­lo­gicz­ny


SJP.pl


egzobiolożka

→ eg­zo­bio­log


SJP.pl

Patrz:

egzobiolog

egzobiotyczny

bę­dą­cy or­ga­niz­mem ży­ją­cym w kos­mo­sie lub zwią­za­ny z takim or­ga­niz­mem


SJP.pl


egzocytoza

pro­ces wy­da­la­nia pę­che­rzy­ków, za­wie­ra­ją­cych tran­spor­to­wa­ną sub­stan­cję, z ko­mór­ki wraz z czę­ścią jej błony


SJP.pl

Eg­zo­cy­to­za (gr. "éxō" ‘na zew­nątrz’, "kýtos" ‘ko­mór­ka’) – pro­ces usu­wa­nia z ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­nej róż­nych sub­stan­cji, dla któ­rych błona ko­mór­ko­wa jest nie­prze­pu­szczal­na. Od­by­wa się on za poś­red­nict­wem bło­nia­stych pę­che­rzy­ków, które zle­wa­ją się z błoną ko­mór­ko­wą, uwal­nia­jąc zgro­ma­dzo­ną wew­nątrz sub­stan­cję do prze­strze­ni mię­dzy­ko­mór­ko­wej.

Wikipedia


egzoderma

tkan­ka wy­stę­pu­ją­ca w ko­rze­niu więk­szo­ści ro­ślin, peł­nią­ca funk­cję ochron­ną; pod­skór­nia


SJP.pl

Eg­zo­der­ma, skór­nia, pod­skór­nia – tkan­ka ro­ślin­na po­cho­dze­nia mię­ki­szo­we­go, znaj­du­ją­ca się pod ry­zo­der­mą. Ścia­ny ko­mó­rek eg­zo­der­my ule­ga­ją kor­ko­wa­ce­niu, przez co eg­zo­der­ma pełni po­wy­żej stre­fy wło­śni­ko­wej ko­rze­nia funk­cję ochron­ną. Do kor­ko­wa­ce­nia do­cho­dzi gdy wło­śni­ki za­czy­na­ją więd­nąć. W star­szych stre­fach ko­rze­nia eg­zo­der­ma za­stę­pu­je skór­kę ko­rze­nia.

Wikipedia


egzoenergetyczny

prze­bie­ga­ją­cy z wy­dzie­le­niem ener­gii


SJP.pl


egzoenzym

enzym pro­du­ko­wa­ny przez ko­mór­kę w jej wnę­trzu a dzia­ła­ją­cy poza nią


SJP.pl


egzoforia

ro­dzaj zeza (zez uta­jo­ny ro­zbież­ny)


SJP.pl


egzoftalmia

wy­trzeszcz gałek ocz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. rzad. wy­trzeszcz; nad­mier­ne, cho­ro­bli­we wy­su­nię­cie gałek ocz­nych

Wiktionary


egzogamia

nakaz za­wie­ra­nia mał­żeństw z osobą spoza danej grupy spo­łecz­nej, szcze­pu, or­ga­ni­za­cji, na­ro­do­wo­ści, ze­spo­łu krew­nych itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kult. etn. sy­stem norm kul­tu­ro­wych, który wy­mu­sza mał­żeń­stwo poza włas­ną grupą;

Wiktionary

Eg­zo­ga­mia – zakaz za­wie­ra­nia mał­żeństw wew­nątrz okre­ślo­nej grupy (po­sze­rzo­nej ro­dzi­ny, klanu eg­zo­ga­micz­ne­go), utoż­sa­mia­ny przez jej człon­ków z za­ka­zem ka­zi­rodzt­wa, mimo że wyz­na­cza szer­szą grupę, niż jed­nost­ki bli­sko spo­krew­nio­ne.

Naj­częst­szą zbio­ro­wo­ścią eg­zo­ga­micz­ną w spo­łe­czeń­stwach pier­wot­nych jest klan eg­zo­ga­micz­ny, zaz­wy­czaj po­sia­da­ją­cy włas­ny totem. W spo­łe­czeń­stwach po­dzie­lo­nych na dwa klany lub inne jed­nost­ki eg­zo­ga­micz­ne, okre­śla­ne są one mia­nem mo­je­tów (połów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­daj­cie przy­kła­dy grup et­nicz­nych z za­sa­dą eg­zo­ga­mii.

 (1.1) MacLennan nie tylko zgro­ma­dził ogrom­ną do­ku­men­ta­cję po­ka­zu­ją­cą roz­po­wszech­nie­nie obrzę­du por­wa­nia w uro­czy­sto­ściach we­sel­nych prost­szych spo­łe­czeństw, lecz rów­nież jako pier­wszy do­wiódł, że eg­zo­ga­mia (od niego po­cho­dzi to słowo) i to­te­mizm były w spo­łe­czeń­stwach pier­wot­nych roz­po­wszech­nio­ne, do­star­cza­jąc nam za­ra­zem dwóch klu­czo­wych pojęć.

Wiktionary


egzogeniczność

cecha cze­goś do­ty­czą­ce­go przy­czyn i od­dzia­ły­wań zew­nętrz­nych; eg­zo­gen­ność


SJP.pl


egzogeniczny

do­ty­czą­cy przy­czyn i od­dzia­ły­wań zew­nętrz­nych; eg­zo­gen­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­cho­dzą­cy z zew­nątrz

 (1.2) wy­wo­ła­ny przez czyn­nik z zew­nątrz

Wiktionary


egzogenność

cecha cze­goś do­ty­czą­ce­go przy­czyn i od­dzia­ły­wań zew­nętrz­nych; eg­zo­ge­nicz­ność


SJP.pl


egzogenny

do­ty­czą­cy przy­czyn i od­dzia­ły­wań zew­nętrz­nych; eg­zo­ge­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. po­cho­dzą­cy z zew­nątrz or­ga­niz­mu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) egzogeniczny, zewnątrzustrojowy, zewnątrzpochodny

Wiktionary


egzojądro

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­form. jądro sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go o mi­ni­mal­nym po­zio­mie ab­strak­cji, za­pew­nia­ją­ce je­dy­nie ochro­nę za­so­bów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eg­zo­ją­dro musi je­dy­nie śle­dzić, do któ­rej ma­szy­ny wir­tu­al­nej przy­pi­sa­no po­szcze­gól­ne za­so­by.

Wiktionary


egzokarp

cien­ka war­stwa zew­nętrz­na owoc­ni two­rzą­ca skór­kę owocu


SJP.pl

Eg­zo­karp – zew­nętrz­na war­stwa okry­wa­ją­ca owoc, która pow­sta­je z zew­nętrz­nej skór­ki słup­ka.

Wikipedia


egzoksiężyc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. księ­życ obie­ga­ją­cy eg­zo­pla­ne­tę itp.;

Wiktionary

Eg­zok­się­życ – na­tu­ral­ny sa­te­li­ta or­bi­tu­ją­cy wokół pla­ne­ty po­za­sło­necz­nej lub in­ne­go po­dob­ne­go obiek­tu niez­naj­du­ją­ce­go się w Ukła­dzie Sło­necz­nym. Bio­rąc pod uwagę ist­nie­nie licz­nych księ­ży­ców w na­szym ukła­dzie pla­ne­tar­nym, wnio­sku­je się, że naj­praw­do­po­dob­niej ist­nie­ją one także wokół wielu in­nych pla­net po­za­sło­necz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy na­u­kow­cy na­praw­dę od­kry­li eg­zok­się­życ?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) księżyc pozasłoneczny

Wiktionary


egzolitofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. li­to­fit za­sied­la­ją­cy po­wierzch­nię skał

Wiktionary


egzon

sek­wen­cja genu ko­du­ją­ca ami­nok­wa­sy w czą­stecz­ce biał­ka; ekson


SJP.pl


egzoneracja

w pra­wie: uwol­nie­nie się od od­po­wie­dzial­no­ści na za­sa­dzie ry­zy­ka


SJP.pl

Eg­zo­ne­ra­cja ("oko­licz­no­ści eg­zo­ne­ra­cyj­ne") – stany fak­tycz­ne oraz praw­ne, na które może po­wo­łać się zo­bo­wią­za­ny do na­pra­wie­nia szko­dy w celu zwol­nie­nia się od od­po­wie­dzial­no­ści na za­sa­dzie ry­zy­ka. Są nimi:

Wy­star­cza­ją­ce do zwol­nie­nia się z od­po­wie­dzial­no­ści jest wy­ka­za­nie przy­najm­niej jed­nej z ww. oko­licz­no­ści.

Wikipedia


egzoneracyjny

→ eg­zo­ne­ra­cja


SJP.pl

Patrz:

egzoneracja

egzonim

za­a­dop­to­wa­na do włas­ne­go ję­zy­ka obca nazwa ge­o­gra­ficz­na np. Paryż (fr. Paris)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. geogr. za­a­dap­to­wa­na na po­trze­by włas­ne­go ję­zy­ka nazwa obiek­tu ge­o­gra­ficz­ne­go inna od nazwy uży­wa­nej w ję­zy­ku lub ję­zy­kach ofi­cjal­nych na ob­sza­rze, gdzie dany obiekt ge­o­gra­ficz­ny się znaj­du­je;

Wiktionary

Eg­zo­nim (od ἔξω – poza i ónoma – nazwa) – nazwa uży­wa­na w danym ję­zy­ku dla obiek­tu ge­o­gra­ficz­ne­go znaj­du­ją­ce­go się poza ob­sza­rem, na któ­rym ten język jest po­wszech­nie uży­wa­ny. Eg­zo­nim odróż­nia się swoją formą od en­do­ni­mu, czyli nazwy funk­cjo­nu­ją­cej w ję­zy­ku uży­wa­nym na ob­sza­rze, gdzie znaj­du­je się ten ob­szar ge­o­gra­ficz­ny. Np. an­giel­ski eg­zo­nim Pra­gue, od­no­szą­cy się do mia­sta Pragi, od­po­wia­da cze­skie­mu en­do­ni­mo­wi Praha.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sztok­holm jest pol­skim eg­zo­ni­mem pow­sta­łym w wy­ni­ku spol­szcze­nia szwedz­kiej nazwy Stock­holm.

 (1.1) Za­le­ca­ne formy pol­skich eg­zo­ni­mów usta­la Ko­mi­sja Stan­da­ry­za­cji Nazw Ge­o­gra­ficz­nych, pu­bli­ku­jąc ich wy­ka­zy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛɡˈzɔ̃ɲĩm, AS: egzõńĩm

Wiktionary


egzoplaneta

pla­ne­ta krą­żą­ca wokół gwia­zdy innej niż Słoń­ce; pla­ne­ta po­za­sło­necz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. pla­ne­ta po­ło­żo­na poza Ukła­dem Sło­necz­nym, naj­czę­ściej w innym ukła­dzie pla­ne­tar­nym;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. egzoplanetarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) planeta pozasłoneczna

Wiktionary


egzoplazma

zew­nętrz­na, ob­wo­do­wa część cy­to­plaz­my ko­mór­ko­wej


SJP.pl


egzorbitancja

w daw­nej Pol­sce: na­du­ży­cie wła­dzy, głów­nie kró­lew­skiej


SJP.pl


egzorbitant

daw­niej: czło­wiek wy­kra­cza­ją­cy prze­ciw obo­wią­zu­ją­ce­mu prawu; prze­stęp­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. czło­wiek ła­mią­cy prawo, prze­stęp­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za to możni pa­no­wie, gwał­tow­ni­cy, eg­zor­bi­tan­ci, za­wsze tam znaj­do­wa­li zręcz­nych se­kre­ta­rzy, niez­mor­do­wa­nych to­tum­fac­kich, nie­prze­ga­da­nych szcze­ka­czy i tym po­dob­nych mi­ni­strów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzorbitancja ż.

Wiktionary


egzorcysta

osoba od­pra­wia­ją­ca eg­zor­cyz­my


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. osoba upraw­nio­na do od­pra­wie­nia eg­zor­cyz­mu;

Wiktionary

Eg­zor­cy­sta – osoba spra­wu­ją­ca eg­zor­cyzm, czyli li­tur­gicz­ny obrzęd wy­pę­dza­nia złego ducha bądź de­mo­na, bądź też ni­szcze­nia jego wpły­wów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eg­zor­cy­sta po­dej­mu­je wstęp­ną mod­lit­wę eg­zor­cyz­mem i spraw­dza, czy po­ja­wia­ją się ob­ja­wy wska­za­ne w ry­tu­a­le jako oz­na­ki opę­ta­nia.

 (1.1) Wielu eg­zor­cy­stów sto­su­je eg­zor­cyzm dia­gno­stycz­ny za­miast wy­sła­nia de­lik­wen­ta do psy­cho­lo­ga lub le­ka­rza psy­chia­try.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzorcyzm m., egzorcyzmowanie n.

 czas. egzorcyzmować ndk., wyegzorcyzmować dk.

 przym. egzorcyzmowany, egzorcystyczny

Wiktionary


egzorcystat

ro­dzaj niż­szych, nie­sa­kra­men­tal­nych świę­ceń w Ko­ście­le ka­to­lic­kim i wschod­nim


SJP.pl


egzorcystka

→ eg­zor­cy­sta


SJP.pl

Patrz:

egzorcysta

egzorcystyczny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla eg­zor­cyz­mu i zwią­za­nych z nim ry­tu­a­łów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z eg­zor­cyz­ma­mi, do­ty­czą­cy eg­zor­cyz­mów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eg­zor­cy­sta używa spe­cjal­ne­go ry­tu­a­łu eg­zor­cy­stycz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzorcyzm mrz., egzorcysta mos., egzorcyzmowanie n.

 czas. egzorcyzmować ndk., wyegzorcyzmować dk.

 przym. egzorcyzmowany

Wiktionary


egzorcyzm

1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: obrzęd li­tur­gicz­ny ma­ją­cy na celu wy­pę­dze­nie sza­ta­na;
2. za­klę­cie ne­gu­ją­ce wpływ groź­nych sił nad­przy­ro­dzo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. obrzęd li­tur­gicz­ny, który ma usu­wać wpływ sza­ta­na na osoby, miej­sca lub rze­czy;

 (1.2) kośc. mod­lit­wa, która ma usu­wać wpływ sza­ta­na

Wiktionary

Eg­zor­cyzm (gr. ἐξορκισμός, "exor­kis­mós" – za­przy­się­że­nie, za­klę­cie) – obrzęd poś­wię­ce­nia ma­ją­cy na celu uwol­nie­nie czło­wie­ka, zwie­rzę­cia, miej­sca lub przed­mio­tu od wpły­wu złego ducha.

W Ko­ście­le ka­to­lic­kim eg­zor­cyz­mem na­zy­wa­ny jest obrzęd li­tur­gicz­ny ma­ją­cy na celu usu­nię­cie bez­poś­red­nie­go wpły­wu Sza­ta­na na osobę, ewen­tu­al­nie (rza­dziej) zwie­rzę, miej­sce lub przed­miot w for­mie opę­ta­nia, drę­cze­nia lub znie­wo­le­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W nowej for­mie ry­tu­a­łu chrzciel­ne­go eg­zor­cyz­my są zre­du­ko­wa­ne do trud­no za­u­wa­żal­nej po­sta­ci.

 (1.1) Eg­zor­cy­sta po­dej­mu­je wstęp­ną mod­lit­wę eg­zor­cyz­mem i spraw­dza, czy po­ja­wia­ją się ob­ja­wy wska­za­ne w ry­tu­a­le jako oz­na­ki opę­ta­nia.

 (1.2) Od­mó­wi­ła sobie eg­zor­cyzm, który do­sta­ła od spo­wied­ni­ka, i po­mo­gło.

 (1.2) Po dru­giej stro­nie obraz­ka ze św. Mi­cha­łem Ar­cha­nio­łem znaj­do­wał się krót­ki eg­zor­cyzm do pry­wat­ne­go od­ma­wia­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzorcysta mos., egzorcyzmowanie n.

 czas. egzorcyzmować ndk., wyegzorcyzmować dk.

 przym. egzorcyzmowany, egzorcystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) egzorcyzmowanie, wyegzorcyzmowanie

Wiktionary


egzorcyzmowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|eg­zor­cyz­mo­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Józia i Janek po­pro­si­li by eg­zor­cyz­mo­wa­nie od­by­ło się w za­kry­stii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzorcyzm m., egzorcysta m., wyegzorcyzmowanie n.

 czas. egzorcyzmować ndk., wyegzorcyzmować dk.

 przym. egzorcyzmowany, egzorcystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) egzorcyzm

Wiktionary


egzorcyzmowany

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: eg­zor­cyz­mo­wać

przy­miot­nik

 (2.1) taki, nad któ­rym od­pra­wio­no eg­zor­cyz­my

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed farą na eg­zor­cyz­mo­wa­ne­go cze­ka­ła jego ro­dzi­na.

 (2.1) Misia opo­wia­da­ła mi o eg­zor­cyz­mo­wa­nej soli, którą wi­dzia­ła u eg­zor­cy­sty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzorcysta mos., egzorcyzmowanie n., egzorcyzm mrz.

 czas. egzorcyzmować ndk., wyegzorcyzmować dk.

 przym. egzorcystyczny

Wiktionary


egzorcyzmować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) rel. od­pra­wiać eg­zor­cyz­my

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woj­ty­ła mu­siał eg­zor­cyz­mo­wać pewną ko­bie­tę.

 (1.1) Eg­zor­cy­sta już dwa razy eg­zor­cyz­mo­wał ten apar­ta­ment.

 (1.1) Uz­dro­wi­ciel twier­dzi, że wy­star­czy tylko zlu­stro­wać czło­wie­ka i za­py­tać wa­ha­deł­ka. Sta­wia dia­gno­zę i eg­zor­cyz­mu­je nawet na pod­sta­wie zdję­cia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzorcysta m., egzorcyzmowanie n., egzorcyzm mrz.

 czas. wyegzorcyzmować dk.

 przym. egzorcyzmowany, egzorcystyczny

Wiktionary


egzorcyzmy

1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: obrzęd li­tur­gicz­ny ma­ją­cy na celu wy­pę­dze­nie sza­ta­na;
2. za­klę­cie ne­gu­ją­ce wpływ groź­nych sił nad­przy­ro­dzo­nych


SJP.pl


egzorfina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. ogól­na nazwa związ­ku or­ga­nicz­ne­go, pep­ty­du opio­i­do­we­go o wła­ści­wo­ściach mor­fi­no­po­dob­nych, po­dob­ne­go w dzia­ła­niu do en­dor­fin a po­cho­dzą­ce­go głów­nie z mąki pszen­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eg­zor­fi­ny pow­sta­ją z bia­łek psze­ni­cy i mleka w pro­ce­sie tra­wie­nia.

Wiktionary


egzorta

ka­za­nie wy­gła­sza­ne po po­grze­bie lub w rocz­ni­cę śmier­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ka­za­nie po­grze­bo­we lub rocz­ni­co­we

 (1.2) rel. krót­ka za­chę­ta w for­mie ka­za­nia wy­gła­sza­na przed spo­wie­dzią

 (1.3) przen. żart. mo­ra­li­zu­ją­ca prze­mo­wa

Wiktionary

Eg­zor­ta (łac. "ex­hor­ta­tio" – na­pom­nie­nie) – ro­dzaj krót­kie­go ka­za­nia, wy­gła­sza­ne­go przez ka­pła­na pod­czas po­grze­bu bądź w rocz­ni­cę śmier­ci.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­pe­lan stra­ża­ków wy­gło­sił wspa­nia­łą po­grze­bo­wą eg­zor­tę, w któ­rej na­wią­zał do ży­wo­tu św. Flo­ria­na.

 (1.2) W eg­zor­cie spo­wied­nik przy­pom­niał wa­run­ki do­brej spo­wie­dzi.

 (1.3) Nie tra­wił tych jej eg­zort, któ­ry­mi da­rzy­ła go pod­czas śnia­da­nia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ekshortacja

Wiktionary


egzosfera

nazwa sto­so­wa­na cza­sem na okre­śle­nie naj­bar­dziej zew­nętrz­nej czę­ści at­mos­fe­ry ziem­skiej, po­wy­żej 600-1000 km


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. zew­nętrz­na war­stwa at­mos­fe­ry Ziemi;

Wiktionary

Eg­zos­fe­ra – naj­bar­dziej zew­nętrz­na war­stwa at­mos­fe­ry pla­ne­ty lub księ­ży­ca. Eg­zos­fe­ra zwana jest ina­czej sferą roz­pra­sza­nia, sferą dys­sy­pa­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɔˈsfɛra, AS: egzosfera

Wiktionary


egzosom

sfe­rycz­ny pę­che­rzyk bło­no­wy wy­dzie­la­ny przez więk­szość ko­mó­rek eu­ka­rio­tycz­nych


SJP.pl


egzosomalny

→ eg­zo­som


SJP.pl

Patrz:

egzosom

egzosomowy

→ eg­zo­som


SJP.pl

Patrz:

egzosom

egzospora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ro­dzaj za­rod­ni­ków wyt­wa­rza­nych na zew­nątrz ko­mór­ki ma­cie­rzy­stej po­przez od­ci­na­nie ich suk­ce­syw­nie na koń­cach tej ko­mór­ki;

Wiktionary

Eg­zo­spo­ry – ro­dzaj za­rod­ni­ków wyt­wa­rza­nych poza za­rod­nią po­przez od­ci­na­nie po­je­dyn­czych ko­mó­rek na koń­cach ko­ni­diów (strzę­pek za­rod­ni­kot­wór­czych, u grzy­bów) lub przez od­ci­na­nie czę­ści ko­mór­ki ma­cie­rzy­stej u niek­tó­rych sinic, np. z ro­dza­ju Cha­ma­e­sip­hon. W odróż­nie­niu od en­do­spor eg­zo­spo­ry pow­sta­ją na zew­nątrz ko­mór­ki lub struk­tu­ry ma­cie­rzy­stej; u grzy­bów na­le­żą do nich m.in. za­rod­ni­ki ko­ni­dial­ne oraz ba­zy­dio­spo­ry.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɔˈspɔra, AS: egzospora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bazydiospora ż., chlamydospora ż.

Wiktionary


egzosporium

zew­nętrz­na war­stwa błony ko­mór­ko­wej ziar­na pyłku kwia­to­we­go; eg­zy­na


SJP.pl


egzostoza

zro­śnię­cie zęba z ko­ścią lub na­rośl kost­na two­rzą­ca się na koń­co­wej czę­ści ki­ku­ta po am­pu­ta­cji koń­czy­ny


SJP.pl


egzoszkielet

1. szkie­let zew­nętrz­ny, wy­stę­pu­ją­cy u niek­tó­rych mię­cza­ków i sta­wo­no­gów;
2. ro­dzaj pan­ce­rza za­kła­da­ne­go na ciało, który dzię­ki za­in­sta­lo­wa­nym si­łow­ni­kom zwięk­sza moż­li­wo­ści fi­zycz­ne, np. siłę mię­śni


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szkie­let zew­nętrz­ny (eg­zosz­kie­let) – szkie­let znaj­du­ją­cy się na zew­nątrz ciała.
  • Sztucz­ny eg­zosz­kie­let – mo­co­wa­na na zew­nątrz ciała po­wło­ka, któ­rej celem jest wzmoc­nie­nie siły mię­śni użyt­kow­ni­ka.

Wikipedia


egzot

ro­śli­na po­cho­dzą­ca z in­ne­go kli­ma­tu


SJP.pl


egzotarium

po­mie­szcze­nie dla eg­zo­tycz­nych ro­ślin i zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) obiekt lub po­mie­szcze­nie, w któ­rym trzy­ma­ne są eg­zo­tycz­ne ro­śli­ny lub zwie­rzę­ta;

Wiktionary

Eg­zo­ta­rium (z gr. "ἔξω" 'na zew­nątrz') – po­mie­szcze­nie, w któ­rym prze­trzy­mu­je się zwie­rzę­ta i ro­śli­ny eg­zo­tycz­ne. Może peł­nić wiele funk­cji, naj­czę­ściej pełni funk­cje edu­ka­cyj­ne i de­mon­stra­cyj­ne dla zwie­dza­ją­cych (po­dob­nie jak ogród zo­o­lo­gicz­ny czy ak­wa­rium). Nie­kie­dy może także peł­nić funk­cję schro­ni­ska dla zwie­rząt eg­zo­tycz­nych czy cen­trum re­ha­bi­li­ta­cji gadów i pła­zów eg­zo­tycz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. egzotyczny

Wiktionary


egzotermia

1. wy­dzie­la­nie cie­pła po­wią­za­ne z re­ak­cją che­micz­ną;
2. utrzy­my­wa­nie tem­pe­ra­tu­ry ciała zwie­rzę­cia wyż­szej niż tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia dzię­ki zew­nętrz­nym źró­dłom cie­pła; ek­to­ter­mia


SJP.pl


egzotermiczność

1. cecha zwie­rzę­cia zmie­nia­ją­ce­go tem­pe­ra­tu­rę ciała w za­leż­no­ści od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia; ek­to­ter­micz­ność, zim­nokr­wi­stość, zmien­no­ciepl­ność, po­i­ki­lo­ter­mia, poj­ki­lo­ter­mia, po­i­ki­lo­ter­micz­ność;
2. cecha pro­ce­sów, w któ­rych do­cho­dzi do wy­dzie­la­nia cie­pła


SJP.pl


egzotermiczny

1. w che­mii: zwią­za­ny z wy­dzie­la­niem cie­pła;
2. o zwie­rzę­ciu: zmie­nia­ją­cy tem­pe­ra­tu­rę ciała w za­leż­no­ści od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia; zim­nokr­wi­sty, ek­to­ter­micz­ny, zmien­no­ciepl­ny, po­i­ki­lo­ter­micz­ny, poj­ki­lo­ter­micz­ny


SJP.pl


egzoteryczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: eg­zo­te­rycz­nie


SJP.pl


egzoteryczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: eg­zo­te­rycz­ny


SJP.pl


egzoteryczność

cecha cze­goś, co jest przez­na­czo­ne dla ogółu


SJP.pl


egzoteryczny

przez­na­czo­ny dla ogółu, do­stęp­ny, po­pu­lar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. przez­na­czo­ny dla ogółu, do­stęp­ny, po­pu­lar­ny

Wiktionary


egzotoksyczność

→ eg­zo­tok­sycz­ny


SJP.pl

Patrz:

egzotoksyczny

egzotoksyczny

o or­ga­niz­mie: wy­da­la­ją­cy tok­sy­ny na zew­nątrz


SJP.pl


egzotoksyna

tok­sy­na pro­du­ko­wa­na przez bak­te­rie, wy­da­la­na na zew­nątrz ich or­ga­niz­mu; ek­to­tok­sy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­kro­biol. tok­sycz­na sub­stan­cja pro­du­ko­wa­na przez żywe bak­te­rie, wy­da­la­na na zew­nątrz ich or­ga­niz­mu

Wiktionary


egzotyczka

→ eg­zo­tyk


SJP.pl

Patrz:

egzotyk

egzotycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób eg­zo­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzotyczność ż., egzotyka ż.

 przym. egzotyczny

Wiktionary


egzotyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: eg­zo­tycz­nie


SJP.pl


egzotyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: eg­zo­tycz­ny


SJP.pl


egzotyczność

eg­zo­ty­ka, eg­zo­tyzm;
1. cecha cze­goś ty­po­we­go dla kra­jów o od­mien­nym kli­ma­cie, kra­jo­bra­zie i kul­tu­rze;
2. cecha cze­goś od­mien­ne­go, rzad­ko spo­ty­ka­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest eg­zo­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są eg­zo­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzotyka ż.

 przym. egzotyczny

 przysł. egzotycznie

Wiktionary


egzotyczny

1. wła­ści­wy kra­jom o cał­ko­wi­cie od­mien­nym kli­ma­cie i cy­wi­li­za­cji; obcy, cu­dzo­ziem­ski
2. nie­co­dzien­ny, niez­wy­kły, cie­ka­wy, oso­bli­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ty­po­wy dla da­le­kich kra­jów o od­mien­nej kul­tu­rze i kli­ma­cie

 (1.2) o ur­lo­pie, wy­jeź­dzie, itp.: spę­dza­ny w da­le­kich kra­jach

 (1.3) niez­wy­kły, oso­bli­wy, rzad­ko spo­ty­ka­ny

 (1.4) fiz. o ma­te­rii, cząst­ce: nie zło­żo­na z ba­rio­nów pod­le­ga­ją­cych Mo­de­lo­wi Stan­dar­do­we­mu;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ję­kli­we tony eg­zo­tycz­nych in­stru­men­tów i woń ka­dzi­de­łek roz­ma­rzy­ły przez chwi­lę de­tek­ty­wa, po­słał więc tęs­kne spoj­rze­nie ku dziel­ni­cy ro­syj­skiej, mie­szczą­cej się po dru­giej stro­nie Wisły na Pra­dze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: egzotyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzotyczność ż., egzotyka, egzotyzm, egzotyk, egzotarium

 przysł. egzotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) nietypowy, rzadko spotykany, niezwykły, osobliwy

Wiktionary


egzotyk

1. ro­śli­na lub zwie­rzę po­cho­dzą­ce z kra­jów eg­zo­tycz­nych
2. przed­miot, wyt­wór ma­ją­cy cechy eg­zo­tycz­ne


SJP.pl

Eg­zo­tyk – frag­ment zwię­złej skały (oto­czak, blok skal­ny i więk­sze od blo­ków) nie zwią­za­ny ge­ne­tycz­nie z osa­dem, w któ­rym się za­wie­ra i bar­dzo sil­nie się od niego róż­nią­cy. Czę­sto też o niez­na­nym miej­scu ut­wo­rze­nia. Przy­kła­dem eg­zo­ty­ków są bloki skal­ne spo­ty­ka­ne we fli­szu kar­pac­kim, po­cho­dzą­ce ze skał bu­du­ją­cych wy­brze­ża mórz, w któ­rych od­kła­dał się ma­te­riał, z któ­re­go z cza­sem wyksz­tał­cił się flisz.

Wikipedia


egzotyka

eg­zo­tyzm;
1. ogół cech ty­po­wych dla kra­jów o od­mien­nym kli­ma­cie, kra­jo­bra­zie i kul­tu­rze;
2. przed­mio­ty lub zja­wi­ska ma­ją­ce takie cechy;
3. ogół cech cze­goś od­mien­ne­go, rzad­ko spo­ty­ka­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­spół cech wła­ści­wych kra­jom/re­gio­nom o innym kli­ma­cie i cy­wi­li­za­cji

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. B. lp. od: eg­zo­tyk

Wiktionary

Eg­zo­ty­ka (gr. "exōtikós" – „obcy”, „cu­dzo­ziem­ski”) – ogół cech wła­ści­wych kra­jom o od­mien­nym kli­ma­cie, kul­tu­rze, cy­wi­li­za­cji (zwła­szcza za­mor­skich i podz­wrot­ni­ko­wych) lub przed­mio­ty i zja­wi­ska ma­ją­ce takie cechy; ob­cość, od­mien­ność. To także trend w sztu­ce, w któ­rym twór­cy in­spi­ru­ją się po­my­sła­mi i sty­la­mi z od­le­głych re­gio­nów, pre­zen­tu­jąc świat od­le­gły i niez­na­ny w Eu­ro­pie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. egzotyk m., egzotyczność ż.

 przym. egzotyczny

 przysł. egzotycznie

Wiktionary


egzotyzacja

czy­nie­nie cze­goś eg­zo­tycz­nym; uży­wa­nie, wpro­wa­dza­nie eg­zo­tyz­mów


SJP.pl


egzotyzm

1. wyraz lub fra­ze­o­lo­gizm po­cho­dze­nia ob­ce­go, na­zy­wa­ją­cy obce re­a­lia, szcze­gól­nie ob­sza­rów i kul­tur od­le­głych; kse­nizm;
2. ogół cech ty­po­wych dla kra­jów o od­mien­nym kli­ma­cie, kra­jo­bra­zie i kul­tu­rze; eg­zo­ty­ka;
3. ogół cech cze­goś od­mien­ne­go, rzad­ko spo­ty­ka­ne­go; eg­zo­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­fa­scy­no­wa­nie obcą kul­tu­rą

Wiktionary

Eg­zo­tyzm (gr. "ek­so­ti­kos" – da­le­ki, cu­dzo­ziem­ski) – za­po­ży­cze­nie ję­zy­ko­we, na­zy­wa­ją­ce obce re­a­lia. Z po­wo­du związ­ku tego typu nazw z ob­cy­mi dla ję­zy­ka pol­skie­go de­sy­gna­ta­mi ich sto­so­wa­nie w okre­ślo­nych sy­tu­a­cjach jest ko­niecz­ne. Eg­zo­tyz­my nie świad­czą o hi­sto­rycz­nych kon­tak­tach pol­szczyz­ny z ję­zy­ka­mi, z któ­rych po­cho­dzą. Przy­kła­dy eg­zo­tyz­mów: aja­tol­lah, hun­wej­bin, ki­mo­no itd.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. egzotyczny

Wiktionary


egzotyzować

czy­nić coś eg­zo­tycz­nym - wła­ści­wym kra­jom o od­mien­nym kli­ma­cie i o od­mien­nej cy­wi­li­za­cji


SJP.pl


egzul

daw­niej: wy­gna­niec, ba­ni­ta; eg­zu­lant, ek­su­lant, wy­wo­ła­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ba­ni­ta, osoba wy­gna­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛɡzul, AS: egzul

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzulant mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wygnaniec

Wiktionary


egzulant

daw­niej: wy­gna­niec, ba­ni­ta; egzul, ek­su­lant, wy­wo­ła­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw., dziś książk. ba­ni­ta, osoba wy­gna­na

Wiktionary

Eg­zu­lant, ek­su­lant (od łac. "ex­su­lans, ex­su­lan­tis" - wy­gna­niec) – szlach­cic, który opu­ścił swój ma­ją­tek po utra­cie przez Rzecz­po­spo­li­tą te­re­nów, na któ­rych on się znaj­do­wał, na rzecz Rosji lub Im­pe­rium Os­mań­skie­go, ucho­dząc w nowe gra­ni­ce pań­stwa. Szlach­ta ta za­cho­wa­ła peł­nię praw po­li­tycz­nych. Zbie­ra­ły się sej­mi­ki utra­co­nych ziem, wy­bie­ra­no po­słów na Sejm oraz na­da­wa­no urzę­dy zwią­za­ne z wo­je­wództ­wa­mi, które nie wcho­dzi­ły już w skład Rze­czy­po­spo­li­tej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ba­ni­cji (…) do­ko­na­no wbrew wszyst­kim pra­wom pu­blicz­nym, przy­się­gom kró­lów i uchwa­łom kon­fe­de­ra­cji. Eg­zu­lan­ci bo­wiem od przesz­ło stu lat cie­szy­li się tą samą wol­no­ścią i pra­wa­mi co i inni dy­sy­den­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. egzul mos., eksulant mos.

:: fż. egzulka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wygnaniec

Wiktionary


egzyna

zew­nętrz­na war­stwa błony ko­mór­ko­wej ziar­na pyłku kwia­to­we­go; eg­zo­spo­rium


SJP.pl

Eg­zy­na – zew­nętrz­na war­stwa ścia­ny ko­mór­ko­wej za­rod­ni­ków msza­ków, pa­prot­ni­ków i mi­kro­spo­ry u na­sien­nych. W wą­skim zna­cze­niu ścia­na ota­cza­ją­ca ziar­no pyłku u ro­ślin na­sien­nych, pod­czas gdy jej od­po­wied­nik u za­rod­ni­ków okre­śla­ny jest nazwą "exo­spo­rium" (eg­zo­spo­ra).

Wikipedia


egzystencja

wa­run­ki życia, ist­nie­nie, byt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ist­nie­nie, byt, życie i jego wa­run­ki

 (1.2) filoz. rze­czy­wi­stość, ist­nie­nie, byt

Wiktionary

Eg­zy­sten­cja ( exi­ste­re z "ex" „na zew­nątrz” i "si­ste­re" „stać, znaj­do­wać się”) – byt, ist­nie­nie, wa­run­ki życia.

Do fi­lo­zo­fii eg­zy­sten­cja­li­stycz­nej ter­min wpro­wa­dził Søren Kier­ke­ga­ard, a roz­wi­jał m.in. Jean-Paul Sar­tre. Eg­zy­sten­cja oz­na­cza tu spo­sób ist­nie­nia cha­rak­te­ry­stycz­ny wy­łącz­nie dla czło­wie­ka i po­prze­dza esen­cję – czło­wiek naj­pierw ist­nie­je, a do­pie­ro póź­niej się de­fi­niu­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tą ry­zy­kow­ną in­we­sty­cją na­ra­ził eg­zy­sten­cję całej firmy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɨˈstɛ̃nt͡sʲja, AS: egzystẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. egzystować

 rzecz. egzystencjalność ż., egzystencjalizm, egzystencjalista, egzystencjalistka

 przym. egzystencjalny

Wiktionary


egzystencjalista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. zwo­len­nik eg­zy­sten­cja­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzystencjalizm mrz.

:: fż. egzystencjalistka ż.

 przym. egzystencjalistyczny, egzystencjalny

 przysł. egzystencjalistycznie

Wiktionary


egzystencjalistka

→ eg­zy­sten­cja­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. zwo­len­nicz­ka eg­zy­sten­cja­liz­mu

Wiktionary

Patrz:

egzystencjalista

Powiązane:

 rzecz. egzystencjalizm mrz.

:: fm. egzystencjalista mos.

 przym. egzystencjalistyczny, egzystencjalny

 przysł. egzystencjalistycznie

Wiktionary


egzystencjalistyczny

w fi­lo­zo­fii: do­ty­czą­cy eg­zy­sten­cja­li­sty lub eg­zy­sten­cja­liz­mu - kie­run­ku fi­lo­zo­ficz­ne­go


SJP.pl


egzystencjalizm

kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny, któ­re­go przed­mio­tem ana­li­zy jest in­dy­wi­du­al­na eg­zy­sten­cja czło­wie­ka, pod­kre­śla­ją­cy od­po­wie­dzial­ność czło­wie­ka za jego czyny; fi­lo­zo­fia eg­zy­sten­cjal­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. współ­czes­ny kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny, któ­re­go przed­mio­tem badań są in­dy­wi­du­al­ne losy jed­nost­ki ludz­kiej;

 (1.2) psych. ho­li­stycz­na te­o­ria oso­bo­wo­ści i szko­ła te­ra­pe­u­tycz­na, zro­dzo­na na grun­cie ruchu hu­ma­ni­stycz­ne­go w psy­cho­lo­gii;

Wiktionary

Eg­zy­sten­cja­lizm (od ła­ciń­skie­go słowa "exi­sten­tia" — ist­nie­nie), czyli „fi­lo­zo­fia eg­zy­sten­cji” – XX-wiecz­ny nurt fi­lo­zo­ficz­ny, li­te­rac­ki i kul­tu­ro­wy do­ty­czą­cy życia i ludz­kiej eg­zy­sten­cji w świe­cie, wy­bo­rów mo­ral­nych oraz ról ży­cio­wych, a także miej­sca, w któ­rym się znaj­du­je­my.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɨstɛ̃nˈt͡sʲjalʲism̥, AS: egzystẽncʹi ̯alʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzystencjalistka ż., egzystencja ż., egzystencjalista m.

 czas. egzystować ndk.

 przym. egzystencjalny

Wiktionary


egzystencjalność

cecha cze­goś od­no­szą­ce­go się do ist­nie­nia czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. zdol­ność ist­nie­nia bę­dą­ca cechą bytu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzystencja ż., egzystowanie n.

 czas. egzystować ndk.

 przym. egzystencjalny

 przysł. egzystencjalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bytowość

Wiktionary


egzystencjalny

1. w fi­lo­zo­fii: od­no­szą­cy się do ist­nie­nia, do­ty­czą­cy ist­nie­nia;
2. fi­lo­zo­fia eg­zy­sten­cjal­na - kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny, któ­re­go przed­mio­tem ana­li­zy jest in­dy­wi­du­al­na eg­zy­sten­cja czło­wie­ka, jego miej­sce i rola w świe­cie oraz który odrzu­cał spo­łecz­ny i hi­sto­rycz­ny de­ter­mi­nizm, któ­re­mu pod­le­gać mia­ło­by życie jed­nost­ki ludz­kiej; eg­zy­sten­cja­lizm;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie: zda­nie eg­zy­sten­cjal­ne - zda­nie lo­gicz­ne, pro­ste, ma­ją­ce cha­rak­ter stwier­dze­nia, że coś ist­nie­je lub nie ist­nie­je;
4. w lo­gi­ce: kwan­ty­fi­ka­tor eg­zy­sten­cjal­ny - ope­ra­tor, który wiąże zmien­ne wolne w funk­cji zda­nio­wej, czy­niąc z niej zda­nie stwier­dza­ją­ce ist­nie­nie obiek­tów; czyta się go naj­czę­ściej "ist­nie­je takie x, że..."


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. do­ty­czą­cy eg­zy­sten­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) pra­co­ho­lizm wy­ra­sta z trud­no­ści wy­wo­ła­nych stre­sem (za­wo­do­wym, ro­dzin­nym) lub in­nych wy­da­rzeń, ta­kich jak: kry­zys toż­sa­mo­ści, tak zwany kry­zys wieku śred­nie­go, kry­zys eg­zy­sten­cjal­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzystencja ż., egzystowanie n., egzystencjalizm m., egzystencjalista m., egzystencjalistka ż., egzystencjalność ż.

 czas. egzystować ndk.

Wiktionary


egzystencjonalny

prze­sta­rza­le: eg­zy­sten­cjal­ny


SJP.pl


egzystowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|eg­zy­sto­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. egzystować ndk.

 przym. egzystencjalny

 rzecz. egzystencjalność ż.

Wiktionary


egzystować

1. być, ist­nieć; by­to­wać;
2. funk­cjo­no­wać w świa­do­mo­ści, w kul­tu­rze itp.;
3. wieść ogra­ni­czo­ne życie, nie móc roz­wi­jać się w pełni


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) być, ist­nieć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eg­zy­sto­wać w skraj­nie trud­nych wa­run­kach kli­ma­tycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɡzɨˈstɔvat͡ɕ, AS: egzystovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzystencjalność ż., egzystowanie n., egzystencjalizm m., egzystencja

 przym. egzystencjalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) być, istnieć, żyć

Wiktionary


egzyt

płat po zew­nętrz­nej ścia­nie od­nó­ża sta­wo­no­gów


SJP.pl

Egzyt, egzit – zew­nętrz­ny płat pro­to­po­di­tu od­nó­ża niek­tó­rych sta­wo­no­gów.

Egzyt pre­kok­so­po­di­tu okre­śla­ny jest jako pre­e­pi­po­dit i spo­ty­ka­ny m.in. u bez­pan­ce­rzow­ców i cien­ko­pan­ce­rzow­ców. Bar­dziej po­wszech­nie wy­stę­pu­je egzyt kok­so­po­di­tu zwany epi­po­di­tem, spo­ty­ka­ny u try­lo­bi­tów, ostro­go­nów i niek­tó­rych sko­ru­pia­ków. Czę­sto pełni funk­cje od­de­cho­we. Egzyt ba­zi­po­di­tu ma zwy­kle czę­sto formę czło­no­wa­nej ga­łę­zi, zwa­nej eg­zo­po­di­tem, a jego obec­ność uwa­ża­na jest za pier­wot­ną wśród sta­wo­no­gów.

Wikipedia


eh

ech; wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy znie­chę­ce­nie, znie­cier­pli­wie­nie itp.


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy w za­leż­no­ści od kon­tek­stu znie­cier­pli­wie­nie, znie­chę­ce­nie, roz­go­ry­cze­nie, nie­za­do­wo­le­nie, obo­jęt­ność, lek­ce­wa­że­nie, żal, roz­pacz, sprze­ciw

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eh, same z tym kło­po­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛx, AS: eχ

Wiktionary


ehe

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy zgodę, przy­ta­knię­cie; yhy, eche, mhm


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy przy­ta­knię­cie lub zgodę w spo­sób nied­ba­ły

 (1.2) wy­ra­ża­ją­cy de­za­pro­ba­tę bądź wy­rzut

 (1.3) wy­ra­ża­ją­cy po­gróż­kę

 (1.4) wy­ra­ża­ją­cy za­do­wo­le­nie z za­sko­cze­nia czymś nie­o­cze­ki­wa­nym

 (1.5) wy­ra­ża­ją­cy po­wąt­pie­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ehe, też bym się napił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈxɛ, AS: eχe

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) no, OK, okej, tak

 (1.5) jasne

Wiktionary


ehm

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy chrzą­knię­cie lub westch­nię­cie; yhm, uhm


SJP.pl


ehrenberg

naz­wi­sko, m.in. Gu­staw Eh­ren­berg (1818-1895), pol­ski poeta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eh­ren­berg – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ari­zo­na, w hrab­stwie La Paz
  • Eh­ren­berg – dziel­ni­ca Al­ten­bur­ga
  • Eh­ren­berg – dziel­ni­ca Pfaf­fen­ho­fen an der Ilm
  • Eh­ren­berg – gmina w kraju związ­ko­wym Tu­ryn­gia, w po­wie­cie Hild­burg­ha­u­sen
  • Eh­ren­berg (Rhön) – gmina w kraju związ­ko­wym Hesja, w po­wie­cie Fulda
  • Chri­stian Gott­fried Eh­ren­berg – nie­miec­ki przy­rod­nik
  • Gu­staw Eh­ren­berg – pol­ski poeta
  • Ka­zi­mierz Eh­ren­berg – pol­ski dzien­ni­karz
  • (58579) Eh­ren­berg – pla­ne­to­i­da
  • Eh­ren­burg

Wikipedia


ehrlich

naz­wi­sko, m.in. Paul Ehr­lich (1854-1915), nie­miec­ki che­mik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aloj­zy Ehr­lich – te­ni­si­sta sto­ło­wy
  • An­drzej Ehr­lich – pol­ski tłu­macz
  • Ar­nold Ehr­lich – ad­wo­kat
  • Emi­lia Ehr­lich – sio­stra za­kon­na ur­szu­lan­ka
  • Eugen Ehr­lich – au­striac­ki praw­nik i so­cjo­log prawa
  • Hen­ryk Ehr­lich – re­dak­tor, ad­wo­kat
  • Lud­wik Ehr­lich – pol­ski praw­nik
  • Mar­cin Ehr­lich – pol­ski le­karz
  • Paul Ehr­lich – nie­miec­ki che­mik i bak­te­rio­log, la­u­re­at Na­gro­dy Nobla
  • Paul R. Ehr­lich – ame­ry­kań­ski bio­log
  • Paul i Ri­chard Ehr­lich – nie­miec­cy ar­chi­tek­ci, bra­cia
  • Ro­bert Ehr­lich – ame­ry­kań­ski po­li­tyk

Wikipedia


ehud

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

Ehud (hebr. אֵהוּד, gr. "Judes") – po­stać bi­blij­na (Sę­dzia) ze Sta­re­go Te­sta­men­tu. Był on dru­gim z sę­dziów – jego po­przed­ni­kiem był Ot­niel.

Le­wo­ręcz­ny Iz­ra­e­li­ta z ple­mie­nia Be­nia­mi­na. Ehud ob­my­ślił chy­try i zu­chwa­ły plan za­bi­cia Eglo­na, króla Moabu, który uci­skał część Iz­ra­e­la, włącz­nie ze wschod­nią czę­ścią kraju na­le­żą­cą do ple­mie­nia Ehuda. Po za­bi­ciu Eglo­na Ehud ze­brał armię i po­ko­nał Mo­a­bi­tów, uwal­nia­jąc swój naród.

Wikipedia


eichelberger

naz­wi­sko


SJP.pl


eichendorf

rze­czow­nik

 (1.1) geogr. gmina w Ba­wa­rii;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ei­chen­dorf – gmina tar­go­wa w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Din­gol­fing-Lan­dau
  • Bo­le­ścin
  • Dą­bro­wa
  • Ei­chen­dorff

Wikipedia


eichendorff

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jo­seph von Ei­chen­dorff – ślą­ski poeta
  • Ei­chen­dorff – ród
  • Ei­chen­dorf

Wikipedia


eichhornia

by­li­na pły­wa­ją­ca o gru­bych li­ściach ze­bra­nych w pęcz­ki i nie­bie­skich lub fio­le­to­wych kwia­tach; ei­chor­nia


SJP.pl


eichlerówna

naz­wi­sko, m.in. Irena Eich­le­rów­na (1908-1990), pol­ska ak­tor­ka


SJP.pl


eichmann

[czy­taj: aj­śman] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adolf Eich­mann – nie­miec­ki funk­cjo­na­riusz na­zi­stow­ski, lu­do­bój­ca, zbrod­niarz wo­jen­ny
  • Bernd Eich­mann – nie­miec­ki pił­karz i tre­ner
  • Edu­ard Eich­mann – nie­miec­ki te­o­log
  • Eric Eich­mann – ame­ry­kań­ski pił­karz
  • Frie­drich von Eich­mann – pru­ski po­li­tyk
  • Ingo Eich­mann – czło­nek SS i ge­sta­po
  • Jo­han­na Eich­mann – nie­miec­ka za­kon­ni­ca
  • Jo­hann Bern­hard Chri­stoph Eich­mann – nie­miec­ki praw­nik
  • Karl Eich­mann – nie­miec­ki praw­nik
  • Klaus Eich­mann – nie­miec­ki im­mu­no­log
  • Léo Eich­mann – szwaj­car­ski bram­karz
  • Marc Eich­mann – szwaj­car­ski ho­ke­i­sta

Wikipedia


eichornia

by­li­na pły­wa­ją­ca o gru­bych li­ściach ze­bra­nych w pęcz­ki i nie­bie­skich lub fio­le­to­wych kwia­tach; eich­hor­nia


SJP.pl

Ei­chor­nia ("Eich­hor­nia") – ro­dzaj ro­ślin wod­nych z ro­dzi­ny roz­pła­wo­wa­tych ("Pon­te­de­ria­ce­ae"). Obej­mu­je 6 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych pier­wot­nie w tro­pi­kach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i 1 ga­tu­nek z Afry­ki. Niek­tó­re ga­tun­ki zo­sta­ły roz­prze­strze­nio­ne sze­rzej, zwła­szcza ei­chor­nia gru­bo­o­gon­ko­wa jest ga­tun­kiem in­wa­zyj­nym na wielu kon­ty­nen­tach.

Wikipedia


eide

Eide – nor­we­skie mia­sto i gmina le­żą­ca w re­gio­nie Møre og Roms­dal.

Eide jest 357. nor­we­ską gminą pod wzglę­dem po­wierzch­ni.

Wikipedia


eidetyczny

[czy­taj: ej­de­tycz­ny] wła­ści­wy zja­wi­sku prze­ży­wa­nia niez­wy­kle ży­wych wy­o­bra­żeń; ej­de­tycz­ny


SJP.pl


eidofor

apa­rat pro­jek­cyj­ny do wyś­wiet­la­nia obra­zu na dużą po­wierzch­nię


SJP.pl


eidos

u Ed­mun­da Hus­ser­la: isto­ta jako ide­al­ny przed­miot myśli


SJP.pl


eiffel

naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Gu­sta­ve Eif­fel [czy­taj: gusTAW eFEL] - in­ży­nier fran­cu­ski (1832-1923) * forma do­peł­nia­cza l.poj. "Eif­fla" moż­li­wa tylko w po­łą­cze­niu "wieża Eif­fla"


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eif­fel – język pro­gra­mo­wa­nia
  • Gu­sta­ve Eif­fel – fran­cu­ski in­ży­nier
  • Eifel – pasmo gór­skie i hi­sto­rycz­na kra­i­na w Niem­czech
  • Jean Effel – fran­cu­ski ry­sow­nik

Wikipedia


eiger

[czy­taj: ajger] masyw w Al­pach Ber­neń­skich, w Szwaj­ca­rii


SJP.pl

Eiger – szczyt w Al­pach Ber­neń­skich o wy­so­ko­ści 3970 me­trów n.p.m. Jest naj­bar­dziej znaną górą w hi­sto­rii al­pi­niz­mu ek­stre­mal­ne­go. Wraz z Mönchem i Jung­frau two­rzy trio ("Dre­i­ge­stirn") wiel­kich szczy­tów w pół­noc­nej czę­ści Ber­ner Ober­land w Szwaj­ca­rii. Jego pół­noc­na ścia­na znana jest pod kil­ko­ma naz­wa­mi: "Ei­ger­wand", "Nord­wand" lub "Mord­wand" (Mor­der­cza Ścia­na) – ta ostat­nia to nazwa, jaką za­czę­to okre­ślać ją po wielu tra­gicz­nie za­koń­czo­nych pró­bach jej zdo­by­cia.

Wikipedia


eightisowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­cho­dzą­cy z lat 80. XX wieku, zwią­za­ny z tym okre­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­łą­czy­li­śmy sznyt roc­ko­wy, R'n'B i eigh­ti­so­wy, wszyst­kie świa­ty zmik­so­wa­li­śmy – a prze­de wszyst­kim zro­bi­li­śmy ka­wa­łek, który wy­ko­ny­wa­ny na żywo wznie­cał pie­kiel­ny ogień.

Wiktionary


eikozan

alkan o dwu­dzie­stu ato­mach węgla w łań­cu­chu


SJP.pl


eikozanoid

1. hor­mo­ny o wszech­stron­nym dzia­ła­niu
2. bio­lo­gicz­nie ak­tyw­ne do­dat­ki do żyw­no­ści, są to pro­duk­ty ut­le­nia­nia 20-wę­glo­wych wie­lo­nie­na­sy­co­nych kwa­sów tłu­szczo­wych


SJP.pl


eikozanoidy

nie­na­sy­co­ne kwasy tłu­szczo­we o roz­ga­łę­zio­nym łań­cu­chu


SJP.pl

Ei­ko­za­no­i­dy, iko­za­no­i­dy (gr. εἴκοσι, ei­ko­si = dwa­dzie­ścia, czyli za­wie­ra­ją­ce 20 ato­mów węgla) – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych bę­dą­cych pro­duk­ta­mi prze­mian nie­zbęd­nych nie­na­sy­co­nych kwa­sów tłu­szczo­wych (NNKT):

Wikipedia


eile

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ma­rian Eile - wie­lo­let­ni re­dak­tor na­czel­ny ty­god­ni­ka „Prze­krój”,
  • Hen­ryk Eile - praw­nik, hi­sto­ryk ad­mi­ni­stra­cji, pu­bli­cy­sta, puł­kow­nik in­ten­dent Woj­ska Pol­skie­go, oj­ciec Ma­ria­na Eile.

Wikipedia


eindhoven

[czy­taj: ajnDOwen] mia­sto w Ho­lan­dii


SJP.pl

Eind­ho­ven – mia­sto na po­łud­niu Ho­lan­dii, w pro­win­cji Bra­ban­cja Pół­noc­na, po­ło­żo­ne nad rzeką Dom­mel (do­rze­cze Mozy). Po­wierzch­nia wy­no­si 88,84 km², z czego 87,75 km² to ląd, a 1,09 km² to te­re­ny za­la­ne wodą. Mia­sto liczy 225 tys. miesz­kań­ców (2012), co czyni je pią­tym pod wzglę­dem lud­no­ści w Ho­lan­dii.

Wikipedia


einstein

[czy­taj: ajnsz­tajn] pro­mie­niot­wór­czy pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 99 i sym­bo­lu Es; ajnsz­tajn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Es i licz­bie ato­mo­wej 99;

 (1.2) fiz. zob. ajnsz­tajn.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. przen. ktoś mądry

 (2.2) pot. iron. ktoś, kto po­peł­nił ba­nal­ny błąd lub cze­goś nie za­u­wa­żył

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­bert Ein­ste­in – fizyk te­o­re­tycz­ny
  • ein­ste­in (sym­bol Es) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy ak­ty­now­ców
  • ajnsz­tajn (ein­ste­in) – jed­nost­ka licz­no­ści fo­to­nów
  • Al­fred Ein­ste­in – mu­zy­ko­log nie­miec­ki
  • Ob­ser­wa­to­rium Ein­ste­in – te­le­skop kos­micz­ny
  • Ein­ste­in@Home – pro­jekt przet­wa­rza­nia roz­pro­szo­ne­go
  • Ein­ste­in (film) – film w re­ży­se­rii Li­lia­ny Ca­va­ni
  • (2001) Ein­ste­in – pla­ne­to­i­da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma ein­ste­in?

 (2.1) — Do­sta­łem 5 z fi­zy­ki! — Wow! Jaki ein­ste­in.

 (2.2) — Nie mogę za­pa­lić sku­te­ra! Co ja mam zro­bić?! — Ein­ste­i­nie! Nie prze­krę­ci­łeś klu­czy­ka!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈajn͇ʃtajn, AS: ai ̯ṇštai ̯n

Wiktionary

Powiązane:

 przym. einsteinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Es

Wiktionary


einsteinowski

[czy­taj: ajnsz­taj­now­ski] przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ein­ste­i­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


einsteinowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ein­ste­i­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. einstein

Wiktionary


eintopf

[czy­taj: ajn­topf] z nie­miec­kie­go: pro­ste danie, przy­go­to­wa­ne z róż­nych skład­ni­ków w jed­nym garn­ku; danie jed­no­garn­ko­we


SJP.pl

Ein­topf (wym. ajn­topf – niem. dosł. „jeden gar­nek”) – po­tra­wa jed­no­garn­ko­wa (jed­no­da­nio­wa), tre­ści­wy po­si­łek przy­go­to­wy­wa­ny w jed­nym na­czy­niu, za­stę­pu­ją­cy cały obiad.

Wikipedia


eintracht

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ein­tracht Brunsz­wik
  • Ein­tracht Frank­furt
  • Ein­tracht Wetz­lar

Wikipedia


eipt

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. Egipt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We wszem Eip­cie nie był ni­je­den ko­ściół. → W całym Egip­cie nie było żad­ne­go ko­ścio­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛjipt, AS: ei ̯ipt

Wiktionary


eirene

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: córka Zeusa i Te­mi­dy, bo­gi­ni po­ko­ju;
2. księ­życ Jo­wi­sza


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ei­re­ne – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Zeusa i Te­mi­dy, bo­gi­ni po­ko­ju
  • Ei­re­ne – księ­życ
  • Ei­re­ne – ma­lar­ka

Wikipedia


eis

dźwięk e pod­wyż­szo­ny o pół tonu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk e pod­wyż­szo­ny o pół­ton;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Estra­da i Stu­dio – ma­ga­zyn ogól­no­pol­ski
  • Eis – dźwięk w mu­zy­ce
  • Exe­cu­ti­ve In­for­ma­tion Sy­stems – sy­stem kom­pu­te­ro­wy
  • Eis – raper
  • En­glish In­sti­tu­te of Sport – kom­pleks wi­do­wi­sko­wo-spor­to­wy w Shef­field
  • Eiss

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛjs, AS: ei ̯s

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. E♯

Wiktionary


eisenach

[czy­taj: AJzenach] mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

Ei­se­nach – mia­sto w cen­tral­nej czę­ści Nie­miec, w kraju związ­ko­wym Tu­ryn­gia, w po­wie­cie Wart­burg. Do 30 czerw­ca 2021 mia­sto na pra­wach po­wia­tu.

Wikipedia


eisenhower

naz­wi­sko, np. Dwight David Ei­sen­ho­wer (1890-1969), po­li­tyk ame­ry­kań­ski, w la­tach 1953-1961 pre­zy­dent Sta­nów Zjed­no­czo­nych


SJP.pl


eisenstein

naz­wi­sko, m.in. Sier­giej Ei­sen­ste­in (1898-1948), ro­syj­ski re­ży­ser


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ei­sen­ste­in – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Price
  • Železná Ruda (niem. Markt Ei­sen­ste­in)
  • Ei­sen­ste­in – szczyt w Al­pach Türnitzkich
  • Ba­y­e­risch Ei­sen­ste­in – gmina w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Regen
  • Ga­briel von Ei­sen­ste­in – bo­ha­ter ope­ret­ki Zem­sta
  • Mi­cha­ił Osi­po­wicz Ei­sen­ste­in – ro­syj­ski ar­chi­tekt i in­ży­nier
  • Sier­giej Mi­chaj­ło­wicz Ei­sen­ste­in – ro­syj­ski re­ży­ser
  • dwo­rzec Železná Ruda - Ba­y­e­risch Ei­sen­ste­in
  • (20174) Ei­sen­ste­in – pla­ne­to­i­da

Wikipedia


eisis

[czy­taj: eis-is] dźwięk e pod­wyż­szo­ny o dwa pół­to­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk e pod­wyż­szo­ny o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwię­ki eisis na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: eisis¹, eisis², Eisis, eisis°.

Eisis – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla eisis¹ wy­no­si około 370 Hz. Jest to pod­wyż­szo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go krzy­ży­ka dźwięk e. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne (o tej samej wy­so­ko­ści) to: fis i ges.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛjsʲis, AS: ei ̯sʹis

Wiktionary


eisler

naz­wi­sko


SJP.pl


ej

po­tocz­nie: wy­krzy­knik ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie czy­jejś uwagi; hej, hejże


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. …uży­wa­ny w celu zwró­ce­nia czy­jejś uwagi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • En­cyc­lo­pa­e­dia Ju­da­i­ca
  • Elton John
  • Eric John­son
  • Eddie Jor­dan
  • EJ Hol­den – sa­mo­chód
  • The Eco­no­mic Jo­ur­nal
  • ek­sa­dżul – try­lion (1018) dżuli (z prze­drost­kiem eksa)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ej, ty w czer­wo­nej czap­ce – prze­stań tak robić!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛj, AS: ei ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hej, hejże

Wiktionary


ejajowy

po­tocz­nie: zwią­za­ny ze sztucz­ną in­te­li­gen­cją (AI)


SJP.pl


ejakulacja

wy­trysk na­sie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. wy­trysk sper­my (na­sie­nia);

Wiktionary

Eja­ku­la­cja ( eia­cu­la­tio ‘wy­trysk’) – wy­trysk na­sie­nia (sper­my), zaz­wy­czaj za­wie­ra­ją­ce­go plem­ni­ki, z prą­cia, po­przez cewkę mo­czo­wą. Jest to koń­co­wy etap i na­tu­ral­ny cel mę­skiej, a także nie­zbęd­ny ele­ment na­tu­ral­ne­go za­plem­nie­nia. Eja­ku­la­cja jest zja­wi­skiem ne­u­ro­bio­lo­gicz­nym re­gu­lo­wa­nym oś­rod­ko­wo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas eja­ku­la­cji z ciała samca zo­sta­je wy­rzu­co­na por­cja sper­my, czemu czę­sto to­wa­rzy­szy uczu­cie or­gaz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛjakuˈlat͡sʲja, AS: ei ̯akulacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ejakulat mrz.

 czas. ejakulować

 przym. ejakulacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wytrysk

Wiktionary


ejakulacyjny

→ eja­ku­la­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy eja­ku­la­cji

Wiktionary

Patrz:

ejakulacja

Powiązane:

 rzecz. ejakulacja ż.

Wiktionary


ejakulat

płyn za­wie­ra­ją­cy plem­ni­ki wy­da­la­ny pod­czas eja­ku­la­cji; sper­ma; na­sie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. por­cja na­sie­nia wy­dzie­la­ne­go przez osob­ni­ka mę­skie­go pod­czas wy­try­sku

Wiktionary

Eja­ku­lat – por­cja sper­my wy­rzu­ca­na pod­czas eja­ku­la­cji. U czło­wie­ka prze­waż­nie 2–5 mi­li­li­trów (tzw. nor­mo­sper­mia), za­wie­ra­ją­ca pra­wi­dło­wo po­wy­żej 6g biał­ka na każde 100 mi­li­li­trów. Szczy­to­wą ob­ję­tość osią­ga u męż­czyzn w wieku 30–35 lat, zaś pa­ra­metr ten gwał­tow­nie spada u męż­czyzn po­wy­żej 55.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W jego eja­ku­la­cie zna­le­zio­no nie­pra­wi­dło­we plem­ni­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ejakulacja ż., preejakulat mrz.

 czas. ejakulować ndk.

Wiktionary


ejakulować

wy­da­lać (wy­da­lić) na­sie­nie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny lub do­ko­na­ny

 (1.1) fizj. seks. wy­da­lać na­sie­nie w wy­ni­ku or­gaz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­cjent eja­ku­lo­wał pod­czas ba­da­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) ejakulacja ż., ejakulat mrz., ejakulowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wytryskać, wytryskiwać

Wiktionary


ejber

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. chło­pa­czy­sko, roz­ra­bia­ka, ło­bu­ziak, nic­poń

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. przest. nie­o­krze­sa­ny osi­łek o nie­spo­koj­nym, po­bud­li­wym cha­rak­te­rze; chu­li­gan

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rojber

 (1.2) chojrak, kozak

Wiktionary


ejdetyczka

ko­bie­ta ma­ją­ca zdol­ność prze­ży­wa­nia niez­wy­kle ży­wych wy­o­bra­żeń


SJP.pl


ejdetyczny

wła­ści­wy zja­wi­sku prze­ży­wa­nia niez­wy­kle ży­wych wy­o­bra­żeń; ei­de­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ej­de­tyz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­kie­dy obra­zy ej­de­tycz­ne są tak żywe, że jed­nost­ka nie może ich odróż­nić od rze­czy­wi­stych przed­mio­tów; czę­ściej to się zda­rza, gdy do­ty­czy pro­stych przed­mio­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ejdetyzm mrz., ejdetyk mos., ejdetyczka ż.

 przysł. ejdetycznie

Wiktionary


ejdetyk

czło­wiek zdol­ny do prze­ży­wa­nia wy­o­bra­żeń w spo­sób niez­wy­kle wy­ra­zi­sty


SJP.pl


ejdetyka

czło­wiek zdol­ny do prze­ży­wa­nia wy­o­bra­żeń w spo­sób niez­wy­kle wy­ra­zi­sty


SJP.pl


ejdetyzm

zdol­ność prze­ży­wa­nia niez­wy­kle ży­wych, wy­ra­zi­stych wy­o­bra­żeń; wła­ści­wa gł. dzie­ciom, ar­ty­stom etc.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. zdol­ność do prze­ży­wa­nia niez­wy­kle ży­wych wy­o­bra­żeń;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li więc nawet nie ce­cho­wał go ej­de­tyzm, to przy­najm­niej jego zdol­no­ści wy­o­bra­że­nio­we były na pewno po­nad­prze­cięt­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ejdetyka ż., ejdetyk mos., ejdetyczka ż.

 przym. ejdetyczny

 przysł. ejdetycznie

Wiktionary


ejds

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) pot. AIDS

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Babka, z którą byłeś przed chwi­lą, ma ejdsa! — krzy­kną­łem. — Co? (…) Ja­kie­go ejdsa? Zgry­wa­cie się ze mnie?

Wiktionary


ejdsowiec

[czy­taj: ejt­so­wiec] po­tocz­nie: czło­wiek chory na AIDS; aid­so­wiec, AIDS-owiec


SJP.pl


ejdsowy

zwią­za­ny z AIDS (cho­ro­bą za­kaź­ną); aid­so­wy, AIDS-owy


SJP.pl


ejdys

naz­wi­sko


SJP.pl


ejector

urzą­dze­nie za­sy­sa­ją­ce ciecz lub ciało syp­kie z prze­strze­ni o ci­śnie­niu niż­szym od at­mos­fe­rycz­ne­go i wtła­cza­ją­ce je do prze­strze­ni o ci­śnie­niu at­mos­fe­rycz­nym; eżek­tor, ejek­tor


SJP.pl


ejekcja

wstrzy­knię­cie


SJP.pl


ejektor

urzą­dze­nie za­sy­sa­ją­ce ciecz lub ciało syp­kie z prze­strze­ni o ci­śnie­niu niż­szym od at­mos­fe­rycz­ne­go i wtła­cza­ją­ce je do prze­strze­ni o ci­śnie­niu at­mos­fe­rycz­nym; eżek­tor, ejec­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ro­dzaj pompy zwęż­ko­wej do za­sy­sa­nia gazów lub cie­czy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eżektor

Wiktionary


ejlacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ej­la­tem, do­ty­czą­cy Ej­la­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ejlat mrz.

Wiktionary


ejlat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wym Iz­ra­e­lu, ku­rort nad Mo­rzem Czer­wo­nym;

Wiktionary

, hist. Elat, Elot, El-Paran, Be­re­ni­ka, Ajla (hebr. ‏אילת‎; arab. إيلات) – por­to­we mia­sto po­ło­żo­ne w Dy­stryk­cie Po­łud­nio­wym w Iz­ra­e­lu.

Jest naj­da­lej po­ło­żo­nym na po­łud­nie mia­stem Iz­ra­e­la – leży w po­łud­nio­wej czę­ści pu­sty­ni Negew, na po­łud­nie od ki­bu­cu Elot. Jed­no­cze­śnie jest je­dy­nym iz­ra­el­skim por­tem mor­skim nad Za­to­ką Akaba (Morze Czer­wo­ne). Jest to ważny oś­ro­dek prze­my­sło­wy gra­ni­czą­cy z egip­ską miej­sco­wo­ścią Taba i jor­dań­skim mia­stem por­to­wym Akaba.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na pla­ża­a­ży w Ej­la­cie rekin za­a­ta­ko­wał pły­wa­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ejlacki

Wiktionary


ejlejtyja

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­gi­ni opie­ku­ją­ca się ro­dzą­cy­mi ko­bie­ta­mi


SJP.pl

Ej­lej­ty­ja (gr. Εἰλείθυια Eileíthyia, łac. Lu­ci­na) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni po­ro­du, po­ło­gu, córka Zeusa i Hery oraz sio­stra He­faj­sto­sa, Aresa, Hebe i Eris.

Ważne miej­sca kultu znaj­do­wa­ły się na Kre­cie i Delos.

W wie­rze­niach Rzy­mian jej od­po­wied­ni­ka­mi były Ju­no­na z przy­dom­kiem Lu­ci­na jako pa­tron­ka po­ro­du i ko­biet w po­ło­gu, oraz Natio jako bo­gi­ni na­ro­dzin.

Wikipedia


ejragolski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ej­ra­go­ły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ejragoła ż.

Wiktionary


ejragoła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu ko­wień­skim.

Wiktionary

Ej­ra­go­ła (lit. "Ario­ga­la", żmudz. "Ariu­o­ga­la") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne nad brze­giem rzeki Du­bis­sy w okrę­gu ko­wień­skim, 31 km od Ro­sie­ni.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛj.raˈɡɔ.wa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ejragolski

Wiktionary


ejrene

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z hor; uo­so­bie­nie po­ko­ju; wy­o­bra­ża­na z małym Plu­to­sem na ręku i ro­giem ob­fi­to­ści


SJP.pl

Ej­re­ne, Ei­re­ne (gr. Εἰρήνη Eirḗnē ‘pokój’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni po­ko­ju, córka Zeusa i Te­mi­dy.

Wy­o­bra­ża­na z małym Plu­to­sem (bó­stwem bo­gact­wa) na ręce, ro­giem ob­fi­to­ści i ga­łąz­ką oliw­ną. Na­zy­wa­na „matką bo­gact­wa i cza­rów wios­ny”. Jedna z hor, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Pax.

Wikipedia


ejrometr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opt. erio­metr

Wiktionary


ejsmond

naz­wi­sko


SJP.pl


ejsmont

naz­wi­sko


SJP.pl


ejszeryszecki

do­ty­czą­cy Ej­sze­ry­szek, osady w po­wie­cie su­wal­skim


SJP.pl


ejszeryszki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­la­skim;

Wiktionary

Ej­sze­rysz­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Rutka-Tar­tak.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ostat­nio na mi­ni­ste­rial­ną listę pro­duk­tów tra­dy­cyj­nych zo­sta­ły wpi­sa­ne wę­dzon­ki ze wsi Ej­sze­rysz­ki na Su­wal­szczyź­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ejszeryszecki

Wiktionary


ejszyski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ej­szy­szek, zwią­za­ny z Ej­szysz­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W okre­sie oku­pa­cji hit­le­row­skiej miesz­kań­cy pa­ra­fii ej­szy­skiej wal­czy­li o wol­ność oj­czyz­ny w sze­re­gach AK…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ejszyszki nmos., ejszyszczanin m., ejszyszczanka ż.

Wiktionary


ejszyszczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ej­szy­szek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ej­szy­szcza­nin w ska­fan­drze nur­ko­wym pró­bo­wał prze­my­cić pa­pie­ro­sy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ejszyszki nmos.

:: fż. ejszyszczanka ż.

 przym. ejszyski

Wiktionary


ejszyszki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Lit­wie w re­jo­nie so­lecz­nic­kim;

Wiktionary

Ej­szysz­ki (lit. "Eišiškės"; biał. Эйшышкі; ji­dysz איישישאָק "Ej­szi­szok" lub []) – mia­sto na Lit­wie po­ło­żo­ne na po­łud­nie od Wilna, w re­jo­nie so­lecz­nic­kim, tuż przy gra­ni­cy z Bia­ło­ru­sią, na Wy­so­czyź­nie Pod­la­sko-Bia­ło­ru­skiej, na hi­sto­rycz­nym Szla­ku im. Mar­szał­ka Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go, uz­na­wa­ne za naj­bar­dziej pol­skie mia­sto na świe­cie, za­miesz­ka­ne przez 3,5 tys.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do dru­giej wojny świa­to­wej więk­szość miesz­kań­ców Ej­szy­szek sta­no­wi­li Żydzi, obec­nie są to Po­la­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛjˈʂɘʂ.ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ejszyszczanin m., ejszyszczanka ż.

 przym. ejszyski

Wiktionary


ejtisowy

po­tocz­nie: taki, jak w la­tach 80. XX wieku


SJP.pl


ejtisy

po­tocz­nie: lata 80. XX wieku


SJP.pl


ejże

książ­ko­wo:
1. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy nie­do­wie­rza­nie;
2. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy prze­stro­gę lub po­gróż­kę; oj


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. przest. …uży­wa­ny w celu zwró­ce­nia czy­jejś uwagi (do wy­ra­ża­nia za­sko­cze­nia, nie­do­wie­rza­nia, znie­cier­pli­wie­nia, na­ga­ny albo po­na­gle­nia - za­leż­nie od kon­tek­stu)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ejże, ru­szaj­my już!

Wiktionary


eka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. na­roż­nik bu­dyn­ku, kąt w po­mie­szcze­niu

 (1.2) reg. pozn. mło­dzie­żo­wa grupa ko­le­żeń­ska (czę­sto ło­bu­zer­ska lub zło­dziej­ska) z tej samej dziel­ni­cy bądź ulicy;

 (1.3) reg. pozn. sport. rzut rożny w piłce noż­nej

Wiktionary

Eka – w gwa­rze poz­nań­skiej miej­ska grupa ko­le­żeń­ska po­cho­dzą­ca z jed­nej dziel­ni­cy lub oko­li­cy; także po­wią­za­na te­ry­to­rial­nie grupa zło­dziej­ska.

Nazwa po­cho­dzi od poz­nań­skiej grupy bi­ki­nia­rzy, któ­rzy wspól­nie spę­dza­li razem wiele czasu na ro­gach (niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nagle zza eki wy­sko­czył jakiś gzik w obrzym­pa­nej sza­bra­ce.

 (1.2) Eka zza win­kla ino szpy­co­wa­ła na mele zez na­szy­go fyrt­la. → Nasza pacz­ka zza rogu tylko spo­zie­ra­ła na dzie­wu­chy z na­szej dziel­ni­cy.

 (1.2) Trzy­mać to se mo­żesz, ile chcesz, na ulicy, ale tutej jest spo­wiedź świę­ta przed ko­le­ga­mi z eki. (…) A przed eką ino sie praw­dę gada. A jak kto kła­mie, to w try­mi­ga z eki może kopa w dupę do­stać i niech se szuka in­dziej ko­le­gów, co go na ro­bo­tę biorą.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) winkiel, węgieł

 (1.2) paczka, chłopaki; banda, szajka

 (1.3) róg, korner

Wiktionary


eka-pierwiastek

pier­wia­stek, któ­re­go ist­nie­nie i wła­ści­wo­ści zo­sta­ły prze­wi­dzia­ne na pod­sta­wie prawa okre­so­wo­ści i bu­do­wy ukła­du okre­so­we­go, niez­na­ny w mo­men­cie pu­bli­ko­wa­nia ukła­du okre­so­we­go w 1869 r. przez Men­de­le­je­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek prze­wi­dzia­ny przez Men­de­le­je­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛka‿pʲjɛrˈvʲjastɛk, AS: eka‿pʹi ̯ervʹi ̯astek

Wiktionary


ekaglin

gal; dawna nazwa sto­so­wa­na dla pier­wiast­ka prze­wi­dzia­ne­go przez te­o­rię, przed jego rze­czy­wi­stym od­kry­ciem


SJP.pl


ekawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Łot­wie, sie­dzi­ba gminy Ekawa

 (1.2) geogr. rzeka na Łot­wie, do­pływ Le­lu­py

Wiktionary

Ekawa ( Ie­ca­va, niem. hist. "Eckau") – mia­sto w no­vad­sie Ba­u­ska, na Łot­wie. Po­ło­żo­ne 45 km na po­łud­nie od Rygi. W 2019 roku mia­sto li­czy­ło 5660 miesz­kań­ców. Przez mia­sto prze­bie­ga­ją droga ma­gi­stral­na A7 i trasa eu­ro­pej­ska E67 oraz prze­pły­wa rzeka Ekawa.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ekawski

Wiktionary


ekd

Elek­trycz­na Kolej Do­ja­zdo­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elek­trycz­ne Ko­le­je Do­ja­zdo­we – byłe przed­się­bior­stwo ko­le­jo­we, obec­nie War­szaw­ska Kolej Do­ja­zdo­wa
  • Eu­ro­pej­ska Kla­sy­fi­ka­cja Dzia­łal­no­ści
  • EKD – skrót estoń­skiej nazwy par­tii Estoń­scy Chrze­ści­jań­scy De­mo­kra­ci
  • EKD – skrót nie­miec­kiej nazwy Ko­ścio­ła Ewan­ge­lic­kie­go w Niem­czech

Wikipedia


ekdyzon

ste­ro­i­do­wy hor­mon larw i pocz­wa­rek sta­wo­no­gów, syn­te­ty­zo­wa­ny także przez ro­śli­ny


SJP.pl

Ek­dy­zon ("ek­dy­son", "ek­dy­ste­roi", "hor­mon li­nie­nia") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ste­ro­i­dów, hor­mon ste­ro­i­do­wy, pro­du­ko­wa­ny przez larwy i pocz­war­ki sta­wo­no­gów (zo­o­ek­dy­son) oraz syn­te­ty­zo­wa­ny przez wiele ro­ślin (fi­to­ek­dy­son).

Wikipedia


ekebergit

mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów


SJP.pl


ekechejria

Eke­chej­ria, eke­che­i­ria (gr. "Ἐκεχειρία") – do­słow­nie „wy­cią­gnię­cie ręki”, w zna­cze­niu „świę­ty pokój”, „pokój boży”. Tra­dy­cja po­ko­ju pod­czas Igrzysk Olim­pij­skich. Pier­wsze sta­ro­żyt­ne igrzy­ska olim­pij­skie od­by­ły się w 776 roku p.n.e., jed­nak jak głosi le­gen­da w 820 p.n.e.

Wikipedia


ekerka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ekier­ka

Wiktionary


ekfonetyczny

no­ta­cja ek­fo­ne­tycz­na - no­ta­cja wy­stę­pu­ją­ca w V-XV w. w rę­ko­pi­sach sy­ryj­skich, ży­dow­skich, bi­zan­tyj­skich, ar­meń­skich i ła­ciń­skich, okre­śla­ją­ca wy­łącz­nie ak­cen­ty, in­to­na­cję i znaki prze­stan­ko­we re­cy­to­wa­nych śpiew­nie tek­stów li­tur­gicz­nych


SJP.pl


ekfrastyczny

→ ek­fra­za


SJP.pl

Patrz:

ekfraza

ekfraza

ar­ty­stycz­ny, zwy­kle szcze­gó­ło­wy, opis dzie­ła sztu­ki w li­te­ra­tu­rze pię­knej


SJP.pl

Ek­fra­za (gr. "έκφρασις" – do­kład­ny opis) – ar­ty­stycz­ny (zwy­kle szcze­gó­ło­wy) opis dzie­ła sztu­ki w li­te­ra­tu­rze pię­knej (za­rów­no po­ez­ji, pro­zie jak i w dra­ma­cie). Może sta­no­wić ca­łość lub część ut­wo­ru.

Po­cząt­ko­wo była tylko fi­gu­rą re­to­rycz­ną. Póź­niej zy­ska­ła także zna­cze­nie ge­no­lo­gicz­ne – za­czę­ła funk­cjo­no­wać jako ga­tu­nek li­te­rac­ki.

Wikipedia


ekg

elek­tro­kar­dio­gram; ekg.


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) med. elek­tro­kar­dio­gram

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) EKG (elek­tro­kar­dio­gram) służy do oceny elek­trycz­nej czyn­no­ści serca.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elektrokardiogram, kardiogram, war. ekg

Wiktionary


ekg.

skrót od: elek­tro­kar­dio­gram; EKG


SJP.pl


ekhem

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos ka­sła­nia, chrzą­ka­nia itp.; eche, hm


SJP.pl


ekhm

wy­krzy­knik

 (1.1) …chrzą­knię­cie ma­ją­ce na celu zna­czą­ce zwró­ce­nie uwagi na osobę mó­wią­ce­go lub jakiś fakt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ekhm, ekhm… — za­czę­ła, a wszy­scy, z wy­jąt­kiem Cyr­ko­bli­cy, je­szcze po­trzą­sa­ją­cej głową i mó­wią­cej pod nosem, że ro­man­tyzm to przesz­łość, za­mie­ni­li się w słuch.

Wiktionary


ekiden

dłu­go­dy­stan­so­wy bieg szta­fe­to­wy zwy­kle na tra­sie dłu­go­ści ma­ra­to­nu i z udzia­łem sze­ściu za­wod­ni­ków


SJP.pl

Eki­den (jap. 駅伝競走 eki­den-kyōsō) – dłu­go­dy­stan­so­wy bieg szta­fe­to­wy.

Po­ję­cie po­cho­dze­nia ja­poń­skie­go, które przy­ję­ło się jako okre­śle­nie dłu­go­dy­stan­so­wych bie­gów szta­fe­to­wych, niez­wy­kle po­pu­lar­nych w: Ja­po­nii, Au­stra­lii, Nowej Ze­lan­dii, Ka­na­dzie, Hisz­pa­nii, Ho­lan­dii, Chi­nach, Niem­czech, Fran­cji czy Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia


ekier

naz­wi­sko


SJP.pl


ekiereczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ekier­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekierka ż.

Wiktionary


ekierka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­rząd kre­ślar­ski o kształ­cie trój­ką­ta pro­sto­kąt­ne­go

Wiktionary

Ekier­ka (fr.), trój­kąt ry­sun­ko­wy – pro­sty przy­rząd kre­ślar­ski o kształ­cie trój­ką­ta pro­sto­kąt­ne­go. Uży­wa­na do kre­śle­nia pro­stych pro­sto­pa­dłych i rów­no­le­głych (do tego celu po­trzeb­ne są dwie ekier­ki). [].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na jutro, moi dro­dzy, przy­nie­ście wszy­scy ekier­ki, bo za­czy­na­my za­ję­cia z ge­o­me­trii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈcɛrka, AS: eḱerka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekiereczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójkąt (rysunkowy / nawigacyjny); gw. Górny Śląsk ekerka

Wiktionary


ekiert

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ekiert − pol­ski ge­ne­rał
  • Fran­ci­szek Ekiert − pol­ski ge­o­log
  • Jan Ekiert − pol­ski ma­larz
  • Jan Ekiert − pol­ski pia­ni­sta
  • Ja­nusz Ekiert − pol­ski mu­zy­ko­log
  • Ja­nusz Ekiert (1919−2013) − pol­ski le­karz

Wikipedia


ekipa

więk­sza grupa ludzi ze­bra­na w celu wy­ko­na­nia kon­kret­ne­go za­da­nia; dru­ży­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­spół ludzi ma­ją­cy okre­ślo­ne za­da­nie do wy­ko­na­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ekipa lub Ekipa Friza – ze­spół pol­skich yo­u­tu­be­rów i in­flu­en­ce­rów
  • Ekipa − ame­ry­kań­ski se­rial z 2004 roku emi­to­wa­ny na ka­na­le HBO
  • Ekipa − pol­ski se­rial z 2007 roku w re­ży­se­rii Agniesz­ki Hol­land emi­to­wa­ny w te­le­wiz­ji Pol­sat
  • Ekipa – film z 2015 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na czele dę­bic­kiej ekipy sta­nie wi­ce­mistrz Eu­ro­py i brą­zo­wy me­da­li­sta mi­strzostw świa­ta Roman Got­fryd, a także je­de­na­sto­krot­ny mistrz Pol­ski, olim­pij­czyk An­drzej Rżany.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈcipa, AS: eḱipa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zespół, team

Wiktionary


ekistyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urb. nauka o osied­lach ludz­kich;

Wiktionary

Eki­sty­ka – nauka o osied­lach ludz­kich, obej­mu­ją­ca pla­no­wa­nie na po­zio­mie re­gio­nal­nym, miej­skim i gmin­nym, jak rów­nież pro­jek­to­wa­nie bu­dow­li miesz­kal­nych w taki spo­sób, aby osią­gnąć har­mo­nię po­mię­dzy miesz­kań­ca­mi osied­la a ich śro­do­wi­skiem fi­zycz­nym i spo­łecz­no-kul­tu­ro­wym.

Wikipedia


ekiwok

prze­sta­rza­łe: gra słów, ze­sta­wie­nie słów jed­na­ko­wo brzmią­cych, ale o róż­nym zna­cze­niu, dwuz­nacz­nik, ka­lam­bur; ek­wi­wok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. gra słów opar­ta na ze­sta­wie­niu dwóch jed­na­ko­wo brzmią­cych wy­ra­zów o róż­nych zna­cze­niach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brzmie­nie Zyg­mun­ta wy­wo­ła­ło eki­wok, że jak w niego na Boże Na­ro­dze­nie zadz­wo­nią, to do Wiel­ka­no­cy sły­chać; Wiel­ka­noc jest zaś wio­ską o 4 mile od­le­głą, dokąd dźwięk dzwo­nu w mie­ście mało sły­sza­ny do­cho­dzi wy­raź­nie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwuznacznik, gra słów, kalambur

Wiktionary


eklampsja

naj­cięż­sza po­stać za­tru­cia cią­żo­we­go; rzu­caw­ka po­ro­do­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. naj­cięż­sza po­stać za­tru­cia cią­żo­we­go

Wiktionary


eklektycyzm

w fi­lo­zo­fii: po­łą­cze­nie róż­nych kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nych, idei po­cho­dzą­cych z róż­nych źró­deł; syn­kre­tyzm


SJP.pl


eklektyczka

→ eklek­tyk


SJP.pl

Patrz:

eklektyk

eklektycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób eklek­tycz­ny, łą­cząc w jedną ca­łość nie­jed­no­rod­ne ele­men­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstał i ru­szył wol­nym kro­kiem przez prze­stron­ny, eklek­tycz­nie urzą­dzo­ny apar­ta­ment: an­giel­skie, fran­cu­skie i hisz­pań­skie an­ty­ki są­sia­do­wa­ły tu li­be­ral­nie z orien­tal­ną sztu­ką i rzeź­bą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eklektyzm m., eklektyka ż., eklektyk m.

 przym. eklektyczny

Wiktionary


eklektyczność

→ eklek­tycz­ny; eklek­tyzm


SJP.pl


eklektyczny

w sztu­ce, li­te­ra­tu­rze, fi­lo­zo­fii lub ba­da­niach na­u­ko­wych: two­rzą­cy po­łą­cze­nie nie­spój­ne, łą­czą­cy rze­czy (po­my­sły, po­glą­dy, po­ję­cia itp.) nie­pa­su­ją­ce do sie­bie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy zlep­kiem kilku (czę­sto nie­spój­nych) sty­lów, pojęć, po­glą­dów

 (1.2) taki, który od­no­si się do eklek­tyz­mu, stylu w hi­sto­rii sztu­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Styl boho w mo­dzie można okre­ślić mia­nem stylu eklek­tycz­ne­go, gdyż łączy w sobie ele­men­ty za­czerp­nię­te z mody hip­pi­sow­skiej, swo­bo­dę cy­gań­skiej bo­he­my oraz wy­god­ne fa­so­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛklɛkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: eklektyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekloga ż., eklektyzm m., eklektycyzm ż., eklektyczność ż., eklektyk m., eklektyczka ż.

 przysł. eklektycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kompilacyjny

Wiktionary


eklektyk

zwo­len­nik eklek­tyz­mu; czło­wiek łą­czą­cy nie­jed­no­rod­ne ele­men­ty po­cho­dzą­ce z róż­nych sty­lów lub dok­tryn w jedną ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) twór­ca, my­śli­ciel, osoba, która łączy w jedną ca­łość nie­jed­no­rod­ne ele­men­ty, kon­cep­cje czy mo­ty­wy po­cho­dzą­ce z róż­nych sty­lów, epok, szkół fi­lo­zo­ficz­nych lub dok­tryn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eklektyka ż., eklektyzm mrz.

 przym. eklektyczny

 przysł. eklektycznie

Wiktionary


eklektyzm

łą­cze­nie w jedną ca­łość róż­nych ele­men­tów sy­ste­mów, np. idei, dok­tryn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) two­rze­nie ca­ło­ści z róż­nych ele­men­tów

Wiktionary

Eklek­tyzm – łą­cze­nie w ca­łość zróż­ni­co­wa­nych ele­men­tów, te­o­rii, pojęć, które zo­sta­ły za­po­ży­czo­ne z róż­nych sty­lów, dok­tryn, epok.

W sztu­ce to twór­czość kom­pi­la­cyj­na, łą­czą­ca różne ele­men­ty i tre­ści z róż­nych sty­lów, epok i kie­run­ków ar­ty­stycz­nych, nie­pro­wa­dzą­ca do nowej syn­te­zy, nie­o­ry­gi­nal­na. W ar­chi­tek­tu­rze eklek­tyzm jest jed­nym z odła­mów hi­sto­ryz­mu (zob. eklek­tyzm w ar­chi­tek­tu­rze).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. eklektyczny

 przysł. eklektycznie

Wiktionary


ekler

1. zamek bły­ska­wicz­ny; suwak;
2. ciast­ko prze­kła­da­ne kre­mem; ekler­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. zob. ekler­ka.

 (1.2) książk. zamek bły­ska­wicz­ny

Wiktionary

Ekler, ekle­rek, ekler­ka ( éclair) – po­dłuż­ne ciast­ko wy­ko­na­ne z pa­rzo­ne­go cia­sta prze­ło­żo­ne lub na­dzia­ne kre­mem.

Kor­pu­sy na ekle­ry for­mu­je się w po­żą­da­ne kształ­ty (walce o dłu­go­ści ok. 10 cm i pro­mie­niu od 3 do 4 cm) prze­ci­ska­jąc cia­sto przez rękaw cu­kier­ni­czy. Po upie­cze­niu w piecu cia­sto prze­ci­na­ne jest na pół i jego dolna część na­peł­nia­na jest kre­mem bitą śmie­tan­ką, kre­mem be­zo­wym, kre­mem rus­sel lub śmie­tan­ko­wym. Górną część kor­pu­su po­kry­wa się z wierz­chu po­ma­dą, cze­ko­la­dą itd.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛklɛr, AS: ekler

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eklerka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) suwak

Wiktionary


eklerek

zdrob­nie­nie od: ekler


SJP.pl


eklerer

1. czło­nek jazdy ut­wo­rzo­nej przez ce­sa­rza Na­po­le­o­na de­kre­tem z dnia 9 grud­nia 1813;
2. daw­niej: zwia­dow­ca, żoł­nierz wy­sła­ny na zwia­dy


SJP.pl


eklerka

ro­dzaj ciast­ka; ekler


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cuk. po­dłuż­ne ciast­ko z pa­rzo­ne­go cia­sta, po prze­cię­ciu na dwie czę­ści na­peł­nia­ne bitą śmie­ta­ną lub kre­mem, zwy­kle po­le­wa­ne cze­ko­la­dą;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem w cu­kier­ni, ku­pi­łem dwie ekler­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛkˈlɛrka, AS: eklerka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekler m., eklerek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekler, eklerek

Wiktionary


eklesiastes

sym­bo­licz­ne imię au­to­ra "Księ­gi Ko­he­le­ta", jed­nej z ksiąg "Sta­re­go Te­sta­men­tu", a także inna nazwa tej księ­gi; Eklez­ja­stes; Eklez­ja­sta; Kaz­no­dzie­ja; kaz­no­dzie­ja Sa­lo­mo­no­wy; Ko­he­let


SJP.pl


eklesiastyk

jedna z ksiąg Bi­blii; Eklez­ja­styk; Księ­ga Sy­ra­cha


SJP.pl


eklezja

1. w ter­mi­no­lo­gii chrze­ści­jań­skiej - od­po­wied­nik ko­ścio­ła
2. w sta­ro­żyt­nych Ate­nach - zgro­ma­dze­nie lu­do­we, w któ­rym za­sia­da­li wszy­scy męż­czyź­ni po ukoń­cze­niu 20 lat życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. zgro­ma­dze­nie peł­no­praw­nych oby­wa­te­li sta­ro­żyt­nych Aten, któ­rzy ukoń­czy­li 20 lat, naj­wyż­szy organ wła­dzy de­cy­du­ją­cy o po­li­ty­ce za­gra­nicz­nej i wew­nętrz­nej polis;

 (1.2) kośc. zgro­ma­dze­nie wier­nych, od­po­wied­nik Ko­ścio­ła w ter­mi­no­lo­gii chrze­ści­jań­skiej

Wiktionary

Eklez­ja ( ἐκκλησία "ekklēsía" „zgro­ma­dze­nie”) – Zgro­ma­dze­nie Lu­do­we, zgro­ma­dze­nie oby­wa­te­li w de­mo­kra­cji ateń­skiej w V i IV wieku p.n.e. Eklez­ja jako re­pre­zen­ta­cja ogółu była naj­wyż­szą wła­dzą w pań­stwie, de­cy­du­ją­cą o po­li­ty­ce za­gra­nicz­nej, spra­wach woj­sko­wych i niek­tó­rych są­do­wych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. eklezjasta m., eklezjalność ż.

 przym. eklezjalny, eklezjogenny

Wiktionary


eklezjalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest eklez­jal­ne; cecha tych, któ­rzy są eklez­jal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eklezjalny, eklezjogenny

 przysł. eklezjalnie

 rzecz. eklezja ż.

Wiktionary


eklezjalny

ko­ściel­ny, wspól­no­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) teol. zwią­za­ny z okre­ślo­nym ko­ścio­łem (in­sty­tu­cją)

 (1.2) teol. praw. zwią­za­ny z re­gu­ła­mi okre­ślo­ne­go ko­ścio­ła (in­sty­tu­cji)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spra­wo­wa­nie Eu­cha­ry­stii po­bu­dza wzrost eklez­jal­nej ko­mu­nii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eklezjalność ż., eklezja ż.

 przym. eklezjogenny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kościelny

 (1.2) kościelny

Wiktionary


eklezjarcha

w Ko­ście­le Wschod­nim: ka­płan za­rzą­dza­ją­cy ko­ścio­łem, urzę­do­wo czu­wa­ją­cy nad ogól­nym po­rząd­kiem


SJP.pl


eklezjasta

1. czło­nek ateń­skiej eklez­ji - zgro­ma­dze­nia wszyst­kich peł­no­praw­nych oby­wa­te­li, bę­dą­ce­go naj­wyż­szym or­ga­nem wła­dzy pań­stwo­wej;
2. pod­nio­śle: du­chow­ny, ka­płan, kaz­no­dzie­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sługa ko­ścio­ła, kaz­no­dzie­ja, dusz­pa­sterz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eklezja ż.

 przym. eklezjogenny

Wiktionary


eklezjastes

prze­no­śnie: mę­drzec prze­ma­wia­ją­cy na zgro­ma­dze­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. liter. sta­ro­żyt­ny ży­dow­ski pi­sarz, autor Księ­gi Ko­he­le­ta;

 (1.2) bibl. liter. Księ­ga Ko­he­le­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eklez­ja­stes za­bie­rał głos na ze­bra­niach sy­na­go­gal­nych.

 (1.1) Waga słów Eklez­ja­ste­sa jest tak wiel­ka, jak gdyby wy­po­wie­dział je sam mądry król Sa­lo­mon.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Kohelet

 (1.2) Księga Koheleta

Wiktionary


eklezjastyczny

rzad­ko: zwią­za­ny z Ko­ścio­łem, gminą chrze­ści­jań­ską albo eklez­ja­stą - du­chow­nym; ko­ściel­ny, ka­płań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1)  kośc. do­ty­czą­cy ko­ścio­ła

 (1.2)  kośc. do­ty­czą­cy eklez­ja­sty

Wiktionary


eklezjastyk

jedna z ksiąg Bi­blii; Ekle­sia­styk; Księ­ga Sy­ra­cha


SJP.pl


eklezjocentryzm

po­gląd uz­na­ją­cy Ko­ściół za naj­wyż­szą war­tość, sta­wia­ją­cy Ko­ściół w cen­trum za­in­te­re­so­wań


SJP.pl


eklezjogenny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, któ­re­go przy­czy­ną jest ko­ściół (jako wspól­no­ta), re­li­gia i re­li­gij­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eklezja ż., eklezjalność ż., eklezjasta m., eklezjastka ż.

 przym. eklezjalny

Wiktionary


eklezjolog

te­o­log zaj­mu­ją­cy się nauką o Ko­ście­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ba­da­ją­ca Ko­ściół Ka­to­lic­ki i jego struk­tu­rę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eklezjologia ż.

Wiktionary


eklezjologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. te­o­lo­gicz­na nauka o Ko­ście­le jako wspól­no­cie ludzi wie­rzą­cych, te­o­lo­gia Ko­ścio­ła;

Wiktionary

Eklez­jo­lo­gia (gr. "ek­kle­sia" – Ko­ściół, "logos" – słowo, nauka) – nauka o Ko­ście­le, na­zy­wa­na także te­o­lo­gią Ko­ścio­ła. Twór­cą tego ter­mi­nu jest An­ge­lus Si­le­sius. W uję­ciu na­u­ko­wym oz­na­cza naukę o ge­ne­zie, isto­cie, ce­chach, struk­tu­rach, za­da­niach i ce­lach Ko­ścio­ła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rat­zin­ger wie­lo­krot­nie zgła­szał po­trze­bę roz­wi­ja­nia te­o­lo­gicz­nej eklez­jo­lo­gii.

 (1.1) Dia­ko­ni przy­go­to­wa­li się do testu z eklez­jo­lo­gii pa­sto­ral­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eklezjolog m.

 przym. eklezjologiczny

 przysł. eklezjologicznie

Wiktionary


eklezjologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób eklez­jo­lo­gicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eklezjologia ż.

Wiktionary


eklezjologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z eklez­jo­lo­gią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eklezjologia ż.

Wiktionary


eklezjotwórczy

przy­miot­nik

 (1.1) teol. sprzy­ja­ją­cy wzro­sto­wi Ko­ścio­ła jako wspól­no­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­kład do­ty­czył eklez­jot­wór­cze­go wy­mia­ru sa­kra­men­tów uz­dro­wie­nia.

 (1.1) Po­ru­szo­no temat eklez­jot­wór­czej funk­cji ho­mi­lii.

Wiktionary


eklimetr

przy­rząd do po­mia­ru kąta na­chy­le­nia po­wierzch­ni w te­re­nie wzglę­dem po­zio­mu; po­chy­ło­mierz, spad­ko­mierz, kli­no­metr, po­chyl­nik


SJP.pl


eklipsa

w astro­no­mii: zać­mie­nie (Słoń­ca lub Księ­ży­ca)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. zać­mie­nie

Wiktionary

Eklip­sa (faza eklip­sy, faza uta­jo­na) to trze­ci etap nam­na­ża­nia wi­ru­sów. Wirus znaj­du­je się już w ko­mór­ce go­spo­da­rza, ale nie można w niej zna­leźć kom­plet­nych wi­rio­nów. Kap­syd roz­pa­da się i uwal­nia kwas nu­kle­i­no­wy wi­ru­sa (roz­pad kap­sy­du nie do­ty­czy bak­te­rio­fa­gów - ich kap­sy­dy nie wni­ka­ją do ko­mór­ki).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛkˈlʲipsa, AS: eklʹipsa

Wiktionary


ekliptyczny

→ eklip­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od: eklip­ty­ka

Wiktionary

Patrz:

ekliptyka

Wymowa:

IPA: ˌɛklʲipˈtɨt͡ʃnɨ, AS: eklʹiptyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekliptyka ż.

Wiktionary


ekliptyka

wiel­kie koło na sfe­rze nie­bie­skiej, wzdłuż któ­re­go ob­ser­wu­je się po­zor­ny rocz­ny ruch Słoń­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. koło na sfe­rze nie­bie­skiej, wyz­na­czo­ne przez po­zor­ną, ob­ser­wo­wa­ną z Ziemi drogę Słoń­ca na nie­bie;

Wiktionary

Eklip­ty­ka (z gr. "έκλειψις" 'zać­mie­nie') – okrąg wiel­ki na sfe­rze nie­bie­skiej, po któ­rym w ciągu roku po­zor­nie po­ru­sza się Słoń­ce ob­ser­wo­wa­ne z Ziemi.

Pła­szczyz­na eklip­ty­ki za­wie­ra w sobie or­bi­tę Ziemi. Or­bi­ty wszyst­kich pla­net Ukła­du Sło­necz­ne­go leżą bli­sko tej pła­szczyz­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛkˈlʲiptɨka, AS: eklʹiptyka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekliptyczny

Wiktionary


ekloga

utwór po­e­tyc­ki sła­wią­cy życie wiej­skie; sie­lan­ka, idyl­la, bu­ko­li­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. po­god­ny krót­ki liryk ide­a­li­zu­ją­cy życie na wsi;

 (1.2) liter. nie­wiel­ki zbiór sze­re­gu uryw­ków z róż­nych au­to­rów

 (1.3) hist. praw. grec­kie opra­co­wa­nie ju­sty­niań­skie­go zbio­ru prawa rzym­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W li­te­ra­tu­rze pol­skiej eklo­ga upra­wia­na była w ba­ro­ku.

 (1.1) Eklo­gi pisał Wer­gi­liusz.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eklektyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sielanka, bukolika, idylla, skotopaska

Wiktionary


eklogit

skała me­ta­mor­ficz­na zło­żo­na głów­nie z pi­rok­se­nu i gra­na­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. ro­dzaj skały me­ta­mor­ficz­nej;

Wiktionary

Eklo­git – skała me­ta­mor­ficz­na pow­sta­ła w wy­ni­ku me­ta­mor­fiz­mu re­gio­nal­ne­go w za­kre­sie facji eklo­gi­to­wej.

Skła­da się głów­nie z pi­rok­se­nów (om­fa­cyt) i gra­na­tów (pirop). Po­drzęd­nie mogą wy­stę­po­wać: ka­ryn­tyn, gla­u­ko­fan, bron­zyt, dy­sten, zo­i­zyt, fen­git, bio­tyt, oli­go­klaz, ska­leń po­ta­so­wy, kwarc, wę­gla­ny, rutyl, il­me­nit, ty­ta­nit, apa­tyt, cyr­kon, piryt.

Wikipedia


eko

1. skró­to­wo: eko­lo­gicz­ny, wyraz okre­śla­ją­cy róż­ne­go ro­dza­ju wy­ro­by prze­my­sło­we, oz­na­cza­ją­cy, że są one bez­piecz­ne dla śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go (np. pro­duk­ty eko); bio;
2. skró­to­wo: eko­no­micz­ny, wyraz okre­śla­ją­cy róż­ne­go ro­dza­ju wy­ro­by prze­my­sło­we, oz­na­cza­ją­cy, że zu­ży­wa­ją one nie­wie­le ener­gii elek­trycz­nej, ben­zy­ny itp. (np. wer­sja eko)


SJP.pl

Eko (jap.) – w ja­poń­skim bud­dyz­mie ofia­ro­wa­nie za­sług re­cy­to­wa­ne po śpie­wach jed­nej lub kilku sutr albo dha­ra­ni. Eko do­słow­nie oz­na­cza "zwrot w kie­run­ku" i jest ofia­ro­wa­niem za­sług zy­ska­nych po­przez sa­mad­hi śpie­wu sutr i dha­ra­ni wszyst­kim bud­dom, bod­hi­satt­wom, pa­triar­chom oraz innym czu­ją­cym isto­tom.

Wikipedia


eko-

prze­dro­stek

 (1.1) ekol. zwią­za­ny z eko­lo­gią

 (1.2) przy­jaz­ny śro­do­wi­sku

 (1.3) techn. pro­du­ko­wa­ny w spo­sób na­tu­ral­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekologizm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekologiczny

 (1.2) ekologiczny

 (1.3) organiczny

Wiktionary


ekoaktywista

osoba dzia­ła­ją­ca na rzecz ochro­ny śro­do­wi­ska


SJP.pl


ekoarcheolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie eko­ar­che­o­lo­gii


SJP.pl


ekobiznes

1. biz­nes zwią­za­ny z pro­duk­cją i sprze­da­żą pro­duk­tów eko­lo­gicz­nych;
2. biz­nes zwią­za­ny z wy­ko­ny­wa­niem róż­nych usług przy szcze­gól­nej dba­ło­ści o śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne


SJP.pl


ekoblokada

me­cha­nizm w ba­te­rii wo­do­cią­go­wej ogra­ni­cza­ją­cy stru­mień wody


SJP.pl


ekobzik

ekoś­wir;
1. nad­mier­ne kon­cen­tro­wa­nie się na ochro­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go; eko­ma­niact­wo, eko­ma­nia;
2. osoba nad­mier­nie kon­cen­tru­ją­ca się na ochro­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go; eko­ma­niak


SJP.pl


ekobójstwo

świa­do­me ni­szcze­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go


SJP.pl

Eko­bój­stwo, eko­cyd ( eco­ci­de) – ter­min słu­żą­cy na okre­śle­niu cięż­kich zbrod­ni prze­ciw eko­sy­ste­mom i śro­do­wi­sku na­tu­ral­ne­mu roz­pa­try­wa­nych na po­zio­mie mię­dzy­na­ro­do­wym. Sfor­mu­ło­wa­nie zo­sta­ło użyte pu­blicz­nie po raz pier­wszy na Kon­fe­ren­cji sztok­holm­skiej ONZ w 1972 roku, przez szwedz­kie­go pre­mie­ra Olofa Palme.

Wikipedia


ekocentryzm

Eko­cen­tryzm (od gr. οἶκος "oikos" – „dom” oraz κέντρον "ken­tron" – „cen­trum”) – ter­min etycz­ny i eko­kry­tycz­ny oz­na­cza­ją­cy prze­su­nię­cie cen­trum war­to­ścio­wa­nia z czło­wie­ka na cały eko­sy­stem Ziemi, za czym idzie uz­na­nie nie­za­leż­nej war­to­ści po­za­ludz­kie­go życia.

Wikipedia


ekodom

dom przy­jaz­ny dla śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go


SJP.pl


ekodoradczyni

→ eko­do­rad­ca


SJP.pl

Patrz:

ekodoradca

ekodotacja

do­ta­cja na in­we­sty­cje zwią­za­ne z ochro­ną śro­do­wi­ska


SJP.pl


ekodrajwing

po­tocz­nie: pro­wa­dze­nie sa­mo­cho­du w spo­sób zu­ży­wa­ją­cy mniej pa­li­wa i ogra­ni­cza­ją­cy wy­dzie­la­nie szkod­li­wych spa­lin; eko­ja­zda, eco­dri­ving, eko­dri­ving, eco­draj­wing


SJP.pl


ekodriving

[czy­taj: eko­draj­wing] po­tocz­nie: pro­wa­dze­nie sa­mo­cho­du w spo­sób zu­ży­wa­ją­cy mniej pa­li­wa i ogra­ni­cza­ją­cy wy­dzie­la­nie szkod­li­wych spa­lin; eko­ja­zda, eco­dri­ving, eco­draj­wing, eko­draj­wing


SJP.pl


ekodrivingowy

→ eko­dri­ving [czy­taj: eko­draj­win­go­wy]; eco­dri­vin­go­wy, eco­draj­win­go­wy, eko­draj­win­go­wy


SJP.pl


ekoenergetyka

dzie­dzi­na ener­ge­ty­ki opar­ta na od­na­wial­nych i przy­jaz­nych śro­do­wi­sku źró­dłach ener­gii


SJP.pl


ekoenergia

ener­gia elek­trycz­na ze źró­deł na­tu­ral­nych; eko­prąd, zie­lo­na ener­gia


SJP.pl


ekofaktura

fak­tu­ra w po­sta­ci elek­tro­nicz­nej, ucho­dzą­ca za bar­dziej eko­lo­gicz­ną; e-fak­tu­ra, fak­tu­ra elek­tro­nicz­na


SJP.pl


ekofaszysta

osoba łą­czą­ca skraj­ny eko­lo­gizm z au­to­ry­tar­ny­mi po­glą­da­mi


SJP.pl


ekofaszyzm

ide­o­lo­gia łą­czą­ca skraj­ny eko­lo­gizm z au­to­ry­ta­ryz­mem


SJP.pl

Eko­fa­szyzm – ter­min uży­wa­ny na okre­śle­nie ide­o­lo­gii łą­czą­cych eko­lo­gizm z fa­szyz­mem.

Wikipedia


ekofeminista

zwo­len­nik eko­fe­mi­niz­mu - nurtu w obrę­bie fe­mi­niz­mu i eko­lo­giz­mu po­li­tycz­ne­go


SJP.pl


ekofeministka

zwo­len­nicz­ka eko­fe­mi­niz­mu - nurtu w obrę­bie fe­mi­niz­mu i eko­lo­giz­mu po­li­tycz­ne­go


SJP.pl


ekofeministyczny

→ eko­fe­mi­nizm


SJP.pl

Patrz:

ekofeminizm

ekofeminizm

nurt w obrę­bie fe­mi­niz­mu i eko­lo­giz­mu po­li­tycz­ne­go


SJP.pl

Eko­fe­mi­nizm – nurt w obrę­bie fe­mi­niz­mu i eko­lo­giz­mu po­li­tycz­ne­go. Te­o­re­tycz­ki eko­fe­mi­ni­stycz­ne czer­pią z kon­cep­tu płci, aby ana­li­zo­wać re­la­cje mię­dzy ludź­mi a świa­tem przy­ro­dy. Ter­min ten zo­stał ukuty przez fran­cu­ską pi­sar­kę Françoise d'Ea­u­bon­ne w jej książ­ce "Le Féminisme ou la Mort".

Wikipedia


ekofiber

ro­dzaj ma­te­ria­łu izo­la­cyj­ne­go i dźwię­ko­chłon­ne­go


SJP.pl


ekofilozofia

dzie­dzi­na, w któ­rej za­czy­na się wy­pra­co­wy­wać inne, bar­dziej przy­jaz­ne na­tu­rze i życiu świa­to­po­glą­dy, po­sta­wy ma­ją­ce oca­lić ni­szczo­ną, za­tru­wa­ną przy­ro­dę


SJP.pl

Eko­fi­lo­zo­fia, Eko­zo­fia, Fi­lo­zo­fia eko­lo­gicz­na – zbiór nie­jed­no­rod­nych nur­tów i sta­no­wisk fi­lo­zo­ficz­nych łą­czą­cych per­spek­ty­wę eko­lo­gicz­ną i fi­lo­zo­ficz­ną.

Szcze­gól­nie wy­raź­ne róż­ni­ce od­dzie­la­ją uję­cia scjen­ty­stycz­ne, bę­dą­ce fi­lo­zo­ficz­ną nad­bu­do­wą (czy po­głę­bie­niem) nauk o śro­do­wi­sku, i nies­cjen­ty­stycz­ne, roz­wi­ja­ne odręb­nie w ra­mach fi­lo­zo­fii.

Wikipedia


ekofilozoficzny

→ eko­fi­lo­zo­fia


SJP.pl

Patrz:

ekofilozofia

ekofizjografia

ba­da­nie i cha­rak­te­ry­sty­ka śro­do­wi­ska przy­rod­ni­cze­go na po­trze­by pla­no­wa­nia i za­go­spo­da­ro­wa­nia prze­strzen­ne­go


SJP.pl


ekofizjograficzny

→ eko­fiz­jo­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

ekofizjografia

ekofizjologia

dział eko­lo­gii or­ga­niz­mów zaj­mu­ją­cy się fiz­jo­lo­gicz­nym przy­sto­so­wa­niem osob­ni­ków, po­pu­la­cji i bio­ce­noz do śro­do­wi­ska; eko­lo­gia fiz­jo­lo­gicz­na


SJP.pl


ekofizjologiczny

→ eko­fiz­jo­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

ekofizjologia

ekoflox

in­sta­la­cja na­po­wie­trza­ją­ca uży­wa­na w celu oczy­szcza­nia ak­we­nów


SJP.pl


ekofundusz

fun­dusz przez­na­czo­ny na ochro­nę śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go


SJP.pl

EkoFundusz – fun­da­cja po­wo­ła­na w 1992 przez Mi­ni­stra Fi­nan­sów w celu wspie­ra­nia przed­sięw­zięć w ochro­nie śro­do­wi­ska środ­ka­mi po­cho­dzą­cy­mi z czę­ści za­gra­nicz­ne­go długu Pol­ski. Do­tych­czas de­cyz­ję o eko­kon­wer­sji pol­skie­go długu pod­ję­ły Stany Zjed­no­czo­ne, Fran­cja, Szwaj­ca­ria, Wło­chy, Szwe­cja i Nor­we­gia.

Wikipedia


ekogroszek

eko­lo­gicz­ne pa­li­wo w kształ­cie gra­nu­lek, ogra­ni­cza­ją­ce emi­sję szkod­li­wych sub­stan­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) pa­li­wo stałe pro­du­ko­wa­ne z do­brej ja­ko­ści węgla ka­mien­ne­go lub bru­nat­ne­go przez­na­czo­ne do pro­duk­cji ener­gii ciepl­nej w ko­tłach grzew­czych

Wiktionary

Eko­gro­szek – nazwa hand­lo­wa okre­śla­ją­ca pa­li­wo stałe pro­du­ko­wa­ne z węgla ka­mien­ne­go lub bru­nat­ne­go przez­na­czo­ne do pro­duk­cji ener­gii ciepl­nej w ko­tłach re­tor­to­wych.

Wyt­wa­rza­ny jest z wy­so­ko­ka­lo­rycz­ne­go (≥24 MJ/kg) węgla o ni­skiej za­war­to­ści siar­ki (≤1%), małej za­war­to­ści wody i sub­stan­cji nie­pal­nych (≤12%) oraz ni­skiej spie­kal­no­ści (RI < 10).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Odkąd ku­pi­li­śmy piec na eko­gro­szek, spę­dza­my mniej czasu w ko­tłow­ni.

Wiktionary


ekoharacz

po­tocz­nie: ha­racz dla eko­lo­gów w za­mian za za­prze­sta­nie pro­te­stów


SJP.pl


ekoholik

osoba przy­wią­zu­ją­ca zbyt dużą wagę do ochro­ny śro­do­wi­ska


SJP.pl


ekohumanizm

part­ner­skie współ­dzia­ła­nie ludzi ze zwie­rzę­ta­mi i ro­śli­na­mi dla wspól­ne­go dobra


SJP.pl


ekohydrologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wza­jem­nych od­dzia­ły­wań mię­dzy or­ga­niz­ma­mi (bio­ce­no­zą) a cy­klem hy­dro­lo­gicz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o wza­jem­nych od­dzia­ły­wa­niach mię­dzy ro­ślin­no­ścią a cy­klem hy­dro­lo­gicz­nym;

Wiktionary

Eko­hy­dro­lo­gia – nauka na po­gra­ni­czu dzia­łu hy­dro­lo­gii i eko­lo­gii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wza­jem­nych od­dzia­ły­wań mię­dzy or­ga­niz­ma­mi (bio­ce­no­zą) a cy­klem hy­dro­lo­gicz­nym. Pro­ce­sy te za­cho­dzą w pla­ne­tar­nej war­stwie przy­ziem­nej. Eko­hy­dro­lo­gia zaj­mu­je się także ba­da­niem za­leż­no­ści po­mię­dzy pro­ce­sa­mi bio­lo­giczn­mi i hy­dro­lo­gicz­ny­mi, które można wy­ko­rzy­sty­wać dla po­pra­wy ja­ko­ści wody oraz pro­jek­to­wa­niem zmian w go­spo­dar­ce wod­nej da­ne­go re­gio­nu, ma­ją­cych po­pra­wić stan śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔxɨdrɔˈlɔɟja, AS: ekoχydroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekohydrolog m.

 przym. ekohydrologiczny

Wiktionary


ekohydrologiczny

→ eko­hy­dro­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

ekohydrologia

ekoinnowacja

in­no­wa­cja zmniej­sza­ją­ca ne­ga­tyw­ny wpływ na śro­do­wi­sko


SJP.pl


ekojazda

po­tocz­nie: pro­wa­dze­nie sa­mo­cho­du w spo­sób zu­ży­wa­ją­cy mniej pa­li­wa i ogra­ni­cza­ją­cy wy­dzie­la­nie szkod­li­wych spa­lin; eco­dri­ving, eko­dri­ving, eco­draj­wing, eko­draj­wing


SJP.pl


ekokatastrofa

ka­ta­stro­fa eko­lo­gicz­na


SJP.pl


ekokierowca

osoba pro­wa­dzą­ca sa­mo­chód przy mniej­szym zu­ży­ciu pa­li­wa


SJP.pl


ekoklimat

kli­mat wła­ści­wy okre­ślo­ne­mu śro­do­wi­sku, kształ­tu­ją­cy się pod wpły­wem ze­spo­łów ży­wych or­ga­niz­mów da­ne­go te­re­nu; bio­kli­mat


SJP.pl


ekoklimatyczny

przy­miot­nik od: eko­kli­mat, np. wa­run­ki eko­kli­ma­tycz­ne; bio­ko­kli­ma­tycz­ny


SJP.pl


ekoklina

cecha za­leż­na od śro­do­wi­ska, róż­ni­cu­ją­ca or­ga­niz­my tego sa­me­go ga­tun­ku, np. barwa lub dłu­gość sier­ści


SJP.pl

Eko­kli­na – stop­nio­wa zmia­na danej cechy ga­tun­ku wzdłuż gra­dien­tu (przej­ścia to­nal­ne­go) zmien­no­ści wa­run­ków śro­do­wi­ska, zwa­ne­go kli­nem. Zmie­nia­ją się eko­ty­py w za­leż­no­ści od wa­run­ków eko­lo­gicz­nych. Po­ję­cie eko­kli­ny do­ty­czy także zja­wisk opi­sy­wa­nych przez re­gu­łę Al­le­na, Berg­man­na oraz Glo­ge­ra.

Wikipedia


ekoklęska

klę­ska eko­lo­gicz­na, zni­szcze­nie na­tu­ral­ne­go śro­do­wi­ska czło­wie­ka wsku­tek jego dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej i tech­nicz­nej


SJP.pl


ekokonwersja

przeksz­tał­ce­nie długu pu­blicz­ne­go pań­stwa w in­we­sty­cje o cha­rak­te­rze eko­lo­gicz­nym


SJP.pl

Eko­kon­wer­sja – od­pi­sa­nie od za­gre­go­wa­ne­go za­dłu­że­nia da­ne­go pań­stwa wy­dat­ków przez­na­czo­nych na in­we­sty­cje w ochro­nę śro­do­wi­ska.

W niek­tó­rych przy­pad­kach po­dej­mo­wa­no takie dzia­ła­nia, aby za­chę­cić do po­wro­tu ka­pi­tał, który opu­ścił dane pań­stwo z przy­czyn po­li­tycz­nych lub eko­no­micz­nych (tzw.

Wikipedia


ekokosmetyk

kos­me­tyk wy­pro­du­ko­wa­ny z sub­stan­cji na­tu­ral­nych lub niesz­kod­li­wych dla śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go; bio­kos­me­tyk


SJP.pl


ekol.

skrót od: eko­lo­gia, eko­lo­gicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


ekolek

lek wyt­wa­rza­ny wy­łącz­nie ze skład­ni­ków uzy­ska­nych z sub­stan­cji na­tu­ral­nych


SJP.pl


ekolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie eko­lo­gii; eko­lo­gi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) biol. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się eko­lo­gią

 (1.2) pot. dzia­łacz spo­łecz­ny, ak­ty­wi­sta na rzecz eko­lo­gii; eko­lo­gi­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eko­log zaj­mu­je się ba­da­niem struk­tu­ry eko­sy­ste­mów.

 (1.2) Kiedy Henry David Tho­re­au, ame­ry­kań­ski fi­lo­zof i pi­sarz, wy­niósł się z mia­sta, by miesz­kać w le­śnej cha­cie i pisać o oby­wa­tel­skim nie­po­słu­szeń­stwie i po­trze­bie ochro­ny śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go, przysz­li eko­lo­dzy do­sta­li świę­te­go pa­tro­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈkɔlɔk, AS: ekolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekologia ż., ekologizm mrz., ekologiczność ż., ekolożka ż.

 przym. ekologiczny, proekologiczny

 przysł. ekologiczne, ekologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ekologista

Wiktionary


ekologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem za­leż­no­ści mię­dzy or­ga­niz­ma­mi ży­wy­mi a śro­do­wi­skiem żywym i nie­o­ży­wio­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nauka o struk­tu­rze i funk­cjo­no­wa­niu przy­ro­dy;

 (1.2) ruch spo­łecz­ny pro­pa­gu­ją­cy ochro­nę śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go, od­bu­do­wę kra­jo­bra­zu na­tu­ral­ne­go zni­szczo­ne­go przez czło­wie­ka oraz styl życia w zgo­dzie z na­tu­rą

Wiktionary

Nie mylić z: Eko­lo­gizm.

Eko­lo­gia (gr. "οἶκος" ("oíkos") ‘dom’ + "λόγος" ("logos") ‘słowo, nauka’) – nauka o struk­tu­rze i funk­cjo­no­wa­niu przy­ro­dy, zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem od­dzia­ły­wań po­mię­dzy or­ga­niz­ma­mi a ich śro­do­wi­skiem oraz wza­jem­nie mię­dzy tymi or­ga­niz­ma­mi (czyli struk­tu­rą eko­sy­ste­mów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eko­lo­gia jest nauką, zaj­mu­ją­cą się za­leż­no­ścią mię­dzy or­ga­niz­ma­mi a śro­do­wi­skiem na­tu­ral­nym.

 (1.2) Ter­min eko­ter­ro­ryzm jest ne­o­lo­giz­mem i okre­śla groź­by, za­stra­sza­nie i akty prze­mo­cy wobec osób lub mie­nia po­peł­nio­ne w imię eko­lo­gii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔˈlɔɟja, AS: ekoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekolog m., ekologizm m., ekologista m., ekologistka ż., ekologiczność ż.

 przym. ekologiczny, ekologistyczny, proekologiczny

 przysł. ekologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ochrona środowiska, ekologizm, sozologia

Wiktionary


ekologicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób eko­lo­gicz­ny, sza­nu­jąc śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃʲɲɛ, AS: ekoloǵičʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekologia ż., ekolog m., ekologizm m., ekologista m., ekologistka ż., ekologiczność ż.

 przym. ekologiczny, ekologistyczny

Wiktionary


ekologiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: eko­lo­gicz­nie


SJP.pl


ekologiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: eko­lo­gicz­ny


SJP.pl


ekologiczność

1. ogół cech do­ty­czą­cych związ­ku wa­run­ków zew­nętrz­nych, śro­do­wi­ska z ży­ciem ro­ślin i zwie­rząt;
2. cecha przed­mio­tów, które nie ni­szczą śro­do­wi­ska, nie za­kłó­ca­ją jego rów­no­wa­gi, są zgod­ne z wy­ma­ga­nia­mi eko­lo­gii;
3. cecha żyw­no­ści, która zo­sta­ła wy­pro­du­ko­wa­na ze skład­ni­ków na­tu­ral­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest eko­lo­gicz­ne; cecha tych, któ­rzy są eko­lo­gicz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekologia ż., ekolog m., ekolożka ż., ekologizm mrz.

 przym. ekologiczny

 przysł. ekologicznie

Wiktionary


ekologiczny

1. taki, który do­ty­czy związ­ku wa­run­ków zew­nętrz­nych, śro­do­wi­ska z ży­ciem ro­ślin i zwie­rząt, np. wa­run­ki eko­lo­gicz­ne;
2. taki, który nie ni­szczy śro­do­wi­ska, nie za­kłó­ca jego rów­no­wa­gi, jest zgod­ny z wy­ma­ga­nia­mi eko­lo­gii, np. eko­lo­gicz­ny sa­mo­chód;
3. taki, który ma na celu ochro­nę śro­do­wi­ska, np. dzia­łal­ność eko­lo­gicz­na, ruch eko­lo­gicz­ny;
4. taki, który zo­stał wy­pro­du­ko­wa­ny ze skład­ni­ków na­tu­ral­nych, np. żyw­ność eko­lo­gicz­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z eko­lo­gią – nauką o struk­tu­rze i funk­cjo­no­wa­niu przy­ro­dy

 (1.2) pot. zwią­za­ny z ochro­ną śro­do­wi­ska

 (1.3) pot. sprzy­ja­ją­cy ochro­nie śro­do­wi­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W odre­sta­u­ro­wa­nym za­byt­ko­wym bu­dyn­ku za­ło­żo­no oś­ro­dek edu­ka­cji eko­lo­gicz­nej i pen­sjo­nat.

 (1.3) We­ga­nie nawet pro­duk­cję eko­lo­gicz­ną uwa­ża­ją za nie­mo­ral­ne wy­ko­rzy­sty­wa­nie zwie­rząt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: ekoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekologia ż., ekolog m., ekologizm mrz., ekologiczność ż.

 przysł. ekologicznie

 przym. proekologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) sozologiczny

Wiktionary


ekologio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: eko­lo­gia

Wiktionary


ekologista

osoba zaj­mu­ją­ca się ochro­ną śro­do­wi­ska; eko­log


SJP.pl


ekologistka

→ eko­lo­gi­sta


SJP.pl

Patrz:

ekologista

ekologistyczny

→ eko­lo­gizm


SJP.pl

Patrz:

ekologizm

ekologizacja

czy­nie­nie cze­goś eko­lo­gicz­nym - przy­jaz­nym śro­do­wi­sku


SJP.pl


ekologizm

1. ide­o­lo­gia gło­szą­ca pry­mat dzia­łań na rzecz ochro­ny śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go i pod­kre­śla­ją­ca związ­ki czło­wie­ka z przy­ro­dą;
2. ogół dzia­łań wy­ni­ka­ją­cych z tej ide­o­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. ruch spo­łecz­ny pro­pa­gu­ją­cy ochro­nę śro­do­wi­ska, od­bu­do­wę zni­szczo­ne­go przez czło­wie­ka kra­jo­bra­zu na­tu­ral­ne­go oraz styl życia zgod­ny z na­tu­rą

 (1.2) psych. po­gląd za­kła­da­ją­cy moż­li­wość wpły­wu śro­do­wi­ska spo­łecz­ne­go na cechy psy­chicz­ne i za­cho­wa­nia czło­wie­ka

Wiktionary

Nie mylić z: Eko­lo­gia.

Eko­lo­gizm lub en­wi­ro­men­ta­lizm ( en­vi­ron­men­ta­lism) – kie­ru­nek ide­o­lo­gicz­no-fi­lo­zo­ficz­ny uksz­tał­to­wa­ny w dru­giej po­ło­wie XX wieku. Sta­no­wi roz­wi­nię­cie hu­ma­niz­mu o nowe przy­rod­ni­cze su­mie­nie czło­wie­ka. Zaj­mu­je się pro­ble­ma­mi ochro­ny śro­do­wi­ska oraz miej­scem czło­wie­ka w świe­cie przy­ro­dy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ekologia ż., ekologista m., ekolog m., ekolożka ż., ekologiczność ż.

 przym. ekologistyczny, ekologiczny

 przysł. ekologicznie

 temsłow. eko-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekologia

Wiktionary


ekolożka

→ eko­log


SJP.pl

Patrz:

ekolog

ekomania

nad­mier­ne kon­cen­tro­wa­nie się na ochro­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go; eko­ma­niact­wo, ekob­zik, ekoś­wir


SJP.pl


ekomaniactwo

nad­mier­ne kon­cen­tro­wa­nie się na ochro­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go; eko­ma­nia, ekob­zik, ekoś­wir


SJP.pl


ekomaniak

osoba nad­mier­nie kon­cen­tru­ją­ca się na ochro­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go; ekoś­wir, ekob­zik


SJP.pl


ekomat

au­to­mat do od­bio­ru pu­stych pu­szek i pla­sti­ko­wych bu­te­lek w za­mian za ku­po­ny do wy­ko­rzy­sta­nia w skle­pie; śmie­cio­mat


SJP.pl


ekomiał

drob­ny wę­giel ka­mien­ny o ob­ni­żo­nej za­war­to­ści siar­ki i po­pio­łu


SJP.pl


ekomoda

zrów­no­wa­żo­na moda, przy­jaz­na śro­do­wi­sku


SJP.pl


ekon.

eko­nom.; skrót od:
1. eko­no­mia;
2. eko­no­micz­ny


SJP.pl


ekonazol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. prze­ciw­grzy­bi­czy lek, po­chod­na imi­da­zo­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na zmie­nio­ne grzy­bi­czo skórę i paz­nok­cie można za­sto­so­wać krem z eko­na­zo­lem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔ̃ˈnazɔl, AS: ekõnazol

Wiktionary


ekonom

w daw­nych ma­jąt­kach ziem­skich: na­dzor­ca go­spo­dar­stwa i pracy ro­bot­ni­ków w polu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. w daw­nych ma­jąt­kach ziem­skich: na­dzor­ca prac rol­nych;

Wiktionary

Zo­bacz też: inne zna­cze­nie tego ter­mi­nu.

Eko­nom (z "oi­ko­nó­mos" – za­rzą­dza­ją­cy domem) – tytuł róż­nych za­rząd­ców zaj­mu­ją­cych się go­spo­da­ro­wa­niem mie­niem (ak­ty­wa­mi) po­wie­rzo­nym przez wła­ści­cie­la. Hi­sto­rycz­nie miał on na­stę­pu­ją­ce zna­cze­nia:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈkɔ̃nɔ̃m, AS: ekõnõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekonomia ż., ekonomista mos.

:: fż. ekonomka ż.

 przym. ekonomski, ekonomiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciwun, cywun, karbowy, karbownik

Wiktionary


ekonom.

ekon.; skrót od:
1. eko­no­mia;
2. eko­no­micz­ny


SJP.pl


ekonometria

nauka zaj­mu­ją­ca się usta­la­niem ilo­ścio­wych pra­wi­dło­wo­ści w życiu go­spo­dar­czym za po­mo­cą metod sta­ty­stycz­nych i ma­te­ma­tycz­nych


SJP.pl

Eko­no­me­tria – nauka po­moc­ni­cza w ra­mach eko­no­mii, wy­ko­rzy­stu­ją­ca na­rzę­dzia ma­te­ma­ty­ki, sta­ty­sty­ki oraz in­for­ma­ty­ki do ba­da­nia ilo­ścio­wych związ­ków za­cho­dzą­cych mię­dzy zja­wi­ska­mi i zmien­ny­mi eko­no­micz­ny­mi. Jest zbio­rem metod opra­co­wa­nych naj­czę­ściej poza eko­no­mią, ale wy­ko­rzy­sty­wa­nych na jej polu.

Wikipedia


ekonometryczka

→ eko­no­me­tryk


SJP.pl

Patrz:

ekonometryk

ekonometryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. zwią­za­ny z eko­no­me­trią, do­ty­czą­cy eko­no­me­trii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekonometria ż., ekonometryk mos.

Wiktionary


ekonometryk

eko­no­mi­sta spe­cja­li­zu­ją­cy się w ilo­ścio­wych ba­da­niach zja­wisk go­spo­dar­czych


SJP.pl


ekonomia

1. nauka ba­da­ją­ca spo­so­by po­dej­mo­wa­nia de­cyz­ji o za­sto­so­wa­niu rzad­kich za­so­bów oraz skut­ków tych de­cyz­ji w pro­ce­sie pro­duk­cyj­nym, po­dzia­le i wy­mia­nie;
2. umie­jęt­ność oszczęd­ne­go, ra­cjo­nal­ne­go go­spo­da­ro­wa­nia czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o pro­duk­cji, po­dzia­le, wy­mia­nie i kon­sump­cji dóbr;

Wiktionary

Eko­no­mia – nauka spo­łecz­na ana­li­zu­ją­ca oraz opi­su­ją­ca pro­duk­cję, dy­stry­bu­cję oraz kon­sump­cję dóbr i usług. Nie jest nauką ści­słą, lecz po­słu­gu­je się apa­ra­tem ma­te­ma­tycz­nym (głów­nie me­to­dy ilo­ścio­we).

Słowo „eko­no­mia” wy­wo­dzi się z ję­zy­ka grec­kie­go "οικονομία" i tłu­ma­czy się jako "οἰκος" ("oikos"), co zna­czy „dom” i "νόμος" ("nomos"), czyli „prawo, re­gu­ła”. Sta­ro­żyt­ni Grecy sto­so­wa­li tę de­fi­ni­cję do okre­śla­nia efek­tyw­nych zasad funk­cjo­no­wa­nia go­spo­dar­stwa do­mo­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eko­no­mia zaj­mu­je się rów­nież ba­da­niem za­spo­ko­je­nia dóbr.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: ekõnõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekonomik mos./mrz., ekonomiczność ż., ekonom, ekonomika, ekonomista, ekonomistka

 przym. ekonomiczny

 przysł. ekonomicznie

Wiktionary


ekonomicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) ekon. od­no­sząc się do eko­no­mii, eko­no­mi­ki

 (1.2) podn. bez więk­sze­go na­kła­du środ­ków i wy­sił­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekonomik mos./mrz., ekonomia ż., ekonomiczność ż.

 przym. ekonomiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gospodarczo

 (1.2) oszczędnie

Wiktionary


ekonomiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: eko­no­micz­nie


SJP.pl


ekonomiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: eko­no­micz­ny


SJP.pl


ekonomiczność

→ eko­no­micz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest eko­no­micz­ne; cecha tych, któ­rzy są eko­no­micz­ni

Wiktionary

Patrz:

ekonomiczny

Powiązane:

 rzecz. ekonomik mos./mrz., ekonomia ż., ekonomista mos.

 przym. ekonomiczny

 przysł. ekonomicznie

Wiktionary


ekonomiczny

1. zwią­za­ny z go­spo­dar­ką, od­no­szą­cy się do eko­no­mii lub eko­no­mi­ki;
2. oszczęd­nie wy­ko­rzy­stu­ją­cy do­stęp­ne za­so­by, moż­li­wo­ści; oszczęd­ny, tani


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eko­no­mią lub eko­no­mi­ką

 (1.2) od­no­szą­cy się do go­spo­dar­ki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) oszczęd­ny w środ­kach, nie­wy­ma­ga­ją­cy wiel­kie­go na­kła­du sił

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Iga ukoń­czy­ła li­ce­um w Ze­spo­le Szkół Eko­no­micz­no-Ga­stro­no­micz­nych.

 (1.2) Ten ma­ga­zyn ilu­stro­wa­ny opi­sał re­for­my eko­no­micz­ne w Chi­nach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: ekõnõmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekonomistka ż., ekonomia ż., ekonomista mos., ekonomiczność ż., ekonomizacja ż., ekonom mos., ekonomik mos.

 przysł. ekonomicznie

Wiktionary


ekonomie

dobra kró­lew­skie


SJP.pl


ekonomik

1. gałąź eko­no­mii ba­da­ją­ca zja­wi­ska wy­stę­pu­ją­ce w okre­ślo­nym dzia­le go­spo­dar­ki, w ja­kimś ro­dza­ju przed­się­biorstw;
2. daw­niej, po­tocz­nie: go­spo­dar­ka, go­spo­dar­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie eko­no­mii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. szko­ła o pro­fi­lu eko­no­micz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Mło­dzież pije piwo w parku koło eko­no­mi­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲik, AS: ekõnõmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekonomia ż., ekonomista mos., ekonomiczność ż., ekonomizacja ż., ekonom mos.

 przym. ekonomiczny

 przysł. ekonomicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekonomista

Wiktionary


ekonomika

1. gałąź eko­no­mii ba­da­ją­ca zja­wi­ska wy­stę­pu­ją­ce w okre­ślo­nym dzia­le go­spo­dar­ki, w ja­kimś ro­dza­ju przed­się­biorstw;
2. daw­niej, po­tocz­nie: go­spo­dar­ka, go­spo­dar­stwo


SJP.pl

Eko­no­mi­ka (łac. "oe­co­no­mi­cus", gr. "oi­ko­no­mi­kós") – nauka sto­so­wa­na o dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, do­ty­czą­cą wa­run­ków i moż­li­wo­ści jej pro­wa­dze­nia oraz pra­wi­dło­wo­ściach wy­stę­pu­ją­cych w po­dej­mo­wa­nych de­cyz­jach.

Wikipedia


ekonomista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie eko­no­mii

 (1.2) hist. polit. czło­nek odła­mu ro­syj­skiej so­cjal­de­mo­kra­cji z prze­ło­mu XIX i XX wieku

Wiktionary

Za­chod­ni eko­no­mi­ści: Karl Marx, Adam Smith, Mil­ton Fried­man i Tho­mas Pi­ket­ty

Eko­no­mi­sta – osoba zaj­mu­ją­ca się eko­no­mią, ter­min ma dwa zna­cze­nia.

W węż­szym sen­sie eko­no­mi­sta to osoba (moż­li­wie ek­spert) zaj­mu­ją­ca się ści­śle po­ję­tą eko­no­mią te­o­re­tycz­ną, zaz­wy­czaj ma­kro­e­ko­no­mią, czę­sto przy tym także na­rzę­dzia­mi pro­gno­stycz­ny­mi, ta­ki­mi jak eko­no­me­tria czy eko­no­mia ma­te­ma­tycz­na, a nawet fi­nan­sa­mi czy te­o­rią wy­bo­ru pu­blicz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eko­no­mi­ści prze­wi­du­ją zwięk­sze­nie po­dat­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekonomia ż., ekonomika ż., ekonomiczność ż., ekonomizacja ż., ekonomizm mrz., ekonom mos., ekonomowa ż.

:: fż. ekonomistka ż.

 przym. ekonomiczny, ekonomski

 przysł. ekonomicznie

Wiktionary


ekonomistka

→ eko­no­mi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie eko­no­mii

Wiktionary

Patrz:

ekonomista

Przykłady

 (1.1) Moja żona jest eko­no­mist­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekonomia ż.

:: fm. ekonomista m.

 przym. ekonomiczny

Wiktionary


ekonomistyczny

→ eko­no­mizm


SJP.pl

Patrz:

ekonomizm

ekonomizacja

czy­nie­nie cze­goś bar­dziej eko­no­micz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czy­nie­nie eko­no­micz­niej­szym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wpro­wa­dze­nie tych nie­lot­nych roz­pu­szczal­ni­ków jest waż­nym ulep­sze­niem i eko­no­mi­za­cją pro­duk­cji Xy­lo­ni­tu, poz­wa­la­ją­cą na uni­knię­cie znacz­nych strat przez wy­pa­ro­wa­nie i nie­do­god­no­ści wy­ni­ka­ją­cych z kur­cze­nia się ma­te­ria­łów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔ̃nɔ̃mʲiˈzat͡sʲja, AS: ekõnõmʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekonomik mos., ekonom mos., ekonomia ż., ekonomiczność ż., ekonomika ż., ekonomista mos., ekonomistka ż., ekonomizm mrz., ekonomowa ż.

 przym. ekonomiczny, ekonomski

 przysł. ekonomicznie, po ekonomsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszczędność

Wiktionary


ekonomizer

urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce wy­ko­nać coś oszczęd­niej lub ta­niej, np. zmniej­szyć zu­ży­cie pa­li­wa, ener­gii


SJP.pl

Eko­no­mi­zer (przest. "oszczę­dzacz") - urzą­dze­nie słu­żą­ce do re­duk­cji zu­ży­cia ener­gii, które funk­cjo­nal­nie jest wy­mien­ni­kiem cie­pła. Eko­no­mi­ze­ry są uży­wa­ne w związ­ku z ogrze­wa­niem, wen­ty­la­cją i kli­ma­ty­za­cją w bu­dyn­kach, a także elek­trow­niach ciepl­nych i sze­ro­ko po­ję­tym chłod­nict­wie. Naj­prost­szym przy­kła­dem eko­no­mi­ze­ra jest wy­mien­nik cie­pła.

Wikipedia


ekonomizm

po­gląd w na­u­kach spo­łecz­nych XIX i XX w. wy­ja­śnia­ją­cy wszyst­kie zja­wi­ska spo­łecz­ne ich po­dło­żem eko­no­micz­nym


SJP.pl


ekonomizować

czy­nić bar­dziej eko­no­micz­nym


SJP.pl


ekonomka

daw­niej: go­spo­dy­ni, ko­bie­ta za­rzą­dza­ją­ca domem lub fol­war­kiem


SJP.pl


ekonomowa

daw­niej: żona eko­no­ma


SJP.pl


ekonomski

zwią­za­ny z eko­no­mem, zwła­szcza jego funk­cją na­dzo­ru nad ro­bot­ni­ka­mi rol­ny­mi


SJP.pl


ekonomówka

prze­sta­rza­łe: dom lub miesz­ka­nie eko­no­ma przy daw­nym dwo­rze wiej­skim


SJP.pl


ekonomówna

daw­niej: córka eko­no­ma


SJP.pl


ekooszołom

po­gard­li­wie o oso­bie skraj­nie za­an­ga­żo­wa­nej w ochro­nę śro­do­wi­ska


SJP.pl


ekopack

[czy­taj: eko­pak] kar­to­no­we opa­ko­wa­nie na płytę kom­pak­to­wą lub DVD; eco­pack


SJP.pl


ekopaliwo

pa­li­wo eko­lo­gicz­ne


SJP.pl


ekopatrol

od­dział stra­ży miej­skiej przez­na­czo­ny do ła­pa­nia be­zdom­nych lub agre­syw­nych zwie­rząt


SJP.pl


ekopedologia

kie­ru­nek pe­do­lo­gii roz­pa­tru­ją­cy gleby pod wzglę­dem ich funk­cji w eko­sy­ste­mach


SJP.pl


ekopoetyka

nurt w li­te­ra­tu­rze i te­o­rii sztu­ki ba­da­ją­cy re­la­cje mię­dzy czło­wie­kiem a śro­do­wi­skiem na­tu­ral­nym, łą­czą­cy re­flek­sję eko­lo­gicz­ną z twór­czo­ścią po­e­tyc­ką


SJP.pl


ekopracownia

pra­cow­nia przez­na­czo­na do edu­ka­cji eko­lo­gicz­nej, badań lub dzia­łań zwią­za­nych z ochro­ną śro­do­wi­ska


SJP.pl


ekoprodukcja

pro­duk­cja z za­cho­wa­niem zasad eko­lo­gii


SJP.pl


ekoprodukt

pro­dukt wyt­wa­rza­ny lub użyt­ko­wa­ny w spo­sób przy­jaz­ny śro­do­wi­sku


SJP.pl


ekoprojekt

pro­jekt uwz­ględ­nia­ją­cy czyn­ni­ki eko­lo­gicz­ne


SJP.pl


ekoprojektowanie

pro­jek­to­wa­nie uwz­ględ­nia­ją­ce czyn­ni­ki eko­lo­gicz­ne


SJP.pl


ekoprzycisk

me­cha­nizm ogra­ni­cza­ją­cy zu­ży­cie wody lub ener­gii elek­trycz­nej


SJP.pl


ekoprzyjazny

przy­miot­nik

 (1.1) eko­lo­gicz­ny, przy­jaz­ny dla śro­do­wi­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eko­przy­jaz­ne, tek­tu­ro­we pu­deł­ko, a w środ­ku pocz­tów­ki ilu­stru­ją­ce każdą pio­sen­kę – czy takie wy­da­nie to ma­ni­fest przy­wią­za­nia do tra­dy­cyj­nych no­śni­ków i za­ra­zem sprze­ciw wobec cy­fry­za­cji mu­zy­ki?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔpʃɨˈjaznɨ, AS: ekopšyi ̯azny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekologiczny

Wiktionary


ekoprąd

ener­gia elek­trycz­na ze źró­deł na­tu­ral­nych; eko­e­ner­gia, zie­lo­na ener­gia


SJP.pl


ekopłyta

płyta wy­ko­na­na z ma­te­ria­łów uz­na­wa­nych za eko­lo­gicz­ne


SJP.pl


ekoregion

re­gion jed­no­rod­ny eko­lo­gicz­nie; re­gion eko­lo­gicz­ny


SJP.pl

Eko­re­gion lub re­gion eko­lo­gicz­ny jest sto­sun­ko­wo dużym ob­sza­rem bio­ge­o­gra­ficz­nym, który wy­róż­nia się wy­jąt­ko­wym cha­rak­te­rem eko­lo­gii, kli­ma­tu, ge­o­mor­fo­lo­gii, gleb, hy­dro­lo­gii, flory i fauny.

Wikipedia


ekorolnictwo

rol­nict­wo przy­jaz­ne śro­do­wi­sku, nie­sto­su­ją­ce środ­ków che­micz­nych; rol­nict­wo eko­lo­gicz­ne, bio­rol­nict­wo


SJP.pl


ekorolnik

rol­nik uwz­ględ­nia­ją­cy za­sa­dy eko­lo­gii, nie­wy­rzą­dza­ją­cy szko­dy śro­do­wi­sku na­tu­ral­ne­mu; bio­rol­nik


SJP.pl


ekorozwojowy

ma­ją­cy na celu roz­wój go­spo­dar­czy i spo­łecz­ny z uwz­ględ­nie­niem za­sa­dy eko­lo­gii


SJP.pl


ekoschemat

Ekos­che­mat – nowy i do­bro­wol­ny ro­dzaj płat­no­ści bez­poś­red­nich Wspól­nej Po­li­ty­ki Rol­nej re­a­li­zo­wa­ny w Pla­nie Stra­te­gicz­nym WPR 2023-2027, w ra­mach któ­re­go do­pła­ty przyz­na­wa­ne są za re­a­li­za­cję prak­tyk ko­rzyst­nych dla śro­do­wi­ska, kli­ma­tu i do­bro­sta­nu zwie­rząt. Ekos­che­ma­ty sta­no­wią do­dat­ko­we do­pła­ty dla rol­ni­ków za prak­ty­ki sprzy­ja­ją­ce ochro­nie śro­do­wi­ska, które wy­kra­cza­ją ponad pod­sta­wo­we wy­mo­gi okre­ślo­ne w obo­wiąz­ko­wym sy­ste­mie wa­run­ko­wo­ści.

Wikipedia


ekosensytywność

wraż­li­wość or­ga­niz­mu na od­dzia­ły­wa­nie śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go


SJP.pl


ekoseza

écossaise;
1. lu­do­wy szyb­ki ta­niec an­giel­ski;
2. mu­zy­ka do tego tańca


SJP.pl


ekosfera

stre­fa wa­run­ków sprzy­ja­ją­cych pow­sta­niu życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekol. bios­fe­ra

Wiktionary

Ekos­fe­ra (gr. "oikos" dom + "spha­i­ra" kula), eko­stre­fa, także: „stre­fa za­miesz­ki­wal­na” ( ha­bi­ta­ble zone), „stre­fa Zło­to­wło­sej” ( Gol­di­locks zone) – stre­fa wokół gwia­zdy, o kształ­cie zbli­żo­nym do war­stwy sfe­rycz­nej, w któ­rej obrę­bie na wszyst­kich znaj­du­ją­cych się pla­ne­tach mogą pa­no­wać wa­run­ki fi­zycz­ne i che­micz­ne umoż­li­wia­ją­ce pow­sta­nie, utrzy­ma­nie i roz­wój or­ga­niz­mów ży­wych, z któ­rych za na­ji­stot­niej­szy uwa­ża­ne jest ist­nie­nie cie­kłej wody.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ekosferyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biosfera

Wiktionary


ekosklep

sklep z eko­lo­gicz­ną żyw­no­ścią


SJP.pl


ekoskóra

sztucz­ny ma­te­riał imi­tu­ją­cy praw­dzi­wą skórę; sztucz­na skóra


SJP.pl


ekoskórzany

→ eko­skó­ra


SJP.pl

Patrz:

ekoskóra

ekosocjalista

zwo­len­nik eko­so­cja­liz­mu


SJP.pl


ekosocjalizm

nurt łą­czą­cy idee so­cja­liz­mu z ochro­ną śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go


SJP.pl


ekosozologia

nauka o śro­do­wi­sku i jego ochro­nie


SJP.pl


ekospalarnia

spa­lar­nia od­pa­dów wyt­wa­rza­ją­ca ener­gię elek­trycz­ną i ciepl­ną


SJP.pl


ekostrefa

stre­fa z ogra­ni­czo­nym ru­chem sa­mo­cho­do­wym w celu ochro­ny ja­ko­ści po­wie­trza


SJP.pl


ekosystem

układ eko­lo­gicz­ny obej­mu­ją­cy zwią­za­ne ze sobą żywe or­ga­niz­my i śro­do­wi­sko nie­o­ży­wio­ne; bio­ge­o­ce­no­za, bio­ge­o­sy­stem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. frag­ment przy­ro­dy bę­dą­cy funk­cjo­nal­ną ca­ło­ścią;

 (1.2) in­form. ogół sprzę­tu i/lub opro­gra­mo­wa­nia współ­pra­cu­ją­ce­go ze sobą dzię­ki do­star­cza­niu przez jed­ne­go pro­du­cen­ta

Wiktionary

Eko­sy­stem (gr. "oikos" – dom, miesz­ka­nie, go­spo­dar­stwo; gr. "systēmatikós" – ze­sta­wio­ny od "sýstēma" – ze­sta­wie­nie, po­łą­cze­nie od "synistánai" – ze­sta­wiać) – dy­na­micz­ny układ eko­lo­gicz­ny, na który skła­da się ze­spół or­ga­niz­mów (bio­ce­no­za) po­łą­czo­nych re­la­cja­mi tro­ficz­ny­mi (two­rzą­cych sieć tro­ficz­ną) wraz ze śro­do­wi­skiem prze­zeń zaj­mo­wa­nym, czyli bio­to­pem, w któ­rym za­cho­dzi prze­pływ ener­gii i obieg ma­te­rii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To przy­kła­dy skut­ków glo­bal­ne­go ocie­ple­nia, które nie mają wpły­wu je­dy­nie na dzia­łal­ność czło­wie­ka, ale także na eko­sy­ste­my.

 (1.2) Eko­sy­stem Apple ba­zu­je w dużej mie­rze na sy­ste­mach ope­ra­cyj­nych, które wspie­ra­ją funk­cjo­nal­ność róż­nych urzą­dzeń tej marki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m, AS: ekosystẽm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekosystemowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) system ekologiczny

Wiktionary


ekosystemowy

przy­miot­nik od: eko­sy­stem


SJP.pl


ekotaż

sa­bo­taż eko­lo­gicz­ny


SJP.pl


ekotechnologia

tech­no­lo­gia, któ­rej wy­ko­rzy­sta­nie jest niesz­kod­li­we lub mało szkod­li­we dla śro­do­wi­ska


SJP.pl


ekoterrorysta

1. osoba do­ko­nu­ją­ca aktu prze­mo­cy mo­ty­wo­wa­ne­go po­bud­ka­mi eko­lo­gicz­ny­mi;
2. obraź­li­wie: eko­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­pu­szcza­ją­ca się eko­ter­ro­ryz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój naj­lep­szy przy­ja­ciel jest eko­ter­ro­ry­stą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkɔtɛrːɔˈrɨsta, AS: ekote•rorysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekoterroryzm m., ekoterror m.

:: fż. ekoterrorystka ż.

Wiktionary


ekoterrorystka

→ eko­ter­ro­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

ekoterrorysta

ekoterrorystyczny

zwią­za­ny z aktem prze­mo­cy mo­ty­wo­wa­nym po­bud­ka­mi eko­lo­gicz­ny­mi


SJP.pl


ekoterroryzm

1. akt prze­mo­cy mo­ty­wo­wa­ny po­bud­ka­mi eko­lo­gicz­ny­mi;
2. obraź­li­wie: dzia­łal­ność eko­lo­gów


SJP.pl

Eko­ter­ro­ryzm – pro­wa­dze­nie prze­stęp­czych dzia­łań z uży­ciem siły lub prze­mo­cy na szko­dę przed­się­biorstw, osób fi­zycz­nych lub ich grup, uza­sad­nia­ne pro­wa­dze­niem przez nich dzia­łal­no­ści szkod­li­wej dla śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go. Po­tocz­nie okre­śla się tak także akcje pro­te­sta­cyj­ne, które nie­ko­niecz­nie łamią prawo, ale są względ­nie uciąż­li­we. Nie mają one jed­nak na celu za­gro­że­nia ludz­kie­mu życiu.

Wikipedia


ekoton

stre­fa przej­ścio­wa mię­dzy dwoma śro­do­wi­ska­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. stre­fa przej­ścio­wa mię­dzy co najm­niej dwoma eko­sy­ste­ma­mi;

Wiktionary

Eko­ton (gr. "oikos" = dom + "tonos" = na­pi­na­nie) – eko­sy­stem, który sta­no­wi stre­fę przej­ścio­wą mię­dzy co najm­niej dwoma eko­sy­ste­ma­mi.

Za­miesz­ku­ją go or­ga­niz­my cha­rak­te­ry­stycz­ne dla obu bio­ce­noz (efekt styku) oraz takie, które są swo­i­ste tylko dla tej stre­fy. Ob­sza­ry te cha­rak­te­ry­zu­ją się więc dużą bio­róż­no­rod­no­ścią.

Wikipedia


ekotonowy

→ eko­ton


SJP.pl

Patrz:

ekoton

ekotop

na­tu­ral­ne śro­do­wi­sko życia or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych; bio­top


SJP.pl


ekotorba

torba z eko­lo­gicz­ne­go two­rzy­wa; torba eko­lo­gicz­na


SJP.pl


ekoturysta

zwo­len­nik wy­po­czyn­ku w kon­tak­cie z na­tu­rą, w czy­stym eko­lo­gicz­nie śro­do­wi­sku


SJP.pl


ekoturystyczny

→ eko­tu­ry­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

ekoturystyka

ekoturystyka

eko­tu­ryzm;
1. dzia­łal­ność tu­ry­stycz­na umoż­li­wia­ją­ca prze­by­wa­nie w bli­skim kon­tak­cie z na­tu­rą w miej­scach o nie­ska­żo­nym śro­do­wi­sku;
2. po­dró­żo­wa­nie do miejsc o za­cho­wa­nych na­tu­ral­nych wa­lo­rach przy­rod­ni­czych


SJP.pl

Eko­tu­ry­sty­ka – ruch tu­ry­stycz­ny, któ­re­go głów­nym celem jest za­cho­wa­nie trwa­łe­go, zrów­no­wa­żo­ne­go roz­wo­ju za­so­bów i wa­lo­rów tu­ry­stycz­nych po­przez: in­te­gra­cję dzia­łal­no­ści tu­ry­stycz­nej z ce­la­mi ochro­ny przy­ro­dy oraz ży­ciem spo­łecz­no-go­spo­dar­czym, kształ­to­wa­nie no­wych po­staw i za­cho­wań tu­ry­stów i or­ga­ni­za­to­rów ruchu tu­ry­stycz­ne­go, ba­zo­wa­nie na po­ten­cja­le spo­łecz­nym i go­spo­dar­czym da­ne­go ob­sza­ru.

Wikipedia


ekoturyzm

eko­tu­ry­sty­ka;
1. dzia­łal­ność tu­ry­stycz­na umoż­li­wia­ją­ca prze­by­wa­nie w bli­skim kon­tak­cie z na­tu­rą w miej­scach o nie­ska­żo­nym śro­do­wi­sku;
2. po­dró­żo­wa­nie do miejsc o za­cho­wa­nych na­tu­ral­nych wa­lo­rach przy­rod­ni­czych


SJP.pl


ekotworzywo

two­rzy­wo po­zy­ska­ne w spo­sób eko­lo­gicz­ny


SJP.pl


ekotyp

forma ga­tun­ku bio­lo­gicz­ne­go two­rzą­ca po­pu­la­cje o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla da­ne­go śro­do­wi­ska


SJP.pl

Eko­typ, rasa eko­lo­gicz­na – forma w obrę­bie ga­tun­ku ro­ślin lub zwie­rząt, która two­rzy po­pu­la­cję (lub grupę po­pu­la­cji) po­sia­da­ją­cą ze­staw cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla da­ne­go śro­do­wi­ska, wyksz­tał­co­ny w wy­ni­ku ewo­lu­cji. Cechy wy­róż­nia­ją­ce eko­typ wyksz­tał­ca­ją się w szcze­gól­no­ści pod wpły­wem zmien­no­ści śro­do­wi­ska, która po­wo­du­je do­sto­so­wa­nie po­pu­la­cji do da­nych wa­run­ków sied­li­sko­wych.

Wikipedia


ekowojownik

ra­dy­kal­ny dzia­łacz eko­lo­gicz­ny o nie­e­tycz­nych me­to­dach dzia­ła­nia


SJP.pl


ekościema

po­tocz­nie: fał­szy­we wra­że­nie eko­lo­gicz­no­ści ja­kie­goś pro­duk­tu, usłu­gi itp.


SJP.pl


ekoświadomość

świa­do­mość eko­lo­gicz­na


SJP.pl


ekoświr

ekob­zik;
1. nad­mier­ne kon­cen­tro­wa­nie się na ochro­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go; eko­ma­niact­wo, eko­ma­nia;
2. osoba nad­mier­nie kon­cen­tru­ją­ca się na ochro­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go; eko­ma­niak


SJP.pl


ekożywność

po­tocz­nie: żyw­ność pro­du­ko­wa­na me­to­da­mi rol­nict­wa eko­lo­gicz­ne­go z dba­ło­ścią o wy­e­li­mi­no­wa­nie na­wo­zów sztucz­nych i pe­sty­cy­dów; żyw­ność eko­lo­gicz­na


SJP.pl


ekran

1. pła­szczyz­na, na którą rzu­tu­je się obra­zy świetl­ne, np. ekran ki­no­wy, pro­jek­cyj­ny;
2. po­wierzch­nia, na któ­rej pow­sta­je obraz lub zapis w wy­ni­ku lu­mi­ne­scen­cji, np. ekran te­le­wi­zyj­ny, ra­da­ru;
3. osło­na za­bez­pie­cza­ją­ca przed pro­mie­nio­wa­niem, wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rą itp.;
4. za­sło­na roz­pię­ta na ramie opar­tej na sto­ja­ku, usta­wia­na przed ko­min­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. część urzą­dzeń po­ka­zu­ją­cych obraz lub tekst, na któ­rej wyś­wiet­la­ne są in­for­ma­cje

 (1.2) film. ścia­na lub spe­cjal­ne płót­no, na któ­rym wyś­wiet­la się obra­zy

 (1.3) bud. bu­dow­la lub kon­struk­cja chro­nią­ca obiekt lub jego oto­cze­nie przed nie­bez­piecz­ny­mi lub nie­po­żą­da­ny­mi wpły­wa­mi, jak fale elek­tro­ma­gne­tycz­ne, prąd elek­trycz­ny, wil­goć, cie­pło, hałas itp.

 (1.4) elek­tron. okre­ślo­na część in­ter­fej­su gra­ficz­ne­go wyś­wiet­lo­na w danej chwi­li na ekra­nie urzą­dze­nia elek­tro­nicz­ne­go

 (1.5) kraw. duża na­szyw­ka na tył np. kurt­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ekran ochron­ny (izo­la­cja) – ekra­no­wa­nie/za­bez­pie­cze­nie przed po­ra­że­niem prą­dem elek­trycz­nym, rów­nież przed nie­po­żą­da­nym wpły­wem wil­go­ci, cie­pła itd.
  • ekran ochron­ny – śro­dek ochro­ny prze­ciw­po­ra­że­nio­wej do­dat­ko­wej (przy usz­ko­dze­niu izo­la­cji).
  • ekran aku­stycz­ny – chro­ni przez ha­ła­sem (np. z au­to­stra­dy), od­dzie­la dwa śro­do­wi­ska aku­stycz­ne (stu­dio na­gra­nio­we).
  • ekran elek­tro­sta­tycz­ny – osło­na chro­nią­ca wy­dzie­lo­ny ob­szar przed wpły­wem zew­nętrz­ne­go pola elek­trycz­ne­go.
  • ekran ma­gne­tycz­ny – osło­na chro­nią­ca wy­dzie­lo­ny ob­szar przed wpły­wem zew­nętrz­ne­go pola ma­gne­tycz­ne­go.
  • ekran elek­tro­ma­gne­tycz­ny – osło­na chro­nią­ca wy­dzie­lo­ny ob­szar przed wpły­wem zew­nętrz­ne­go pola elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go.
  • ekran prze­ciw­ku­mu­la­cyj­ny – osło­na chro­nią­ca pan­cerz po­ja­zdu przed po­ci­ska­mi ku­mu­la­cyj­ny­mi.
  • ekran – ro­dzaj mebla, sta­no­wią­cy osło­nę przed świa­tłem, cie­płem lub prze­cią­ga­mi.
  • ekran pro­jek­cyj­ny – ścia­na lub spe­cjal­ne płót­no, na któ­rym wyś­wiet­la się obra­zy (za­sto­so­wa­nia: kino, kino do­mo­we, pre­zen­ta­cje).
  • ekran – po­tocz­nie o czę­ści te­le­wi­zo­ra lub mo­ni­to­ra, na któ­rej wyś­wiet­la­ny jest obraz (ki­ne­skop, wyś­wiet­la­cze LCD, LED, OLED, PDP); rów­nież bły­szczą­cy ekran.
  • wyś­wiet­lacz (LCD, LED, OLED) – część mo­bil­nych urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych na któ­rej wyś­wiet­la­ne są in­for­ma­cje (np. ekran te­le­wi­zo­ra, mo­ni­to­ra LCD, no­te­bo­o­ka, palm­to­pa, te­le­fo­nu ko­mór­ko­we­go, odt­wa­rza­cza ...
  • ekran do­ty­ko­wy – j.w. wzbo­ga­co­na o funk­cje zaz­na­cza­nia/wska­zy­wa­nia przez dotyk.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ekran te­le­wi­zo­ra jest tak za­ku­rzo­ny, że nic nie widać.

 (1.2) Kiedy wczo­raj byłem w kinie, nie mo­głem nic zo­ba­czyć, bo sie­dzą­cy prze­de mną gru­bas za­sła­niał mi cały ekran.

 (1.3) Przy au­to­stra­dzie po­sta­wio­no dźwię­ko­szczel­ne ekra­ny.

 (1.4) Po włą­cze­niu kom­pu­te­ra uka­zu­je się ekran po­wi­tal­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛkrãn, AS: ekrãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekranowanie n., ekranizacja ż.

:: zdrobn. ekranik mrz.

 czas. ekranizować ndk., zekranizować dk., ekranować ndk.

 przym. ekranowy, ekranizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyświetlacz

Wiktionary


ekranik

zdrob­nie­nie od: ekran


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ekran

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekran m., ekranizacja ż., ekranizowanie n.

 czas. ekranizować ndk.

 przym. ekranowy

Wiktionary


ekranizacja

adap­ta­cja fil­mo­wa;
1. opra­co­wa­nie dzie­ła li­te­rac­kie­go w wer­sji fil­mo­wej;
2. film pow­sta­ły w wy­ni­ku ta­kie­go opra­co­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opra­co­wa­nie sztu­ki te­a­tral­nej, po­wie­ści itp. w wer­sji fil­mo­wej

 (1.2) film na pod­sta­wie sztuk te­a­tral­nej, po­wie­ści itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­do­ba­ła mi się cha­rak­te­ry­za­cja hob­bi­tów w ekra­ni­za­cji tej try­lo­gii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekran m., ekranizowanie n., ekranizator m., ekranik mrz.

 czas. zekranizować, ekranizować ndk.

Wiktionary


ekranizator

osoba do­ko­nu­ją­ca ekra­ni­za­cji ja­kie­goś ut­wo­ru


SJP.pl


ekranizatorka

ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca ekra­ni­za­cji ja­kie­goś ut­wo­ru


SJP.pl


ekranizować

krę­cić film na pod­sta­wie po­wie­ści, sztu­ki te­a­tral­nej itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ze­kra­ni­zo­wać)

 (1.1) film. two­rzyć film na pod­sta­wie ut­wo­ru li­te­rac­kie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekranik mrz., ekran mrz., ekranizacja ż.

 czas. zekranizować dk.

 przym. ekranowy, ekranizacyjny

Wiktionary


ekranolot

sta­tek po­wietrz­ny la­ta­ją­cy dzię­ki ae­ro­dy­na­micz­ne­mu efek­to­wi bli­sko­ści po­dło­ża; ekra­no­plan


SJP.pl


ekranopis

urzą­dze­nie speł­nia­ją­ce funk­cję ma­szy­ny do pi­sa­nia i te­le­fo­nu, wy­po­sa­żo­ne w mo­ni­tor


SJP.pl


ekranoplan

sta­tek po­wietrz­ny la­ta­ją­cy dzię­ki ae­ro­dy­na­micz­ne­mu efek­to­wi bli­sko­ści po­dło­ża; ekra­no­lot


SJP.pl

Ekra­no­plan (ekra­no­lot, ros. "экранопла́н", ang. "scre­en plane", "Wing-In-Gro­und", WIG) – ro­dzaj stat­ku po­ru­sza­ją­ce­go się na nie­wiel­kiej wy­so­ko­ści nad wodą lub inną gład­ką po­wierzch­nią, z wy­ko­rzy­sta­niem efek­tu przy­po­wierzch­nio­we­go.

Wikipedia


ekranoskop

przy­staw­ka do te­le­fo­nu, poz­wa­la­ją­ca na wi­zu­al­ny kon­takt roz­mów­ców


SJP.pl


ekranować

osła­niać ekra­na­mi urzą­dze­nia lub prze­wo­dy elek­trycz­ne


SJP.pl


ekranowy

zwią­za­ny z ekra­nem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ekra­nem, do­ty­czą­cy ekra­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekran m., ekranik mrz.

 czas. zekranizować, ekranizować

Wiktionary


ekranoza

lek­ce­wa­żą­co: umie­szcza­nie ekra­nów tam, gdzie jest to zby­tecz­ne


SJP.pl


ekrazyt

ma­te­riał wy­bu­cho­wy o wła­ści­wo­ściach kru­szą­cych


SJP.pl

Ekra­zyt () – nazwa kru­szą­ce­go ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go, który sto­so­wa­ny był prze­de wszyst­kim w trak­cie I wojny świa­to­wej przez armię Au­stro-Wę­gier, a obec­nie ma zna­cze­nie wy­łącz­nie hi­sto­rycz­ne. Jego skład ba­zo­wał na ni­troz­wiąz­kach aro­ma­tycz­nych bądź ich so­lach amo­no­wych, jed­nak ist­nie­ją wąt­pli­wo­ści co do do­kład­ne­go skła­du tego ma­te­ria­łu.

Wikipedia


ekrazytowy

→ ekra­zyt


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ekra­zy­tem, do­ty­czą­cy ekra­zy­tu

Wiktionary

Patrz:

ekrazyt

Powiązane:

 rzecz. ekrazyt mrz.

Wiktionary


ekrazytówka

śro­do­wi­sko­wo: po­cisk wy­peł­nio­ny ekra­zy­tem


SJP.pl


ekron

bi­blij­ne mia­sto


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ekron – fi­li­styń­skie mia­sto na­le­żą­ce do pen­ta­po­lis
  • Ekron – mia­sto w sta­nie Ken­tuc­ky (Stany Zjed­no­czo­ne)

Wikipedia


ekronita

miesz­ka­niec Ekro­nu (bi­blij­ne­go mia­sta)


SJP.pl


ekronitka

miesz­kan­ka Ekro­nu (bi­blij­ne­go mia­sta)


SJP.pl


ekrytuar

daw­niej: kom­plet przy­bo­rów do pi­sa­nia


SJP.pl


eks

po­tocz­nie: były part­ner ży­cio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. były mąż / na­rze­czo­ny / chło­pak

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) pot. była żona / na­rze­czo­na / dziew­czy­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzwo­nił do mnie mój eks, chce się spot­kać.

 (2.1) Spot­ka­łem się z moją eks, żeby omó­wić kwe­stię po­dzia­łu ma­jąt­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛks, AS: eks

Wiktionary

Powiązane:

 temsłow. eks-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) były, eksio, eks-mąż / eksmąż, eks-narzeczony / eksnarzeczony

 (2.1) była, eks-żona / eksżona, eks-narzeczona / eksnarzeczona

Wiktionary


eks-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cy zna­cze­nie: były, dawny

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cy zna­cze­nie: wy­łą­cza­nie, wy­klu­cza­nie z cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) eks- + woj­sko­wy = eks­woj­sko­wy

 (1.1) eks- + mał­żon­ka = eks­mał­żon­ka

 (1.1) eks- + Ame­ry­ka­nin = eks-Ame­ry­ka­nin

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eks mos./ż.

Wiktionary


eks-amerykanin

były Ame­ry­ka­nin, osoba, która zrze­kła się oby­wa­tel­stwa ame­ry­kań­skie­go lub zo­sta­ła go po­zba­wio­na


SJP.pl


eks-francuz

były Fran­cuz, osoba, która zrze­kła się oby­wa­tel­stwa fran­cu­skie­go lub zo­sta­ła go po­zba­wio­na


SJP.pl


eks-polak

były Polak, osoba, która zrze­kła się oby­wa­tel­stwa pol­skie­go lub zo­sta­ła go po­zba­wio­na


SJP.pl


eksabajt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. jed­nost­ka po­jem­no­ści no­śni­ków da­nych i pa­mię­ci ope­ra­cyj­nej kom­pu­te­ra równa 1024 pe­ta­baj­tom;

Wiktionary

Ek­sa­bajt (skrót EB), eks­bi­bajt (skrót EiB) – jed­nost­ki uży­wa­ne w in­for­ma­ty­ce oz­na­cza­ją­ce od­po­wied­nio try­lion (1.000.000.000.000.000.000 = 1018) baj­tów i 260, czyli 1.152.921.504.606.846.976 = 10246 baj­tów. Sto­so­wa­ne m.in. do okre­śla­nia po­jem­no­ści ze­spo­łów pa­mię­ci ma­so­wych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. bajt mrz.

Wiktionary


eksaktor

1. prze­sta­rza­le: po­bor­ca po­dat­ków sta­łych; eg­zak­tor;
2. były aktor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) były aktor

 (1.2) daw. po­bor­ca po­dat­ków sta­łych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teraz jed­nak­że dyr. Dą­brow­ski nie wi­dział go w swym ze­spo­le, wsku­tek czego ek­sak­tor zo­stał kie­row­ni­kiem w dziel­ni­co­wym wy­dzia­le kul­tu­ry.

 (1.2) […] po­se­so­rem dzier­żaw­nym w Rem­bo­wie był nie­ja­ki Mel­chior Sut­kow­ski, skar­żą­cy się na uro­dzo­nych ek­sak­to­rów sta­ro­sty wy­szo­grodz­kie­go, któ­rzy przy od­bio­rze po­dat­ków do­pu­szcza­li się na­du­żyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. eksaktorka

Wiktionary


eksaktorka

była ak­tor­ka


SJP.pl


eksametr

jed­nost­ka dłu­go­ści równa 10^18 me­trów


SJP.pl


ekscelencja

1. tytuł ho­no­ro­wy na­da­wa­ny w róż­nych kra­jach do­stoj­ni­kom pań­stwo­wym i ko­ściel­nym (w Ko­ście­le ka­to­lic­kim do­ty­czy: ar­cy­bi­sku­pa, bi­sku­pa, wyż­szych urzęd­ni­ków Kurii Rzym­skiej oraz niek­tó­rych in­fu­ła­tów);
2. osoba no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tytuł ho­no­ro­wy na­da­wa­ny bi­sku­pom w Ko­ścio­łach ka­to­lic­kich oraz mi­ni­strom i am­ba­sa­do­rom (tytuł do­ży­wot­ni)

Wiktionary

Ek­sce­len­cja (łac. "ex­cel­len­tia" – wyż­szość, pier­wszeń­stwo, wy­bor­ny) – tytuł ho­no­ro­wy przy­słu­gu­ją­cy niek­tó­rym wyż­szym urzęd­ni­kom pań­stwo­wym, człon­kom ro­dzin kró­lew­skich i hie­rar­chom ko­ściel­nym, takim jak pre­zy­dent, pre­mier, am­ba­sa­dor, mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych oraz ar­cy­bi­skup i bi­skup.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) [...] Oj­ciec Świę­ty Be­ne­dykt XVI wyz­na­czył Jego Ek­sce­len­cję An­to­nie­go Dzie­mian­kę Ad­mi­ni­stra­to­rem Apo­stol­skim (…) Ar­chi­die­cez­ji Miń­sko-Mo­hy­lew­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkst͡sɛˈlɛ̃nt͡sʲja, AS: ekscelẽncʹi ̯a

Wiktionary


ekscentrycyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. ek­scen­trycz­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekscentryczność ż., ekscentryzm mrz.

 przym. ekscentryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekscentryczność, ekscentryzm

Wiktionary


ekscentryczka

ko­bie­ta wzbu­dza­ją­ca za­in­te­re­so­wa­nie, za­dzi­wia­ją­ca lub bul­wer­su­ją­cy ory­gi­nal­no­ścią, od­bie­ga­ją­ca swoim za­cho­wa­niem lub wy­glą­dem od ogól­nie przy­ję­tych zwy­cza­jów i norm; dzi­wacz­ka, ory­gi­nał, dzi­wo­ląg, od­mie­niec


SJP.pl


ekscentryczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ek­scen­trycz­nie


SJP.pl


ekscentryczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ek­scen­trycz­ny


SJP.pl


ekscentryczność

1. dziw­ne, od­bie­ga­ją­ce od ogól­nie przy­ję­tych zwy­cza­jów i norm za­cho­wa­nie, po­stę­po­wa­nie, wy­gląd, strój itp.; ek­stra­wa­gan­cja, ek­stra­wa­ganc­kość, ek­scen­tryzm;
2. w ma­te­ma­ty­ce: od­le­głość ogni­ska elip­sy od jej środ­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ek­scen­trycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ek­scen­trycz­ni

 (1.2) psych. po­sta­wa od­bie­ga­ją­ca od prze­cięt­no­ści ma­ni­fe­stu­ją­ca się wy­myśl­no­ścią ubio­ru, fry­zu­ry, za­cho­wa­nia, po­glą­dów;

 (1.3) mat. jeden z pa­ra­me­trów krzy­wej stoż­ko­wej;

 (1.4) fiz. jedna z wiel­ko­ści cha­rak­te­ry­zu­ją­cej kształt or­bi­ty, opi­sy­wa­nej rów­na­niem pa­ra­me­trycz­nym krzy­wej stoż­ko­wej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ek­scen­trycz­ność (ek­scen­tryzm) – w psy­cho­lo­gii po­sta­wa;
  • ek­scen­trycz­ność (mi­moś­ród) – w ge­o­me­trii pa­ra­metr cha­rak­te­ry­zu­ją­cy krzy­wą stoż­ko­wą;
  • ek­scen­trycz­ność (mi­moś­ród) – w fi­zy­ce pa­ra­metr cha­rak­te­ry­zu­ją­cy krzy­wą stoż­ko­wą – or­bi­tę ciała nie­bie­skie­go;
  • ek­scen­trycz­ność albo acen­trycz­ność – w te­o­rii gra­fów mak­sy­mal­na od­le­głość wierz­choł­ka grafu od in­nych wierz­choł­ków.
  • mi­moś­ród

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ekscentryk m., ekscentryczka ż., ekscentryzm m., ekscentrycyzm mrz.

 przym. ekscentryczny

 przysł. ekscentrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ekscentryzm

 (1.3) mimośród

 (1.4) mimośród

Wiktionary


ekscentryczny

1. wzbu­dza­ją­cy za­in­te­re­so­wa­nie, za­dzi­wia­ją­cy lub bul­wer­su­ją­cy ory­gi­nal­no­ścią, od­bie­ga­ją­cy od ogól­nie przy­ję­tych zwy­cza­jów i norm; ek­stra­wa­ganc­ki, dzi­wacz­ny, ory­gi­nal­ny;
2. w fi­zy­ce: nie­ma­ją­cy wspól­ne­go środ­ka; odś­rod­ko­wy, mi­moś­ro­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) dzi­wacz­ny, od­bie­ga­ją­cy od normy

 (1.2) geom. taki, który nie ma wspól­ne­go środ­ka

 (1.3) techn. dzia­ła­ją­cy dzię­ki za­sto­so­wa­niu mi­moś­ro­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z ek­scen­trycz­ne­go ar­ty­sty i este­ty wy­rósł twór­ca za­an­ga­żo­wa­ny, ak­tyw­nie re­a­gu­ją­cy na pro­ble­my i dy­le­ma­ty epoki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkst͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃnɨ, AS: ekscẽntryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekscentryk m., ekscentryczka ż., ekscentryczność ż., ekscentryzm m., ekscentrycyzm m.

 przysł. ekscentrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziwaczny, dziwny, ekstrawagancki, kuriozalny, nietuzinkowy, niezwykły, oryginalny, osobliwy

 (1.2) niewspółśrodkowy, różnośrodkowy, odśrodkowy

 (1.3) mimośrodowy

Wiktionary


ekscentryk

czło­wiek wzbu­dza­ją­cy za­in­te­re­so­wa­nie, za­dzi­wia­ją­cy lub bul­wer­su­ją­cy ory­gi­nal­no­ścią, od­bie­ga­ją­cy swoim za­cho­wa­niem lub wy­glą­dem od ogól­nie przy­ję­tych zwy­cza­jów i norm; ory­gi­nał, dzi­wak, dzi­wo­ląg, od­mie­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. czło­wiek od­bie­ga­ją­cy od norm w za­cho­wa­niu, ubio­rze, itp.

 (1.2) teatr. aktor z ek­scen­trycz­ne­go przed­sta­wie­nia

 (1.3) fiz. techn. ele­ment w bu­do­wie ma­szyn za­stę­pu­ją­cy korbę o małym ra­mie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­cie pa­no­wie, że ko­le­ga nasz jest ek­scen­try­kiem pier­wszej wody.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 przym. ekscentryczny

 przysł. ekscentrycznie

 rzecz. ekscentrycyzm mrz., ekscentryczność ż., ekscentryzm mrz.

:: fż. ekscentryczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziwak, indywidualność, oryginał

Wiktionary


ekscentryzm

dziw­ne, od­bie­ga­ją­ce od ogól­nie przy­ję­tych zwy­cza­jów i norm za­cho­wa­nie, po­stę­po­wa­nie, wy­gląd, strój itp.; ek­stra­wa­gan­cja, ek­stra­wa­ganc­kość, ek­scen­trycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­sta­wa na­ce­cho­wa­na in­no­ścią, wy­myśl­no­ścią za­cho­wań;

Wiktionary

Ek­scen­tryzm – po­sta­wa na­ce­cho­wa­na in­no­ścią, wy­myśl­no­ścią za­cho­wań, po­glą­dów, ge­stów, ubio­ru. Jest utoż­sa­mia­na z bra­kiem ak­cep­ta­cji wzglę­dem norm spo­łecz­nych.

Jed­nym z bar­dziej zna­nych ek­scen­try­ków wśród ar­ty­stów był Sal­va­dor Dalí. Za ek­scen­try­ka uważa się także mię­dzy in­ny­mi Mo­zar­ta i Wit­ka­ce­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ekscentryczny

 przysł. ekscentrycznie

 rzecz. ekscentryczka ż., ekscentrycyzm mrz., ekscentryczność ż., ekscentryk mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekscentryczność

Wiktionary


ekscepcja

1. daw­niej oko­licz­ność umoż­li­wia­ją­ca za­wie­sze­nie pro­ce­su są­do­we­go lub odrzu­ce­nie po­wództ­wa;
2. daw­niej: coś, co nie daje się objąć ogól­ną re­gu­łą; wy­ją­tek


SJP.pl

Ek­scep­cja (łac. "ex­cep­tio") – po­cho­dzą­cy z prawa rzym­skie­go za­rzut na­tu­ry for­mal­no­praw­nej w sto­sun­ku do prze­bie­gu po­stę­po­wa­nia są­do­we­go, zgło­szo­ny przez poz­wa­ne­go na roz­pra­wie są­do­wej. Ek­scep­cje dzie­li się na pe­remp­to­ryj­ne (ni­we­czą­ce pro­ces, po­wo­du­ją­ce od­da­le­nie pozwu) oraz dy­la­to­ryj­ne (ta­mu­ją­ce po­stę­po­wa­nie, po­wo­du­ją­ce odro­cze­nie spra­wy).

Wikipedia


ekscepcjonalizm

w ge­o­lo­gii: prze­sta­rza­ły po­gląd, we­dług któ­re­go czyn­ni­ki fi­zycz­ne, które dzia­ła­ły w przesz­ło­ści na sko­ru­pę ziem­ską, róż­nią się cał­ko­wi­cie od czyn­ni­ków, które dzia­ła­ją na tę sko­ru­pę w cza­sach dzi­siej­szych


SJP.pl


ekscepcjonalny

daw­niej: niez­god­ny z re­gu­ła­mi, za­sa­da­mi, nor­ma­mi; wy­jąt­ko­wy


SJP.pl


ekscept

daw­niej: wy­łącz­ne prawo, przy­wi­lej


SJP.pl


ekscerpcja

wy­bie­ra­nie, wy­pi­sy­wa­nie w ce­lach na­u­ko­wych, do­ku­men­ta­cyj­nych itp. z tek­stów tego, co jest po­trzeb­ne ba­da­czo­wi do jego pracy, np. frag­men­tów tek­stu, wy­jąt­ków, cy­ta­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. ro­bie­nie wy­cią­gów z pism, do­ku­men­tów, dzieł; wy­bie­ra­nie ich frag­men­tów

 (1.2) książk. frag­ment albo zbiór frag­men­tów wy­cią­gnię­ty z ja­kie­goś pisma

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈt͡sɛrpt͡sʲja, AS: ekscerpcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ekscerpować ndk.

 rzecz. ekscerpowanie n., ekscerptor mos., ekscerptorka ż.

 przym. ekscerpcyjny

Wiktionary


ekscerpcyjny

rzad­ko: zwią­za­ny z ek­scerp­cją - wy­bie­ra­niem i wy­pi­sy­wa­niem z tek­stów tego, co jest po­trzeb­ne ba­da­czo­wi do jego pracy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ek­scerp­cji, zwią­za­ny z ek­scerp­cją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkst͡sɛrpˈt͡sɨjnɨ, AS: ekscerpcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ekscerpować

 rzecz. ekscerpowanie, ekscerpcja, ekscerptor

Wiktionary


ekscerpowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ek­scer­po­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkst͡sɛrpɔˈvãɲɛ, AS: ekscerpovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekscerpcja ż., ekscerptor m.

 czas. ekscerpować ndk.

 przym. ekscerpcyjny

Wiktionary


ekscerpować

wy­bie­rać, wy­pi­sy­wać w ce­lach na­u­ko­wych, do­ku­men­ta­cyj­nych itp. z tek­stów to, co jest po­trzeb­ne ba­da­czo­wi do jego pracy, np. frag­men­ty tek­stu, wy­jąt­ki, cy­ta­ty


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) robić wy­cią­gi z pism, do­ku­men­tów, dzieł, wy­bie­rać ich frag­men­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do ana­li­zy wskaź­ni­ków na­wią­za­nia w ut­wo­rach pro­za­icz­nych ek­scer­po­wa­ne były za­sad­ni­czo wie­lo­zda­nio­we wy­po­wie­dzi nar­ra­cyj­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkst͡sɛrˈpɔvat͡ɕ, AS: ekscerpovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekscerpcja, ekscerpowanie, ekscerptor

 przym. ekscerpcyjny

Wiktionary


ekscerpt

daw­niej:
1. wy­ciąg pi­sem­ny;
2. wy­i­mek z do­ku­men­tu, cy­to­wa­ny w dzie­le na­u­ko­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) frag­ment przy­to­czo­ny w pracy na­u­ko­wej, po­cho­dzą­cy z in­ne­go dzie­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Etyka eu­de­mej­ska” jest wcze­śniej­szą, a „Etyka ni­ko­ma­chej­ska” póź­niej­szą re­dak­cją. „Etyka wiel­ka” (po łac. „Magna Mo­ra­lia”) jest uwa­ża­na prze­waż­nie za po­cho­dzą­cy z póź­niej­szych stu­le­ci ek­scerpt z tam­tych dwóch.

Wiktionary


ekscerptor

ba­dacz, który wy­bie­ra, wy­pi­su­je w ce­lach na­u­ko­wych, do­ku­men­ta­cyj­nych itp. z tek­stów to, co jest mu po­trzeb­ne do jego pracy, np. frag­men­ty tek­stu, wy­jąt­ki, cy­ta­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się ek­scerp­cją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈt͡sɛrptɔr, AS: ekscerptor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekscerpowanie n., ekscerpcja ż.

 czas. ekscerpować ndk.

 przym. ekscerpcyjny

Wiktionary


ekscerptorka

→ ek­scerp­tor


SJP.pl

Patrz:

ekscerptor

eksces

wy­da­rze­nie, wy­bryk, wy­kro­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­bryk na­ru­sza­ją­cy spo­kój albo po­rzą­dek pu­blicz­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ek­sces (prawo) – prze­kro­cze­nie gra­nic kon­tra­ty­pu, np. obro­ny ko­niecz­nej (zo­bacz też hasło ek­sce­dent), albo za­kre­su po­ro­zu­mie­nia we współ­spraw­stwie.
  • Nad­miar sfe­rycz­ny – w ge­o­me­trii elip­tycz­nej nad­wyż­ka sumy kątów w trój­ką­cie sfe­rycz­nym ponad 180°.

Wikipedia


ekscesarz

były ce­sarz


SJP.pl


ekscesarzowa

była ce­sa­rzo­wa


SJP.pl


ekscesywny

w bio­lo­gii: na­rząd ek­sce­syw­ny - część ciała nie­pro­por­cjo­nal­nie roz­ro­śnię­ta w sto­sun­ku do ca­ło­ści or­ga­niz­mu, np. ciosy ma­mu­ta


SJP.pl


ekschłopak

były chło­pak (sym­pa­tia)


SJP.pl


ekscytacja

książ­ko­wo: po­bu­dze­nie emo­cjo­nal­ne, pod­nie­ce­nie; po­dek­scy­to­wa­nie, po­ru­sze­nie, oży­wie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan sil­ne­go oży­wie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li ek­scy­ta­cja trwa długo i czę­sto, to or­ga­nizm jest za­le­wa­ny hor­mo­na­mi stre­su.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ekscytować

 przym. ekscytujący

 przysł. ekscytująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ożywienie, podniecenie, entuzjazm

Wiktionary


ekscytacyjny

→ ek­scy­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

ekscytacja

ekscytarz

daw­niej:
1. ktoś lub coś, co budzi, po­bu­dza, za­chę­ca do cze­goś; bu­dzi­ciel;
2. zegar uży­wa­ny do bu­dze­nia; bu­dzik;
3. ro­dzaj odez­wy za­chę­ca­ją­cej do czynu; wez­wa­nie, apel


SJP.pl


ekscyton

ro­dzaj kwa­zi­cząst­ki, prze­mie­szcza­ją­ce się w ciele wzbu­dze­nie elek­trycz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. kwa­zi­cząst­ka ut­wo­rzo­na przez od­dzia­ły­wa­nie elek­tro­nu i dziu­ry elek­tro­no­wej;

Wiktionary

Ek­scy­ton (od ang. "ex­ci­te" – wzbu­dzać) – kwa­zi­cząst­ka pow­sta­ła w wy­ni­ku ko­re­la­cji elek­tro­nu i dziu­ry bę­dą­cych wy­ni­kiem od­dzia­ły­wa­nia ku­lom­bow­skie­go po­mię­dzy nimi. W ogól­no­ści mia­nem ek­scy­to­nu okre­śla się różne zja­wi­ska, w któ­rych do­cho­dzi do pow­sta­nia ta­kich ko­re­la­cji w wy­ni­ku wzbu­dze­nia elek­tro­nu (stąd nazwa). Nazwa ek­scy­ton nie jest ogra­ni­czo­na wy­łącz­nie do fi­zy­ki ma­te­rii skon­den­so­wa­nej i krysz­ta­łów, jed­nak naj­czę­ściej w tym kon­tek­ście jest uży­wa­na. Krysz­tał zło­żo­ny ek­scy­to­nów to ek­scy­to­nium.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ener­gia re­kom­bi­na­cji ek­scy­to­nu jest mniej­sza od ener­gii przej­ścia elek­tro­nu z pasma prze­wod­nict­wa do pasma wa­len­cyj­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈt͡sɨtɔ̃n, AS: ekscytõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekscytonowy

Wiktionary


ekscytonowy

→ ek­scy­ton


SJP.pl

Patrz:

ekscyton

ekscytowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ek­scy­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ekscytować ndk.

 rzecz. ekstaza ż.

Wiktionary


ekscytować

1. wpro­wa­dzać w stan pod­nie­ce­nia, po­bu­dze­nia emo­cjo­nal­ne­go, po­ru­szać wew­nętrz­nie; pod­nie­cać, po­bu­dzać, emo­cjo­no­wać, en­tuz­jaz­mo­wać;
2. ek­scy­to­wać się - wpro­wa­dzać się w stan pod­nie­ce­nia, po­bu­dze­nia emo­cjo­nal­ne­go; pod­nie­cać się, emo­cjo­no­wać się, en­tuz­jaz­mo­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pod­nie­cać, po­bu­dzać, wzbu­dzać oży­wie­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ek­scy­to­wać się

 (2.1) pod­nie­cać się, być po­bu­dzo­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ek­scy­tu­je mnie ro­bie­nie fil­mów, które nie po­win­ny ist­nieć.

 (2.1) Kil­ku­mie­sięcz­ny szcze­niak, który do­pie­ro co poz­na­je ota­cza­ją­cy go świat, może ek­scy­to­wać się prak­tycz­nie wszyst­kim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstaza ż., ekscytacja ż., ekscytowanie n.

 przym. ekscytujący

Wiktionary


ekscytron

pro­stow­nik rtę­cio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. pro­stow­ni­cza lampa ga­zo­wa­na wy­peł­nio­na parą rtęci, po­sia­da­ją­ca po­moc­ni­czą anodę pod­trzy­mu­ją­cą wy­ła­do­wa­nie elek­trycz­ne, gdy w ob­wo­dzie nie pły­nie prąd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ele­ment ten, o dużej mocy i spraw­no­ści ener­ge­tycz­nej oraz trwa­ło­ści, […] z po­wo­dze­niem wy­pie­ra po­wszech­nie daw­niej sto­so­wa­ne ty­ra­tro­ny, igni­tro­ny i ek­scy­tro­ny […].

Wiktionary


ekscytujący

1. wpro­wa­dzać w stan pod­nie­ce­nia, po­bu­dze­nia emo­cjo­nal­ne­go, po­ru­szać wew­nętrz­nie; pod­nie­cać, po­bu­dzać, emo­cjo­no­wać, en­tuz­jaz­mo­wać;
2. ek­scy­to­wać się - wpro­wa­dzać się w stan pod­nie­ce­nia, po­bu­dze­nia emo­cjo­nal­ne­go; pod­nie­cać się, emo­cjo­no­wać się, en­tuz­jaz­mo­wać się


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­wo­łu­ją­cy silne emo­cje, pod­nie­ce­nie lub za­in­te­re­so­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To był na­praw­dę ek­scy­tu­ją­cy wy­kład, szko­da, że frek­wen­cja nie do­pi­sa­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ekscytować

 rzecz. ekscytacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fascynujący, niezwykły, pasjonujący, porywający

Wiktionary


ekscyzja

obrze­za­nie żeń­skie jako prak­ty­ka ry­tu­al­na w róż­nych kul­tu­rach


SJP.pl


eksdowódca

były do­wód­ca


SJP.pl


eksdrugoligowiec

były dru­go­li­go­wiec


SJP.pl


eksdyrektor

były dy­rek­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej dy­rek­to­rem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­rzu­ty wobec eks­dy­rek­to­ra obej­mu­ją przyj­mo­wa­nie ła­pó­wek, na­kła­nia­nie klien­tów do ich wrę­cza­nia, na­ru­sze­nie obo­wiąz­ków służ­bo­wych, nie­go­spo­dar­ność i zła­ma­nie prawa ban­ko­we­go.

Wiktionary


eksdywizja

daw­niej: po­dział ma­jąt­ku ziem­skie­go mię­dzy wie­rzy­cie­li


SJP.pl

Eks­dy­wiz­ja – po­stę­po­wa­nie cy­wil­ne w Wiel­kim Księ­stwie Li­tew­skim, bę­dą­ce po­stę­po­wa­niem eg­ze­ku­cyj­nym, po­le­ga­ją­cym na przy­mu­so­wym po­dzia­le ma­jąt­ku ziem­skie­go (ziemi w na­tu­rze) dłuż­ni­ka po­mię­dzy jego wie­rzy­cie­li. Pro­ce­du­rę prze­pro­wa­dza­ły sądy eks­dy­wi­zor­skie.

Jej od­po­wied­nik w Ko­ro­nie na­zy­wa­ny był "po­tio­ri­tas". Eks­dy­wiz­ja na­zy­wa­na była także "ro­zbio­rem", "spra­wą ro­zbio­ro­wą" oraz "kon­kur­sem".

Wikipedia


eksdywizorski

daw­niej: do­ty­czą­cy po­dzia­łu ma­jąt­ku ziem­skie­go mię­dzy wie­rzy­cie­li


SJP.pl


eksdziewczyna

była dziew­czy­na (sym­pa­tia)


SJP.pl


eksedra

w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej i sa­kral­nej: ot­war­ta, pół­ko­li­sta nisza z ka­mien­ną ławą


SJP.pl

Ek­se­dra (daw­niej też "eg­ze­dra") – ot­war­ta, pół­ko­li­sta nisza.

Forma wyksz­tał­co­na w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej Gre­cji jako za­koń­cze­nie pe­ry­sty­lu. Czę­sto wzbo­ga­co­na ko­lum­na­dą. Przez­na­czo­na była na dy­spu­ty i po­łą­czo­na zaz­wy­czaj z gim­naz­jo­nem. W sta­ro­żyt­nym Rzy­mie ek­se­dra była sta­wia­na także jako sa­mo­dziel­na bu­dow­la z ni­sza­mi i po­są­ga­mi, np.

Wikipedia


eksfiltracja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. prze­ni­ka­nie wód po­dziem­nych do wód po­wierzch­nio­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • eks­fil­tra­cja – prze­ni­ka­nie wód po­dziem­nych do wód grun­to­wych,
  • eks­fil­tra­cja – uciecz­ka po­wie­trza z po­mie­szcze­nia przez nie­szczel­no­ści,
  • eks­fil­tra­cja – prze­ni­ka­nie ście­ków z ka­na­łów ście­ko­wych do grun­tu,
  • eks­fil­tra­cja (z ang. ex­fil­tra­tion) – w woj­sko­wo­ści żar­go­no­we okre­śle­nie skry­tej ewa­ku­a­cji. Jest to także wy­wo­że­nie szpie­ga ze szpie­go­wa­ne­go kraju przez agen­tów pań­stwa dla któ­re­go pra­cu­je.

Wikipedia


eksfoliacja

1. pro­ces złu­szcza­nia na­skór­ka;
2. jeden z mo­de­li wie­trze­nia skał po­przez łu­szcze­nie się i od­dzie­la­nie ko­lej­nych cien­kich warstw od litej skały


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łu­szcze­nie się po­wierzch­nio­wej war­stwy skał na sku­tek wie­trze­nia me­cha­nicz­ne­go

 (1.2) kos­met. złu­szcza­nie po­wierzch­nio­wej war­stwy na­skór­ka za po­mo­cą kwa­sów owo­co­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w ge­o­lo­gii: jeden z pro­ce­sów wie­trze­nia in­so­la­cyj­ne­go
  • w me­dy­cy­nie i kos­me­ty­ce: złu­szcza­nie na­skór­ka
  • w sto­ma­to­lo­gii: wy­pa­da­nie zębów mlecz­nych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛksfɔˈlʲjat͡sʲja, AS: eksfolʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) złuszczanie naskórka, peeling

Wiktionary


eksfoliacyjny

→ eks­fo­lia­cja


SJP.pl

Patrz:

eksfoliacja

eksfoliator

śro­dek kos­me­tycz­ny słu­żą­cy do usu­wa­nia zro­go­wa­cia­łe­go na­skór­ka


SJP.pl


eksfoliować

złu­szczać na­skó­rek


SJP.pl


eksgwiazda

była gwia­zda (osoba znana pu­blicz­nie)


SJP.pl


eksgwiazdor

były gwia­zdor


SJP.pl


ekshalacja

wy­dzie­la­nie się pary i gazów z głębi Ziemi


SJP.pl


ekshalacje

wy­dzie­la­nie się pary i gazów z głębi Ziemi


SJP.pl

Eks­ha­la­cje, eks­ha­la­cje wul­ka­nicz­ne, wy­zie­wy wul­ka­nicz­ne ( ex­ha­la­tio „wy­dy­cha­nie”) – wy­zie­wy skład­ni­ków lot­nych magmy (gazów i par), wy­do­by­wa­ją­ce się z głębi ziemi; prze­jaw ak­tyw­no­ści wul­ka­nicz­nej.

Wikipedia


ekshaustor

ssaw­ka; ssawa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dmu­cha­wa, ssawa, urzą­dze­nie wen­ty­la­cyj­ne za­sy­sa­ją­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈxawstɔr, AS: eksχau̯stor

Wiktionary


ekshibicja

wy­sta­wia­nie na pokaz, ujaw­nia­nie


SJP.pl


ekshibicjonista

czło­wiek ob­na­ża­ją­cy się przed in­ny­mi ludz­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na, który ob­na­ża się w miej­scach pu­blicz­nych;

 (1.2) przen. osoba, która prze­ja­wia skłon­ność do ujaw­nia­nia swo­ich in­tym­nych, czę­sto dra­stycz­nych spraw

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po parku bie­gał nago eks­hi­bi­cjo­ni­sta i za­cze­piał ko­bie­ty.

 (1.2) Myślę, że każdy ar­ty­sta jest eks­hi­bi­cjo­ni­stą. Już sam wy­stęp na sce­nie ocie­ra się o eks­hi­bi­cjo­nizm. Twór­czy eks­hi­bi­cjo­nizm, po­wie­dział­bym. Ob­na­ża­my się, po­ka­zu­je­my swoje wnę­trze na forum pu­blicz­nym…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksxʲibʲit͡sʲjɔ̇̃ˈɲista, AS: eksχʹibʹicʹi ̯o̊̃ńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekshibicjonizm m., ekshibicja ż., ekshibit m.

:: fż. ekshibicjonistka ż.

 przym. ekshibicjonistyczny

 przysł. ekshibicjonistycznie

Wiktionary


ekshibicjonistka

1. ko­bie­ta, dot­knię­ta zbo­cze­niem sek­su­al­nym, po­le­ga­ją­cym na ob­na­ża­niu na­rzą­dów płcio­wych w obec­no­ści ob­cych osób;
2. ko­bie­ta skłon­na do ujaw­nia­nia in­tym­nych, dra­stycz­nych spraw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która ob­na­ża się w miej­scach pu­blicz­nych

 (1.2) przen. ko­bie­ta, która prze­ja­wia skłon­ność do ujaw­nia­nia swo­ich in­tym­nych, czę­sto dra­stycz­nych spraw

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ist­nie­ją ko­bie­ty eks­hi­bi­cjo­nist­ki?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksxʲibʲit͡sʲjɔ̇̃ˈɲistka, AS: eksχʹibʹicʹi ̯o̊̃ńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekshibicjonizm m., ekshibicja ż.

:: fm. ekshibicjonista m.

 przym. ekshibicjonistyczny

 przysł. ekshibicjonistycznie

Wiktionary


ekshibicjonistyczny

1. zbo­cze­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na ob­na­ża­niu na­rzą­dów płcio­wych w obec­no­ści ob­cych osób
2. skłon­ność do ujaw­nia­nia in­tym­nych, dra­stycz­nych spraw


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) psych. od­no­szą­cy się do skłon­no­ści do pu­blicz­ne­go po­ka­zy­wa­nia sie­bie, swo­je­go ciała lub za­cho­wań, czę­sto w celu zwró­ce­nia na sie­bie uwagi lub wy­wo­ła­nia re­ak­cji in­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekshibicjonizm mrz., ekshibicjonista mos., ekshibicjonistka ż.

Wiktionary


ekshibicjonizm

1. zbo­cze­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na ob­na­ża­niu na­rzą­dów płcio­wych przy ob­cych oso­bach;
2. pu­blicz­ne ujaw­nia­nie swo­ich spraw in­tym­nych lub oso­bi­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. de­wia­cja sek­su­al­na po­le­ga­ją­ca na ob­na­ża­niu się w miej­scu pu­blicz­nym;

 (1.2) przen. skłon­ność do ob­na­ża­nia się w spra­wach in­tym­nych, czę­sto dra­stycz­nych

Wiktionary

Eks­hi­bi­cjo­nizm (łac. "ex­hi­beo" „po­ka­zu­ję” od "ex" „na zew­nątrz” i "habeo" „mam”) – ro­dzaj pa­ra­fi­lii sek­su­al­nej; stan, w któ­rym je­dy­nym lub pre­fe­ro­wa­nym spo­so­bem osią­ga­nia sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej jest de­mon­stro­wa­nie swo­ich na­rzą­dów płcio­wych lub ak­tyw­no­ści sek­su­al­nej (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eks­hi­bi­cjo­nizm nie jest może nie­bez­piecz­ny, ale dla wielu ludzi de­gu­stu­ją­cy.

 (1.2) W twór­czo­ści au­to­bio­gra­ficz­nej tego pi­sa­rza można było do­strzec pe­wien eks­hi­bi­cjo­nizm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksxʲibʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: eksχʹibʹicʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekshibicjonista m., ekshibicjonistka ż.

 przym. ekshibicjonistyczny

Wiktionary


ekshibit

rzad­ko:
1. dowód, do­ku­ment;
2. po­da­nie, pismo skie­ro­wa­ne do władz


SJP.pl


ekshortacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. fi­gu­ra re­to­rycz­na, po­le­ga­ją­ca na skła­nia­niu słu­cha­czy przy uży­ciu groź­by, prze­stro­gi, za­chę­ty lub przy­rze­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pił­sud­ski uży­wał w swych prze­mo­wach licz­nych eks­hor­ta­cji.

Wiktionary


ekshumacja

wy­do­by­cie po­cho­wa­nych zwłok, np. w celu prze­nie­sie­nia ich w inne miej­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­do­by­cie po­cho­wa­nych ludz­kich szcząt­ków;

Wiktionary

Eks­hu­ma­cja (z extra „poza, na zew­nątrz”, humus „gleba”) – wy­do­by­cie zwłok lub szcząt­ków w celu do­ko­na­nia oglę­dzin są­do­wych, le­kar­skich (np. aby usta­lić bądź pot­wier­dzić przy­czy­nę zgonu) lub w celu prze­nie­sie­nia ich do in­ne­go grobu (np. z le­śnych mogił wo­jen­nych na cmen­ta­rze lub bli­żej miej­sca za­miesz­ka­nia ży­ją­cych krew­nych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­boszcz­ka po kilku eks­hu­ma­cjach by­ła­by przy mnie oka­zem zdro­wia i urody.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekshumowanie n.

 czas. ekshumować ndk.

 przym. ekshumacyjny

Wiktionary


ekshumacyjny

zwią­za­ny z eks­hu­ma­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z eks­hu­ma­cją, do­ty­czą­cy eks­hu­ma­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekshumacja ż., ekshumowanie n.

 czas. ekshumować ndk.

Wiktionary


ekshumować

wy­do­być (wy­do­by­wać) zwło­ki z grobu w celu po­cho­wa­nia ich w innym miej­scu lub prze­pro­wa­dze­nia oglę­dzin są­do­wo-le­kar­skich


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­do­by­wać po­cho­wa­ne zwło­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eks­hu­mo­wa­ne zwło­ki po­mor­do­wa­nych po­cho­wa­no na miej­sco­wym cmen­ta­rzu, a na wspól­nym gro­bie po­ło­żo­no pa­miąt­ko­wą płytę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekshumacja ż., ekshumowanie n.

 przym. ekshumacyjny

Wiktionary


eksjezuita

były je­zu­i­ta


SJP.pl


eksjezuitka

była je­zu­it­ka


SJP.pl


ekskalibur

le­gen­dar­ny miecz Króla Ar­tu­ra


SJP.pl


ekskardynacja

wy­łą­cze­nie du­chow­ne­go z danej die­cez­ji i przy­ję­cie go do innej


SJP.pl


ekskarnacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­dzie­le­nie ciała od kości

Wiktionary


ekskawacja

1. w sto­ma­to­lo­gii: oczy­szcze­nie zę­bi­ny, przy­go­to­wa­nie zęba do za­ło­że­nia plom­by;
2. w ge­o­lo­gii: wy­do­by­cie ma­te­ria­łu skal­ne­go z za­głę­bie­nia


SJP.pl


ekskawator

1. w den­ty­sty­ce: na­rzę­dzie do usu­wa­nia zni­szczo­nej zę­bi­ny; wy­drą­żacz;
2. ma­szy­na uży­wa­na przy ro­bo­tach ziem­nych, np. ko­par­ka, zgłę­biar­ka, czer­par­ka


SJP.pl


ekskierowniczka

była kie­row­nicz­ka


SJP.pl


ekskierownik

były kie­row­nik


SJP.pl


eksklamacja

grupa wy­ra­zów lub zda­nie wy­krzy­kni­ko­we naj­czę­ściej wtrą­co­ne do wy­po­wie­dzi, bę­dą­ce wy­ra­zem emo­cjo­nal­ne­go za­an­ga­żo­wa­nia mó­wią­ce­go; wy­krzy­knie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okrzyk

 (1.2) liter. wy­po­wiedź wy­krzy­kni­ko­wa, za­wie­ra­ją­ca ważną treść i wy­ra­ża­ją­ca emo­cje mó­wią­ce­go

Wiktionary


eksklamacje

grupa wy­ra­zów lub zda­nie wy­krzy­kni­ko­we naj­czę­ściej wtrą­co­ne do wy­po­wie­dzi, bę­dą­ce wy­ra­zem emo­cjo­nal­ne­go za­an­ga­żo­wa­nia mó­wią­ce­go; wy­krzy­knie­nie


SJP.pl


eksklawa

ob­szar pań­stwa oto­czo­ny przez te­ry­to­rium lą­do­we in­ne­go pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) adm. geogr. część te­ry­to­rium jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­nej po­ło­żo­na w od­dzie­le­niu od głów­ne­go jego ob­sza­ru, lecz na tym samym ob­sza­rze lą­do­wym;

Wiktionary

Eks­kla­wa – część te­ry­to­rium pań­stwa lub innej jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­nej, po­ło­żo­na w od­dzie­le­niu od głów­ne­go jego ob­sza­ru, lecz na tym samym ob­sza­rze lą­do­wym (prze­waż­nie kon­ty­nent). Może być oto­czo­na te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa lub jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­nej, sta­no­wi wtedy jed­no­cze­śnie en­kla­wę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­ster­plat­te było pol­ską eks­kla­wą na te­re­nie Wol­ne­go Mia­sta Gdań­ska.

Wiktionary


ekskludować

prze­sta­rza­le: wy­klu­czać lub wy­klu­czyć, wy­łą­czać lub wy­łą­czyć z cze­goś


SJP.pl


ekskluzja

daw­niej:
1. wy­klu­cze­nie, odrzu­ce­nie, izo­la­cja od resz­ty;
2. mar­gi­nal­ność, nie­wiel­kie zna­cze­nie ja­kiejś rze­czy lub zja­wi­ska


SJP.pl


ekskluzyjny

1. ogra­ni­cza­ją­cy lub wy­łą­cza­ją­cy ja­kieś ka­te­go­rie osób z do­stę­pu do pew­nych miejsc, upraw­nień, funk­cji itp.; se­pa­ru­ją­cy, wy­klu­cza­ją­cy;
2. kry­zys eks­klu­zyj­ny - kry­zys mo­nar­chii an­giel­skiej w la­tach 1678-1683, spo­wo­do­wa­ny wy­klu­cze­niem przez wiele śro­do­wisk moż­li­wo­ści ob­ję­cia tronu przez ka­to­lic­kie­go księ­cia Yorku


SJP.pl


ekskluzywa

daw­niej: urzę­do­we za­strze­że­nie mo­car­stwa ka­to­lic­kie­go, za­ka­zu­ją­ce wy­bo­ru da­ne­go kar­dy­na­ła na pa­pie­ża


SJP.pl

Eks­klu­zy­wa (łac. "exc­lu­si­va" – „wy­klu­cze­nie”) – w Ko­ście­le ka­to­lic­kim pro­ce­du­ra umoż­li­wia­ją­ca za­we­to­wa­nie wy­ni­ku kon­kla­we i tym samym za­blo­ko­wa­nie zwy­cię­skiej kan­dy­da­tu­rze drogi na tron pa­pie­ski. Pod­sta­wę praw­ną ogła­sza­nia eks­klu­zy­wy sta­no­wi­ło "Ius Exclusivæ" („prawo wy­klu­cze­nia”).

Wikipedia


ekskluzywizm

1. nie­do­stęp­ność dla ogółu; eks­klu­zyw­ność;
2. w psy­cho­lo­gii: za­my­ka­nie się w sobie, od­gra­dza­nie się od oto­cze­nia


SJP.pl


ekskluzywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: eks­klu­zyw­nie


SJP.pl


ekskluzywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: eks­klu­zyw­ny


SJP.pl


ekskluzywność

→ eks­klu­zyw­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha po­le­ga­ją­ca na wy­jąt­ko­wo­ści, ogra­ni­cze­niu do­stę­pu lub przez­na­cze­niu dla wą­skiej grupy, nie­do­stęp­no­ści dla wszyst­kich; pre­sti­żo­wa odręb­ność

Wiktionary

Patrz:

ekskluzywny

Powiązane:

 przym. ekskluzywny

 przysł. ekskluzywnie

Wiktionary


ekskluzywny

1. od­gra­dza­ją­cy się od ogółu, przez­na­czo­ny dla zam­knię­tej grupy; eli­tar­ny;
2. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się naj­wyż­szą ja­ko­ścią; luk­su­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla ogra­ni­czo­nej licz­by osób

 (1.2) odróż­nia­ją­cy się od ogółu lub spoza pew­ne­go kręgu

 (1.3) ele­ganc­ki lub luk­su­so­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Ja to, pro­szę pana, jadę w sierp­niu do Buł­ga­rii. Kon­kret­nie to do Zło­tych Pia­sków, wie pan, to taki bar­dzo eks­klu­zyw­ny ku­rort – wy­ja­śni­ła z dumą ko­bie­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkskluˈzɨvnɨ, AS: ekskluzyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekskluzywność ż.

 przysł. ekskluzywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) niestandardowy

 (1.3) wystawny, elegancki, luksusowy

Wiktionary


ekskomandos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej ko­man­do­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwa­li­sty, kwa­dra­to­wy ek­sko­man­dos od­wró­cił się za­ska­ku­ją­co zwin­nie i ski­nął na gości, żeby posz­li za nim.

Wiktionary


ekskomunika

stwier­dzo­ne przez bi­sku­pa wy­klu­cze­nie okre­ślo­nej osoby lub grupy osób ze wspól­no­ty Ko­ścio­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wy­łą­cze­nie ze wspól­no­ty Ko­ścio­ła, naj­su­ro­wsza kara w Ko­ście­le ka­to­lic­kim;

Wiktionary

Ek­sko­mu­ni­ka (z łac. "ex­com­mu­ni­ca­tio" – poza wspól­no­tą, wy­łą­cze­nie ze wspól­no­ty, pot. kląt­wa, wy­klę­cie i ana­te­ma) – w chrze­ści­jań­stwie naj­wyż­sza kara ko­ściel­na, po­le­ga­ją­ca na wy­klu­cze­niu z życia Ko­ścio­ła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­pro­wa­dze­nie abor­cji Ko­ściół karze ek­sko­mu­ni­ką ipso facto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika, AS: ekskõmũńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekskomunikowanie n.

 czas. ekskomunikować

 przym. ekskomunikowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klątwa, wyklęcie

Wiktionary


ekskomunikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. na­kła­da­nie ek­sko­mu­ni­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkskɔ̃mũɲikɔˈvãɲɛ, AS: ekskõmũńikovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekskomunika ż.

 czas. ekskomunikować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyklinanie

Wiktionary


ekskomunikować

rzu­cić lub rzu­cać kląt­wę, ana­te­mę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) rel. na­ło­żyć na kogoś ek­sko­mu­ni­kę, wy­łą­czyć ze wspól­no­ty Ko­ścio­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­płan die­cez­ji Sa­cra­men­to w USA zo­stał ek­sko­mu­ni­ko­wa­ny za to, że jako za­wie­szo­ny ksiądz od­pra­wiał Mszę św. i pu­blicz­nie sze­rzył swe an­ty­pa­pie­skie na­u­cza­nie.

 (1.1) Pa­pież ek­sko­mu­ni­ko­wał bun­tow­ni­cze­go króla i zwol­nił jego pod­da­nych ze zło­żo­nej mu przy­się­gi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkskɔ̃mũɲiˈkɔvat͡ɕ, AS: ekskõmũńikovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekskomunikowanie n., ekskomunika ż.

 ims. ekskomunikowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wykląć, wyklinać

Wiktionary


ekskomunista

były ko­mu­ni­sta


SJP.pl


ekskomunistka

była ko­mu­nist­ka


SJP.pl


ekskrecja

usu­wa­nie z or­ga­niz­mu zbęd­nych pro­duk­tów prze­mia­ny ma­te­rii, m.in. dwut­len­ku węgla, sub­stan­cji azo­to­wych, soli mi­ne­ral­nych i nad­mia­ru wody; wy­da­la­nie


SJP.pl


ekskrement

(zwy­kle w licz­bie mno­giej)
1. pro­dukt szkod­li­wy lub zbęd­ny, wy­da­la­ny przez or­ga­nizm w po­sta­ci kału i moczu; od­chód, ek­skret;
2. nie­czy­stość, brud


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. kał, od­cho­dy ludz­kie i zwie­rzę­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ek­skre­men­ty cho­rych na­le­ży ni­szczyć, a po­dło­gę od­ka­żać za po­mo­cą wrzą­cei wody lub go­rą­ce­go ługu.

Wiktionary


ekskret

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) pro­dukt szkod­li­wy lub zbęd­ny, wy­da­la­ny przez or­ga­nizm w po­sta­ci kału i moczu; od­chód, ek­skre­ment


SJP.pl


ekskról

były król; były wład­ca


SJP.pl


ekskrólowa

była kró­lo­wa


SJP.pl


eksksiądz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej księ­dzem

Wiktionary


ekskurs

1. od­chy­le­nie, od­stą­pie­nie od te­ma­tu; dy­gre­sja;
2. do­da­tek do dzie­ła wy­ja­śnia­ją­cy kwe­stie nie ob­ję­te głów­nym te­ma­tem, do­dat­ko­we wy­ja­śnie­nie; aneks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. dy­gre­sja

 (1.2) daw. do­da­tek do dzie­ła wy­ja­śnia­ją­cy kwe­stie po­bocz­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛkskurs, AS: ekskurs

Wiktionary


ekskursja

daw­niej: wy­ciecz­ka, po­dróż, wy­pra­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wy­ciecz­ka, po­dróż, wy­pra­wa, wy­jazd w ce­lach wy­po­czyn­ko­wych lub poz­naw­czych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekskursyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podróż, wycieczka, wędrówka, wyprawa

Wiktionary


ekskursyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ek­skur­sją, do­ty­czą­cy ek­skur­sji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekskursja ż.

Wiktionary


ekskuza

daw­niej: tłu­ma­cze­nie się z cze­goś, prze­pro­sze­nie za błędy


SJP.pl


ekskuzować

daw­niej:
1. wy­ba­czać, unie­win­niać;
2. ek­sku­zo­wać się - tłu­ma­czyć się z cze­goś, prze­pra­szać, kajać się; uspra­wied­li­wiać się


SJP.pl


ekslibris

ar­ty­stycz­na na­lep­ka z imie­niem i naz­wi­skiem lub go­dłem wła­ści­cie­la umie­szcza­na na wew­nętrz­nej stro­nie okład­ki; ex li­bris (rzad­ko), eks­li­brys (rzad­ko), księ­goz­nak, znak włas­no­ścio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bi­bliot. znak włas­no­ścio­wy wkle­ja­ny na wew­nętrz­nej okład­ce książ­ki;

Wiktionary

Eks­li­bris ( ex li­bris ‘z ksią­żek’) – znak włas­no­ścio­wy da­ne­go eg­zem­pla­rza książ­ki, naj­czę­ściej ozdob­ny, wy­ko­na­ny w tech­ni­ce gra­ficz­nej, z imie­niem i naz­wi­skiem wła­ści­cie­la księ­go­zbio­ru (lub np. sty­li­zo­wa­ny­mi ini­cja­ła­mi) albo nazwą in­sty­tu­cji. Ty­po­wy eks­li­bris jest małą, za­dru­ko­wa­ną kart­ką, przy­kle­jo­ną do wy­klej­ki na przed­niej czę­ści okład­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­słu­gi­wa­nie się eks­li­bri­sem jest uwa­ża­ne za wyraz wy­so­kie­go sza­cun­ku i dba­ło­ści o książ­ki, jak rów­nież wy­so­kich po­trzeb kul­tu­ral­nych ich wła­ści­cie­la.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) księgoznak

Wiktionary


ekslibrys

ar­ty­stycz­na na­lep­ka z imie­niem i naz­wi­skiem lub go­dłem wła­ści­cie­la umie­szcza­na na wew­nętrz­nej stro­nie okład­ki; eks­li­bris, ex li­bris (rzad­ko), księ­goz­nak, znak włas­no­ścio­wy


SJP.pl


eksmatrykulacja

skre­śle­nie kogoś z listy stu­den­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. skre­śle­nie kogoś z listy stu­den­tów

Wiktionary

Eks­ma­try­ku­la­cja (łac. "ex­ma­tri­cu­la­re" – „usu­nąć ze spisu”) – usu­nię­cie osoby z grona stu­den­tów uczel­ni.

Po­wo­dy eks­ma­try­ku­la­cji za­pi­sa­ne są w sta­tu­tach uczel­ni. Zaz­wy­czaj jest to nie­za­li­cze­nie obli­ga­to­ryj­ne­go przed­mio­tu w wyz­na­czo­nym do tego ter­mi­nie, pla­giat pracy za­li­cze­nio­wej, nie­u­i­szcze­nie opła­ty za stu­dia itp.

Wikipedia


eksmałżonek

były mał­żo­nek; eks­mąż


SJP.pl


eksmałżonka

była mał­żon­ka; eks­żo­na


SJP.pl


eksminister

były mi­ni­ster


SJP.pl


eksministra

były mi­ni­ster


SJP.pl


eksmisja

przy­mu­so­we wy­da­le­nie z miesz­ka­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. przy­mu­so­we usu­nię­cie kogoś wraz z do­byt­kiem i do­mow­ni­ka­mi z nie­ru­cho­mo­ści lub lo­ka­lu na pod­sta­wie wy­ro­ku są­do­we­go albo de­cyz­ji ad­mi­ni­stra­cyj­nej w celu wy­da­nia tych rze­czy wie­rzy­cie­lo­wi;

Wiktionary

Eks­mi­sja – usu­nię­cie kogoś z zaj­mo­wa­ne­go lo­ka­lu lub z nie­ru­cho­mo­ści, z re­gu­ły na pod­sta­wie wy­ro­ku orze­ka­ją­ce­go eks­mi­sję.

Pod po­ję­ciem „eks­mi­sja” na­le­ży ro­zu­mieć wszel­kie czyn­no­ści fak­tycz­ne i praw­ne zmie­rza­ją­ce do opróż­nie­nia lo­ka­lu lub nie­ru­cho­mo­ści z osób i rze­czy i wy­da­nia upraw­nio­nej oso­bie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj w zie­lo­no­gór­skim są­dzie ru­szył drugi już pro­ces o eks­mi­sję rady wo­je­wódz­kiej SLD z wy­naj­mo­wa­nej od mia­sta sie­dzi­by.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksmitowanie n., wyeksmitowanie n.

 czas. eksmitować ndk., wyeksmitować dk.

 przym. eksmisyjny

Wiktionary


eksmistrz

były mistrz


SJP.pl


eksmisyjny

→ eks­mi­sja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eks­mi­sją, do­ty­czą­cy eks­mi­sji

Wiktionary

Patrz:

eksmisja

Przykłady

 (1.1) Wyrok eks­mi­syj­ny w spra­wie ro­dzi­ny W. za­padł, ale nie jest pra­wo­moc­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksmisja ż., eksmitowanie n., wyeksmitowanie n.

 czas. eksmitować ndk., wyeksmitować dk.

Wiktionary


eksmitować

w pra­wie: przy­mu­so­wo wy­sied­lić, wy­sied­lać kogoś skądś na pod­sta­wie de­cyz­ji od­po­wied­nich władz


SJP.pl


eksmodelka

była mo­del­ka


SJP.pl


eksmonarcha

były mo­nar­cha


SJP.pl


eksmąż

były mąż; eks­mał­żo­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) były mąż

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈmɔ̃w̃ʃ, AS: eksmõũ̯š

Wiktionary


eksnarzeczona

była na­rze­czo­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej czy­jąś na­rze­czo­ną

Wiktionary


eksnarzeczony

były na­rze­czo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej czy­imś na­rze­czo­nym

Wiktionary


eksnieboszczyk

czło­wiek, który pow­stał z zmar­łych


SJP.pl


eksodus

wyj­ście, wy­jazd wiel­kiej licz­by ludzi bądź zwie­rząt z ja­kie­goś miej­sca; exo­dus, ma­so­wa emi­gra­cja


SJP.pl


ekson

sek­wen­cja genu ko­du­ją­ca ami­nok­wa­sy w czą­stecz­ce biał­ka; egzon


SJP.pl

Ekson, egzon (z exon – ex­pres­sed re­gion, „re­gion ule­ga­ją­cy ek­spre­sji”) – re­gion DNA lub pier­wot­ne­go tran­skryp­tu RNA, który po­zo­sta­je w doj­rza­łym, funk­cjo­nal­nym RNA po wy­cię­ciu in­tro­nów pod­czas spli­cin­gu. Sek­wen­cje ek­so­no­we po­prze­dzie­la­ne in­tro­na­mi wy­stę­pu­ją w ko­mór­kach eu­ka­rio­tycz­nych i ar­cha­e­o­nach. Część ge­no­mu od­po­wia­da­ją­ca kom­plet­ne­mu ze­sta­wo­wi ek­so­nów or­ga­niz­mu lub ko­mór­ki to eksom.

Wikipedia


eksorpcja

w bio­lo­gii: pro­ces prze­cho­dze­nia sub­stan­cji w je­li­cie od błony ślu­zo­wej do świa­tła


SJP.pl


ekspander

przy­rząd do ćwi­czeń w po­sta­ci roz­cią­gli­wych taśm lub sprę­żyn, słu­żą­cy wzmac­nia­niu siły mię­śnio­wej


SJP.pl

Ek­span­der – graf o nie­wiel­kiej licz­bie kra­wę­dzi, w któ­rym każdy podz­biór wierz­choł­ków ma dużo są­sia­dów. Ist­nie­je kilka nie­rów­no­waż­nych for­ma­li­za­cji tej włas­no­ści, de­fi­niu­ją­cych różne klasy ek­span­de­rów. Ek­span­de­ry poz­wo­li­ły na uzy­ska­nie kilku istot­nych wy­ni­ków z róż­nych dzie­dzin in­for­ma­ty­ki: do­wo­dów w te­o­rii zło­żo­no­ści, pro­jek­to­wa­niu sieci sor­tu­ją­cych, kodów ko­rek­cji błę­dów, ek­strak­to­rów lo­so­wo­ści i od­por­nych na błędy sche­ma­tów ko­mu­ni­ka­cji w sie­ciach kom­pu­te­ro­wych.

Wikipedia


ekspandor

guma opla­ta­na żyłką po­lie­ty­le­no­wą


SJP.pl


ekspandować

roz­sze­rzać, roz­wi­jać, po­więk­szać


SJP.pl


ekspansja

1. roz­prze­strze­nia­nie się na ja­kimś ob­sza­rze;
2. dą­że­nie kraju do po­więk­sze­nia swo­je­go te­ry­to­rium, zwięk­sza­nia wpły­wów po­li­tycz­nych, go­spo­dar­czych;
3. wzmoc­nie­nie sy­gna­łu o ni­skiej am­pli­tu­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­prze­strze­nia­nie się cze­goś na ja­kimś ob­sza­rze

 (1.2) polit. zaj­mo­wa­nie przez pań­stwo no­wych te­ry­to­riów

 (1.3) ekon. zdo­by­wa­nie ryn­ków zbytu

 (1.4) fiz. zwięk­sza­nie się ob­ję­to­ści sub­stan­cji pod­czas prze­mian ter­mo­dy­na­micz­nych w urzą­dze­niach tech­nicz­nych

 (1.5) te­le­kom. przeksz­tał­ca­nie sy­gna­łu te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go w taki spo­sób, aby wzmoc­nie­nie sy­gna­łów o więk­szej am­pli­tu­dzie było więk­sze

Wiktionary

Ek­span­sja – pro­ces ter­mo­dy­na­micz­ny, po­le­ga­ją­cy na zwięk­sza­niu ob­ję­to­ści ukła­du z wy­ko­ny­wa­niem przez układ pracy. Re­zul­ta­tem adia­ba­tycz­nej ek­span­sji gazu jest ob­ni­że­nie się jego tem­pe­ra­tu­ry. Pro­ce­sem od­wrot­nym do ek­span­sji jest kom­pre­sja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ek­span­sja is­la­mu do­pro­wa­dzi­ła do od­cię­cia for­mu­ją­cej się Eu­ro­py od ziem az­ja­tyc­kich i afry­kań­skich. Trwa­ją­ce od cza­sów Alek­san­dra Wiel­kie­go ot­war­cie śró­dziem­no­mor­skie­go świa­ta Gre­ków i Rzy­mian na wschód i po­łud­nie — przesz­ło do hi­sto­rii.

 (1.2) Za­sięg od­dzia­ły­wa­nia ide­o­lo­gii im­pe­rial­nej, „wiary" w nią, wyz­na­cza na­to­miast po­ten­cjal­ny za­sięg ek­span­sji im­pe­rium. Ek­span­sja jest zaś dru­gim obok ide­o­lo­gii (misji) i ści­śle z nią zwią­za­nym ele­men­tem de­fi­niu­ją­cym im­pe­rium.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈpãw̃sʲja, AS: ekspãũ̯sʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspansjonizm m.

 czas. ekspandować

 przym. ekspansyjny, ekspansywny

 przysł. ekspansywnie

Wiktionary


ekspansjonista

osoba, zwy­kle przy­wód­ca pań­stwa, dą­żą­cy do przej­mo­wa­nia kon­tro­li po­li­tycz­nej lub eko­no­micz­nej nad ko­lej­ny­mi te­ry­to­ria­mi


SJP.pl


ekspansjonistka

→ ek­span­sjo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

ekspansjonista

ekspansjonistyczny

do­ty­czą­cy ek­span­sji lub ek­span­sjo­niz­mu; ek­span­syw­ny


SJP.pl


ekspansjonizm

po­li­ty­ka pań­stwa po­le­ga­ją­ca na zdo­by­wa­niu kon­tro­li mi­li­tar­nej lub go­spo­dar­czej nad ko­lej­ny­mi te­ry­to­ria­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. za­bor­cza po­li­ty­ka pań­stwa po­le­ga­ją­ca na dą­że­niu do zaj­mo­wa­nia no­wych te­ry­to­riów i opa­no­wy­wa­nia no­wych ryn­ków zbytu;

Wiktionary

Ek­span­sjo­nizm – ter­min okre­śla­ją­cy po­li­ty­kę, po­le­ga­ją­cą na roz­sze­rza­niu wpły­wów po­li­tycz­nych i eko­no­micz­nych kosz­tem in­nych państw lub na opa­no­wy­wa­niu ob­cych te­ry­to­riów.

Ek­span­sjo­nizm ist­niał od sta­ro­żyt­no­ści [], a swą kla­sycz­ną formę przy­brał w epoce no­wo­żyt­nej (od XVI w., w szcze­gól­no­ści XIX i XX w.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piotr I kon­ty­nu­o­wał ek­span­sjo­nizm swo­je­go ojca, zmie­nił jed­nak jego pod­sta­wę z re­li­gij­nej na świec­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspansja ż., ekspansjonista mos., ekspansjonistka ż.

 przym. ekspansjonistyczny, ekspansywny

Wiktionary


ekspansyjny

przy­miot­nik od: ek­span­sja


SJP.pl


ekspansywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ek­span­syw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspansja ż.

 przym. ekspansywny

Wiktionary


ekspansywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ek­span­syw­nie


SJP.pl


ekspansywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ek­span­syw­ny


SJP.pl


ekspansywność

1. dą­że­nie do ek­span­sji;
2. zwięk­sza­nie za­się­gu;
3. nie­u­mie­jęt­ność opa­no­wa­nia, po­ha­mo­wa­nia uczuć


SJP.pl


ekspansywny

1. zwięk­sza­ją­cy swój roz­miar lub za­sięg, zwła­szcza te­ry­to­rial­ny;
2. dą­żą­cy do roz­sze­rza­nia sfery swo­ich wpły­wów lub wła­dzy;
3. na­tar­czy­wy i nie­o­pa­no­wa­ny w prze­ja­wia­niu swych uczuć; wy­bu­cho­wy, wy­lew­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który zwięk­sza swój za­sięg

 (1.2) taki, który dąży do ek­span­sji

 (1.3) nie­o­pa­no­wa­ny w prze­ja­wia­niu swych uczuć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspansywność ż., ekspansja ż., ekspansjonizm m.

 przym. ekspansjonistyczny

 przysł. ekspansywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ekspansjonistyczny, zaborczy

Wiktionary


ekspartner

były part­ner (ży­cio­wy)


SJP.pl


ekspartnerka

była part­ner­ka (ży­cio­wa)


SJP.pl


ekspat

śro­do­wi­sko­wo: wy­bit­ny spe­cja­li­sta, który opu­ścił oj­czyz­nę, by pra­co­wać za gra­ni­cą; expat, ek­spa­ta


SJP.pl


ekspata

śro­do­wi­sko­wo: wy­bit­ny spe­cja­li­sta, który opu­ścił oj­czyz­nę, by pra­co­wać za gra­ni­cą; expat, ek­spa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) so­cjol. spe­cja­li­sta wy­so­kiej klasy, który do­bro­wol­nie opu­ścił oj­czyz­nę celem pracy za gra­ni­cą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspatriacja ż., ekspatriant m., ekspat m., ekspatriantka ż.

:: fż. ekspatka ż.

 przym. ekspacki, ekspatriancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekspat, expat

Wiktionary


ekspatka

→ ek­spa­ta


SJP.pl

Patrz:

ekspata

ekspatriacja

1. wy­da­le­nie kogoś poza gra­ni­ce oj­czyz­ny;
2. do­bro­wol­ne opu­szcze­nie kraju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­mu­so­we wy­sła­nie kogoś poza gra­ni­cę ro­do­wi­te­go kraju

 (1.2) do­bro­wol­ne opu­szcze­nie oj­czyz­ny

Wiktionary

Ek­spa­tria­cja – opu­szcze­nie kraju oj­czy­ste­go. Okre­śle­nie sto­so­wa­ne jest za­rów­no do do­bro­wol­ne­go opu­szcze­nia oj­czyz­ny, jak i przy­mu­so­we­go wy­da­le­nia, także w po­łą­cze­niu z utra­tą oby­wa­tel­stwa; wy­gna­nie, ba­ni­cja. Ety­mo­lo­gicz­nie ter­min wy­wo­dzi się ze śred­nio­wiecz­nej ła­ci­ny: "ex­pa­tria­re" – „opu­szczać oj­czyz­nę” ("ex" oz­na­cza „z”, a "patriā" „oj­czyz­na”).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ekspata mos., ekspatriant mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) banicja, wygnanie

 (1.2) emigracja

Wiktionary


ekspatriant

osoba, która opu­ści­ła swoją oj­czyz­nę do­bro­wol­nie lub pod przy­mu­sem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto opu­ścił swoją oj­czyz­nę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspata mos., ekspatriacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wychodźca, emigrant

Wiktionary


ekspatriantka

→ ek­spa­trian­ta


SJP.pl

Patrz:

ekspatrianta

ekspatriować

1. zmu­szać, zmu­sić kogoś do opu­szcze­nia oj­czyz­ny; wy­sied­lać (wy­sied­lić);
2. ek­spa­trio­wać się - opu­szczać, opu­ścić oj­czyz­nę do­bro­wol­nie lub pod przy­mu­sem


SJP.pl


ekspatryda

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. wy­chodź­ca, emi­grant, bez­kra­jo­wiec, azy­lant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1942 roku ek­spa­try­da To­masz Mann tłu­ma­czył Ame­ry­ka­nom, że źró­deł na­ziz­mu na­le­ży szu­kać w osza­la­łej in­fla­cji po I woj­nie świa­to­wej. Spra­wi­ła ona, że ucz­ci­wa praca każ­de­go dnia i go­dzi­ny prze­gry­wa­ła ze spe­ku­la­cją i zwy­kłym kan­tem.

 (1.1) On, ek­spa­try­da, syn ek­spa­try­dy, po­ka­że tym nik­czem­nym sę­dziom, któ­rzy ojca na wiecz­ną in­fa­mię ska­za­li, po­ka­że im per­fid­nym, jak syn tegoż ojca na prze­chy­lo­nym po­kła­dzie to­ną­ce­go pan­cer­ni­ka pod car­ską ban­de­rą broni mę­stwa (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspata mos.

Wiktionary


ekspedient

ten, kto sprze­da­je coś; sprze­daw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który sprze­da­je towar w skle­pie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój tata w mło­do­ści pra­co­wał w skle­pie jako ek­spe­dient.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈpɛdʲjɛ̃nt, AS: ekspedʹi ̯ẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. ekspedientka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprzedawca

Wiktionary


ekspedientka

sprze­daw­czy­ni skle­po­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która sprze­da­je towar w skle­pie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja sio­stra jest ek­spe­dient­ką w skle­pie mięs­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛˈdʲjɛ̃ntka, AS: ekspedʹi ̯ẽntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. ekspedient m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprzedawczyni

Wiktionary


ekspediować

1. wy­słać (wy­sy­łać), wy­pra­wić (wy­pra­wiać) kogoś lub coś;
2. prze­sta­rza­łe: ob­słu­żyć (ob­słu­gi­wać) klien­tów w skle­pie


SJP.pl


ekspedite

bar­dzo do­brze, bie­gle, wpraw­nie; ex­pe­di­te


SJP.pl


ekspedycja

1. wy­pra­wa zor­ga­ni­zo­wa­na w okre­ślo­nym celu
2. wy­sy­ła­nie, wy­pra­wia­nie cze­goś (np. to­wa­rów)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­pra­wa zor­ga­ni­zo­wa­na w okre­ślo­nym celu; także.: grupa osób bio­rą­ca w niej udział

 (1.2) wy­sy­ła­nie prze­sy­łek lub to­wa­rów na miej­sce przez­na­cze­nia

 (1.3) wy­pra­wia­nie gdzieś kogoś

 (1.4) dział w in­sty­tu­cji zaj­mu­ją­cy się przyj­mo­wa­niem i wy­sy­ła­niem to­wa­rów, pa­pie­rów urzę­do­wych itp.

 (1.5) stpol. pismo urzę­do­we

 (1.6) stpol. wy­pra­wa wo­jen­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • zor­ga­ni­zo­wa­na w ja­kimś celu wy­pra­wa, po­dróż, misja
  • ek­spe­dy­cja – po­ję­cie sto­so­wa­ne w ga­stro­no­mii
  • Ek­spe­dy­cja. Bo­go­wie z kos­mo­su – ko­miks au­tor­stwa Ar­nol­da Mo­sto­wi­cza i Al­fre­da Gór­ne­go – sce­na­riusz oraz Bo­gu­sła­wa Pol­cha – ry­sun­ki
  • Ek­spe­dy­tor – po­ję­cie zwią­za­ne z wy­sył­ką to­wa­rów
  • Spe­dy­cja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ostat­niej ek­spe­dy­cji uczest­ni­czy­ło bli­sko czter­dzie­ści osób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛˈdɨt͡sʲja, AS: ekspedycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-4) przym. ekspedycyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyprawa

 (1.2) wysyłka

 (1.4) ekspedytura

Wiktionary


ekspedycyjny

zwią­za­ny z ek­spe­dy­cją


SJP.pl


ekspedytor

1. osoba zaj­mu­ją­ca się wy­sy­ła­niem to­wa­rów, zwła­szcza w in­sty­tu­cjach hand­lo­wych lub prze­wo­zo­wych;
2. daw­niej: wła­ści­ciel biura ek­spe­dy­cyj­ne­go


SJP.pl

Ek­spe­dy­tor – pra­cow­nik do­ko­nu­ją­cy w przed­się­bior­stwie prze­wo­zo­wym wy­sył­ki to­wa­rów i rze­czy oraz przy­go­to­wu­je, wy­sy­ła i roz­li­cza do­ku­men­ta­cję ek­spe­dy­cyj­ną.

Wikipedia


ekspedytorka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się wy­sy­ła­niem to­wa­rów, zwła­szcza w in­sty­tu­cjach hand­lo­wych lub prze­wo­zo­wych;
2. daw­niej: wła­ści­ciel­ka biura ek­spe­dy­cyj­ne­go


SJP.pl


ekspedytura

dział w in­sty­tu­cji zaj­mu­ją­cy się przyj­mo­wa­niem i wy­sy­ła­niem to­wa­rów


SJP.pl


ekspektatywa

1. na­da­nie przez pa­pie­ża be­ne­fi­cjum przez tzw. pre­wen­cję;
2. daw­niej: prawo do dóbr, god­no­ści itp., któ­rych ob­ję­cie na­stą­pić miało do­pie­ro w okre­ślo­nych oko­licz­no­ściach;
3. daw­niej: pismo kró­lew­skie gwa­ran­tu­ją­ce na­da­nie np. god­no­ści w razie wa­kan­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. na­dzie­ja, wi­do­ki na przysz­łość, ocze­ki­wa­nie

 (1.2) hist. pismo kró­lew­skie lub pa­pie­skie przy­rze­ka­ją­ce na­da­nie god­no­ści, sta­no­wisk lub be­ne­fi­cjów w razie wa­ka­tu

 (1.3) praw. sy­tu­a­cja, w któ­rej niek­tó­re wy­mo­gi praw­ne do­ty­czą­ce pow­sta­nia wie­rzy­tel­no­ści lub in­ne­go prawa pod­mio­to­we­go zo­sta­ły czę­ścio­wo speł­nio­ne;

Wiktionary

Ek­spek­ta­ty­wa (śrdw. łac. ex­spec­ta­ti­va, ex­pec­ta­ti­va z łac. ex­pec­ta­re „wy­pa­try­wać; ocze­ki­wać”) „ocze­ki­wa­nie praw­ne” ("wie­rzy­tel­ność przysz­ła") – sy­tu­a­cja, w któ­rej niek­tó­re wy­mo­gi praw­ne do­ty­czą­ce pow­sta­nia wie­rzy­tel­no­ści lub in­ne­go prawa pod­mio­to­we­go zo­sta­ły czę­ścio­wo speł­nio­ne. Wa­run­ka­mi tymi mogą być m.in.:

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Z chwi­lą za­war­cia umowy, o któ­rej mowa w art. 18 ust. 1, pow­sta­je ek­spek­ta­ty­wa włas­no­ści. Ek­spek­ta­ty­wa włas­no­ści jest zby­wal­na wraz z wkła­dem bu­dow­la­nym albo jego wnie­sio­ną czę­ścią, prze­cho­dzi na spad­ko­bier­ców i pod­le­ga eg­ze­ku­cji.

Wiktionary


ekspens

prze­sta­rza­le: wy­da­tek, na­kład, koszt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. przest. po­no­szo­ny koszt

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ekspensować

 przym. ekspensywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) koszt, nakład, wydatek

Wiktionary


ekspensować

daw­niej: wy­da­wać pie­nią­dze, po­no­sić kosz­ty; zu­ży­wać


SJP.pl


ekspensowny

daw­niej: kosz­tow­ny


SJP.pl


ekspensywny

prze­sta­rza­łe:
1. nie li­czą­cy się z wy­dat­ka­mi, roz­rzut­ny;
2. kosz­tow­ny, drogi


SJP.pl


ekspercki

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy ek­sper­to­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z or­bi­ty można było go wziąć za jedną z więk­szych spoś­ród licz­nych pla­ne­tar­nych farm soków ro­ślin­nych. Do­pie­ro ek­sperc­kie oko za­u­wa­ży­ło­by lą­do­wi­ska my­śliw­ców roz­mie­szczo­ne po okrę­gu wokół ni­skie­go głów­ne­go bun­kra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspert mos., ekspertka ż.

Wiktionary


eksperckość

→ ek­sperc­ki


SJP.pl

Patrz:

ekspercki

eksperiencja

daw­niej: doś­wiad­cze­nie, bie­głość w czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. doś­wiad­cze­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛrʲˈjɛ̃nt͡sʲja, AS: eksperʹi ̯ẽncʹi ̯a

Wiktionary


eksperientalny

ba­zu­ją­cy na doś­wiad­cze­niu


SJP.pl


ekspert

spe­cja­li­sta, czło­wiek, który zna się na tym, co robi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w danej dzie­dzi­nie, osoba o te­o­re­tycz­nej i prak­tycz­nej zna­jo­mo­ści da­ne­go te­ma­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tomek jest ek­sper­tem w dzie­dzi­nie bio­tech­no­lo­gii.

 (1.1) Za­się­gną­łem opi­nii ek­sper­ta.

 (1.1) Szko­le­nie po­pro­wa­dził ze­spół ek­sper­tów z War­sza­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛkspɛrt, AS: ekspert

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspertyza ż.

:: fż. ekspertka ż.

 przym. ekspercki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biegły, fachowiec, opiniodawca, profesjonalista, rzeczoznawca, specjalista, zawodowiec, znawca; pot. fachman, fachura, spec

Wiktionary


ekspertka

→ ek­spert


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: ek­spert

Wiktionary

Patrz:

ekspert

Przykłady

 (1.1) Po­ni­żej znaj­du­je się for­mu­larz za poś­red­nict­wem któ­re­go mo­że­cie za­da­wać py­ta­nia ek­spert­ce zwią­za­ne z kos­me­ty­ką i kos­me­to­lo­gią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈpɛrtka, AS: ekspertka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspertyza ż.

:: fm. ekspert m.

 przym. ekspercki

Wiktionary


ekspertowy

zwią­za­ny z ek­sper­tem


SJP.pl


ekspertyza

1. ana­li­za, ba­da­nie pro­wa­dzo­ne przez ek­sper­ta;
2. orze­cze­nie wy­da­ne jako wynik tego ba­da­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ba­da­nie prze­pro­wa­dza­ne przez ek­sper­ta

 (1.2) orze­cze­nie wy­da­ne po ba­da­niu przez ek­sper­ta

Wiktionary

Ek­sper­ty­za – ze­spół czyn­no­ści ba­daw­czych prze­pro­wa­dza­ny przez bie­głe­go w danej dzie­dzi­nie, na zle­ce­nie or­ga­nu pro­ce­so­we­go, za­koń­czo­nych wy­sta­wie­niem przez niego opi­nii, która może peł­nić funk­cję do­wo­du w po­stę­po­wa­niu. W przy­pad­ku, gdy wy­ma­ga­ją tego oko­licz­no­ści, po­wo­łu­je się kilku bie­głych z róż­nych dzie­dzin, któ­rzy wspól­nie prze­pro­wa­dza­ją ek­sper­ty­zę. Jej wy­ni­kiem jest wów­czas kilka odręb­nych opi­nii, do­ty­czą­cych tej samej spra­wy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ekspert mos., ekspertka ż.

Wiktionary


ekspertyzowy

przy­miot­nik od: ek­sper­ty­za


SJP.pl


eksperymencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ek­spe­ry­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ek­spe­ry­ment, lecz tylko mały ek­spe­ry­men­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksperymentalizm mrz., eksperyment m., eksperymentatorka ż.

 przym. eksperymentalny

Wiktionary


eksperyment

1. re­a­li­za­cja no­wa­tor­skie­go po­my­słu, zwła­szcza wy­ko­ny­wa­na po raz pier­wszy;
2. na­u­ko­we zba­da­nie ja­kie­goś zja­wi­ska, zwy­kle w wa­run­kach la­bo­ra­to­ryj­nych; doś­wiad­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pier­wsza re­a­li­za­cja świe­że­go, no­wa­tor­skie­go po­my­słu, planu

 (1.2) nauk. doś­wiad­cze­nie na­u­ko­we prze­pro­wa­dzo­ne w celu zba­da­nia ja­kie­goś zja­wi­ska;

Wiktionary

Ek­spe­ry­ment (łac. "ex­pe­ri­men­tum" – doś­wiad­cze­nie, ba­da­nie) – w na­u­kach przy­rod­ni­czych i spo­łecz­nych zbiór dzia­łań wzbu­dza­ją­cych w obiek­tach ma­te­rial­nych okre­ślo­ne re­ak­cje i zja­wi­ska w wa­run­kach poz­wa­la­ją­cych kon­tro­lo­wać wszel­kie istot­ne czyn­ni­ki, które pod­da­je się do­kład­nej ob­ser­wa­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego ek­spe­ry­ment fil­mo­wy się nie po­wiódł.

 (1.2) Ek­spe­ry­men­ty wy­ko­nu­je się w celu pot­wier­dze­nia lub sfal­sy­fi­ko­wa­nia okre­ślo­nej te­o­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt, AS: eksperỹmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksperymentatorstwo n., eksperymentator m., eksperymentatorka ż., eksperymentalizm m., eksperymentalista m., eksperymentalistka ż., eksperymentowanie n.

:: zdrobn. eksperymencik m.

 czas. eksperymentować ndk., poeksperymentować dk., zaeksperymetować dk., przeeksperymentować dk.

 przym. eksperymentalny, eksperymentatorski

 przysł. eksperymentalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) próba, test

 (1.2) doświadczenie, badanie

Wiktionary


eksperymentalista

→ ek­spe­ry­men­ta­lizm


SJP.pl

Patrz:

eksperymentalizm

eksperymentalistka

→ ek­spe­ry­men­ta­li­sta


SJP.pl

Patrz:

eksperymentalista

eksperymentalistyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ek­spe­ry­men­ta­liz­mem, do­ty­czą­cy ek­spe­ry­men­ta­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksperymentalizm m.

Wiktionary


eksperymentalizm

1. kie­ru­nek li­te­rac­ki cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wpro­wa­dza­niem no­wa­tor­skich, ek­spe­ry­men­tal­nych po­my­słów w re­a­li­za­cji dzie­ła, od­mia­na ek­spre­sjo­niz­mu;
2. w fi­lo­zo­fii, me­to­do­lo­gii nauk: po­gląd, we­dług któ­re­go wła­ści­wą me­to­dą usta­la­nia za­sad­no­ści twier­dzeń na­u­ko­wych jest ich ek­spe­ry­men­tal­ne spraw­dze­nie; em­pi­ryzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nauk. po­gląd gło­szą­cy ko­niecz­ność spraw­dza­nia praw­dzi­wo­ści twier­dzeń na­u­ko­wych drogą ek­spe­ry­men­tu, doś­wiad­cze­nia

 (1.2) liter. muz. nurt w li­te­ra­tu­rze i mu­zy­ce cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wpro­wa­dza­niem no­wa­tor­skich, ek­spe­ry­men­tal­nych po­my­słów w re­a­li­za­cji dzie­ła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksperyment m., eksperymencik m., eksperymentalność ż., eksperymentowanie n., zaeksperymentowanie n., poeksperymentowanie n., eksperymentator m., eksperymentatorka ż.

 czas. eksperymentować ndk., zaeksperymentować dk., poeksperymentować dk.

 przym. eksperymentalny, eksperymentatorski, eksperymentalistyczny

 przysł. eksperymentalnie, eksperymentatorsko, eksperyntalistycznie

Wiktionary


eksperymentalność

1. cecha cze­goś do­ty­czą­ce­go ek­spe­ry­men­tu - próby re­a­li­za­cji no­wa­tor­skie­go po­my­słu;
2. cecha cze­goś opar­te­go na ek­spe­ry­men­cie - doś­wiad­cze­niu na­u­ko­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ek­spe­ry­men­tal­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɔɕt͡ɕ, AS: eksperỹmẽntalność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksperymentalizm mrz., eksperyment m., wyeksperymentowanie n., eksperymentowanie n., eksperymentatorka ż.

 czas. eksperymentować, wyeksperymentować

 przym. eksperymentalny

Wiktionary


eksperymentalny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ek­spe­ry­men­tem; do­ko­ny­wa­ny po raz pier­wszy

 (1.2) nauk. opie­ra­ją­cy się na ek­spe­ry­men­cie

 (1.3) in­no­wa­cyj­ny; taki, który wpro­wa­dza jako pier­wszy coś no­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krót­ka, ek­spe­ry­men­tal­na, bez­za­ło­go­wa misja, ma­ją­ca na celu spraw­dze­nie sprzę­tu w wa­run­kach kos­micz­nych, za­koń­czy­ła się po­wo­dze­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ, AS: eksperỹmẽntalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksperymentatorka ż., eksperyment m., eksperymencik m., eksperymentator m., eksperymentalność ż., eksperymentatorstwo n., eksperymentalizm m., eksperymentalista m., eksperymentowanie n.

 czas. eksperymentować

 przym. eksperymentatorski

 przysł. eksperymentalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) próbny

 (1.2) doświadczalny

 (1.3) innowacyjny, nowatorski

Wiktionary


eksperymentator

osoba do­ko­nu­ją­ca doś­wiad­czeń na­u­ko­wych, ek­spe­ry­men­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek re­a­li­zu­ją­cy nowe po­my­sły, te­stu­ją­cy no­wo­ści, prze­pro­wa­dza­ją­cy ek­spe­ry­men­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtatɔr, AS: eksperỹmẽntator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksperymentalizm mrz., eksperyment m., eksperymentatorstwo n., eksperymentowanie n., eksperymentatorka ż.

 czas. eksperymentować ndk.

 przym. eksperymentatorski, eksperymentalny

Wiktionary


eksperymentatorka

ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca doś­wiad­czeń na­u­ko­wych, ek­spe­ry­men­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: ek­spe­ry­men­ta­tor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntaˈtɔrka, AS: eksperỹmẽntatorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksperyment m., eksperymencik m., eksperymentalność ż., eksperymentowanie n.

:: fm. eksperymentator m.

 czas. eksperymentować ndk.

 przym. eksperymentalny

 przysł. eksperymentalnie

Wiktionary


eksperymentatorski

→ ek­spe­ry­men­ta­tor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wła­ści­wy ek­spe­ry­men­ta­to­ro­wi, zwią­za­ny z ek­spe­ry­men­ta­mi

Wiktionary

Patrz:

eksperymentator

Powiązane:

 rzecz. eksperymentator mos., eksperyment m., eksperymentatorstwo n., eksperymentowanie n., eksperymentalizm mrz.

 czas. eksperymentować ndk.

 przym. eksperymentalny

Wiktionary


eksperymentowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­wa­dze­nie ek­spe­ry­men­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda nauka opie­ra się głów­nie na ek­spe­ry­men­to­wa­niu, ba­da­niach i doś­wiad­cze­niach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: eksperỹmẽntovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksperyment m., eksperymentalność ż., eksperymentatorstwo n., eksperymentator m., eksperymentatorka ż., eksperymentalizm m., eksperymentalista m.

 czas. eksperymentować

 przym. eksperymentalny, eksperymentatorski

 przysł. eksperymentalnie

Wiktionary


eksperymentować

prze­pro­wa­dzać ek­spe­ry­ment, ba­da­nie, doś­wiad­cze­nie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­pro­wa­dzać ek­spe­ry­ment, po­dej­mo­wać próby, szu­kać no­wych po­my­słów i roz­wią­zań

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­u­kow­cy ek­spe­ry­men­to­wa­li z kwa­sa­mi, by zna­leźć dla nich nowe za­sto­so­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksperymentalizm mrz., eksperymentatorka ż., eksperymentowanie n., eksperyment mrz., eksperymentator mos., eksperymentatorstwo n., eksperymentalność ż.

 przym. eksperymentalny, eksperymentatorski

 przysł. eksperymentalnie, eksperymentatorsko

Wiktionary


ekspezetpeerowiec

były czło­nek PZPR (Pol­skiej Zjed­no­czo­nej Par­tii Ro­bot­ni­czej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) były czło­nek PZPR (Pol­skiej Zjed­no­czo­nej Par­tii Ro­bot­ni­czej)

Wiktionary


ekspiacja

1. prze­bła­ga­nie, po­ku­ta;
2. za­do­śću­czy­nie­nie, od­ku­pie­nie winy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. po­ku­ta za po­peł­nio­ne grze­chy, od­ku­pie­nie ich przed Bo­giem i przed ludź­mi

Wiktionary

Ek­spia­cja (łac. "ex­pia­tio" „od­po­ku­to­wa­nie za winę, oczy­szcze­nie”) – ludz­kie dzia­ła­nie o cha­rak­te­rze re­li­gij­nym (po­ku­ta), ma­ją­ce na celu przy­wró­ce­nie jed­no­ści z Bo­giem na­ru­szo­nej grze­chem sa­me­go po­ku­tu­ją­ce­go lub in­ne­go czło­wie­ka czy spo­łecz­no­ści.

Z czy­na­mi ek­spia­cyj­ny­mi można spot­kać się na grun­cie kul­tów zwią­za­nych ze skła­da­niem ofiar, ale prze­de wszyst­kim re­li­gii ju­da­i­stycz­nej (np. Jom Kipur) czy chrze­ści­jań­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ucz­nio­wie mó­wi­li na lek­cji o ek­spia­cji bo­ha­te­rów li­te­rac­kich: Jacka So­pli­cy i An­drze­ja Kmi­ci­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈpʲjat͡sʲja, AS: ekspʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekspiacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokuta

Wiktionary


ekspiacyjny

zwią­za­ny z ek­spia­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. zwią­za­ny z ek­spia­cją, do­ty­czą­cy ek­spia­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspiacja ż.

 przysł. ekspiacyjnie

Wiktionary


ekspierwszoligowiec

były pier­wszo­li­go­wiec


SJP.pl


ekspierwszoligowy

wy­stę­pu­ją­cy kie­dyś w pier­wszej lidze, zwią­za­ny daw­niej z pier­wszą ligą


SJP.pl


ekspiracja

1. w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­dech po­wie­trza z płuc
2. daw­niej: upływ ter­mi­nu, wy­ga­śnię­cie kon­trak­tu


SJP.pl


ekspiracyjny

zwią­za­ny z ek­spi­ra­cją


SJP.pl


ekspirator

urzą­dze­nie emi­tu­ją­ce lub wy­sy­ła­ją­ce stru­mień po­wie­trza, gazu lub pary


SJP.pl


ekspirować

prze­sta­rza­le o ter­mi­nach, umo­wach: upły­nąć, upły­wać, wy­gas­nąć, wy­ga­sać


SJP.pl


ekspić

śro­do­wi­sko­wo w grach kom­pu­te­ro­wych: zdo­by­wać punk­ty doś­wiad­cze­nia; expić


SJP.pl


eksplanacja

lo­gicz­ne wy­pro­wa­dze­nie da­ne­go uz­na­ne­go zda­nia z in­nych zdań już uz­na­nych, w skoń­czo­nej licz­bie kro­ków; wy­ja­śnia­nie


SJP.pl


eksplanacyjny

ob­ja­śnia­ją­cy, tłu­ma­czą­cy


SJP.pl


eksplantacja

ope­ra­cyj­ne od­dzie­le­nie na­rzą­du, frag­men­tu tkan­ki lub grupy ko­mó­rek od or­ga­niz­mu, w celu ich prze­szcze­pie­nia


SJP.pl


eksplantat

na­rząd, tkan­ka lub ich frag­men­ty, po­bra­ne z or­ga­niz­mu i ho­do­wa­ne w wa­run­kach sztucz­nych in vitro


SJP.pl

Ek­splan­tat – wy­o­dręb­nio­ny frag­ment tkan­ki lub na­rzą­du użyty do za­po­cząt­ko­wa­nia kul­tu­ry "in vitro".

Wikipedia


eksplicite

[czy­taj: ek­splic-ite] wy­raź­nie i jed­noz­nacz­nie; ek­spli­cyt­nie


SJP.pl


eksplicytność

→ ek­spli­cyt­ny


SJP.pl

Patrz:

eksplicytny

eksplicytny

wy­raź­ny i jed­noz­nacz­ny


SJP.pl


eksplikacja

wy­ja­śnia­nie, tłu­ma­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­ja­śnie­nie, wy­ja­śnie­nie, wy­tłu­ma­cze­nie

Wiktionary

Ek­spli­ka­cja ( ex­pli­ca­tion) – po­ję­cie wpro­wa­dzo­ne przez Ru­dol­fa Car­na­pa, oz­na­cza­ją­ce kon­struk­cję po­ję­cia for­mu­la_1 ma­ją­ce­go ten sam za­kres, co po­ję­cie for­mu­la_2, bę­dą­ce­go jed­nak po­ję­ciem bar­dziej pre­cy­zyj­nym. Po­ję­cie uści­śla­ne (for­mu­la_2) to ex­pli­can­dum, po­ję­cie uści­śla­ją­ce (for­mu­la_1) to ex­pli­ca­tum. Jed­nym z przy­kła­dów ek­spli­ka­cji po­da­nych przez Car­na­pa jest po­ję­cie L-praw­dy, sta­no­wią­ce ex­pli­ca­tum po­ję­cia ana­li­tycz­no­ści.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) objaśnienie, wyjaśnienie, wytłumaczenie

Wiktionary


eksplikacyjny

rzad­ko: słu­żą­cy ek­spli­ka­cji, wy­ja­śnie­niu, zwią­za­ny z wy­ja­śnia­niem; ek­spli­ka­tyw­ny


SJP.pl


eksplikatywny

rzad­ko: słu­żą­cy ek­spli­ka­cji, wy­ja­śnie­niu, zwią­za­ny z wy­ja­śnia­niem; ek­spli­ka­cyj­ny


SJP.pl


eksplikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ek­spli­ko­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksplʲikɔˈvãɲɛ, AS: eksplʹikovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. eksplikować

Wiktionary


eksplikować

daw­niej: tłu­ma­czyć, wy­ja­śniać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. wy­ja­śniać, tłu­ma­czyć, in­ter­pre­to­wać, uza­sad­niać

 (1.2) daw. tłu­ma­czyć, prze­kła­dać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ek­spli­ko­wać się

 (2.1) daw. wojsk. roz­wi­jać się, roz­cią­gać się (na linii bi­tew­nej)

 (2.2) daw. tłu­ma­czyć się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oto na prawo widać licz­ne szlach­ty grono: / Pew­nie ich przed sej­mi­kiem na ucztę spro­szo­no. / Czeka na­kry­ty sto­lik; nikt gości nie sadza, / Stoją kup­ka­mi, każda kupka się na­ra­dza. / Patrz­cie, iż w każ­dej kupce stoi w środ­ku czło­wiek, / Z któ­re­go ust ot­war­tych, z pod­nie­sio­nych po­wiek, / Rąk nie­spo­koj­nych, widać - mówca; cóś tło­ma­czy, / I pal­cem ek­spli­ku­je, i na dłoni zna­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksplʲiˈkɔvat͡ɕ, AS: eksplʹikovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksplikowanie n., ekplikacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) gwara. eśplikować się

Wiktionary


eksploatacja

1. wy­do­by­wa­nie bo­gactw na­tu­ral­nych;
2. użyt­ko­wa­nie urzą­dzeń, ma­szyn itp.;
3. mak­sy­mal­ne wy­ko­rzy­sta­nie kogoś bądź cze­goś;
4. czer­pa­nie ko­rzy­ści z cu­dzej pracy na­jem­nej; wy­zysk, wy­zy­ski­wa­nie;
5. ra­cjo­nal­ne wy­ko­rzy­sty­wa­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. uży­wa­nie, użyt­ko­wa­nie urzą­dzeń lub ma­szyn

 (1.2) górn. wy­do­by­wa­nie bo­gactw na­tu­ral­nych

 (1.3) uzy­ski­wa­nie mak­sy­mal­nych zy­sków czy­imś kosz­tem

Wiktionary

Ek­splo­a­ta­cja – po­ję­cie in­ter­dy­scy­pli­nar­ne, które może być róż­nie poj­mo­wa­ne, np. w in­ży­nie­rii to użyt­ko­wa­nie (wraz z na­pra­wa­mi, kon­ser­wa­cją itp.) ma­szyn, urzą­dzeń lub róż­nych in­nych sy­ste­mów tech­nicz­nych, w eko­no­mii – to wy­ko­rzy­sty­wa­nie złóż mi­ne­ral­nych, np. węgla, lub spo­sób go­spo­da­ro­wa­nia środ­ka­mi trwa­ły­mi w przed­się­bior­stwie, w po­li­ty­ce – to wy­ko­rzy­sty­wa­nie siły ro­bo­czej i wy­zysk kla­so­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) DB pro­wa­dzi ek­splo­a­ta­cję swo­ich tras we­dług EBO.

 (1.2) Przy obec­nym tem­pie wy­do­by­cia węgla ka­mien­ne­go w Pol­sce, złóż ek­splo­a­to­wa­nych i wy­ty­po­wa­nych do ek­splo­a­ta­cji wy­star­czy do 2035 roku – in­for­mu­je Naj­wyż­sza Izba Kon­tro­li.

 (1.3) Dzi­siaj więk­szość lasów jest eko­no­micz­nie wy­ko­rzy­sty­wa­na, albo jako las użyt­ko­wy albo przez ra­bun­ko­wą ek­splo­a­ta­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksploatator m., eksploatowanie n.

 czas. eksploatować ndk., wyeksploatować dk.

 przym. eksploatacyjny, eksploatatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) użycie, użytkowanie, wykorzystanie, wykorzystywanie

 (1.2) wydobycie, wydobywanie

 (1.3) wyzysk

Wiktionary


eksploatacyjny

→ ek­splo­a­ta­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ek­splo­a­ta­cji; zwią­za­ny z użyt­ko­wa­niem cze­goś

Wiktionary

Patrz:

eksploatacja

Przykłady

 (1.1) A jakie będą kosz­ty ek­splo­a­ta­cyj­ne?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksploatowanie n., eksploatacja ż.

 czas. wyeksploatować, eksploatować

 przym. eksploatatorski

Wiktionary


eksploatator

1. osoba wy­do­by­wa­ją­cą i użyt­ku­ją­ca bo­gact­wa na­tu­ral­ne;
2. osoba wy­zy­sku­ją­ca kogoś; wy­zy­ski­wacz


SJP.pl


eksploatatorka

→ ek­splo­a­ta­tor


SJP.pl

Patrz:

eksploatator

eksploatatorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ek­splo­a­ta­to­rem, tym kto ek­splo­a­tu­je, wy­zy­sku­je czy­jąś pracę, trud

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksploatator mos., eksploatacja ż.

 czas. eksploatować ndk., wyeksploatować dk.

 przym. eksploatacyjny

Wiktionary


eksploatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ek­splo­a­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksploatacja ż.

 czas. wyeksploatować, eksploatować ndk.

 przym. eksploatacyjny

Wiktionary


eksploatować

1. wy­do­by­wać bo­gact­wa na­tu­ral­ne;
2. użyt­ko­wać urzą­dze­nia, ma­szy­ny itp.;
3. cią­gnąć zyski z cu­dzej pracy na­jem­nej; wy­ko­rzy­sty­wać kogoś lub coś mak­sy­mal­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wy­ko­rzy­sty­wać, czer­pać ko­rzy­ści z cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­pa­gan­da nie­miec­ka ek­splo­a­to­wa­ła jak mogła tra­ge­dię ka­tyń­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksplɔaˈtɔvat͡ɕ, AS: eksploatovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksploatacja ż., eksploatowanie n.

 przym. eksploatacyjny, eksploatatorski

 czas. wyeksploatować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyzyskiwać

Wiktionary


eksplodowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ek­splo­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. eksplodować ndk.

 rzecz. eksplozja ż.

Wiktionary


eksplodować

książ­ko­wo:
1. wy­buch­nąć, wy­bu­chać, roz­paść się, roz­pa­dać się na drob­ne ka­wał­ki z hu­kiem;
2. prze­no­śnie: gwał­tow­nie dać, dawać uj­ście swoim emo­cjom; wy­buch­nąć, wy­bu­chać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) z hu­kiem i gwał­tow­nie roz­pa­dać się (roz­paść się) na mniej­sze ka­wał­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cza­row­nik dodał kilka ko­lo­ro­wych sub­stan­cji i nagle z kotła ek­splo­do­wa­ła brą­zo­wa, śmier­dzą­ca maź.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksplɔˈdɔvat͡ɕ, AS: eksplodovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksplodowanie n., eksplozja

 przym. eksplozywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wybuchać, wylatywać w powietrze, detonować się

Wiktionary


eksploracja

ba­da­nie, po­szu­ki­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­szu­ki­wa­nie i ba­da­nie no­wych dzie­dzin albo te­re­nów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ek­splo­ra­cja da­nych
  • Ek­splo­ra­cja kos­mo­su
  • Ek­splo­ra­cja ar­bi­tral­na
  • Ek­splo­ra­cja obiek­tów
  • Ek­splo­ra­cja sta­no­wisk ar­che­o­lo­gicz­nych
  • Ek­splo­ra­cja za­byt­ków ru­cho­mych
  • Ek­splo­ra­cja (słu­cho­wi­sko)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­strzeń kos­micz­na, w tym księ­życ i inne ciała nie­bie­skie, musi być ot­war­ta na ek­splo­ra­cję i ek­splo­a­ta­cję dla wszyst­kich państw bez ja­kiej­kol­wiek dy­skry­mi­na­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksplorowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkrywanie

Wiktionary


eksploracyjny

zwią­za­ny z ek­splo­ra­cją


SJP.pl


eksplorator

ba­dacz, po­szu­ki­wacz


SJP.pl


eksploratorka

ba­dacz­ka, po­szu­ki­wacz­ka


SJP.pl


eksplorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ek­splo­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksplɔrɔˈvãɲɛ, AS: eksplorovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. eksplorować ndk.

 rzecz. eksploracja ż., eksplorator m.

Wiktionary


eksplorować

badać, prze­szu­ki­wać, od­kry­wać coś


SJP.pl


eksplozja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­zer­wa­nie się z hu­kiem;

 (1.2) przen. gwał­tow­ny wzrost, roz­wój cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ek­sploz­ja dy­na­mi­tu roz­sa­dzi­ła bu­dy­nek.

 (1.1) W cza­sie wojny znacz­ne usz­ko­dze­nia w cho­rzow­skich Za­kła­dach spo­wo­do­wa­ła ek­sploz­ja au­to­kla­wu przy in­sta­la­cji stę­żo­ne­go kwasu azo­to­we­go.

 (1.2) Gdy Janek po raz pier­wszy po­ka­zał się z kot­wi­cą na bi­cep­sie, w szko­le na­stą­pi­ła ek­sploz­ja po­pu­lar­no­ści ta­tu­a­ży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈplɔzʲja, AS: eksplozʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksplodowanie n.

 czas. eksplodować

 przym. eksplozywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wybuch

Wiktionary


eksplozyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdol­ność do wy­bu­chu

Wiktionary


eksplozyjny

przy­miot­nik od: ek­sploz­ja


SJP.pl


eksplozymetr

przy­rząd mie­rzą­cy sto­pień za­gro­że­nia wy­bu­chem róż­nych sub­stan­cji, prze­waż­nie cie­czy i gazów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) de­tek­tor gazów pal­nych

Wiktionary

Ek­splo­zy­metr – przy­rząd przez­na­czo­ny do po­mia­ru stop­nia za­gro­że­nia wy­bu­chem gazów i par cie­czy pal­nych. Ek­splo­zy­me­try mie­rzą stę­że­nie czyn­ni­ka pal­ne­go w po­wie­trzu, po­rów­nu­ją z gra­ni­ca­mi wy­bu­cho­wo­ści (naj­czę­ściej z dolną gra­ni­cą wy­bu­cho­wo­ści). W razie prze­kro­cze­nia usta­wio­ne­go li­mi­tu włą­cza się alarm ostrze­ga­ją­cy o za­gro­że­niu.

Wikipedia


eksplozywność

→ ek­splo­zyw­ny


SJP.pl

Patrz:

eksplozywny

eksplozywny

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. wy­bu­cho­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O tym co się stało w już mi­ja­ją­cym, ek­splo­zyw­nym dwu­dzie­stym stu­le­ciu, czego byłem czę­sto na­ocz­nym świad­kiem, spró­bu­ję opo­wie­dzieć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. eksplodować

 rzecz. eksplozja ż.

Wiktionary


ekspoddany

były pod­da­ny


SJP.pl


ekspolityk

były po­li­tyk


SJP.pl


eksponacik

zdrob­nie­nie od: ek­spo­nat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ek­spo­nat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ek­spo­nat, lecz tylko mały ek­spo­na­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksponat m.

Wiktionary


eksponat

przed­miot wy­sta­wio­ny do oglą­da­nia w mu­ze­um, na wy­sta­wie, po­ka­zie; okaz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przed­miot wy­sta­wio­ny do oglą­da­nia w mu­ze­um, na wy­sta­wie, po­ka­zie itp.

Wiktionary

Ek­spo­nat – przed­miot wy­sta­wio­ny na pokaz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­sta­wa uka­zu­je wa­rzel­nict­wo soli po­czy­na­jąc od ek­spo­na­tów ge­o­lo­gicz­nych po­przez ory­gi­nal­ne na­czy­nia wa­rzel­ni­cze z epok: ne­o­li­tu, epoki brązu i wczes­nej epoki że­la­za, a także okre­su la­teń­skie­go i wczes­ne­go śred­nio­wie­cza aż do za­gad­nień zwią­za­nych z ko­pal­nict­wem soli w Wie­licz­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈpɔ̃nat, AS: ekspõnat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspozycja ż., eksponowanie n., eksponent m., eksponacik mrz.

 czas. eksponować ndk., wyeksponować dk.

 przym. ekspozycyjny

Wiktionary


eksponatowy

→ ek­spo­nat


SJP.pl

Patrz:

eksponat

eksponencjalnie

→ ek­spo­nen­cjal­ny; wy­kład­ni­czo


SJP.pl


eksponencjalny

zmie­nia­ją­cy się w po­stę­pie ge­o­me­trycz­nym; wy­kład­ni­czy, ek­spo­nen­cjo­nal­ny


SJP.pl


eksponencjonalny

zmie­nia­ją­cy się w po­stę­pie ge­o­me­trycz­nym; wy­kład­ni­czy, ek­spo­nen­cjal­ny


SJP.pl


eksponens

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. funk­cja wy­kład­ni­cza równa sta­łej e pod­nie­sio­nej do pew­nej po­tę­gi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­nie­waż w po­przed­nich te­o­riach otrzy­my­wa­ne roz­wią­za­nia miały po­stać sze­re­gów try­go­no­me­trycz­nych, wy­god­niej bę­dzie przejść do współ­rzęd­nych ze­spo­lo­nych, gdyż wtedy otrzy­ma­my sze­re­gi po­tę­go­we funk­cji ek­spo­nens o wy­kład­ni­ku ze­spo­lo­nym.

Wiktionary


eksponent

1. osoba wy­sta­wia­ją­ca dany przed­miot na wy­sta­wie; wy­staw­ca;
2. re­pre­zen­tant, przed­sta­wi­ciel ja­kichś po­glą­dów lub in­te­re­sów okre­ślo­ne­go śro­do­wi­ska


SJP.pl


eksponenta

w ma­te­ma­ty­ce: wy­kład­nik


SJP.pl


eksponentka

ko­bie­ta wy­sta­wia­ją­ca dany przed­miot na wy­sta­wie


SJP.pl


eksponowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­sta­wia­nie na pokaz

 (1.2) pod­kre­śla­nie waż­no­ści lub szcze­gól­no­ści

 (1.3) wy­sta­wia­nie na dzia­ła­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­dy­cyj­nie miej­scem ich ek­spo­no­wa­nia jest wschod­ni róg głów­ne­go po­mie­szcze­nia w domu – pię­kny kącik.

 (1.3) Im dłuż­szy czas ek­spo­no­wa­nia, tym więk­sze praw­do­po­do­bień­stwo uzy­ska­nia za­ma­za­ne­go obra­zu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyeksponowanie n., eksponat mrz., ekspozycja ż.

 czas. eksponować ndk., wyeksponować dk.

 przym. eksponowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prezentowanie, wystawianie

 (1.2) uwydatnianie

 (1.3) ekspozycja

Wiktionary


eksponowany

1. wy­su­nię­ty na pier­wszy plan;
2. znaj­du­ją­cy się na nie­bez­piecz­nym miej­scu, naj­bar­dziej na­ra­żo­ny na coś


SJP.pl


eksponować

po­ka­zy­wać, wy­sta­wiać na widok pu­blicz­ny


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­ek­spo­no­wać)

 (1.1) wy­sta­wiać na pier­wszy plan

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) wy­sta­wiać na pokaz

 (2.2) fot. wy­sta­wiać kli­szę fo­to­gra­ficz­ną na dzia­ła­nie świa­tła

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ek­spo­no­wać się (dk. wy­ek­spo­no­wać się)

 (3.1) wy­sta­wiać sie­bie na dzia­ła­nie czego

 (3.2) być wy­sta­wia­nym

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) To­wa­ry w su­per­mar­ke­cie są ek­spo­no­wa­ne w atrak­cyj­ny spo­sób, aby sku­sić klien­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksponat mrz., eksponent mos., eksponowanie n., wyeksponowanie n., ekspozycja ż.

 przym. eksponowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcentować, podkreślać, uwidaczniać, uwydatniać

 (2.1) pokazywać, prezentować, udostępniać, wystawiać

 (2.2) naświetlać

 (3) wystawiać się

Wiktionary


eksporcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ek­sport

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ek­sport, lecz tylko mały ek­spor­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksport m.

Wiktionary


eksport

sprze­daż to­wa­rów za gra­ni­cę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sprze­daż to­wa­rów lub wywóz kra­jo­we­go ka­pi­ta­łu za gra­ni­cę albo świad­cze­nie usług za­gra­nicz­ne­mu klien­to­wi

Wiktionary

Ek­sport (z łac. ex „poza” + por­ta­re „nieść”) – sprze­daż to­wa­rów lub usług wyt­wa­rza­nych w danym pań­stwie pod­mio­tom za­gra­nicz­nym.

Zgod­nie z pra­wem po­dat­ko­wym państw na­le­żą­cych do Unii Eu­ro­pej­skiej ek­spor­tem okre­śla się sprze­daż to­wa­rów lub usług poza UE. Sprze­daż to­wa­rów w obrę­bie państw na­le­żą­cych do Unii Eu­ro­pej­skiej to sprze­daż wew­nątrzw­spól­no­to­wa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛkspɔrt, AS: eksport

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksporter m., eksporterka ż., eksportowanie n., eksporcik mrz.

 przym. eksportowy, eksporterski

 czas. eksportować

Wiktionary


eksportacja

1. uro­czy­ste wy­pro­wa­dze­nie zwłok do ko­ścio­ła lub ka­pli­cy przed po­grze­bem;
2. prze­wóz zwłok do miej­sca po­chów­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uro­czy­ste wy­pro­wa­dze­nie zwłok do ka­pli­cy przed po­grze­bem

 (1.2) prze­wóz zwłok na miej­sce po­chów­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɔrˈtat͡sʲja, AS: eksportacʹi ̯a

Wiktionary


eksporter

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hand. osoba lub firma zaj­mu­ją­ca się wy­sył­ką to­wa­ru za gra­ni­cę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sri Lanka jest jed­nym z naj­więk­szych ek­spor­te­rów her­ba­ty na świe­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksport m.

:: fż. eksporterka ż.

 czas. eksportować

 przym. eksporterski, eksportowy

Wiktionary


eksporterka

→ ek­spor­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się wy­sył­ką to­wa­ru za gra­ni­cę

Wiktionary

Patrz:

eksporter

Powiązane:

 rzecz. eksport m.

:: fm. eksporter m.

 czas. eksportować

Wiktionary


eksporterski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ek­spor­te­rem, do­ty­czą­cy ek­spor­te­ra, bę­dą­cy ek­spor­te­rem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksporter mos., eksport mrz., eksportowanie n.

 czas. eksportować ndk., wyeksportować dk.

 przym. eksportowy

Wiktionary


eksportowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekon. sprze­da­wa­nie to­wa­rów lub usług za gra­ni­cę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɔrtɔˈvãɲɛ, AS: eksportovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksport m., eksporter m.

 czas. eksportować

 przym. eksportowy, eksporterski

Wiktionary


eksportować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ekon. hand. wy­wo­zić to­wa­ry, ka­pi­ta­ły za gra­ni­cę w celu wy­mia­ny hand­lo­wej lub świad­czyć od­płat­ne usłu­gi na rzecz kon­tra­hen­ta za­gra­nicz­ne­go

 (1.2) in­form. przet­wa­rzać dany zbiór in­for­ma­cji w jeden plik

 (1.3) sport. wy­sy­łać za­wod­ni­ka do in­ne­go klubu na mocy kon­trak­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­ska ek­spor­to­wa­ła do Fin­lan­dii cu­kier, sodę, naftę, a spro­wa­dza­ła nie­wiel­kie ilo­ści ar­ty­ku­łów pa­pier­ni­czych.

 (1.1) Duże suk­ce­sy hand­lo­we firma od­no­si­ła w pro­duk­cji i sprze­da­ży obiek­ty­wów i apa­ra­tów fo­to­gra­ficz­nych, które ek­spor­to­wa­no do wielu kra­jów Eu­ro­py Za­chod­niej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɔrˈtɔvat͡ɕ, AS: eksportovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksport m., eksporter m., eksporterka ż., eksportowanie n.

 przym. eksportowy, eksporterski

Wiktionary


eksportowo-importowy

zwią­za­ny z ek­spor­tem i im­por­tem


SJP.pl


eksportowy

zwią­za­ny z ek­spor­tem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ekon. do­ty­czą­cy ek­spor­tu, przez­na­czo­ny do sprze­da­ży za gra­ni­cę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɔrˈtɔvɨ, AS: eksportovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksport mrz., eksportowanie n., eksporter mos.

 czas. eksportować ndk.

 przym. eksporterski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wywozowy

Wiktionary


eksposesja

daw­niej: po­zba­wie­nie kogoś ma­jąt­ku; wy­wła­szcze­nie


SJP.pl


eksposeł

były poseł


SJP.pl


eksposłanka

była po­słan­ka


SJP.pl


ekspowstaniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej pow­stań­cem

Wiktionary


ekspozycja

1. zbiór przed­mio­tów umie­szczo­nych w miej­scu pu­blicz­nym;
2. pokaz;
3. po­ło­że­nie bu­dyn­ku w sto­sun­ku do stron świa­ta;
4. naś­wiet­le­nie ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pre­zen­ta­cja, wy­sta­wie­nie cze­goś na pokaz; pokaz, wy­sta­wa

 (1.2) zbiór przed­mio­tów umie­szczo­nych na wy­sta­wie (w mu­ze­um, ga­le­rii itp.)

 (1.7) liter. wpro­wa­dze­nie w akcję ut­wo­ru li­te­rac­kie­go (przy uży­ciu np. pro­lo­gu, sceny), za­poz­na­ją­cy czy­tel­ni­ka z sy­tu­a­cją wyj­ścio­wą: naj­waż­niej­szy­mi po­sta­cia­mi i pro­ble­ma­mi tegoż ut­wo­ru

 (1.11) me­te­o­rol. po­ło­że­nie stoku w sto­sun­ku do pro­mie­ni sło­necz­nych lub wia­tru; wy­sta­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ek­spo­zy­cja – sy­no­nim słów: pokaz, wy­sta­wa
  • ek­spo­zy­cja w ar­chi­tek­tu­rze
  • ek­spo­zy­cja w bio­lo­gii
  • ek­spo­zy­cja w fi­zy­ce i do­zy­me­trii
  • ek­spo­zy­cja w fo­to­gra­fii
  • ek­spo­zy­cja w ge­o­gra­fii
  • ek­spo­zy­cja w hand­lu
  • ek­spo­zy­cja w li­te­ra­tu­rze
  • ek­spo­zy­cja w mu­zy­ce
  • ek­spo­zy­cja w re­kla­mie
  • ek­spo­zy­cja sztu­ki – wy­sta­wa sztu­ki
  • ek­spo­zy­cja we wspi­nacz­ce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tej czę­ści mu­ze­um umie­szczo­na jest ek­spo­zy­cja wil­czych cza­szek.

 (1.2) Ek­spo­zy­cja za­wie­ra broń i ozdo­by z epoki brązu.

 (1.3) Oprócz do­sko­na­łe­go po­ło­że­nia bu­dyn­ku w bli­sko­ści cen­trum mia­sta na te­re­nach zie­lo­nych, ważną za­le­tą obiek­tu jest jego po­łud­nio­wa ek­spo­zy­cja, która za­pew­nia jego lo­ka­to­rom wy­so­kie na­sło­necz­nie­nie ich miesz­kań.

 (1.5) Czas ek­spo­zy­cji w astro­fo­to­gra­fii liczy się w dzie­siąt­kach minut, a nawet w go­dzi­nach.

 (1.7) W „Świę­tosz­ku” Mo­lier stwo­rzył świet­ną ek­spo­zy­cję, w zręcz­ny spo­sób cha­rak­te­ry­zu­jąc obie stro­ny kon­flik­tu: świę­tosz­ków, z Tar­tuf­fe'em na czele i sprze­ci­wia­ją­cej im się gru­pie, świa­do­mej fał­szy­wo­ści Tar­tuf­fe'a.

 (1.8) Po ek­spo­zy­cji te­ma­tu w fudze, jest on prze­pro­wa­dza­ny w in­nych to­na­cjach od wyj­ścio­wej, które to prze­pro­wa­dze­nia prze­dzie­lo­ne są łącz­ni­ka­mi.

 (1.9) Rolą re­pry­zy, ostat­niej czę­ści formy so­na­to­wej, jest pow­tó­rze­nie ma­te­ria­łu ek­spo­zy­cji, jed­nak oba te­ma­ty ek­spo­zy­cji wy­stę­pu­ją w tej samej to­na­cji w so­na­tach du­ro­wych lub w to­na­cjach jed­no­i­mien­nych w so­na­tach mo­lo­wych.

 (1.10) Jed­nost­ką ek­spo­zy­cji jest rent­gen, czyli ku­lomb na ki­lo­gram (C/kg).

 (1.11) Ek­spo­zy­cja stoku ma spory wpływ na sumę opa­dów at­mos­fe­rycz­nych i do­pływ pro­mie­ni sło­necz­nych na ob­sza­rach o zróż­ni­co­wa­nej rzeź­bie te­re­nu. Na pół­ku­li pół­noc­nej stoki o ek­spo­zy­cji po­łud­nio­wej są bar­dziej na­sło­necz­nio­ne. Na­to­miast stoki do­wietrz­ne cha­rak­te­ry­zu­ją się częst­szym wy­stę­po­wa­niem opa­dów ani­że­li za­wietrz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkspɔˈzɨt͡sʲja, AS: ekspozycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksponat m., eksponent m., eksponowanie n., przeeksponowanie n., ekspozytura ż.

 czas. eksponować, wyeksponować

 przym. ekspozycyjny, eksponencjalny, eksponowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wystawa, pokaz, prezentacja

 (1.2) wystawa

 (1.5) naświetlanie

 (1.11) wystawa

Wiktionary


ekspozycyjka

zdrob­nie­nie od: ek­spo­zy­cja


SJP.pl


ekspozycyjny

zwią­za­ny z ek­spo­zy­cją


SJP.pl


ekspozytor

osoba od­po­wie­dzial­na za or­ga­ni­za­cję ek­spo­zy­cji pro­duk­tów w lo­ka­lu; mer­chan­di­ser


SJP.pl


ekspozytura

od­dział, filia, pla­ców­ka, przed­sta­wi­ciel­stwo


SJP.pl

Ek­spo­zy­tu­ra – urząd za­stęp­czy, po­moc­ni­czy, ut­wo­rzo­ny przez cen­tra­lę w oś­rod­kach, w któ­rych wiel­ka ilość i waż­ność spraw wy­ma­ga szyb­kie­go dzia­ła­nia.

Wikipedia


ekspozyturowy

zwią­za­ny z ek­spo­zy­tu­rą


SJP.pl


ekspr.

skrót od: ek­spre­syw­ny


SJP.pl


ekspracownik

były pra­cow­nik


SJP.pl


ekspremier

były pre­mier


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. były kie­row­nik rządu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kto my­ślał, że nikt nie zdoła ode­brać ek­spre­mie­ro­wi palmy pier­wszeń­stwa w ran­kin­gu naj­więk­szych ła­pów­ka­rzy, ten nie do­ce­niał moż­li­wo­ści in­dyj­skich po­li­ty­ków.

 (1.1) Naz­wi­sko ek­spre­mie­ra fi­gu­ro­wać ma nadto na tzw. li­ście Doch­na­la, obej­mu­ją­cej ludzi wy­ty­po­wa­nych do ko­rup­cji przez ro­syj­ski kon­cern pa­li­wo­wy Łu­ko­il.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspremierówna ż.

Wiktionary


ekspremierka

była pre­mier­ka


SJP.pl


ekspremierówna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) córka by­łe­go kie­row­ni­ka rządu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Magda Wój­cik, opro­mie­nio­na sławą świe­żej sesji w Pla­y­bo­yu, świet­nie po­wo­zi­ła, ale prze­de wszyst­kim lan­so­wa­ła się w to­wa­rzy­stwie wiot­kiej ek­spre­mie­rów­ny Agaty Buzek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspremier m.

Wiktionary


ekspres

ex­pres;
1. poś­piesz­na prze­sył­ka pocz­to­wa;
2. po­ciąg poś­piesz­ny; ex­press;
3. urzą­dze­nie elek­trycz­ne do szyb­kie­go pa­rze­nia kawy;
4. daw­niej: ka­ra­bin szyb­ko­strzel­ny;
5. po­tocz­nie: zamek bły­ska­wicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie elek­trycz­ne słu­żą­ce do pa­rze­nia kawy;

 (1.2) szyb­szy po­ciąg oso­bo­wy o wy­so­kim stan­dar­dzie po­ru­sza­ją­cy się mię­dzy du­ży­mi mia­sta­mi;

 (1.3) poś­piesz­na prze­sył­ka pocz­to­wa, którą do­star­cza się od razu po na­dej­ściu do urzę­du pocz­to­we­go

 (1.4) spo­sób wy­ko­na­nia usłu­gi szyb­ciej niż zwy­kle, ale za wyż­szą opła­tą

 (1.5) dwa ka­ra­bin­ki po­łą­czo­ne krót­ką, usz­tyw­nio­ną pętlą z taśmy;

 (1.6) sztu­cer pod­wój­ny o po­zio­mym lub pio­no­wym uło­że­niu luf gwin­to­wa­nych;

 (1.7) pot. zamek bły­ska­wicz­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ek­spres – zamek bły­ska­wicz­ny
  • ek­spres – ro­dzaj po­cią­gu
  • ek­spres – ro­dzaj broni
  • ek­spres do kawy
  • ek­spres wspi­nacz­ko­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­pi­jesz się kawy? Wo­lisz z ek­spre­su czy roz­pu­szczal­ną?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛksprɛs, AS: ekspres

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. espresso n.

 przym. ekspresowy

 przysł. ekspresowo

Wiktionary


ekspresem

prze­sta­rza­le: po­sła­niec, go­niec; ex­pres


SJP.pl


ekspresiak

1. cza­so­pis­mo, w któ­re­go ty­tu­le wy­stę­pu­je słowo "ek­spres" (np. Ex­press Wie­czor­ny);
2. po­ciąg ek­spre­so­wy; ek­spres


SJP.pl


ekspresja

1. wy­ra­zi­sty spo­sób wy­ra­ża­nia uczuć, prze­żyć lub myśli;
2. zdol­ność prze­ko­nu­ją­ce­go wy­ra­ża­nia i prze­ka­zy­wa­nia emo­cji;
3. ek­spre­sja genu - od­czy­ta­nie in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej i prze­pi­sa­nie jej na biał­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ra­zi­ste i su­ge­styw­ne wy­ra­ża­nie (uzew­nętrz­nia­nie) uczuć

 (1.2) biol. wy­ra­że­nie, w po­sta­ci tran­skryp­tu RNA lub pro­duk­tu po­li­pep­ty­do­we­go, in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej za­war­tej w ge­no­mie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w psy­cho­lo­gii – ek­spre­sja emo­cji, ek­spre­sja mi­micz­na
  • w ge­ne­ty­ce – ek­spre­sja genu
  • w sztu­ce – ek­spre­sjo­nizm

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛksˈprɛsʲja, AS: ekspresʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekspresjonistyczny, ekspresyjny, ekspresywny

 rzecz. ekspresyjność ż., ekspresjonizm mrz., ekspresjonista

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyrazistość

Wiktionary


ekspresjonista

ar­ty­sta two­rzą­cy w stylu ek­spre­sjo­ni­stycz­nym, cha­rak­te­ry­zu­ją­cym się emo­cjo­nal­ną wy­ra­zi­sto­ścią oraz siłą od­dzia­ły­wa­nia dzie­ła na od­bior­cę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. ar­ty­sta two­rzą­cy w nur­cie ek­spre­sjo­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspresjonizm mrz.

:: fż. ekspresjonistka ż.

 przym. ekspresjonistyczny

 przysł. ekspresjonistycznie

Wiktionary


ekspresjonistka

re­pre­zen­tant­ka ek­spre­sjo­niz­mu, kie­run­ku w sztu­ce ce­chu­ją­ce­go się wew­nętrz­nym, su­biek­tyw­nym po­dej­ściem do twór­czo­ści na­sy­co­nej wew­nętrz­ny­mi prze­ży­cia­mi au­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ar­tyst­ka two­rzą­cy w nur­cie ek­spre­sjo­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspresjonizm mrz.

:: fm. ekspresjonista mos.

 przym. ekspresjonistyczny

 przysł. ekspresjonistycznie

Wiktionary


ekspresjonistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ek­spre­sjo­ni­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ek­spre­sjo­ni­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekspresjonistyczny

 przysł. ekspresjonistycznie

 rzecz. ekspresjonizm mrz., ekspresyjność ż.

Wiktionary


ekspresjonistyczny

→ ek­spre­sjo­nizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szt. zwią­za­ny z ek­spre­sjo­niz­mem, do­ty­czą­cy ek­spre­sjo­niz­mu albo ek­spre­sjo­ni­sty

Wiktionary

Patrz:

ekspresjonizm

Powiązane:

 rzecz. ekspresja ż., ekspresyjność ż., ekspresjonizm mrz., ekspresjonista mos., ekspresjonistka ż., ekspresjonistyczność ż.

 przym. ekspresywny, ekspresyjny

 przysł. ekspresyjnie

Wiktionary


ekspresjonizm

kie­ru­nek w sztu­ce, głów­nie w ma­lar­stwie po­cząt­ku XX w., kon­cen­tru­ją­cy się na wy­ra­ża­niu su­biek­tyw­nych doz­nań twór­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. kie­ru­nek w sztu­ce, który miał na celu wy­ra­że­nie uczuć ar­ty­sty;

Wiktionary

Ek­spre­sjo­nizm (łac. "ex­pres­sio" – „wyraz, wy­ra­że­nie”) – kie­ru­nek ar­ty­stycz­ny w kul­tu­rze eu­ro­pej­skiej i ame­ry­kań­skiej I poł. XX wieku, obec­ny we wszyst­kich dzie­dzi­nach sztu­ki.

Ter­min „ek­spre­sjo­nizm” po raz pier­wszy zo­stał użyty w 1901 przez fran­cu­skie­go ma­la­rza Julián-Au­gu­ste Hervé, który naz­wał tak cykl swo­ich obra­zów wy­sta­wio­nych w pa­ry­skim Sa­lo­nie Nie­za­leż­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Także w li­ry­ce ek­spre­sjo­niz­mu znaj­du­je­my so­ne­ty, tam miały odz­wier­cied­lać upa­dek sta­rych war­to­ści albo gro­te­sko­wość i dziw­ność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: ekspresʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspresja ż., ekspresyjność ż., ekspresjonista m., ekspresjonistka ż., ekspresjonistyczność ż.

 przym. ekspresjonistyczny, ekspresyjny

 przysł. ekspresyjnie

Wiktionary


ekspresowy

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużą szyb­ko­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lubię po­dró­żo­wać po­cią­giem ek­spre­so­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksprɛˈsɔvɨ, AS: ekspresovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. espresso n., ekspres

 przysł. ekspresowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pospieszny, bardzo szybki

Wiktionary


ekspresyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ek­spre­syj­nie


SJP.pl


ekspresyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ek­spre­syj­ny; bar­dziej ek­spre­syj­ny


SJP.pl


ekspresyjność

→ ek­spre­syj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ek­spre­syj­ne; cecha tych, któ­rzy są ek­spre­syj­ni

Wiktionary

Patrz:

ekspresyjny

Powiązane:

 rzecz. ekspresja ż., ekspresjonizm m., ekspresjonista m., ekspresjonistka ż., ekspresjonistyczność ż., postekspresjonizm m., postekspresjonista m., postekspresjonistka ż.

 przym. ekspresyjny, nieekspresyjny, ekspresjonistyczny, postekspresjonistyczny

 przysł. ekspresyjnie, nieekspresyjnie, ekspresjonistycznie, postekspresjonistycznie

Wiktionary


ekspresyjny

sil­nie od­dzia­łu­ją­cy na od­bior­cę, ma­ją­cy dużą siłę wy­ra­zu; ek­spre­syw­ny, su­ge­styw­ny, wy­ra­zi­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się siłą wy­ra­zu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspresjonizm mrz., ekspresja ż., ekspresyjność ż.

 przym. ekspresjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobitny, sugestywny, wymowny, wyrazisty; war. ekspresywny

Wiktionary


ekspresywizm

wyraz lub wy­ra­że­nie o cha­rak­te­rze su­ge­styw­nym, do­bit­nym, wy­ra­zi­stym


SJP.pl


ekspresywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ek­spre­syw­nie


SJP.pl


ekspresywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ek­spre­syw­ny; bar­dziej ek­spre­syw­ny


SJP.pl


ekspresywno-oceniający

ma­ją­cy cha­rak­ter ek­spre­syw­ny oraz oce­nia­ją­cy


SJP.pl


ekspresywność

zdol­ność wy­ra­zi­ste­go i su­ge­styw­ne­go wy­ra­ża­nia uczuć


SJP.pl


ekspresywny

sil­nie od­dzia­łu­ją­cy na od­bior­cę, ma­ją­cy dużą siłę wy­ra­zu; ek­spre­syj­ny, su­ge­styw­ny, wy­ra­zi­sty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­sia­da­ja­cy dużą moc wy­ra­zu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspresja ż.

 przym. ekspresjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyrazisty

Wiktionary


ekspresówka

po­tocz­nie:
1. droga ek­spre­so­wa;
2. her­ba­ta ek­spre­so­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. droga ek­spre­so­wa

Wiktionary


eksprezes

były pre­zes


SJP.pl


eksprezydent

były pre­zy­dent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej pre­zy­den­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksprezydentówna ż.

Wiktionary


eksprezydentka

była pre­zy­dent­ka


SJP.pl


eksprezydentówna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) córka ek­spre­zy­den­ta (byłej głowy pań­stwa w niek­tó­rych ustro­jach)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie uj­mu­jąc Ma­se­ra­ko­wi ta­len­tu, to jed­nak oczy wi­dzów będą zwró­co­ne na ek­spre­zy­den­tów­nę. Miała być Kop­ciusz­kiem pro­gra­mu i kto wie, czy nim nie zo­sta­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksprezydent m.

 przym. eksprezydencki

Wiktionary


ekspropriacja

przy­mu­so­we po­zba­wie­nie prawa włas­no­ści; wy­wła­szcze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­mu­so­we wy­wła­szcze­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksprɔˈprʲjat͡sʲja, AS: eksproprʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wywłaszczenie, konfiskata

Wiktionary


ekspropriacyjny

przy­miot­nik od: ek­spro­pria­cja


SJP.pl


ekspropriator

daw­niej:
1. osoba wy­wła­szcza­ją­ca kogoś, po­zba­wia­ją­ca kogoś jego włas­no­ści;
2. iro­nicz­nie: zło­dziej


SJP.pl


eksprzewodniczący

były prze­wod­ni­czą­cy


SJP.pl


ekspulsja

1. bru­tal­ne usu­wa­nie z kraju lub po­sia­dło­ści; ru­go­wa­nie;
2. faza kasz­lu, w któ­rej po­wie­trze wy­do­sta­je się na zew­nątrz wraz z wy­dzie­li­ną; odkrz­tu­sza­nie


SJP.pl

Ek­spul­sja (łac. "ex­pul­sio") – wy­da­le­nie dy­plo­ma­ty uz­na­ne­go za per­so­na non grata po upły­nię­ciu wyz­na­czo­ne­go ter­mi­nu opu­szcze­nia kraju przyj­mu­ją­ce­go misję dy­plo­ma­tycz­ną i utra­cie im­mu­ni­te­tu dy­plo­ma­tycz­ne­go.

Wikipedia


ekspulsować

wy­da­lać kogoś pod przy­mu­sem z kraju lub po­sia­dło­ści; ru­go­wać, wy­da­lać


SJP.pl


ekspulsywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ek­spul­syw­ne; cecha tych, któ­rzy są ek­spul­syw­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekspulsywny

 przysł. ekspulsywnie

Wiktionary


ekspułkownik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej puł­kow­ni­kiem

Wiktionary


ekssatelita

były sa­te­li­ta (np. pań­stwo bę­dą­ce daw­niej sa­te­li­tą Związ­ku Ra­dziec­kie­go)


SJP.pl


eksstarosta

były sta­ro­sta


SJP.pl


ekstabulacja

daw­niej:
1. wpis w księ­dze hi­po­tecz­nej anu­lu­ją­cy wpis uprzed­ni, stwier­dza­ją­cy jego nie­waż­ność;
2. do­ku­ment stwier­dza­ją­cy do­ko­na­nie tego wpisu


SJP.pl


ekstatyczka

ko­bie­ta zdol­na do znaj­do­wa­nia się w sta­nie ek­sta­zy


SJP.pl


ekstatyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ek­sta­tycz­nie


SJP.pl


ekstatyczność

→ ek­sta­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

ekstatyczny

ekstatyczny

książ­ko­wo: bę­dą­cy wy­ni­kiem ek­sta­zy, ma­ją­cy cha­rak­ter ek­sta­zy - za­chwy­tu, ra­dos­ne­go unie­sie­nia, pod­nie­ce­nia; eu­fo­rycz­ny, en­tuz­ja­stycz­ny, fre­ne­tycz­ny, owa­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ek­sta­zy, wy­wo­dzą­cy się z ek­sta­zy; bę­dą­cy wy­ni­kiem ek­sta­zy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ek­sta­tycz­ny ta­niec pary trwał pra­wie dwie go­dzi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ekstatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. ekstatycznie

 rzecz. ekstaza

Wiktionary


ekstatyk

osoba skłon­na do ule­ga­nia sta­nom ek­sta­zy


SJP.pl


ekstatyzm

dok­try­na uwa­ża­ją­ca ek­sta­zę za źró­dło poz­na­nia


SJP.pl


ekstaza

1. za­chwyt, unie­sie­nie po­łą­czo­ne z utra­tą po­czu­cia rze­czy­wi­sto­ści;
2. syn­te­tycz­ny nar­ko­tyk bę­dą­cy po­chod­ną am­fe­ta­mi­ny, śro­dek psy­cho­ak­tyw­ny nie­le­gal­ny w Pol­sce; ec­sta­sy, ek­sta­zy, ex­ta­sy, ex­ta­zy;
3. po­tocz­nie: ta­blet­ka za­wie­ra­ją­ca ten nar­ko­tyk; ec­sta­sy, ek­sta­zy, ex­ta­sy, ex­ta­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. stan za­chwy­tu o cha­rak­te­rze ma­ja­cze­nio­wym, czę­sto ma­ją­cy treść lub za­bar­wie­nie re­li­gij­ne; stan oder­wa­nia od rze­czy­wi­sto­ści;

Wiktionary

Zo­bacz też: Ek­sta­za (film).

Ek­sta­za ( ἔκστασις ("ek­sta­sis"), „bycie na zew­nątrz sie­bie”) – wie­loz­nacz­ne po­ję­cie, naj­czę­ściej od­no­szą­ce się do stanu czło­wie­ka, w któ­rym dzia­ła­nia i wła­dze psy­chi­ki są tak zwró­co­ne ku przed­mio­to­wi poz­na­nia i pra­gnień, że osoba w mniej­szym lub więk­szym stop­niu staje się nie­zdol­na do od­bie­ra­nia i od­czu­wa­nia zew­nętrz­nych bodź­ców zmy­sło­wych. Cza­sem in­ter­pre­to­wa­ne jako tzw. od­mien­ne stany świa­do­mo­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy pio­sen­kar­ka za­czę­ła śpie­wać, pu­blicz­ność wręcz wpa­dła w ek­sta­zę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛkˈstaza, AS: ekstaza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekscytowanie n., ecstasy n., ekstatyczność ż.

 czas. ekscytować ndk.

 przym. ekstatyczny

 przysł. ekstatycznie

Wiktionary


ekstazjować

daw­niej: wpa­dać w za­chwyt; uno­sić się


SJP.pl


ekstazy

1. za­chwyt, unie­sie­nie po­łą­czo­ne z utra­tą po­czu­cia rze­czy­wi­sto­ści;
2. syn­te­tycz­ny nar­ko­tyk bę­dą­cy po­chod­ną am­fe­ta­mi­ny, śro­dek psy­cho­ak­tyw­ny nie­le­gal­ny w Pol­sce; ec­sta­sy, ek­sta­zy, ex­ta­sy, ex­ta­zy;
3. po­tocz­nie: ta­blet­ka za­wie­ra­ją­ca ten nar­ko­tyk; ec­sta­sy, ek­sta­zy, ex­ta­sy, ex­ta­zy


SJP.pl


ekstemporale

ćwi­cze­nie po­le­ga­ją­ce na tłu­ma­cze­niu z jed­ne­go ję­zy­ka na drugi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. ćwi­cze­nie kla­so­we po­le­ga­ją­ce na tłu­ma­cze­niu słów z jed­ne­go ję­zy­ka na drugi bez przy­go­to­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wra­ca­no dzie­ciom głowy, jak się to zda­rza i w no­wszych cza­sach, ła­ci­ną, gre­czyz­ną, pen­sa­mi, ek­stem­po­ra­lia­mi, skła­da­niem wier­szy ła­ciń­skich; sło­wem — kar­mio­no je taką siecz­ką kla­sycz­ną, która ro­zdy­ma, ale nie tuczy.

Wiktionary


ekstender

1. urzą­dze­nie do po­więk­sza­nia prą­cia;
2. urzą­dze­nie zwięk­sza­ją­ce dy­stans trans­mi­sji in­ter­fej­su USB lub sy­gna­łu wideo


SJP.pl


ekstensja

1. roz­cią­głość, za­sięg;
2. roz­cią­głość jako głów­na cecha prze­strze­ni;
3. wła­ści­wość ciał po­le­ga­ją­ca na ich trój­wy­mia­ro­wo­ści;
4. za­kres funk­cji zda­nio­wej wyz­na­czo­ny przez zbiór wszyst­kich przed­mio­tów, któ­rych nazwy pod­sta­wio­ne za zmien­ne przeksz­tał­ca­ją tę funk­cję w zda­nie praw­dzi­we


SJP.pl

Ek­sten­sja – w lo­gi­ce, se­man­ty­ce lo­gicz­nej, fi­lo­zo­fii ję­zy­ka i se­man­ty­ce ję­zy­koz­naw­czej za­kres sto­so­wal­no­ści ter­mi­nu, po­ję­cia lub wy­ra­że­nia, czyli zbiór przed­mio­tów, do któ­rych dane wy­ra­że­nie się od­no­si albo do któ­rych można je po­praw­nie za­sto­so­wać. Ek­sten­sję prze­ciw­sta­wia się zwy­kle in­ten­sji, czyli tre­ści po­ję­cia lub ze­spo­ło­wi wa­run­ków okre­śla­ją­cych, do czego dane wy­ra­że­nie może się sto­so­wać.

Wikipedia


ekstensjonalność

po­ję­cie z dzie­dzi­ny lo­gi­ki: cecha zda­nia zło­żo­ne­go za­leż­na tylko od war­to­ści zdań skła­do­wych, a nie od ich ko­lej­no­ści


SJP.pl

Ek­sten­sjo­nal­ność – włas­ność ję­zy­ka, ra­chun­ku lo­gicz­ne­go, te­o­rii lub kon­tek­stu ję­zy­ko­we­go po­le­ga­ją­ca na tym, że war­tość lo­gicz­na wy­ra­że­nia zło­żo­ne­go za­le­ży wy­łącz­nie od ek­sten­sji jego skład­ni­ków, a nie od ich in­ten­sji, spo­so­bu przed­sta­wie­nia ani zna­cze­nia w sen­sie in­ten­sjo­nal­nym.

Wikipedia


ekstensor

mię­sień pro­stu­ją­cy; pro­stow­nik


SJP.pl

Ek­sten­sor – prze­strzeń me­trycz­na X speł­nia­ją­ca wa­ru­nek:

Wikipedia


ekstensyfikować

spra­wiać, że coś jest ek­sten­syw­ne, np. ek­sten­sy­fi­ko­wać pro­duk­cję rolną


SJP.pl


ekstensywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ek­sten­syw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekstensywny

 rzecz. ekstensywność ż.

Wiktionary


ekstensywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ek­sten­syw­nie


SJP.pl


ekstensywność

roz­cią­gły, ob­szer­ny lub ob­fi­ty ilo­ścio­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ek­sten­syw­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstensyfikacja ż.

 przym. ekstensywny

 przym. ekstensywnie

 przysł. ekstensywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieintensywność

Wiktionary


ekstensywny

ob­szer­ny, ob­fi­ty ilo­ścio­wo, roz­cią­gły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) roz­cią­gły, ob­szer­ny, ob­fi­ty ilo­ścio­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda gra nie­ko­o­pe­ra­cyj­na w po­sta­ci stra­te­gicz­nej może być rów­nież przeksz­tał­co­na do po­sta­ci ek­sten­syw­nej.

 (1.1) Na wschód od Gór Ska­li­stych i aż do rów­ni­ny, którą prze­ci­na Mis­si­si­pi, znaj­du­ją się roz­le­głe pa­stwi­ska i ek­sten­syw­ne upra­wy psze­ni­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstɛ̃w̃ˈsɨvnɨ, AS: ekstẽũ̯syvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstensywność

 przysł. ekstensywnie

Wiktionary


eksterier

ogół zew­nętrz­nych cech mor­fo­lo­gicz­nych zwie­rzę­cia lub ro­śli­ny; po­krój


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zo­o­techn. po­żą­da­ny ze­spół zew­nętrz­nych cech bu­do­wy ciała zwie­rzę­cia

Wiktionary

Ek­ste­rier – po­krój, zew­nętrz­na bu­do­wa ciała zwie­rzę­cia (konia, bydła, psa), zgod­na z wzor­ca­mi rasy.

Po­krój jest to ze­spół zew­nętrz­nych cech bu­do­wy ciała zwie­rzę­cia okre­śla­ją­cych stan roz­wo­ju kość­ca i umię­śnie­nia oraz pro­por­cje po­mię­dzy nimi, czyli har­mo­nij­ność bu­do­wy ciała.

Wikipedia


eksterioryzacja

1. w psy­cho­lo­gii: uzew­nętrz­nia­nie cze­goś, wy­cho­dze­nie na zew­nątrz, sta­wa­nie się czymś innym; ek­ster­na­li­za­cja, uzew­nętrz­nie­nie;
2. w pa­rap­sy­cho­lo­gii: cza­so­we opu­szcze­nie ciała fi­zycz­ne­go po­przez świa­do­mość; OBE, OOBE


SJP.pl

Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Ek­ste­rio­ry­za­cja (ang. "out-of-body ex­pe­rien­ce" – "OBE" lub "OOBE", doś­wiad­cze­nie poza cia­łem) – wra­że­nie po­strze­ga­nia świa­ta spoza włas­ne­go ciała fi­zycz­ne­go.

Wikipedia


eksterioryzować

uzew­nętrz­niać coś, wy­cho­dzić z tym na zew­nątrz; ek­ster­na­li­zo­wać


SJP.pl


eksterminacja

1. wy­ni­szcze­nie lub ma­so­wa za­gła­da okre­ślo­nych grup lud­no­ści; uni­ce­stwie­nie, eli­mi­na­cja;
2. rzad­ko, daw­niej: wy­da­le­nie kogoś z kraju; ba­ni­cja, ek­spul­sja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­ste­ma­tycz­ne dzia­ła­nie zmie­rza­ją­ce do za­gła­dy, wy­ni­szcze­nia okre­ślo­nych grup lud­no­ści w imię ja­kiejś idei

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • lu­do­bój­stwo
  • ek­ster­mi­na­cja ga­tun­ku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W la­tach oku­pa­cji miała miej­sce ek­ster­mi­na­cja lud­no­ści róż­nych na­ro­do­wo­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstɛrmʲĩˈnat͡sʲja, AS: ekstermʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksterminowanie n., eksterminator m.

 czas. eksterminować

 przym. eksterminacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ludobójstwo

Wiktionary


eksterminacyjny

→ ek­ster­mi­na­cja


SJP.pl

Patrz:

eksterminacja

eksterminator

osoba do­ko­nu­ją­ca wy­ni­szcze­nie lub ma­so­wej za­gła­dy okre­ślo­nej grupy lud­no­ści; zbrod­niarz, lu­do­bój­ca


SJP.pl


eksterminatorka

→ ek­ster­mi­na­tor


SJP.pl

Patrz:

eksterminator

eksterminowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ek­ster­mi­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksterminacja ż., eksterminator m.

 czas. eksterminować ndk.

 przym. eksterminacyjny

Wiktionary


eksterminować

uni­ce­stwiać, ni­szczyć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­ny­wać ek­ster­mi­na­cji, mor­do­wać w spo­sób ma­so­wy i zor­ga­ni­zo­wa­ny okre­ślo­ne grupy lud­no­ści

 (1.2) książk. ni­szczyć, za­bi­jać (zwie­rzę­ta uz­na­wa­ne za szkod­ni­ki)

 (1.3) przest. wy­da­lać z kraju, wy­pę­dzać poza gra­ni­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Reżim hit­le­row­ski sta­rał się ukry­wać ka­le­ki, a nie­do­roz­wi­nię­tych po pro­stu ek­ster­mi­no­wał.

 (1.2) Pro­ble­mem nie jest to, że pe­sty­cy­dy bez­poś­red­nio trują ptaki, lecz to, że ek­ster­mi­nu­ją owady.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksterminacja ż., eksterminowanie n., eksterminator mos.

 czas. eksterminować się ndk.

 przym. eksterminacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) masakrować, mordować, wyniszczać, unicestwiać, dziesiątkować

 (1.2) tępić, trzebić, wypleniać, wybijać

 (1.3) wypędzać, wygnać, ekspatriować

Wiktionary


ekstern

osoba uczą­ca się sa­mo­dziel­nie (poza szko­łą); ek­ster­ni­sta


SJP.pl


eksternalizacja

w psy­cho­lo­gii: uzew­nętrz­nia­nie cze­goś, wy­cho­dze­nie na zew­nątrz, sta­wa­nie się czymś innym; ek­ste­rio­ry­za­cja, uzew­nętrz­nie­nie


SJP.pl

Ek­ster­na­li­za­cja (uzew­nętrz­nie­nie; ang. "ex­ter­na­li­za­tion") – przeksz­tał­ca­nie wie­dzy ukry­tej w do­stęp­ną. W trak­cie tego pro­ce­su ukry­ta wie­dza jed­nost­ki lub grupy przeksz­tał­ca się w wie­dzę jawną i for­mal­ną. In­for­ma­cje ze­bra­ne są wów­czas w jed­no­li­tą i usy­ste­ma­ty­zo­wa­ną ca­łość. Dzię­ki temu inni mogą ko­rzy­stać z doś­wiad­czeń, ucząc się oraz do­sko­na­ląc.

Wikipedia


eksternalizacyjny

→ ek­ster­na­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

eksternalizacja

eksternalizować

uzew­nętrz­niać coś, wy­cho­dzić z tym na zew­nątrz; ek­ste­rio­ry­zo­wać


SJP.pl


eksternat

daw­niej: szko­ła bez in­ter­na­tu


SJP.pl


eksternista

osoba uczą­ca się sa­mo­dziel­nie (poza szko­łą); ek­stern


SJP.pl


eksternistka

→ ek­ster­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

eksternista

eksternistyczny

1. do­ty­czą­cy sy­ste­mu na­u­cza­nia, w któ­rym uczą­cy się ma obo­wią­zek uczest­nict­wa w nie­wiel­kiej ilo­ści zajęć a prze­de wszyst­kim sa­mo­dziel­nie ma opa­no­wać ma­te­riał i przy­go­to­wać się do eg­za­mi­nu;
2. stu­diu­ją­cy lub uczą­cy się w szko­łach dzia­ła­ją­cych w takim sy­ste­mie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z kształ­ce­niem pro­wa­dzo­nym sa­mo­dziel­nie przez ucz­nia lub stu­den­ta, który tylko eg­za­mi­ny zdaje w szko­le (na uczel­ni)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstern m., eksternista m., eksternistka ż.

 przysł. eksternistycznie

Wiktionary


eksteroreceptor

Ek­ste­ro­re­cep­tor – re­cep­tor po­bu­dza­ny przez zew­nętrz­ne bodź­ce fi­zycz­ne lub che­micz­ne, np. świa­tło, dźwięk, w prze­ci­wień­stwie do pro­prio­re­cep­to­rów re­a­gu­ją­cych na pro­ce­sy za­cho­dzą­ce wew­nątrz or­ga­niz­mu. Od­bie­ra czu­cie ek­ste­ro­re­cep­tyw­ne (po­wierz­chow­ne), takie jak: dotyk, uścisk, ból, tem­pe­ra­tu­ra.

Wikipedia


eksterytorialność

wy­łą­cze­nie spod ju­rys­dyk­cji da­ne­go pań­stwa osób lub rze­czy znaj­du­ją­cych się na jego te­ry­to­rium, lecz re­pre­zen­tu­ją­cych inne pań­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. polit. wy­łą­cze­nie spod ju­rys­dyk­cji da­ne­go pań­stwa osób re­pre­zen­tu­ją­cych inne pań­stwa lub obiek­tów na­le­żą­cych do in­nych państw

Wiktionary

Ek­ste­ry­to­rial­ność (z łac.) – za­kra­jo­wość, po­ję­cie prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go, które oz­na­cza wy­łą­cze­nie spod ju­rys­dyk­cji pań­stwa miej­sco­we­go w try­bie umów mię­dzy­na­ro­do­wych pew­ne­go ob­sza­ru jego te­ry­to­rium (np. pla­có­wek dy­plo­ma­tycz­nych, pry­wat­nych re­zy­den­cji dy­plo­ma­tycz­nych, a nie­kie­dy nawet ca­łych dziel­nic, w któ­rych za­miesz­ku­ją dy­plo­ma­ci, lub cu­dzo­ziem­cy (por.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ro­sja­nie po­czu­li się obra­że­ni, bo na­ru­szo­no ek­ste­ry­to­rial­ność ich pla­ców­ka­a­ców­ki dy­plo­ma­tycz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eksterytorialny

 przysł. eksterytorialnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zakrajowość

Wiktionary


eksterytorialny

wy­łą­czo­ny spod ju­rys­dyk­cji da­ne­go pań­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­pod­le­ga­ją­cy wła­dzy kraju, na te­re­nie któ­re­go się znaj­du­je

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terytorialność ż., eksterytorialność ż.

Wiktionary


eksteściowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która była daw­niej dla kogoś te­ścio­wą

Wiktionary


eksteść

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na, który był daw­niej dla kogoś te­ściem

Wiktionary


ekstowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ekstra

extra; po­tocz­nie:
1. w uży­ciu przy­miot­ni­ko­wym:
a) do­dat­ko­wy, np. mi­nu­ta ek­stra;
b) atrak­cyj­ny, bar­dzo dobry, np.: Ten film był ek­stra.; świet­ny, super, hiper;
2. w uży­ciu przy­słów­ko­wym:
a) do­dat­ko­wo, np.: Do­sta­niesz dłu­go­pis ek­stra.;
b) atrak­cyj­nie, bar­dzo do­brze, np.: W tej bluz­ce wy­glą­dasz ek­stra.; świet­nie, super, hiper


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­dat­ko­wy

 (1.2) pot. bar­dzo po­zy­tyw­nie przyj­mo­wa­ny

przy­słó­wek

 (2.1) młodz. bar­dzo po­zy­tyw­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dam wam ek­stra kost­kę dla suni, jeśli ku­pi­cie resz­tę pa­ró­wek.

 (1.2) Ce­li­nę okre­śla­no jako ek­stra dziew­czy­nę.

 (2.1) Patrz, jak te neony się ek­stra od­bi­ja­ją na tafli fon­tan­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛkstra, AS: ekstra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dodatkowy

 (1.2) wspaniały; pot. obłędny, odjazdowy, odlotowy, super; młodz. cool, coolersko

 (2.1) młodz. cool, coolersko, odjazdowo, odlotowo, super, superowo; pot. w dechę

Wiktionary


ekstrabiurowy

od­by­wa­ją­cy się poza za­ję­cia­mi biu­ro­wy­mi, niew­cho­dzą­cy w za­kres zajęć biu­ro­wych; po­za­biu­ro­wy


SJP.pl


ekstracug

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. kolej. po­ciąg nadz­wy­czaj­ny — do­dat­ko­wy po­ciąg kur­su­ją­cy poza sta­łym roz­kła­dem jazdy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­słać de­pe­sze do War­sza­wy, niech zjadą się naj­lep­si dok­to­rzy, ek­stra­cu­giem. Je­że­li po­trze­ba, po­słać do Ber­li­na i Wied­nia, wresz­cie do Pa­ry­ża.

 (1.1) Pre­zes pań­stwo­wych kolei że­laz­nych, Bi­liń­ski, przy­był dzi­siaj ek­stra­cu­giem do Lwowa.

 (1.1) Za­wia­dow­ca […] ocze­ki­wał je­szcze jed­ne­go po­cią­gu. Był to ek­stra­cug, któ­rym dzie­ci […] wy­je­cha­ły przed świ­tem na ma­jów­kę o kilka sta­cji od mia­sta.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekstracugowy

 przysł. ekstracugiem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pociąg nadzwyczajny; daw. ekstrapociąg

Wiktionary


ekstradować

1. wy­da­wać, wydać prze­stęp­cę albo zbie­ga pań­stwu, któ­re­go prawa na­ru­szył;
2. wy­da­lać, wy­da­lić ob­co­kra­jow­ca z pań­stwa, w któ­rym nie ma on prawa po­by­tu


SJP.pl


ekstradycja

1. wy­da­nie prze­stęp­cy albo zbie­ga pań­stwu, któ­re­go prawa na­ru­szył;
2. wy­da­le­nie ob­co­kra­jow­ca z pań­stwa, w któ­rym nie ma on prawa po­by­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. wy­da­nie in­ne­mu pań­stwu osoby, która na­ru­szy­ła jego prawa

Wiktionary

Ek­stra­dy­cja (łac. "ex" 'od, z czego' i "tra­di­tio" 'wrę­cza­nie; na­u­cza­nie; po­da­nie' z "trans"- 'za, poza, z tam­tej stro­ny' "dare" 'dawać') – wy­da­nie przez pań­stwo wła­dzom in­ne­go pań­stwa osoby prze­by­wa­ją­cej na te­ry­to­rium pań­stwa wy­da­ją­ce­go, do­ko­ny­wa­ne w sy­tu­a­cji, gdy osoba ta po­dej­rza­na jest o po­peł­nie­nie na te­ry­to­rium pań­stwa zwra­ca­ją­ce­go się z wnio­skiem o ek­stra­dy­cję czynu prze­stęp­cze­go lub w celu od­by­cia kary.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. ekstradować ndk.

 przym. ekstradycyjny

Wiktionary


ekstradycyjny

zwią­za­ny z ek­stra­dy­cją


SJP.pl


ekstragalaktyczny

taki, który znaj­du­je się poza ga­lak­ty­ką; po­za­ga­lak­tycz­ny


SJP.pl


ekstrahent

roz­pu­szczal­nik wy­dzie­la­ją­cy w pro­ce­sie ek­strak­cji po­żą­da­ny skład­nik z rozt­wo­ru


SJP.pl


ekstrahować

wy­o­dręb­nić, wy­o­dręb­niać fazę ole­i­stą z rozt­wo­ru za po­mo­cą od­po­wied­nio do­bra­ne­go roz­pu­szczal­ni­ka


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy (dk. wy­ek­stra­ho­wać)

 (1.1) chem. wy­o­dręb­niać skład­nik z mie­sza­ni­ny przy po­mo­cy roz­pu­szczal­ni­ka lub w inny spo­sób

 (1.2) med. wy­do­by­wać z or­ga­niz­mu chi­rur­gicz­nie lub la­bo­ra­to­ryj­nie

 (1.3) in­form. wy­do­by­wać dane z ich zbio­ru uży­wa­jąc spe­cjal­nych na­rzę­dzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­łom na­stą­pił, kiedy stwier­dzo­no, że ko­la­gen można ek­stra­ho­wać w for­mie roz­pu­szczal­nej z mło­dych tka­nek łącz­nych zwie­rzę­cych, w któ­rych nie jest on je­szcze do­sta­tecz­nie usie­cio­wa­ny ko­wa­len­cyj­ny­mi wią­za­nia­mi po­przecz­ny­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstrahent m., ekstrahowanie n., ekstrakcja ż., ekstrakt m., ekstraktacja ż., ekstraktor m., ekstraktownia ż., ekstraktywność ż.

 czas. wyekstrahować dk.

 przym. ekstrakcyjny, ekstraktywny

Wiktionary


ekstrakcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ek­strakt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ek­strakt, lecz tylko sła­biut­ki ek­strak­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstrakt m.

Wiktionary


ekstrakcja

1. me­to­da wy­o­dręb­nia­nia skład­ni­ków mie­sza­ni­ny lub rozt­wo­ru za po­mo­cą roz­pu­szczal­ni­ków;
2. wy­dzie­la­nie skład­ni­ków przy uży­ciu tej me­to­dy; ek­strak­ta­cja;
3. usu­wa­nie lub usu­nię­cie np. zęba, so­czew­ki oka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sto­mat. za­bieg usu­nię­cia zęba;

 (1.2) chem. wy­o­dręb­nia­nie skład­ni­ka lub skład­ni­ków mie­sza­ni­ny;

Wiktionary

Ek­strak­cja – wy­o­dręb­nia­nie skład­ni­ka lub skład­ni­ków mie­sza­nin me­to­dą dy­fuz­ji do cie­czy le­piej roz­pu­szcza­ją­cych te związ­ki che­micz­ne. Po­ję­cie ek­strak­cji od­no­si się naj­czę­ściej do pro­ce­sów pro­wa­dzo­nych w ukła­dach ciecz – ciecz, w ob­sza­rze ogra­ni­czo­nej mie­szal­no­ści. Ek­strak­cją na­zy­wa się rów­nież ana­lo­gicz­ny pro­ces, pro­wa­dzo­ny w ukła­dach ciecz – ciało stałe (łu­go­wa­nie, en­fle­u­ra­ge).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛksˈtrakt͡sʲja, AS: ekstrakcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstraktor mrz., ekstrakt mrz.

 czas. ekstrahować

 przym. ekstrakcyjny

Wiktionary


ekstrakcyjny

zwią­za­ny z ek­strak­cją


SJP.pl


ekstraklasa

1. naj­wyż­sza klasa spor­to­wa;
2. grupa za­wod­ni­ków na naj­wyż­szym po­zio­mie spor­to­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. naj­wyż­sza klasa roz­gry­wek spor­to­wych

 (1.2) sport. grupa spor­tow­ców na naj­wyż­szym po­zio­mie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ek­stra­kla­sa (przed­się­bior­stwo)
  • Ek­stra­kla­sa w fut­sa­lu
  • Ek­stra­kla­sa w piłce noż­nej
  • Ek­stra­kla­sa w piłce noż­nej pla­żo­wej
  • Młoda Ek­stra­kla­sa

Wikipedia


ekstraklasowicz

osoba lub dru­ży­na gra­ją­ca w roz­gryw­kach ek­stra­kla­sy; ek­stra­kla­so­wiec


SJP.pl


ekstraklasowiec

osoba lub dru­ży­na gra­ją­ca w roz­gryw­kach ek­stra­kla­sy; ek­stra­kla­so­wicz


SJP.pl


ekstraklasowy

→ ek­stra­kla­sa, → Ek­stra­kla­sa


SJP.pl

Patrz:

ekstraklasa, → Ekstraklasa

ekstrakt

1. rozt­wór che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy po­żą­da­ny skład­nik wy­o­dręb­nio­ny za po­mo­cą roz­pu­szczal­ni­ka; wy­ciąg;
2. za­gę­szczo­ny pre­pa­rat z ta­kie­go rozt­wo­ru; esen­cja;
3. w prze­no­śni: sedno spra­wy, isto­ta rze­czy; kwin­te­sen­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­dukt spo­rzą­dzo­ny po­przez za­gę­szcza­nie

 (1.2) przen. rdzeń, za­sad­ni­cza treść cze­goś

 (1.3) daw. stre­szcze­nie głów­nych myśli ut­wo­ru, wy­ciąg

 (1.4) daw. numer wy­cią­gnię­ty na lo­te­rii

 (1.5) daw. praw. wypis z ksiąg albo akt

 (1.6) daw. praw. świa­dect­wo do­ko­na­nia wpisu w księ­gach hi­po­tecz­nych

Wiktionary

Zo­bacz też: Ek­strakt (film).

Ek­strakt, ina­czej wy­ciąg (łac. "Ex­trac­tum" – to co wy­cią­gnię­te) – rozt­wór związ­ków che­micz­nych uzy­ska­ny w efek­cie za­koń­czo­ne­go pro­ce­su ek­strak­cji (a nie zwy­kłe­go roz­pu­szcza­nia). Ek­strakt może sta­no­wić go­to­wy pro­dukt sam w sobie lub też można z niego wy­o­dręb­nić czy­sty zwią­zek che­micz­ny po­przez de­sty­la­cję, wym­ra­ża­nie lub kry­sta­li­za­cję.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ekstrakcja ż., ekstraktor mos., ekstraktor mrz., ekstraktowanie n.

:: zdrobn. ekstrakcik mrz.

 czas. ekstrahować, ekstraktować ndk.

 przym. ekstrakcyjny, ekstraktowy, ekstraktywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyciąg, esencja

 (1.2) istota rzeczy, esencja, kwintesencja

 (1.3) wyciąg, wypis

Wiktionary


ekstraktacja

wy­o­dręb­nia­nie skład­ni­ków mie­sza­ni­ny lub rozt­wo­ru za po­mo­cą roz­pu­szczal­ni­ków; ek­strak­cja


SJP.pl


ekstraktor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sto­mat. cęgi den­ty­stycz­ne do usu­wa­nia (ek­strak­cji) zębów

 (1.2) techn. chem. apa­rat che­micz­ny lub urzą­dze­nie do prze­pro­wa­dza­nia pro­ce­su roz­dzie­la­nia (ek­strak­cji) mie­sza­nin cie­czy lub ciał sta­łych

 (1.3) sport. na­rzę­dzie do wyj­mo­wa­nia me­ta­lo­wych ele­men­tów sprzę­tu wspi­nacz­ko­we­go ze skał

 (1.4) techn. urzą­dze­nie do od­pro­wa­dza­nia gazów z po­mie­szczeń

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ek­strak­tor (apa­rat che­micz­ny) – przy­rząd słu­żą­cy do prze­pro­wa­dza­nia pro­ce­su ek­strak­cji w skali prze­my­sło­wej lub la­bo­ra­to­ryj­nej, np. roz­dzie­lacz, apa­rat Soxh­le­ta (ek­strak­tor Soxh­le­ta)
  • ek­strak­tor (sto­ma­to­lo­gia) – przy­rząd słu­żą­cy do usu­wa­nia (ek­strak­cji) zębów
  • je­ba­deł­ko (ek­strak­tor) – urzą­dze­nie słu­żą­ce do wyj­mo­wa­nia me­ta­lo­wych ele­men­tów sprzę­tu wspi­nacz­ko­we­go, np. ze szcze­lin skal­nych
  • ek­strak­tor – po­ję­cie sto­so­wa­ne w serii Asura Cryin', wa­liz­ka, którą wy­ko­rzy­stu­je się do wią­za­nia się czło­wie­ka z Asura Ma­chi­ną - wa­liz­ka, którą wy­ko­rzy­stu­je się do wią­za­nia się czło­wie­ka i poś­wię­ca­nia...
  • SubRip (ek­strak­tor na­pi­sów) – pro­gram kom­pu­te­ro­wy wy­ko­rzy­stu­ją­cy op­tycz­ne roz­poz­na­wa­nie zna­ków
  • ek­strak­tor gazu – urzą­dze­nie słu­żą­ce do od­pro­wa­dza­nia po­wie­trza lub gazów z po­mie­szczeń

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛksˈtraktɔr, AS: ekstraktor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstrakcja ż., ekstrakt mrz.

 przym. ekstrakcyjny

 czas. ekstrahować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozdzielacz

 (1.3) jebadełko, klucz do kostek

Wiktionary


ekstraktować

wy­o­dręb­niać skład­ni­ki mie­sza­ni­ny lub rozt­wo­ru za po­mo­cą roz­pu­szczal­ni­ków


SJP.pl


ekstraktownia

dział fa­bry­ki, w któ­rym do­ko­nu­je się ek­strak­cji


SJP.pl


ekstraktywność

suma ek­strak­tyw­nych sub­stan­cji, np. w sło­dzie


SJP.pl


ekstraliga

po­tocz­nie: liga o wy­so­kim po­zio­mie spor­to­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. naj­wyż­szy sto­pień roz­gry­wek li­go­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ek­stra­li­ga w piłce noż­nej – od 2005 nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w piłce noż­nej ko­biet w Pol­sce
  • Ek­stra­li­ga w rugby – od 2009 nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w rugby w Pol­sce
  • Ek­stra­li­ga żuż­lo­wa – od marca 2000 nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w spor­cie żuż­lo­wym w Pol­sce
  • Ek­stra­li­ga w ho­ke­ju – nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w ho­ke­ju w Pol­sce
  • Ek­stra­li­ga bia­ło­ru­ska w ho­ke­ju – nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w ho­ke­ju na Bia­ło­ru­si
  • Ek­stra­li­ga cze­ska w ho­ke­ju – nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w ho­ke­ju w Cze­chach
  • Ek­stra­li­ga cze­ska w rugby – nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w rugby w Cze­chach
  • Ek­stra­li­ga ło­tew­ska w ho­ke­ju – nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w ho­ke­ju na Łot­wie
  • Ek­stra­li­ga ło­tew­ska w ho­ke­ju – nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w ho­ke­ju na Łot­wie
  • Ek­stra­li­ga sło­wac­ka w ho­ke­ju – nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w ho­ke­ju na Sło­wa­cji
  • Ek­stra­li­ga – nazwa naj­wyż­sze­go stop­nia roz­gry­wek li­go­wych w ba­se­bal­lu w Pol­sce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z uwagi na burze, po ośmiu wy­ści­gach zo­stał przer­wa­ny mecz pół­fi­na­łu ek­stra­li­gi mię­dzy Stalą Go­rzów a Fa­lu­ba­zem Zie­lo­na Góra, który oglą­da­ło ok. 15 tys. osób.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekstraligowy, ligowy

Wiktionary


ekstraligowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. za­wod­nik ek­stra­li­go­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) sport. klub ek­stra­li­go­wy

Wiktionary


ekstraligowy

→ ek­stra­li­ga


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sport. zwią­za­ny z ek­stra­li­gą, do­ty­czą­cy ek­stra­li­gi

Wiktionary

Patrz:

ekstraliga

Przykłady

 (1.1) Pił­kar­ki nożne ek­stra­li­go­we­go Gór­ni­ka Łęcz­na kon­ty­nu­u­ją serię spa­rin­gów z pier­wszo­li­gow­ca­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstraliga ż.

 przym. ligowy

Wiktionary


ekstrameta

dawna ucz­niow­ska gra ze­spo­ło­wa, po­le­ga­ją­ca na zbi­ja­niu piłką uło­żo­nych celów


SJP.pl


ekstramocny

wy­jąt­ko­wo mocny, sil­niej­szy niż zwy­kły lub stan­dar­do­wy


SJP.pl


ekstranet

w in­for­ma­ty­ce: sy­stem łą­czą­cy sieci in­tra­ne­to­we kilku współ­pra­cu­ją­cych przed­się­biorstw lub or­ga­ni­za­cji; ex­tra­net


SJP.pl

Ek­stra­net (ex­tra­net) – zam­knię­ta sieć kom­pu­te­ro­wa opar­ta na pro­to­ko­łach in­ter­ne­to­wych, przez­na­czo­na do wy­mia­ny in­for­ma­cji z part­ne­ra­mi biz­ne­so­wy­mi.

We­dług usta­wy o do­stęp­no­ści cy­fro­wej stron in­ter­ne­to­wych i apli­ka­cji mo­bil­nych pod­mio­tów pu­blicz­nych jest to nie­pu­blicz­na sieć te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­na, do któ­rej do­stęp może być uzy­ski­wa­ny z punk­tów do­stę­pu usy­tu­o­wa­nych w wię­cej niż jed­nej struk­tu­rze or­ga­ni­za­cyj­nej lub or­ga­ni­za­cji.

Wikipedia


ekstranetowy

→ ek­stra­net


SJP.pl

Patrz:

ekstranet

ekstraniespodzianka

po­tocz­nie: wspa­nia­ła nie­spo­dzian­ka; su­per­nie­spo­dzian­ka


SJP.pl


ekstraordynacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. nadz­wy­czaj­ny, szcze­gól­ny, wy­jąt­ko­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstraɔrdɨ̃naˈt͡sɨjnɨ, AS: ekstraordỹnacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekstraordynaryjny

 przysł. ekstraordynacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekstraordynaryjny

Wiktionary


ekstraordynaryjny

1. daw­niej: niez­wy­kły, wy­jąt­ko­wy; nadz­wy­czaj­ny;
2. w daw­nej Pol­sce: sejm ek­stra­or­dy­na­ryj­ny - sejm zwo­ły­wa­ny przez mo­nar­chę w nadz­wy­czaj­nej sy­tu­a­cji


SJP.pl


ekstrapilny

po­tocz­nie: nadz­wy­czaj pilny, bar­dzo pilny


SJP.pl


ekstrapociąg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. kolej. po­ciąg nadz­wy­czaj­ny — do­dat­ko­wy po­ciąg kur­su­ją­cy poza sta­łym roz­kła­dem jazdy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Gdy­bym był tak bo­ga­tym czło­wie­kiem, jak ten Cut­ler na­przy­kład, wziął­bym na­tych­miast ek­stra­po­ciąg — mru­czał przez zęby. — Ale tak muszę cze­kać do jutra rana i kto wie, co się przez ten czas stać może z moją Liddy.

 (1.1) In­że­nie­ro­wie zwie­dza­ją­cy tu­tej­sze ko­le­je, po przy­by­ciu ko­le­ją dą­brow­ską do Gra­ni­cy, mają za­miar poz­nać przy spo­sob­no­ści ko­pal­nie soli w Wie­licz­ce, zkąd do­pie­ro wrócą osob­nym ek­stra­po­cią­giem kolei wie­deń­skiej do War­sza­wy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pociąg nadzwyczajny; daw. ekstracug

Wiktionary


ekstrapolacja

1. prze­wi­dy­wa­nie prze­bie­gu ja­kie­goś zja­wi­ska w wa­run­kach niez­na­nych na pod­sta­wie zna­jo­mo­ści ana­lo­gicz­ne­go zja­wi­ska, an­ty­cy­po­wa­nie
2. wyz­na­cza­nie war­to­ści funk­cji na zew­nątrz prze­dzia­łu, w któ­rym funk­cja jest znana


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­gno­zo­wa­nie prze­bie­gu wy­da­rzeń na pod­sta­wie zna­jo­mo­ści ana­lo­gicz­nych zja­wisk

 (1.2) mat. wyz­na­cza­nie war­to­ści funk­cji poza prze­dzia­łem, w któ­rym war­to­ści tej funk­cji są znane

 (1.3) re­zul­tat ek­stra­po­la­cji (1.1)

 (1.4) re­zul­tat ek­stra­po­la­cji (1.2)

Wiktionary

Ek­stra­po­la­cja – pro­gno­zo­wa­nie war­to­ści pew­nej zmien­nej lub funk­cji poza za­kre­sem, dla któ­re­go są do­stęp­ne dane, przez do­pa­so­wa­nie do ist­nie­ją­cych da­nych pew­nej funk­cji, na­stęp­nie wy­li­cze­nie jej war­to­ści w szu­ka­nym punk­cie.

Po­krew­ną me­to­dą jest in­ter­po­la­cja, gdzie po do­pa­so­wa­niu funk­cji wy­li­cza się jej war­tość po­mię­dzy zna­ny­mi jej punk­ta­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Te dwie ek­stra­po­la­cje, wy­ko­na­ne przez róż­nych ana­li­ty­ków, mają dia­me­tral­nie różną wy­mo­wę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstrapɔˈlat͡sʲja, AS: ekstrapolacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekstrapolacyjny

 czas. ekstrapolować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prognoza, przewidywanie

Wiktionary


ekstrapolacyjny

przy­miot­nik od: ek­stra­po­la­cja


SJP.pl


ekstrapolować

prze­wi­dy­wać coś, na pod­sta­wie badań na przy­kła­do­wej gru­pie da­nych, w sto­sun­ku do ogółu


SJP.pl


ekstrapozycja

1. w sto­ma­to­lo­gii: wy­stę­po­wa­nie zęba w nie­wła­ści­wym miej­scu łuku zę­bo­we­go;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: zmia­na szyku wy­ra­zów w zda­niu, pro­wa­dzą­ca do zmia­ny jego zna­cze­nia, np. z mel­dun­kiem przy­szedł żoł­nierz, któ­re­go nie zna­łem -> żoł­nierz przy­szedł z mel­dun­kiem, któ­re­go nie zna­łem


SJP.pl


ekstrasensoryk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ezot. czło­wiek rze­ko­mo po­sia­da­ją­cy nad­przy­ro­dzo­ne zdol­no­ści (jas­no­wi­dze­nie, te­le­pa­tia itp.)

Wiktionary


ekstrasilny

po­tocz­nie: nadz­wy­czaj silny, bar­dzo silny; su­per­sil­ny


SJP.pl


ekstraspekcja

w psy­cho­lo­gii:
1. poz­na­wa­nie psy­chi­ki czło­wie­ka na pod­sta­wie ob­ser­wa­cji jego za­cho­wań;
2. po­ziom świa­do­mo­ści obej­mu­ją­cy my­ślo­wą bu­do­wę mo­de­lu ota­cza­ją­cej rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl

Ek­stra­spek­cja – w psy­cho­lo­gii jeden z po­zio­mów świa­do­mo­ści, który po­le­ga na ści­śle okre­ślo­nym odz­wier­cied­la­niu ist­nie­ją­cej już rze­czy­wi­sto­ści. Spe­cy­ficz­na dla da­ne­go czło­wie­ka jest ek­stra­spek­cja poś­red­nia oraz uo­gól­nio­na w po­sta­ci okre­ślo­ne­go sy­ste­mu pojęć, gdyż umoż­li­wia ona wów­czas wia­ry­god­ną ocenę rze­czy­wi­sto­ści.

Wikipedia


ekstraspektywny

→ ek­stra­spek­cja


SJP.pl

Patrz:

ekstraspekcja

ekstrasystol

do­dat­ko­wy, nie­pra­wi­dło­wy skurcz serca; ek­stra­sy­sto­le


SJP.pl


ekstrasystole

do­dat­ko­wy, nie­pra­wi­dło­wy skurcz serca; ek­stra­sy­stol


SJP.pl


ekstrasystolia

do­dat­ko­we skur­cze ko­mo­ro­we; czę­sto­skurcz ko­mo­ro­wy


SJP.pl


ekstraszybki

po­tocz­nie: nadz­wy­czaj szyb­ki, bar­dzo szyb­ki; su­per­szyb­ki, ul­tra­szyb­ki


SJP.pl


ekstrawagancja

dziw­ne, od­bie­ga­ją­ce od ogól­nie przy­ję­tych zwy­cza­jów i norm za­cho­wa­nie, po­stę­po­wa­nie, wy­gląd, strój itp.; ek­stra­wa­ganc­kość, ek­scen­tryzm, ek­scen­trycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­gląd lub za­cho­wa­nie ja­skra­wo od­mien­ne od po­wszech­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstravaˈɡãnt͡sʲja, AS: ekstravagãncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstrawagant mos., ekstrawagantka ż., ekstrawaganckość ż.

 przym. ekstrawagancki

 przysł. ekstrawagancko

Wiktionary


ekstrawagancje

dziw­ne, od­bie­ga­ją­ce od ogól­nie przy­ję­tych zwy­cza­jów i norm za­cho­wa­nie, po­stę­po­wa­nie, wy­gląd, strój itp.; ek­stra­wa­ganc­kość, ek­scen­tryzm, ek­scen­trycz­ność


SJP.pl


ekstrawagancki

wzbu­dza­ją­cy za­in­te­re­so­wa­nie, za­dzi­wia­ją­cy lub bul­wer­su­ją­cy ory­gi­nal­no­ścią, od­bie­ga­ją­cy od ogól­nie przy­ję­tych zwy­cza­jów i norm; ek­scen­trycz­ny, dzi­wacz­ny, ory­gi­nal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest prze­ja­wem ek­stra­wa­gan­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówi się, że pani Ba­u­mann wy­da­je kro­cie, by za­spo­ko­ić swoje ek­stra­wa­ganc­kie żądze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstravaˈɡãnt͡sʲci, AS: ekstravagãncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstrawagancja ż., ekstrawaganckość ż.

 przysł. ekstrawagancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekscentryczny, dziwaczny, niekonwencjonalny, niezwykły, nietuzinkowy, osobliwy

Wiktionary


ekstrawagancko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ek­stra­wa­ganc­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] na­u­czy­ciel to zawód wciąż pre­sti­żo­wy – opo­wia­da jeden z by­łych pe­da­go­gów. – Tam ko­lo­sal­ne zna­cze­nie ma to, że jest to sta­bil­ny fach, na pań­stwo­wym. I że – jeśli nie za­cho­wu­je się ek­stra­wa­ganc­ko – jest się prak­tycz­nie nie­u­su­wal­nym ze sta­no­wi­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstravaˈɡãnt͡skɔ, AS: ekstravagãncko

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekstrawagancki

 rzecz. ekstrawagancja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oryginalnie, ekscentrycznie

Wiktionary


ekstrawaganckość

dziw­ne, od­bie­ga­ją­ce od ogól­nie przy­ję­tych zwy­cza­jów i norm za­cho­wa­nie, po­stę­po­wa­nie, wy­gląd, strój itp.; ek­stra­wa­gan­cja, ek­scen­tryzm, ek­scen­trycz­ność


SJP.pl


ekstrawersja

kie­ro­wa­nie uwagi na świat zew­nętrz­ny, łat­wość na­wią­zy­wa­nia kon­tak­tów z ludź­mi, prze­ci­wień­stwo in­tro­wer­sji; ek­stra­wer­tyzm


SJP.pl


ekstrawersyjny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ek­stra­wer­ty­ka, bę­dą­cy prze­ja­wem ek­stra­wer­sji; ek­stra­wer­tycz­ny, ek­stra­wer­tyw­ny


SJP.pl


ekstrawertyczka

ko­bie­ta in­te­re­su­ją­ca się ota­cza­ją­cą rze­czy­wi­sto­ścią, łatwo na­wią­zu­ją­ca kon­tak­ty z in­ny­mi ludź­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: ek­stra­wer­tyk

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstravɛrˈtɨt͡ʃka, AS: ekstravertyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstrawertyzm n., ekstrawertyczność ż.

:: fm. ekstrawertyk m.

 przym. ekstrawertyczny

 przym. ekstrawertycznie

Wiktionary


ekstrawertycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ek­stra­wer­tycz­ny

Wiktionary


ekstrawertyczność

→ ek­stra­wer­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ek­stra­wer­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ek­stra­wer­tycz­ni

Wiktionary

Patrz:

ekstrawertyczny

Powiązane:

 rzecz. ekstrawertyzm n., ekstrawertyk m., ekstrawertyczka ż.

 przym. ekstrawertyczny

 przym. ekstrawertycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wylewność, otwartość

Wiktionary


ekstrawertyczny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ek­stra­wer­ty­ka, bę­dą­cy prze­ja­wem ek­stra­wer­sji; ek­stra­wer­tyw­ny, ek­stra­wer­syj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) psych. uwy­pu­kla­ją­cy swoje re­ak­cje na zew­nątrz

Wiktionary


ekstrawertyk

osoba in­te­re­su­ją­ca się ota­cza­ją­cym ją świa­tem, łatwo na­wią­zu­ją­ca kon­tak­ty z in­ny­mi ludź­mi; osoba ek­stra­wer­tycz­na, to­wa­rzy­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. osoba ot­war­ta, ko­mu­ni­ka­tyw­na, wy­ka­zu­ją­ca stałe za­in­te­re­so­wa­nie oto­cze­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstrawertyzm m., ekstrawersja ż., ekstrawertyczność ż.

:: fż. ekstawertyczka ż.

 przym. ekstrawertyczny

Wiktionary


ekstrawertywny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ek­stra­wer­ty­ka, bę­dą­cy prze­ja­wem ek­stra­wer­sji; ek­stra­wer­tycz­ny, ek­stra­wer­syj­ny


SJP.pl


ekstrawertyzm

kie­ro­wa­nie uwagi na świat zew­nętrz­ny, łat­wość na­wią­zy­wa­nia kon­tak­tów z ludź­mi, prze­ci­wień­stwo in­tro­wer­sji; ek­stra­wer­sja


SJP.pl


ekstrazabawa

po­tocz­nie: wspa­nia­ła za­ba­wa; su­pe­rza­ba­wa


SJP.pl


ekstrazonalny

ro­ślin­ność ek­stra­zo­nal­na - pas ro­ślin­no­ści wy­stę­pu­ją­cy poza swoim pod­sta­wo­wym ob­sza­rem wy­stę­po­wa­nia


SJP.pl


ekstrem

osta­tecz­ność, krań­co­wość


SJP.pl


ekstrema

grupa ludzi o skraj­nych po­glą­dach po­li­tycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pejor. grupa osób wyz­na­ją­cych skraj­ne, ra­dy­kal­ne po­glą­dy (zaz­wy­czaj po­li­tycz­ne) i opo­wia­da­ją­cych się za sto­so­wa­niem środ­ków osta­tecz­nych

 (1.2) kwe­stion. zja­wi­sko bę­dą­ce efek­tem skraj­ne­go na­tę­że­nia cze­goś; ra­dy­kal­ne dzia­ła­nie lub skraj­na po­stać cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Książ­ka Pio­tra Żuka na­kre­śla jasny obraz dzia­ła­nia i idei śro­do­wisk, które przez opi­nię pu­blicz­ną utoż­sa­mia­ne są naj­czę­ściej z „le­wac­ką ek­stre­mą” czy wszel­kiej maści „oszo­ło­ma­mi”.

 (1.1) Ek­stre­ma żywią się sobą naw­za­jem, są sobie nie­zbęd­ne, choć­by jako uza­sad­nie­nie nie­na­wi­ści. My im wy­pom­ni­my Żydów wśród ko­mu­ni­stów i ube­ków za­pro­wa­dza­ją­cych tu „przo­du­ją­cy ustrój”, oni nam za­rzu­cą, że AK nie­wie­le było lep­sze od hit­le­row­ców.

 (1.2) kwe­stion.: El Ca­pi­tan jest chyba naj­bar­dziej znaną po­je­dyn­czą skałą na świe­cie — sym­bo­lem wspi­nacz­ko­wej ek­stre­my. Ster­czą­cy w zbo­czu ła­god­nej do­li­ny ka­mień o pra­wie ki­lo­me­tro­wej wy­so­ko­ści, stro­my poza wszel­kie […] normy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstremum n., ekstrem mrz., ekstremala ż., ekstremalność ż., ekstremizm mrz., ekstremista mos., ekstremistyczność ż., ekstremalista mos., ekstremizacja ż.

:: fż. ekstremistka ż., ekstremalistka ż.

 czas. ekstremizować ndk., zekstremizować dk.

 przym. ekstremalny, ekstremistyczny

 przysł. ekstremalnie, ekstremistycznie

Wiktionary


ekstremala

funk­cja bę­dą­ca ar­gu­men­tem funk­cjo­na­łu, dla któ­rej ten przyj­mu­je naj­więk­szą lub najm­niej­szą war­tość licz­bo­wą, np. droga cał­ko­wa­nia, przy któ­rej war­tość całki osią­ga mi­ni­mum lub mak­si­mum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. krzy­wa bę­dą­ca roz­wią­za­niem rów­na­nia Eu­le­ra-La­gran­ge’a, czyli speł­nia­ją­ca wa­ru­nek ko­niecz­ny ist­nie­nia ek­stre­mum funk­cjo­na­łu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstremum n., ekstrem mrz., ekstrema ż., ekstremalność ż., ekstremizm mrz., ekstremista mos., ekstremistyczność ż., ekstremalista mos., ekstremizacja ż.

:: fż. ekstremistka ż., ekstremalistka ż.

 czas. ekstremizować ndk., zekstremizować dk.

 przym. ekstremalny, ekstremistyczny

 przysł. ekstremalnie, ekstremistycznie

Wiktionary


ekstremalista

osoba upra­wia­ją­ca spor­ty ek­stre­mal­ne lub tra­dy­cyj­ne spor­ty w skraj­nych wa­run­kach


SJP.pl


ekstremalistka

→ ek­stre­ma­li­sta


SJP.pl

Patrz:

ekstremalista

ekstremalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ek­stre­mal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja ostrze­ga, że ucie­ki­nier jest uz­bro­jo­ny i ek­stre­mal­nie nie­bez­piecz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstrɛ̃ˈmalʲɲɛ, AS: ekstrẽmalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekstremalny, ekstremistyczny

 rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremalność ż., ekstremum n., ekstremizm m., ekstremista m., ekstremistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrajnie, niezmiernie

Wiktionary


ekstremalność

skraj­ność, krań­co­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ek­stre­mal­ne; cecha tych, któ­rzy są ek­stre­mal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremizm m., ekstremista m., ekstremistka ż.

 przym. ekstremalny

 przysł. ekstremalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrajność, krańcowość

Wiktionary


ekstremalny

1. krań­co­wy, osta­tecz­ny, skraj­ny;
2. ma­ją­cy skraj­ne po­glą­dy i me­to­dy dzia­ła­nia;
3. wy­jąt­ko­wo nie­bez­piecz­ny, trud­ny;
4. o wiel­ko­ści ma­te­ma­tycz­nej: mi­ni­mal­ny lub mak­sy­mal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) krań­co­wy, skraj­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta książ­ka uwy­pu­kla stro­nę ludz­ką po­sta­ci w sy­tu­a­cjach ek­stre­mal­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ, AS: ekstrẽmalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremalność ż., ekstremum n., ekstremizm m., ekstremista m., ekstremistka ż.

 przysł. ekstremistycznie, ekstremalnie

 przym. ekstremistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maksymalny, skrajny

Wiktionary


ekstremista

osoba o skraj­nych, ra­dy­kal­nych po­glą­dach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba o skraj­nych, ra­dy­kal­nych po­glą­dach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Tur­cji, która w la­tach 70. od­czu­ła skut­ki ter­ro­ru ze stro­ny ek­stre­mi­stycz­nych bo­jó­wek le­wi­cy i pra­wi­cy, a póź­niej bo­ry­ka­ła się z kur­dyj­ską PKK, po raz pier­wszy na taką skalę doś­wiad­czy­ła ter­ro­ru ze stro­ny ek­stre­mi­stów is­lam­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstrɛ̃ˈmʲista, AS: ekstrẽmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstremizm m.

:: fż. ekstremistka ż.

 czas. ekstremizować

 przym. ekstremalny, ekstremistyczny

 przysł. ekstremalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radykalista, radykał, ultras

Wiktionary


ekstremistka

ko­bie­ta o skraj­nych, ra­dy­kal­nych po­glą­dach


SJP.pl


ekstremistycznie

→ ek­stre­mi­stycz­ny


SJP.pl

Patrz:

ekstremistyczny

ekstremistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ek­stre­mi­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ek­stre­mi­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremizm m., ekstremista m., ekstremistka ż.

 przym. ekstremistyczny

 przysł. ekstremistycznie

Wiktionary


ekstremistyczny

skraj­ny, ra­dy­kal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ek­stre­miz­mu albo ek­stre­mi­stów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Tur­cji, która w la­tach 70. od­czu­ła skut­ki ter­ro­ru ze stro­ny ek­stre­mi­stycz­nych bo­jó­wek le­wi­cy i pra­wi­cy, a póź­niej bo­ry­ka­ła się z kur­dyj­ską PKK, po raz pier­wszy na taką skalę doś­wiad­czy­ła ter­ro­ru ze stro­ny ek­stre­mi­stów is­lam­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremizm m., ekstremista m., ekstremistka ż., ekstremistyczność ż.

 przym. ekstremalny

 przysł. ekstremalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrajny, krańcowy, radykalny, ultrasowski

Wiktionary


ekstremizacja

ra­dy­ka­li­za­cja;
1. sta­wa­nie się sta­now­czym i bez­kom­pro­mi­so­wym w po­glą­dach i spo­so­bach dzia­ła­nia;
2. uczy­nie­nie cze­goś ra­dy­kal­nym, skraj­nym


SJP.pl


ekstremizm

1. skraj­ne sta­no­wi­sko w danej spra­wie;
2. sto­so­wa­nie osta­tecz­nych środ­ków dla osią­gnię­cia za­mie­rzo­ne­go celu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wyz­na­wa­nie skraj­nych, krań­co­wych po­glą­dów w ja­kiejś kwe­stii

Wiktionary

Ek­stre­mizm (łac. "ex­tre­mus" – krań­co­wy) – hoł­do­wa­nie skraj­nym po­glą­dom, sto­so­wa­nie krań­co­wych, osta­tecz­nych środ­ków dla osią­gnię­cia celu po­li­tycz­ne­go, re­li­gij­ne­go, eko­no­micz­ne­go lub ide­o­lo­gicz­ne­go. W krań­co­wej for­mie nie­wy­klu­cza­ją­ce uży­cia ek­stre­mal­nych form na­ci­sku – prze­mo­cy, ter­ro­ru, ter­ro­ryz­mu, puczu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy po­są­dza­li go o pra­wi­co­wy ek­stre­mizm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈtrɛ̃mʲism̥, AS: ekstrẽmʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż., ekstremistyczność ż., ekstremista m., ekstremistka ż., ekstremalność ż.

 przym. ekstremistyczny, ekstremalny

 przysł. ekstremalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radykalizm, radykalność, ultracyzm

Wiktionary


ekstremizować

czy­nić ra­dy­kal­nym, skraj­nym; ra­dy­ka­li­zo­wać


SJP.pl


ekstremofil

or­ga­nizm to­le­ru­ją­cy lub wy­ma­ga­ją­cy do życia skraj­nych za­kre­sów zmien­no­ści czyn­ni­ków śro­do­wi­sko­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) or­ga­nizm ży­ją­cy w ek­stre­mal­nych wa­run­kach;

Wiktionary

Ek­stre­mo­fil – or­ga­nizm to­le­ru­ją­cy lub wy­ma­ga­ją­cy do życia skraj­nych za­kre­sów zmien­no­ści czyn­ni­ków śro­do­wi­sko­wych. W więk­szo­ści przy­pad­ków ek­stre­mo­fi­le to or­ga­niz­my jed­no­ko­mór­ko­we na­le­żą­ce do do­me­ny "Ar­cha­ea", ale są wśród nich także przed­sta­wi­cie­le in­nych grup.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W gej­ze­rach żyją ek­stre­mo­fi­le.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkstrɛ̃ˈmɔfʲil, AS: ekstrẽmofʹil

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) superbakteria

Wiktionary


ekstremofilny

to­le­ru­ją­cy skraj­ne za­kre­sy zmien­no­ści czyn­ni­ków śro­do­wi­sko­wych


SJP.pl


ekstremum

w ma­te­ma­ty­ce: mi­ni­mum lub mak­si­mum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mat. skraj­na (mi­ni­mal­na lub mak­sy­mal­na) war­tość funk­cji;

 (1.2) skraj­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co­si­nus ma ek­stre­mum lo­kal­ne w punk­tach po­sta­ci kπ, gdzie k jest cał­ko­wi­te.

 (1.2) Oni re­pre­zen­tu­ją ek­stre­mum, to fun­da­men­ta­li­ści.

 (1.1-2) Nie­śmia­ły cy­ber­ne­tyk po­tęż­ne ek­stre­ma

:: Poz­na­wał, kiedy grupy uni­mo­du­lar­ne

:: Cy­be­ria­dy cał­ko­wał w po­po­łud­nie parne,

:: Nie wie­dząc, czy jest mi­łość, czy je­szcze jej nie ma?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛksˈtrɛ̃mũm, AS: ekstrẽmũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekstremalny

 przysł. ekstremalnie

 rzecz. ekstremala ż., ekstrema ż.

Wiktionary


ekstrener

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej tre­ne­rem

Wiktionary


ekstruder

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie prze­tła­cza­ją­ce okre­ślo­ną sub­stan­cje w wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze i od­po­wied­nim ci­śnie­niu przez dyszę w celu na­da­nia im od­po­wied­nie­go kształ­tu lub kon­sy­sten­cji

Wiktionary


ekstrudować

wy­tła­czać ter­mo­pla­stycz­nie ma­te­riał pod­da­ny wcze­śniej obrób­ce me­cha­nicz­nej


SJP.pl


ekstruzja

1. przet­wa­rza­nie ter­micz­no-ci­śnie­nio­we pro­duk­tów spo­żyw­czych (zboża, ro­śli­ny ole­i­ste, strącz­ko­we itp.);
2. ro­dzaj obrób­ki pla­stycz­nej me­ta­li i two­rzyw sztucz­nych;
3. wy­pływ magmy o wy­so­kiej lep­ko­ści na po­wierzch­nię Ziemi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ek­struz­ja lawy
  • ek­struz­ja (wy­ci­ska­nie) two­rzyw sztucz­nych
  • ek­struz­ja żyw­no­ści

Wikipedia


ekstruzyjny

→ ek­struz­ja


SJP.pl

Patrz:

ekstruzja

ekstrzecioligowiec

były trze­cio­li­go­wiec


SJP.pl


ekstrzecioligowy

były trze­cio­li­go­wy


SJP.pl


ekstubacja

usu­nię­cie rurki in­tu­ba­cyj­nej z tcha­wi­cy pa­cjen­ta


SJP.pl


ekstynkcja

1. osła­bie­nie na­tę­że­nia świa­tła w wy­ni­ku jego ab­sorp­cji przez oś­ro­dek;
2. w bio­lo­gii: pro­ces za­ni­ka­nia ga­tun­ku wsku­tek zmian śro­do­wi­sko­wych lub ewo­lu­cji; wy­mie­ra­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. miara zmniej­sza­nia się in­ten­syw­no­ści świa­tła prze­cho­dzą­ce­go przez oś­ro­dek

 (1.2) biol. pa­le­ont. wy­mar­cie ga­tun­ku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wy­mar­cie ga­tun­ku bio­lo­gicz­ne­go.
  • Ek­stynk­cja – op­ty­ka
  • ek­stynk­cję at­mos­fe­rycz­ną – jest przy­czy­ną mi­go­ta­nia gwiazd na nie­bie
  • ek­stynk­cję mię­dzyg­wia­zdo­wą
  • ek­stynk­cję mię­dzy­ga­lak­tycz­ną

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛksˈtɨ̃ŋkt͡sʲja, AS: ekstỹŋkcʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) absorbancja, gęstość optyczna

Wiktionary


ekstyrpacja

cał­ko­wi­te usu­nię­cie ja­kie­goś na­rzą­du, to­tal­na re­sek­cja


SJP.pl


ekstyrpator

ma­szy­na rol­ni­cza do usu­wa­nia chwa­stów; gra­cow­nik


SJP.pl


ekstyrpować

w me­dy­cy­nie: do­ko­nać, do­ko­ny­wać ek­styr­pa­cji - cał­ko­wi­te­go usu­nię­cia ja­kie­goś na­rzą­du


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­ek­styr­po­wać)

 (1.1) przest. rzad. wy­cią­gać lub wy­ry­wać wraz z ko­rze­nia­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ci­nał ka­sza­ki, bo­lącz­ki, wier­cił, prze­kłu­wał, ek­styr­po­wał, urzy­nał, przy­le­piał itd.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekstyrpator m., ekstyrpacja ż.

 czas. wyekstyrpować dk.

Wiktionary


eksudacja

1. wy­dzie­la­nie się wod­ni­ste­go soku z prze­kro­ju ko­rze­nia po od­cię­ciu ło­dy­gi na sku­tek ci­śnie­nia ko­rze­nio­we­go
2. pro­ces pa­ro­wa­nia i wy­sy­cha­nia gleby
3. two­rze­nie się ek­su­da­tu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wy­dzie­la­nie soku przez ko­rze­nie
  • Wie­trze­nie solne

Wikipedia


eksudat

1. sok wod­ni­sty wy­dzie­la­ją­cy się z prze­kro­ju ko­rze­nia po od­cię­ciu ło­dy­gi na sku­tek dzia­ła­nia ci­śnie­nia ko­rze­nio­we­go
2. wy­sięk wy­stę­pu­ją­cy w tkan­kach ob­ję­tych za­pa­le­niem


SJP.pl

Ek­su­dat – wy­dzie­li­na z ko­rze­ni ro­ślin, słu­żą­ca al­le­lo­pa­tii lub po­bie­ra­niu jonów z gleby.

Wikipedia


eksulant

daw­niej: wy­gna­niec, ba­ni­ta; eg­zu­lant, egzul, wy­wo­ła­niec


SJP.pl


eksurbanizacja

pro­ces nie­kon­tro­lo­wa­ne­go po­więk­sza­nia się miast; rur­ba­ni­za­cja, pe­ry­ur­ba­ni­za­cja


SJP.pl

Ek­sur­ba­ni­za­cja, roz­le­wa­nie się miast ( urban sprawl) – pro­ces po­sze­rza­nia się miej­skich te­ry­to­riów na ob­sza­ry o mniej in­ten­syw­nej ur­ba­ni­za­cji, ta­kich jak przed­mie­ścia i ob­sza­ry wiej­skie („rur­ba­ni­za­cja”), wy­ni­ka­ją­cy z ros­ną­ce­go za­lud­nie­nia. W odróż­nie­niu od pla­no­wej su­bur­ba­ni­za­cji, jest pro­ce­sem nie­kon­tro­lo­wa­nym, wy­ni­ka­ją­cym z po­py­tu na nowe bu­dow­nict­wo i szko­dzą­cych śro­do­wi­sku na­tu­ral­ne­mu prak­tyk de­we­lo­per­skich. To­wa­rzy­szy mu de­zin­du­stria­li­za­cja oraz de­gra­da­cja cen­trów miej­skich.

Wikipedia


ekswojskowy

były woj­sko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej woj­sko­wym

Wiktionary


eksykacja

osu­sza­nie i prze­cho­wy­wa­nie sub­stan­cji hi­gro­sko­pij­nych w ek­sy­ka­to­rze


SJP.pl


eksykat

na­u­ko­wo opra­co­wa­ny wykaz ziel­ni­ków ro­ślin, bę­dą­cy przed­mio­tem wy­mia­ny mię­dzy in­sty­tu­cja­mi bo­ta­nicz­ny­mi


SJP.pl

Ek­sy­kat lub ziel­nik grzy­bów – ko­lek­cja za­su­szo­nych grzy­bów. Dla po­dob­nej ko­lek­cji za­su­szo­nych ro­ślin używa się okre­śle­nia ziel­nik.

Ek­sy­ka­ty grzy­bów spo­rzą­dza się głów­nie w celu udo­ku­men­to­wa­nia zna­le­zi­ska. Za­cho­wa­ny ek­sy­kat poz­wa­la nawet po wielu la­tach na roz­strzy­gnię­cie wąt­pli­wo­ści co do pra­wi­dło­wo­ści oz­na­cze­nia ga­tun­ku.

Wikipedia


eksykator

na­czy­nie la­bo­ra­to­ryj­ne, za­wie­ra­ją­ce zwy­kle sub­stan­cję po­chła­nia­ją­cą wodę, słu­żą­ce do prze­cho­wy­wa­nia pró­bek w śro­do­wi­sku po­zba­wio­nym wil­go­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj na­czy­nia la­bo­ra­to­ryj­ne­go, słu­żą­ce­go do ochro­ny przed wil­go­cią;

Wiktionary

Ek­sy­ka­tor – na­czy­nie la­bo­ra­to­ryj­ne z gru­bo­ścien­ne­go szkła lub (rza­dziej) two­rzy­wa sztucz­ne­go, w kształ­cie głę­bo­kie­go garn­ka, szczel­nie za­my­ka­ne po­kry­wą z pła­skim szli­fem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta prób­ka jest hi­gro­sko­pij­na, mu­si­my trzy­mać ją w ek­sy­ka­to­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛksɨˈkatɔr, AS: eksykator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eksykacja ż.

Wiktionary


eksynit

skład­nik węgla zbu­do­wa­ny z za­rod­ni­ków ro­ślin pa­pro­cio­wych i na­błon­ków liści


SJP.pl


ekszakonnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto był daw­niej za­kon­ni­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. ekszakonnica ż.

Wiktionary


ekszapaśniczka

była za­pa­śnicz­ka


SJP.pl


ekszapaśnik

były za­pa­śnik


SJP.pl


eksżona

była żona; eks­mał­żon­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) była żona

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛɡzˈʒɔ̃na, AS: egzžõna

Wiktionary


eksżołnierz

były żoł­nierz


SJP.pl


ektaza

ek­taz­ja;
1. rzad­ko: roz­cią­gnię­cie, po­więk­sze­nie cze­goś;
2. w me­dy­cy­nie: po­więk­sze­nie ja­mo­we­go na­rzą­du ciała, np. żo­łąd­ka, os­krze­la;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­dłu­że­nie, np. krót­kiej sa­mo­gło­ski


SJP.pl


ektazja

ek­ta­za;
1. rzad­ko: roz­cią­gnię­cie, po­więk­sze­nie cze­goś;
2. w me­dy­cy­nie: po­więk­sze­nie ja­mo­we­go na­rzą­du ciała, np. żo­łąd­ka, os­krze­la;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­dłu­że­nie, np. krót­kiej sa­mo­gło­ski


SJP.pl


ektenia

bła­gal­na mod­lit­wa pra­wo­sław­na o wy­dłu­żo­nej, prze­cią­głej for­mie


SJP.pl

Ek­te­nia, gr. "Εκτενής", cs. ектенїѧ (wym. "jek­te­ni­ja") – ro­dzaj li­ta­nii, obec­nej w roz­ma­i­tych ry­tach Bo­skiej Li­tur­gii w Ko­ścio­łach wschod­nich. Skła­da się z ko­lej­nych wez­wań mod­li­tew­nych, śpie­wa­nych jest przez dia­ko­na lub ka­pła­na, a lud (lub chór) od­po­wia­da "Panie, zmi­łuj się" (cs.

Wikipedia


ektoblast

zew­nętrz­na war­stwa ko­mó­rek za­rod­ków zwie­rząt i ludzi; ek­to­der­ma


SJP.pl


ektoderma

1. zew­nętrz­na war­stwa ko­mó­rek za­rod­ków zwie­rząt i ludzi; ek­to­blast;
2. zew­nętrz­na war­stwa ciała ja­mo­chło­nów


SJP.pl

Ek­to­der­ma (łac. "ec­to­der­mis", z gr. "ektós" na zew­nątrz, "dérma" skóra), ek­to­blast – zew­nętrz­ny li­stek za­rod­ko­wy, war­stwa ko­mó­rek pow­sta­ją­ca w roz­wo­ju za­rod­ko­wym zwie­rząt w trak­cie róż­no­rod­nie za­cho­dzą­cej ga­stru­la­cji.

Z ek­to­der­my roz­wi­ja się zew­nętrz­ne po­kry­cie ciała, na­bło­nek je­li­ta przed­nie­go i tyl­ne­go, układ ner­wo­wy i na­rzą­dy zmy­słów.

Wikipedia


ektodermalny

→ ek­to­der­ma


SJP.pl

Patrz:

ektoderma

ektogeneza

ho­dow­la za­rod­ka poza or­ga­niz­mem matki


SJP.pl

Ek­to­ge­ne­za – tech­ni­ka umoż­li­wia­ją­ca roz­wój ludz­kich em­brio­nów poza or­ga­niz­mem ko­bie­ty ("in vitro") od za­płod­nie­nia do na­ro­dzin.

Au­to­rem tego ter­mi­nu jest ge­ne­tyk John B.S. Hal­da­ne[].

Wikipedia


ektohormon

wy­dzie­li­na gru­czo­łów żu­wacz­ko­wych matki pszcze­lej


SJP.pl

Ek­to­hor­mon [gr.] – wy­dzie­li­na gru­czo­łów żu­wacz­ko­wych matki pszcze­lej, zwa­bia­ją­ca trut­nie oraz peł­nią­ca funk­cję sku­pia­ją­co-in­for­ma­cyj­ną wobec ro­bot­nic, jed­no­cze­śnie ha­mu­ją­ca roz­wój ich jaj­ni­ków.

Wikipedia


ektoina

zwią­zek che­micz­ny wy­ko­rzy­sty­wa­ny w te­ra­pii cho­rób aler­gicz­nych oraz w ato­po­wym za­pa­le­niu skóry


SJP.pl

Ek­to­i­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny pro­du­ko­wa­ny na­tu­ral­nie przez kilka ga­tun­ków bak­te­rii.

Wikipedia


ektokarpus

krzacz­ko­wa­ty glon mor­ski z typu bru­nat­nic


SJP.pl


ektomikoryza

mi­ko­ry­za, w któ­rej strzęp­ki grzy­ba nie wra­sta­ją do wnę­trza ko­mó­rek mię­ki­szu kory pier­wot­nej ko­rze­nia; ek­to­my­ko­ry­za, mi­ko­ry­za zew­nętrz­na


SJP.pl


ektomikoryzowy

→ ek­to­mi­ko­ry­za; ek­to­my­ko­ry­zo­wy


SJP.pl


ektomorficzny

→ ek­to­mor­fia


SJP.pl

Patrz:

ektomorfia

ektomorfik

czło­wiek o szczu­płej bu­do­wie ciała i szyb­kiej prze­mia­nie ma­te­rii wa­run­ko­wa­nej przez hor­mo­ny tar­czy­cy


SJP.pl

Ek­to­mor­fik – typ syl­wet­ki wg ty­po­lo­gii Shel­do­na. Cha­rak­te­ry­zu­je się szczu­płą syl­wet­ką ciała, ni­skim po­zio­mem tkan­ki tłu­szczo­wej, mię­śnio­wej. Z uwagi na przy­spie­szo­ny me­ta­bo­lizm pro­ble­mem ek­to­mor­fi­ka jest utrzy­ma­nie oraz przy­bra­nie masy mię­śnio­wej.

Daw­niej ek­to­mor­fizm był czę­sty wśród na­sto­lat­ków, współ­cze­śnie z uwagi na niską ak­tyw­ność fi­zycz­ną oraz łatwy do­stęp do pro­duk­tów wy­so­ko­przet­wo­rzo­nych bo­ga­tych w ka­lo­rie spo­ty­ka­ny jest rza­dziej.

Wikipedia


ektomykoryza

my­ko­ry­za, w któ­rej strzęp­ki grzy­ba nie wra­sta­ją do wnę­trza ko­mó­rek mię­ki­szu kory pier­wot­nej ko­rze­nia; ek­to­mi­ko­ry­za, my­ko­ry­za zew­nętrz­na


SJP.pl

Ek­to­my­ko­ry­za lub my­ko­ry­za zew­nętrz­na (z grec­kie­go ἐκτός ektos, „na zew­nątrz”, μύκης mykes, „grzyb” i ῥίζα rhiza, „ko­rzeń”, w skró­cie EcM) – ro­dzaj my­ko­ry­zy, czyli związ­ku za­cho­dzą­ce­go po­mię­dzy sym­bion­tem grzy­bo­wym (zwa­nym my­ko­bion­tem) i ko­rze­nia­mi róż­nych ga­tun­ków ro­ślin.

Wikipedia


ektomykoryzowy

→ ek­to­my­ko­ry­za; ek­to­mi­ko­ry­zo­wy


SJP.pl


ektoparazyt

daw­niej: ek­to­pa­so­żyt (or­ga­nizm pa­so­żyt­ni­czy ży­ją­cy na ciele swego ży­wi­cie­la)


SJP.pl


ektopasożyt

or­ga­nizm pa­so­żyt­ni­czy ży­ją­cy na ciele swego ży­wi­cie­la, np. pchła, wesz


SJP.pl


ektopia

wro­dzo­ne prze­mie­szcze­nie, umiej­sco­wie­nie ja­kie­goś na­rzą­du w or­ga­niz­mie, od­le­głe od po­ło­że­nia pra­wi­dło­we­go


SJP.pl

Ek­to­pia (łac. "ec­to­pia", z gr. εκτοπία, prze­mie­szcze­nie) – wy­stę­po­wa­nie na­rzą­du lub tkan­ki w miej­scu innym niż fiz­jo­lo­gicz­ne.

Wikipedia


ektoplazma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. zew­nętrz­na, nie­ziar­ni­sta war­stwa cy­to­plaz­my po­ło­żo­na bez­poś­red­nio pod błoną ko­mór­ko­wą;

 (1.2) ezot. sub­stan­cja rze­ko­mo wy­do­by­wa­ją­ca się z ciała me­dium spi­ry­ty­stycz­ne­go pod­czas tran­su;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ek­to­plaz­ma (bio­lo­gia ko­mór­ki)
  • Ek­to­plaz­ma (pa­rap­sy­cho­lo­gia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ek­to­plaz­mie obec­ne są licz­ne mi­to­chon­dria, a także or­ga­nel­la obron­ne — tri­cho­cy­sty.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ektoplazmatyczny

Wiktionary


ektopowy

do­ty­czą­cy ek­to­pii - wro­dzo­ne­go prze­mie­szcze­nia, nie­pra­wi­dło­we­go umiej­sco­wie­nia się tkan­ki lub na­rzą­du (np. ciąża ek­to­po­wa (po­za­ma­cicz­na), ek­to­po­we po­ło­że­nie serca)


SJP.pl


ektotermia

utrzy­my­wa­nie tem­pe­ra­tu­ry ciała zwie­rzę­cia wyż­szej niż tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia dzię­ki zew­nętrz­nym źró­dłom cie­pła; eg­zo­ter­mia


SJP.pl


ektotermiczność

cecha zwie­rzę­cia zmie­nia­ją­ce­go tem­pe­ra­tu­rę ciała w za­leż­no­ści od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia; eg­zo­ter­micz­ność, zim­nokr­wi­stość, zmien­no­ciepl­ność, po­i­ki­lo­ter­mia, poj­ki­lo­ter­mia, po­i­ki­lo­ter­micz­ność


SJP.pl


ektotermiczny

o zwie­rzę­ciu: zmie­nia­ją­cy tem­pe­ra­tu­rę ciała w za­leż­no­ści od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia; zim­nokr­wi­sty, eg­zo­ter­micz­ny, zmien­no­ciepl­ny, po­i­ki­lo­ter­micz­ny, poj­ki­lo­ter­micz­ny


SJP.pl


ektotoksyna

tok­sy­na pro­du­ko­wa­na przez bak­te­rie, wy­da­la­na na zew­nątrz ich or­ga­niz­mu; eg­zo­tok­sy­na


SJP.pl


ektotroficzny

o pa­so­ży­tach: odży­wia­ją­cy się na ciele in­ne­go osob­ni­ka (ży­wi­cie­la)


SJP.pl


ektromelia

bar­dzo za­raź­li­wa cho­ro­ba roz­no­szo­na przez myszy


SJP.pl


ektropion

od­wi­nię­cie po­wie­ki z wy­ni­co­wa­niem na zew­nątrz błony ślu­zo­wej oka


SJP.pl

Ek­tro­pion, ek­tro­pium – od­wi­nię­cie po­wie­ki. Wy­stę­pu­je u ludzi, a także jako dzie­dzicz­na przy­pa­dłość do­ty­ka­ją­ca psy du­żych ras, mo­gą­ca spo­wo­do­wać dłu­gotr­wa­łe draż­nie­nie ro­gów­ki, w wy­ni­ku czego może dojść do jej usz­ko­dze­nia. Po­dob­nie skut­ki po­wo­du­je en­tro­pion.

Wikipedia


ektropium

wy­wi­nię­cie po­wie­ki na zew­nątrz; ek­tro­pion


SJP.pl


ekum.

skrót od: eku­me­nizm, eku­me­nicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. eku­me­nizm, eku­me­nicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekumenizm mrz., ekumeniczność ż.

 przym. ekumeniczny

Wiktionary


ekumena

1. ob­sza­ry kuli ziem­skiej stale za­miesz­ka­ne i wy­ko­rzy­sty­wa­ne go­spo­dar­czo przez czło­wie­ka; po­ję­cie prze­ciw­staw­ne ane­ku­me­nie;
2. w sta­ro­żyt­no­ści: za­miesz­ka­ne kraje, znane po­dróż­ni­kom grec­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. ob­szar stale za­miesz­ka­ny i wy­ko­rzy­sty­wa­ny go­spo­dar­czo przez czło­wie­ka

 (1.2) hist. ob­szar znany w sta­ro­żyt­no­ści Gre­kom

Wiktionary

Eku­me­na (z οἰκουμένη "oi­ko­u­me­ne" – świat za­lud­nio­ny) – ob­sza­ry na kuli ziem­skiej stale za­miesz­ka­ne i wy­ko­rzy­sty­wa­ne go­spo­dar­czo przez czło­wie­ka.

Po­cząt­ko­wo za eku­me­nę uwa­ża­no tylko ob­szar znany lud­no­ści kręgu śró­dziem­no­mor­skie­go. Ob­sza­ry niez­na­ne uwa­ża­ne były błęd­nie za nie­za­miesz­ka­ne i na­zy­wa­no ją ane­ku­me­ną. Od wielu wie­ków, zwła­szcza od epoki wiel­kich od­kryć ge­o­gra­ficz­nych, a także wraz z po­stę­pem tech­nicz­nym, eku­me­na po­więk­sza się kosz­tem ane­ku­me­ny.

Wikipedia


ekumenia

wspól­no­ta chrze­ści­jań­ska; chrze­ści­jań­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. filoz. nurt świa­to­po­glą­do­wy pro­kla­mu­ją­cy po­ro­zu­mie­nie mię­dzy wyz­na­nia­mi chrze­ści­jań­ski­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kle­ry­cy poz­na­ją hi­sto­rię eku­me­nii pod­czas spe­cjal­ne­go kursu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekumenizm

Wiktionary


ekumenicznie

przy­słó­wek

 (1.1) wła­ści­wie dla eku­me­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekumenista mos., ekumenizm mrz., ekumeniczność ż.

 przym. ekumeniczny

Wiktionary


ekumeniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co eku­me­nicz­ne; eku­me­nicz­ny cha­rak­ter cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekumenista mos., ekumenizm mrz.

 przym. ekumeniczny

 przysł. ekumenicznie

 skr. ekum.

Wiktionary


ekumeniczny

→ eku­me­nia, → eku­me­nizm


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. po­wszech­ny, ot­war­ty

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) rel. zwią­za­ny z eku­me­niz­mem, do­ty­czą­cy eku­me­niz­mu

Wiktionary

Patrz:

ekumenia, → ekumenizm

Przykłady

 (1.1) O eku­me­nicz­nym cha­rak­te­rze fe­sti­wa­lu świad­czy fakt, że za­pre­zen­to­wa­no rów­nież filmy az­ja­tyc­kie i au­stra­lij­skie.

 (2.1) Pa­pież wspie­rał dia­log eku­me­nicz­ny pod­czas swego dłu­gie­go pon­ty­fi­ka­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekumenista mos., ekumenizm mrz., ekumeniczność ż.

 przysł. ekumenicznie

 skr. ekum.

Wiktionary


ekumenista

zwo­len­nik, pro­pa­ga­tor eku­me­niz­mu, ruchu w chrze­ści­jań­stwie dą­żą­ce­go do przy­wró­ce­nia jed­no­ści wszyst­kich wyz­nań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pro­pa­ga­tor eku­me­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekumenizm mrz., ekumeniczność ż.

 przym. ekumeniczny

 przysł. ekumenicznie

Wiktionary


ekumenistka

→ eku­me­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

ekumenista

ekumenizacja

cza­sow­nik

 (1.1) rel. kośc. filoz. dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu pro­mo­wa­nie jed­no­ści mię­dzy ko­ścio­ła­mi lub re­li­gia­mi

Wiktionary


ekumenizm

ruch w chrze­ści­jań­stwie dą­żą­cy do przy­wró­ce­nia jed­no­ści wszyst­kich wyz­nań w ra­mach jed­ne­go Ko­ścio­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. kośc. filoz. nurt świa­to­po­glą­do­wy pro­kla­mu­ją­cy po­ro­zu­mie­nie mię­dzy wyz­na­nia­mi;

Wiktionary

Eku­me­nizm lub ruch eku­me­nicz­ny (z gr. οικουμένη "oi­ku­me­ne" „za­miesz­ka­na zie­mia”) – ruch po­mię­dzy róż­ny­mi tra­dy­cja­mi chrze­ści­jań­stwa dą­żą­cy do roz­wi­nię­cia bliż­szej współ­pra­cy i lep­sze­go zro­zu­mie­nia. Głów­nym na­rzę­dziem eku­me­niz­mu jest dia­log i wspól­na mod­lit­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Duch eku­me­niz­mu na­le­ży do waż­niej­szych prak­tyk współ­czes­ne­go chrze­ści­jań­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekumenista mos., ekumeniczność ż.

 przym. ekumeniczny

 przysł. ekumenicznie

 skr. ekum.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ruch ekumeniczny

Wiktionary


ekuz

skró­to­wiec

 (1.1) = adm. Eu­ro­pej­ska Karta Ubez­pie­cze­nia Zdro­wot­ne­go;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛkus, AS: ekus

Wiktionary


ekw.

skrót od: ek­wi­wa­lent


SJP.pl


ekwador

pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej ze sto­li­cą w Quito; Re­pu­bli­ka Ek­wa­do­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej ze sto­li­cą w Quito;

Wiktionary

Ek­wa­dor (Re­pu­bli­ka Ek­wa­do­ru; Ecu­a­dor, República del Ecu­a­dor) – pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej po­ło­żo­ne nad Oce­a­nem Spo­koj­nym, jedno z czte­rech państw pow­sta­łych w wy­ni­ku roz­pa­du Wiel­kiej Ko­lum­bii w 1830 r. Są­sia­du­je od pół­no­cy z Ko­lum­bią, a od po­łud­nia z Peru. W skład Ek­wa­do­ru wcho­dzą także po­ło­żo­ne na Oce­a­nie Spo­koj­nym Wyspy Ga­la­pa­gos – są jego naj­więk­szą atrak­cją tu­ry­stycz­ną. Nazwa kraju po­cho­dzi od hisz­pań­skie­go słowa oz­na­cza­ją­ce­go rów­nik.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ek­wa­dor leży na rów­ni­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈkfadɔr, AS: ekfador

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ekwadorczyk mos., Ekwadorka ż., ekwadorskość ż.

 przym. ekwadorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Ekwadoru

Wiktionary


ekwadorczyk

oby­wa­tel Ek­wa­do­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ek­wa­do­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znasz oso­bi­ście ja­kie­goś sław­ne­go Ek­wa­dor­czy­ka?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkfaˈdɔrt͡ʃɨk, AS: ekfadorčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ekwador mrz.

:: fż. Ekwadorka ż.

 przym. ekwadorski

Wiktionary


ekwadorka

oby­wa­tel­ka Ek­wa­do­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ek­wa­do­ru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkfaˈdɔrka, AS: ekfadorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ekwador mrz.

:: fm. Ekwadorczyk mos.

 przym. ekwadorski

Wiktionary


ekwadorski

zwią­za­ny z Ek­wa­do­rem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Ek­wa­dor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkfaˈdɔrsʲci, AS: ekfadorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ekwador mrz., Ekwadorczyk mos., Ekwadorka ż.

Wiktionary


ekwans

w ge­o­cen­trycz­nej te­o­rii Pto­le­me­u­sza: punkt, wzglę­dem któ­re­go pla­ne­ta ma stałą pręd­kość ką­to­wą; ek­want, punkt wy­rów­naw­czy


SJP.pl


ekwant

w ge­o­cen­trycz­nej te­o­rii Pto­le­me­u­sza: punkt, wzglę­dem któ­re­go pla­ne­ta ma stałą pręd­kość ką­to­wą; ek­wans, punkt wy­rów­naw­czy


SJP.pl

Ek­want, punkt wy­rów­naw­czy (łac. "Punc­tum ae­qu­ans") – po­ję­cie wpro­wa­dzo­ne do te­o­rii ge­o­cen­trycz­nej przez Pto­le­me­u­sza, poz­wa­la­ją­ce na do­kład­niej­szy opis ruchu pla­net. Był to punkt po­ło­żo­ny na linii łą­czą­cej śro­dek koła de­fe­ren­tu i Zie­mię, wzglę­dem któ­re­go ciało nie­bie­skie (lub epi­cykl, po któ­rym się po­ru­sza­ło) miało stałą pręd­kość ką­to­wą.

Wikipedia


ekwator

daw­niej: rów­nik (ziem­ski)


SJP.pl


ekwatorial

daw­niej: te­le­skop umie­szczo­ny na urzą­dze­niu umoż­li­wia­ją­cym cią­głą ob­ser­wa­cję obiek­tu astro­no­micz­ne­go, zmie­nia­ją­ce­go swe po­ło­że­nie wsku­tek ruchu do­bo­we­go; ek­wa­to­riał


SJP.pl


ekwatorialny

→ ek­wa­tor; rów­ni­ko­wy


SJP.pl


ekwatoriał

te­le­skop umie­szczo­ny na urzą­dze­niu umoż­li­wia­ją­cym cią­głą ob­ser­wa­cję obiek­tu astro­no­micz­ne­go, zmie­nia­ją­ce­go swe po­ło­że­nie wsku­tek ruchu do­bo­we­go; ek­wa­to­rial (daw­niej)


SJP.pl


ekwici

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: grupa spo­łecz­na o wy­so­kim sta­tu­sie ma­te­rial­nym


SJP.pl

Zo­bacz też: Eques (licz­ba mnoga Equ­i­tes).

Ek­wi­ci (łac. "equ­i­tes", l.poj. "eques") – śred­nio za­moż­na rzym­ska klasa spo­łecz­na, w skład któ­rej wcho­dzi­li kupcy, przed­się­bior­cy, ban­kie­rzy, po­sia­da­ją­cy ma­jąt­ki o war­to­ści mi­ni­mum 400 000 se­ster­ców (III w.

Wikipedia


ekwicki

→ ek­wi­ta, → ek­wi­ci


SJP.pl

Patrz:

ekwita, → ekwici

ekwidensytometria

me­to­da fo­to­gra­ficz­na


SJP.pl


ekwidystanta

linia na mapie łą­czą­ca punk­ty o jed­na­ko­wej od­le­gło­ści od okre­ślo­ne­go punk­tu, linii lub ob­sza­ru, np. o jed­na­ko­wej od­le­gło­ści od brze­gu je­zio­ra, od gra­ni­cy pań­stwo­wej


SJP.pl

Ar­ty­kuł przed­sta­wia dwa zna­cze­nia po­ję­cia ek­wi­dy­stan­ta.

Wikipedia


ekwilibrysta

gim­na­styk upra­wia­ją­cy ek­wi­li­bry­sty­kę, sztu­kę cyr­ko­wą obej­mu­ją­cą ćwi­cze­nia wy­ma­ga­ją­ce za­cho­wa­nia rów­no­wa­gi w utrud­nio­nych wa­run­kach (cho­dze­nie po linie, wol­ty­żer­ka itp.); akro­ba­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) akro­ba­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekwilibrystyka ż.

Wiktionary


ekwilibrystka

ar­tyst­ka cyr­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) akro­bat­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekwilibrystyka ż.

Wiktionary


ekwilibrystyczny

1. wy­jąt­ko­wo zręcz­ny,
2. zwią­za­ny ze sztu­ką cyr­ko­wą obej­mu­ją­cą ćwi­cze­nia wy­ma­ga­ją­ce za­cho­wa­nia rów­no­wa­gi w utrud­nio­nych wa­run­kach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ek­wi­li­bry­sty­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekwilibrystyka ż.

Wiktionary


ekwilibrystyka

1. akro­ba­tycz­ne ćwi­cze­nia gim­na­stycz­ne, po­le­ga­ją­ce na za­cho­wa­niu rów­no­wa­gi w utrud­nio­nych wa­run­kach, np. na linie
2. po­tocz­nie: zręcz­ność la­wi­ro­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­cho­wy­wa­nie rów­no­wa­gi w trud­nych wa­run­kach, np. na linie

 (1.2) zręcz­ne wy­po­wia­da­nie się

Wiktionary

Ek­wi­li­bry­sty­ka – ga­tu­nek akro­ba­cji cyr­ko­wych po­le­ga­ją­cych na wy­ko­ny­wa­niu ćwi­czeń gim­na­stycz­nych przy jed­no­czes­nym utrzy­my­wa­niu rów­no­wa­gi. Ek­wi­li­bry­sta utrzy­mu­je rów­no­wa­gę w wa­run­kach ce­lo­wo utrud­nio­nych, np. tzw. "stój­ka" lub ba­lans, "wałki".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy­tam kro­ni­kę sek­cji ek­wi­li­bry­sty­ki ro­we­ro­wej na mo­no­cy­klach.

 (1.2) Cała ek­wi­li­bry­sty­ka tego wy­kła­du sta­nie nam w oczach do­pie­ro, gdy skon­sta­tu­je­my, że…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkfʲilʲiˈbrɨstɨka, AS: ekfʹilʹibrystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekwilibrysta m., ekwilibrystka ż.

 przym. ekwilibrystyczny

 przysł. ekwilibrystycznie

Wiktionary


ekwinokcjalny

w astro­no­mii: rów­no­noc­ny


SJP.pl


ekwinokcjum

chwi­la, w któ­rej Słoń­ce prze­cho­dzi przez jeden z dwóch punk­tów prze­cię­cia się eklip­ty­ki z rów­ni­kiem nie­bie­skim; rów­no­noc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) astr. rów­no­noc, zrów­na­nie dnia i nocy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkfʲĩˈnɔkt͡sʲjũm, AS: ekfʹĩnokcʹi ̯ũm

Wiktionary


ekwipartycja

ek­wi­par­ty­cja ener­gii - rów­no­mier­ny roz­kład ener­gii ki­ne­tycz­nej na wszyst­kie stop­nie swo­bo­dy czą­stek ciała


SJP.pl


ekwipaż

1. prze­sta­rza­le: lekki, luk­su­so­wy po­jazd konny
2. ek­wi­pu­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. ro­dzaj lek­kie­go po­wo­zu, po­ja­zdu kon­ne­go z za­przę­giem, znany w XIX wieku;

 (1.2) daw. za­ło­ga okrę­tu

Wiktionary

Ek­wi­paż (fr. "équiper") – ro­dzaj luk­su­so­we­go, lek­kie­go po­wo­zu, po­ja­zdu kon­ne­go z za­przę­giem, znany w XIX wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈkfʲipaʃ, AS: ekfʹipaš

Wiktionary


ekwipolentny

rów­no­waż­ny, rów­no­rzęd­ny;
1. równy lub po­dob­ny pod wzglę­dem zna­cze­nia, siły, moż­li­wo­ści;
2. w lo­gi­ce, o dwóch zda­niach, twier­dze­niach: da­ją­cy się wy­wieść jeden z dru­gie­go


SJP.pl


ekwipotencjalność

→ ek­wi­po­ten­cjal­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

Wikipedia

Patrz:

ekwipotencjalny

ekwipotencjalny

po­wierzch­nie lub linie ek­wi­po­ten­cjal­ne - zbio­ry punk­tów o sta­łym po­ten­cja­le (np. elek­trycz­nym)


SJP.pl


ekwipować

wy­po­sa­żać w przed­mio­ty i urzą­dze­nia nie­zbęd­ne przy pod­ję­tej dzia­łal­no­ści


SJP.pl


ekwipunek

ogół rze­czy sta­no­wią­cych czy­jeś wy­po­sa­że­nie lub za­o­pa­trze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rze­czy, które sta­no­wią czy­jeś wy­po­sa­że­nie na wy­pra­wę lub po­dróż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Żoł­nier­ski” obóz był praw­dzi­wą lek­cją hi­sto­rii: mun­du­ry, ek­wi­pu­nek, broń, po­ja­zdy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkfʲiˈpũnɛk, AS: ekfʹipũnek

Wiktionary


ekwipunkowy

→ ek­wi­pu­nek


SJP.pl

Patrz:

ekwipunek

ekwita

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: żoł­nierz słu­żą­cy w ka­wa­le­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. żoł­nierz jazdy rzym­skiej, w cza­sach re­pu­bli­ki po­cho­dzą­cy zwy­kle z wyż­szych warstw spo­łecz­nych

 (1.2) hist. czło­nek śred­nio­za­moż­nej rzym­skiej klasy spo­łecz­nej zło­żo­nej z kup­ców, przed­się­bior­ców czy ban­kie­rów;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ekwicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rycerz

Wiktionary


ekwitacja

daw­niej: nauka jazdy kon­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. umie­jęt­ność jazdy kon­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Pan Pła­chet­ko nic nie robił, nie ro­bi­łem i ja nic. Po­lo­wa­łem, jeź­dzi­łem konno.“ — „Ni­cze­go się nie na­u­czy­łem, wy­ją­wszy fech­tun­ku, tańcu i ek­wi­ta­cji… (…)“.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛkfʲiˈtat͡sʲja, AS: ekfʹitacʹi ̯a

Wiktionary


ekwiwalencja

rów­noz­nacz­ność, rów­no­waż­ność


SJP.pl


ekwiwalencyjny

→ ek­wi­wa­len­cja


SJP.pl

Patrz:

ekwiwalencja

ekwiwalent

rów­no­war­tość, rzecz za­wie­ra­ją­ca w sobie war­tość innej rze­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzecz, która jest równa innej war­to­ścią

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ek­wi­wa­lent (Eq) – jed­nost­ka w che­mii
  • ek­wi­wa­lent (eko­no­mia)
  • ek­wi­wa­lent (lek­sy­ko­gra­fia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z po­wo­du skie­ro­wa­nia do pracy za gra­ni­cą, pra­cow­nik do­stał ek­wi­wa­lent pie­nięż­ny za nie­wy­ko­rzy­sta­ny urlop.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekwiwalentność ż.

 przym. ekwiwalentny

 przysł. ekwiwalentnie

Wiktionary


ekwiwalentniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ek­wi­wa­lent­nie


SJP.pl


ekwiwalentniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ek­wi­wa­lent­ny; bar­dziej ek­wi­wa­lent­ny


SJP.pl


ekwiwalentność

rół­no­war­tość, za­mien­ność np. to­wa­ru za towar


SJP.pl


ekwiwalentny

bę­dą­cy w rów­no­wa­dze z czymś; rów­no­waż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy tę samą war­tość; od­po­wia­da­ją­cy cze­muś pod wzglę­dem funk­cji lub zna­cze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekwiwalencja ż., ekwiwalent mrz., ekwiwalentność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równoważny

Wiktionary


ekwiwalentor

ele­ment lo­gicz­ny re­a­li­zu­ją­cy funk­cję lo­gicz­ną, któ­rej war­tość jest równa 1 wtedy i tylko wtedy, gdy wszyst­kie zmien­ne nie­za­leż­ne przyj­mu­ją tę samą war­tość


SJP.pl


ekwiwalentyzacja

prze­ka­zy­wa­nie cze­goś nie wprost, a za po­mo­cą od­po­wied­ni­ków, me­ta­for, kon­struk­cji słow­nych itp.


SJP.pl


ekwiwok

daw­niej: gra słów, ze­sta­wie­nie słów jed­na­ko­wo brzmią­cych, ale o róż­nym zna­cze­niu, dwuz­nacz­nik, ka­lam­bur; eki­wok


SJP.pl


ekwiwokacja

błąd ję­zy­ko­wo-lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na uży­ciu w jed­nym zda­niu lub wy­po­wie­dzi wy­ra­zu o dwóch róż­nych zna­cze­niach, kiedy lo­gi­ka zda­nia na­ka­zu­je uży­cie tego wy­ra­zu w jed­nym zna­cze­niu, np. Zło­dziej do­pu­ścił się kra­dzie­ży kozy (zwie­rzę­cia), więc po­szedł do kozy (do aresz­tu, ale może do tego zwie­rzę­cia?)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. błąd lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na uży­ciu słowa w dwóch róż­nych jego zna­cze­niach w jed­nej wy­po­wie­dzi;

 (1.2) wie­loz­nacz­ność wy­ra­zu spo­wo­do­wa­na ho­mo­ni­mią

Wiktionary

Ek­wi­wo­ka­cja (fr. "équivoque" – dwuz­nacz­nik z łac. "ae­qu­us" „równy, gład­ki”, "vox", dpn. "vocis" „głos, dźwięk, (wy)mowa”) – jeden z błę­dów lo­gicz­no-ję­zy­ko­wych, z grupy wie­loz­nacz­no­ści ak­tu­al­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czę­sto przy­czy­ną nie­po­ro­zu­mień, błę­dów ek­wi­wo­ka­cji oraz lo­go­ma­chii jest nieś­wia­do­mość, że to samo słowo, ma­ją­ce ugrun­to­wa­ne zna­cze­nie w mowie po­tocz­nej, może mieć w ja­kiejś dzie­dzi­nie wie­dzy zna­cze­nie zu­peł­nie inne, tech­nicz­ne, nie­kie­dy mocno róż­nią­ce się od po­tocz­ne­go.

 (1.1) (…) za­sad­ni­czą cechą ję­zy­ka po­e­tyc­kie­go Szym­bor­skiej są an­ty­no­mie, pa­ra­dok­sy, ok­sy­mo­ro­ny, wie­loz­nacz­ność wy­ra­żeń, ka­lam­bu­ry i ek­wi­wo­ka­cje, zna­czą­ce mil­cze­nia i wiele mó­wią­ce prze­mil­cze­nia.

Wiktionary


ekworyna

ro­dzaj biał­ka wskaź­ni­ko­we­go


SJP.pl


el

nazwa li­te­ry L


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry l/L

 (1.2) skrót nazwy sztucz­ne­go włó­kna ela­stan

Wiktionary

El – w mi­to­lo­gii uga­ryc­kiej naj­wyż­szy bóg ka­na­nej­ski, który we­dług tek­stów z Uga­ri­tu (XV–XIV wiek p.n.e.) był stwór­cą świa­ta, ojcem i przy­wód­cą bogów i ludzi – kró­lem i sę­dzią, straż­ni­kiem po­rząd­ku kos­micz­ne­go i po­li­tycz­ne­go, wspie­ra­ją­cym kró­lów w spra­wo­wa­niu wła­dzy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛl, AS: el

Wiktionary


ela

zdrob­nie­nie od: Elż­bie­ta (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., forma zdrob­nia­ła imie­nia Elż­bie­ta

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (2.1) bibl. imię|pol­ski|m.;

 (2.2) geogr. do­li­na na Sze­fe­li w Judei;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ela – zdrob­nie­nie imie­nia Elż­bie­ta
  • Ela – sta­ro­te­sta­men­to­wy król Iz­ra­lea
  • Ela – po­stać bi­blij­na za Sta­re­go Te­sta­men­tu, syn Ka­le­ba
  • ELA – Eu­ro­pej­ska Le­wi­ca An­ty­ka­pi­ta­li­stycz­na
  • ELA - Eu­ro­pej­ski So­jusz Le­wi­cy dla Ludzi i Pla­ne­ty
  • Ela – sin­gel grec­ko-nie­miec­kiej pio­sen­kar­ki An­dro­ma­che

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O! Ela, stra­ci­łaś przy­ja­cie­la.

 (1.1) Mam na imię Ela i je­stem har­cer­ką z Lądka-Zdro­ju.

 (2.1) Tirsa była sto­li­cą Sa­ma­rii za Baszy i Eli.

 (2.2) W Ela Dawid po­ko­nał har­cow­ni­ka Go­lia­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. Elżbieta ż., Elusia ż., Elka ż., Elżbietka ż., Elunia ż., Elżunia ż., Elcia ż., elżbietanka ż., elżbietanizm m., elżbietańskość ż., Elżbiecin m.

 (1.1) przym. elżbietański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Elusia, Elka, Elżbietka, Elunia, Elżunia, Elcia

 (2.2) Elah, Dolina Terebintu

Wiktionary


elaboracik

żar­to­bli­wie, iro­nicz­nie: nie­zbyt ob­szer­ne, niez­wy­kle do­kład­ne i zaz­wy­czaj nudne pi­sem­ne opra­co­wa­nie ja­kie­goś te­ma­tu, za­gad­nie­nia; wy­pra­co­wan­ko, opra­co­wan­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ela­bo­rat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ela­bo­rat, lecz tylko mały ela­bo­ra­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elaborat m.

Wiktionary


elaboracja

na­peł­nia­nie na­bo­jów ma­te­ria­ła­mi wy­bu­cho­wy­mi i łą­cze­nie ich po­szcze­gól­nych ele­men­tów w ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. łow. wpro­wa­dza­nie ła­dun­ku wy­bu­cho­we­go do wnę­trza sko­rup po­ci­sków, gło­wic lub na­bo­jów; także rze­mieśl­ni­cze przy­go­to­wy­wa­nie amu­ni­cji przez my­śli­wych;

 (1.2) psych. umy­sło­we przet­wa­rza­nie przys­wa­ja­nych in­for­ma­cji, po­le­ga­ją­ce na do­głęb­nej ana­li­zie ar­gu­men­tów lub świa­do­mym łą­cze­niu no­wych tre­ści z wcze­śniej zma­ga­zy­no­wa­ną wie­dzą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ela­bo­ra­cja – czyn­no­ści przy pro­duk­cji i przy­go­to­wa­niu do uży­cia amu­ni­cji
  • ela­bo­ra­cja – po­ję­cie z psy­cho­lo­gii oz­na­cza­ją­ce roz­wi­nię­cie ja­kiejś myśli lub te­ma­tu
  • Przet­wa­rza­nie ela­bo­ra­cyj­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sach wojny w za­kła­dzie zaj­mo­wa­no się ela­bo­ra­cją amu­ni­cji pi­sto­le­to­wej i ka­ra­bi­no­wej oraz przy­go­to­wy­wa­no bomby lot­ni­cze nawet o wadze 2 ton.

 (1.1) Wy­buch na­stą­pił pod­czas na­peł­nia­nia (tzw. ela­bo­ra­cji) ma­te­ria­łem wy­bu­cho­wym gra­na­tu prze­ciw­pan­cer­no-odłam­ko­we­go.

 (1.1) O skali kłu­sow­ni­czej dzia­łal­no­ści świad­czą zaś: ma­try­ca do pro­duk­cji śrutu, ma­szyn­ka do ela­bo­ra­cji na­bo­jów śru­to­wych, śrut o róż­nych śred­ni­cach i duża ilość amu­ni­cji…

 (1.2) Po­wią­za­niu przys­wa­ja­ne­go ma­te­ria­łu z wie­dzą już po­sia­da­ną służy stra­te­gia ela­bo­ra­cji. Opra­co­wu­je­my tekst po­przez wy­po­wia­da­nie myśli włas­ny­mi sło­wa­mi, po­da­wa­nie przy­kła­dów, po­szu­ki­wa­nie sko­ja­rzeń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elaborat mrz.

Wiktionary


elaboracyjny

→ ela­bo­ra­cja


SJP.pl

Patrz:

elaboracja

elaborat

ob­szer­ne, pi­sem­ne opra­co­wa­nie ja­kie­goś za­gad­nie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ob­szer­ne, pi­sem­ne opra­co­wa­nie za­gad­nie­nia, me­ry­to­rycz­nie po­praw­ne, ale po­zba­wio­ne twór­cze­go za­my­słu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. elaborować ndk.

 rzecz. elaboracik mrz., elaboracja ż., laboratorium n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. kobyła, cegła

Wiktionary


elaborować

opra­co­wy­wać, opra­co­wać coś mo­zol­nie; two­rzyć, stwo­rzyć ela­bo­rat


SJP.pl


elaidynowy

kwas ela­i­dy­no­wy - kwas tłu­szczo­wy typu omega-9


SJP.pl


elajomycyna

na­tu­ral­ny zwią­zek azowy wy­ko­rzy­sty­wa­ny w ce­lach lecz­ni­czych


SJP.pl


elajoplast

ciał­ko ko­mór­ki ro­ślin­nej po­zba­wio­ne barw­ni­ka, wy­spe­cja­li­zo­wa­ne w wyt­wa­rza­niu i gro­ma­dze­niu tłu­szczów za­pa­so­wych


SJP.pl

Ela­jo­plast – be­zbarw­ny le­u­ko­plast wy­stę­pu­ją­cy w ko­mór­kach ro­ślin­nych. Gro­ma­dzi ma­te­riał za­pa­so­wy w po­sta­ci tłu­szczów. Ela­jo­pla­sty obec­ne są szcze­gól­nie czę­sto u wą­tro­bow­ców i jed­no­li­ścien­nych.

Wy­stę­pu­ją w or­ga­nach prze­cho­wu­ją­cych ma­te­ria­ły za­pa­so­we w po­sta­ci tłu­szczów, mię­dzy in­ny­mi w na­sio­nach ole­i­stych.

Wikipedia


elajosom

zew­nętrz­na war­stwa na­sion ro­ślin z ro­dzi­ny fioł­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. zew­nętrz­na, mięk­ka war­stwa na­sio­na niek­tó­rych ro­ślin, bo­ga­ta w sub­stan­cje tłu­szczo­we i sta­no­wią­ca po­karm dla mró­wek;

Wiktionary

Ela­jo­som (gr. "élaion" – oliwa, "sōma" – ciało), ciał­ko mrów­cze, ciał­ko tłu­szczo­we – ob­fi­tu­ją­cy w tłu­szcze i wę­glo­wo­da­ny wy­ro­stek na­sion lub owo­ców niek­tó­rych ro­ślin. Sta­no­wi po­karm dla mró­wek, które przy­czy­nia­ją się w efek­cie do roz­prze­strze­nia­nia ta­kich dia­spor.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U wielu ga­tun­ków na­sio­na wyksz­tał­ca­ją ela­jo­so­my, które są zja­da­ne przez mrów­ki, przy czym na­sio­na nie są tra­wio­ne i dzię­ki wę­drów­kom mró­wek prze­no­szo­ne są na znacz­ne od­le­gło­ści.

Wiktionary


elam

sta­ro­żyt­ny kraj po­ło­żo­ny na te­re­nach zaj­mo­wa­nych współ­cze­śnie przez dwa osta­ny Iranu - Chu­ze­stan i Lu­re­stan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. sta­ro­żyt­ne pań­stwo i kra­i­na po­ło­żo­ne na te­re­nach obec­ne­go po­łud­nio­wo-za­chod­nie­go Iranu

Wiktionary

Elam – sta­ro­żyt­ne pań­stwo o struk­tu­rze fe­de­ra­cyj­nej, pow­sta­łe około 2400 roku p.n.e. na te­re­nach obec­ne­go po­łud­nio­wo-za­chod­nie­go Iranu (ostan Chu­ze­stan na gra­ni­cy z Ira­kiem) oraz gór­skiej pro­win­cji Lu­re­stan, się­ga­ją­cej aż do Bu­szehr nad Za­to­ką Per­ską. Naj­waż­niej­szym oś­rod­kiem Elamu była Suza (od­kry­ta w 1927), le­żą­ca na wschod­nim brze­gu rzeki Kar­che (sta­roż. Cho­a­spes).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Elam są­sia­do­wał z Su­me­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elamita mos., Elamitka ż., elamicki mrz.

 przym. elamicki

Wiktionary


elamici

lud z po­łud­nio­wo-za­chod­nie­go Iranu


SJP.pl

Ela­mi­ci – lud z po­łud­nio­wo-za­chod­nie­go Iranu, o nie­u­sta­lo­nym po­cho­dze­niu. Język ela­mic­ki, po­dob­nie jak su­me­ryj­ski trud­no po­wią­zać z ja­ką­kol­wiek grupą ję­zy­ko­wą (cza­sa­mi wska­zu­je się po­kre­wień­stwo z ję­zy­ka­mi dra­wi­dyj­ski­mi).

Pod ko­niec IV tys. p.n.e. wyt­wo­rzy­ły się, jak w są­sied­niej Me­zo­po­ta­mii, mia­sta-pań­stwa, które z cza­sem zo­sta­ły zjed­no­czo­ne w jed­no­li­te pań­stwo – Elam ze sto­li­cą w Suzie.

Wikipedia


elamicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sta­roż. zwią­za­ny z Ela­mem lub Ela­mi­ta­mi, do­ty­czą­cy Elamu lub Ela­mi­tów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ela­mic­ki;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elam mrz., Elamita mos., Elamitka ż.

Wiktionary


elamita

miesz­ka­niec Elamu (sta­ro­żyt­ne­go kraju)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. miesz­ka­niec Elamu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bi­blia mówi nam, że apo­sto­ło­wie mó­wi­li w ję­zy­kach Par­tów, Medów, Ela­mi­tów, Ka­pa­do­cjan, miesz­kań­ców Pontu, Me­zo­po­ta­mii, Judei, Azji, Rzymu, Krety, Egip­tu, Pam­fi­lii, Fry­gii i Libii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elam mrz., elamicki mrz.

:: fż. Elamitka ż.

 przym. elamicki

Wiktionary


elamitka

miesz­kan­ka Elamu (sta­ro­żyt­ne­go kraju)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. miesz­kan­ka Elamu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elam m., elamicki mrz.

:: fm. Elamita m.

 przym. elamicki

Wiktionary


elana

pol­skie włó­kno po­lie­stro­we


SJP.pl

Elana – nazwa hand­lo­wa włó­kien po­lie­stro­wych pro­du­ko­wa­nych z poli(te­ref­ta­la­nu ety­le­nu) (PET), tka­ni­na otrzy­my­wa­na z tych włó­kien rów­nież na­zy­wa­na jest elaną.

Wikipedia


eland

zwie­rzę z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich, naj­więk­sza z an­ty­lop; kanna


SJP.pl


elanobawełna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tka­ni­na po­lie­stro­wo-ba­weł­nia­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś kup upo­mi­nek świą­tecz­ny: ko­szu­le mę­skie z ela­no­ba­weł­ny jed­no­ko­lo­ro­wej i dru­ko­wa­nej, pi­ża­my mę­skie z fla­ne­li w paski i kratę.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elanobawełniany

Wiktionary


elanobawełniany

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z ela­no­ba­weł­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elanobawełna ż.

Wiktionary


elanolen

niem­ną­ca się tka­ni­na lnia­na z do­dat­kiem włó­kna po­lie­stro­we­go


SJP.pl


elanowełna

wełna z do­miesz­ką sztucz­ne­go włó­kna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tka­ni­na po­lie­stro­wo-weł­nia­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ceny trzy­czę­ścio­we­go gar­ni­tu­ru z ela­no­weł­ny to 700 - 1100 zło­tych. Na­to­miast na lnia­ną ka­mi­zel­kę trze­ba wydać 200 zło­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elanowełniany

Wiktionary


elanowełniany

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z ela­no­weł­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elanowełna ż.

Wiktionary


elanowy

uszy­ty z elany


SJP.pl


elantra

model sa­mo­cho­du marki Hy­un­dai


SJP.pl


elara

sa­te­li­ta Jo­wi­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) astr. księ­życ Jo­wi­sza;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elara (mi­to­lo­gia)
  • Elara (księ­życ)
  • Elara (bu­dy­nek)
  • El­la­lan, Elara
  • Elara Pic­tu­res

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Elara jest małym nie­po­zor­nym księ­ży­cem Jo­wi­sza, na­le­żą­cym do grupy Hi­ma­lii.

Wiktionary


elasmoterium

no­so­ro­żec ol­brzy­mi, ży­ją­cy w plej­sto­ce­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Elas­mot­he­rium|ref=tak., ro­dzaj pre­hi­sto­rycz­ne­go no­so­roż­ca;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju elas­mo­te­rium (1.1)

Wiktionary

Elas­mo­te­rium ("Elas­mot­he­rium") – wy­mar­ły ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny no­so­roż­co­wa­tych (Rhi­no­ce­ro­ti­dae), żył od 2,6 mln – 40 tys. lat temu.

Ety­mo­lo­gia: ελασμος "elas­mos" ‘płyta’; θηριον "thērion" ‘dzike zwie­rzę’, od θηρ "thēr", θηρος "thēros" ‘zwie­rzę’.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Elas­mo­te­rium żyło we wczes­nym plej­sto­ce­nie na te­re­nach obec­nej po­łud­nio­wej Rosji, Ukra­i­ny i Moł­da­wii.

Wiktionary


elasmozaur

ro­dzaj gada z rzędu plez­jo­za­u­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Elas­mo­sa­u­rus|ref=tak., ro­dzaj plez­jo­za­u­ra ży­ją­ce­go w póź­nej kre­dzie na te­re­nie Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju elas­mo­za­ur (1.1)

Wiktionary

Elas­mo­za­ur ("Elas­mo­sa­u­rus") – ro­dzaj plez­jo­za­u­ra ży­ją­ce­go w Ame­ry­ce Pół­noc­nej w kam­pa­nie (kreda późna), około 80,5 mi­lio­na lat temu. Pier­wszy okaz od­kry­to w 1867 w Kan­sas bli­sko Fort Wal­la­ce, wy­sła­no go do ame­ry­kań­skie­go pa­le­on­to­lo­ga Cope’a, który na jego pod­sta­wie wy­róż­nił nowy ro­dzaj i ga­tu­nek, ten ostat­ni naz­wał E.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Elas­mo­za­ur był pier­wszym roz­poz­na­nym człon­kiem tej grupy dłu­go­szy­ich plez­jo­za­u­rów.

Wiktionary


elastan

ela­stycz­ne włó­kno syn­te­tycz­ne; span­dex, lycra


SJP.pl


elastancja

miara sprę­ży­sto­ści ob­ję­to­ścio­wej płuc; opór sprę­ży­sty


SJP.pl


elastanowy

→ ela­stan


SJP.pl

Patrz:

elastan

elastaza

enzym pro­te­o­li­tycz­ny po­wo­du­ją­cy łą­cze­nie pę­che­rzy­ków płuc­nych i osta­tecz­nie ro­zed­mę płuc


SJP.pl

Ela­sta­za, (EC 3.4.21.37), to enzym na­le­żą­cy do grupy hy­dro­laz, a do­kład­niej - en­do­pep­ty­daz. W swoim cen­trum ak­tyw­nym za­wie­ra ami­nok­was se­ry­nę, tak więc jest za­li­cza­na do pro­te­az se­ry­no­wych. Ela­sta­za hy­dro­li­zu­je wią­za­nia pep­ty­do­we, w są­siedzt­wie któ­rych znaj­du­ją się ami­nok­wa­sy o ma­łych łań­cu­chach bocz­nych, np.

Wikipedia


elastik

ela­styk;
1. tka­ni­na z ela­stycz­ne­go włó­kna sztucz­ne­go;
2. wyrób z tej tka­ni­ny


SJP.pl

Ela­stik, rza­dziej ela­styk – dzia­ni­na z ela­stycz­nych włó­kien sztucz­nych lub wyrób z tejże dzia­ni­ny.

Wikipedia


elastiki

po­tocz­nie: spod­nie ela­stycz­ne; ela­sty­ki


SJP.pl


elastikowy

wy­ko­na­ny z ela­sti­ku


SJP.pl


elastil

przę­dza uzy­ski­wa­na w wy­ni­ku mo­dy­fi­ka­cji sti­lo­nu; tka­ni­na, dzia­ni­na z tej przę­dzy; ela­styl


SJP.pl


elastilowy

przy­miot­nik od: ela­stil


SJP.pl


elastografia

me­to­da dia­gno­stycz­na po­le­ga­ją­ca na po­mia­rze ela­stycz­no­ści tkan­ki przy po­mo­cy ul­tradź­wię­ków, sto­so­wa­na w dia­gno­sty­ce no­wot­wo­rów


SJP.pl


elastomer

po­li­me­rycz­ne two­rzy­wo (po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go lub otrzy­my­wa­ne syn­te­tycz­nie) o wła­ści­wo­ściach ela­stycz­nych w sze­ro­kim za­kre­sie tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl


elastomerowy

zwią­za­ny z ela­sto­me­rem


SJP.pl


elastometr

przy­rząd op­tycz­ny do wyz­na­cza­nia stop­nia odksz­tał­ce­nia


SJP.pl


elaston

1. ela­stycz­ne włó­kno po­liu­re­ta­no­we;
2. tka­ni­na z tego włó­kna


SJP.pl


elastooptyczny

przy­miot­nik od: ela­sto­op­ty­ka


SJP.pl


elastooptyka

doś­wiad­czal­na me­to­da wyz­na­cza­nia na­prę­żeń w przez­ro­czy­stych, bez­po­sta­cio­wych cia­łach ta­kich, jak szkło, ce­lu­lo­id, że­la­ty­na, ży­wi­ce akry­lo­we itp. przez prześ­wiet­la­nie ich lub ich mo­de­li świa­tłem spo­la­ry­zo­wa­nym; op­ty­ka na­prę­żeń


SJP.pl

Ela­sto­op­ty­ka – ze­spół metod doś­wiad­czal­nych do badań stanu na­prę­żeń i odksz­tał­ceń w cia­łach bez­po­sta­cio­wych, nor­mal­nie izo­tro­po­wych (m.in. szkło, poli(me­ta­kry­lan me­ty­lu), szkli­wa, po­li­me­ry, ce­lu­lo­id), wy­ka­zu­ją­cych pod ob­cią­że­niem wła­ści­wo­ści ani­zo­tro­po­we, prze­ja­wia­ją­ce się m.in.

Wikipedia


elastopatia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­ro­ba ob­ja­wia­ją­ca się wiot­ko­ścią sta­wów

Wiktionary

Ela­sto­pa­tia (na­le­żą­ca do cho­rób tkan­ki łącz­nej, CTD, con­nec­ti­ve tis­sue di­sor­der) – wro­dzo­na dys­funk­cja tkan­ki łącz­nej. Cho­ro­ba dzie­dzi­czo­na jest w spo­sób au­to­so­mal­ny re­ce­syw­ny. Na po­zio­mie ko­mór­ko­wym za­cho­dzi pro­duk­cja nie­pra­wi­dło­wej tkan­ki łącz­nej, za­wie­ra­ją­cej mniej­szą ilość włó­kien ko­la­ge­no­wych dru­gie­go typu, co w re­zul­ta­cie skut­ku­je pow­sta­niem tkan­ki o słab­szej wy­trzy­ma­ło­ści na roz­cią­ga­nie.

Wikipedia


elastoplast

nazwa hand­lo­wa pla­stra opa­trun­ko­we­go


SJP.pl


elastoplastyczny

ciało ela­sto­pla­stycz­ne: ciało stałe (metal lub two­rzy­wo sztucz­ne), które w pew­nych gra­ni­cach ob­cią­że­nia wy­ka­zu­je wła­ści­wo­ści pla­stycz­ne, a po­wy­żej nich jest cia­łem sprę­ży­stym


SJP.pl


elastor

1. ela­stycz­ny tor­len, pol­ska przę­dza uzy­ski­wa­na przez ter­micz­ną mo­dy­fi­ka­cję (tek­stu­ro­wa­nie) tor­le­nu, uży­wa­na do wy­ro­bów dzie­wiar­skich;
2. tka­ni­na, dzia­ni­na z przę­dzy o tej samej naz­wie


SJP.pl


elastorowy

zwią­za­ny z ela­sto­rem


SJP.pl


elastycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ela­stycz­ny, gięt­ko

 (1.2) przen. do­sto­so­wu­jąc się do wa­run­ków, do oko­licz­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uelastycznienie n., elastyczność ż.

 przym. elastyczny

Wiktionary


elastyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ela­stycz­nie


SJP.pl


elastyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ela­stycz­ny


SJP.pl


elastyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ela­stycz­ne

 (1.2) książk. przen. łat­wość przy­sto­so­wa­nia się do no­wych wa­run­ków, do nowej sy­tu­a­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ela­stycz­ność po­py­tu
  • Do­cho­do­wa ela­stycz­ność po­py­tu
  • Mie­sza­na ela­stycz­ność po­py­tu
  • Ce­no­wa ela­stycz­ność po­py­tu
  • Ela­stycz­ność po­da­ży
  • Ce­no­wa ela­stycz­ność po­da­ży
  • Flek­sy­bil­ność
  • Ela­stycz­ność ognia
  • Sprę­ży­stość
  • Ela­stycz­ność (po­li­me­ry)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nowy ma­te­riał łączy w sobie ela­stycz­ność i wy­trzy­ma­łość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: elastyčność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uelastycznienie n., elastyna ż., elaston m., elastil m.

 przym. elastyczny

 przysł. elastycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciągliwość, rozciągliwość

 (1.2) plastyczność

Wiktionary


elastyczny

gięt­ki, sprę­ży­sty; roz­cią­gli­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. gięt­ki, sprę­ży­sty

 (1.2) przen. łatwo się przy­sto­so­wu­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łem, ko­cha­nie, także ka­ma­sze na ka­u­czu­ko­wej po­desz­wie, ko­lo­ru kawy, za 180 zło­tych, ela­stycz­ne, mięk­kie i ele­ganc­kie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɨ, AS: elastyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uelastycznienie n., elastyczność ż., elastyna ż., elastik m.

 czas. uelastycznić, uelastyczniać

 przysł. elastycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciągliwy, giętki, plastyczny, rozciągliwy, sprężysty

Wiktionary


elastyk

ela­stik;
1. tka­ni­na z ela­stycz­ne­go włó­kna sztucz­ne­go;
2. wyrób z tej tka­ni­ny


SJP.pl


elastyka

po­tocz­nie:
1. ela­stycz­ność;
2. cecha sil­ni­ka poz­wa­la­ją­ca na jazdę w sze­ro­kim za­kre­sie obro­tów


SJP.pl


elastyki

po­tocz­nie: spod­nie ela­stycz­ne; ela­sti­ki


SJP.pl


elastyl

przę­dza uzy­ski­wa­na w wy­ni­ku mo­dy­fi­ka­cji sti­lo­nu; tka­ni­na, dzia­ni­na z tej przę­dzy; ela­stil


SJP.pl


elastylowy

przy­miot­nik od: ela­styl


SJP.pl


elastyna

biał­ko włó­kien­ko­we wcho­dzą­ce w skład tkan­ki łącz­nej, na­da­ją­ce ela­stycz­ność ścię­gnom, wią­za­dłom i ścia­nie aorty


SJP.pl

Ela­sty­na – hy­dro­fo­bo­we biał­ko struk­tu­ral­ne o bu­do­wie fi­bry­lar­nej (skle­ro­pro­te­i­na), które wy­stę­pu­je w tkan­ce łącz­nej. Jest głów­nym skład­ni­kiem ścię­gien, wię­za­deł, tkan­ki płuc­nej oraz ścian więk­szych na­czyń krwio­no­śnych. Ze wzglę­du na obec­ność ela­sty­ny tkan­ki w nią ob­fi­tu­ją­ce po roz­cią­gnię­ciu lub ści­śnię­ciu odzy­sku­ją swój pier­wot­ny kształt i wiel­kość (na przy­kład skóra).

Wikipedia


elastynowy

→ ela­sty­na


SJP.pl

Patrz:

elastyna

elat

1. mia­sto w po­łud­nio­wym Iz­ra­e­lu, nad za­to­ką Akaba;
2. miej­sce wspom­nia­ne po raz pier­wszy przez Moj­że­sza w cza­sie wę­drów­ki Iz­ra­e­li­tów z Egip­tu do Ziemi Obie­ca­nej;
3. bo­gi­ni wy­brze­ża mor­skie­go, utoż­sa­mia­na z pla­ne­tą Wenus i jej aspek­tem jako Gwia­zda Po­ran­na, po­cząt­ko­wo żona naj­wyż­sze­go boga Ela, póź­niej żona Baala


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elat – w mi­to­lo­gii uga­ryc­kiej bo­gi­ni wy­brze­ża mor­skie­go
  • Elat – mia­sto ze świa­ta Eli­za­beth A. Lynn
  • Elat – mia­sto bi­blij­ne

Wikipedia


elater

ela­stycz­na, hi­gro­sko­pij­na ko­mór­ka nit­ko­wa­na, ułat­wia­ją­ca roz­sie­wa­nie przez wiatr za­rod­ni­ków wą­tro­bow­ców; ela­te­ra, sprę­ży­ca


SJP.pl


elatera

ela­stycz­na, hi­gro­sko­pij­na ko­mór­ka nit­ko­wa­na, ułat­wia­ją­ca roz­sie­wa­nie przez wiatr za­rod­ni­ków wą­tro­bow­ców; ela­ter, sprę­ży­ca


SJP.pl


elativus

ela­ti­wus; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. sto­pień naj­wyż­szy przy­miot­ni­ka lub przy­słów­ka; su­per­la­ti­wus, su­per­la­ti­vus, su­per­la­tyw;
2. przy­miot­nik lub przy­słó­wek w stop­niu naj­wyż­szym; su­per­la­ti­wus, su­per­la­ti­vus, su­per­la­tyw;
3. przy­pa­dek za­leż­ny oz­na­cza­ją­cy kie­ru­nek ruchu z wnę­trza przed­mio­tu, m.in. w ję­zy­kach ugro­fiń­skich


SJP.pl

Ela­ti­vus – przy­pa­dek w ję­zy­kach aglu­ty­na­cyj­nych i flek­syj­nych oz­na­cza­ją­cy opu­szcze­nie przez de­sy­gnat pew­ne­go okre­ślo­ne­go obiek­tu. Wy­stę­pu­je w ję­zy­kach ugro­fiń­skich, zwła­szcza ję­zy­ku wę­gier­skim, ję­zy­ku estoń­skim i fiń­skim.

Wikipedia


elatiwus

ela­ti­vus; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. sto­pień naj­wyż­szy przy­miot­ni­ka lub przy­słów­ka; su­per­la­ti­wus, su­per­la­ti­vus, su­per­la­tyw;
2. przy­miot­nik lub przy­słó­wek w stop­niu naj­wyż­szym; su­per­la­ti­wus, su­per­la­ti­vus, su­per­la­tyw;
3. przy­pa­dek za­leż­ny oz­na­cza­ją­cy kie­ru­nek ruchu z wnę­trza przed­mio­tu, m.in. w ję­zy­kach ugro­fiń­skich


SJP.pl


elba

1. wyspa wło­ska na Morzu Tyr­reń­skim;
2. daw­niej: Łaba (rzeka w Cze­chach i Niem­czech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na Morzu Tyr­reń­skim, po­ło­żo­na mię­dzy Pół­wy­spem Ape­niń­skim a Kor­sy­ką;

Wiktionary

Elba ( Isola d'Elba) – trze­cia co do wiel­ko­ści wło­ska wyspa, po­ło­żo­na na Morzu Tyr­reń­skim, mię­dzy Pół­wy­spem Ape­niń­skim a Kor­sy­ką. Naj­więk­sza z Ar­chi­pe­la­gu Wysp To­skań­skich. Jest za­miesz­ka­na przez 31 592 miesz­kań­ców (dane z 2019).

Wyspa ma star­szą hi­sto­rię od sta­ro­żyt­ne­go Rzymu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Elbę zo­stał ze­sła­ny Na­po­le­on Bo­na­par­te.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛlba, AS: elba

Wiktionary


elbait

rzad­ki mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów;

Wiktionary

El­ba­it – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy tur­ma­li­nów. Mi­ne­rał rzad­ki.

Nazwa po­cho­dzi od wyspy Elby na Morzu Śró­dziem­nym, gdzie mi­ne­rał ten wy­stę­pu­je.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛlˈbajit, AS: elbai ̯it

Wiktionary


elbanka

miesz­kan­ka Elby


SJP.pl


elbańczyk

miesz­ka­niec Elby


SJP.pl


elbański

→ Elba


SJP.pl

Patrz:

Elba

elbik

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. karc. wie­lo­o­so­bo­wa gra kar­cia­na, po­pu­lar­na w XVIII-XIX wieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) grali w el­bi­ka, po­le­wa­jąc to suche dosyć za­trud­nie­nie wi­śniów­ką i pon­czy­kiem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwunasty, elbacwelba (elbecwelbe), halbecwelwe, halbik

Wiktionary


elbl.

skrót od: el­blą­ski


SJP.pl


elbląg

rzeka i mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Pol­sce;

 (1.2) geogr. hy­dron. rzeka w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim prze­pły­wa­ją­ca przez El­bląg (1.1);

 (1.3) geogr. adm. gmina w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;

Wiktionary

El­bląg ( El­bin­ga, El­bin­gum, El­bin­gus; niem. El­bing) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w pół­noc­nej Pol­sce. Sie­dzi­ba władz po­wia­tu el­blą­skie­go i gminy wiej­skiej El­bląg, ale mia­sto nie wcho­dzi w ich skład, sta­no­wiąc odręb­ną jed­nost­kę sa­mo­rzą­du te­ry­to­rial­ne­go. Od 1992 sto­li­ca die­cez­ji el­blą­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ubie­gło­rocz­nej edy­cji kon­kur­su Ko­men­da Miej­ska Po­li­cji w El­blą­gu otrzy­ma­ła wy­róż­nie­nie.

 (1.1) Od dwa ty­sią­ce pier­wsze­go roku miesz­kam w El­blą­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛlblɔ̃ŋk, AS: elblõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elblążanin mos., elblążanka ż.

 przym. elbląski, podelbląski

Wiktionary


elbląski

zwią­za­ny z El­blą­giem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy El­blą­ga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­spek­cja Hand­lo­wa skon­tro­lo­wa­ła kon­ser­wy w du­żych skle­pach el­blą­skich i pa­słęc­kich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elbląg mrz., elblążanin mos., elblążanka ż.

Wiktionary


elbląskie

zwią­za­ny z El­blą­giem


SJP.pl


elblążanin

miesz­ka­niec El­blą­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec El­blą­ga

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z El­blą­ga, uro­dzo­na w El­blą­gu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elbląg mrz.

:: fż. elblążanka ż.

 przym. elbląski

Wiktionary


elblążanka

miesz­kan­ka El­blą­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka El­blą­ga

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z El­blą­ga, uro­dzo­na w El­blą­gu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elbląg mrz.

:: fm. elblążanin mos.

 przym. elbląski

Wiktionary


elbrus

masyw wul­ka­nicz­ny w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­wyż­szy szczyt Ka­u­ka­zu;

Wiktionary

Nie mylić z: El­burs.

El­brus ( Эльбрус "El­brus", Минги тау "Mingi tau") – naj­wyż­szy szczyt Ka­u­ka­zu o wy­so­ko­ści 5642 m n.p.m. Po­ło­żo­ny jest na te­re­nie Ka­bar­do-Bał­ka­rii w Rosji nie­da­le­ko gra­ni­cy z Gruz­ją. Jest naj­wyż­szym szczy­tem Rosji. W za­leż­no­ści od in­ter­pre­ta­cji prze­bie­gu gra­ni­cy Eu­ro­pa-Azja jest za­li­cza­ny do Ko­ro­ny Ziemi jako naj­wyż­szy szczyt Eu­ro­py.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) El­brus jest wy­ga­słym wul­ka­nem, pra­wie w ca­ło­ści po­kry­tym obec­nie lo­dow­ca­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛlbrus, AS: elbrus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elbruski

Wiktionary


elbruski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z El­bru­sem, do­ty­czą­cy El­bru­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elbrus mrz.

Wiktionary


elburs

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pasmo gór­skie na Wy­ży­nie Irań­skiej w pół­noc­nym Ira­nie;

Wiktionary

Nie mylić z: El­brus.

Na tę stro­nę wska­zu­je „Al­borz”. Zo­bacz też: Al­borz – ostan w Ira­nie.

El­burs (pers. البرز, "Al­borz") – pasmo gór­skie w pół­noc­nym Ira­nie, w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Wy­ży­ny Irań­skiej. Od Morza Ka­spij­skie­go od­dzie­lo­ne wąską Ni­zi­ną Po­łud­nio­wo­ka­spij­ską. Naj­wyż­szym szczy­tem jest De­ma­wend, który wzno­si się na wy­so­kość 5604 m n.p.m.

Wikipedia


elcedek

po­tocz­nie: mo­ni­tor lub te­le­wi­zor LCD


SJP.pl


elcia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Elż­bie­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wie­ziesz cioci Elci tro­chę owo­ców i na­po­je do szpi­ta­la.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elżbietańczyk mos., elżbietanin mos., Elżunia ż., elżbietanizm mrz., Elżbieta ż., Elunia ż., Ela ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ela, Elunia, Elka, Elżbieta, Elżunia, Elżbietka, Elusia

Wiktionary


eldorado

prze­no­śnie:
1. kra­i­na szczę­śli­wo­ści, do­bro­by­tu; raj; ar­ka­dia, eden;
2. ko­rzyst­ne wa­run­ki do pow­sta­nia, roz­wo­ju cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) raj na ziemi, mi­tycz­ny kraj szczę­ścia i bo­gact­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • El­do­ra­do – książ­ka dla dzie­ci au­tor­stwa Marka Pro­bo­sza
  • El­do­ra­do – film z 2012
  • El­do­ra­do – szwaj­car­sko-nie­miec­ki film z 2018
  • El­do­ra­do – wiersz ame­ry­kań­skie­go poety ro­man­tycz­ne­go Ed­ga­ra Al­la­na Poego
  • El­do­ra­do – ame­ry­kań­skie stu­dio na­gra­nio­we w Bur­bank, Los An­ge­les
  • El­do­ra­do – album mu­zycz­ny Neila Yo­un­ga
  • El­do­ra­do – A Symp­ho­ny by the Elec­tric Light Or­che­stra – album mu­zycz­ny ze­spo­łu Elec­tric Light Or­che­stra
  • „El­do­ra­do” – sin­gel Sanah i Darii Za­wia­łow
  • El­do­ra­do – mia­sto w sta­nie Wik­to­ria, w Au­stra­lii
  • El­do­ra­do – mia­sto w pro­win­cji Mi­sio­nes w Ar­gen­ty­nie
  • El­do­ra­do – de­par­ta­ment (jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na) w Ar­gen­ty­nie
  • El­do­ra­do − mia­sto w sta­nie Mato Gros­so do Sul w Bra­zy­lii

Wikipedia


elea

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • zdrob­nie­nie od Ele­o­no­ry
  • Velia (obec­nie Ascea) – sta­ro­żyt­ne grec­kie mia­sto w Kam­pa­nii
  • Novi Velia – mia­sto w Kam­pa­nii
  • Elea – sieć hand­lo­wa

Wikipedia


eleaci

przed­sta­wi­ciel grec­kiej szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej z VI-V w. p.n.e.


SJP.pl


eleacki

przy­miot­nik od: ele­a­ta


SJP.pl


elear

wo­jow­nik wy­zy­wa­ją­cy prze­ciw­ni­ków do walki w po­je­dyn­kę przed roz­po­czę­ciem bitwy


SJP.pl


eleata

przed­sta­wi­ciel grec­kiej szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej z VI-V w. p.n.e.


SJP.pl


eleatyzm

kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na, we­dług któ­rej praw­dzi­we byty są stałe, niez­mien­ne i poz­na­wal­ne tylko po­przez my­śle­nie, a nie ob­ser­wa­cję czy doś­wiad­cze­nie; szko­ła elej­ska


SJP.pl


eleazar

imię mę­skie


SJP.pl

Zo­bacz też: Ele­a­zar (imię) i Ele­a­zar (mę­czen­nik).

Ele­a­zar – po­stać bi­blij­na wy­stę­pu­ją­ca w Sta­rym Te­sta­men­cie, syn Aa­ro­na i jego żony Eli­sze­by, ar­cy­ka­płan. Miał trzech braci: Na­da­ba, Ita­ma­ra i Abihu. Jego synem był Pin­chas. Ele­a­zar zmarł w tym samym cza­sie co Jozue, a po­cho­wa­no go w mie­ście Ga­ba­ta

Wikipedia


electro

[czy­taj: elek­tro] ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

Elec­tro (rów­nież elec­tro-funk) – ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej i wczes­ne­go hip-hopu pow­sta­ły w la­tach 80., kształ­to­wa­ny przez pro­du­cen­tów fun­ko­wych i hip-ho­po­wych.

Wikipedia


electroclash

[czy­taj: elek­tro­klasz] ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej wy­wo­dzą­cy się z punka, nowej fali i elec­tro­po­pu; elec­tro clash


SJP.pl

Elec­troc­lash (lub "elec­tro clash") – ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej wy­wo­dzą­cy się z punka, nowej fali, italo disco i elec­tro­po­pu.

Wikipedia


electrofunk

[czy­taj: elek­tro­fank] ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej


SJP.pl


electrofunkowy

→ elec­tro­funk [czy­taj: elek­tro­fan­ko­wy]


SJP.pl


electrolux

[czy­taj: elek­tro­luks] firma i marka sprzę­tu AGD


SJP.pl

AB Elec­tro­lux – szwedz­kie przed­się­bior­stwo, zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją sprzę­tu AGD. Do­staw­ca urzą­dzeń do za­sto­so­wań do­mo­wych i pro­fe­sjo­nal­nych, sprze­da­ją­cy ponad 40 mln pro­duk­tów każ­de­go roku do od­bior­ców w ponad 150 kra­jach. Pro­du­cent m.in. pra­lek, zmy­wa­rek, lo­dó­wek, od­ku­rza­czy i ku­che­nek pod mar­ka­mi ta­ki­mi, jak Elec­tro­lux, AEG, Za­nus­si, Eu­re­ka, Faure oraz Fri­gi­da­i­re.

Wikipedia


electropop

[czy­taj: elek­tro­pop] od­mia­na mu­zy­ki po­pu­lar­nej; synth­pop, tech­no­pop


SJP.pl


electropopowy

→ elec­tro­pop [czy­taj: elek­tro­po­po­wy]


SJP.pl


eleczka

zdrob­nia­le: elka


SJP.pl


elefant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) śrpol. zool. słoń

 (1.2) śrpol. zool. kość sło­nio­wa

Wiktionary

Ele­fant (wcze­śniej na­zy­wa­ny Fer­di­nand) – cięż­kie dzia­ło pan­cer­ne – ni­szczy­ciel czoł­gów uży­wa­ne przez armię nie­miec­ką w cza­sie II wojny świa­to­wej. Pełne ofi­cjal­ne oz­na­cze­nie po­ja­zdu to Panzerjäger Tiger(P) (Sd.Kfz. 184).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do tego ma też sam ten kraj dziw­nie wiele dzi­kich zwie­rzów – jako ele­fan­ty, tygry, lam­par­ty, smoki okrut­ne, co bar­dzo szko­dzą, lwi, niedź­wie­dzie czar­ne, ku­ro­pat­wy, prze­piór­ki, ptact­wa – okrut­ność wiel­ka, a zwła­szcza nad mo­rzem. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛfãnt, AS: elefãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olifant m.

Wiktionary


elefanta

wyspa u wy­brze­ży Indii


SJP.pl

Ele­fan­ta (hindi "Gha­ra­pu­ri") – wyspa na Morzu Arab­skim w po­bli­żu Bom­ba­ju (Ma­ha­rasz­tra) w In­diach. Nazwa po­cho­dzi od znaj­du­ją­cej się tam nieg­dyś rzeź­by sło­nia.

Znaj­du­je się na niej ze­spół sied­miu wy­ku­tych w skale świą­tyń poś­wię­co­nych bogu Śiwie z bar­dzo bo­ga­tą de­ko­ra­cją rzeź­biar­ską i pła­sko­rzeź­biar­ską, wy­ko­na­ną w tzw. stylu po­gup­tyj­skim. Po­cho­dzą one z VIII–IX w., kiedy nad tym ob­sza­rem wła­da­ła dy­na­stia Sil­ha­ra.

Wikipedia


elefantiaza

cho­ro­ba ob­ja­wia­ją­ca się roz­ro­stem tkan­ki łącz­nej skóry prze­waż­nie koń­czyn dol­nych, wy­wo­ła­na przez pa­so­ży­ty, bak­te­rie lub wsku­tek przew­le­kłe­go za­sto­ju krwi i obrzę­ku; sło­nio­wa­ciz­na; sło­nio­wa­tość


SJP.pl


elefantyna

1. wyspa na Nilu, w Egip­cie;
2. świą­ty­nia bo­gi­ni Satet i boga Chnu­ma


SJP.pl

Ele­fan­ty­na (od Ἐλεφαντίνη) – wyspa na rzece Nil, po­ni­żej pier­wszej ka­ta­rak­ty. Współ­cze­śnie sta­no­wi część mia­sta Asuan, w po­łud­nio­wym Egip­cie. Wyspa ma około 1200 m dłu­go­ści i 400 m sze­ro­ko­ści w naj­szer­szym miej­scu.

Ele­fan­ty­na znaj­du­je się na gra­ni­cy Egip­tu i Nubii i w cza­sach sta­ro­żyt­nych sta­no­wi­ła punkt prze­ła­dun­ko­wy dla stat­ków, a także sta­no­wi­sko obron­ne dla mia­sta.

Wikipedia


elefteria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Elefterios m.

Wiktionary


elefterios

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m., od­po­wied­nik pol­skich Ele­u­te­riusz, Ele­u­te­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eleuteriusz m., Eleutery m.

:: fż. Elefteria ż., Eleuteria ż.

Wiktionary


elegancik

zdrob­nie­nie od: ele­gant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) iron. męż­czyz­na, który ubie­ra się z prze­sad­ną ele­gan­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze­go dnia ping­wi­ny ucie­kły, a zo­stał tylko jeden, naz­wa­ny przez pro­fe­so­ra (ba­da­cza) „ele­gan­ci­kiem”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elegancja ż., elegant m., elegantka ż.

 przym. elegancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) modniś

Wiktionary


elegancja

wy­szu­ka­ny smak w ubio­rze; wyt­wor­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dobry smak w ubio­rze i za­cho­wa­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Biała ko­szu­la za­wsze do­da­je męż­czyź­nie ele­gan­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛˈɡãnt͡sʲja, AS: elegãncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elegant m., elegancik m., elegantka ż.

 przym. elegancki

 przysł. elegancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dystynkcja, gustowność, polor, sznyt, szykowność, szyk, wykwint, wykwintność, wytworność

Wiktionary


elegancki

wyt­wor­ny, pełen klasy i do­bre­go smaku


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ele­gan­cji; cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ele­gan­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na gwiazd­kę po­da­ro­wa­łem ojcu pe­li­ka­na i ele­ganc­kie spin­ki do ko­szul.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛˈɡãnt͡sʲci, AS: elegãncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elegantka ż., elegancja ż., elegant m., elegancik m., eleganckość ż.

 przysł. elegancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wytworny, szykowny, gustowny

Wiktionary


elegancko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ele­ganc­ki

 (1.2) pot. posp. super, świet­nie, bez za­rzu­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na zdję­ciu wy­sze­dłeś bar­dzo ele­ganc­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛˈɡãnt͡skɔ, AS: elegãncko

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elegancki

 rzecz. elegantka ż., eleganckość ż., elegancja ż., elegant

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) super, ekstra, git

Wiktionary


eleganckość

→ ele­ganc­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ele­ganc­kie; cecha tych, któ­rzy są ele­ganc­cy

Wiktionary

Patrz:

elegancki

Powiązane:

 przym. elegancki

 przysł. elegancko

Wiktionary


elegant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ele­gan­cją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛɡãnt, AS: elegãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elegancja

:: fż. elegantka

:: zdrobn. elegancik

 przym. elegancki

 przysł. elegancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. warszawa|szykowiec., reg. aligant

Wiktionary


elegantka

→ ele­gant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: ele­gant

Wiktionary

Patrz:

elegant

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛˈɡãntka, AS: elegãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elegancja ż.

:: fm. elegant m.

 przym. elegancki

 przysł. elegancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lalka, modnisia, strojnisia, wykwintnisia, wytwornisia; reg. śl. fajnula

Wiktionary


elegantszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ele­ganc­ki


SJP.pl


elegia

utwór o róż­no­rod­nej te­ma­ty­ce, wy­wo­dzą­cy się z li­ry­ki ża­łob­nej, pie­śni la­men­ta­cyj­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. utwór po­e­tyc­ki o tre­ści po­waż­nej, re­flek­syj­ny, w tonie smut­ne­go roz­pa­mię­ty­wa­nia, roz­wa­ża­nia lub skar­gi, po­ru­sza­ją­cy te­ma­ty­kę prze­mi­ja­nia, śmier­ci lub mi­ło­ści;

Wiktionary

Ele­gia (gr. ἐλεγεία "ele­ge­ia" – pieśń ża­łob­na) – utwór li­rycz­ny o tre­ści po­waż­nej, re­flek­syj­ny, utrzy­ma­ny w tonie smut­ne­go roz­pa­mię­ty­wa­nia, roz­wa­ża­nia lub skar­gi, do­ty­czą­cy spraw oso­bi­stych lub pro­ble­mów eg­zy­sten­cjal­nych (prze­mi­ja­nie, śmierć, mi­łość); wy­róż­nia się ele­gie mi­łos­ne i pa­trio­tycz­ne. Na­le­ży do naj­bar­dziej cha­rak­te­ry­stycz­nych form li­ry­ki bez­poś­red­niej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛɟja, AS: eleǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elegiacki, elegijny

 rzecz. elegijność ż.

Wiktionary


elegiacki

zwią­za­ny z ele­gią; ele­gij­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. ele­gij­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛˈɟat͡sʲci, AS: eleǵacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elegia ż., elegijność ż.

 przym. elegijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elegijny

Wiktionary


elegijność

→ ele­gij­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rze­czow­nik od przy­miot­ni­ka: ele­gij­ny

Wiktionary

Patrz:

elegijny

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛˈɟijnɔɕt͡ɕ, AS: eleǵii ̯ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elegia ż.

 przym. elegijny, elegiacki

Wiktionary


elegijny

zwią­za­ny z ele­gią; ele­giac­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. wła­ści­wy ele­gii

 (1.2) smut­ny, ża­łob­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛˈɟijnɨ, AS: eleǵii ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elegia ż., elegijność ż.

 przym. elegiacki

 przysł. elegijnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) elegiacki

Wiktionary


elegik

osoba two­rzą­ca ele­gie (ut­wo­ry li­rycz­ne lub in­stru­men­tal­ne)


SJP.pl


elejski

szko­ła elej­ska - kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na, we­dług któ­rej praw­dzi­we byty są stałe, niez­mien­ne i poz­na­wal­ne tylko po­przez my­śle­nie, a nie ob­ser­wa­cję czy doś­wiad­cze­nie; ele­a­tyzm


SJP.pl


elek

po­tocz­nie:
1. odzież o roz­mia­rze L;
2. po­jazd do nauki jazdy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: Eli­giusz

Wiktionary

Elek ( Ale­tea, Renn­dorf) – mia­sto na Wę­grzech, w ko­mi­ta­cie Békés. W stycz­niu 2011 r. po­pu­la­cja mia­sta wy­no­si­ła 4899 osób. Do 1946 r. była w nim wiel­ka spo­łecz­ność nie­miec­ko­ję­zycz­na.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Eligiusz mos., Eliasz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Eligiusz

Wiktionary


elekcja

1. urzę­do­wo: wy­bo­ry, wybór na ja­kieś ważne sta­no­wi­sko lub urząd;
2. w daw­nej Pol­sce: obiór króla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces wy­bo­ru na sta­no­wi­sko lub urząd pań­stwo­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wolna elek­cja
  • Elek­cja ce­sar­ska
  • Lista pa­pie­skich elek­cji i kon­kla­we
  • Wy­bo­ry
  • Sejm elek­cyj­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiele osób jest bar­dzo nie­za­do­wo­lo­nych z te­go­rocz­nej elek­cji mar­szał­ka na pre­zy­den­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛkt͡sʲja, AS: elekcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elekt mos., elektor mos., elektorat mrz., reelekcja ż.

 przym. elekcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wybory

Wiktionary


elekcyjność

moż­li­wość elek­cji, pod­le­ga­nie elek­cji, po­cho­dze­nie z elek­cji; wy­bie­ral­ność, obie­ral­ność


SJP.pl


elekcyjny

obie­ral­ny, wy­bie­ral­ny;
1. zwią­za­ny z elek­cją, po­cho­dzą­cy z elek­cji, pod­le­ga­ją­cy elek­cji - wy­bo­ra­mi na wy­so­kie sta­no­wi­sko lub urząd;
2. zwią­za­ny z elek­cją, po­cho­dzą­cy z elek­cji, pod­le­ga­ją­cy elek­cji - obio­rem króla w daw­nej Pol­sce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z elek­cją, do­ty­czą­cy elek­cji; wy­bra­ny przez gło­so­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elekt mos., elektorat mrz., elekcja ż.

Wiktionary


elekt

osoba nowo obra­na na wy­so­kie sta­no­wi­sko lub urząd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zo­sta­ła wy­bra­na na pe­wien urząd, ale która go je­szcze nie ob­ję­ła

Wiktionary

Elekt – osoba fi­zycz­na, co do któ­rej po wy­bo­rach prze­wi­du­je się spra­wo­wa­nie da­ne­go urzę­du, jed­nak bę­dą­ca je­szcze przed jego ob­ję­ciem.

Okre­śle­nia tego czę­sto używa się po wy­bo­rach pre­zy­denc­kich, a je­szcze przed za­przy­się­że­niem zwy­cię­skie­go kan­dy­da­ta, okre­śla­ne­go wów­czas wła­śnie mia­nem pre­zy­den­ta elek­ta. W przy­pad­ku, gdy zwy­cię­ski kan­dy­dat uzy­skał re­e­lek­cję, sy­tu­a­cja ta nie za­cho­dzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ocze­ku­je­my od pre­zy­den­ta elek­ta jas­ne­go oś­wiad­cze­nia, je­szcze nim roz­pocz­nie urzę­do­wa­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛlɛkt, AS: elekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektorat mrz., elekcja ż.

 przym. elekcyjny

 przysł. elekcyjnie

Wiktionary


elektka

→ elekt


SJP.pl

Patrz:

elekt

elektor

1. w Świę­tym Ce­sar­stwie Rzym­skim Na­ro­du Nie­miec­kie­go: możny świec­ki lub du­chow­ny, upraw­nio­ny do udzia­łu w wy­bo­rze ce­sa­rza;
2. w USA: osoba upraw­nio­na do udzia­łu w bez­poś­red­nim wy­bo­rze pre­zy­den­ta, wy­ła­nia­na w dro­dze gło­so­wa­nia oby­wa­te­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wy­bor­ca

 (1.2) ktoś po­wo­ła­ny do wzię­cia udzia­łu w de­cy­du­ją­cym akcie wy­bor­czym

 (1.3) hist. ksią­żę upraw­nio­ny do wy­bo­ru ce­sa­rza w Rze­szy (Nie­miec­kiej);

Wiktionary

Zo­bacz też: Elek­tor (hi­sto­ria).

Elek­tor – wy­bor­ca. W wy­bo­rach poś­red­nich osoba upraw­nio­na do do­ko­na­nia wy­bo­ru or­ga­nu wła­dzy, np. pre­zy­den­ta Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Ostat­ni czte­rej wyz­na­cze­ni elek­to­rzy nie zdą­ży­li nigdy wziąć udzia­łu w wy­bo­rach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elekcja ż., elektoralność ż., elektorat mrz., elektorówna ż., elektorskość ż., elektorstwo n.

 przym. elektoralny, elektorski

 przysł. elektorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) kurfirst

Wiktionary


elektoracik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od elek­to­rat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie elek­to­rat, lecz tylko mały elek­to­ra­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektorat m.

Wiktionary


elektorat

1. ogół osób upraw­nio­nych do udzia­łu w wy­bo­rach; wy­bor­cy;
2. wła­dza, god­ność, funk­cja elek­to­ra - księ­cia nie­miec­kie­go upraw­nio­ne­go do udzia­łu w wy­bo­rze ce­sa­rza; elek­tor­stwo;
3. kraj Świę­te­go Ce­sar­stwa Rzym­skie­go Na­ro­du Nie­miec­kie­go rzą­dzo­ny przez księ­cia elek­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogół wy­bor­ców

 (1.2) daw. hist. wła­dza, god­ność elek­to­ra

 (1.3) daw. hist. kraj pod rzą­da­mi elek­to­ra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elek­to­rat − ro­dzaj pań­stwa w Rze­szy Nie­miec­kiej
  • Elek­to­rat − po­ję­cie so­cjo­lo­gicz­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trze­ba być fair wobec swo­je­go elek­to­ra­tu.

 (1.3) Na mocy Zło­tej Bulli ce­sarz mógł także, za zgodą po­zo­sta­łych elek­to­rów, two­rzyć nowe elek­to­ra­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elekcja ż., elekt m., elekcyjność ż., elektor m., elektorstwo n., elektoralność ż.

:: zdrobn. elektoracik mrz.

 przym. elekcyjny, elektoralny, elektorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) elektorstwo

Wiktionary


elektorka

→ elek­tor


SJP.pl

Patrz:

elektor

elektorowa

daw­niej: żona elek­to­ra (kur­fir­sta); kur­fir­sto­wa


SJP.pl


elektorstwo

wła­dza, god­ność, funk­cja elek­to­ra - księ­cia nie­miec­kie­go upraw­nio­ne­go do udzia­łu w wy­bo­rze ce­sa­rza; elek­to­rat


SJP.pl


elektorówna

daw­niej: córka elek­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. hist. córka elek­to­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciot­ka opo­wia­da­ła mu o elek­to­rów­nach, które wraz z matką przy­by­ły do Kró­lew­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektor m., elektorat m.

 przym. elektoralny, elektorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kurfirstówna

Wiktionary


elektr.

skrót od: elek­try­ka, elek­trycz­ność, elek­trycz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


elektra

1. mi­ne­rał, rozt­wór stały złota i sre­bra z nie­wiel­ką ilo­ścią mie­dzi i że­la­za;
2. dawna nazwa bursz­ty­nu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elek­tra – gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Byka, w gro­ma­dzie Ple­ja­dy
  • Elek­tra – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 130
  • Elek­tra – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Aga­mem­no­na i Kli­taj­me­stry
  • Elek­tra – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z 50 Da­na­id
  • Elek­tra – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Oke­a­nid, żona Ta­u­ma­sa, matka Iris i har­pii
  • Elek­tra – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ple­jad, córka At­la­sa
  • Elek­tra – ame­ry­kań­ski film z 2005 roku
  • Elek­tra – grec­ki film z 1962 roku
  • Elek­tra – tra­ge­dia Eu­ry­pi­de­sa
  • Elek­tra – tra­ge­dia So­fo­kle­sa
  • Elek­tra – opera Ri­char­da Stra­us­sa
  • Elek­tra – spek­takl Te­a­tru Te­le­wiz­ji z 1995 roku w reż. Pio­tra Cho­ło­dziń­skie­go

Wikipedia


elektreny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim.

Wiktionary

Elek­tre­ny (lit. "Elektrėnai") – mia­sto po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wej czę­ści Litwy, bę­dą­ce ad­mi­ni­stra­cyj­nie czę­ścią re­jo­nu elek­treń­skie­go, na za­chod­nim krań­cu okrę­gu wi­leń­skie­go. Za­miesz­ku­je je 13 809 osób, we­dług da­nych z roku 2008, co spra­wia, że jest to dwu­dzie­ste piąte pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto na Lit­wie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. elektreński

Wiktionary


elektret

po­la­ry­zo­wa­ny na stałe die­lek­tryk ma­ją­cy cha­rak­ter di­po­la elek­trycz­ne­go o trwa­łym ła­dun­ku po­wierzch­nio­wym


SJP.pl

Elek­tret – die­lek­tryk, w któ­rym w spo­sób trwa­ły utrzy­mu­je się po­la­ry­za­cja di­po­lo­wa lub stan na­ła­do­wa­nia elek­trycz­ne­go. Elek­tret wyt­wa­rza zew­nętrz­ne pole elek­trycz­ne i w tym sen­sie jest elek­tro­sta­tycz­nym od­po­wied­ni­kiem ma­gne­su trwa­łe­go.

Wikipedia


elektreński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Elek­tren

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elektreny lm.

Wiktionary


elektrim

Elek­trim SA – spół­ka no­to­wa­na od 1992 roku do 2008 roku na war­szaw­skiej Gieł­dzie Pa­pie­rów War­to­ścio­wych, pow­sta­ła w wy­ni­ku pry­wa­ty­za­cji daw­ne­go "PTHZ Elek­trim". W pier­wszym okre­sie po pry­wa­ty­za­cji, Elek­trim SA pro­wa­dził bar­dzo roz­le­głą i zróż­ni­co­wa­ną dzia­łal­ność za poś­red­nict­wem ponad 140 spó­łek po­wią­za­nych (od pro­duk­cji tur­bin po pro­duk­cję rolną), jed­nak­że dzia­łal­ność ta ule­gła grun­tow­nej re­or­ga­ni­za­cji po­czą­wszy od 1999 roku.

Wikipedia


elektro-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z elek­trycz­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) elek­trochro­ma­to­gra­fia • elek­troen­ce­fa­lo­gra­fia • elek­troener­ge­ty­ka • elek­trofiltr • elek­trokar­dio­gram • elek­trolu­mi­ne­scen­cja • elek­trosta­ty­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛktrɔ, AS: elektro

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektryczny

Wiktionary


elektroakustyczny

→ elek­tro­a­ku­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

elektroakustyka

elektroakustyka

Elek­tro­a­ku­sty­ka – dzie­dzi­na tech­ni­ki i nauki łą­czą­ca w sobie ele­men­ty aku­sty­ki i elek­tro­ni­ki, zaj­mu­ją­ca się przet­wa­rza­niem fal aku­stycz­nych na prąd elek­trycz­ny i na od­wrót, za po­mo­cą przet­wor­ni­ków elek­tro­a­ku­stycz­nych.

Wikipedia


elektrobiolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie elek­tro­bio­lo­gii


SJP.pl


elektroblok

1. sy­stem urzą­dzeń w elek­trow­ni, przet­wa­rza­ją­cych ener­gię elek­trycz­ną;
2. ro­dzaj urzą­dze­nia za­si­la­ją­ce­go w sa­mo­cho­dach i przy­cze­pach kem­pin­go­wych


SJP.pl


elektrobodziec

czyn­nik wy­wo­łu­ją­cy róż­ni­cę po­ten­cja­łów elek­trycz­nych


SJP.pl


elektrobus

au­to­bus na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną


SJP.pl


elektroceramika

Elek­tro­ce­ra­mi­ka – ro­dzaj ma­te­ria­łu, który jest sto­so­wa­ny w elek­tro­tech­ni­ce jako die­lek­try­ki bądź pół­prze­wod­ni­ki. Ma­te­riał ten wy­ka­zu­je dużą wy­trzy­ma­łość, re­zy­styw­ność elek­trycz­ną, od­por­ność na wy­so­kie tem­pe­ra­tu­ry oraz małą strat­ność elek­trycz­ną. Do elek­tro­ce­ra­mi­ki za­li­cza się por­ce­la­ny.

Wikipedia


elektrochemia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. dział che­mii fi­zycz­nej zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem za­leż­no­ści mię­dzy zja­wi­ska­mi elek­trycz­ny­mi a re­ak­cja­mi che­micz­ny­mi;

Wiktionary

Elek­tro­che­mia – dział che­mii fi­zycz­nej ba­da­ją­cy elek­trycz­ne aspek­ty re­ak­cji che­micz­nych, a także w mniej­szym stop­niu włas­no­ścia­mi elek­trycz­ny­mi związ­ków che­micz­nych.

Przed­mio­tem jej badań są m.in. pro­ce­sy che­micz­ne to­wa­rzy­szą­ce prze­pły­wo­wi prądu elek­trycz­ne­go przez elek­tro­lit, któ­ry­mi są stopy i rozt­wo­ry związ­ków che­micz­nych zdol­nych do dy­so­cja­cji elek­tro­li­tycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Choć co dzień spa­la­my w sil­ni­kach sa­mo­cho­do­wych i ku­chen­kach ga­zo­wych ogrom­ne ilo­ści wę­glo­wo­do­rów, nie wiemy do­kład­nie, jak prze­bie­ga pro­ces spa­la­nia tych związ­ków z punk­tu wi­dze­nia elek­tro­che­mii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrochemik mos.

 przym. elektrochemiczny

 przysł. elektrochemicznie

Wiktionary


elektrochemiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z elek­tro­che­mią, do­ty­czą­cy elek­tro­che­mii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrochemia ż.

Wiktionary


elektrochirurgia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. me­to­da chi­rur­gicz­na, w któ­rej do prze­ci­na­nia tka­nek uży­wa­ny jest gal­wa­no­ka­u­ter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­lej­nym ele­men­tem istot­nie wpły­wa­ją­cym na kosz­ty pla­ców­ka­a­có­wek me­dycz­nych są ma­te­ria­ły jed­no­ra­zo­we­go użyt­ku, np. elek­tro­dy do elek­tro­chi­rur­gii [...]

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektrochirurgiczny

 przysł. elektrochirurgicznie

Wiktionary


elektrochirurgiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z elek­tro­chi­rur­gią, do­ty­czą­cy elek­tro­chi­rur­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrochirurgia ż.

Wiktionary


elektrochromatografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. fiz. me­to­da roz­dzie­la­nia mie­sza­ni­ny, która po­le­ga na wy­ko­rzy­sta­niu prze­mie­szcza­nia się skład­ni­ków rozt­wo­ru pod­da­ne­go dzia­ła­niu na­pię­cia elek­trycz­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔxrɔ̃matɔˈɡrafʲja, AS: elektroχrõmatografʹi ̯a

Wiktionary


elektrociepłownia

za­kład ener­ge­tycz­ny wyt­wa­rza­ją­cy ener­gię elek­trycz­ną i cie­pło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład wyt­wa­rza­ją­cy rów­no­cze­śnie z ener­gią elek­trycz­ną ener­gię ciepl­ną;

Wiktionary

Elek­tro­cie­płow­nia – za­kład prze­my­sło­wy wyt­wa­rza­ją­cy w jed­nym pro­ce­sie tech­no­lo­gicz­nym w spo­sób sko­ja­rzo­ny ener­gię elek­trycz­ną oraz cie­pło w po­sta­ci czyn­ni­ka (naj­czę­ściej wody) o wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze dla miej­skiej sieci cie­płow­ni­czej lub prze­my­słu.

Elek­tro­cie­płow­nie to naj­czę­ściej kon­wen­cjo­nal­ne si­łow­nie ciepl­ne z tur­bi­na­mi upu­sto­wo-kon­den­sa­cyj­ny­mi i upu­sto­wo-prze­ciw­pręż­ny­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nak naj­tań­szą me­to­dą jest za­sy­pa­nie gli­nia­nek od­pa­da­mi pa­le­ni­sko­wy­mi po­cho­dzą­cy­mi z elek­tro­cie­płow­ni czyli po­pio­ła­mi i żuż­lem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektrociepłowniczy

Wiktionary


elektrociepłowniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do elek­tro­cie­płow­ni, ma­ją­cy zwią­zek z elek­tro­cie­płow­nią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrociepłownia ż.

Wiktionary


elektrociepłownik

1. pra­cow­nik elek­tro­cie­płow­ni;
2. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie za­o­pa­try­wa­nia bu­dyn­ków w ener­gię elek­trycz­ną i cie­płą wodę


SJP.pl


elektroda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. koń­ców­ka prze­wod­ni­ka po­zo­sta­ją­ce­go w kon­tak­cie ze śro­do­wi­skiem, do któ­re­go do­pro­wa­dza lub z któ­re­go od­pro­wa­dza prąd elek­trycz­ny;

Wiktionary

Elek­tro­da – koń­co­wy ele­ment niek­tó­rych ukła­dów lub urzą­dzeń elek­trycz­nych, prze­wod­nik elek­trycz­ny wy­sy­ła­ją­cy ła­du­nek elek­trycz­ny lub przyj­mu­ją­cy go z oto­cze­nia, albo kształ­tu­ją­cy pole elek­tro­sta­tycz­ne w swoim oto­cze­niu.

Ist­nie­ją trzy ro­dza­je elek­trod.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anoda w urzą­dze­niach ge­ne­ru­ją­cych siłę elek­tro­mo­to­rycz­ną, np. aku­mu­la­to­rach, jest elek­tro­dą ujem­ną, w urzą­dze­niach ab­sor­bu­ją­cych siłę elek­tro­mo­to­rycz­ną, np. elek­tro­li­ze­rach, jest elek­tro­dą do­dat­nią, a w lam­pach elek­tro­no­wych jest elek­tro­dą do­dat­nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔda, AS: elektroda

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektrodowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anoda, katoda

Wiktionary


elektrodializa

Elek­tro­dia­li­za – pro­ces od­sa­la­nia/za­tę­ża­nia rozt­wo­rów elek­tro­li­tów za po­mo­cą mo­du­łu

z uło­żo­ny­mi na­prze­mien­nie mem­bra­na­mi ka­tio­no- i anio­no­wy­mien­ny­mi, za­cho­dzą­cy pod wpły­wem zew­nętrz­ne­go pola elek­trycz­ne­go.

Elek­tro­dia­li­za opie­ra się na zja­wi­sku mi­gra­cji jonów w polu elek­trycz­nym i wy­klu­cze­niu współ­jo­nów przez na­ła­do­wa­ne grupy im­mo­bi­li­zo­wa­ne w po­li­me­ro­wej ma­try­cy mem­bra­ny jo­no­wy­mien­nej.

Wikipedia


elektrodo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: elek­tro­da

Wiktionary


elektrododatni

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. taki, który ma ła­du­nek elek­trycz­ny do­dat­ni

Wiktionary


elektrododatniość

→ elek­tro­do­dat­ni


SJP.pl

Elek­tro­do­dat­niość – zdol­ność ato­mów da­ne­go pier­wiast­ka do od­da­wa­nia elek­tro­nów wa­len­cyj­nych. Wraz ze wzro­stem elek­tro­do­dat­nio­ści pier­wiast­ków ma­le­je ich elek­tro­u­jem­ność. W kon­wen­cji In­gol­da pier­wiast­ki o elek­tro­do­dat­nio­ści więk­szej od wo­do­ru oz­na­cza­ne są zna­kiem „+”, a mniej­szej „−”.

Wikipedia

Patrz:

elektrododatni

elektrodowy

zwią­za­ny z elek­tro­dą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z elek­tro­dą, do­ty­czą­cy elek­tro­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kal­ku­lu­ją­cy umysł Piet­ta na­li­czył ponad tuzin elek­tro­do­wych wy­pu­stek za­mon­to­wa­nych w koł­nie­rzu i po­łą­czo­nych z ner­wa­mi lorda Va­de­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektroda ż.

Wiktionary


elektrodrążarka

drą­żar­ka elek­trycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) masz. elektr. urzą­dze­nie do wy­ci­na­nia ot­wo­rów me­to­dą obrób­ki elek­tro­e­ro­zyj­nej

Wiktionary


elektrodyka

Elek­tro­dy­ka – dział elek­tro­che­mii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem re­ak­cji związ­ków i jonów, prze­bie­ga­ją­cych na elek­tro­dach oraz ki­ne­ty­ką pro­ce­sów elek­tro­do­wych. Zo­sta­ła za­po­cząt­ko­wa­na przez Ju­liu­sa Ta­fe­la w 1905 roku.

Wikipedia


elektrodynamika

dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się od­dzia­ły­wa­niem pól elek­tro­ma­gne­tycz­nych, zja­wi­ska­mi zwią­za­ny­mi z elek­trycz­no­ścią i ma­gne­tyz­mem


SJP.pl

Elek­tro­dy­na­mi­ka – dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem za­cho­wa­nia się ciał ob­da­rzo­nych ła­dun­kiem elek­trycz­nym, w szcze­gól­no­ści:

Elek­tro­dy­na­mi­kę dzie­li się na dwie odręb­ne te­o­rie:

Na­ji­stot­niej­szą róż­ni­cą mię­dzy po­wyż­szy­mi te­o­ria­mi są od­mien­ne for­ma­liz­my opi­su­ją­ce te te­o­rie:

Wikipedia


elektrodynamometr

przy­rząd do mie­rze­nia sła­bych prą­dów elek­trycz­nych; gal­wa­no­metr


SJP.pl


elektroencefalograf

apa­rat do ba­da­nia ak­tyw­no­ści elek­trycz­nej mózgu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. apa­rat elek­tro­nicz­ny do ba­da­nia mózgu, re­je­stru­ją­cy ode­bra­ne za po­mo­cą od­po­wied­nich elek­trod bio­prą­dy;

Wiktionary

Elek­tro­en­ce­fa­lo­graf – urzą­dze­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ne w elek­tro­en­ce­fa­lo­gra­fii (EEG); re­je­stru­je ze­spół sła­bych sy­gna­łów elek­trycz­nych za­pi­sa­nych jed­no­cze­śnie w róż­nych punk­tach skóry głowy. Sy­gna­ły te wy­ra­ża­ją rytmy i fazy zwane także fa­la­mi móz­go­wy­mi. Są to drga­nia elek­trycz­ne w miarę re­gu­lar­ne o czę­stot­li­wo­ści, która nie prze­kra­cza 0,5–35 Hz. In­for­mu­ją one o roz­mie­szcze­niu źró­deł fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych wew­nątrz mózgu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔɛ̃nt͡sɛfaˈlɔɡraf, AS: elektroẽncefalograf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektroencefalografia ż., elektroencefalogram m.

 przym. elektroencefalograficzny

Wiktionary


elektroencefalografia

me­to­da dia­gnost. po­le­ga­ją­ca na umie­szcze­niu na skó­rze głowy kil­ku­na­stu elek­trod, a na­stęp­nie wzmac­nia­niu i re­je­stro­wa­niu prze­sy­ła­nych przez nie po­ten­cja­łów elek­trycz­nych mózgu, peł­nią­ca dużą rolę w dia­gno­zie pa­dacz­ki, usz­ko­dzeń mózgu; EEG


SJP.pl

Elek­tro­en­ce­fa­lo­gra­fia (EEG) − nie­in­wa­zyj­na me­to­da dia­gno­stycz­na i ba­daw­cza słu­żą­ca do ba­da­nia bio­e­lek­trycz­nej czyn­no­ści mózgu za po­mo­cą elek­tro­en­ce­fa­lo­gra­fu. Ba­da­nie po­le­ga na od­po­wied­nim roz­mie­szcze­niu na po­wierzch­ni skóry czasz­ki elek­trod, które re­je­stru­ją zmia­ny po­ten­cja­łu elek­trycz­ne­go na po­wierzch­ni skóry, po­cho­dzą­ce od ak­tyw­no­ści ne­u­ro­nów kory móz­go­wej i po od­po­wied­nim ich wzmoc­nie­niu two­rzą z nich zapis – elek­tro­en­ce­fa­lo­gram.

Wikipedia


elektroenergetyczny

→ elek­tro­e­ner­ge­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z elek­tro­e­ner­ge­ty­ką; wyt­wa­rza­ją­cy, przet­wa­rza­ją­cy, prze­sy­ła­ją­cy ener­gię elek­trycz­ną

Wiktionary

Patrz:

elektroenergetyka

Przykłady

 (1.1) Od­bior­ni­kiem z punk­tu wi­dze­nia go­spo­dar­ki elek­tro­e­ner­ge­tycz­nej na­zy­wa­my urzą­dze­nie, ma­szy­nę lub apa­rat przet­wa­rza­ją­ce ener­gię po­bra­ną z sieci elek­tro­ma­gne­tycz­nej na taką ener­gię, jaka jest po­trzeb­na od­bior­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔɛ̃nɛrɡɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: elektroẽnergetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektroenergetyka, elektroenergetyk

Wiktionary


elektroenergetyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie elek­tro­e­ner­ge­ty­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔɛ̃nɛrˈɡɛtɨk, AS: elektroẽnergetyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektroenergetyka ż.

 przym. elektroenergetyczny

Wiktionary


elektroenergetyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział ener­ge­ty­ki i elek­tro­tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się wyt­wa­rza­niem, prze­sy­łem i roz­dzia­łem ener­gii elek­trycz­nej;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) B. i D. lp. od: elek­tro­e­ner­ge­tyk

Wiktionary

Elek­tro­e­ner­ge­ty­ka – dział elek­tro­tech­ni­ki i ener­ge­ty­ki do­ty­czą­cy wyt­wa­rza­nia, prze­sy­łu, roz­dzia­łu i użyt­ko­wa­nia ener­gii elek­trycz­nej. Jej głów­nym za­da­niem jest za­pew­nie­nie cią­głe­go (nie­za­wod­ne­go) do­pły­wu ener­gii elek­trycz­nej o od­po­wied­niej (wy­so­kiej) ja­ko­ści do od­bior­cy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔɛ̃nɛrˈɡɛtɨka, AS: elektroẽnergetyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektroenergetyk m.

 przym. elektroenergetyczny

Wiktionary


elektrofaks

elek­tro­fo­to­gra­ficz­na me­to­da ko­pio­wa­nia tek­stów i ry­sun­ków na po­kry­te war­stwą pół­prze­wod­ni­ka po­dło­że pa­pie­ro­we


SJP.pl


elektrofil

czą­stecz­ka lub grupa czą­stecz­ko­wa, w któ­rej wy­stę­pu­je nie­do­bór elek­tro­nów


SJP.pl

Elek­tro­fil (czyn­nik elek­tro­fi­lo­wy) – in­dy­wi­du­um che­micz­ne, w któ­rej wy­stę­pu­je nie­do­miar elek­tro­nów i może je przy­jąć od nu­kle­o­fi­la, czyli być ich ak­cep­to­rem.

Wikipedia


elektrofilowy

1. wy­ka­zu­ją­cy nie­do­bór elek­tro­nów;
2. przy­łą­cza­nie elek­tro­fi­lo­we - re­ak­cja przy­łą­cza­nia czą­ste­czek z nie­do­bo­rem elek­tro­nów


SJP.pl


elektrofiltr

apa­rat słu­żą­cy do usu­wa­nia pyłów z gazu, w któ­rym na do­dat­nich elek­tro­dach osa­dza­ją się na­ła­do­wa­ne ujem­nie cząst­ki pyłu lub mgły; filtr elek­tro­sta­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do usu­wa­nia pyłu ze stru­mie­nia gazu przez wy­ko­rzy­sta­nie siły elek­tro­sta­tycz­nej;

Wiktionary

Elek­tro­filtr, filtr elek­tro­sta­tycz­ny, od­py­lacz elek­tro­sta­tycz­ny (skró­to­wo EF lub ang. ESP, czyli "elec­tro­sta­tic pre­ci­pi­ta­tor") – ro­dzaj od­py­la­cza lub fil­tru, w któ­rym usu­wa­ne są pyły, dymy i ae­ro­zo­le z gazu (gazu tech­no­lo­gicz­ne­go, spa­lin lub in­nych gazów od­lo­to­wych, po­wie­trza). Skła­da się z sze­re­gu elek­trod (ostrzo­wych, dru­to­wych, lub pła­skich) pod wy­so­kim na­pię­ciem. Pole elek­tro­sta­tycz­ne (prawo Co­u­lom­ba) elek­trod po­wo­du­je osa­dza­nie się czą­stek sta­łych na pła­skiej elek­tro­dzie wy­chwy­tu­ją­cej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W elek­trow­ni za­in­sta­lo­wa­no nowe elek­tro­fil­try.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔfʲiltr̥, AS: elektrofʹiltr̦

Wiktionary


elektrofizjolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie elek­tro­fiz­jo­lo­gii


SJP.pl


elektrofizjologia

Elek­tro­fiz­jo­lo­gia (z stgr. "ἥλεκτ", "ēlektron", "elek­tron"; "φύσις", "phy­sis", "na­tu­ra"; "λόγος", "lόgos", "nauka") jest dzia­łem fiz­jo­lo­gii, zaj­mu­ją­cym się ba­da­niem włas­no­ści elek­trycz­nych ży­wych ko­mó­rek i tka­nek. Obej­mu­je po­mia­ry zmian na­pię­cia lub na­tę­że­nia prądu na wielu po­zio­mach: od bia­łek po­je­dyn­cze­go ka­na­łu jo­no­we­go do ca­łych or­ga­nów, np. serca.

Wikipedia


elektrofizjologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fizj. zwią­za­ny z elek­tro­fiz­jo­lo­gią, do­ty­czą­cy elek­tro­fiz­jo­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrofizjologia ż., elektrofizjolog mos.

 przysł. elektrofizjologicznie

Wiktionary


elektrofor

naj­prost­sza od­mia­na ma­szy­ny elek­tro­sta­tycz­nej, w któ­rej ła­du­nek elek­trycz­ny otrzy­my­wa­ny jest dzię­ki wy­ko­rzy­sta­niu zja­wi­ska in­duk­cji elek­tro­sta­tycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. fiz. pro­sty przy­rząd do wyt­wa­rza­nia ła­dun­ków elek­trycz­nych przez po­cie­ra­nie, sto­so­wa­ny w dy­dak­ty­ce;

Wiktionary

Elek­tro­for – przy­rząd, ge­ne­ra­tor ła­dun­ku elek­trycz­ne­go. W jego dzia­ła­niu wy­ko­rzy­stu­je się zja­wi­sko in­duk­cji elek­tro­sta­tycz­nej. Skon­stru­o­wa­ny zo­stał po raz pier­wszy przez szwedz­kie­go fi­zy­ka Jo­ha­na Wilc­ke­go, a udo­sko­na­lo­ny i spo­pu­la­ry­zo­wa­ny w roku 1775 przez wło­skie­go fi­zy­ka Ales­san­dra Voltę.

Wikipedia


elektroforetyczny

→ elek­tro­fo­re­za


SJP.pl

Patrz:

elektroforeza

elektroforeza

zja­wi­sko wę­dro­wa­nia czą­ste­czek w polu elek­trycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. chem. zja­wi­sko za­cho­dzą­ce w pły­nach pod wpły­wem pola elek­trycz­ne­go, po­le­ga­ją­ce na ruchu na­ła­do­wa­nych czą­stek w kie­run­ku jed­nej z elek­trod;

Wiktionary

Elek­tro­fo­re­za – zja­wi­sko elek­tro­ki­ne­tycz­ne po­le­ga­ją­ce na ruchu czą­stek fazy roz­pro­szo­nej w nie­ru­cho­mej fazie roz­pra­sza­ją­cej, pod wpły­wem pola elek­trycz­ne­go. Ruch w kie­run­ku anody na­zy­wa­ny jest ana­fo­re­zą, a w kie­run­ku ka­to­dy – ka­ta­fo­re­zą.

Opi­sa­na po raz pier­wszy w 1807 przez Alek­san­dra Re­us­sa z Mo­skiew­skie­go Uni­wer­sy­te­tu Pań­stwo­we­go, który za­ob­ser­wo­wał ruch czą­stek gliny w wo­dzie po przy­ło­że­niu do niej na­pię­cia elek­trycz­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. elektroforetyczny

Wiktionary


elektrofotografia

me­to­da re­pro­duk­cji obra­zów opar­ta na zja­wi­sku fo­to­prze­wod­nict­wa; kse­ro­gra­fia


SJP.pl


elektrofotograficzny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z elek­tro­fo­to­gra­fią, do­ty­czą­cy elek­tro­fo­to­gra­fii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrofotografia ż.

Wiktionary


elektroftalm

apa­rat dla nie­wi­do­mych, który przet­wa­rza bodź­ce op­tycz­ne na czu­cio­we


SJP.pl

Elek­trof­talm (gr. "ēlektron" – bursz­tyn, elek­trycz­ność + gr. "opht­hal­mós" – oko) – urzą­dze­nie ma­ją­ce po­ma­gać nie­wi­do­mym w po­ru­sza­niu się. Urzą­dze­nie opra­co­wa­ne przez pol­skie­go oku­li­stę Ka­zi­mie­rza No­i­szew­skie­go około 1897–1899 roku (za­leż­nie od źró­dła). Na świe­cie było praw­do­po­dob­nie pier­wszym apa­ra­tem tego typu.

Wikipedia


elektrogadżet

no­wo­czes­ne urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne nie­wiel­kich roz­mia­rów; tech­no­ga­dżet


SJP.pl


elektrograf

przy­rząd do wy­pa­la­nia zna­ków na przed­mio­tach me­ta­lo­wych


SJP.pl


elektrograt

po­tocz­nie: usz­ko­dzo­ny sprzęt elek­tro­nicz­ny; elek­tro­od­pad, elek­tro­śmieć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. zwy­kle w lm nie­po­trzeb­ny, naj­czę­ściej usz­ko­dzo­ny sprzęt elek­tro­nicz­ny wy­ma­ga­ją­cy uty­li­za­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Zbie­ra­my elek­tro­gra­ty” – pod takim ha­słem od­by­wa się na te­re­nie gminy Go­styń zbiór­ka zu­ży­te­go sprzę­tu elek­trycz­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔɡrat, AS: elektrograt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elektrośmieć

Wiktionary


elektrogrzejny

wy­ko­rzy­stu­ją­cy ener­gię elek­trycz­ną do ogrze­wa­nia


SJP.pl


elektrohydrauliczny

dzia­ła­ją­cy pod wpły­wem ci­śnie­nia cie­czy oraz dzię­ki prą­do­wi elek­trycz­ne­mu


SJP.pl


elektroimpulsowy

zwią­za­ny z elek­tro­im­pul­sem


SJP.pl


elektroinstalacyjny

zwią­za­ny z elek­tro­in­sta­la­cją


SJP.pl


elektroinstalator

ro­bot­nik za­kła­da­ją­cy in­sta­la­cje elek­trycz­ne


SJP.pl

Elek­tro­in­sta­la­tor – mie­sięcz­nik o cha­rak­te­rze in­for­ma­cyj­no-prak­tycz­nym skie­ro­wa­ny do spe­cja­li­stów bran­ży elek­trycz­nej, ener­ge­tycz­nej, oś­wiet­le­nio­wej i au­to­ma­ty­ki.

Wikipedia


elektroizolacyjność

→ elek­tro­i­zo­la­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

elektroizolacyjny

elektrokardiograf

apa­rat re­je­stru­ją­cy prądy czyn­no­ścio­we mię­śnia ser­co­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. urzą­dze­nie re­je­stru­ją­ce pracę serca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­ku­pio­no także nowe apa­ra­ty USG z op­cja­mi do badań echo­kar­dio­gra­ficz­nych, a także er­go­metr do prób wy­sił­ko­wych z bież­nią, hol­ter ci­śnie­nio­wy, 2 de­fi­bry­la­to­ry oraz 2 elek­tro­kar­dio­gra­fy.

 (1.1) Pol­scy na­u­kow­cy twór­ca­mi elek­tro­kar­dio­gra­fu XXI wieku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrokardiografia ż., elektrokardiogram m., elektrokardiograficzność ż.

 przym. elektrokardiograficzny

 przysł. elektrokardiograficznie

Wiktionary


elektrokardiografia

me­to­da dia­gnost. po­le­ga­ją­ca na od­bie­ra­niu po­ten­cja­łów elek­trycz. serca z elek­trod umie­szczo­nych na koń­czy­nach i klat­ce pier­sio­wej, poz­wa­la­ją­ca oce­nić mia­ro­wość pracy serca i wiele in­nych pa­ra­me­trów po­moc­nych w dia­gno­sty­ce kar­dio­lo­gicz.; EKG


SJP.pl

Elek­tro­kar­dio­gra­fia (EKG) – za­bieg dia­gno­stycz­ny wy­ko­rzy­sty­wa­ny w me­dy­cy­nie prze­de wszyst­kim w celu roz­poz­na­wa­nia cho­rób serca.

Po­mi­ja­jąc EKG wy­ko­ny­wa­ne w cza­sie ope­ra­cji na sercu, jest to me­to­da poś­red­nia po­le­ga­ją­ca na re­je­stra­cji elek­trycz­nej czyn­no­ści mię­śnia ser­co­we­go z po­wierzch­ni klat­ki pier­sio­wej w po­sta­ci róż­ni­cy po­ten­cja­łów (na­pięć) po­mię­dzy dwie­ma elek­tro­da­mi, co gra­ficz­nie od­czy­tu­je­my w for­mie krzy­wej elek­tro­kar­dio­gra­ficz­nej, na spe­cjal­nym pa­pie­rze mi­li­me­tro­wym bądź na ekra­nie mo­ni­to­ra.

Wikipedia


elektrokardiograficzny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z elek­tro­kar­dio­gra­fią lub elek­tro­kar­dio­gra­fem, do­ty­czą­cy elek­tro­kar­dio­gra­fii lub elek­tro­kar­dio­gra­fu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrokardiografia ż., elektrokardiograf mrz.

 przysł. elektrokardiograficznie

Wiktionary


elektrokardiografio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: elek­tro­kar­dio­gra­fia

Wiktionary


elektrokauter

Elek­tro­ka­u­ter, elek­tro­ko­a­gu­la­tor, apa­rat elek­tro­chi­rur­gicz­ny, nóż elek­tro­chi­rur­gicz­ny (z ko­a­gu­la­to­rem), gal­wa­no­ka­u­ter, że­ga­dło elek­trycz­ne, elek­tro­skal­pel – urzą­dze­nie me­dycz­ne sto­so­wa­ne w chi­rur­gii, ści­ślej dia­ter­mii chi­rur­gicz­nej, do cię­cia lub ka­u­te­ry­za­cji tka­nek za po­mo­cą prądu prze­mien­ne­go o wy­so­kiej czę­stot­li­wo­ści (od 0,3 do 0,7 MHz).

Wikipedia


elektrokauteryzacja

elek­trycz­ne ko­a­gu­lo­wa­nie żywej, cho­ro­bo­wo zmie­nio­nej tkan­ki sto­so­wa­ne np. w celu przy­spie­sze­nia go­je­nia się ran, ni­szcze­nia na­ro­śli


SJP.pl


elektrokinetyczny

→ elek­tro­ki­ne­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z elek­tro­ki­ne­ty­ką, do­ty­czą­cy elek­tro­ki­ne­ty­ki

Wiktionary

Patrz:

elektrokinetyka

Powiązane:

 rzecz. elektrokinetyka ż.

Wiktionary


elektrokoagulacja

ścię­cie biał­ka pod wpły­wem prądu elek­trycz­ne­go


SJP.pl

Elek­tro­ko­a­gu­la­cja, dia­ter­mia chi­rur­gicz­na, ter­mo­li­za – me­to­da elek­tro­chi­rur­gii sto­so­wa­na w me­dy­cy­nie i kos­me­to­lo­gii. Wy­ko­rzy­stu­je się pod­czas niej dzia­ła­nie prądu elek­trycz­ne­go prze­mien­ne­go o dużej czę­stot­li­wo­ści. Po­le­ga na ścię­ciu (ko­a­gu­la­cji) biał­ka za po­mo­cą łuku elek­trycz­ne­go.

Wikipedia


elektrokorund

Elek­tro­ko­rund – syn­te­tycz­nie wyt­wa­rza­na po­stać ko­run­du, uzy­ski­wa­na po­przez prze­ta­pa­nie bok­sy­tu w pie­cach łu­ko­wych.

Elek­tro­ko­rund wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest głów­nie jako ma­te­riał ścier­ny, prze­de wszyst­kim ze wzglę­du na re­la­tyw­nie ni­skie kosz­ty jego uzy­ski­wa­nia oraz fakt, iż krysz­ta­ły elek­tro­ko­run­du są znacz­nie re­gu­lar­niej­sze i ostrzej­sze niż krysz­ta­ły ko­run­du na­tu­ral­ne­go.

Wikipedia


elektrolecznictwo

me­to­da le­cze­nia za po­mo­cą prądu elek­trycz­ne­go; elek­tro­te­ra­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. elektr. zob. elek­tro­te­ra­pia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elektroterapia

Wiktionary


elektrolipoliza

me­to­da lik­wi­da­cji lo­kal­nie na­gro­ma­dzo­nej tkan­ki tłu­szczo­wej za po­mo­cą prą­dów po­wo­du­ją­cych skur­cze izo­me­trycz­ne


SJP.pl


elektrolit

układ cie­kły zdol­ny do prze­wo­dze­nia prądu elek­trycz­ne­go dzię­ki obec­no­ści swo­bod­nie po­ru­sza­ją­cych się jonów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. fiz. sub­stan­cja zdol­na do jo­no­we­go prze­wo­dze­nia prądu elek­trycz­ne­go;

Wiktionary

Elek­tro­lit (z gr. "ḗlektron" „bursz­tyn”, "lytós" „roz­pu­szczal­ny”) – che­micz­ny ter­min de­fi­niu­ją­cy sub­stan­cję, która po sto­pie­niu lub roz­pu­szcze­niu (zwy­kle w wo­dzie, choć roz­pu­szczal­ni­kiem mogą być też np. cie­kły amo­niak, cie­kły dwut­le­nek siar­ki i in.) ulega dy­so­cja­cji elek­tro­li­tycz­nej, a pow­sta­ły rozt­wór może prze­wo­dzić prąd elek­trycz­ny; elek­tro­li­ta­mi mogą być związ­ki jo­no­we, jak np. chlo­rek sodu (NaCl), lub nie­jo­no­we, jak np. chlo­ro­wo­dór (HCl) lub amo­niak (#PATRZ).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ty­po­we ogni­wo elek­tro­li­tycz­ne skła­da się z dwóch elek­trod – anody i ka­to­dy – za­nu­rzo­nych w rozt­wo­rze elek­tro­li­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔlʲit, AS: elektrolʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektroliza ż.

 przym. elektrolitowy, elektrolityczny

Wiktionary


elektrolitowy

zwią­za­ny z elek­tro­li­tem


SJP.pl


elektrolityczny

→ elek­tro­li­za


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. chem. do­ty­czą­cy elek­tro­li­zy lub elek­tro­li­tu, zwią­za­ny z elek­tro­li­zą lub z elek­tro­li­tem

Wiktionary

Patrz:

elektroliza

Przykłady

 (1.1) Lista sto­so­wa­nych środ­ków lecz­ni­czych w jo­no­fo­re­zie jest co praw­da ogra­ni­czo­na, gdyż nie wszyst­kie środ­ki ule­ga­ją dy­so­cja­cji elek­tro­li­tycz­nej, ale w wielu przy­pad­kach jest to me­to­da bar­dzo sku­tecz­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektroliza ż., elektrolit m.

 przym. elektrolitowy

 przysł. elektrolitycznie

Wiktionary


elektroliza

ogół pro­ce­sów, które za­cho­dzą w elek­tro­li­cie w cza­sie prze­pły­wu przez niego prądu sta­łe­go wyt­wo­rzo­ne­go przez źró­dło zew­nętrz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. chem. zmia­na struk­tu­ry che­micz­nej sub­stan­cji, za­cho­dzą­ce pod wpły­wem przy­ło­żo­ne­go do niej zew­nętrz­ne­go na­pię­cia elek­trycz­ne­go

 (1.2) fiz. chem. pro­ces roz­kła­du pod wpły­wem przy­ło­żo­ne­go do niej zew­nętrz­ne­go na­pię­cia elek­trycz­ne­go

Wiktionary

Elek­tro­li­za – ter­min okre­śla­ją­cy wszel­kie zmia­ny struk­tu­ry che­micz­nej sub­stan­cji, za­cho­dzą­ce pod wpły­wem przy­ło­żo­ne­go do niej zew­nętrz­ne­go na­pię­cia elek­trycz­ne­go. W węż­szym za­kre­sie po­ję­cie to obej­mu­je tylko pro­ce­sy roz­kła­du. Elek­tro­li­zie to­wa­rzy­szyć może (choć nie musi) sze­reg do­dat­ko­wych zja­wisk, ta­kich jak dy­so­cja­cja elek­tro­li­tycz­na, tran­sport jonów do elek­trod, wtór­ne prze­mia­ny jonów na elek­tro­dach i inne. W sen­sie tech­no­lo­gicz­nym przez elek­tro­li­zę ro­zu­mie się wszyst­kie te pro­ce­sy łącz­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Elek­tro­li­za jest pro­ce­sem sto­so­wa­nym na skalę prze­my­sło­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔˈlʲiza, AS: elektrolʹiza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrolit m., elektrolizer m., elektrolizowanie n.

 przym. elektrolityczny

 czas. elektrolizować ndk.

Wiktionary


elektrolizer

urzą­dze­nie przez­na­czo­ne do elek­tro­li­zy


SJP.pl

Elek­tro­li­zer – urzą­dze­nie, w któ­rym prze­pro­wa­dza­na jest elek­tro­li­za, czyli roz­kład elek­tro­li­tu pod wpły­wem zew­nętrz­ne­go źró­dła prądu elek­trycz­ne­go.

Wikipedia


elektrolizernia

dział fa­bry­ki, w któ­rym roz­kła­da się elek­tro­li­ty za po­mo­cą prądu elek­trycz­ne­go


SJP.pl


elektrolokacja

wy­ko­rzy­sty­wa­nie in­for­ma­cji zdo­by­tej z po­mo­cą de­tek­cji bodź­ców elek­trycz­nych do orien­to­wa­nia się w oto­cze­niu


SJP.pl

Elek­tro­lo­ka­cja – wy­ko­rzy­sty­wa­nie in­for­ma­cji zdo­by­tej z po­mo­cą de­tek­cji bodź­ców elek­trycz­nych (elek­tro­re­cep­cji) do orien­to­wa­nia się w oto­cze­niu. Elek­tro­lo­ka­cja może być bier­na lub czyn­na. W pier­wszym przy­pad­ku wy­kry­wa­ne jest pole elek­trycz­ne wyt­wa­rza­ne przez zew­nętrz­ne źró­dła.

Wikipedia


elektrolot

prze­sta­rza­le: he­li­kop­ter o na­pę­dzie elek­trycz­nym


SJP.pl


elektroluks

daw­niej: od­ku­rzacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. pot. od­ku­rzacz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dro­bi­nek szkła nie za­mie­ciesz do­kład­nie. Weź elek­tro­luks z szafy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔluks, AS: elektroluks

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkurzacz

Wiktionary


elektroluminescencja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. świe­ce­nie ciał, wy­wo­ła­ne dzia­ła­niem zmien­ne­go pola elek­trycz­ne­go;

Wiktionary

Elek­tro­lu­mi­ne­scen­cja – zja­wi­sko lu­mi­ne­scen­cji w cia­łach sta­łych i ga­zach pod wpły­wem prze­pły­wu prądu, wy­ła­do­wa­nia elek­trycz­ne­go, pola elek­trycz­ne­go, fali elek­tro­ma­gne­tycz­nej.

Zja­wi­sko elek­tro­lu­mi­ne­scen­cji w ga­zach wy­ko­rzy­sta­no przy bu­do­wie lamp ja­rze­nio­wych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛˈst͡sɛ̃nt͡sʲja, AS: elektrolũmʹĩnescẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektroluminescencyjny

Wiktionary


elektroluminescencyjny

zwią­za­ny z elek­tro­lu­mi­ne­scen­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z elek­tro­lu­mi­ne­scen­cją, do­ty­czą­cy elek­tro­lu­mi­ne­scen­cji; wy­ko­rzy­stu­ją­cy zja­wi­sko elek­tro­lu­mi­ne­scen­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛst͡sɛ̃nˈt͡sɨjnɨ, AS: elektrolũmʹĩnescẽncyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektroluminescencja ż.

Wiktionary


elektromagnes

urzą­dze­nie (szta­ba z że­la­za owi­nię­ta izo­lo­wa­nym dru­tem) wyt­wa­rza­ją­ce pole ma­gne­tycz­ne w wy­ni­ku prze­pły­wu prądu elek­trycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. elektr. cewka, która za­cho­wu­je się jak ma­gnes pod­czas prze­pły­wu przez nią prądu elek­trycz­ne­go;

Wiktionary

Elek­tro­ma­gnes – urzą­dze­nie wyt­wa­rza­ją­ce pole ma­gne­tycz­ne w wy­ni­ku prze­pły­wu przez nie prądu elek­trycz­ne­go.

W 1820 r. André Ampère po­sta­wił hi­po­te­zę, wedle któ­rej za po­mo­cą cewki z prą­dem elek­trycz­nym można na­ma­gne­so­wać igłę że­laz­ną, co zwe­ry­fi­ko­wał François Arago.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­szy­na wy­po­sa­żo­na jest w elek­tro­ma­gnes.

Wiktionary


elektromagnet.

skrót od: elek­tro­ma­gne­tycz­ny


SJP.pl


elektromagnetyczny

→ elek­tro­ma­gne­tyzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z elek­tro­ma­gne­tyz­mem

Wiktionary

Patrz:

elektromagnetyzm

Przykłady

 (1.1) Od­bior­ni­kiem z punk­tu wi­dze­nia go­spo­dar­ki elek­tro­e­ner­ge­tycz­nej na­zy­wa­my urzą­dze­nie, ma­szy­nę lub apa­rat przet­wa­rza­ją­ce ener­gię po­bra­ną z sieci elek­tro­ma­gne­tycz­nej na taką ener­gię, jaka jest po­trzeb­na od­bior­cy.

 (1.1) W po­bli­żu na­daj­ni­ka są silne od­dzia­ły­wa­nia elek­tro­ma­gne­tycz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektromagnetyzm m.

 przysł. elektromagnetycznie

Wiktionary


elektromagnetyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nauk. fiz. dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się współ­za­leż­no­ścią zja­wisk elek­trycz­nych i ma­gne­tycz­nych;

 (1.2) fiz. ma­gne­tyzm o po­dło­żu elek­trycz­nym; ogół zja­wisk ma­gne­tycz­nych po­wo­do­wa­nych przez prąd elek­trycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektromagnetyczny

 przysł. elektromagnetycznie

Wiktionary


elektromanometr

wzmac­niacz sy­gna­łu uzy­ska­ne­go przez odksz­tał­ce­nie me­ta­lo­wej mem­bra­ny


SJP.pl


elektromarket

mar­ket z to­wa­ra­mi elek­tro­nicz­ny­mi i elek­trycz­ny­mi


SJP.pl


elektromasaż

masaż przy po­mo­cy przy­rzą­dów elek­tro­nicz­nych lub prądu


SJP.pl


elektromasażer

urzą­dze­nie do elek­tro­ma­sa­żu


SJP.pl


elektromechaniczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) elektr. techn. zwią­za­ny z elek­tro­me­cha­ni­ką, do­ty­czą­cy elek­tro­me­cha­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektromechanik mos., elektromechanika ż.

 przysł. elektromechanicznie

Wiktionary


elektromechanik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie elek­tro­me­cha­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) elektr. techn. spe­cja­li­sta w za­kre­sie elek­tro­me­cha­ni­ki; me­cha­nik pra­cu­ją­cy przy mon­ta­żu i na­pra­wach apa­ra­tów, ma­szyn i urzą­dzeń elek­trycz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektromechanika ż.

 przym. elektromechaniczny

 przysł. elektromechanicznie

Wiktionary


elektromechanika

1. nauka zaj­mu­ją­ca się bu­do­wą, dzia­ła­niem i za­sto­so­wa­niem urzą­dzeń elek­trycz­nych;
2. na­pra­wa i kon­ser­wa­cja urzą­dzeń elek­trycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. na­pra­wa i kon­ser­wa­cja ma­szyn i urzą­dzeń elek­trycz­nych

 (1.2) techn. nauka o bu­do­wie, dzia­ła­niu i za­sto­so­wa­niu ma­szyn i urzą­dzeń elek­trycz­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔ̃mɛˈxãɲika, AS: elektrõmeχãńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektromechanik mos.

 przym. elektromechaniczny

 przysł. elektromechanicznie

Wiktionary


elektromedycyna

dział me­dy­cy­ny obej­mu­ją­cy me­to­dy le­cze­nia opie­ra­ją­ce się na za­sto­so­wa­niu prą­dów elek­trycz­nych, pól elek­trycz­nych i ma­gne­tycz­nych, pro­mie­nio­wa­nia elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go i ul­tradź­wię­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­na me­dy­cy­ny wy­ko­rzy­stu­ją­ca elek­trycz­ność w ce­lach te­ra­pe­u­tycz­nych

Wiktionary


elektrometalurgia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. wy­do­by­wa­nie me­ta­li z rud lub oczy­szcza­nie ich przy uży­ciu prądu elek­trycz­ne­go;

Wiktionary

Elek­tro­me­ta­lur­gia (gr. elek­tron "bursz­tyn" + me­tal­lo­ur­ge­in "wy­do­by­cie rudy") – dział me­ta­lur­gii zaj­mu­ją­cy się otrzy­my­wa­niem i ra­fi­na­cją (oczy­szcza­niem) oraz przet­wa­rza­niem me­ta­li i ich sto­pów przy uży­ciu prądu elek­trycz­ne­go.

Pro­ce­sy elek­tro­me­ta­lur­gii w głów­nej mie­rze opar­te są na zja­wi­sku elek­tro­li­zy sto­pio­nych rud me­ta­li.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) [...] gdy wiek XVIII od­da­wał XIX-emu pier­wszy pro­to­typ ba­te­rii elek­trycz­nej, wiek XIX z tej spu­ściz­ny nie tylko nic nie uro­nił, lecz XX-emu prze­ka­zu­je w darze zdo­by­cze elek­tro­che­mii i elek­tro­me­ta­lur­gii, ruch tur­bin i mo­to­rów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektrometalurgiczny

Wiktionary


elektrometalurgiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. zwią­za­ny z elek­tro­me­ta­lur­gią, do­ty­czą­cy elek­tro­me­ta­lur­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrometalurgia ż.

Wiktionary


elektrometr

przy­rząd elek­tro­sta­tycz­ny słu­żą­cy do po­mia­ru pod­sta­wo­wych wiel­ko­ści elek­trycz­nych


SJP.pl

Elek­tro­metr – przy­rząd po­mia­ro­wy słu­żą­cy do po­mia­ru na­pię­cia elek­trycz­ne­go przy bar­dzo małym na­tę­że­niu prądu elek­trycz­ne­go

Wikipedia


elektrometryczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy elek­tro­me­trii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrometria ż.

Wiktionary


elektromiograf

me­dycz­ny przy­rząd re­je­stru­ją­cy po­ten­cja­ły elek­trycz­ne mię­śni


SJP.pl


elektromiografia

dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem oraz wy­ko­rzy­sta­niem w dia­gno­sty­ce po­ten­cja­łów elek­trycz­nych mię­śni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dia­gno­sty­ka czyn­no­ści elek­trycz­nej mię­śni i ner­wów ob­wo­do­wych za po­mo­cą elek­tro­mio­gra­fu;

Wiktionary

Elek­tro­mio­gra­fia (EMG) – me­dycz­ne ba­da­nie dia­gno­stycz­ne słu­żą­ce do oceny czyn­no­ści elek­trycz­nej mię­śni i ner­wów ob­wo­do­wych (elek­tro­ne­u­ro­gra­fia). Jest pod­sta­wo­wym ba­da­niem do­dat­ko­wym słu­żą­cym do roz­poz­na­wa­nia cho­rób ob­wo­do­we­go ukła­du ner­wo­we­go oraz cho­rób mię­śni (poz­wa­la oce­nić m.in. ich zdol­ność do pracy).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. elektromiograficzny

Wiktionary


elektromiograficzny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z elek­tro­mio­gra­fią lub elek­tro­mio­gra­fem, do­ty­czą­cy elek­tro­mio­gra­fii lub elek­tro­mio­gra­fu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektromiografia ż., elektromiograf mrz., elektromiogram mrz.

Wiktionary


elektromiogram

zapis wahań elek­trycz­nych po­ten­cja­łów włó­kien mię­śnio­wych


SJP.pl


elektromobilność

wy­ko­rzy­sty­wa­nie po­ja­zdów na­pę­dza­nych ener­gią elek­trycz­ną; e-mo­bil­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. mot. sto­so­wa­nie po­ja­zdów z na­pę­dem elek­trycz­nym;

Wiktionary

Elek­tro­mo­bil­ność – ca­łoksz­tałt za­gad­nień zwią­za­nych ze sto­so­wa­niem po­ja­zdów z na­pę­dem elek­trycz­nym ( elec­tric ve­hic­les, w skró­cie EV).

Po­ję­cie „elek­tro­mo­bil­ność” od­no­si się za­rów­no do tech­nicz­nych i ek­splo­a­ta­cyj­nych aspek­tów do­ty­czą­cych EV, tech­no­lo­gii oraz in­fra­struk­tu­ry ła­do­wa­nia, jak rów­nież kwe­stii spo­łecz­no-go­spo­dar­czo-praw­nych zwią­za­nych z pro­jek­to­wa­niem, pro­duk­cją, na­by­wa­niem i uży­wa­niem po­ja­zdów elek­trycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Elek­tro­mo­bil­ność jest obec­nie naj­go­ręt­szym te­ma­tem mo­to­ry­za­cji, ale jej roz­wo­jo­wi to­wa­rzy­szy wiele wąt­pli­wo­ści i ste­re­o­ty­pów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektromobilny

Wiktionary


elektromobilny

e-mo­bil­ny;
1. o po­jeź­dzie: na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną;
2. zwią­za­ny z po­ja­zda­mi na­pę­dza­ny­mi ener­gią elek­trycz­ną


SJP.pl


elektromonter

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) techn. pra­cow­nik tech­nicz­ny wy­ko­nu­ją­cy wszel­kie ro­bo­ty zwią­za­ne z urzą­dze­nia­mi elek­trycz­ny­mi

Wiktionary

To jest stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca. Po­ni­żej znaj­du­ją się różne zna­cze­nia hasła „Elek­tro­mon­ter”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na bu­do­wie po pra­wej stro­nie drogi po­moc­ni­cy [ro­bot­ni­cy] mu­rar­scy od­sta­wia­ją z ha­ła­sem tacz­ki[,] a elek­tro­mon­te­rzy wy­łą­cza­ją prąd z po­tęż­nych tran­spor­te­rów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektromonterka ż.

Wiktionary


elektromonterka

ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca prace zwią­za­ne z urzą­dze­nia­mi elek­trycz­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta elek­tro­mon­ter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W grud­niu idzie­my do sa­mo­dziel­nej pracy jako elek­tro­mon­ter­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektromonter mos.

Wiktionary


elektron

1. trwa­ła cząst­ka ele­men­tar­na o ujem­nym ła­dun­ku elek­trycz­nym (e~ -1,602*10^-19 C);
2. stop ma­gne­zu z alu­mi­nium i cyn­kiem;
3. stop złota i sre­bra, uży­wa­ny w sta­ro­żyt­no­ści do bicia monet;
4. sta­ro­żyt­na nazwa bursz­ty­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. cząst­ka ele­men­tar­na o ujem­nym ła­dun­ku elek­trycz­nym, bę­dą­ca lep­to­nem i skład­ni­kiem atomu;

 (1.2) techn. stop ma­gne­zu z gli­nem, man­ga­nem, krze­mem i cyn­kiem;

Wiktionary

Elek­tron, ne­ga­ton, "e−", "β−" – trwa­ła cząst­ka ele­men­tar­na (lep­ton), jeden z ele­men­tów atomu.

Elek­tron ma ła­du­nek elek­trycz­ny równy e = −1,602 176 6208(98)×10 C (ujem­ny ła­du­nek elek­trycz­ny ele­men­tar­ny – stąd też nazwa "ne­ga­ton") i masę spo­czyn­ko­wą me ≈ 9,109 382 91×10 kg.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Elek­tro­ny w ato­mach po­ru­sza­ją się wokół jądra ato­mo­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛktrɔ̃n, AS: elektrõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektronika ż., elektronik m., elektronizacja ż.

 przym. elektronowy, elektryczny, elektroniczny

 przysł. elektronowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) negaton, symbol. e

Wiktionary


elektron.

skrót od: elek­tro­ni­ka, elek­tro­nicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


elektronarzędzie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. na­rzę­dzie elek­trycz­ne przez­na­czo­ne do prac re­mon­to­wych i bu­dow­la­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wier­tar­ka elek­trycz­na jest jed­nym z naj­po­pu­lar­niej­szych i naj­bar­dziej uni­wer­sal­nych elek­tro­na­rzę­dzi.

Wiktionary


elektroneurograf

apa­rat re­je­stru­ją­cy po­ten­cja­ły bio­e­lek­trycz­ne ner­wów


SJP.pl


elektroneurografia

Elek­tro­ne­u­ro­gra­fia ( nerve con­duc­tion study, NCS) – ba­da­nie do­dat­ko­we sto­so­wa­ne czę­sto w ne­u­ro­lo­gii w celu oceny ner­wów ob­wo­do­wych, a w szcze­gól­no­ści ich wła­ści­wo­ści elek­trycz­nych: prze­wod­nict­wa im­pul­sów wę­dru­ją­cych wzdłuż włó­kien czu­cio­wych, ru­cho­wych lub mie­sza­nych.

Wikipedia


elektroniczka

→ elek­tro­nik


SJP.pl

Patrz:

elektronik

elektroniczny

1. → elek­tro­ni­ka;
2. kart­ka elek­tro­nicz­na - wia­do­mość z ży­cze­nia­mi w po­sta­ci elek­tro­nicz­nej; e-kart­ka;
3. pa­pie­ros elek­tro­nicz­ny - urzą­dze­nie do wdy­cha­nia opa­rów płynu z małym stę­że­niem ni­ko­ty­ny, przy­po­mi­na­ją­ce pa­pie­ro­sa; e-pa­pie­ros


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z elek­tro­ni­ką, opie­ra­ją­cy się na elek­tro­ni­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Radar jest skom­pli­ko­wa­nym urzą­dze­niem elek­tro­nicz­nym, w któ­rym można wy­róż­nić od­dziel­ne bloki funk­cjo­nal­ne, re­a­li­zu­ją­ce po­szcze­gól­ne funk­cje zwią­za­ne z wy­sła­niem sy­gna­łu son­du­ją­ce­go oraz od­bio­rem i przet­wa­rza­niem sy­gna­łu echa.

 (1.1) Od kul zgi­nął sta­wia­ją­cy opór ka­pi­tan, mor­scy ra­bu­sie na­to­miast po prze­ła­do­wa­niu na swe ło­dzie ja­poń­skie­go sprzę­tu elek­tro­nicz­ne­go war­to­ści dwóch mi­lio­nów do­la­rów roz­pły­nę­li się, zni­ka­jąc z oczu prze­ra­żo­nym ma­ry­na­rzom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: elektrõńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektron mrz., elektronika ż.

 przym. elektryczny, elektronowy

Wiktionary


elektronik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie elek­tro­ni­ki


SJP.pl


elektronika

1. dzie­dzi­na nauki i tech­ni­ki ba­da­ją­ca zja­wi­ska wy­wo­ły­wa­ne ru­chem elek­tro­nów;
2. kie­ru­nek stu­diów z za­kre­su tej dzie­dzi­ny;
3. ogół urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych i ich czę­ści;
4. po­tocz­nie: mu­zy­ka elek­tro­nicz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­na zaj­mu­ją­cą się wyt­wa­rza­niem i przet­wa­rza­niem sy­gna­łów w po­sta­ci prą­dów i na­pięć elek­trycz­nych;

 (1.2) pot. sprzęt elek­tro­nicz­ny, urzą­dze­nia elek­tro­nicz­ne

 (1.3) muz. ogół mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej

Wiktionary

Zo­bacz też: elek­tro­ni­ka użyt­ko­wa – sprzęt elek­tro­nicz­ny do­mo­we­go użyt­ku.

Elek­tro­ni­ka – dzie­dzi­na tech­ni­ki zaj­mu­ją­ca się wyt­wa­rza­niem i przet­wa­rza­niem sy­gna­łów w po­sta­ci prą­dów i na­pięć elek­trycz­nych lub pól elek­tro­ma­gne­tycz­nych. Wy­ko­rzy­sty­wa­nie zja­wisk od­dzia­ły­wa­nia po­mię­dzy ła­dun­ka­mi do prze­no­sze­nia in­for­ma­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy masz ja­kieś za­in­te­re­so­wa­nia poza elek­tro­ni­ką?

 (1.2) Ty chyba nie oglą­da­łeś nigdy fil­mów SF. Jak nad­la­tu­je spo­dek, to pier­wsze co się dzie­je, to prze­sta­je dzia­łać elek­tro­ni­ka ;-)

 (1.2) Ta mi­kro­fa­lów­ka jest na­fa­sze­ro­wa­na elek­tro­ni­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika, AS: elektrõńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektronik m., elektron m.

 przym. elektroniczny

Wiktionary


elektronizacja

Elek­tro­ni­za­cja to tytuł serii ksią­żek wy­da­wa­nych w la­tach osiem­dzie­sią­tych XX wieku przez Wy­daw­nict­wa Ko­mu­ni­ka­cji i Łącz­no­ści (WKŁ) w for­mie nu­me­ro­wa­nych ze­szy­tów. Cha­rak­ter tych wy­daw­nictw naj­le­piej od­da­je pod­ty­tuł serii, który brzmiał: po­rad­nik za­wo­do­wy Były to pu­bli­ka­cje z za­kre­su elek­tro­ni­ki i in­for­ma­ty­ki oraz po­krew­nych dzie­dzin od­no­szą­ce się do prak­ty­ki za­sto­so­wań oma­wia­nych te­ma­tów.

Wikipedia


elektronizować

1. wy­po­sa­żać w urzą­dze­nia elek­tro­nicz­ne;
2. elek­tro­ni­zo­wać się - być wy­po­sa­żo­nym w urzą­dze­nia elek­tro­nicz­ne


SJP.pl


elektronografia

Elek­tro­no­gra­fia – me­to­da ba­da­nia bu­do­wy sub­stan­cji opar­ta na dy­frak­cji elek­tro­nów. Wy­ko­rzy­sty­wa­na do ana­li­zo­wa­nia struk­tu­ry krysz­ta­łów, warstw po­wierzch­nio­wych, cie­czy, czą­stek itp.

Wikipedia


elektronowi

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M. i W. mos. lm. od: elek­tro­no­wy

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) C. lp. od: elek­tron

Wiktionary


elektronowolt

jed­nost­ka pracy i ener­gii sto­so­wa­na w fi­zy­ce ją­dro­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. jed­nost­ka ener­gii;

Wiktionary

Elek­tro­no­wolt (eV) – jed­nost­ka ener­gii sto­so­wa­na w fi­zy­ce.

Jeden elek­tro­no­wolt to ener­gia, jaką uzy­sku­je bądź traci elek­tron, który prze­mie­ścił się w próż­ni w polu elek­trycz­nym o róż­ni­cy po­ten­cja­łów rów­nej 1 wol­to­wi. Jego war­tość wy­ra­żo­na w dżu­lach to 1 wolt pom­no­żo­ny przez elek­trycz­ny ła­du­nek ele­men­tar­ny e:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeden elek­tro­no­wolt jest to ener­gia, jaką uzy­sku­je elek­tron, który jest przy­spie­sza­ny na­pię­ciem rów­nym jed­ne­mu wol­to­wi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɔ̃ˈnɔvɔlt, AS: elektrõnovolt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eV

Wiktionary


elektronowy

przy­miot­nik od: elek­tron


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z elek­tro­na­mi

 (1.2) hutn. zwią­za­ny z elek­tro­nem, sto­pem me­ta­licz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wi­no­wact­wo elek­tro­no­we to wiel­kość cha­rak­te­ry­zu­ją­ca zdol­ność atomu do przy­łą­cza­nia elek­tro­nu i two­rze­nia anio­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektron mrz.

 przym. elektroniczny, elektryczny

Wiktionary


elektronystagmografia

Elek­tro­ny­stag­mo­gra­fia – ba­da­nie dia­gno­stycz­ne na­rzą­du rów­no­wa­gi, po­le­ga­ją­ce na re­je­stra­cji ru­chów gałek ocz­nych dzię­ki wy­ko­rzy­sta­niu po­mia­ru po­ten­cja­łu ro­gów­ko­wo-siat­ków­ko­we­go.

Wikipedia


elektronówka

śro­do­wi­sko­wo: lampa elek­tro­no­wa


SJP.pl


elektroodpad

odpad bę­dą­cy zu­ży­tym sprzę­tem elek­trycz­nym lub elek­tro­nicz­nym; elek­tro­śmieć


SJP.pl


elektrooftalm

dia­ter­mia chi­rur­gicz­na sto­so­wa­na w za­bie­gach of­tal­mo­lo­gicz­nych


SJP.pl


elektrookulogram

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. med. zapis zmian po­ten­cja­łu elek­trycz­ne­go gałki ocz­nej pod­czas jej ru­chów, uzy­ski­wa­ny za po­mo­cą elek­tro­o­ku­lo­gra­fii

Wiktionary

Elek­tro­o­ku­lo­gram (EOG) - me­to­da dia­gno­stycz­na po­le­ga­ją­ca na za­pi­sie po­ten­cja­łu spo­czyn­ko­we­go w po­bli­żu gałek ocz­nych. Ba­da­nie to sto­su­je się w dia­gno­sty­ce oku­li­stycz­nej i de­tek­cji ruchu oczu.

W celu wy­kry­cia ruchu oczu do skóry około oka, przy­kle­ja­ne są elek­tro­dy mie­rzą­ce po­ten­cjał.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. elektrookulografia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) EOG

Wiktionary


elektrooptyczny

→ elek­tro­op­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z elek­tro­op­ty­ką, do­ty­czą­cy elek­tro­op­ty­ki

Wiktionary

Patrz:

elektrooptyka

Powiązane:

 rzecz. elektrooptyka ż.

Wiktionary


elektroosmotyczny

→ elek­tro­os­mo­za


SJP.pl

Patrz:

elektroosmoza

elektroosmoza

Elek­tro­os­mo­za – os­mo­za, która za­cho­dzi pod wpły­wem przy­ło­żo­nej róż­ni­cy po­ten­cja­łu elek­trycz­ne­go. Zja­wi­sko to za­cho­dzi w spo­sób za­leż­ny od kształ­tu i ro­dza­ju oś­rod­ka, a także ro­dza­ju czą­stek roz­pu­szczo­nych.

Po­le­ga na ruchu ca­łe­go oś­rod­ka, czyli fazy roz­pra­sza­ją­cej ukła­du ko­lo­i­do­we­go, w sto­sun­ku do fazy roz­pro­szo­nej.

Wikipedia


elektropatologia

nauka ba­da­ją­ca zmia­ny cho­ro­bo­we pow­sta­łe pod wpły­wem po­ra­żeń prą­dem elek­trycz­nym


SJP.pl


elektropetryfikacja

me­to­da ze­ska­la­nia (pe­try­fi­ka­cji) grun­tu za po­mo­cą szkła wod­ne­go i chlor­ku wap­nia; ce­ber­ty­za­cja


SJP.pl

Elek­tro­pe­try­fi­ka­cja (elek­tro- + pe­try­fi­ka­cja – gr. "pétra" „skała” + łac. "fa­ce­re" „czy­nić”), ze­ska­la­nie, ce­ber­ty­za­cja, elek­tro­i­niek­cja, elek­tro­sy­li­ka­ty­za­cja – pro­ces ze­ska­la­nia po­dło­ża (grun­tu) przez dzia­ła­nie polem elek­trycz­nym przy jed­no­czes­nym wpro­wa­dza­niu do niego za­wie­sin ce­men­to­wych i rozt­wo­rów szkła wod­ne­go oraz chlor­ku wap­nia.

Wikipedia


elektropolerowanie

Elek­tro­po­le­ro­wa­nie – tech­ni­ka elek­tro­che­micz­nej obrób­ki stali.Pod­sta­wo­wym wa­run­kiem elek­tro­po­le­ro­wa­nia me­ta­lu jest wyt­wo­rze­nie na jego po­wierzch­ni war­stew­ki ut­wo­rzo­nej z pro­duk­tów re­ak­cji.

Po­le­ro­wa­ny przed­miot jest po­dłą­czo­ny w wan­nie gal­wa­nicz­nej do do­dat­niej elek­tro­dy (anody), w wy­ni­ku czego nie­rów­no­ści, jakie wy­stę­pu­ją na me­ta­lu, zo­sta­ją po­kry­te war­stew­ką pro­duk­tów o więk­szej re­zy­styw­no­ści niż elek­tro­lit.

Wikipedia


elektropompa

pompa elek­trycz­na


SJP.pl


elektropołów

połów ryb przy wy­ko­rzy­sta­niu zja­wi­ska elek­tro­tak­sji


SJP.pl

Elek­tro­po­łów – ro­dzaj po­ło­wu ryb lub in­nych zwie­rząt wod­nych pro­wa­dzo­ny przy po­mo­cy elek­trycz­nych na­rzę­dzi po­ło­wo­wych.

W elek­tro­po­ło­wie wy­ko­rzy­stu­je się zja­wi­sko elek­tro­tak­sji, czyli za­cho­wa­nie ryb w polu elek­trycz­nym po­le­ga­ją­ce na po­dą­ża­niu w stro­nę do­dat­nio na­ła­do­wa­nej elek­tro­dy (anody).

Wikipedia


elektroradiolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie elek­tro­ra­dio­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta w za­kre­sie elek­tro­ra­dio­lo­gii;

Wiktionary

Elek­tro­ra­dio­log ( Ra­dia­tion The­ra­pist (RTT) / Ra­dio­grap­her) – me­dycz­ny zawód re­gu­lo­wa­ny, upraw­nio­ny do wy­ko­ny­wa­niu czyn­no­ści za­wo­do­wych w dzie­dzi­nie elek­tro­ra­dio­lo­gii na­le­żą­cej do nauk me­dycz­nych, nauk o zdro­wiu, w tym czyn­no­ści z za­kre­su ra­dio­lo­gii i dia­gno­sty­ki obra­zo­wej, ul­tra­so­no­gra­ficz­nej, ra­dio­lo­gii za­bie­go­wej, elek­tro­fiz­jo­lo­gii, me­dy­cy­ny nu­kle­ar­nej i ra­dio­te­ra­pii oraz re­a­li­zo­wa­niu zadań ochro­ny ra­dio­lo­gicz­nej pa­cjen­ta i per­so­ne­lu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Elek­tro­ra­dio­log wy­ko­nu­je ba­da­nia z uży­ciem pro­mie­nio­wa­nia rent­ge­now­skie­go.

Wiktionary


elektroradiologia

Elek­tro­ra­dio­lo­gia, obra­zo­wa­nie me­dycz­ne – dy­scy­pli­na na­le­żą­ca do nauk o zdro­wiu, upra­wia­na przez elek­tro­ra­dio­lo­gów, obej­mu­ją­ca wy­ko­rzy­sty­wa­nie przez nich tech­nik de­fek­to­sko­pii i in­for­ma­ty­ki me­dycz­nej do two­rze­nia za po­mo­cą róż­ne­go ro­dza­ju od­dzia­ły­wań fi­zycz­nych obra­zów zmian fiz­jo­lo­gicz­nych oraz pa­to­lo­gicz­nych za­cho­dzą­cych w ciele ludz­kim, przy za­pew­nie­niu jak naj­peł­niej­szej ochro­ny ra­dio­lo­gicz­nej w opar­ciu o za­sa­dy fi­zy­ki me­dycz­nej.

Wikipedia


elektroradiologiczny

→ elek­tro­ra­dio­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

elektroradiologia

elektrorafinacja

me­ta­lur­gicz­ny pro­ces oczy­szcza­nia me­ta­li


SJP.pl

Elek­tro­ra­fi­na­cja (ra­fi­na­cja elek­tro­li­tycz­na) – pro­ces oczy­szcza­nia me­ta­li otrzy­ma­nych drogą hut­ni­czą w pro­ce­sie elek­tro­li­zy.

Oczy­szcza­ny metal umie­szcza­ny jest jako anoda w rozt­wo­rze włas­nej soli. Ka­to­dą jest ten sam, tyle że wcze­śniej oczy­szczo­ny metal. Anoda rozt­wa­rza się, a metal bez za­nie­czy­szczeń osa­dza się na ka­to­dzie. Za­nie­czy­szcze­nia roz­pu­szcza­ją się w rozt­wo­rze lub wy­trą­ca­ją się w po­sta­ci tzw. "szla­mu ano­do­we­go".

Wikipedia


elektroretinografia

ba­da­nie zmian po­ten­cja­łu czyn­no­ścio­we­go pow­sta­ją­ce­go w siat­ków­ce oka pod wpły­wem bły­sku świetl­ne­go, sto­so­wa­na naj­czę­ściej w dia­gno­sty­ce cho­rób siat­ków­ki i nerwu wzro­ko­we­go


SJP.pl


elektrorygiel

ry­giel elek­tro­ma­gne­tycz­ny


SJP.pl


elektroskop

przy­rząd do wy­kry­wa­nia ła­dun­ku elek­tro­sta­tycz­ne­go


SJP.pl

Elek­tro­skop – apa­rat do wy­kry­wa­nia ła­dun­ku elek­trycz­ne­go, a wła­ści­wie na­pię­cia elek­trycz­ne­go. Pro­sty elek­tro­skop list­ko­wy skła­da się z pio­no­we­go, me­ta­lo­we­go pręta, na któ­re­go końcu są przy­mo­co­wa­ne prze­gu­bo­wo dwa pro­sto­kąt­ne list­ki z cien­kiej i lek­kiej folii prze­wo­dzą­cej prąd.

Wikipedia


elektrosmog

1. po­tocz­nie: za­nie­czy­szcze­nie po­wie­trza spo­wo­do­wa­ne pro­mie­nio­wa­niem elek­tro­ma­gne­tycz­nym;
2. pola elek­tro­ma­gne­tycz­ne wyt­wa­rza­ne przez urzą­dze­nia elek­trycz­ne


SJP.pl

Elek­tros­mog (smog elek­tro­ma­gne­tycz­ny) – po­tocz­ne okre­śle­nie pro­mie­nio­wa­nia elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go o róż­nej czę­stot­li­wo­ści, na­le­żą­ce­go do za­kre­su pro­mie­nio­wa­nia nie­jo­ni­zu­ją­ce­go, naj­czę­ściej od­no­szą­ce się do frag­men­tu za­kre­su fal ra­dio­wych (300 kHz – 300 GHz).

Wikipedia


elektrosmogowy

→ elek­tros­mog


SJP.pl

Patrz:

elektrosmog

elektrosprzęt

sprzęt elek­trycz­ny


SJP.pl


elektrostacja

sta­cja do ła­do­wa­nia po­ja­zdów elek­trycz­nych


SJP.pl


elektrostal

Elek­tro­stal (ros. Электросталь) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie mo­skiew­skim. Około 156 tys. miesz­kań­ców (2020).

Mia­sto to pow­sta­ło w 1916 r. w związ­ku z bu­do­wą huty stali szla­chet­nych, a w 1938 r. otrzy­ma­ło prawa miej­skie.

Wikipedia


elektrostatyczny

→ elek­tro­sta­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z elek­tro­sta­ty­ką, do­ty­czą­cy elek­tro­sta­ty­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrostatyka ż.

 przysł. elektrostatycznie

 przym. elektryczny

Wiktionary


elektrostatyka

Elek­tro­sta­ty­ka – dzie­dzi­na fi­zy­ki zaj­mu­ją­ca się od­dzia­ły­wa­nia­mi po­mię­dzy nie­ru­cho­my­mi ła­dun­ka­mi elek­trycz­ny­mi. Od­dzia­ły­wa­nia te zwane są elek­tro­sta­tycz­ny­mi. Elek­tro­sta­ty­ka roz­pa­tru­je też ła­dun­ki po­ru­sza­ją­ce się, o ile po­mi­ja się wszyst­kie efek­ty wy­ni­ka­ją­ce z ruchu ła­dun­ków z wy­jąt­kiem zmia­ny ilo­ści ła­dun­ku. Ana­lo­gicz­nie, ma­gne­to­sta­ty­ka zaj­mu­je się po­la­mi ma­gne­tycz­ny­mi sta­ły­mi w cza­sie.

Wikipedia


elektrostrykcja

zja­wi­sko zmia­ny roz­mia­rów ciała pod wpły­wem przy­ło­żo­ne­go zew­nętrz­ne­go pola elek­trycz­ne­go


SJP.pl

Elek­tro­stryk­cja – zja­wi­sko zmia­ny wy­mia­rów ma­te­ria­łu pod wpły­wem pola elek­trycz­ne­go (na­pię­cia). Cha­rak­te­ry­zu­je się tym, że zmia­na wy­mia­rów za­cho­dzi w jed­nym kie­run­ku, nie­za­leż­nie od kie­run­ku przy­ło­żo­ne­go pola elek­trycz­ne­go (zja­wi­sko pro­ste). Sto­pień odksz­tał­ce­nia jest pro­por­cjo­nal­ny do kwa­dra­tu na­tę­że­nia pola. Elek­tro­stryk­cji nie na­le­ży mylić z od­wrot­nym zja­wi­skiem pie­zo­e­lek­trycz­nym.

Wikipedia


elektrostymulacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­to­da te­ra­pe­u­tycz­na wy­ko­rzy­stu­ją­ca na­pię­cie elek­trycz­ne o ni­skich war­to­ściach

Wiktionary

Elek­tro­sty­mu­la­cja – po­bu­dza nerwy lub mię­śnie za po­mo­cą im­pul­sów elek­trycz­nych wy­wo­łu­ją­cych skurcz mię­śnia, draż­niąc prą­dem bez­poś­red­ni mię­sień albo poś­red­nio nerw za­o­pa­tru­ją­cy mię­sień. Elek­tro­sty­mu­la­cję sto­su­je się przy do­le­gli­wo­ściach bó­lo­wych (róż­ne­go po­cho­dze­nia), jako prze­ciw­dzia­ła­nie atro­fii unie­ru­cho­mio­nych mię­śni, wspo­ma­ga­ją­co przy nie­trzy­ma­niu moczu oraz le­cze­niu za­bu­rzeń krą­że­nia.

Wikipedia


elektroszoker

nie­wiel­kie urzą­dze­nie wyt­wa­rza­ją­ce prąd elek­trycz­ny, słu­żą­ce do pa­ra­li­żo­wa­nia i obez­wład­nia­nia prze­ciw­ni­ka; pa­ra­li­za­tor


SJP.pl


elektrotaksja

re­ak­cja ru­cho­wa swo­bod­nie po­ru­sza­ją­cych się or­ga­niz­mów (np. pier­wot­nia­ków) lub ko­mó­rek (np. plem­ni­ków) na prze­pływ prądu w danym śro­do­wi­sku; gal­wa­no­tak­sja


SJP.pl


elektrotechnik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie elek­tro­tech­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta z elek­tro­tech­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrotechnika ż.

Wiktionary


elektrotechnika

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie elek­tro­tech­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. techn. dzie­dzi­na nauki i tech­ni­ki zaj­mu­ją­ca się wyt­wa­rza­niem, prze­sy­ła­niem, przet­wa­rza­niem i za­sto­so­wa­niem ener­gii elek­trycz­nej

Wiktionary

Elek­tro­tech­ni­ka "(na­zy­wa­na rów­nież in­ży­nie­rią elek­trycz­ną, po­tocz­nie elek­try­ką)" – dy­scy­pli­na tech­nicz­na zaj­mu­ją­ca się za­gad­nie­nia­mi zwią­za­ny­mi z wyt­wa­rza­niem, przeksz­tał­ca­niem, prze­sy­ła­niem, roz­dzia­łem, ma­ga­zy­no­wa­niem oraz użyt­ko­wa­niem ener­gii elek­trycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ebo­nit to ma­te­riał wy­ko­rzy­sty­wa­ny na przy­kład w elek­tro­tech­ni­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrotechnik mos.

 przym. elektrotechniczny

Wiktionary


elektroterapia

me­to­da le­cze­nia za po­mo­cą prądu elek­trycz­ne­go; elek­tro­lecz­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­cze­nie prą­dem elek­trycz­nym;

Wiktionary

Elek­tro­te­ra­pia, elek­tro­lecz­nict­wo – dzie­dzi­na fi­zy­ko­te­ra­pii (lecz­nict­wa fi­zy­kal­ne­go) zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem ob­ja­wo­wym scho­rzeń m.in. ukła­du ruchu i ne­u­ro­lo­gicz­nych za po­mo­cą róż­ne­go ro­dza­ju prą­dów lecz­ni­czych, w któ­rym wy­ko­rzy­stu­je się do le­cze­nia prąd stały, mo­du­lo­wa­ne prądy śred­niej czę­stot­li­wo­ści oraz prądy im­pul­so­we małej i śred­niej czę­stot­li­wo­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W rzad­kich przy­pad­kach, gdy lek nie dzia­ła wy­star­cza­ją­co szyb­ko, na­le­ży uciec się do elek­tro­te­ra­pii (ECT), zna­nej w daw­nych cza­sach jako bu­dzą­ce po­strach „elek­trow­strzą­sy”.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektroterapeutyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elektrolecznictwo

Wiktionary


elektrotermia

Elek­tro­ter­mia jest dzia­łem elek­tro­tech­ni­ki (jedna z jej spe­cja­li­za­cji), nauki i tech­ni­ki do­ty­czą­cym prze­mian ener­gii elek­trycz­nej w cie­pło do celów użyt­ko­wych lub prze­my­sło­wych.

Do prze­mian elek­tro­ter­micz­nych po­wszech­nych w prze­my­śle na­le­żą:

Do re­a­li­za­cji prze­mian ener­gii elek­trycz­nej w cie­pło wy­ko­rzy­stu­je się urzą­dze­nia elek­tro­ter­micz­ne. Można je po­dzie­lić na:

Wikipedia


elektrotermik

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tech­ni­ki zaj­mu­ją­cej się bez­poś­red­ni­mi prze­mia­na­mi ener­gii elek­trycz­nej w cie­pło


SJP.pl


elektrotermoterapia

me­to­da le­cze­nia za po­mo­cą ener­gii ciepl­nej wyt­wa­rza­nej przez urzą­dze­nia elek­trycz­ne


SJP.pl


elektrotonus

zmia­na po­bud­li­wo­ści nerwu lub mię­śnia wy­stę­pu­ją­ca pod­czas prze­pły­wu przez nie prądu sta­łe­go


SJP.pl


elektrotropizm

Elek­tro­tro­pizm, gal­wa­no­tro­pizm – ro­dzaj tro­piz­mu, w któ­rym ruch wa­run­ko­wa­ny jest przez pole elek­trycz­ne. Re­ak­cję ru­cho­wą tego typu wy­ka­zu­ją: ne­u­ro­ny, ko­mór­ki mię­śni, fi­bro­bla­sty, ko­mór­ki na­błon­ka, zie­lo­ne glony, za­rod­ni­ki, ła­giew­ka pył­ko­wa.

Wikipedia


elektroujemność

zdol­ność pier­wiast­ka do przy­cią­ga­nia elek­tro­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. skłon­ność atomu pier­wiast­ka do przy­cią­ga­nia elek­tro­nów w wią­za­niu che­micz­nym;

Wiktionary

Elek­tro­u­jem­ność, skala elek­tro­u­jem­no­ści – miara ten­den­cji do przy­cią­ga­nia elek­tro­nów przez atomy da­ne­go pier­wiast­ka, gdy two­rzy on zwią­zek che­micz­ny z ato­ma­mi in­ne­go pier­wiast­ka. Bar­dziej elek­tro­u­jem­ny pier­wia­stek „przy­cią­ga” do sie­bie elek­tro­ny two­rzą­ce wią­za­nie z ato­mem mniej elek­tro­u­jem­nym, co pro­wa­dzi do po­la­ry­za­cji wią­za­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ato­mom można przy­po­rząd­ko­wać okre­ślo­ną cechę cha­rak­te­ry­zu­ją­cą, w jakim stop­niu dany atom może współ­za­wod­ni­czyć z in­ny­mi o elek­tro­ny. Cechę tę na­zy­wa­my elek­tro­u­jem­no­ścią i czę­sto de­fi­niu­je­my jako śred­nią aryt­me­tycz­ną po­ten­cja­łu jo­ni­za­cji i po­win­no­wact­wa elek­tro­no­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektroujemny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elektronegatywność

Wiktionary


elektrowiert

Elek­tro­wiert – urzą­dze­nie na­pę­dza­ją­ce sprzę­żo­ny z nim świ­der wiert­ni­czy, sto­so­wa­ne w trak­cie wier­ceń obro­to­wych. Za­sad­ni­czym ele­men­tem elek­tro­wier­tu jest za­si­la­ny z po­wierzch­ni sil­nik elek­trycz­ny, prze­ka­zu­ją­cy wyt­wo­rzo­ny mo­ment obro­to­wy na na­rzę­dzie wier­cą­ce.

Wikipedia


elektrowilk

elek­trycz­na ma­szy­na do mie­le­nia mięsa uży­wa­na w za­kła­dach ma­sar­skich


SJP.pl


elektrownia

za­kład ener­ge­tycz­ny wyt­wa­rza­ją­cy i roz­dzie­la­ją­cy ener­gię elek­trycz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. za­kład prze­my­sło­wy, w któ­rym wyt­wa­rza się ener­gię elek­trycz­ną;

Wiktionary

Elek­trow­nia – za­kład prze­my­sło­wy wyt­wa­rza­ją­cy ener­gię elek­trycz­ną przez przet­wa­rza­nie in­nych form ener­gii pier­wot­nej.

Elek­trow­nia to obiekt tech­nicz­ny skła­da­ją­cy się z jed­ne­go lub kilku ze­spo­łów urzą­dzeń słu­żą­cych do wyt­wa­rza­nia ener­gii elek­trycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z da­le­ka było widać ko­mi­ny i chłod­nie elek­trow­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa, AS: elektrovʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektryk m.

 przym. elektrowniany

 zobacz też: elektryczny

Wiktionary


elektrowniany

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy elek­trow­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrownia ż.

Wiktionary


elektrowozownia

za­jezd­nia lo­ko­mo­tyw elek­trycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kolej. ze­spół po­mie­szczeń i warsz­ta­tów wraz z wy­po­sa­że­niem, przy­sto­so­wa­nych do ga­ra­żo­wa­nia, kon­ser­wa­cji i na­praw elek­tro­wo­zów lub in­nych elek­trycz­nych po­ja­zdów szy­no­wych;

Wiktionary

Elek­tro­wo­zow­nia – baza, za­kład ek­splo­a­ta­cji, za­jezd­nia; ze­spół po­mie­szczeń i warsz­ta­tów oraz torów przez­na­czo­nych do prze­cho­wy­wa­nia i ob­słu­gi­wa­nia tech­nicz­ne­go lo­ko­mo­tyw elek­trycz­nych.

W mi­nio­nych la­tach funk­cjo­no­wa­ła nie­wiel­ka licz­ba jed­no­stek ko­le­jo­wych o tej naz­wie, np. Elek­tro­wo­zow­nia Gdy­nia Ci­so­wa, ob­słu­gu­ją­ca ruch pa­sa­żer­ski w aglo­me­ra­cji trój­miej­skiej. Jed­nak więk­szość lo­ko­mo­tyw elek­trycz­nych była na sta­nie lo­ko­mo­ty­wow­ni.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. elektrowóz mrz.

Wiktionary


elektrowstrząs

zwy­kle w licz­bie mno­giej: wstrzą­sy elek­trycz­ne spo­wo­do­wa­ne prze­pu­szcza­niem przez ciało pa­cjen­ta prądu elek­trycz­ne­go o ni­skim na­tę­że­niu; sto­so­wa­ne jako me­to­da le­cze­nia niek­tó­rych cho­rób psy­chicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. elektr. za­bieg po­le­ga­ją­cy na prze­pu­szcze­niu prądu elek­trycz­ne­go przez ciało pa­cjen­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po dru­gim elek­trow­strzą­sie serce na­sze­go dziec­ka ożyło.

 (1.1) Wbrew po­wszech­nym opi­niom, elek­trow­strzą­sy to bar­dzo sku­tecz­na i bar­dzo bez­piecz­na me­to­da le­cze­nia za­bu­rzeń afek­tyw­nych za­rów­no jed­no­bie­gu­no­wych (de­pre­sja), jak i dwu­bie­gu­no­wych (ChAD).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elektrowstrząsowy

Wiktionary


elektrowstrząsowy

→ elek­trow­strząs


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z elek­trow­strzą­sa­mi, do­ty­czą­cy elek­trow­strzą­sów

Wiktionary

Patrz:

elektrowstrząs

Powiązane:

 rzecz. elektrowstrząs mrz.

Wiktionary


elektrowóz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolej. lo­ko­mo­ty­wa z na­pę­dem elek­trycz­nym;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔvus, AS: elektrovus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektrowozownia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lokomotywa elektryczna

Wiktionary


elektrozaczep

urzą­dze­nie elek­tro­ma­gne­tycz­ne do odry­glo­wy­wa­nia i za­ry­glo­wy­wa­nia drzwi


SJP.pl

Elek­tro­za­czep – urzą­dze­nie elek­tro­ma­gne­tycz­ne, w obu­do­wie sy­me­trycz­nej lub nie­sy­me­trycz­nej, słu­żą­ce do zdal­ne­go, prze­wo­do­we­go odry­glo­wy­wa­nia drzwi, fur­tek, oraz drzwi­czek sza­fek. Jest roz­po­wszech­nio­nym ele­men­tem wy­ko­naw­czym sy­ste­mów kon­tro­li do­stę­pu.

Wikipedia


elektrozamek

zamek do drzwi ste­ro­wa­ny za po­mo­cą sy­gna­łu elek­trycz­ne­go


SJP.pl


elektrozawór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. zob. zawór elek­tro­ma­gne­tycz­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawór elektromagnetyczny

Wiktionary


elektrośmieć

nie­po­trzeb­ny, zwy­kle nie­spraw­ny sprzęt elek­tro­nicz­ny lub elek­trycz­ny; elek­tro­od­pad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. nie­po­trzeb­ny, naj­czę­ściej usz­ko­dzo­ny sprzęt elek­tro­nicz­ny wy­ma­ga­ją­cy uty­li­za­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­dze War­sza­wy uru­cho­mi­ły bez­płat­ną uty­li­za­cję elek­tro­śmie­ci. Mia­sto chce w ten spo­sób wal­czyć z wy­wo­że­niem zep­su­tych pra­lek, lo­dó­wek i te­le­wi­zo­rów do lasów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɔɕmʲjɛ̇t͡ɕ, AS: elektrośmʹi ̯ėć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elektrograt

Wiktionary


elektrożużlowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. zwią­za­ny z wyt­wa­rza­niem cie­pła przez opór sta­wia­ny przez roz­to­pio­ny żużel prą­do­wi wyt­wa­rza­ne­mu przez elek­tro­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Związ­kow­cy pla­no­wa­ća­nu­ją za­re­je­stro­wać spół­kę pra­cow­ni­czą i wy­dzier­ża­wić od syn­dy­ka nie­czyn­ny piec do elek­tro­żuż­lo­we­go prze­ta­pia­nia stali.

Wiktionary


elektrum

1. mi­ne­rał, rozt­wór stały złota i sre­bra z nie­wiel­ką ilo­ścią mie­dzi i że­la­za;
2. dawna nazwa bursz­ty­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) miner. na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­cy stop złota i sre­bra, daw­niej uży­wa­ny do wy­bi­ja­nia monet;

Wiktionary

Elek­trum, elek­tron – mi­ne­rał z grupy pier­wiast­ków ro­dzi­mych bę­dą­cy sto­pem złota i sre­bra (ponad 20%), z nie­wiel­ką ilo­ścią mie­dzi oraz że­la­za.

Także otrzy­my­wa­ny sztucz­nie stop złota i sre­bra.

Nazwa wy­wo­dzi się od bla­do­żół­tej barwy przy­po­mi­na­ją­cej bursz­tyn ( elec­trum, ἤλεκτρον "ēlektron" ‘bursz­tyn’).

Wikipedia


elektryczek

tylko w po­łą­cze­niu: pstry­czek-elek­try­czek - żar­to­bli­wie: wy­łącz­nik lub prze­łącz­nik do świa­tła elek­trycz­ne­go


SJP.pl

Patrz:

elektryk

elektryczka

tylko w po­łą­cze­niu: pstry­czek-elek­try­czek - żar­to­bli­wie: wy­łącz­nik lub prze­łącz­nik do świa­tła elek­trycz­ne­go


SJP.pl

Patrz:

elektryk

elektrycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­ty­czą­cy elek­trycz­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektryczność ż., elektryk mos./mrz.

 przym. elektryczny

Wiktionary


elektryczność

1. forma ener­gii w po­sta­ci pól i ła­dun­ków elek­trycz­nych;
2. zja­wi­ska zwią­za­ne ze wza­jem­nym od­dzia­ły­wa­niem pól elek­trycz­nych;
3. prąd elek­trycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. włas­ność ma­te­rii, poz­wa­la­ją­ca jej od­dzia­ły­wać z polem elek­tro­ma­gne­tycz­nym;

 (1.2) pot. prąd elek­trycz­ny

 (1.3) pot. sztucz­ne świa­tło otrzy­my­wa­ne z prądu elek­trycz­ne­go

 (1.4) od­przym. cecha tego, co jest elek­trycz­ne

Wiktionary

Elek­trycz­ność (od ήλεκτρον (elek­tron) – bursz­tyn) – ze­spół zja­wisk fi­zycz­nych zwią­za­nych z obec­no­ścią, ru­chem i od­dzia­ły­wa­niem ma­te­rii po­sia­da­ją­cej ła­du­nek elek­trycz­ny. Elek­trycz­ność jest po­wią­za­na z ma­gne­tyz­mem, a oba te zja­wi­ska na­le­żą do elek­tro­ma­gne­tyz­mu, opi­sa­ne­go rów­na­nia­mi Max­wel­la o związ­ku ła­dun­ków elek­trycz­nych z polem elek­tro­ma­gne­tycz­nym, skła­da­ją­ce­go się z pola elek­trycz­ne­go i pola ma­gne­tycz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) For­ma­lizm form róż­nicz­ko­wych jest na­tu­ral­nym ję­zy­kiem, w któ­rym sfor­mu­ło­wać można te­o­rię elek­trycz­no­ści i ma­gne­tyz­mu, jak rów­nież inne te­o­rie pól z ce­cho­wa­niem.

 (1.2) W ofi­cy­nie nie było elek­trycz­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: elektryčność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektryka ż., elektryk m., elektryfikacja ż., elektryfikowanie n., zelektryfikowanie n., elektryzowanie n., zelektryfikowanie n., elektryzowanie n., zelektryzowanie n., naelektryzowanie n.

 czas. elektryfikować ndk., zelektryfikować dk., elektryzować ndk., zelektryzować dk., naelektryzować dk.

 przym. elektryczny

 przysł. elektrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elektryka

 (1.2) pot. elektryka

 (1.3) pot. elektryka, światło

Wiktionary


elektryczny

1. przy­miot­nik od: elek­trycz­ność; od­no­szą­cy się do elek­trycz­no­ści, od­dzia­łu­ją­cy elek­trycz­nie;
2. za­si­la­ny elek­trycz­no­ścią


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z elek­trycz­no­ścią; dzia­ła­ją­cy przy wy­ko­rzy­sta­niu elek­trycz­no­ści

 (1.2) pot. elek­tro­sta­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1940 r., gdy opa­ten­to­wa­no go­lar­kę elek­trycz­ną, sprze­da­no 16 mln ma­szy­nek, a każ­de­go ty­god­nia 27 mln ży­le­tek. Dziś pro­duk­cja ma­szy­nek do go­le­nia jest wiel­kim prze­my­słem pod­bu­do­wa­nym ol­brzy­mim apa­ra­tem na­u­ko­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ, AS: elektryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektryczność ż., elektryk m., elektryczka ż., elektronik m., elektroniczka ż., elektron m., dielektryk m., elektryfikacja ż., elektrostatyka ż., elektrodynamika ż., elektrownia ż., elektryzowanie n., zelektryzowanie n.

 czas. elektryzować ndk., naelektryzować dk., zelektryzować dk., elektryfikować ndk., zelektryfikować dk.

 przym. elektroniczny, elektronowy, elektrostatyczny

 przysł. elektrycznie, elektrostatycznie

 temsłow. elektro-

Wiktionary


elektryfikacja

1. do­pro­wa­dze­nie ener­gii elek­trycz­nej do ja­kie­goś miej­sca, obiek­tu, ob­sza­ru;
2. za­sto­so­wa­nie ener­gii elek­trycz­nej w ja­kiejś dzie­dzi­nie prze­my­słu lub usług


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. pro­ces wpro­wa­dza­nia ener­gii elek­trycz­nej do miejsc, które jej wcze­śniej nie miały; ro­zbu­do­wa in­fra­struk­tu­ry elek­trycz­nej

Wiktionary

Elek­try­fi­ka­cja – pro­ces ma­ją­cy na celu roz­prze­strze­nie­nie sieci elek­tro­e­ner­ge­tycz­nej. Elek­try­fi­ko­wa­ne są miej­sco­wo­ści lub obiek­ty prze­my­sło­we, przez do­pro­wa­dza­nie linii elek­trycz­nych ze sta­cji trans­for­ma­to­ro­wych. Elek­try­fi­ka­cją na­zy­wa­ne jest rów­nież za­kła­da­nie sieci trak­cyj­nej nad to­ra­mi ko­le­jo­wy­mi lub sta­wia­nie słu­pów pod­trzy­mu­ją­cych linie ener­ge­tycz­ne i od­pro­wa­dza­nie prze­wo­dów elek­trycz­nych ze słu­pów do domów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­gram elek­try­fi­ka­cji wsi trwał wiele lat.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. elektryfikować

 przym. elektryfikacyjny, elektryczny

 rzecz. elektryk mzw./mos., elektryfikowanie n., elektryczność ż.

Wiktionary


elektryfikacyjny

zwią­za­ny z elek­try­fi­ka­cją


SJP.pl


elektryfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­pew­nia­nie moż­li­wo­ści ko­rzy­sta­nia z ener­gii elek­trycz­nej na ja­kimś te­re­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektryk mzw./mos., elektryfikacja n., elektryczność ż.

 czas. elektryfikować ndk.

Wiktionary


elektryfikować

1. do­pro­wa­dzać ener­gię elek­trycz­ną do ja­kie­goś miej­sca, obiek­tu, ob­sza­ru;
2. wpro­wa­dzać sto­so­wa­nie ener­gii elek­trycz­nej w ja­kiejś dzie­dzi­nie prze­my­słu lub usług


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­pro­wa­dzać ener­gię elek­trycz­ną do da­ne­go miej­sca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektryk mzw./mos., elektryfikowanie n., elektryczność ż.

 przym. elektryczny

Wiktionary


elektryk

1. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie elek­try­ki;
2. pra­cow­nik firmy elek­tro­mon­ta­żo­wej lub innej zwią­za­nej z elek­trycz­no­ścią; mon­ter in­sta­la­cji elek­trycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się urzą­dze­nia­mi elek­trycz­ny­mi

 (1.2) spe­cja­li­sta z za­kre­su elek­try­ki

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) środ. muz. gi­ta­ra elek­trycz­na

 (2.2) środ. elek­tro­nicz­ny pa­pie­ros

 (2.3) środ. mot. sa­mo­chód elek­trycz­ny

Wiktionary

Elek­tryk – zawód zwią­za­ny z mon­ta­żem i na­pra­wą in­sta­la­cji elek­trycz­nych oraz kon­ser­wa­cyj­no-na­praw­czych in­sta­la­cji za­licz­ni­ko­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zga­sło świa­tło. Trze­ba wez­wać elek­try­ka.

 (2.1) Pa­tryk gra na elek­try­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛktrɨk, AS: elektryk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektryka ż., elektryczność ż., elektrownia ż., elektryfikacja ż., elektryfikowanie n., zelektryfikowanie n.

:: fż. elektryczka ż.

:: zdrobn. elektryczek m.

 czas. elektryfikować ndk., zelektryfikować dk.

 przym. elektryczny

 przysł. elektrycznie

Wiktionary


elektryka

dział wie­dzy, który obej­mu­je za­gad­nie­nia z dzie­dzi­ny elek­trycz­no­ści i opi­su­je jej wy­ko­rzy­sta­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • elek­tro­tech­ni­ka – dzie­dzi­na nauki i tech­ni­ki zaj­mu­ją­ca się zja­wi­ska­mi elek­trycz­ny­mi i ich za­sto­so­wa­niem oraz kie­ru­nek stu­diów poś­wię­co­ny tej dzie­dzi­nie
  • pot. in­sta­la­cja elek­trycz­na – in­sta­la­cja, która do­star­cza ener­gię elek­trycz­ną
  • pot. elek­trycz­ność (ener­gia)
  • pot. prąd elek­trycz­ny
  • pot. świa­tło elek­trycz­ne
  • pot. ener­gia elek­trycz­na

Wikipedia


elektrykarz

w gór­nict­wie: wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się za­kła­da­niem i utrzy­ma­niem sieci elek­trycz­nej w ko­pal­ni


SJP.pl


elektryzacja

Elek­try­za­cja (elek­try­zo­wa­nie) – zja­wi­sko fi­zycz­ne, pro­ces po­le­ga­ją­cy na wyt­wo­rze­niu w ciele, elek­trycz­nie obo­jęt­nym, nad­mia­ru ła­dun­ków elek­trycz­nych jed­ne­go znaku. Za­wsze to­wa­rzy­szy mu pow­sta­nie w oto­cze­niu ła­dun­ku o prze­ciw­nym znaku, ta­kie­go sa­me­go co do war­to­ści bezwz­ględ­nej, gdyż pro­ces ten po­le­ga na roz­dzie­le­niu już ist­nie­ją­cych ła­dun­ków o prze­ciw­nych zna­kach.

Wikipedia


elektryzator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie za­si­la­ja­ce ogro­dze­nia elek­trycz­ne

Wiktionary


elektryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|elek­try­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɨzɔˈvãɲɛ, AS: elektryzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. elektryzować

 rzecz. elektryczność ż.

 przym. elektryczny

Wiktionary


elektryzować

1. na­da­wać cze­muś ła­du­nek elek­trycz­ny;
2. pod­da­wać dzia­ła­niu prądu elek­trycz­ne­go;
3. wzbu­dzać za­in­te­re­so­wa­nie, spra­wiać silne wra­że­nie; ek­scy­to­wać;
4. elek­try­zo­wać się:
a) ła­do­wać się elek­trycz­nie, przyj­mo­wać ła­du­nek elek­trycz­ny;
b) być zdol­nym do ta­kie­go ła­do­wa­nia;
c) ule­gać dzia­ła­niu prądu elek­trycz­ne­go;
d) pod­nie­cać się czymś, ek­scy­to­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) fiz. na­da­wać cze­muś ła­du­nek elek­trycz­ny (zwy­kle przez po­cie­ra­nie)

 (1.2) wzbu­dzać duże za­in­te­re­so­wa­nie, ek­scy­to­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny elek­try­zo­wać się

 (2.1) fiz. na­da­wać sobie ła­du­nek elek­trycz­ny

 (2.2) być zdol­nym do bycia otrzy­my­wa­nia ła­dun­ku elek­trycz­ne­go

 (2.3) pot. ge­ne­ro­wać iskry lub hałas z po­wo­du bycia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym doś­wiad­cze­niu po­ka­żę, jak elek­try­zu­je się ka­wa­łek bursz­ty­nu.

 (1.2) Zwia­stun filmu elek­try­zo­wał wi­dzów od mie­się­cy.

 (2.2) Jej włosy szyb­ko się elek­try­zu­ją.

 (2.3) Mój swe­ter elek­try­zu­je się przy dot­knię­ciu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛktrɨˈzɔvat͡ɕ, AS: elektryzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elektryzowanie n., naelektryzowanie n., elektryczność ż.

 przysł. elektryzująco

 przym. elektryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ładować

 (1.2) ekscytować, podniecać, wzbudzać zachwyt (w kimś)

Wiktionary


elektryzujący

wy­wie­ra­ją­cy silne wra­że­nie; wstrzą­sa­ją­cy, pod­nie­ca­ją­cy


SJP.pl


elektywnie

→ elek­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

elektywny

elektywny

wy­bie­ral­ny, moż­li­wy do wy­bo­ru


SJP.pl


elemencik

zdrob­nie­nie od: ele­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ele­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ele­ment, lecz tylko mały ele­men­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. element m., elementarz mrz., elementaryzm mrz.

 przym. elementarny

Wiktionary


element

1. część skła­do­wa ja­kiejś ca­ło­ści; skład­nik na­da­ją­cy cze­muś odręb­ną cechę, wła­ści­wość; czyn­nik;
2. zbio­ro­we okre­śle­nie osób z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go, za­miesz­ku­ją­cych bied­ne dziel­ni­ce miast i za­an­ga­żo­wa­nych w dzia­łal­ność prze­stęp­czą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) część skła­do­wa pew­nej ca­ło­ści, struk­tu­ry

 (1.2) pot. pejor. nie­poch­leb­ne okre­śle­nie grupy spo­łecz­nej lub jej przed­sta­wi­cie­la

 (1.3) filoz. w fi­lo­zo­fii sta­ro­żyt­nej jeden z pod­sta­wo­wych skład­ni­ków zna­ne­go świa­ta (zie­mia, woda, ogień lub po­wie­trze)

 (1.4) mat. obiekt na­le­żą­cy do roz­wa­ża­ne­go zbio­ru lub klasy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ele­ment al­ge­bra­icz­ny
  • ele­ment cał­ko­wi­ty
  • ele­ment idem­po­tent­ny
  • ele­ment ma­cie­rzo­wy ope­ra­to­ra
  • ele­men­ty mi­ni­mal­ny i mak­sy­mal­ny
  • ele­men­ty najm­niej­szy i naj­więk­szy
  • ele­ment ne­u­tral­ny (ze­ro­wy, je­dyn­ko­wy/jed­nost­ko­wy)
  • ele­ment nie­roz­kła­dal­ny
  • ele­ment nil­po­tent­ny
  • ele­ment ob­ję­to­ści
  • ele­ment od­sta­ją­cy
  • ele­ment od­wra­cal­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dysk twar­dy jest ele­men­tem ze­sta­wu kom­pu­te­ro­we­go.

 (1.2) Nat­knę­ła się (…) na dom ro­bot­ni­czy, w któ­rym wy­so­kie ko­mor­ne nie poz­wo­li­ło temu ele­men­to­wi – jak mó­wi­ła przez nos pewna dama – wy­na­jąć miesz­kań.

 (1.3) Woda i ogień to wro­gie ele­men­ty.

 (1.4) Ele­men­ta­mi zbio­ru po­tę­go­we­go są podz­bio­ry wyj­ścio­we­go zbio­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlɛ̃mɛ̃nt, AS: elẽmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elementarz mrz., praelement mrz.

:: zdrobn. elemencik mrz.

 przym. elementarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) część, fragment, składnik

Wiktionary


elementarniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ele­men­tar­ny


SJP.pl


elementarność

→ ele­men­tar­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ele­men­tar­ne

Wiktionary

Patrz:

elementarny

Powiązane:

 przym. elementarny

 rzecz. elementarz mrz., elementaryzm mrz.

Wiktionary


elementarny

1. tkwią­cy u pod­staw; naj­pier­wszy, naj­prost­szy;
2. w fi­zy­ce: cząst­ki ele­men­tar­ne - cząst­ki su­ba­to­mo­we, nie­po­dziel­ne we­dług dzi­siej­szej wie­dzy;
3. w ma­te­ma­ty­ce: funk­cje ele­men­tar­ne - funk­cji wy­mier­ne, lo­ga­ryt­micz­ne, wy­kład­ni­cze i try­go­no­me­trycz­ne;
4. ko­mór­ka ele­men­tar­na - najm­niej­szy frag­ment sieci kry­sta­licz­nej;
5. daw­niej: szko­ła ele­men­tar­na - szko­ła lu­do­wa, da­ją­ca mi­ni­mum wyksz­tał­ce­nia; szko­ła pod­sta­wo­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pod­sta­wo­wy, naj­prost­szy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żeby być pro­fe­so­rem, nie wy­star­cza­ją ele­men­tar­ne wia­do­mo­ści z danej dzie­dzi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ, AS: elẽmẽntarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. element m., elemencik m., elementarność ż., elementaryzm m., elementarz m., elementarzyk m.

 przysł. elementarzowy

 przym. elementarzowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zasadniczy, fundamentalny; książk. rudymentarny

Wiktionary


elementaryzm

kie­ru­nek w pla­sty­ce, ar­chi­tek­tu­rze i wzor­nict­wie XX w. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­ko­rzy­sta­niem pro­sto­kąt­nych i pro­sto­pa­dłych form; ne­o­pla­sty­cyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. ar­chit. nurt XX w. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­ko­rzy­sta­niem pro­sto­kąt­nych i pro­sto­pa­dłych form oraz dą­żą­cy (w sztu­ce) do zwięk­sze­nia dy­na­miz­mu kom­po­zy­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ele­men­ta­ryzm na­wo­łu­je do two­rze­nia sztu­ki, która prze­ni­ka­ła­by życie. Głosi swo­i­sty po­wrót do przy­ro­dy. Zwra­ca uwagę na fi­zycz­ność sztu­ki, na to, że kre­u­je ją two­rzy­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. element m., elemencik m., elementarność ż., elementarz m., elementarzyk m.

 przysł. elementarzowy

 przym. elementarzowy, elementarny

Wiktionary


elementarz

1. po­dręcz­nik uży­wa­ny do nauki pi­sa­nia i czy­ta­nia, zwła­szcza w pier­wszym roku nauki szkol­nej; pier­wsza czy­tan­ka;
2. prze­no­śnie: zbiór naj­bar­dziej pod­sta­wo­wych wia­do­mo­ści, zasad itp.; po­dręcz­nik, po­rad­nik, ABC


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) eduk. po­dręcz­nik do po­cząt­ko­wej nauki czy­ta­nia i pi­sa­nia;

 (1.2) przen. rzecz pod­sta­wo­wa; coś, co każdy po­wi­nien wie­dzieć i umieć

Wiktionary

Ele­men­tarz ( ele­men­ta­rius „po­cząt­ko­wy”) – książ­ka wpro­wa­dza­ją­ca w naj­bar­dziej pod­sta­wo­we za­gad­nie­nia ja­kiejś dzie­dzi­ny, zbiór ele­men­tar­nej wie­dzy w danym za­gad­nie­niu, np.: ele­men­tarz ję­zy­ka pol­skie­go, dla chcą­cych się na­u­czyć czy­tać i pisać – ele­men­tarz pier­wszo­kla­si­sty (pot. abe­ca­dło).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moim pier­wszym w życiu po­dręcz­ni­kiem był ele­men­tarz Ma­ria­na Fal­skie­go.

 (1.2) Blo­ko­wa­nie i od­blo­ko­wy­wa­nie przy­ci­sków, edy­tor­ków i in­nych ele­men­tów in­ter­fej­su to ele­men­tarz two­rze­nia lo­gi­ki in­ter­fej­sów apli­ka­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ, AS: elẽmẽntaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elementaryzm mrz., element m., elemencik m., elementarność ż.

 przym. elementarzowy, elementarny, elementowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. abecadlnik

 (1.2) podstawy, abecadło, ABC

Wiktionary


elementarzowy

taki, który od­no­si się do ele­men­ta­rza - po­dręcz­ni­ka sto­so­wa­ne­go do nauki czy­ta­nia i pi­sa­nia lub po­rad­ni­ka zwie­ra­ją­ce­go pod­sta­wo­we in­for­ma­cje


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ele­men­ta­rzem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wszy ele­men­ta­rzo­wy kot na­le­ży do Olka i po­ja­wia się do­pie­ro na 29 stro­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elementarny

 rzecz. elementarz mrz., elementaryzm mrz.

Wiktionary


elementarzyk

zdrob­nie­nie od: ele­men­tarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ele­men­tarz

Wiktionary


elementowy

→ ele­ment


SJP.pl

Patrz:

element

elementy

1. część skła­do­wa ja­kiejś ca­ło­ści; skład­nik na­da­ją­cy cze­muś odręb­ną cechę, wła­ści­wość; czyn­nik;
2. zbio­ro­we okre­śle­nie osób z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go, za­miesz­ku­ją­cych bied­ne dziel­ni­ce miast i za­an­ga­żo­wa­nych w dzia­łal­ność prze­stęp­czą


SJP.pl


elemi

ży­wi­ca na­tu­ral­na otrzy­my­wa­na z drze­wa ka­na­recz­ni­ka


SJP.pl

Elemi – na­tu­ral­na ży­wi­ca ("Ma­ni­la Elemi", "Re­si­na Elemi") otrzy­my­wa­na z drze­wa ka­na­recz­ni­ka, które ro­śnie na Fi­li­pi­nach oraz in­nych, ros­ną­cych w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i Mek­sy­ku. Jest to mięk­ka, nie­przez­ro­czy­sta, pół­sta­ła, zie­lo­no­żół­ta, lepka sub­stan­cja o za­pa­chu ter­pen­ty­no­wo-cy­try­no­wym.

Wikipedia


elemis

marka te­le­wi­zo­rów i firma; ELEMIS


SJP.pl


elemozyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ofia­ro­wa­nie daru czło­wie­ko­wi w po­trze­bie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. jałmużna

Wiktionary


elena

imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elena – imię żeń­skie, od­po­wied­nik w róż­nych ję­zy­kach imie­nia He­le­na
  • Elena – He­le­na; in­fant­ka hisz­pań­ska, księż­na de Lugo z dy­na­stii Bur­bo­nów
  • Elena – He­le­na Pe­tro­wić-Nie­gosz; kró­lo­wa Włoch
  • Elena – album stu­dyj­ny Mag­gie Re­il­ly
  • Elena – je­dy­na znana ko­bie­ta z grupy Turks
  • Elena – mia­sto w Buł­ga­rii
  • Elena – wieś w po­łud­nio­wej Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Cha­sko­wo
  • Elena – po­stać z gry Stre­et Figh­ter III: New Ge­ne­ra­tion
  • Elena – głów­na bo­ha­ter­ka sagi i se­ria­lu Pa­mięt­ni­ki wam­pi­rów
  • Elena − ro­syj­ski film dra­ma­tycz­ny z 2011 roku
  • Elena − wło­ski film dra­ma­tycz­ny z 1947 roku
  • Elena − bo­ha­ter­ka serii gier Un­char­ted

Wikipedia


elenchus

spis, lista, ka­ta­log


SJP.pl


eleni

Zo­bacz też: Eleni (film).

Eleni Tzoka ( Ελένη Τζόκα) z domu Mi­lo­pu­lu ( Μυλοπούλου) (ur. 27 kwiet­nia 1956 w Bie­la­wie) – pol­ska pio­sen­kar­ka po­cho­dze­nia grec­kie­go, au­tor­ka tek­stów i kom­po­zy­tor­ka. Wy­ko­nu­je ut­wo­ry w ję­zy­ku: pol­skim, grec­kim i an­giel­skim.

Wikipedia


elenia

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ty­ran­ko­wa­tych


SJP.pl


eleniak

naz­wi­sko


SJP.pl


elenium

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu sta­nów lę­ko­wych i nie­po­ko­ju, za­wie­ra­ją­ce­go chlor­dia­ze­pok­syd; Li­brium


SJP.pl


elenktyczny

elenk­tycz­na me­to­da - kry­tycz­na część dia­lo­gu, po­le­ga­ją­ca na zbi­ja­niu ko­lej­nych ar­gu­men­tów prze­ciw­ni­ka, sto­so­wa­na w so­kra­tej­skiej me­to­dzie na­u­cza­nia


SJP.pl


eleonora

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Ele­o­no­ra – imię żeń­skie nie­u­sta­lo­ne­go po­cho­dze­nia; być może he­braj­skie­go (może od "el" – „Bóg” oraz "or" – „świa­tło”; czyli „Bóg mi świa­tłem”), arab­skie­go lub grec­kie­go (od "eleo" – „li­tu­ję się”).

Jej po­sta­cią zdrob­nia­łą (skró­co­ną) jest Nora.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ele­o­no­ra uważa, że Strasz­ny dia­be­łek z tego two­je­go Ma­ciu­sia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛɔ̃ˈnɔra, AS: eleõnora

Wiktionary


eleonorka

zdrob­nie­nie od: Ele­o­no­ra


SJP.pl


eleonorzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ele­o­no­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


elephantiasis

[czy­taj: ele­fan­tiaz-is] cho­ro­ba ob­ja­wia­ją­ca się roz­ro­stem tkan­ki łącz­nej skóry prze­waż­nie koń­czyn dol­nych i kro­cza, wy­wo­ła­na przez pa­so­ży­ty, bak­te­rie lub wsku­tek przew­le­kłe­go za­sto­ju krwi i obrzę­ku; sło­nio­wa­tość, ele­fan­tia­za, sło­nio­wa­ciz­na


SJP.pl


elerowski

naz­wi­sko


SJP.pl


eleukadia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛwˈkadʲja, AS: eleu̯kadʹi ̯a

Wiktionary


eleusa

ikona przed­sta­wia­ją­ca Matkę Boską


SJP.pl

Ele­u­sa (gr. "Ελεούσα" od "έλεος" czu­łość) – typ iko­no­gra­ficz­ny przed­sta­wień Matki Bożej z Dzie­ciąt­kiem, uka­zu­ją­cy Marię, która trzy­ma w ra­mio­nach mło­dzień­cze­go Chry­stu­sa i po­chy­la głowę, aby przy­tu­lić swój po­li­czek do po­licz­ka syna. Chry­stus obej­mu­je ją jedną ręką (czę­sto nie­wi­docz­ną) za szyję, a drugą trzy­ma w ręce Matki.

Wikipedia


eleusis

mia­sto w Gre­cji


SJP.pl

Ele­u­sis (także Elef­sis, Elef­si­na; gr. Ελευσίνα Elefsína; sta­roż. "Ele­u­sis", spol. Ele­u­zis, Ele­u­zy­na) – mia­sto prze­my­sło­we w Gre­cji w At­ty­ce.

Po­ło­żo­ne o 20 km od Aten nad za­to­ką no­szą­cą grec­ką nazwę Kol­pos Elef­si­nas, u zbie­gu dwóch au­to­strad i trasy szyb­kie­go ruchu. Przy­na­leż­ne do ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej At­ty­ka, w re­gio­nie At­ty­ka, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej At­ty­ka Za­chod­nia. Sie­dzi­ba gminy Ele­u­sis. W 2011 roku li­czy­ło 24 910 miesz­kań­ców.

Wikipedia


eleuteria

uro­czy­stość ku czci Zeusa, ob­cho­dzo­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji na pa­miąt­kę zwy­cię­stwa nad Per­sa­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elefterios mos., Eleutery, Eleuteriusz

Wiktionary


eleuterie

uro­czy­stość ku czci Zeusa, ob­cho­dzo­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji na pa­miąt­kę zwy­cię­stwa nad Per­sa­mi


SJP.pl


eleuteriusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ele­u­te­riusz – bi­skup Bi­zan­cjum w la­tach 129–136
  • Ele­u­te­riusz – pa­pież w la­tach ok. 175–189
  • Ele­u­te­riusz – imię mę­skie
  • Ele­u­te­riusz – du­chow­ny Ro­syj­skie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go
  • Ele­u­te­riusz – bi­skup Ro­syj­skie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go
  • Ele­u­te­riusz – du­chow­ny pra­wo­sław­ny
  • Ele­u­te­riusz – bi­skup Bi­zan­cjum w la­tach 129–136
  • Ele­u­te­riusz (zm. 620) – eg­zar­cha Ra­wen­ny w la­tach 616–619, sa­moz­wań­czy ce­sarz bi­zan­tyń­ski
  • Ele­u­te­riusz – pra­wo­sław­ny pa­triar­cha Alek­san­drii w la­tach 1175–1180
  • Ele­u­te­riusz – chal­ce­doń­ski pa­triar­cha An­tio­chii w la­tach 1023–1028
  • Ele­u­te­ria

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­pież Ele­u­te­riusz uro­dził się w Epi­rze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eleutery mos., Elefterios m.

:: fż. Eleuteria ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Eleutery

Wiktionary


eleutery

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eleuteriusz m., Elefterios m.

:: fż. Eleuteria ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Eleuteriusz

Wiktionary


eleuteryzm

me­sja­ni­stycz­na kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na, wpro­wa­dzo­na przez Win­cen­te­go Lu­to­sław­skie­go (1863-1954)


SJP.pl


eleuzyjski

mi­ste­ria ele­u­zyj­skie - uro­czy­sto­ści o cha­rak­te­rze mi­ste­riów, po­cząt­ko­wo tajne, ob­cho­dzo­ne ku czci bogiń De­me­ter i Per­se­fo­ny w mie­ście Ele­u­sis koło Aten; ele­u­zy­nia, ele­u­zy­nie, mi­ste­ria ele­u­zyń­skie


SJP.pl


eleuzynia

uro­czy­sto­ści o cha­rak­te­rze mi­ste­riów, po­cząt­ko­wo tajne, ob­cho­dzo­ne ku czci bogiń De­me­ter i Per­se­fo­ny w mie­ście Ele­u­sis koło Aten; ele­u­zy­nie, ele­u­zyń­skie mi­ste­ria


SJP.pl


eleuzynie

uro­czy­sto­ści o cha­rak­te­rze mi­ste­riów, po­cząt­ko­wo tajne, ob­cho­dzo­ne ku czci bogiń De­me­ter i Per­se­fo­ny w mie­ście Ele­u­sis koło Aten; ele­u­zy­nia, ele­u­zyń­skie mi­ste­ria


SJP.pl


eleuzyński

mi­ste­ria ele­u­zyń­skie - uro­czy­sto­ści o cha­rak­te­rze mi­ste­riów, po­cząt­ko­wo tajne, ob­cho­dzo­ne ku czci bogiń De­me­ter i Per­se­fo­ny w mie­ście Ele­u­sis koło Aten; ele­u­zy­nia, ele­u­zy­nie, mi­ste­ria ele­u­zyj­skie


SJP.pl


elew

uczeń szko­ły woj­sko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. uczeń szko­ły woj­sko­wej

 (1.2) wojsk. żoł­nierz służ­by przy­go­to­waw­czej kształ­cą­cy się na sze­re­go­we­go;

 (1.3) daw. uczeń, wy­cho­wa­nek

Wiktionary

Elew (z fr. "élève", "uczeń") – tytuł żoł­nie­rza służ­by przy­go­to­waw­czej kształ­cą­ce­go się na sze­re­go­we­go, otrzy­my­wa­ny bez szcze­gól­ne­go na­da­nia z dniem roz­po­czę­cia peł­nie­nia służ­by przy­go­to­waw­czej w Woj­sku Pol­skim. Daw­niej był to także tytuł żoł­nie­rzy za­wo­do­wych kształ­cą­cych się w po­do­fi­cer­skich szko­łach za­wo­do­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Grupa ele­wów opu­ści­ła ko­sza­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.3)

 rzecz.

:: fż. elewka ż.

Wiktionary


elewacja

1. zew­nętrz­na ścia­na bu­dyn­ku; lico bu­dyn­ku;
2. po­tocz­nie: zew­nętrz­na stro­na ścia­ny bu­dyn­ku;
3. ro­dzaj ry­sun­ku ar­chi­tek­to­nicz­ne­go;
4. wy­so­kość gwia­zdy nad ho­ry­zon­tem;
5. daw­niej:
a) pod­nie­sie­nie ho­stii w cza­sie mszy;
b) pod­nie­sie­nie wy­lo­tu dzia­ła przy strze­la­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. bud. zew­nętrz­na po­wierzch­nia ścia­ny bu­dyn­ku z wszyst­ki­mi znaj­du­ją­cy­mi się na niej ele­men­ta­mi;

 (1.2) astr. wy­so­kość ciała nie­bie­skie­go po­da­wa­na w stop­niach; kąt za­war­ty mię­dzy ho­ry­zon­tem a pro­stą skie­ro­wa­ną do ciała nie­bie­skie­go

 (1.3) daw. stud. twarz

Wiktionary

Ele­wa­cja – zew­nętrz­na po­wierzch­nia ścia­ny bu­dyn­ku ze wszyst­ki­mi znaj­du­ją­cy­mi się na niej ele­men­ta­mi, lico bu­dyn­ku.

Ele­wa­cje, w za­leż­no­ści od po­ło­że­nia okre­śla się:

Przed­nia ele­wa­cja bu­dyn­ku, po­ło­żo­na od stro­ny ulicy i po­sia­da­ją­ca wej­ście (nie­ko­niecz­nie głów­ne), czę­sto naj­bar­dziej re­pre­zen­ta­cyj­na (lecz nie­ko­niecz­nie), nie­kie­dy nosi nazwę fa­sa­dy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛlɛˈvat͡sʲja, AS: elevacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wysokość

Wiktionary


elewacyjny

zwią­za­ny z ele­wa­cją


SJP.pl


elewator

duży ma­ga­zyn zbo­żo­wy; spich­lerz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ele­wa­tor – spich­lerz
  • Ele­wa­tor Ewa – spich­lerz w Szcze­ci­nie
  • Ele­wa­tor zbo­żo­wy w Gdyni
  • Ele­wa­tor zbo­żo­wy w Ba­bo­ro­wie
  • Ele­wa­tor – dziel­ni­ca Sie­ra­dza
  • eleWator – cza­so­pis­mo

Wikipedia


elewatorowy

przy­miot­nik od: ele­wa­tor


SJP.pl


elewka

prze­sta­rza­le o uczen­ni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. uczen­ni­ca, wy­cho­wan­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teraz wrę­czy­my na­szym elew­kom świa­dect­wa ukoń­cze­nia szko­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. elew mos.

Wiktionary


elewon

ele­ment uste­rze­nia umie­szczo­ny na kra­wę­dzi spły­wu skrzy­dła sa­mo­lo­tu; ste­ro­lot­ka


SJP.pl


elf

w mi­to­lo­gii oraz li­te­ra­tu­rze: isto­ta poś­red­nia mię­dzy bo­ga­mi i ludź­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) isto­ta fan­ta­stycz­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • elf – stwo­rze­nie mi­to­lo­gicz­ne
    • Qu­en­di – rasa ze stwo­rzo­nej przez J.R.R. Tol­kie­na mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia
    • Elf Świę­te­go Mi­ko­ła­ja
  • Elf – ze­spół mu­zycz­ny, któ­re­go za­ło­ży­cie­lem był Ron­nie James Dio
  • Elf – de­biu­tanc­ki album ze­spo­łu Elf
  • Elf – album ze­spo­łu Va­rius Manx
  • Elf – film z 2003 roku
  • Elf (Elf Aqu­i­ta­i­ne) – fran­cu­ski kon­cern bran­ży pe­tro­che­micz­nej, obec­nie TotalEnergie
  • ELF = ex­tre­me­ly low fre­qu­en­cy – za­kres fal ra­dio­wych
  • Elf – elek­trycz­ny ze­spół trak­cyj­ny firmy Pesa
  • KB-S Elf – ukra­iń­ski pi­sto­let ma­szy­no­wy
  • Exe­cu­ta­ble and Lin­ka­ble For­mat

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak elf tań­czy­ła­bym w pro­mie­niu księ­ży­ca.

 (1.1) Trzy Pier­ście­nie dla kró­lów elfów pod ot­war­tym nie­bem, // Sie­dem dla wład­ców kras­na­li w ich ka­mien­nych pa­ła­cach, // Dzie­więć dla śmier­tel­ni­ków, ludzi śmier­ci pod­le­głych, // Jeden dla Wład­cy Ciem­no­ści na czar­nym tro­nie // W Kra­i­nie Mor­dor, gdzie za­le­gły cie­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛlf, AS: elf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elfijka ż., elfica, elfka

:: zdrobn. elfik mos.

 przym. elfi, elficki

Wiktionary


elfa

urzą­dze­nie hy­dra­u­licz­ne spłu­ku­ją­ce bu­ra­ki cu­kro­we z wa­go­nu wprost do ka­na­łu od­pro­wa­dza­ją­ce­go je do fa­bry­ki


SJP.pl


elfi

zwią­za­ny z elfem, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla elfa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fant. zwią­za­ny z el­fa­mi, wy­ko­na­ny przez nie; taki jak u elfów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elf mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elfowy, elficki

Wiktionary


elficki

1. zwią­za­ny jest z el­fa­mi; elfi;
2. język el­fic­ki - sztucz­ny język ut­wo­rzo­ny przez Tol­kie­na


SJP.pl


elfijka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żeń­ski od­po­wied­nik elfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elf m.

:: fż. elfka ż., elfica ż.

Wiktionary


elfik

1. mały elf;
2. ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych


SJP.pl


elfka

→ elf


SJP.pl

Patrz:

elf

elfryda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

El­fry­da – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, oz­na­cza­ją­ce „moc elfa” (chro­nio­na przez elfy), a zło­żo­ne z sta­ro­an­giel­skie­go słowa "ælf" po­łą­czo­ne­go z "þryð" – „siła, moc”.

Imię rzad­kie. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 1867 ko­biet o imie­niu El­fry­da na­da­nym jako imię pier­wsze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kinga do­sta­ła od El­fry­dy atlas mo­ty­li.

Wiktionary


elgar

naz­wi­sko


SJP.pl


elgi

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Ja­ku­cji; lewy do­pływ In­dy­gir­ki;

Wiktionary

Elgi – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Ja­ku­cji; lewy do­pływ In­dy­gir­ki. Dłu­gość 394 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 68 200 km².

Źró­dła w gó­rach Sun­tar-Cha­ja­ta; pły­nie przez Pła­sko­wyż El­giń­ski naj­pierw w kie­run­ku pół­noc­no-za­chod­nim, potem pół­noc­no-wschod­nim i wschod­nim; za­ma­rza od paź­dzier­ni­ka do maja; za­si­la­nie de­szczo­wo-śnie­go­we.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. elgiński

Wiktionary


elgiebet

po­tocz­nie: osoba nie­he­te­ro­sek­su­al­na


SJP.pl


elgiszewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

El­gi­sze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Cie­cho­cin.

Wikipedia


elgiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Elgi, do­ty­czą­cy Elgi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elgi ż.

Wiktionary


eli

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., C., Ms. lp. od: Ela

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eli Alal­luf
  • Eli Ben-Dahan
  • Eli Ben-Me­na­chem
  • Eli Kohen (ur. 1949)
  • Eli Kohen (ur. 1972)
  • Eli – album Va­rius Manx
  • Eli – album Jana Ak­ker­ma­na
  • „Eli lama sa­bach­ta­ni” – utwór ze­spo­łu Wilki z wy­da­ne­go w 1992 al­bu­mu Wilki
  • ELI – Ex­tre­me Light In­fra­struc­tu­re
  • Eli EV – ame­ry­kań­ski pro­du­cent elek­trycz­nych mi­kro­sa­mo­cho­dów
  • ELI – kod IATA portu lot­ni­cze­go Elim
  • Eli – po­pu­lar­ne imię he­braj­skie

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛlʲi, AS: elʹi

Wiktionary


elia

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elia Be­ne­det­ti­ni – san­ma­ryń­ski pił­karz
  • Elia Bossi – wło­ski siat­karz
  • Elia Ca­tal­do – wło­ski brat za­kon­ny, mi­styk oraz wiz­jo­ner
  • Elia Dalla Costa − wło­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • Elia Fro­sio – wło­ski ko­larz to­ro­wy i szo­so­wy
  • Elia Galla Pla­cy­dia – kró­lo­wa Wi­zy­go­tów i ce­sa­rzo­wa rzym­ska
  • Elia Kazan – ame­ry­kań­ski pi­sarz, re­ży­ser fil­mo­wy i te­a­tral­ny
  • Elia Le­ga­ti – wło­ski pił­karz
  • Elia Le­wi­ta – he­braj­ski pi­sarz, fi­lo­log i lek­sy­ko­graf
  • Elia Luini – wło­ski wio­ślarz
  • Elia Mil­lo­se­vich – wło­ski astro­nom
  • Elia Nas­ral­lah – li­bań­ski strze­lec

Wikipedia


eliab

Eliab − po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Wikipedia


eliakim

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elia­kim – po­stać bi­blij­na
  • Jo­ja­kim – król judz­ki zwany wła­ści­wie Elia­ki­mem
  • El­ja­kim – mo­szaw w Iz­ra­e­lu

Wikipedia


eliasz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Eliasz, rów­nież Eliasz z Tisz­be lub Eliasz Tisz­bi­ta ( ‏אֱלִיָּהוּ‎ "Eliyáhu", Ἠλίας "Elias", Илья-пророк) – jeden z pro­ro­ków Sta­re­go Te­sta­men­tu ży­ją­cy w IX w. przed Chry­stu­sem w pół­noc­nym pań­stwie Iz­ra­e­la (imię tłu­ma­czo­ne jako: „Bo­giem jest Jah”, „moim Bo­giem jest Jahwe”). Świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, pra­wo­sław­ne­go, kop­tyj­skie­go, or­miań­skie­go i sy­ryj­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Eliasz i stu­diu­ję ju­da­i­sty­kę w In­sty­tu­cie Ju­da­i­sty­ki Uni­wer­sy­te­tu Ja­giel­loń­skie­go w Kra­ko­wie.

 (1.1) Elia­szo­wie dzień swego pa­tro­na, czyli imie­ni­ny, ob­cho­dzą 20 lipca, a także 16 lu­te­go i 17 kwiet­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛlʲjaʃ, AS: elʹi ̯aš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Heliasz mos.

:: zdrobn. Eliaszek mos., Elek mos., Eluś mos., Elunio mos.

 przym. Eliaszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Eliaszek, Elek, Eluś, Elunio

Wiktionary


eliaszib

Elia­szib – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Ar­cy­ka­płan z cza­sów Ne­he­mia­sza, który po­mógł od­bu­do­wać mury Je­ro­zo­li­my.

Po­ja­wia się w Księ­dze Ne­he­mia­sza 3,1, 13,4-9

Wikipedia


eliaszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Elia­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Elia­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziki zryły Elia­szo­we pole nad stru­mie­niem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eliasz mos.

Wiktionary


elida

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. gó­rzy­sta kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej czę­ści Pół­wy­spu Pe­lo­po­ne­skie­go, z głów­ny­mi oś­rod­ka­mi w Eli­dzie (1.2) i Olim­pii

 (1.2) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto-pań­stwo po­ło­żo­ne w Eli­dzie (1.1)

Wiktionary

Elida, rów­nież Eleia, Elea, (no­wogr. Ήλιδα a. Ηλεία, sta­rogr. Ἤλις /dia­lekt at­tyc­ki/ a. Ἄλις /dia­lekt do­ryc­ki/), ina­czej Elis – dawny nomos i gó­rzy­sta kra­i­na hi­sto­rycz­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji po­ło­żo­na w za­chod­niej czę­ści Pół­wy­spu Pe­lo­po­ne­skie­go.

Do końca 2010 roku Elida była pre­fek­tu­rą w Re­pu­bli­ce Grec­kiej ze sto­li­cą w Pir­gos w re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym Gre­cja Za­chod­nia. Po­wierzch­nia pre­fek­tu­ry wy­no­si­ła 2618 km², za­miesz­ki­wa­ło ją ok. 198,8 tys. ludzi (stan z roku 2005).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W skład Pe­lo­po­ne­zu wcho­dzą mniej­sze kra­i­ny: Acha­ja, Ar­ka­dia, Ar­go­li­da, Elida, Me­se­nia i La­ko­nia.

 (1.2) Pe­wien Au­giasz, który w tam­tym cza­sie objął rządy nad Elidą, miał trzy ty­sią­ce wołów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elijczyk mos., Elijka ż.

 przym. elijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Elis, Eleia, Elea

Wiktionary


elidować

opu­szczać, opu­ścić sa­mo­gło­skę w są­siedzt­wie innej sa­mo­gło­ski


SJP.pl


elidziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Elidy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


eliezer

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

Elie­zer – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Jego imię zna­czy „Bóg mego ojca był dla mnie po­mo­cą”. Głów­ny sługa Abra­ha­ma, który miał po nim dzie­dzi­czyć, gdy Abra­ham nie miał po­tom­ka. Naj­praw­do­po­dob­niej to Elie­ze­ro­wi po­wie­rzo­no misję uda­nia się do Me­zo­po­ta­mii po żonę dla Iza­a­ka.

Wikipedia


elifaz

Eli­faz – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu. Po­cho­dził z Te­ma­nu.

Jeden z trzech przy­ja­ciół Hioba, któ­rzy przysz­li, gdy spa­dły na niego nie­szczę­ścia.

Wikipedia


eligia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Eli­gia – żeń­ska wer­sja imie­nia Eli­giusz, po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go "wy­bra­ny".

Eli­gia imie­ni­ny ob­cho­dzi 15 stycz­nia i 1 grud­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eli­gia to rzad­kie imię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eligiusz m.

Wiktionary


eligiusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Eli­giusz – imię mę­skie po­cho­dzą­ce od ła­ciń­skie­go cza­sow­ni­ka "eligo, elegi, elec­tum" oz­na­cza­ją­ce – „wy­bra­ny”.

W Pol­sce imię po­ja­wi­ło się w XVIII wieku. Na­le­ży do imion rzad­kich i za­ni­ka­ją­cych. W XX wieku na­da­no je 2210 razy. W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL było 1127 męż­czyzn o imie­niu Eli­giusz na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 960 męż­czyzn o imie­niu Eli­giusz na­da­nym jako imię dru­gie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój da­le­ki krew­ny z Kra­ko­wa ma na imię Eli­giusz.

 (1.1) W Ko­ście­le ka­to­lic­kim na 1 grud­nia przy­pa­da wspom­nie­nie św. Eli­giu­sza z Noyon, pa­tro­na złot­ni­ków, ko­wa­li, ślu­sa­rzy i ze­gar­mi­strzów.

 (1.1) Eli­giu­szo­wie dzień swego pa­tro­na, czyli imie­ni­ny, ob­cho­dzą 1 grud­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlʲiɟuʃ, AS: elʹiǵuš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eligiuszowa ż., Eligiuszówna ż., Eligiuszostwo lm m.

:: zdrobn. Eligiuszek mos.

:: fż. Eligia ż.

 przym. Eligiuszowy, Eligiuszkowy

 zob. Eligia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Eligiuszek

Wiktionary


eligiuszek

zdrob­nie­nie od: Eli­giusz (imię mę­skie)


SJP.pl


eligiuszostwo

Eli­giusz z mał­żon­ką; Eli­giu­szo­wie


SJP.pl


eligiuszowie

Eli­giusz z mał­żon­ką; Eli­giu­szo­stwo


SJP.pl


eligiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eli­giu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


elihu

Elihu – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu. Elihu był synem Ba­ra­che­la Bu­zy­ty, co wska­zu­je, że był da­le­kim krew­nym Abra­ha­ma.

Młody czło­wiek z hi­sto­rii o Hio­bie, który do­ra­dzał mu, aby uni­żył się przed Bo­giem, co spo­wo­du­je, że jego skar­ga zo­sta­nie wy­słu­cha­na, a on sam po­cie­szo­ny. Po­tę­pił po­gląd trzech przy­ja­ciół Hioba (Eli­fa­za, Bil­da­da i So­fa­ra), że cier­pi on z po­wo­du swo­ich grze­chów.

Wikipedia


elijski

przy­miot­nik od: Elida (kra­i­na w Gre­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Elidą, do­ty­czą­cy Elidy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elida ż.

Wiktionary


eliksir

1. aro­ma­tycz­ny, słod­ki wy­ciąg ro­ślin­ny o dzia­ła­niu lecz­ni­czym i orzeź­wia­ją­cym;
2. w prze­no­śni: elik­sir życia, elik­sir mło­do­ści - ma­gicz­ny płyn za­pew­nia­ją­cy wiecz­ną mło­dość i zdro­wie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • elik­sir – mie­sza­ni­na olej­ku ete­rycz­ne­go i na­lew­ki ro­ślin­nej albo wy­ciąg ro­ślin­ny na bazie spi­ry­tu­su
  • elik­sir życia – napój o wła­ści­wo­ściach ma­gicz­nych, któ­re­go for­mu­ły po­szu­ki­wa­li al­che­mi­cy
  • Eli­xir

Wikipedia


elimelech

imię mę­skie


SJP.pl


elimelek

Eli­me­lek – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Był mężem Noemi po­cho­dzą­cym z Bet­le­jem. Miał dwóch synów Mach­lo­na i Ki­lio­na. Z po­wo­du głodu prze­niósł się z ro­dzi­ną do Moabu. Tam ich sy­no­wie po­ślu­bi­li Mo­a­bit­ki: Orpę i Rut. Tam też zmarł Eli­me­lek.

Wikipedia


eliminacja

1. wy­łą­cze­nie pew­nych ele­men­tów spoś­ród in­nych; se­lek­cja;
2. pier­wszy etap kon­kur­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) usu­wa­nie, czę­sto drogą se­lek­cji

 (1.2) wstęp­na faza kon­kur­su, za­wo­dów

 (1.3) eufem. za­bi­cie kogoś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • eli­mi­na­cja (che­mia)
  • eli­mi­na­cja zmien­nych w al­ge­brze (me­to­da Ga­us­sa)
  • Czę­ścio­wa eli­mi­na­cja – ma­newr roz­gryw­ko­wy w bry­dżu
  • Se­lek­tyw­na eli­mi­na­cja (ang. tar­ge­ted kil­ling) – uży­cie śmier­cio­no­śnej siły, pro­wa­dzą­ce do za­bi­cia okre­ślo­nych osób, np. ter­ro­ry­stów
  • Eli­mi­na­cja spraw­dza­nia za­kre­su
  • Eli­mi­na­cja wspól­nych pod­wy­ra­żeń

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aby przy­spie­szyć eli­mi­na­cję ra­dioz­nacz­ni­ka z or­ga­niz­mu, po scyn­ty­gra­fii za­le­ca się zwięk­szyć ilość przyj­mo­wa­nych pły­nów.

 (1.2) La­u­re­at­ki wy­stą­pi­ły w eli­mi­na­cjach mię­dzy­wo­je­wódz­kich w dniach 14-17 maja w Lu­bli­nie rów­nież zdo­by­wa­jąc wy­so­kie oceny jury […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eliminowanie n., wyeliminowanie n.

 czas. eliminować ndk., wyeliminować dk.

 przym. eliminacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) selekcja

 (1.3) usunięcie, likwidacja

Wiktionary


eliminacje

1. wy­łą­cze­nie pew­nych ele­men­tów spoś­ród in­nych; se­lek­cja;
2. pier­wszy etap kon­kur­su


SJP.pl


eliminacyjność

→ eli­mi­na­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

eliminacyjny

eliminacyjny

zwią­za­ny z eli­mi­na­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eli­mi­na­cją, do­ty­czą­cy eli­mi­na­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­pre­zen­ta­cja Bia­ło­ru­si w piłce noż­nej w prze­do­stat­nim eli­mi­na­cyj­nym meczu do mi­strzostw Eu­ro­py po­ko­na­ła re­pre­zen­ta­cję Al­ba­nii 4:2.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlʲĩmʲĩnaˈt͡sɨjnɨ, AS: elʹĩmʹĩnacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eliminacja ż., eliminacje lm nm.

 czas. eliminować ndk., wyeliminować dk.

Wiktionary


eliminator

1. coś usu­wa­ją­ce­go nie­po­żą­da­ne, zbęd­ne rze­czy lub zja­wi­ska;
2. układ elek­tro­nicz­ny w od­bior­ni­ku ra­dio­wym lub te­le­wi­zyj­nym usu­wa­ją­cy za­kłó­ce­nia lub nie­po­żą­da­ną część od­bie­ra­ne­go sy­gna­łu;
3. po­tocz­nie: po­cząt­ko­wy etap walki bok­ser­skich ma­ją­cy za za­da­nie wy­ło­nić naj­lep­szych za­wod­ni­ków


SJP.pl

Eli­mi­na­tor – ósmy album stu­dyj­ny ZZ Top, wy­da­ny w marcu 1983. Płyta od­nio­sła naj­więk­szy suk­ces ko­mer­cyj­ny w hi­sto­rii grupy. Album uzy­skał rów­nież sta­tus dia­men­to­wej płyty.

W 2003 album zo­stał skla­sy­fi­ko­wa­ny na 396. miej­scu listy 500 al­bu­mów wszech cza­sów ma­ga­zy­nu Rol­ling Stone.

Wikipedia


eliminatorka

→ eli­mi­na­tor


SJP.pl

Patrz:

eliminator

eliminowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|eli­mi­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlʲĩmʲĩnɔˈvãɲɛ, AS: elʹĩmʹĩnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. eliminować

 rzecz. eliminacja ż.

Wiktionary


eliminować

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­ny­wać eli­mi­na­cji, usu­wać, wy­klu­czać coś

 (1.2) przen. eufem. po­zba­wiać życia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zda­rze­nia ważne lub o oso­bi­stym cha­rak­te­rze po­tra­fią sku­tecz­nie eli­mi­no­wać wszel­kie inne wia­do­mo­ści ze świa­ta. Świa­ta re­kla­my w szcze­gól­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlʲĩmʲĩˈnɔvat͡ɕ, AS: elʹĩmʹĩnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eliminowanie n., eliminacja ż.

 przym. eliminacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) likwidować

 (1.2) likwidować

Wiktionary


elimozna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. ele­mo­zy­na.

Wiktionary


elina

imię żeń­skie


SJP.pl


eling

li­no­we urzą­dze­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ne do wy­cią­ga­nia stat­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mors. urzą­dze­nie li­no­we w por­cie słu­żą­ce do pod­no­sze­nia i wy­cią­ga­nia stat­ków na brzeg

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eling – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Berks­hi­re
  • Eling – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Hamps­hi­re
    • Tot­ton and Eling – civil pa­rish

Wikipedia


elinwar

stal sto­po­wa


SJP.pl

Elin­war – stal sto­po­wa ni­klo­wo chro­mo­wa o zni­ko­mej roz­sze­rzal­no­ści ciepl­nej i do­brych wła­ści­wo­ściach sprę­ży­stych (stały moduł sprę­ży­sto­ści w sze­ro­kim za­kre­sie tem­pe­ra­tu­ry), sto­so­wa­ny głów­nie na sprę­ży­ny do ze­gar­ków, do apa­ra­tów po­mia­ro­wych itp.

Za od­kry­cie elin­wa­ru Char­les Édouard Gu­il­la­u­me otrzy­mał w roku 1920 Na­gro­dę Nobla.

Wikipedia


elinwarowy

przy­miot­nik od: elin­war


SJP.pl


eliot

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eliot – imię mę­skie
  • Tho­mas Ste­arns Eliot – an­giel­ski poeta
  • Eliot – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie York
  • Eliot (ang. Eliot Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Lo­u­i­sa
  • Eliot (ang. Eliot Town) – gmina w sta­nie Maine, w hrab­stwie York

Wikipedia


elipsa

owal­na fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. zam­knię­ta krzy­wa dru­gie­go stop­nia taka, że suma od­le­gło­ści każ­de­go z punk­tów tej krzy­wej od dwóch in­nych, do­wol­nie obra­nych punk­tów (ognisk elip­sy) jest stała;

 (1.2) liter. fi­gu­ra re­to­rycz­na, po­le­ga­ją­ca na ce­lo­wym po­mi­nię­ciu jed­ne­go lub kilku wy­ra­zów w zda­niu lub wer­sie;

Wiktionary

Elip­sa (gr. ἔλλειψις, "el­le­ip­sis" – „brak, opu­szcze­nie, po­mi­nię­cie”, zob. ge­ne­za) – przy­pa­dek ogra­ni­czo­nej krzy­wej stoż­ko­wej, czyli krzy­wej bę­dą­cej czę­ścią wspól­ną po­wierzch­ni stoż­ko­wej oraz prze­ci­na­ją­cej ją pła­szczyz­ny. Elip­sę można zde­fi­nio­wać także jako miej­sce ge­o­me­trycz­ne tych wszyst­kich punk­tów pła­szczyz­ny, dla któ­rych suma od­le­gło­ści od dwóch usta­lo­nych punk­tów jest stałą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­szę na­ry­so­wać elip­sę.

 (1.2) Pi­sarz użył elip­sy w celu zbu­do­wa­nia na­pię­cia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlʲipsa, AS: elʹipsa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elipsoida ż.

 przym. eliptyczny, elipsowaty, elipsoidalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wyrzutnia

Wiktionary


elipso

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od elip­sa

Wiktionary


elipsograf

na­rzę­dzie do wy­kre­śla­nia elips


SJP.pl


elipsoida

1. po­wierzch­nia pow­sta­ła przez obrót elip­sy do­o­ko­ła jej osi sy­me­trii;
2. bryła, któ­rej wszyst­kie prze­kro­je pła­skie są elip­sa­mi


SJP.pl

Elip­so­i­da – po­wierzch­nia, któ­rej wszyst­kie prze­kro­je pła­skie są elip­sa­mi. Cza­sem tym sło­wem oz­na­cza się też bryłę ogra­ni­czo­ną tą po­wierzch­nią.

Szcze­gól­nym przy­pad­kiem elip­so­i­dy jest elip­so­i­da obro­to­wa, czyli po­wierzch­nia ogra­ni­czo­na pow­sta­ła przez obrót elip­sy wokół jed­nej z jej osi sy­me­trii; z kolei elip­so­i­dy obro­to­we są uo­gól­nie­niem sfery.

Wikipedia


elipsoidalny

przy­miot­nik od: elip­so­i­da


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kształt elip­so­i­dy, od­no­szą­cy się do elip­so­i­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elipsa ż., elipsoida ż., elipsoidalność ż., elipsowatość ż.

 przym. elipsowaty, eliptyczny

Wiktionary


elipsometr

przy­rząd do po­mia­ru wła­ści­wo­ści dwój­łom­nych po­wierzch­ni w świet­le od­bi­tym


SJP.pl


elipsowaty

ma­ją­cy kształt elip­sy, przy­po­mi­na­ją­cy elip­sę; owal­ny


SJP.pl


eliptyczno-lancetowaty

po­dłuż­ny, spi­cza­sty i przy­po­mi­na­ją­cy elip­sę


SJP.pl


eliptyczność

→ elip­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

eliptyczny

eliptyczny

1. o kształ­cie elip­sy;
2. po­le­ga­ją­cy na elip­sie, za­wie­ra­ją­cy elip­sę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kształt elip­sy

 (1.2) liter. po­le­ga­ją­cy na elip­sie, za­wie­ra­ją­cy elip­sę

 (1.3) mat. zwią­za­ny z elip­są

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elipsa ż., elipsoida ż.

 przym. elipsowaty, elipsoidalny

Wiktionary


elisabeth

imię żeń­skie


SJP.pl


elisma

elis­ma wodna - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ża­bień­co­wa­tych


SJP.pl


elista

sto­li­ca Kał­mu­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne na po­łud­niu jej eu­ro­pej­skiej czę­ści, sto­li­ca Re­pu­bli­ki Kał­mu­cji;

Wiktionary

Eli­sta ( Элиста, kałm. Элст, Elst) – mia­sto na te­ry­to­rium Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny i sto­li­ca re­pu­bli­ki Kał­mu­cji, ok. 103,1 tys. miesz­kań­ców (2020). Ważny re­gio­nal­ny węzeł tran­spor­to­wy i port lot­ni­czy.

Mia­sto two­rzy odo­sob­nio­ny oś­ro­dek miej­ski na tle słabo za­lud­nio­nych ob­sza­rów pół­pu­styn­nych (pół­pu­sty­nia nad­ka­spier­ska).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. elisteński

Wiktionary


elisteński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Eli­sty, zwią­za­ny z Eli­stą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elista ż.

Wiktionary


elita

1. grupa osób wy­róż­nia­ją­cych się spoś­ród in­nych ja­ki­miś ce­cha­mi uz­na­ny­mi za ważne w danej spo­łecz­no­ści;
2. rol­nict­wo: ro­dzaj ma­te­ria­łu na­sien­ne­go ro­ślin upraw­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) grupa ludzi wy­róż­nia­ją­ca się po­zy­tyw­nie w pew­nym śro­do­wi­sku

 (1.2) wy­o­dręb­nio­na, nie­ko­niecz­nie sfor­ma­li­zo­wa­na, grupa przy­wód­cza, sta­no­wią­ca wzór dla resz­ty spo­łe­czeń­stwa, kie­ru­ją­ca jego ży­ciem i okre­śla­ją­ca lub przy­najm­niej wpły­wa­ją­ca na kie­ru­nek jego roz­wo­ju

Wiktionary

Elita – ka­te­go­ria osób znaj­du­ją­cych się naj­wy­żej w hie­rar­chii spo­łecz­nej, pod ja­kimś wzglę­dem wy­róż­nio­nych z ogółu spo­łe­czeń­stwa. Elity mają czę­sto za­sad­ni­czy wpływ na wła­dzę oraz na kształ­to­wa­nie się po­staw i idei w spo­łe­czeń­stwie.

Wśród so­cjo­lo­gów nie ma zgody co do tego, czy elita jest grupą spo­łecz­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­chi­tek­ci opro­gra­mo­wa­nia czę­sto wy­wo­dzą się z elity pro­gra­mi­stów i sta­no­wią naj­bar­dziej doś­wiad­czo­ną ich grupę.

 (1.2) Po­mię­dzy elitą i ma­sa­mi za­cho­dzą wza­jem­ne, in­te­rak­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlʲita, AS: elʹita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elitarność ż., elitaryzm m.

 przym. elitarny

 przysł. elitarnie

Wiktionary


elitarnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób eli­tar­ny

 (1.2) eks­klu­zyw­nie, wy­biór­czo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elita ż., elityzm mrz., elitaryzm mrz., elitaryzacja ż.

 przym. elitarny

Wiktionary


elitarność

→ eli­tar­ny


SJP.pl

Patrz:

elitarny

elitarny

1. uprzy­wi­le­jo­wa­ny, do­stęp­ny dla elit, eks­klu­zyw­ny
2. naj­lep­szy z naj­lep­szych (np. od­dział)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) do­stęp­ny tylko dla niek­tó­rych osób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed por­wa­niem Ge­or­gij był śle­dzo­ny przez dwa mie­sią­ce przez ofi­ce­rów eli­tar­ne­go za­rzą­du wy­wia­du śled­cze­go MSW, słu­żą­ce­go do walki z prze­stęp­czo­ścią zor­ga­ni­zo­wa­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlʲiˈtarnɨ, AS: elʹitarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elita ż., elityzm mrz., elitaryzm mrz., elitaryzacja ż.

 przysł. elitarnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekskluzywny, wielkoświatowy

Wiktionary


elitarysta

zwo­len­nik eli­ta­ryz­mu


SJP.pl


elitarystka

→ eli­ta­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

elitarysta

elitarystyczny

→ eli­ta­ryzm


SJP.pl

Patrz:

elitaryzm

elitaryzacja

1. spra­wia­nie, że coś staje się do­stęp­ne lub wła­ści­we dla wy­róż­nia­ją­cej się, uprzy­wi­le­jo­wa­nej grupy ludzi;
2. sta­wa­nie się takim;
3. pow­sta­wa­nie, wy­o­dręb­nia­nie się elit


SJP.pl


elitaryzm

1. od­gra­dza­nie się od ogółu, za­my­ka­nie się w gru­pie osób uprzy­wi­le­jo­wa­nych lub uwa­ża­ją­cych sie­bie za lep­szych pod danym wzglę­dem;
2. po­gląd spo­łecz­no-po­li­tycz­ny gło­szą­cy po­trze­bę wy­o­drę­bie­nia w spo­łe­czeń­stwie elit rzą­dzą­cych


SJP.pl

Eli­ta­ryzm (eli­tyzm) − po­gląd, zgod­nie z któ­rym niek­tó­re jed­nost­ki czy grupy są bar­dziej war­to­ścio­we od in­nych (np. ze wzglę­du na swoje uro­dze­nie, umie­jęt­no­ści, wie­dzę, ma­ją­tek) i z tego po­wo­du po­win­ny zaj­mo­wać uprzy­wi­le­jo­wa­ną po­zy­cję w spo­łe­czeń­stwie (na­le­żeć do elit). Eli­ta­ryzm stoi w opo­zy­cji do ega­li­ta­ryz­mu i plu­ra­liz­mu, czę­sto też prze­ciw­sta­wia się kon­cep­cjom de­mo­kra­tycz­nym.

Wikipedia


elitaryzować

eli­ta­ry­zo­wać się; sta­wać się eli­tar­nym, wła­ści­wym lub do­stęp­nym dla wy­róż­nia­ją­cej się, uprzy­wi­le­jo­wa­nej grupy ludzi; tra­cić cechy po­wszech­no­ści


SJP.pl


elitystyczny

→ eli­tyzm


SJP.pl

Patrz:

elityzm

elityzm

po­gląd, we­dług któ­re­go spo­łe­czeń­stwo jest za­wsze rzą­dzo­ne przez elitę


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • eli­ta­ryzm – po­gląd gło­szą­cy więk­szą war­tość osób na­le­żą­cych do elit.
  • te­o­ria elit – zbiór te­o­rii fi­lo­zo­ficz­nych, so­cjo­lo­gicz­nych i po­li­tycz­nych, zaj­mu­ją­cych się kształ­to­wa­niem i funk­cjo­no­wa­niem elit w spo­łe­czeń­stwie

Wikipedia


elixir

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eli­xir – sy­stem roz­li­czeń mię­dzy­ban­ko­wych
  • Eli­xir – funk­cyj­ny język pro­gra­mo­wa­nia

Wikipedia


eliza

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Eliza – skró­co­na forma an­giel­skie­go imie­nia "Eli­sa­beth", czyli po pol­sku Elż­bie­ty. W Pol­sce jest znane od XVIII wieku jako imię li­te­rac­kie, a gwał­tow­ną po­pu­lar­ność zy­ska­ło w la­tach 70 XX wieku.

Eliza imie­ni­ny ob­cho­dzi: 14 czerw­ca, 17 sierp­nia i 2 wrze­śnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ela chcia­ła­by cho­dzić z Jac­kiem, ale nie­ste­ty Jacek cho­dzi już z Elizą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈlʲiza, AS: elʹiza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elżbieta ż.

Wiktionary


elizabeth

[czy­taj: eLIzabet] obce imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eli­za­beth – film (1998)
  • Eli­za­beth – po­stać z gry kom­pu­te­ro­wej BioShock In­fi­ni­te (2013)
  • Elż­bie­ta (ang. Eli­za­beth) – imię żeń­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go
  • Eli­za­beth – album ame­ry­kań­skie­go ra­pe­ra Kil­lah Prie­sta,
  • Eli­za­beth – miej­sco­wość w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie El­bert
  • Eli­za­beth – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Jo Da­viess
  • Eli­za­beth – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Har­ri­son
  • Eli­za­beth – miej­sco­wość w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Allen
  • Eli­za­beth – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Otter Tail
  • Eli­za­beth – mia­sto w sta­nie New Jer­sey, w hrab­stwie Union
  • Eli­za­beth – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Al­leg­he­ny
  • Eli­za­beth – miej­sco­wość w sta­nie Wir­gi­nia Za­chod­nia, w hrab­stwie Wirt

Wikipedia


elizejski

1. zwią­za­ny z Eliz­jum, w mi­to­lo­gii grec­kiej miej­scem po­śmiert­ne­go po­by­tu dusz ludzi ucz­ci­wych;
2. zwią­za­ny z Pa­ła­cem Eli­zej­skim, miej­scem urzę­do­wa­nia pre­zy­den­ta pre­zy­den­ta Fran­cji


SJP.pl


elizeusz

1. Eli­ze­usz (druga po­ło­wa IX wieku p.n.e.), pro­rok iz­ra­el­ski;
2. imię mę­skie


SJP.pl

Eli­ze­usz ( ‏אֱלִישָׁע‎‎ – "Elišaʿ" lub "ʾĔlîšaʿ" oz­na­cza­ją­ce „"Bóg wy­ba­wił; Bóg jest wy­ba­wie­niem"”, Елисей) – pro­rok bi­blij­ny, uczeń Elia­sza, świę­ty ka­to­lic­ki i pra­wo­sław­ny, wspo­mi­na­ny w wielu in­nych Ko­ścio­łach wschod­nich.

Wikipedia


elizeuszostwo

Eli­ze­usz z mał­żon­ką; Eli­ze­u­szo­wie


SJP.pl


elizeuszowie

Eli­ze­usz z mał­żon­ką; Eli­ze­u­szo­stwo


SJP.pl


elizeuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eli­ze­u­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


elizja

w ję­zy­koz­naw­stwie: opu­szcze­nie w mowie lub pi­śmie wy­gło­so­wej sa­mo­gło­ski lub całej sy­la­by koń­co­wej; wy­rzut­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. opu­szcze­nie wy­gło­sko­wej gło­ski lub sy­la­by wy­ra­zu przed pier­wszą sa­mo­gło­ską na­stę­pu­ją­ce­go po niej wy­ra­zu;

 (1.2) med. brak wy­po­wia­da­nia od­po­wied­nich gło­sek dźwięcz­nych w sy­ste­mie fo­ne­tycz­nym cho­re­go;

Wiktionary

Eliz­ja – re­gu­lar­ne usu­nię­cie sa­mo­gło­ski – a nie­kie­dy sy­la­by – w są­siedzt­wie innej sa­mo­gło­ski. Zja­wi­sko to do­ty­czy naj­czę­ściej sa­mo­gło­ski (sy­la­by) wy­gło­so­wej przed na­gło­sem sa­mo­gło­sko­wym, na przy­kład l'af­fa­i­re – spra­wa, ale la ma­i­son – dom, l'acqua – woda.

Błęd­ne jest na­zy­wa­nie eliz­ją każ­de­go pro­ce­su za­ni­ku gło­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do eliz­ji do­cho­dzi w przy­pad­ku szyb­kiej wy­mo­wy.

 (1.1) Spo­ty­ka­my się z eliz­ją w ję­zy­ku wło­skim.

 (1.2) W fo­nia­trii wy­róż­nia­my eliz­ję cał­ko­wi­tą lub czę­ścio­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) elidować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyrzutnia

 (1.2) mogilalia

Wiktionary


elizjum

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: świat po­za­gro­bo­wy, miej­sce po­by­tu dusz ludzi pra­wych; Pola Eli­zej­skie;
2. w mi­to­lo­gii rzym­skiej: po­dziem­na kra­i­na wiecz­ne­go szczę­ścia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. raj, miej­sce po­śmiert­nej eg­zy­sten­cji przez­na­czo­ne dla ludzi do­brych;

Wiktionary

Eliz­jum, Pola Eli­zej­skie – w mi­to­lo­gii grec­kiej część Ha­de­su przez­na­czo­na dla dusz ludzi do­brych.

Czę­ściej jed­nak przed­sta­wia­na jako kra­i­na nad Oce­a­nem, na za­chod­nich krań­cach świa­ta – miej­sce wiecz­nej szczę­śli­wo­ści i wiecz­nej wios­ny. Pa­no­wał tam Kro­nos, syn Gai (Matki Ziemi) i Ura­no­sa (Pana Nie­bios), a jed­no­cze­śnie oj­ciec De­me­ter, He­stii, Hery, Ha­de­sa, Po­sej­do­na i Zeusa.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. elizejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Pola Elizejskie

Wiktionary


elizka

zdrob­nie­nie od: Eliza (imię żeń­skie)


SJP.pl


elizówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eli­zów­ka – potok
  • Eli­zów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Tu­ro­bin
  • Eli­zów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Niem­ce

Wikipedia


eljakim

imię mę­skie


SJP.pl

El­ja­kim (hebr. אליקים; ang. Ely­a­qim, lub także Elia­kim) – mo­szaw po­ło­żo­ny w Sa­mo­rzą­dzie Re­gio­nu Me­gid­do, w Dy­stryk­cie Pół­noc­nym, w Iz­ra­e­lu.

Wikipedia


elka

po­tocz­nie:
1. odzież o roz­mia­rze L;
2. po­jazd do nauki jazdy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ubra­nie w roz­mia­rze L, dużym

 (1.2) pot. po­jazd do nauki jazdy oz­na­ko­wa­ny li­te­rą L

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elka – kolej li­no­wa w Parku Ślą­skim
  • Radio Elka – roz­gło­śnia ra­dio­wa
  • Elka gra – pa­ro­dia te­le­tur­nie­ju „Wiel­ka gra” w ra­dio­wej Trój­ce
  • zdrob­nie­nie imie­nia Elż­bie­ta
  • po­tocz­na nazwa Wy­dzia­łu Elek­tro­ni­ki i Tech­nik In­for­ma­cyj­nych Po­li­tech­ni­ki War­szaw­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak bę­dziesz ku­po­wa­ła ko­szul­kę, to weź elkę.

 (1.2) Sorry, że się spóź­ni­łem, ale prze­de mną wle­kła się elka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛlka, AS: elka

Wiktionary


elkaem

lekki ka­ra­bin ma­szy­no­wy; lkm


SJP.pl


elkaemista

żoł­nierz ob­słu­gu­ją­cy lekki ka­ra­bin ma­szy­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. żoł­nierz ob­słu­gu­ją­cy lekki ka­ra­bin ma­szy­no­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elkaem m., lkm m.

Wiktionary


elkaesowiec

czło­nek LKS-u (Lu­do­we­go Klubu Spor­to­we­go); LKS-owiec


SJP.pl


elkaesowski

→ LKS (Lu­do­wy Klub Spor­to­wy); LKS-owski


SJP.pl


elkana

Zo­bacz też: El­ka­na (po­stać bi­blij­na).

El­ka­na (hebr. אלקנה) – sa­mo­rząd lo­kal­ny po­ło­żo­ny w Dy­stryk­cie Judei i Sa­ma­rii, w za­chod­niej czę­ści Sa­ma­rii w Iz­ra­e­lu.

Leży w za­chod­niej czę­ści Sa­ma­rii, w oto­cze­niu osied­li Sza’are Tikwa, Magen Dan i Ec Efra­jim. Na pół­no­cy, wscho­dzie i po­łud­niu prze­bie­ga mur bez­pie­czeń­stwa od­dzie­la­ją­cy Iz­ra­el od Au­to­no­mii Pa­le­styń­skiej. Po stro­nie pa­le­styń­skiej znaj­du­ją się arab­ska wio­ska Masha i mia­sto Az-Za­wi­ja.

Wikipedia


elkhound

[czy­taj: elk­hałnd] nor­we­ska rasa psów my­śliw­skich; elk­hund


SJP.pl

Elk­ho­und to na­rzę­dzie do ge­ne­ro­wa­nia par­se­rów z opisu gra­ma­ty­ki przy uży­ciu al­go­ryt­mu GLR (Ge­ne­ra­li­zed LR). Al­go­rytm ge­ne­ro­wa­nia par­se­rów GLR dzia­ła z do­wol­ną gra­ma­ty­ką bez­kon­tek­sto­wą. Elk­ho­und ge­ne­ru­je par­se­ry w ję­zy­ku C++ i Ocaml.

Na­rzę­dzie jest do­stęp­ne z kodem źró­dło­wym w C++ na li­cen­cji BSD.

Wikipedia


elkhund

nor­we­ska rasa psów my­śliw­skich; elk­ho­und


SJP.pl


elki

futro z tchó­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) skór­ki z tchó­rza, fret­ki lub tchó­rzo­fret­ki

Wiktionary


elkowy

zro­bio­ny z elków, czyli skó­rek z tchó­rzo­fret­ki


SJP.pl


ella

imię żeń­skie


SJP.pl


ellen

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – góra w Utah (Stany Zjed­no­czo­ne)
  • – góra w Ver­mont (Stany Zjed­no­czo­ne)
  • – je­zio­ro w Min­ne­so­cie (Stany Zjed­no­czo­ne)
  • – je­zio­ro w Wi­scon­sin (Stany Zjed­no­czo­ne)
  • Port Ellen – mia­sto na wy­spie Islay, w Szko­cji
  • – rzeka w An­glii
  • – lo­do­wiec w Gó­rach Ells­wort­ha (An­tark­ty­da)
  • – ulica w Fre­mant­le (Au­stra­lia)
  • (2735) Ellen – pla­ne­to­i­da
  • USS Ellen – okrę­ty ma­ry­nar­ki wo­jen­nej Sta­nów Zjed­no­czo­nych
  • – pa­ro­wiec z 1833 roku
  • – duń­ski prom

Wikipedia


ellington

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • El­ling­ton – mia­sto w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Tol­land
  • El­ling­ton – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Re­y­nolds
  • El­ling­ton – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Cha­u­ta­u­qua
  • El­ling­ton – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Ou­ta­ga­mie
  • El­ling­ton (ang. El­ling­ton Town) – gmina w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Tol­land
  • El­ling­ton (ang. El­ling­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Adams
  • El­ling­ton (ang. El­ling­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Han­cock
  • El­ling­ton (ang. El­ling­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Palo Alto
  • El­ling­ton (ang. El­ling­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Tu­sco­la
  • El­ling­ton (ang. El­ling­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Dodge
  • El­ling­ton (ang. El­ling­ton Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Cha­u­ta­u­qua
  • El­ling­ton (ang. El­ling­ton Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Ou­ta­ga­mie

Wikipedia


ellinika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mała wieś w Gre­cji Środ­ko­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) El­li­ni­ka leży w re­jo­nie zna­nym z bo­ga­tej hi­sto­rii i bli­sko­ści sta­ro­żyt­nych miejsc ar­che­o­lo­gicz­nych.

Wiktionary


ellison

naz­wi­sko


SJP.pl


ellsworth

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oli­ver Ells­worth (1745–1807) – praw­nik i po­li­tyk ame­ry­kań­ski, pre­zes Sądu Naj­wyż­sze­go Sta­nów Zjed­no­czo­nych.
  • Ells­worth – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie McLean
  • Ells­worth – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Ha­mil­ton
  • Ells­worth – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Ells­worth
  • Ells­worth – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Han­cock
  • Ells­worth – wieś w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie An­trim
  • Ells­worth – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie No­bles
  • Ells­worth – mia­sto w sta­nie New Hamps­hi­re, w hrab­stwie Graf­ton
  • Ells­worth – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Was­hing­ton
  • Ells­worth – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Pier­ce
  • Ells­worth – wieś w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Pier­ce
  • Ells­worth (ang. Ells­worth Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Logan

Wikipedia


elmira

imię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • El­mi­ra – imię żeń­skie
  • El­mi­ra – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie So­la­no
  • El­mi­ra – wieś w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Ray
  • El­mi­ra – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Che­mung
  • El­mi­ra (ang. El­mi­ra Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Stark
  • El­mi­ra (ang. El­mi­ra Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Ot­se­go
  • El­mi­ra (ang. El­mi­ra Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Olm­sted
  • El­mi­ra (ang. El­mi­ra Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Che­mung
  • El­mi­ra (ang. El­mi­ra Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Co­ding­ton

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛlˈmʲira, AS: elmʹira

Wiktionary


elo

forma po­wi­ta­nia lub po­że­gna­nia uży­wa­na w sy­tu­a­cjach nie­o­fi­cjal­nych; joł, yo, siem­ka, sie­masz, sie­ma­no, siema, sie­ma­necz­ko, cześć, hej, heja, hejka, ser­wus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. nie­u­sta­bi­li­zo­wa­na rasa psów wy­ho­do­wa­na w 1987 roku w Niem­czech;

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) szach. me­to­da obli­cza­nia siły gry sza­chi­stów

 (2.2) szach. jed­nost­ka punk­tów w me­to­dzie elo (2.1)

wy­krzy­knik

 (3.1) slang. …na po­wi­ta­nie lub po­że­gna­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • elo – rasa psa
  • Elo – sto­li­ca ty­tu­lar­na Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go w Hisz­pa­nii
  • Arpad Elo – ame­ry­kań­ski fizyk wę­gier­skie­go po­cho­dze­nia, sza­chi­sta
  • ran­king sza­cho­wy, elo – ran­king sza­cho­wy, na­zy­wa­ny także ran­kin­giem Elo
  • Elec­tric Light Or­che­stra – bry­tyj­ska grupa roc­ko­wa, znana także pod skró­tem ELO
  • Elo – model ma­szy­ny do po­wie­la­nia i druku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛlɔ, AS: elo

Wiktionary


elogium

mowa po­chwal­na, sła­wie­nie


SJP.pl

Elo­gium (łac. z gr.) – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie napis po­chwal­ny, upa­mięt­nia­ją­cy czyny zmar­łych, umie­szcza­ny na na­grob­kach, pom­ni­kach lub wi­ze­run­kach zmar­łych; rów­nież mowa po­chwal­na.

Wikipedia


elohim

imię Boga wy­stę­pu­ją­ce w Sta­rym Te­sta­men­cie, jedno z za­stęp­czych imion dla szcze­gól­nie czczo­ne­go imie­nia Jahwe


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. rel. Bóg w ju­da­iz­mie i chrze­ści­jań­stwie, sta­ro­te­sta­men­tal­ne imię Boga;

Wiktionary

Elo­him (dosł. "Bo­go­wie"; hebr. אֱלֹהִים) – wy­stę­pu­ją­cy około 2700 razy w Bi­blii he­braj­skiej jeden z ty­tu­łów Boga Jahwe. W odróż­nie­niu od te­tra­gra­mu JHWH, który jest imie­niem włas­nym Boga, okre­śle­nie to po­cho­dzi od rze­czow­ni­ka po­spo­li­te­go "bóg". "Elo­him" jest dłuż­szą formą rze­czow­ni­ka "El" (אל) i jego roz­sze­rze­nia "Eloah" (אלוה), okre­śla­ją­cych Boga w Bi­blii.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. elohista m.

 przym. elohistyczny

Wiktionary


elohista

zwo­len­nik tra­dy­cji elo­hi­stycz­nej pow­sta­nia księ­gi Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bibl. autor elo­hi­stycz­nej war­stwy tek­stu Sta­re­go Te­sta­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Elo­hi­sta fa­wo­ry­zu­je ple­mię­e­mio­na pół­noc­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elohim m.

 przym. elohistyczny

Wiktionary


elohistyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bibl. zwią­za­ny z elo­hi­stą, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla tra­dy­cji zwią­za­nej z elo­hi­stą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten nie­miec­ki bi­bli­sta zajął się ba­da­niem Pię­ciok­się­gu, w któ­rym wy­o­dręb­nił czte­ry war­stwy re­dak­cyj­ne: jah­wi­stycz­ną, elo­hi­stycz­ną, de­u­te­ro­no­micz­ną i ka­płań­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elohim m., elohista m.

Wiktionary


eloksalacja

elek­tro­li­tycz­ne wyt­wa­rza­nie na po­wierzch­ni przed­mio­tów alu­mi­nio­wych cien­kiej po­wło­ki tlen­ku alu­mi­nium, głów­nie w celu ochro­ny przed ko­roz­ją; ano­dy­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ano­do­wa­nie wy­ro­bów alu­mi­no­wych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) War­stwę tlen­ku wyt­wo­rzo­ną przez elok­sa­la­cję można za­im­pre­gno­wać PTFE.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɔksaˈlat͡sʲja, AS: eloksalacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. eloksalować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anodowanie, anodyzacja, eloksalowanie

Wiktionary


eloksalowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. ano­do­wa­nie.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) War­stwę tlen­ku wyt­wo­rzo­ną przez elok­sa­lo­wa­nie można za­im­pre­gno­wać PTFE.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɔksalɔˈvãɲɛ, AS: eloksalovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. eloksalować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anodowanie, anodyzacja, eloksalacja

Wiktionary


eloksalować

do­ko­ny­wać elok­sa­la­cji


SJP.pl


eloksydacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. ano­dy­za­cja

Wiktionary


elokucja

1. dział re­to­ry­ki zaj­mu­ją­cy się sty­lem wy­po­wie­dzi; po­praw­ne, jasne i ozdob­ne wy­sła­wia­nie się;
2. od­le­głość ką­to­wa sa­te­li­ty od pla­ne­ty


SJP.pl

Elo­ku­cja (łac. "elo­cu­tio" – wy­sło­wie­nie, styl, język) – wła­ści­we, jasne i ozdob­ne wy­sło­wie­nie, od­po­wied­nie uży­cie słów do myśli, upo­rząd­ko­wa­ne wy­po­wia­da­nie myśli.

Te­o­ria elo­ku­cji obej­mu­je trzy grupy za­gad­nień:

Wikipedia


elokwencja

1. sztu­ka wy­mo­wy, wy­mow­ność, umie­jęt­ność łat­we­go i prze­ko­ny­wa­ją­ce­go wy­sła­wia­nia się;
2. iro­nicz­nie lub żar­to­bli­wie o ga­dul­stwie, ga­dat­li­wo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) umie­jęt­ność pię­kne­go wy­sła­wia­nia się

 (1.2) iron. ga­dul­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­dek, jak zwy­kle krew­ki, dał się unieść fali elok­wen­cji i sze­ro­ko ko­men­to­wał nik­czem­ne po­czy­na­nia ce­sa­rza–mat­ko­bój­cy, na temat któ­re­go wła­śnie nie­daw­no prze­pro­wa­dził wni­kli­we stu­dia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elokwentność ż.

 przym. elokwentny

 przysł. elokwentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymowność; pot. wygadanie

 (1.2) gadatliwość, gadulstwo, rozmowność, wielomówność

Wiktionary


elokwencyjny

→ elok­wen­cja (rzad­ko); elok­went­ny


SJP.pl


elokwentnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób elok­went­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elokwencja ż.

 przym. elokwentny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krasomówczo, wymownie

Wiktionary


elokwentniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: elok­went­nie


SJP.pl


elokwentniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: elok­went­ny


SJP.pl


elokwentny

wy­mow­ny;
1. po­sia­da­ją­cy umie­jęt­ność łat­we­go i prze­ko­nu­ją­ce­go po­słu­gi­wa­nia się ję­zy­kiem; re­to­rycz­ny, kra­so­mów­czy, ora­tor­ski;
2. iro­nicz­nie: ma­ją­cy skłon­ność do nie­po­trzeb­ne­go wy­sła­wia­nia się; wy­ga­da­ny, roz­ga­da­ny, ga­dat­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy dar umie­jęt­ne­go, łat­we­go wy­sła­wia­nia się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlɔˈkfɛ̃ntnɨ, AS: elokfẽntny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elokwencja ż.

 przysł. elokwentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krasomówczy, wymowny, miodousty, złotousty

Wiktionary


elongacja

1. róż­ni­ca dłu­go­ści eklip­tycz­nych pla­ne­ty i Słoń­ca;
2. od­le­głość ką­to­wa sa­te­li­ty od pla­ne­ty


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • elon­ga­cja – wy­dłu­że­nie (np. ko­mó­rek, pędów ro­ślin, koń­czyn)
  • elon­ga­cja (bio­lo­gia) − faza re­pli­ka­cji se­mi­kon­ser­wa­tyw­nej
  • elon­ga­cja (astro­no­mia) − od­le­głość ką­to­wa po­mię­dzy środ­kiem tar­czy Słoń­ca a pla­ne­tą na sfe­rze nie­bie­skiej

Wikipedia


elongacyjny

→ elon­ga­cja


SJP.pl

Patrz:

elongacja

elops

ro­dzaj ryb pro­mie­nio­płet­wych ży­ją­cych w wo­dach za­chod­nie­go At­lan­ty­ku


SJP.pl

Elops – ro­dzaj ryb pro­mie­nio­płet­wych z ro­dzi­ny elop­so­wa­tych (Elo­pi­dae), w ję­zy­ku pol­skim okre­śla­nych nazwą „elop­sy” lub „oszcze­ry”.

Wikipedia


elred

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wu­jo­wi El­re­do­wi obro­dzi­ła psze­ni­ca.

Wiktionary


elsa

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elsa (Tek­sas)
  • Eu­ro­pe­an Law Stu­dents’ As­so­cia­tion (ELSA)
  • Elza (imię)
  • (182) Elsa
  • Elsa (album) – album Elsy Lung­hi­ni
  • Elsa – głów­na bo­ha­ter­ka filmu ani­mo­wa­ne­go pt. Kra­i­na lodu
  • Elsa – głów­na bo­ha­ter­ka filmu ani­mo­wa­ne­go pt. Kra­i­na lodu, kon­ty­nu­a­cja jej losów w se­ria­lu „Dawno, dawno temu”.

Wikipedia


elsevier

El­se­vier – przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się ana­li­zą i udo­stęp­nia­niem da­nych oraz in­for­ma­cji na­u­ko­wej. Jed­no­cze­śnie jedno z naj­więk­szych świa­to­wych wy­daw­nictw na­u­ko­wych. Pu­bli­ku­je głów­nie książ­ki i cza­so­pis­ma na­u­ko­we z dzie­dzi­ny nauk przy­rod­ni­czych, me­dycz­nych i ści­słych. Jest ono czę­ścią i ma sie­dzi­bę w Am­ster­da­mie oraz filie w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, Wiel­kiej Bry­ta­nii i kil­ku­na­stu in­nych kra­jach.

Wikipedia


elsheimer

[czy­taj: ELShajmer] naz­wi­sko, np. Adam Els­he­i­mer (1578-1610), nie­miec­ki ma­larz i gra­fik


SJP.pl


elsner

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jakob Els­ner (ok. 1486–1517) – nie­miec­ki ma­larz por­tre­ci­sta, mi­nia­tu­rzy­sta i ilu­mi­na­tor, ak­tyw­ny w No­rym­ber­dze.
  • Jan Els­ner (1913–1939) – pol­ski pilot
  • Ja­nusz Els­ner (1928–1996) – rek­tor Po­li­tech­ni­ki Czę­sto­chow­skiej
  • Jo­seph Els­ner (1845–1933) – nie­miec­ki ar­chi­tekt, rzeź­biarz
  • Józef Els­ner (1769–1854) – pol­ski kom­po­zy­tor, pe­da­gog, te­o­re­tyk mu­zy­ki, na­u­czy­ciel Fry­de­ry­ka Cho­pi­na
  • Józef Els­ner (1891–1951) – pol­ski przed­się­bior­ca bu­dow­la­ny, „Spra­wied­li­wy wśród Na­ro­dów Świa­ta”
  • Marko Els­ner (1960) – sło­weń­ski pił­karz
  • Oskar von Els­ner (1822–1881) − nie­miec­ki urzęd­nik, po­li­tyk
  • Paul Els­ner (1865–1933) − ślą­ski na­u­czy­ciel, muzyk, kom­po­zy­tor
  • Rok Els­ner (1986) – sło­weń­ski pił­karz
  • Sła­wo­mir Els­ner (1976) − pol­ski ma­larz, fo­to­graf
  • Sła­wo­mir Els­ner (1976) – pol­ski poeta

Wikipedia


elstera

1. Biała El­ste­ra - rzeka w Niem­czech;
2. Czar­na El­ste­ra - rzeka w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Biała El­ste­ra.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Biała El­ste­ra – czes. Bílý Halštrof, niem. Weiße El­ster, prawy do­pływ So­ła­wy
  • Czar­na El­ste­ra – niem. Schwa­rze El­ster, rzeka we wschod­nich Niem­czech, prawy do­pływ Łaby
  • Mała El­ste­ra – niem. Kle­i­ne El­ster
  • El­ster
  • El­ste­ra-So­ła­wa

Wikipedia


elsynoe

imię na­da­wa­ne ko­niom


SJP.pl


elsynor

mia­sto w Danii, miej­sce akcji "Ham­le­ta", tra­ge­dii Szek­spi­ra; Hel­sin­gor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Helsingør

Wiktionary

Powiązane:

 przym. elsynorowy

Wiktionary


elton

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elton – osied­le w Rosji, w ob­wo­dzie woł­go­gradz­kim, w re­jo­nie pał­ła­sow­skim
  • Elton – je­zio­ro w Rosji
  • Elton – miej­sco­wość w USA, w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Jef­fer­son Davis
  • Elton – miej­sco­wość w hrab­stwie Cam­brid­ges­hi­re (An­glia)
  • Elton – miej­sco­wość w hrab­stwie Ches­hi­re (An­glia)
  • Elton – miej­sco­wość w hrab­stwie Der­bys­hi­re (An­glia)
  • Elton – miej­sco­wość w hrab­stwie Dur­ham (An­glia)
  • Elton – miej­sco­wość w hrab­stwie Glo­u­ce­sters­hi­re (An­glia)
  • Elton – miej­sco­wość w hrab­stwie Wiel­ki Man­che­ster (An­glia)
  • Elton – miej­sco­wość w hrab­stwie He­re­fords­hi­re (An­glia)
  • Ben Elton (ur. 1959) – nie­miec­ki komik, pi­sarz i re­ży­ser
  • Char­les Sut­her­land Elton (1900–1991) – an­giel­ski zo­o­log i eko­log

Wikipedia


eluacja

w chro­ma­to­gra­fii: roz­pu­szcza­nie i wy­my­wa­nie sub­stan­cji roz­dzie­la­nych w ko­lum­nie lub na bi­bu­le; elu­o­wa­nie


SJP.pl


eluat

rozt­wór za­wie­ra­ją­cy sub­stan­cje wy­my­te


SJP.pl

Eluat – rozt­wór za­wie­ra­ją­cy sub­stan­cje wy­my­te. Pod­czas chro­ma­to­gra­fii ko­lum­no­wej sta­no­wi go płyn wy­pły­wa­ją­cy z ko­lum­ny chro­ma­to­gra­ficz­nej. Pro­ces wy­my­wa­nia nosi wów­czas nazwę elu­cji, a faza wy­my­wa­ją­ca z fazy sta­łej to elu­ent. Od­bie­ra­ne frak­cje elu­a­tu za­wie­ra­ją skład­ni­ki roz­dzie­la­nych mie­sza­nin, ko­lej­no wy­my­wa­ne z ko­lum­ny. W chro­ma­to­gra­fii bi­bu­ło­wej elu­a­tem jest rozt­wór uzy­ska­ny po wy­my­ciu sub­stan­cji z bi­bu­ły.

Wikipedia


elucja

wy­my­wa­nie skład­ni­ków roz­dzie­lo­nej mie­sza­ni­ny


SJP.pl

Elu­cja, elu­o­wa­nie – pro­ces wy­my­wa­nia za po­mo­cą elu­en­tu (fazy ru­cho­mej) sub­stan­cji za­ad­sor­bo­wa­nej wcze­śniej na fazie sta­łej (sta­cjo­nar­nej). Ciecz wy­pły­wa­ją­ca z fazy sta­łej to eluat. W chro­ma­to­gra­fii ga­zo­wej elu­cję prze­pro­wa­dza się za po­mo­cą gazu no­śne­go, a w chro­ma­to­gra­fii cie­czo­wej za po­mo­cą roz­pu­szczal­ni­ków cie­kłych. Za­sto­so­wa­nie od­po­wied­nich wa­run­ków elu­cji jest pod­sta­wą po­wo­dze­nia pro­ce­su chro­ma­to­gra­fii.

Wikipedia


elucyjny

→ elu­cja


SJP.pl

Patrz:

elucja

eluent

płyn po­wo­du­ją­cy wy­my­wa­nie roz­dzie­la­ne­go skład­ni­ka mie­sza­ni­ny


SJP.pl

Elu­ent – płyn wy­my­wa­ją­cy sub­stan­cje za­ad­sor­bo­wa­ne na fazie sta­łej pod­czas chro­ma­to­gra­fii. Pro­ces wy­my­wa­nia nosi nazwę elu­cji, a faza wy­pły­wa­ją­ca z fazy sta­łej to eluat.

Elu­en­ta­mi są zwy­kle związ­ki che­micz­ne o ni­skiej masie czą­stecz­ko­wej, które nie re­a­gu­ją ze zło­żem i prze­cho­dzą przez to złoże przy jak najm­niej­szych opo­rach prze­pły­wu. Na wynik ana­liz chro­ma­to­gra­ficz­nych bar­dzo duży wpływ ma czy­stość elu­en­tów. Niek­tó­re z tech­nik chro­ma­to­gra­ficz­nych (np. HPLC) wy­ma­ga­ją też od­ga­zo­wy­wa­nia elu­en­tów.

Wikipedia


elukubracja

książ­ko­wo: małej war­to­ści utwór li­te­rac­ki lub inny tekst pi­sa­ny z wy­sił­kiem i bez ta­len­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) utwór li­te­rac­ki o nie­wiel­kiej war­to­ści ar­ty­stycz­nej, pi­sa­ny mo­zol­nie przez osobę po­zba­wio­ną ta­len­tu pi­sar­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­rę­ba słu­chał po­błaż­li­wie wier­szo­wa­nej elu­ku­bra­cji, gdzie było do syta ber­że­rek, bla­dej luny, owie­czek, mi­tycz­nych bogiń i gór­nie wy­sła­wia­nych amo­rów. Mdłe to było ni­czym flaki z ole­jem, więc do­cze­ka­wszy się końca wy­rzekł ru­basz­nie: (…) (Wła­dy­sław Sta­ni­sław Re­y­mont "Rok 1794")

 (1.1) Trud­no by po pro­stu pojąć, jak czło­wiek roz­sąd­ny mógł pisać i czy­tać po­dob­ne elu­ku­bra­cje, gdyby nie Pismo Świę­te, do­wo­dzą­ce, że lu­dzie przy­cho­dzą na świat z za­dat­kiem głu­po­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛlukuˈbrat͡sʲja, AS: elukubracʹi ̯a

Wiktionary


elukubrować

żar­to­bli­wie: wy­pra­co­wy­wać, wy­pra­co­wać coś z tru­dem, mo­zol­nie


SJP.pl


elunia

zdrob­nie­nie od: Elż­bie­ta (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Elż­bie­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­sisz wie­dzieć, Elu­niu, że bab­cia też cho­dzi­ła na rand­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elżbietańczyk mos., Elżunia ż., elżbietanin mos., elżbietanizm mrz., Elżbieta ż., Elcia ż., Elusia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ela, Elusia, Elka, Elżbieta, Elżunia, Elżbietka, Elcia

Wiktionary


eluować

w chro­ma­to­gra­fii: roz­pu­szczać i wy­my­wać sub­stan­cje roz­dzie­la­ne w ko­lum­nie lub na bi­bu­le


SJP.pl


elusia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Elż­bie­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Weź, Elu­siu, spró­buj je­szcze szar­lot­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elżbietańczyk mos., elżbietanin mos., Elżunia ż., elżbietanizm mrz., Elżbieta ż., Elunia ż., Ela ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ela, Elunia, Elka, Elżbieta, Elżunia, Elżbietka, Elcia

Wiktionary


elutriacja

me­to­da se­pa­ra­cji czą­ste­czek rozt­wo­ru za po­mo­cą spe­cjal­ne­go ro­dza­ju wi­ro­wa­nia


SJP.pl


eluwiacja

w ge­o­lo­gii: łu­go­wa­nie sub­stan­cji gle­bo­wych wsku­tek ru­chów wody gle­bo­wej


SJP.pl


eluwialny

o grun­cie: pow­sta­ły w wy­ni­ku zwie­trze­nia i roz­kła­du po­dło­ża


SJP.pl


eluwina

wy­krzy­knik

 (1.1) slang. forma po­wi­ta­nia

Wiktionary

Elu­wi­na – de­biu­tanc­ki sin­gel pol­skie­go in­flu­en­ce­ra Kac­pra Błoń­skie­go, który zo­stał wy­da­ny 10 stycz­nia 2019.

Na­gra­nie w Pol­sce otrzy­ma­ło sta­tus pla­ty­no­wej płyty 23 grud­nia 2024.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Elu­wi­na to mło­dzie­żo­wa forma po­wi­ta­nia w XXI wieku.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slang. elo, siemanko, siemano, siemasz, siemka; neutr. cześć, hej

Wiktionary


eluwium

reszt­ko­we na­gro­ma­dze­nie frag­men­tów skal­nych od­por­niej­szych na wie­trze­nie w miej­scu, gdzie skała pod­le­ga­ła wie­trze­niu fi­zycz­ne­mu lub che­micz­ne­mu, re­zy­du­um, re­si­du­um


SJP.pl

Elu­wium, re­si­du­um zwie­trze­li­no­we – nie­roz­pu­szczal­na w wo­dzie po­zo­sta­łość skały ma­cie­rzy­stej (glina, pia­sek), która ule­gła pro­ce­so­wi zwie­trze­nia. Elu­wium jest czę­ścią tej skały, która po­zo­sta­ła w miej­scu jej zwie­trze­nia, a więc nie zo­sta­ła ani spłu­ka­na, ani unie­sio­na przez wiatr, pod­czas gdy ma­te­riał roz­pu­szczal­ny (de­lu­wium) zo­sta­je od­pro­wa­dzo­ny przez wody spły­wa­ją­ce po zbo­czach.

Wikipedia


eluś

zdrob­nie­nie od: Eli­giusz (imię mę­skie)


SJP.pl


elvis

imię mę­skie


SJP.pl

Elvis – imię mę­skie po­cho­dzą­ce od sta­ro­an­giel­skie­go "Eall-wis", czyli "mą­dre­go". Sta­ro­an­giel­skie ak­cen­to­wa­ne „a” czę­sto prze­cho­dzi w „e”, a więc "Alvis" → "Elvis". Cza­sa­mi w wy­ja­śnie­niach ety­mo­lo­gii imie­nia al­ter­na­tyw­ne po­da­je się, że po­cho­dzi ono od naz­wi­ska "Elwes", a wią­żąc ją z nazwą "Alwyn".

Wikipedia


elwer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bez­ro­bot­ny

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. sport. rzut karny, je­de­nast­ka

Wiktionary


elwira

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

El­wi­ra – imię żeń­skie o nie­pew­nej ety­mo­lo­gii. Na ogół przy­pi­sy­wa­ne jest jej po­cho­dze­nie z goc­kie­go i zna­cze­nie „praw­dzi­wie szla­chet­na”, ale mo­gło­by też oz­na­czać „opie­kun­ka wszyst­kich”. We­dług naj­no­wszych pu­bli­ka­cji na­u­ko­wych imię to wy­wo­dzi się jed­nak z ję­zy­ka arab­skie­go, a prze­do­sta­ło się do Pol­ski za poś­red­nict­wem ję­zy­ka hisz­pań­skie­go, po­dob­nie jak Ele­o­no­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani Mira po­ży­czy­ła El­wi­rze swój jacht.

 (1.1) Mam na imię El­wi­ra i je­stem kio­skar­ką z Nakła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elwirka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Elwirka

Wiktionary


elwirka

zdrob­nie­nie od: El­wi­ra (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia El­wi­ra

 (1.2) pejor. zgrub. od imie­nia El­wi­ra

Wiktionary

El­wir­ka – syn­te­za­tor mu­zycz­ny ("ke­y­bo­ard"), pro­du­ko­wa­ny przez Wroc­ław­skie Za­kła­dy Elek­tro­nicz­ne Mera-Elwro od oko­lic 1982 roku do końca lat 80 (ew. do po­cząt­ku lat 90), je­dy­ny in­stru­ment mu­zycz­ny ich wy­ro­bu. Obu­do­wa zo­sta­ła póź­niej za­a­dap­to­wa­na dla kom­pu­te­ra Elwro 800 Ju­nior, z za­cho­wa­niem pod­staw­ki na nuty. Miał kla­wia­tu­rę na dwie i pół ok­ta­wy, przy­cisk, który włą­czał filtr dol­no­prze­pu­sto­wy i kla­wisz vi­bra­to.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Język pani El­wir­ki po­zo­sta­wia wiele do ży­cze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elwira ż.

Wiktionary


elwirzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do El­wi­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


elymijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ely­ma­mi (Ely­mia­na­mi), do­ty­czą­cy Ely­mów (Ely­mian)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ely­mij­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elymowie lm m., Elymianie lm m.

Wiktionary


elza

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Elż­bie­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elza – imię lwa, bo­ha­te­ra po­wie­ści.
  • Elza – ja­poń­ska pio­sen­kar­ka i mo­del­ka
  • Elza – zdrob­nie­nie imie­nia Elż­bie­ta

Wikipedia


elzetes

po­tocz­nie: pol­skie zrze­sze­nie gru­pu­ją­ce kluby spor­to­we dzia­ła­ją­ce w ma­łych miej­sco­wo­ściach, głów­nie na wsiach; LZS


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. sport. LZS

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elzetesowiec mos., LZS-owiec mos.

 przym. elzetesowski, LZS-owski

 skr. LZS

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) LZS

Wiktionary


elzetesowiec

czło­nek LZS-u (Lu­do­we­go Ze­spo­łu Spor­to­we­go); LZS-owiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. czło­nek LZS-u

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elzetes mrz., LZS-owiec mos.

 przym. elzetesowski, LZS-owski

 skr. LZS

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) LZS-owiec

Wiktionary


elzetesowski

przy­miot­nik od: LZS (Lu­do­we Ze­spo­ły Spor­to­we, Lu­do­wy Ze­spół Spor­to­wy); LZS-owski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z LZS-em, do­ty­czą­cy LZS-u

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elzetes mrz., elzetesowiec mos., LZS-owiec mos.

 przym. LZS-owski

 skr. LZS

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) LZS-owski

Wiktionary


elzewir

1. krój pisma sto­so­wa­ny w wy­daw­nict­wach El­ze­wi­rów; El­ze­wir;
2. wy­daw­nict­wo wy­da­ne w fir­mie El­ze­wi­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ty­pogr. druk. dawny ho­len­der­ski krój pisma dru­kar­skie­go

 (1.2) hist. po­ligr. ma­ło­for­ma­to­we wy­daw­nict­wo po­cho­dzą­ce z dru­kar­ni za­ło­żo­nej przez Lo­de­wij­ka El­ze­vie­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elzewiry nmos.

 przym. elzewirowski, elzewirski

Wiktionary


elzewirowski

→ el­ze­wir; el­ze­wir­ski


SJP.pl


elzewirski

→ el­ze­wir; el­ze­wi­row­ski


SJP.pl


elzewiry

zbiór kla­sycz­nych dzieł wy­da­ny przez wy­daw­nict­wo ro­dzi­ny El­ze­wi­rów (El­ze­vie­rów)


SJP.pl


elzi

spój­nik

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry. czy, jeśli

Wiktionary


elżbieciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Elż­bie­ty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Elż­bie­ci­ny – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gro­dzi­skim, w gmi­nie Ra­ko­nie­wi­ce.

Na po­łud­nio­wy wschód od Elż­bie­cin prze­bie­ga droga kra­jo­wa nr 32 i linia ko­le­jo­wa Poz­nań-Wolsz­tyn.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


elżbieta

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w gmi­nie Opole Lu­bel­skie;

Wiktionary

Elż­bie­ta – imię żeń­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go wy­wo­dzą­ce się od he­braj­skie­go słowa אלשבת "eli­sze­wa" („Bóg mą przy­się­gą”). Zdrob­nie­nia to Ela, Elka, Elcia, Elu­nia, Elż­biet­ka, El­żu­nia, a po­chod­ne to Halsz­ka, Halż­bie­ta, Alż­bie­ta, Iza­be­la, Liza, Elza (germ.), Eliza.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj po­sze­dłem z moją Elż­bie­tą do kina.

 (1.1) Pod­czas rzą­dów Wła­dy­sła­wa Ja­gieł­ły zo­stał w 1410 po­wo­ła­ny na se­kre­ta­rza kan­ce­la­rii kró­lew­skiej, lecz po­zba­wio­ny tej funk­cji w 1419 roku za na­pi­sa­nie paszk­wi­lu na kró­lo­wą Elż­bie­tę.

 (1.1) Elż­bie­ta koń­czy­ła do­pra­wiać spe­cjal­nym sosem su­rów­kę z róż­no­ra­kich wa­rzyw i owo­ców, a Ali­cja już za­czę­ła na­kry­wać stół ko­lo­ro­wym obru­sem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛlʒˈbʲjɛta, AS: elžbʹi ̯eta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elżbietańczyk mos., elżbietanin mos., Halszka ż., Ela ż., Elusia ż., Elka ż., Elżbietka ż., Elunia ż., Elżunia ż., Elcia ż., elżbietanka ż., elżbietanizm m., elżbietańskość ż., Elżbiecin m., Izabella ż., Eliza ż.

 przym. elżbietański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ela, Elusia, Elka, Elżbietka, Elunia, Elżunia, Elcia

Wiktionary


elżbietanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. liter. ar­ty­sta two­rzą­cy w epoce elż­bie­tań­skiej, szcze­gól­nie li­te­rat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elżunia ż., Elżbieta ż., elżbietanka ż., elżbietanizm mrz., Ela ż., Elusia ż., Elka ż., Elżbietka ż., Elunia ż., Elcia ż., elżbietańczyk mos.

 przym. elżbietański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elżbietańczyk

Wiktionary


elżbietanizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. liter. słowo, uży­cie lub cecha ję­zy­ko­wa cha­rak­te­ry­stycz­na dla li­te­ra­tu­ry an­giel­skiej okre­su elż­bie­tań­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elżbietańczyk mos., Elżunia ż., Elżbieta ż., elżbietanka ż., elżbietanin mos., Ela ż., Elusia ż., Elka ż., Elżbietka ż., Elunia ż., Elcia ż.

 przym. elżbietański

Wiktionary


elżbietanka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr św. Elż­bie­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca z ka­to­lic­kie­go Zgro­ma­dze­nia Sióstr św. Elż­bie­ty lub Zgro­ma­dze­nia Sióstr św. Elż­bie­ty III Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja­dzia wstą­pi­ła do elż­bie­ta­nek w Ja­błon­ko­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elżbietańczyk mos., elżbietanin mos., elżbietanizm mrz., Elżbieta ż., Elżunia ż.

 przym. elżbietański

Wiktionary


elżbietanki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr św. Elż­bie­ty


SJP.pl

Elż­bie­tan­ki, Zgro­ma­dze­nie Sióstr św. Elż­bie­ty – żeń­skie, rzym­sko­ka­to­lic­kie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne pow­sta­łe 27 wrze­śnia 1842 z ini­cja­ty­wy 4 mło­dych ko­biet (Marii i Ma­tyl­dy Mer­kert, Fran­cisz­ki Wer­ner i Klary Wolff – wszyst­kie na­le­ża­ły do III Za­ko­nu św. Fran­cisz­ka), zde­cy­do­wa­nych słu­żyć cho­rym i ubo­gim, o cha­rak­te­rze wspól­no­ty kon­tem­pla­cyj­no-czyn­nej, łą­czą­cej co­dzien­ną mod­lit­wę z po­słu­gą czło­wie­ko­wi, któ­re­go pa­tron­ką jest od 1850 św. Elż­bie­ta Wę­gier­ska.

Wikipedia


elżbietańczyk

mi­ło­śnik lub twór­ca te­a­tru elż­bie­tań­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. liter. ar­ty­sta two­rzą­cy w epoce elż­bie­tań­skiej, szcze­gól­nie li­te­rat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elżbieta ż., elżbietanka ż., elżbietanizm mrz., Ela ż., Elusia ż., Elka ż., Elżbietka ż., Elunia ż., Elcia ż., elżbietanin mos.

 przym. elżbietański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. elżbietanin

Wiktionary


elżbietański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z okre­sem pa­no­wa­nia kró­lo­wej Elż­bie­ty I w An­glii, do­ty­czą­cy okre­su jej pa­no­wa­nia

 (1.2) zwią­za­ny z elż­bie­tan­ka­mi, do­ty­czą­cy elż­bie­ta­nek

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do elż­bie­ta­nek, bę­dą­cy ich włas­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W te­a­trze elż­bie­tań­skim nie uży­wa­no kur­ty­ny.

 (1.2) Wiel­kim wez­wa­niem dla nas w ostat­nim roku stał się kon­ty­nent afry­kań­ski, pra­gnie­my prze­nieść cha­ryz­mat elż­bie­tań­ski na zie­mię afry­kań­ską i roz­po­cząć dzia­łal­ność w Tan­za­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elżbietańczyk mos., Elżunia ż., elżbietanizm mrz., Halszka ż., Elżbieta ż., Ela ż., elżbietanka ż., elżbietanin mos.

Wiktionary


elżbietka

zdrob­nie­nie od: Elż­bie­ta (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Elż­bie­ta

Wiktionary

Elż­biet­ka – część wsi Dry­gu­lec w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim, w gmi­nie Woj­cie­cho­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 Elż­biet­ka ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­no­brze­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Weźmy Elż­biet­kę na spa­ce­rek nad rzekę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elżbietańczyk mos., elżbietanin mos., Elżunia ż., elżbietanizm mrz., Elżbieta ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ela, Elusia, Elka, Elżbieta, Elżunia, Elunia, Elcia

Wiktionary


elżunia

zdrob­nie­nie od: Elż­bie­ta (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. od Elż­bie­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Weźmy El­żu­nię na spa­ce­rek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Elżbieta ż., elżbietanka ż., Ela ż., Elusia ż., Elka ż., Elżbietka ż., Elunia ż., Elcia ż., elżbietanizm mrz., elżbietanin mos.

 przym. elżbietański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ela, Elusia, Elka, Elżbieta, Elżbietka, Elunia, Elcia

Wiktionary


elżuniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do El­żu­ni lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


em

nazwa li­te­ry M


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry m/M

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • EM – mi­kro­or­ga­niz­my efek­tyw­ne
  • em – an­giel­ska nazwa fi­re­tu, jed­nost­ki ty­po­gra­ficz­nej
  • em – jed­nost­ka miary sto­so­wa­na w ję­zy­ku CSS (1em oz­na­cza ak­tu­al­ny roz­miar czcion­ki, por. firet)
  • Em – dawny sym­bol ra­do­nu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go
  • eM – ze­spół roc­ko­wy z Trój­mia­sta
  • eM – ślą­ska sta­cja ra­dio­wa
  • Em – ek­sa­metr

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃m, AS: ẽm

Wiktionary


em.

skrót od: eme­ry­to­wa­ny


SJP.pl


emablowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ema­blo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. emablować ndk.

Wiktionary


emablować

zwy­kle o męż­czyz­nach: ota­czać szcze­gól­ny­mi wzglę­da­mi ko­bie­tę, usil­nie za­ba­wiać; nad­ska­ki­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) książk. ota­czać wy­jąt­ko­wy­mi wzglę­da­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­zby­wa­ją się jej tylko wtedy, gdy są sam na sam z ko­bie­tą, którą ema­blu­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃maˈblɔvat͡ɕ, AS: ẽmablovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emablowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabawiać, adorować

Wiktionary


emagram

Ema­gram – ro­dzaj dia­gra­mu ter­mo­dy­na­micz­ne­go uży­wa­ny w opi­sie son­da­żu at­mos­fe­rycz­ne­go. Nie­za­leż­ny­mi zmien­ny­mi na dia­gra­mie są tem­pe­ra­tu­ra i ci­śnie­nie od­po­wia­da­ją­ce wy­so­ko­ści. Skalę osi ci­śnie­nia (wy­so­ko­ści) do­bra­no tak by adia­ba­ty su­che­go po­wie­trza two­rzy­ły w kąt 45° z po­zio­my­mi izo­ba­ra­mi. Dla po­szcze­gól­nych ci­śnień (wy­so­ko­ści) na­no­si się tem­pe­ra­tu­rę i tem­pe­ra­tu­rę punk­tu rosy.

Wikipedia


email

[czy­taj: imejl] mail, mejl, e-mail; rzad­ko:
1. pocz­ta elek­tro­nicz­na;
2. wia­do­mość wy­sła­na za po­mo­cą pocz­ty elek­tro­nicz­nej;
3. adres użyt­kow­ni­ka pocz­ty elek­tro­nicz­nej


SJP.pl


emaile

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., W. plu­ral|email.

Wiktionary


emailowy

→ email [czy­taj: imej­lo­wy]; mej­lo­wy, ma­i­lo­wy, e-ma­i­lo­wy


SJP.pl


emaki

uzu­peł­nio­ny tek­stem obraz ma­lo­wa­ny na zwoju pa­pie­ru lub jed­wa­biu, ele­ment daw­nej kul­tu­ry ja­poń­skiej; ma­ki­mo­no, ema­ki­mo­no


SJP.pl


emakimono

uzu­peł­nio­ny tek­stem obraz ma­lo­wa­ny na zwoju pa­pie­ru lub jed­wa­biu, ele­ment daw­nej kul­tu­ry ja­poń­skiej; ma­ki­mo­no, emaki


SJP.pl


emalia

1. masa sto­so­wa­na do po­kry­wa­nia wy­ro­bów ce­ra­micz­nych; szkli­wo;
2. ar­ty­stycz­na tech­ni­ka zdo­bie­nia przed­mio­tów; przed­miot zdo­bio­ny tą tech­ni­ką;
3. ma­te­riał do po­kry­wa­nia zęba w celu od­bu­do­wa­nia szkli­wa; lak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. masa szkli­sta do po­kry­wa­nia wy­ro­bów głów­nie me­ta­lo­wych w ce­lach de­ko­ra­cyj­nych lub ochron­nych

 (1.2) bud. szt. ma­lar­ski wyrób la­kie­ro­wy, za­wie­ra­ją­cy mniej pig­men­tu oraz spo­i­wo wyż­szej ja­ko­ści, da­ją­cy gład­sze i trwal­sze po­wło­ki

 (1.3) anat. sto­mat. twar­da sub­stan­cja po­kry­wa­ją­ca zew­nętrz­ną część zęba

Wiktionary

Ema­lia (fr. "émail", daw­niej: szmelc, smalc) – sprosz­ko­wa­ne szkło: mie­sza­ni­na mi­ne­ra­łów (pia­sek, kreda, glina) oraz top­ni­ków (bo­raks) z do­dat­kiem pig­men­tów, które na­nie­sio­ne na me­ta­lo­we po­dło­że i sto­pio­ne w tem­pe­ra­tu­rze ok. 800–900 °C two­rzy szkli­stą po­wło­kę, także tech­ni­ka ar­ty­stycz­na zdo­bie­nia wy­ro­bów me­ta­lo­wych, naj­czę­ściej zło­tych lub mie­dzia­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. emaliernik mos., emalier mos., emaliernia ż., emalierstwo n.

 czas. emaliować ndk.

 przym. emaliowy, emaliowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. smalc, szmelc

 (1.2) farba emaliowa

 (1.3) szkliwo

Wiktionary


emalier

spe­cja­li­sta trud­nią­cy się ema­lio­wa­niem; ema­lier­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ema­lier­nik

Wiktionary

Ema­lier – spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ema­lio­wa­niem, tj. po­kry­wa­niem po­wierzch­ni przed­mio­tów ema­lią.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. emalia ż., emalierstwo n., emaliernia ż., emaliernik m., emaliowanie n.

 czas. emaliować ndk.

 przym. emaliowy, emalierski, emaliowany

Wiktionary


emaliernia

dział fa­bry­ki zaj­mu­ją­cy się ema­lio­wa­niem


SJP.pl


emalierniczka

→ ema­lier­nik


SJP.pl

Patrz:

emaliernik

emaliernik

spe­cja­li­sta trud­nią­cy się ema­lio­wa­niem; ema­lier


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik ema­lier­ni wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w ema­lio­wa­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emalia ż., emalierstwo n., emaliernia ż., emalier m., emaliowanie n.

 czas. emaliować ndk.

 przym. emaliowy, emalierski, emaliowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) emalier

Wiktionary


emaliowany

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­kry­ty ema­lią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kuch­ni znaj­dziesz ema­lio­wa­ny ron­de­lek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emalia ż., emalier mos., emaliernik mos., emaliowanie n.

 czas. emaliować ndk.

 przym. emalierski, emaliowy

Wiktionary


emaliować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­e­ma­lio­wać)

 (1.1) techn. po­kry­wać ema­lią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emalia ż., emalier mos., emaliernik mos., emaliowanie n.

 przym. emalierski, emaliowy, emaliowany

Wiktionary


emaliowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy emali

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emaliernik mos., emalier mos., emalia ż.

 przym. emaliowany

 czas. emaliować

Wiktionary


eman

w tech­ni­ce: jed­nost­ka stę­że­nia sub­stan­cji ra­dio­ak­tyw­nej w rozt­wo­rze, za po­mo­cą któ­rej można mie­rzyć sto­pień ra­dio­ak­tyw­no­ści ta­kie­go rozt­wo­ru (skrót: Em.)


SJP.pl


emanacja

1. wy­dzie­la­nie cze­goś, np. cie­pła, ener­gii itp. do oto­cze­nia; pro­mie­nio­wa­nie, emi­sja;
2. to, co się wy­dzie­la, pro­mie­niu­je;
3. prze­no­śnie: uzew­nętrz­nia­nie się, wy­dzie­la­nie się, pro­mie­nio­wa­nie czymś, np. ema­na­cja siły; ema­no­wa­nie;
4. w che­mii: na­tu­ral­ny izo­top pro­mie­niot­wór­czy ra­do­nu;
5. w fi­lo­zo­fii: wy­ła­nia­nie się bytów z pra­pier­wiast­ka uz­na­wa­ne­go za byt do­sko­na­ły, nie­ska­żo­ny;
6. w fi­lo­zo­fii: te­o­ria ema­na­cji - po­gląd, zgod­nie z któ­rym roz­wój świa­ta po­le­ga na wy­ła­nia­niu się róż­nych ka­te­go­rii i bytów z ab­so­lu­tu; ema­na­tyzm;
7. w ge­o­lo­gii: go­rą­cy rozt­wór, para lub gaz po­cho­dze­nie mag­mo­we­go, zło­żo­ne ze skład­ni­ków trud­no lot­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­dzie­la­nie, pro­mie­nio­wa­nie; także. to, co jest wy­ni­kiem tego pro­ce­su

 (1.2) pro­ces uzew­nętrz­nia­nia, ujaw­nia­nia się cze­goś

 (1.3) filoz. zob. ema­na­tyzm.

Wiktionary

Zo­bacz też: ema­na­cja jako nazwa ra­do­nu i jego izo­to­pów.

Ema­na­cja (in. ema­na­tyzm, ema­na­cjo­nizm, ema­na­tio – wy­pływ) – w kos­mo­go­nii egip­skiej i fe­nic­kiej, a także hel­leń­skiej, spo­sób pow­sta­nia i roz­wo­ju wszechś­wia­ta; pro­ces wy­ła­nia­nia się z pier­wszej za­sa­dy (czę­sto utoż­sa­mia­nej z Bo­giem) sze­re­gu bytów two­rzą­cych całą rze­czy­wi­stość. Ema­na­cja jest pro­ce­sem ko­niecz­nym, a jej efek­ty tracą na do­sko­na­ło­ści wraz z od­da­la­niem się od swego źró­dła.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. emanacje nmos., emanowanie n., emanatyzm mrz., emanacjonizm mrz.

 czas. emanować ndk.

Wiktionary


emanacje

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. chem. trzy na­tu­ral­ne izo­to­py pro­mie­niot­wór­cze­go ra­do­nu – ak­ty­non, toron i radon

 (1.2) geol. gazy roz­pu­szczo­ne w mag­mie, prze­ni­ka­ją­ce do są­sied­nich skał, po­wo­du­ją­ce pow­sta­wa­nie no­wych mi­ne­ra­łów i skał

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: ema­na­cja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emanacja ż., emanowanie n., emanatyzm mrz., emanacjonizm mrz.

 czas. emanować ndk.

Wiktionary


emanacjonizm

nurt fi­lo­zo­ficz­ny od­no­szą­cy się do po­ję­cia ema­na­cji; ema­na­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. zob. ema­na­tyzm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emanacja ż., emanacje nmos., emanowanie n., emanatyzm mrz.

 czas. emanować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) emanatyzm, emanacja

Wiktionary


emanacyjny

→ ema­na­cja


SJP.pl

Patrz:

emanacja

emanatyzm

te­o­ria fi­lo­zo­ficz­no-te­o­lo­gicz­na gło­szo­na przez ne­o­pla­toń­czy­ków, tłu­ma­czą­ca pow­sta­nie i roz­wój świa­ta stop­nio­wym wy­ła­nia­niem się róż­no­rod­nych po­sta­ci bytu z jed­ne­go pra­pier­wiast­ka; te­o­ria ema­na­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na tłu­ma­czą­ca pow­sta­nie i roz­wój świa­ta jako pro­ces wy­ła­nia­nia się z ab­so­lu­tu wie­lo­ra­kich po­sta­ci bytu;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emanacja ż., emanacje nmos., emanowanie n., emanacjonizm mrz.

 czas. emanować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) emanacjonizm, emanacja

Wiktionary


emancypacja

1. uwol­nie­nie (się) od uci­sku, za­leż­no­ści, prze­są­dów itp. i zdo­by­cie lep­szej po­zy­cji spo­łecz­nej; rów­no­u­praw­nie­nie, unie­za­leż­nie­nie;
2. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: unie­za­leż­nie­nie się syna od ojca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) społ. uwol­nie­nie się od za­leż­no­ści i zdo­by­cie lep­szej po­zy­cji w struk­tu­rze spo­łecz­nej

Wiktionary

Eman­cy­pa­cja ( eman­ci­pa­tio, dosł. wy­pu­szcze­nie z rąk) – wyz­wo­le­nie i ob­da­rze­nie kogoś peł­nią praw.

Po­cząt­ko­wo, w pra­wie rzym­skim, "eman­cy­pa­cja" oz­na­cza­ła wyz­wo­le­nie spod wła­dzy oj­cow­skiej. Współ­czes­ne zna­cze­nie tego słowa wy­wo­dzi się z XVII i XVIII w. i oz­na­cza wyj­ście jed­no­stek czy grup spo­łecz­nych ze stanu znie­wo­le­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Innym nie­bez­pie­czeń­stwem, które po­dob­nie jak zbyt ra­dy­kal­na eman­cy­pa­cja ko­biet, ale w szer­szym je­szcze stop­niu, za­gra­ża ro­dzi­nie, jest zda­niem pu­bli­cy­stów pism ro­dzin­nych ma­te­ria­lizm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mãnt͡sɨˈpat͡sʲja, AS: ẽmãncypacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyemancypowanie n., emancypowanie n., emancypant m., emancypantka ż.

 czas. emancypować ndk., wyemancypować dk.

 przym. emancypacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezależność

Wiktionary


emancypacyjność

→ eman­cy­pa­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

emancypacyjny

emancypacyjny

zwią­za­ny z uwol­nie­niem się jed­nost­ki lub grupy spo­łecz­nej od za­leż­no­ści spo­łecz­no-po­li­tycz­nych i uzy­ska­niem praw przy­słu­gu­ją­cych innym jed­nost­kom lub gru­pom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy eman­cy­pa­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emancypowanie n., emancypacja ż.

Wiktionary


emancypant

zwo­len­nik eman­cy­pa­cji ko­biet


SJP.pl


emancypantka

zwo­len­nicz­ka eman­cy­pa­cji ko­biet


SJP.pl


emancypowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie pro­ce­su eman­cy­pa­cji, usa­mo­dziel­nia­nie się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyemancypowanie n., emancypacja n., emancypant m., emancypantka ż.

 czas. emancypować ndk., wyemancypować dk.

 przym. emancypacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uniezależnianie, wyzwalanie

Wiktionary


emancypować

do­ko­ny­wać eman­cy­pa­cji; wyz­wa­lać, os­wo­ba­dzać, usa­mo­dziel­niać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­ny­wać pro­ce­su eman­cy­pa­cji

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny eman­cy­po­wać się (dk. wy­e­man­cy­po­wać się)

 (2.1) usa­mo­dziel­niać się, unie­za­leż­niać się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mãnt͡sɨˈpɔvat͡ɕ, AS: ẽmãncypovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emancypacja ż., emancypowanie n.

 przym. wyemancypowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uwalniać, wyzwalać

Wiktionary


emanowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­dzie­la­nie, pro­mie­nio­wa­nie, uzew­nętrz­nia­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emanacja ż., emanacje nmos., emanatyzm mrz., emanacjonizm mrz.

 czas. emanować ndk.

Wiktionary


emanować

pro­mie­nio­wać, wy­ka­zy­wać, wy­dzie­lać coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pro­mie­nio­wać, wy­dzie­lać coś z sie­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emanacja ż., emanacje nmos., emanowanie n., emanatyzm mrz., emanacjonizm mrz.

Wiktionary


emanuel

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ema­nu­el – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od słowa עִמָּנוּאֵל oz­na­cza­ją­ce­go „Bóg z nami”. Imię me­sja­sza oraz kilku świę­tych ka­to­lic­kich. Żeń­ski od­po­wied­nik to Ema­nu­e­la.

Ema­nu­el imie­ni­ny ob­cho­dzi: 25 stycz­nia, 26 marca, 10 lipca i 11 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) By­li­śmy z Ema­nu­e­lem na ro­we­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mãˈnuwɛl, AS: ẽmãnuu̯el

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Manuel mos., Emmanuel m., Emanuela ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Emmanuel

Wiktionary


emanuela

imię żeń­skie


SJP.pl

Ema­nu­e­la, Ma­nu­e­la – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ema­nu­el, po­cho­dzi z ję­zy­ka he­braj­skie­go.

Jest imie­niem rzad­kim, któ­re­go po­pu­lar­ność ro­śnie. W marcu 2001 za­re­je­stro­wa­nych było 891 Polek o tym imie­niu. W stycz­niu 2024 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 1051 ko­biet o imie­niu Ema­nu­e­la na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 674 ko­bie­ty o imie­niu Ema­nu­e­la na­da­nym jako imię dru­gie.

Wikipedia


emanueliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ema­nu­e­li lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


emanuelowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ema­nu­e­la (Ema­nu­e­li) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


emaskulator

we­te­ry­na­ryj­ne na­rzę­dzie do ka­stra­cji zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie słu­żą­ce do trze­bie­nia zwie­rząt, głów­nie ogie­rów

Wiktionary


emaus

za­ba­wa lu­do­wa urzą­dza­na w po­nie­dzia­łek wiel­ka­noc­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­ba­wa lu­do­wa lub ob­chód, or­ga­ni­zo­wa­ne w Po­nie­dzia­łek Wiel­ka­noc­ny w niek­tó­rych miej­sco­wo­ściach Pol­ski, Czech i Sło­wa­cji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Emaus – miej­sco­wość bi­blij­na
  • Emaus – nazwa kra­kow­skie­go od­pu­stu
  • Emaus – ga­tu­nek li­te­rac­ki
  • Emaus – osied­le w Gdań­sku
  • Em­ma­us – or­ga­ni­za­cja cha­ry­ta­tyw­na
  • Radio Emaus – roz­gło­śnia ar­chi­die­cez­ji poz­nań­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas wczo­raj­sze­go ema­u­su na Sal­wa­to­rze pro­wa­dzo­na była kwe­sta na od­bu­do­wę kopca Ko­ściusz­ki.

 (1.1) Lubię też pas­chę, ro­dzaj ser­ni­ka na zimno, który za­wsze jest na na­szym stole. A wiel­ka­noc­ny po­nie­dzia­łek to obo­wiąz­ko­wo udział w ema­u­sie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emaus n.

 przym. emausowy

Wiktionary


emausowy

→ emaus


SJP.pl

Patrz:

emaus

emballage

[czy­taj: ąbaLAŻ] w sztu­ce współ­czes­nej: opa­ko­wy­wa­nie róż­nych obiek­tów, np. bu­dow­li lub frag­men­tów na­tu­ral­ne­go kra­jo­bra­zu; em­pa­qu­e­ta­ge, am­ba­laż


SJP.pl


embargo

zakaz przy­wo­zu lub wy­wo­zu to­wa­ru z pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. zakaz przy­wo­zu lub wy­wo­zu okre­ślo­nych to­wa­rów do lub z da­ne­go pań­stwa ogła­sza­ny przez inne pań­stwo lub or­ga­ni­za­cję mię­dzy­na­ro­do­wą;

 (1.2) zakaz opu­szcza­nia przez obce stat­ki hand­lo­we por­tów albo wód te­ry­to­rial­nych da­ne­go pań­stwa

 (1.3) za­rek­wi­ro­wa­nie w cza­sie wojny mie­nia (stat­ków, przed­mio­tów za­o­pa­trze­nia wo­jen­ne­go itp.) pań­stwa ne­u­tral­ne­go

 (1.4) zakaz pu­bli­ko­wa­nia w środ­kach ma­so­we­go prze­ka­zu ja­kiejś wia­do­mo­ści przed okre­ślo­nym dniem i okre­ślo­ną go­dzi­ną

Wiktionary

Em­bar­go (hiszp. „za­ję­cie, sek­westr”) – zakaz im­por­tu lub ek­spor­tu okre­ślo­nych to­wa­rów do lub z da­ne­go pań­stwa, czyli ogra­ni­cze­nie hand­lu i in­nych sto­sun­ków z okre­ślo­nym pań­stwem i jego boj­kot na are­nie mię­dzy­na­ro­do­wej. Em­bar­go jest in­stru­men­tem prawa ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go na­kła­da­ne przez rząd lub mię­dzy­na­ro­do­we or­ga­ni­za­cje, trak­to­wa­ne jako szcze­gól­ny śro­dek od­we­to­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas wojny rząd ame­ry­kań­ski na­ło­żył em­bar­go na do­sta­wy broni do Szwe­cji.

 (1.4) Na dobę przed wy­bo­ra­mi obo­wią­zu­je em­bar­go na son­da­że.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃mˈbarɡɔ, AS: ẽmbargo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blokada

Wiktionary


embaterion

pieśń wo­jen­na śpie­wa­na w cza­sie po­cho­du w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śpie­wa­na pod­czas po­cho­dów, ana­pe­stycz­na pieśń wo­jen­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mbaˈtɛrʲjɔ̃n, AS: ẽmbaterʹi ̯õn

Wiktionary


embedować

śro­do­wi­sko­wo: osa­dzać, udo­stęp­niać na stro­nach in­ter­ne­to­wych tre­ści po­cho­dzą­ce ze stro­ny źró­dło­wej


SJP.pl


emblem

przed­miot lub jego przed­sta­wie­nie sym­bo­li­zu­ją­ce ja­kieś po­ję­cie, ideę, czyn­ność


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Em­blem – dziel­ni­ca (de­el­ge­me­en­te) gminy Ranst w Re­gio­nie Fla­mandz­kim, w pro­win­cji Ant­wer­pia, w okrę­gu Ant­wer­pia
  • Em­blem – miej­sco­wość
  • Em­blem – ame­ry­kań­ski mo­to­ro­wer

Wikipedia


emblemacik

zdrob­nie­nie od: em­ble­mat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od em­ble­mat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie em­ble­mat, lecz tylko mały em­ble­ma­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emblemat m.

 przym. emblematyczny

Wiktionary


emblemat

przed­miot lub znak gra­ficz­ny sym­bo­li­zu­ją­cy ja­kieś po­ję­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kom­po­zy­cja pla­stycz­ny­a­stycz­na sym­bo­li­zu­ją­ca coś, np. or­ga­ni­za­cję, ideę

Wiktionary

Em­ble­mat (gr. "ἔμβλημα" „wy­pu­kła de­ko­ra­cja”) – kom­po­zy­cja li­te­rac­ko-obra­zo­wa, ga­tu­nek pow­sta­ły w XVI wieku. Na doj­rza­łą po­stać em­ble­ma­tu (druga poł. XVI w. i wiek XVII) skła­da­ły się:

Celem em­ble­ma­tu było wy­szu­ka­nie związ­ków po­mię­dzy sło­wem a obra­zem – przez ze­sta­wie­nie tre­ści motta z tre­ścią imago na za­sa­dzie in­try­gu­ją­cej gry zna­czeń, enig­ma­tycz­ne­go re­bu­su, a na­stęp­nie wy­ja­śnie­nie ich związ­ku tre­ścio­we­go w sub­skryp­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obo­wią­zu­ją­cy w Ka­li­for­nii wa­riant tego aktu nor­ma­tyw­ne­go sty­pu­lo­wał, że każda osoba wy­sta­wia­ją­ca czer­wo­ną flagę, sztan­dar lub odz­na­kę (lub flagę, sztan­dar, odz­na­kę bądź też ja­kie­kol­wiek inne urzą­dze­nie do­wol­ne­go ko­lo­ru) w ja­kim­kol­wiek miej­scu pu­blicz­nym bądź miej­scu spot­kań, pod­czas do­wol­ne­go zgro­ma­dze­nia pu­blicz­ne­go albo też na ja­kim­kol­wiek bu­dyn­ku, jako znak, sym­bol lub em­ble­mat sprze­ci­wu wobec zor­ga­ni­zo­wa­nej formy rządu, za­chę­tę lub sty­mu­la­cję dzia­łań anar­chi­stycz­nych albo pomoc wy­wro­to­wej pro­pa­gan­dzie, po­peł­nia zbrod­nię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃mˈblɛ̃mat, AS: ẽmblẽmat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. emblematyczny

 rzecz. emblemacik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) logo, godło, herb

Wiktionary


emblematowy

→ em­ble­mat


SJP.pl

Patrz:

emblemat

emblematyczność

→ em­ble­ma­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

emblematyczny

emblematyczny

taki, który ma wła­ści­wo­ści, cechy em­ble­ma­tu (przed­mio­tu za­stę­pu­ją­ce­go ab­strak­cyj­ną ka­te­go­rię); sym­bo­licz­ny, ale­go­rycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który coś sym­bo­li­zu­je

 (1.2) liter. zwią­za­ny z em­ble­ma­tem – ga­tun­kiem li­te­rac­kim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emblemat m., emblemacik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symboliczny

Wiktionary


emblematyka

1. sztu­ka two­rze­nia sym­bo­li;
2. zbiór em­ble­ma­tów


SJP.pl


embolektomia

ope­ra­cyj­ne usu­nię­cie za­to­ru tęt­ni­cze­go


SJP.pl

Em­bo­lek­to­mia – za­bieg ope­ra­cyj­ny po­le­ga­ją­cy na ot­war­ciu tęt­ni­cy ma­ją­cy na celu usu­nię­cie ma­te­ria­łu za­to­ro­we­go wy­ko­ny­wa­ne w sy­tu­a­cjach na­głe­go za­gro­że­nia życia. Za­bieg ten wy­ko­nu­je się w celu udroż­nie­nia na­czy­nia krwio­no­śne­go je­że­li za­cho­waw­cze me­to­dy le­cze­nia za­wio­dły.

Wikipedia


embolia

w me­dy­cy­nie: zat­ka­nie na­czy­nia krwio­no­śne­go przez czopy, czyli znaj­du­ją­ce się we krwi nie­nor­mal­ne dla niej skład­ni­ki, np. cząst­ki skrze­pli­ny, pę­che­rzy­ki po­wie­trza; zator


SJP.pl


embolion

ro­dzaj prze­ryw­ni­ka w te­a­trze rzym­skim i grec­kim w przer­wach wy­sta­wia­nej sztu­ki


SJP.pl


embolizacja

zam­knię­cie świa­tła na­czy­nia żyl­ne­go lub tęt­ni­cze­go w ce­lach lecz­ni­czych


SJP.pl

Em­bo­li­za­cja – za­bieg po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu cew­ni­ka z ma­te­ria­łem za­to­ro­wym do pro­ble­ma­tycz­ne­go na­czy­nia, dzię­ki czemu lik­wi­du­je się nie­pra­wi­dło­wo­ści tęt­ni­cze lub żylne. Za­bieg ten ma za­sto­so­wa­nie w wielu dzie­dzi­nach me­dy­cy­ny (m.in. w gi­ne­ko­lo­gii, uro­lo­gii oraz ne­u­ro­chi­rur­gii). Za­bie­giem od­wrot­nym do em­bo­li­za­cji jest em­bo­lek­to­mia.

Wikipedia


embolizacyjny

→ em­bo­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

embolizacja

embolizm

1. daw­niej w li­tur­gii chrze­ści­jań­skiej: krót­ka mod­lit­wa od­ma­wia­na lub śpie­wa­na po Mod­lit­wie Pań­skiej;
2. rzad­ko: do­da­wa­nie jed­ne­go dnia w ka­len­da­rzu roku prze­stęp­ne­go


SJP.pl

Em­bo­lizm ( ἐμβολισμός, „wstaw­ka”, „do­da­tek”) – część mod­lit­wy li­tur­gicz­nej, wy­po­wia­da­na (lub śpie­wa­na) przez ce­le­bran­sa po „Ojcze nasz” w cza­sie mszy świę­tej.

Jest roz­wi­nię­ciem proś­by Mod­lit­wy Pań­skiej, w któ­rej ka­płan prosi o wy­ba­wie­nie od zła i za­cho­wa­nie Ko­ścio­ła w po­ko­ju. Wy­ra­ża ocze­ki­wa­nie na przyj­ście Pana.

Wikipedia


embolizować

za­my­kać świa­tło na­czy­nia żyl­ne­go lub tęt­ni­cze­go w ce­lach lecz­ni­czych


SJP.pl


embr.

skrót od: em­brio­lo­gia, em­brio­lo­gicz­ny


SJP.pl


embrioblast

węzeł za­rod­ko­wy bla­sto­cy­sty, za­rod­ka ssa­ków we wczes­nej fazie roz­wo­ju


SJP.pl


embriofor

osłon­ka pow­sta­ła w pro­ce­sie roz­wo­ju em­brio­nal­ne­go


SJP.pl


embriogenetyczny

→ em­brio­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

embriogeneza

embriogeneza

roz­wój za­rod­ka od mo­men­tu za­płod­nie­nia do wy­klu­cia się (u ja­jo­rod­nych) lub uro­dze­nia (u ży­wo­rod­nych)


SJP.pl

Em­brio­ge­ne­za, roz­wój za­rod­ko­wy – roz­wój za­rod­ka, który roz­po­czy­na się w chwi­li za­płod­nie­nia, aż do mo­men­tu wy­do­sta­nia się (klu­cia) za­rod­ka z osłon ja­jo­wych (u ja­jo­rod­nych) lub do opu­szcze­nia ukła­du roz­rod­cze­go sa­mi­cy (uro­dze­nie u ży­wo­rod­nych).

Wikipedia


embriogenia

ogół pro­ce­sów zwią­za­nych z roz­wo­jem za­rod­ka


SJP.pl


embriografia

obra­zo­wa­nie i opis roz­wo­ju za­rod­ka


SJP.pl


embriolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie em­brio­lo­gii


SJP.pl


embriologia

nauka o em­brio­nach, or­ga­niz­mach w za­rod­ko­wej fazie życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nauka zaj­mu­ją­ca się roz­wo­jem za­rod­ko­wym or­ga­niz­mów zwie­rzę­cych (w tym czło­wie­ka) i ro­ślin­nych;

Wiktionary

Em­brio­lo­gia, en­do­ge­ne­za (z ἔμβρυον – za­ro­dek) – nauka zaj­mu­ją­ca się roz­wo­jem za­rod­ko­wym or­ga­niz­mów zwie­rzę­cych (w tym czło­wie­ka) i ro­ślin­nych. Zaj­mu­je się pro­ce­sem roz­wo­jo­wym cha­rak­te­ry­stycz­nym dla zwie­rząt i ro­ślin wie­lo­ko­mór­ko­wych, rozm­na­ża­ją­cych się płcio­wo, obej­mu­ją­cym okres od za­płod­nie­nia do opu­szcze­nia osło­nek ja­jo­wych (w przy­pad­ku zwie­rząt ja­jo­rod­nych) lub or­ga­niz­mu matki w cza­sie po­ro­du (w przy­pad­ku zwie­rząt ży­wo­rod­nych) lub wyt­wo­rze­nia na­sion u ro­ślin.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja, AS: ẽmbrʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. embriolog m.

 przym. embriologiczny

Wiktionary


embriologiczny

→ em­brio­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z em­brio­lo­gią, do­ty­czą­cy em­brio­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

embriologia

Powiązane:

 rzecz. embriologia ż., embriolog mos.

Wiktionary


embriolożka

→ em­brio­log


SJP.pl

Patrz:

embriolog

embrion

or­ga­nizm ludz­ki lub zwie­rzę­cy roz­wi­ja­ją­cy się z za­płod­nio­ne­go jaja; za­ro­dek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. med. biol. or­ga­nizm ludz­ki lub zwie­rzę­cy w sta­dium roz­wo­jo­wym po­prze­dza­ją­cym poród bądź wy­klu­cie się

 (1.2) zwł. o po­zy­cji ciała kształt em­brio­nu (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­wi­dzial­na pra­wie ko­mór­ka, za­mie­nia­ją­ca się w em­brion, teraz w ośmio­mie­sięcz­ną Polkę.

 (1.2) Lio­nel zwi­nął się w em­brion na dy­wa­nie u jego stóp.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. embrionalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zarodek

Wiktionary


embrional

isto­ta z ob­ja­wa­mi em­brio­na­liz­mu - za­ha­mo­wa­nia wzro­stu w okre­sie roz­wo­ju pło­do­we­go


SJP.pl


embrionalizm

za­ha­mo­wa­nie wzro­stu w okre­sie roz­wo­ju pło­do­we­go, nie­do­roz­wój pło­do­wy


SJP.pl


embrionalny

do­ty­czą­cy em­brio­nu; za­rod­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. za­rod­ko­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obo­wią­zu­ją­ce prawa nie poz­wa­la­ją na ek­spe­ry­men­to­wa­nie na ko­mór­kach em­brio­nal­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. embrion m.

Wiktionary


embrionia

em­brio­nia przy­by­szo­wa - pow­sta­wa­nie za­rod­ka poza wo­recz­kiem za­ląż­ko­wym


SJP.pl


embrionowaty

przy­po­mi­na­ją­cy em­brion, ma­ją­cy cechy em­brio­nu


SJP.pl


embriopatia

za­bu­rze­nie roz­wo­ju za­rod­ka


SJP.pl


embriopatologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z wadą roz­wo­jo­wą płodu ludz­kie­go, do­ty­czą­cy wady roz­wo­jo­wej płodu ludz­kie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) CBOS od 1992 roku do 2016 roku re­gu­lar­nie pytał o prze­słan­kę em­brio­pa­to­lo­gicz­ną do przer­wa­nia ciąży.

Wiktionary


embriotomia

w me­dy­cy­nie: po­cię­cie płodu pod­czas po­ro­du, wy­ko­ny­wa­ne w sy­tu­a­cji za­gro­że­nia życia matki


SJP.pl

Em­brio­to­mia – za­bieg wy­ko­na­ny w cza­sie po­ro­du w celu ra­to­wa­nia życia ro­dzą­cej, po­le­ga­ją­cy na zmniej­sze­niu roz­mia­ru mart­we­go płodu po­przez jego po­cię­cie przed opu­szcze­niem przez niego ma­ci­cy, gdy nie­moż­li­wy jest na­tu­ral­ny poród. Pier­wsze opisy za­bie­gów em­brio­to­mii znaj­du­ją się w pra­cach Hi­po­kra­te­sa.

Wikipedia


embriotransfer

me­to­da ho­dow­la­na po­le­ga­ją­ca na prze­no­sze­niu za­rod­ków jed­nej sa­mi­cy do innej, sto­so­wa­na m.in. w le­cze­niu nie­płod­no­ści lub w celu wy­ko­rzy­sta­nia sa­mi­cy o bar­dzo do­brych ce­chach ge­ne­tycz­nych


SJP.pl


embriotrof

wy­dzie­li­na ma­ci­cy odży­wia­ją­ca za­ro­dek ssa­ków w pier­wszych dniach roz­wo­ju; mlecz­ko ma­cicz­ne


SJP.pl

Em­brio­trof, mlecz­ko ma­cicz­ne – wy­dzie­li­na en­do­me­trium (błony ślu­zo­wej ma­ci­cy) oraz prze­sącz krwi matki, za­wie­ra­ją­ce sub­stan­cje odży­wia­ją­ce em­brion więk­szo­ści ssa­ków w okre­sie przed za­gnież­dże­niem się w bło­nie ślu­zo­wej ma­ci­cy.

Wikipedia


emc

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) = in­form. książk. elek­tro­nicz­na ma­szy­na cy­fro­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kom­pa­ty­bil­ność elek­tro­ma­gne­tycz­na (z ang. ElectroMagnetic Com­pa­ti­bi­li­ty)
  • Elek­tro­nicz­na ma­szy­na cy­fro­wa
  • Eu­ro­pe­an Mar­ke­ting Con­fe­de­ra­tion
  • EMC Cor­po­ra­tion
  • Za­pa­le­nie mózgu i mię­śnia ser­co­we­go (En­cep­ha­lo­my­o­car­di­tis)
  • EMC In­sty­tut Me­dycz­ny (Grupa pry­wat­nych szpi­ta­li i przy­chod­ni)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ‿ɛ̃m‿ˈt͡sɛ, AS: e‿ẽm‿ce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komputer

Wiktionary


emea

1. an­giel­ski skrót od: Eu­ro­pej­ska Agen­cja Leków;
2. skró­to­we okre­śle­nie ob­sza­ru Eu­ro­py, Bli­skie­go Wscho­du i Afry­ki (z an­giel­skie­go: Eu­ro­pe, Midd­le East, Afri­ca)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • EMEA – (na­rzę­dzie ana­li­tycz­ne słu­żą­ce do za­po­bie­ga­nia błę­dom oraz do ich wy­kry­wa­nia)
  • EMEA – (kraje le­żą­ce na ob­sza­rze Eu­ro­py, Bli­skie­go Wscho­du oraz Afry­ki)
  • EMEA – (Eu­ro­pej­ska Agen­cja Leków; eu­ro­pej­ska in­sty­tu­cja do ko­or­dy­na­cji oceny i na­dzo­ru pro­duk­tów lecz­ni­czych)
  • EMEA – elek­trycz­ne ma­szy­no­we ele­men­ty au­to­ma­ty­ki

Wikipedia


emeczka

zdrob­nie­nie od: emka


SJP.pl


emelina

imię żeń­skie


SJP.pl


emelininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eme­li­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


ememes

wia­do­mość mul­ti­me­dial­na; MMS (z ang. Mul­ti­me­dia Mes­sa­ging Ser­vi­ce)


SJP.pl


ememesować

wy­sy­łać wia­do­mo­ści mul­ti­me­dial­ne te­le­fo­nem ko­mór­ko­wym; MMS-ować


SJP.pl


ememesowy

przy­miot­nik od: eme­mes (MMS), np. kart­ka eme­me­so­wa; MMS-owy


SJP.pl


ememowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) za­wod­nik mie­sza­nych sztuk walki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pe­wien eme­mo­wiec ma kilka no­ka­u­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. MMA

:: fż. ememowiczka ż.

Wiktionary


emendacja

zmia­na tek­stu ut­wo­ru nie­ży­ją­ce­go pi­sa­rza, do­ko­na­na przez wy­daw­cę na pod­sta­wie badań fi­lo­lo­gicz­nych


SJP.pl

 "Zo­bacz też: Emen­da­cja (nauki przy­rod­ni­cze)."Emen­da­cja ( emen­da­tio, usu­nię­cie błędu, ko­rek­ta) – ter­min z kry­ty­ki tek­stu; po­praw­ka, wpro­wa­dzo­na przez tek­sto­lo­ga w pro­ce­sie usta­la­nia tek­stu dzie­ła li­te­rac­kie­go, opar­ta na do­ku­men­tach (ma­te­ria­ły bio­gra­ficz­ne, listy, za­cho­wa­ne bru­lio­ny, w przy­pad­ku dzieł tłu­ma­czo­nych – ory­gi­nal­ne wy­da­nia dzieł) lub in­nych prze­słan­kach, które upraw­nia­ją do in­ge­ren­cji w tekst au­tor­ski.

Wikipedia


ementaler

wy­so­kiej ja­ko­ści, szwaj­car­ski ser pod­puszcz­ko­wy; ser emen­tal­ski, em­men­ta­ler, em­men­tal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. ro­dzaj szwaj­car­skie­go sera pod­puszcz­ko­we­go, twar­de­go, doj­rze­wa­ją­ce­go, o słod­kim smaku

Wiktionary

Ser emen­tal­ski, emen­ta­ler (em­men­ta­ler) – ro­dzaj szwaj­car­skie­go sera, który jest pro­du­ko­wa­ny z kro­wie­go mleka. Ser ten jest za­li­cza­ny do serów twar­dych, pod­puszcz­ko­wych oraz doj­rze­wa­ją­cych. Ser emen­tal­ski ma smak ła­god­ny oraz słod­ko-orze­cho­wy.

Emen­ta­ler w prze­kro­ju ma wi­docz­ne duże dziu­ry. [].

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ementalski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ser ementalski, emmentaler

Wiktionary


ementalski

przy­miot­nik od: Em­men­tal, kra­i­na w Szwaj­ca­rii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z do­li­ną rzeki Emme w Szwaj­ca­rii, po­cho­dzą­cy stam­tąd

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emme, Emmental mrz., ementaler mrz., emmentaler mrz.

Wiktionary


emerencja

imię żeń­skie


SJP.pl

Eme­ren­cja, Eme­ren­cja­na, Eme­ren­cjan­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, o zna­cze­niu „ta, która się do­brze za­słu­ży­ła”. Chrze­ści­jań­ską pa­tron­ką tego imie­nia jest św. Eme­ren­cja­na, rzym­ska mę­czen­ni­ca.

Eme­ren­cja imie­ni­ny ob­cho­dzi 23 stycz­nia.

Wikipedia


emerencjana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dro­gie dzie­ci, je­stem sio­stra Eme­ren­cja­na i od dziś będę waszą ka­te­chet­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emerencja ż., Emerencjanna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Emerencja, Emerencjanna

Wiktionary


emergencja

1. nagłe, sko­ko­we po­ja­wia­nie się or­ga­niz­mów le­piej przy­sto­so­wa­nych do życie w okre­ślo­nych wa­run­kach; ewo­lu­cja emer­gent­na;
2. wy­ro­stek na skó­rze ro­śli­ny, nie­ma­ją­cy po­wią­za­nia z jej wew­nętrz­ną struk­tu­rą;
3. po­ja­wie­nie się ja­ko­ścio­wo no­wych form i funk­cji w ukła­dach prost­szych ele­men­tów


SJP.pl

Emer­gen­cja (łac. "emer­go" – wy­nu­rzam się) – pow­sta­wa­nie ja­ko­ścio­wo no­wych form i za­cho­wań z od­dzia­ły­wa­nia mię­dzy prost­szy­mi ele­men­ta­mi. Przy­kła­dem ta­kie­go zja­wi­ska jest pro­ces my­śle­nia, pow­sta­ją­cy z in­te­rak­cji po­mię­dzy wie­lo­ma ne­u­ro­na­mi w ludz­kim mózgu (choć żaden ne­u­ron nie jest sam z sie­bie zdol­ny do my­śle­nia).

Wikipedia


emergencyjny

→ emer­gen­cja


SJP.pl

Patrz:

emergencja

emergentny

wy­nu­rza­ją­cy się; ro­dzą­cy cią­gle nowe, nie­da­ją­ce się uprzed­nio prze­wi­dzieć wła­ści­wo­ści


SJP.pl


emergentyzm

te­o­ria opra­co­wa­na na po­cząt­ku XX wieku, gło­szą­ca nie­u­stan­ny roz­wój świa­ta


SJP.pl

Emer­gen­tyzm – spo­sób wy­ja­śnia­nia zja­wisk prze­ciw­staw­ny za­rów­no ho­liz­mo­wi jak i re­duk­cjo­niz­mo­wi; sta­no­wi­sko gło­szą­ce, że włas­no­ści zja­wisk nie mogą być wy­wie­dzio­ne na pod­sta­wie zna­jo­mo­ści cech ich skład­ni­ków. Przy­kła­do­wo, wła­ści­wo­ści grupy nie można usta­lić na pod­sta­wie zna­jo­mo­ści cech jej człon­ków. Emer­gen­cja oz­na­cza po­ja­wie­nie się no­wych cech i wła­ści­wo­ści na wyż­szych po­zio­mach or­ga­ni­za­cji.

Wikipedia


emerson

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ralph Waldo Emer­son (1803–1882), ame­ry­kań­ski pi­sarz, ese­i­sta i fi­lo­zof; jeden z głów­nych my­śli­cie­li kręgu bo­stoń­skie­go Klubu Tran­scen­den­ta­li­stów.
  • Ed­ward Emer­son Bar­nard (1857–1923), ame­ry­kań­ski astro­nom
  • Roy Emer­son (ur. 1936), au­stra­lij­ski te­ni­si­sta, zwy­cięz­ca 12 tur­nie­jów wiel­kosz­le­mo­wych w sin­glu i 16 w deblu.
  • Keith Emer­son (1944–2016), bry­tyj­ski muzyk roc­ko­wy, wir­tu­oz in­stru­men­tów kla­wi­szo­wych.
  • Emer­son Leão (ur. 1949), bra­zy­lij­ski pił­karz, gra­ją­cy na po­zy­cji bram­ka­rza, i tre­ner pił­kar­ski; jako za­wod­nik z re­pre­zen­ta­cją Bra­zy­lii brał udział w Mun­dia­lach 1970 (mi­strzo­stwo świa­ta), 1974, 1978 i ...
  • Mi­cha­el Emer­son, ame­ry­kań­ski aktor
  • Emer­son (ur. 1972, właśc. Emer­son Moisés Costa) - bra­zy­lij­ski pił­karz, gra­ją­cy na po­zy­cji de­fen­syw­ne­go po­moc­ni­ka; był za­wod­ni­kiem klu­bów bra­zy­lij­skich, an­giel­skich, por­tu­gal­skich, hisz­pań­skich, szkock...
  • Emer­son (ur. 1976), właśc. Emer­son Fer­re­i­ra da Rosa - bra­zy­lij­ski pił­karz, gra­ją­cy na po­zy­cji roz­gry­wa­ją­ce­go; był za­wod­ni­kiem m.in. AS Roma, Ju­ven­tu­su Turyn, Realu Ma­dryt i AC Milan, z re­pre­zen­ta­cją B...
  • Emer­son (ur. li­piec 1973) (Emer­son Luiz Fir­mi­no, ur. 1973) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Emer­son (Emer­son Or­lan­do de Melo, ur. 1973) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Emer­son – miej­sco­wość w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Co­lum­bia
  • Emer­son – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Bar­tow

Wikipedia


emerycki

przy­miot­nik od: eme­ryt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy eme­ry­ta

 (1.2) przy­słu­gu­ją­cy eme­ry­to­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) By­ło­by śmiesz­ne, gdy­by­śmy my, par­tia eme­ryc­ka, chcie­li de­cy­do­wać, czy młode matki mają ro­dzić czy nie (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emeryt mos., emerytura ż.

 przym. emerytowany

Wiktionary


emeryk

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Eme­ryk, Ama­la­ryk, Amal­ryk – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się ze sta­ro­ger­mań­skie­go imie­nia Ama­la­ryk, oz­na­cza­ją­ce­go „wład­ca Ama­lów” (Ama­lo­wie we­dług goc­kiej le­gen­dy to ród kró­lew­ski po­cho­dze­nia bo­skie­go). Człon "amal" może także oz­na­czać „gor­li­wy” lub „dziel­ny, ak­tyw­ny”. Eme­ryk może wy­wo­dzić się rów­nież z sak­soń­skie­go "Em­me­rich", oz­na­cza­ją­ce­go „za­wsze bo­ga­ty”.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmɛrɨk, AS: ẽmeryk

Wiktionary


emerykowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eme­ry­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


emeryt

czło­wiek do­sta­ją­cy eme­ry­tu­rę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która prze­pra­co­wa­ła usta­wo­wo wy­ma­ga­ną licz­bę lat i osią­gną­wszy wy­ma­ga­ny wiek, prze­sta­ła pra­co­wać i otrzy­mu­je eme­ry­tu­rę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu eme­ry­tów musi wró­cić do pracy, aby zwią­zać ko­niec z koń­cem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmɛrɨt, AS: ẽmeryt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emerytura ż.

:: fż. emerytka ż.

 przym. emerycki, emerytalny, emerytowany

Wiktionary


emerytalny

1. zwią­za­ny z eme­ry­tu­rą, eme­ry­ta­mi;
2. wiek eme­ry­tal­ny - wiek, w któ­rym prze­cho­dzi się na eme­ry­tu­rę


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy eme­ry­tu­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emeryt mos., emerytka ż., emerytura ż.

 przym. emerytowany

Wiktionary


emerytka

→ eme­ryt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta po­bie­ra­ją­ca eme­ry­tu­rę

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • eme­ryt­ka – po­tocz­nie: osoba po­bie­ra­ją­ca eme­ry­tu­rę
  • Eme­ryt­ka – część wsi Sokół w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie So­bo­lew
  • Eme­ryt­ka – część wsi Sławsk w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Rzgów
  • Eme­ryt­ka – nie­o­fic. nazwa czę­ści wsi Ma­rian­tów w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. tu­rec­kim, w gmi­nie Wła­dy­sła­wów

Wikipedia

Patrz:

emeryt

Przykłady

 (1.1) – Praw­dzi­we pie­kło! O mało nie zo­sta­łam stra­to­wa­na – skar­ży­ła się pani Bar­ba­ra, eme­ryt­ka z Mo­ko­to­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emerytura ż.

:: fm. emeryt m.

 przym. emerytalny, emerytowany

Wiktionary


emerytowany

prze­nieść, prze­no­sić kogoś na eme­ry­tu­rę, w stan spo­czyn­ku


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy na eme­ry­tu­rze; otrzy­mu­ją­cy eme­ry­tu­rę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tam miesz­ka­ją jego dwaj je­dy­ni przy­ja­cie­le: eme­ry­to­wa­ny li­sto­nosz i pies li­sto­no­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mɛrɨtɔˈvãnɨ, AS: ẽmerytovãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emerytura ż., emeryt m., emerytka ż.

 przym. emerytalny, emerycki

Wiktionary


emerytować

prze­nieść, prze­no­sić kogoś na eme­ry­tu­rę, w stan spo­czyn­ku


SJP.pl


emerytura

do­ży­wot­nia płaca mie­sięcz­na przy­słu­gu­ją­ca pra­cow­ni­ko­wi (lub jego ro­dzi­nie) po prze­pra­co­wa­niu usta­wo­wej licz­by lat i po osią­gnię­ciu okre­ślo­ne­go wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okre­so­we świad­cze­nia pie­nięż­ne (pen­sja) otrzy­my­wa­ne za prze­pra­co­wa­nie usta­wo­wej licz­by lat lub po osią­gnię­ciu wy­ma­ga­ne­go wieku;

Wiktionary

Eme­ry­tu­ra (z eme­re­re „za­słu­żyć”; w ję­zy­ku pol­skim eme­ry­tu­rę daw­niej zwano rów­nież rentą star­czą) – co­mie­sięcz­ne świad­cze­nie pie­nięż­ne przy­słu­gu­ją­ce w ra­mach za­bez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go w za­leż­no­ści od osią­gnię­te­go lub prze­wi­dy­wa­ne­go osią­gnię­cia wieku eme­ry­tal­ne­go. W celu za­pew­nie­nia bez­pie­czeń­stwa fi­nan­so­we­go na eme­ry­tu­rze, świad­cze­nia te przyj­mu­ją zaz­wy­czaj formę do­ży­wot­nich wy­płat.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Adam za trzy lata bę­dzie już na eme­ry­tu­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mɛrɨˈtura, AS: ẽmerytura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emeryt mos., emerytka ż.

 przym. emerytalny, emerycki, emerytowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk pynzyjo

Wiktionary


emeryturka

zdrob­nie­nie od: eme­ry­tu­ra


SJP.pl


emesa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. sta­roż. Hims

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W VII wieku Emesę za­ję­li ma­ho­me­ta­nie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Homs, Hims

Wiktionary


emetofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed wy­mio­to­wa­niem i prze­by­wa­niem w po­bli­żu wy­mio­tów


SJP.pl

Eme­to­fo­bia (gr. "eme­ti­kós" 'sto­su­ją­cy środ­ki wy­miot­ne') – lęk przed wy­mio­to­wa­niem lub prze­by­wa­niem w po­bli­żu osób wy­mio­tu­ją­cych. W niek­tó­rych przy­pad­kach u osób cier­pią­cych na tę fobię do­cho­dzi do za­ni­ku życia to­wa­rzy­skie­go i nie po­ja­wia­nia się w pu­blicz­nych miej­scach (ze stra­chu, że ktoś mógł­by nie­da­le­ko nich zwy­mio­to­wać), a także mogą wy­stę­po­wać za­bu­rze­nia w je­dze­niu – cho­rzy mogą bać się, że po zje­dze­niu cze­goś mogą zwy­mio­to­wać; dla­te­go mogą być myl­nie dia­gno­zo­wa­ni jako cho­rzy na ano­rek­sję.

Wikipedia


emetyczny

przy­miot­nik od: eme­tyk


SJP.pl


emetyk

lek wy­wo­łu­ją­cy wy­mio­ty


SJP.pl


emetyna

al­ka­lo­id wy­stę­pu­ją­cy w ko­rze­niu ipe­ka­ku­a­ny, wy­ka­zu­ją­cy dzia­ła­nie wykrz­tu­śne, wy­miot­ne i pier­wot­nia­ko­bój­cze


SJP.pl

Eme­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id wy­stę­pu­ją­cy w ko­rze­niu ipe­ka­ku­a­ny. Uzy­ski­wa­ny jest przez pół­syn­te­tycz­ną me­ty­la­cję ke­fa­li­ny, in­ne­go al­ka­lo­i­du tej ro­śli­ny. Jego dzia­ła­nie pier­wot­nia­ko­bój­cze było wy­ko­rzy­sty­wa­ne do le­cze­nia czer­won­ki ame­bo­wej oraz mo­ty­li­cy wą­tro­bo­wej. Dzia­ła­nie wykrz­tu­śne i wy­miot­ne eme­ty­ny jest po­wo­do­wa­ne przez silne draż­nie­nie błony ślu­zo­wej żo­łąd­ka. Eme­ty­nę po­da­je się wów­czas, gdy le­cze­nie me­tro­ni­da­zo­lem jest nie­sku­tecz­ne lub prze­ciww­ska­za­ne.

Wikipedia


emezja

skłon­ność do wy­mio­tów


SJP.pl


emfatyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: em­fa­tycz­nie


SJP.pl


emfatyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: em­fa­tycz­ny


SJP.pl


emfatyczność

→ em­fa­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

emfatyczny

emfatyczny

1. nad wyraz uczu­cio­wy;
2. pod­kre­śla­ją­cy war­tość emo­cjo­nal­ną ja­kie­goś ele­men­tu ję­zy­ko­we­go


SJP.pl


emfaza

afek­ta­cja, patos; prze­sad­ny na­cisk emo­cjo­nal­ny kła­dzio­ny na sy­la­by, zda­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­sa­da w mó­wie­niu po­le­ga­ją­ca na nad­mier­nym po­ka­zy­wa­niu uczuć

Wiktionary

Em­fa­za ( ἔμφασις, emp­ha­sis) – śro­dek sty­li­stycz­ny od­wo­łu­ją­cy się do dia­lek­tycz­nej i lo­gicz­nej re­gu­ły od­wrot­nej pro­por­cjo­nal­no­ści tre­ści nazwy i za­kre­su nazwy, po­le­ga­ją­cy na uży­ciu pod­czas wy­po­wie­dzi szer­sze­go lub węż­sze­go za­kre­su zna­cze­nio­we­go osób, fak­tów i pojęć, za­miast za­kre­su wła­ści­we­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. emfatyczny

 przysł. emfatycznie

Wiktionary


emfiteuta

dzier­żaw­ca grun­tu na mocy prawa em­fi­te­u­zy


SJP.pl


emfiteutka

→ em­fi­te­u­ta


SJP.pl

Patrz:

emfiteuta

emfiteutyczny

→ em­fi­te­u­za


SJP.pl

Patrz:

emfiteuza

emfiteuza

wie­lo­let­nia, dzie­dzicz­na dzier­ża­wa grun­tu z moż­li­wo­ścią czer­pa­nia z niego zy­sków, ale bez prawa włas­no­ści grun­tu i moż­li­wo­ści na­by­cia tego prawa przez za­sie­dze­nie


SJP.pl

Em­fi­te­u­za ("gr." "ἐμφύτευσις", "emphýteusis" z "emphyteúein" „za­sa­dzać ro­śli­ny”) – w pra­wie rzym­skim prawo do czer­pa­nia ko­rzy­ści z nie­ru­cho­mo­ści grun­to­wej, prze­ję­tej ty­tu­łem wie­czy­stej i dzie­dzicz­nej dzier­ża­wy bez moż­li­wo­ści na­by­cia prawa włas­no­ści przy jed­no­czes­nym dzie­dzicz­nym i zby­wal­nym pra­wie do dy­spo­no­wa­nia tą dzier­ża­wą.

Wikipedia


emfizema

nad­mier­ne na­gro­ma­dze­nie po­wie­trza w niek­tó­rych na­rzą­dach


SJP.pl


emg

elek­tro­mio­gram; emg.


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • elek­tro­mio­gra­fia – dzie­dzi­na elek­tro­ne­u­ro­dia­gno­sty­ki zaj­mu­ją­ca się roz­poz­na­wa­niem cho­rób ukła­du ner­wo­we­go
  • Eu­ro­me­dia Group – cze­skie wy­daw­nict­wo książ­ko­we
  • EMG, Inc. – ame­ry­kań­skie przed­sę­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce przet­wor­ni­ki do gitar

Wikipedia


emg.

elek­tro­mio­gram; EMG


SJP.pl


emgieer

po­tocz­nie: ma­gi­ster


SJP.pl


emhadowiec

pra­cow­nik MHD (Miej­skie­go Hand­lu De­ta­licz­ne­go); MHD-owiec


SJP.pl


emhadowski

przy­miot­nik od: MHD (Miej­ski Han­del De­ta­licz­ny); MHD-owski


SJP.pl


emi

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. zdrobn. Emi­lia

Wiktionary

EMI Group, wcze­śniej Elec­tric and Mu­si­cal In­du­stries Ltd – przed­się­bior­stwo z sie­dzi­bą w Lon­dy­nie za­li­cza­ne do wiel­kiej czwór­ki wyt­wór­ni pły­to­wych.

Pow­sta­ło z po­łą­cze­nia bry­tyj­skie­go Co­lum­bia Grap­hop­ho­ne Com­pa­ny i w marcu 1931. Pier­wot­nie był to kon­glo­me­rat prze­my­sło­wy bran­ży elek­tro­nicz­nej, pro­du­ku­ją­cy m.in. gra­mo­fo­ny, od­bior­ni­ki ra­dio­we, te­le­wi­zo­ry i sy­ste­my ra­da­ro­we.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃mʲi, AS: ẽmʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emilia ż., Emilka

Wiktionary

Synonimy:

zob. Emilia.

Wiktionary


emiczny

w me­to­do­lo­gii: taki, w któ­rym wy­stę­pu­ją po­wią­za­nia im­ma­nent­ne


SJP.pl


emigr.

skrót od: emi­gra­cja, emi­gra­cyj­ny


SJP.pl


emigracja

1. wy­wę­dro­wy­wa­nie osob­ni­ków poza areał prze­strzen­ny po­pu­la­cji;
2. wy­jeż­dża­nie oby­wa­te­li poza gra­ni­ce pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­jazd z oj­czy­ste­go kraju do in­ne­go pań­stwa w celu osied­le­nia się w nim

 (1.2) ogół emi­gran­tów miesz­ka­ją­cych w ja­kimś kraju

Wiktionary

Emi­gra­cja (z łac. "emi­gra­tio" – wy­pro­wa­dze­nie się), rów­nież wy­chodź­stwo – wy­jazd za gra­ni­cę na pobyt cza­so­wy lub w celu za­miesz­ka­nia na stałe. Emi­gra­cja może mieć cha­rak­ter do­bro­wol­ny lub przy­mu­so­wy.

Za­leż­nie od przy­czyn emi­gra­cję dzie­li się na: po­li­tycz­ną, go­spo­dar­czą (za­rob­ko­wą), re­li­gij­ną, z przy­czyn ro­dzin­nych i in­nych oso­bi­stych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po dzie­się­ciu la­tach emi­gra­cji Iwan wró­cił ze Sta­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈɡrat͡sʲja, AS: ẽmʹigracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. migracja ż., emigrant m., emigrantka ż., emigrowanie n., wyemigrowanie n.

 czas. emigrować ndk., wyemigrować dk.

 przym. emigracyjny, emigrancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekspatriacja, saksy, uchodźstwo, wychodźstwo, wychodźtwo

 (1.2) diaspora, wychodźstwo, wychodźtwo

Wiktionary


emigracyjny

zwią­za­ny z emi­gra­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z emi­gra­cją, do­ty­czą­cy emi­gra­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po pow­sta­niach Ma­cha­be­u­szów i Bar Koch­by uda­wa­ły się na ob­czyz­nę nowe fale uchodź­ców, które za­si­la­ły wy­dat­nie daw­niej­sze emi­gra­cyj­ne gminy ży­dow­skie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. migracja ż., emigracja ż., emigrant m., emigrantka ż., emigrowanie n., wyemigrowanie n.

 czas. wyemigrować dk., emigrować ndk.

 przym. emigrancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wychodźczy

Wiktionary


emigrancki

→ emi­grant


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy emi­gran­tów

Wiktionary

Patrz:

emigrant

Powiązane:

 rzecz. emigracja ż., emigrant m., emigrantka ż., emigrowanie n., wyemigrowanie n.

 czas. wyemigrować, emigrować ndk.

 przym. emigracyjny

Wiktionary


emigranctwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. ogół emi­gran­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyemigrowanie n., emigrowanie n., emigrant mos., emigrantka ż.

Wiktionary


emigrant

osoba, która opu­szcza lub opu­ści­ła swój oj­czy­sty kraj w celu osied­le­nia się (na stałe lub okre­so­wo) w innym pań­stwie; wy­chodź­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto na stałe lub na pe­wien okres czasu za­miesz­kał poza swoją oj­czyz­ną

Wiktionary

Emi­grant – osoba, która opu­szcza miej­sce za­miesz­ka­nia w celu osied­le­nia się w innej miej­sco­wo­ści lub w innym kraju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­tek ry­bac­ki ra­tu­je około dwu­dzie­stu emi­gran­tów, któ­rzy prze­pra­wia­li się przez Cie­śni­nę Gi­bral­tar­ską w małej łódce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲiɡrãnt, AS: ẽmʹigrãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emigracja ż., emigranctwo n., emigrowanie n., wyemigrowanie n.

:: fż. emigrantka ż.

 czas. emigrować ndk., wyemigrować dk.

 przym. emigracyjny, emigrancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekspatriant, tułacz, wychodźca

Wiktionary


emigrantka

→ emi­grant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która na stałe lub na pe­wien okres czasu za­miesz­ka­ła poza swoją oj­czyz­ną

Wiktionary

Emi­grant­ka – trze­ci dwu­pły­to­wy album Ka­ta­rzy­ny Gro­niec. Pier­wsza część płyty za­wie­ra dzie­więć pre­mie­ro­wych pio­se­nek poś­wię­co­nych mi­ło­ści. Są to ut­wo­ry me­lan­cho­lij­ne i utrzy­ma­ne w pa­ste­lo­wym kli­ma­cie. Aran­ża­cją mu­zy­ki, jak rów­nież kie­row­nict­wem mu­zycz­nym, zajął się tutaj Piotr Dziu­bek. Druga płyta to zaś ze­staw pio­se­nek po­cho­dzą­cych z przed­wo­jen­ne­go ka­ba­re­tu ber­liń­skie­go. Znaj­dzie­my tutaj za­rów­no ut­wo­ry Kurta We­il­la, Mis­chy Spo­lian­sky'ego, jak i Pe­te­ra Kre­u­de­ra oraz Fre­de­ric­ka Hol­la­en­de­ra.

Wikipedia

Patrz:

emigrant

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈɡrãntka, AS: ẽmʹigrãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emigracja ż., emigranctwo n., emigrowanie n., wyemigrowanie n.

:: fm. emigrant m.

 czas. emigrować ndk., wyemigrować dk.

 przym. emigracyjny, emigrancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekspatriantka

Wiktionary


emigrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) opu­szcza­nie oj­czy­ste­go kraju w celu osied­le­nia się w innym pań­stwie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiɡrɔˈvãɲɛ, AS: ẽmʹigrovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. migracja ż., wyemigrowanie n., emigrant m., emigrantka ż., emigranctwo n., emigracja ż.

 czas. emigrować ndk., wyemigrować dk.

 przym. emigracyjny, emigrancki

Wiktionary


emigrować

wy­jeż­dżać lub wy­je­chać z kraju oj­czy­ste­go w celu osied­le­nia się w obcym pań­stwie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­e­mi­gro­wać)

 (1.1) wy­jeż­dżać z kraju oj­czy­ste­go w celu osied­le­nia się w obcym pań­stwie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu Um­bryj­czy­ków emi­gro­wa­ło do Ame­ry­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈɡrɔvat͡ɕ, AS: ẽmʹigrovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emigracja ż., emigrant m., emigrantka ż., emigrowanie n., migracja ż., wyemigrowanie n.

 przym. emigracyjny, emigrancki

 czas. wyemigrować

Wiktionary


emil

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. mail, e-mail

Wiktionary

Emil – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od naz­wi­ska rzym­skie­go rodu Emi­liu­szów ("Ae­mi­lius"). Ła­ciń­skie słowo "ae­mu­lor" oz­na­cza „ry­wa­li­zu­ją­cy”. Pa­tro­nem imie­nia jest Emil z Kor­do­by (†852), mę­czen­nik i świę­ty ka­to­lic­ki wspo­mi­na­ny 15 wrze­śnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj wy­sła­łem ci emila, ale nie od­po­wie­dzia­łeś.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃mʲil, AS: ẽmʹil

Wiktionary


emila

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. Emi­lia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲila, AS: ẽmʹila

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emilia ż., Emilka

Wiktionary

Synonimy:

zob. Emilia.

Wiktionary


emilcia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. zdrobn. od: Emi­lia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲilʲt͡ɕa, AS: ẽmʹilʹća

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emilia ż., Emilka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. Emilia.

Wiktionary


emilcin

wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie opol­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w gmi­nie Opole Lu­bel­skie, w po­wie­cie opol­skim, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim;

Wiktionary

Emil­cin – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Opole Lu­bel­skie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo w gmi­nie Opole Lu­bel­skie. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 li­czy­ła wtedy 221 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pod­lu­bel­skiej wio­sce Emil­cin stoi je­dy­ny w Pol­sce pom­nik UFO.

 (1.1) W 1978 roku rol­nik Jan Wol­ski z Emil­ci­na prze­żył spot­ka­nie z kos­mi­ta­mi.

Wiktionary


emilczyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le typu miej­skie­go w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim Ukra­i­ny, sie­dzi­ba władz re­jo­nu emil­czyń­skie­go;

Wiktionary

Emil­czyn (ukr. Ємільчине, "Je­mil­czy­ne") – osied­le typu miej­skie­go w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim Ukra­i­ny, sie­dzi­ba władz re­jo­nu emil­czyń­skie­go.

Pier­wsza wzmian­ka o miej­sco­wo­ści po­cho­dzi z 1585 roku, sta­tus osied­la typu miej­skie­go po­sia­da od 1919.

Uro­dził się tu Mie­czy­sław Ma­li­now­ski, ofi­cer Woj­ska Pol­skie­go, do­wód­ca po­cią­gu pan­cer­ne­go nr 53 „Śmia­ły”, za­stęp­ca do­wód­cy 1 Pułku w I Dy­wiz­ji Pan­cer­nej, odz­na­czo­ny Srebr­nym Krzy­żem Or­de­ru Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. emilczyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Międzyrzec

Wiktionary


emilek

zdrob­nie­nie od: Emi­lia (imię żeń­skie)


SJP.pl


emili

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. Emi­lia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲilʲi, AS: ẽmʹilʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emilia ż., Emilka

Wiktionary

Synonimy:

zob. Emilia.

Wiktionary


emilia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na we Wło­szech za­wie­ra­ją­ca ob­sza­ry od Pia­cen­zy po Bo­lo­nię i Fer­ra­rę

Wiktionary

Emi­lia – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Po­cho­dzi od nazwy rzym­skie­go rodu Emi­liu­szów i oz­na­cza osobę gor­li­wą, pilną, żar­li­wą. „Ae­mu­lus” (emu­lus) po ła­ci­nie zna­czy „za­wod­nik, rywal, kon­ku­rent”, może też oz­na­czać kogoś, kto się gor­li­wie o coś stara.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja szwa­gier­ka spot­ka­ła nie­daw­no Emi­lię na zlo­cie kla­so­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲilʲja, AS: ẽmʹilʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Emi, Emiś, Emila, Emili, Emilcia, Emilka, Emileczka, Emilunia, Emiluńcia, Emiluńka, Emilusia, Emiluś, Emiluśka, Mila, Milcia, Milka, Miluś, Milusia, Milunia, Miluńka, Miluśka

:: męski odpowiednik: Emil

 przym. emilijski

Wiktionary


emilia-romania

re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w pół­noc­nych Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w pół­noc­nych Wło­szech;

Wiktionary

Emi­lia-Ro­ma­nia ( Emi­lia-Ro­ma­gna) – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w pół­noc­nych Wło­szech, w skład któ­re­go wcho­dzą dwie kra­i­ny hi­sto­rycz­ne: Emi­lia i Ro­ma­nia (stąd jego nazwa). Po­ło­żo­ny w Ape­ni­nach Pół­noc­nych i nad Mo­rzem Adria­tyc­kim. Od pół­no­cy gra­ni­czy z Lom­bar­dią i We­ne­cją Eu­ga­nej­ską, na za­cho­dzie z Li­gu­rią i Pie­mon­tem, a na po­łud­niu z To­ska­nią, Mar­che i San Ma­ri­no. Sto­li­cą re­gio­nu jest Bo­lo­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­li­cą re­gio­nu Emi­lia-Ro­ma­nia jest Bo­lo­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja, AS: ẽmʹilʹi ̯a‿rõmãńi ̯a

Wiktionary


emilian

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Emi­lian – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go a. etru­skie­go.

Wy­wo­dzi się od naz­wi­ska po­cho­dzą­ce­go z Etru­rii, rzym­skie­go rodu pa­try­cju­szy Emi­liu­szów ( Ae­mi­lia­nus). We­dług tra­dy­cji oz­na­cza tyle co "żar­li­wy", "rywal" ( ae­mu­lus) a. "zaz­dros­ny" ( emu­lus), lub po pro­stu: "po­cho­dzą­cy z rzym­skie­go rodu Emi­liu­szów".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Emi­lian wró­cił do domu w za­bło­co­nych bu­tach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲilʲjãn, AS: ẽmʹilʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emiliana ż.

Wiktionary


emiliana

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Emi­lia­na, Emi­lian­na - żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Emi­lian. Pa­tron­ką tego imie­nia w Ko­ście­le ka­to­lic­kim jest św. Emi­lia­na, ży­ją­ca w VI wieku.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Emil mos., Emilia ż.

:: fm. Emilian mos.

Wiktionary


emilianiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Emi­lii lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


emilianostwo

Emi­lian z mał­żon­ką; Emi­lia­no­wie


SJP.pl


emilianowie

Emi­lian z mał­żon­ką; Emi­lia­no­stwo


SJP.pl


emilianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Emi­lia­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


emiliański

przy­miot­nik od: Emi­lia-Ro­ma­nia


SJP.pl


emilijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Emi­lią (kra­i­ną hi­sto­rycz­ną we Wło­szech)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język emi­lij­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emilia ż.

Wiktionary


emiliusz

imię mę­skie


SJP.pl


emiliuszek

zdrob­nie­nie od: Emi­liusz (imię mę­skie)


SJP.pl


emiliuszkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Emi­liusz­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


emiliuszostwo

Emi­liusz z mał­żon­ką; Emi­liu­szo­wie


SJP.pl


emiliuszowie

Emi­liusz z mał­żon­ką; Emi­liu­szo­stwo


SJP.pl


emiliuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Emi­liu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


emilka

zdrob­nie­nie od: Emi­lia (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Emi­lia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Emil­ka ma cza­ru­ją­co pię­kne oczy i spoj­rze­nie, które po­wa­la na ko­la­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲilka, AS: ẽmʹilka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emilia, Emilcia, Milka, Milcia, Miluńka, Emi, Emiś, Emila, Emili, Emileczka, Emilunia, Emiluńka, Emilusia, Emiluśka, Mila, Miluś, Milusia, Milunia, Miluśka

Wiktionary


emilostwo

Emil z mał­żon­ką; Emi­lo­wie


SJP.pl


emilowie

Emil z mał­żon­ką; Emi­lo­stwo


SJP.pl


emilowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Emila lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


emilunia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. zdrobn. Emi­lia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja uko­cha­na Emi­lu­niu, brak mi cie­bie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈlũɲa, AS: ẽmʹilũńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emilia ż., Emilka

Wiktionary

Synonimy:

zob. Emilia.

Wiktionary


emilusia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. zdrobn. Emi­lia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈluɕa, AS: ẽmʹiluśa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emilia ż., Emilka

Wiktionary

Synonimy:

zob. Emilia.

Wiktionary


emiluś

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. zdrobn. Emi­lia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲiluɕ, AS: ẽmʹiluś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emilia ż.

Wiktionary

Synonimy:

zob. Emilia.

Wiktionary


emiluśka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. zdrobn. Emi­lia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈluɕka, AS: ẽmʹiluśka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emilia ż., Emilka

Wiktionary

Synonimy:

zob. Emilia.

Wiktionary


emina

imię żeń­skie


SJP.pl


eminem

ame­ry­kań­ski raper


SJP.pl

Emi­nem, właśc. Mars­hall Bruce Mat­hers III (ur. 17 paź­dzier­ni­ka 1972 w St. Jo­seph) – ame­ry­kań­ski raper, pro­du­cent mu­zycz­ny, pro­du­cent fil­mo­wy, autor tek­stów pio­se­nek, aktor, fi­lan­trop oraz bu­si­ness­man.

Jest jed­nym z naj­le­piej sprze­da­ją­cych się ar­ty­stów na świe­cie oraz naj­le­piej sprze­da­ją­cym się ar­ty­stą pier­wszej de­ka­dy XXI wieku.

Wikipedia


eminencja

1. tytuł ho­no­ro­wy na­da­wa­ny wy­so­kim do­stoj­ni­kom ko­ściel­nym, głów­nie kar­dy­na­łom;
2. osoba no­szą­ca ten tytuł;
3. szara emi­nen­cja - osoba bar­dzo wpły­wo­wa, ale nie po­sia­da­ją­ca for­mal­nych upraw­nień do rzą­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tytuł przy­słu­gu­ją­cy kar­dy­na­łom, wiel­kie­mu mi­strzo­wi Za­ko­nu Mal­tań­skie­go, niek­tó­rym pa­triar­chom i me­tro­po­li­tom pra­wo­sław­nym, w Pol­sce rów­nież pry­ma­so­wi;

Wiktionary

Emi­nen­cja (łac. "emi­nen­tia" – wy­nio­słość, do­stoj­ność) – tytuł przy­słu­gu­ją­cy do­stoj­ni­kom ko­ściel­nym:

Tytuł na­le­ży pisać wiel­ką li­te­rą, do­da­jąc formę „Wasza” lub „Jego”. Przy­kła­do­wo: "Wasza Emi­nen­cjo Księ­że Kar­dy­na­le" lub "Jego Emi­nen­cja Ksiądz Kar­dy­nał". W for­mie dłuż­szej także: "Jego Emi­nen­cja, Naj­prze­wie­leb­niej­szy Ksiądz Kar­dy­nał". Omi­nię­cie za­im­ka może świad­czyć o pew­nej po­u­fa­ło­ści z osobą ty­tu­ło­wa­ną.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. eminentny

Wiktionary


eminentny

wy­róż­nia­ją­cy się, wy­bit­ny, wspa­nia­ły


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. wy­bit­ny, zna­ko­mi­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eminencja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) znamienity, szanowny

Wiktionary


eminowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Lud­wik Emi­no­wicz
  • Marek Emi­no­wicz
  • Roman Emi­no­wicz
  • Wła­dy­sław Emi­no­wicz

Wikipedia


emir

do VII w. do­wód­ca wojsk w kra­jach arab­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) tytuł ksią­żę­cy przy­słu­gu­ją­cy wład­com w pań­stwach arab­skich

 (1.2) w sta­ro­żyt­no­ści: do­wód­ca woj­sko­wy w kra­jach arab­skich

 (1.3) w kra­jach arab­skich: za­rząd­ca pod­bi­tej pro­win­cji

Wiktionary

Emir (arab. "Amir") – wódz, do­wód­ca, ksią­żę. Tytuł mu­zuł­mań­skich do­stoj­ni­ków pań­stwo­wych. Wład­ca emi­ra­tu.

W okre­sie pow­sta­wa­nia pań­stwa mu­zuł­mań­skie­go do­wód­ca woj­sko­wy, a na­stęp­nie wiel­ko­rząd­ca pod­bi­tej pro­win­cji z na­da­nia ka­li­fa, spra­wu­ją­cy jed­no­cze­śnie wła­dzę woj­sko­wą, ad­mi­ni­stra­cyj­ną i fi­nan­so­wą. Za Ab­ba­sy­dów za­kres wła­dzy emi­rów uległ znacz­ne­mu ogra­ni­cze­niu. Niek­tó­rzy emi­ro­wie za­kła­da­li włas­ne dy­na­stie w pod­le­głych sobie pro­win­cjach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W kra­jach Bli­skie­go Wscho­du tytuł emira przy­słu­gu­je ksią­żę­tom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃mʲir, AS: ẽmʹir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emiraty nmos., emirat mrz., Emir mos., Emiratczyk mos., Emiratka ż.

 przym. emirski, emiracki

Wiktionary


emiracki

przy­miot­nik od: Zjed­no­czo­ne Emi­ra­ty Arab­skie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tów Arab­skich, pań­stwa na Pół­wy­spie Arab­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈrat͡sʲci, AS: ẽmʹiracʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emiratczyk mos., Emiratka ż., Emir mos., emir mos., emirat mrz.

Wiktionary


emirat

1. te­ry­to­rium rzą­dzo­ne przez emira;
2. wła­dza emira


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. polit. te­ry­to­rium pod­le­głe wła­dzy emira;

Wiktionary

Emi­rat (arab. "ima­rah", l. mnoga "ima­rat") – is­lam­skie pań­stwo lub pro­win­cja, któ­re­go pa­nu­ją­cy wład­ca nosi tytuł emira. Od­po­wied­nik za­chod­nio­e­u­ro­pej­skie­go księ­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za cza­sów emi­ra­tu cier­pie­li, a teraz przy swo­jej wła­dzy, nie chcą, i słusz­nie, że nie chcą.

 (1.1) Zjed­no­czo­ne Emi­ra­ty Arab­skie to fe­de­ra­cja skła­da­ją­ca się z sied­miu emi­ra­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲirat, AS: ẽmʹirat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emir mos., mirza mos., Emir mos., Emiratczyk mos., Emiratka ż., Emiraty lm nm.

 przym. emiracki

Wiktionary


emiratczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tów Arab­skich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emir mos., emirat mrz., Emir mos., Emiraty nmos.

:: fż. Emiratka ż.

 przym. emiracki

Wiktionary


emiratka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tów Arab­skich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emir mos., emirat mrz., Emir mos., Emiraty nmos.

:: fm. Emiratczyk mos.

 przym. emiracki

Wiktionary


emiraty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) pot. Zjed­no­czo­ne Emi­ra­ty Arab­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług da­nych prasy arab­skiej, w Ara­bii Sa­u­dyj­skiej i w Emi­ra­tach roz­mie­szczo­ny jest już 4-ty­sięcz­ny kon­tyn­gent sy­ryj­ski.

 (1.1) Pla­nu­ję pod­ję­cie pracy ste­war­de­sy w Emi­ra­tach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈratɨ, AS: ẽmʹiraty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emir mos., emirat mrz., Emiratczyk mos., Emiratka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Zjednoczone Emiraty Arabskie

Wiktionary


emisariusz

tajny wy­słan­nik w waż­nej spra­wie lub misji, czę­sto po­li­tycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) tajny wy­słan­nik po­li­tycz­ny

Wiktionary

Emi­sa­riusz ( emis­sa­rius) – wy­słan­nik po­li­tycz­ny (naj­czę­ściej tajny), ba­da­ją­cy sy­tu­a­cję, jaka ma miej­sce na danym ob­sza­rze.

W cza­sach "na­po­le­oń­skich" emi­sa­riu­szem na­zy­wa­no wy­słan­ni­ka na pola bitew, który spi­sy­wał naz­wi­ska po­le­głych w walce, a na­stęp­nie in­for­mo­wał o śmier­ci ro­dzi­nę lub bli­skich zmar­łe­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. emisariuszka ż.

Wiktionary


emisariuszka

→ emi­sa­riusz


SJP.pl

Patrz:

emisariusz

emisja

1. na­da­wa­nie pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go lub ra­dio­we­go;
2. wy­pu­szcza­nie do at­mos­fe­ry gazów lub pyłów;
3. pu­szcza­nie w obieg znacz­ków pocz­to­wych, pie­nię­dzy, pa­pie­rów war­to­ścio­wych itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­da­wa­nie pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go lub ra­dio­we­go

 (1.2) wy­pu­szcza­nie do at­mos­fe­ry gazów lub pyłów

 (1.3) ekon. pu­szcza­nie w obieg znacz­ków pocz­to­wych, pie­nię­dzy, pa­pie­rów war­to­ścio­wych itp.

 (1.4) fiz. wy­pu­szcza­nie przez ciało czą­stek (np. pro­mie­nio­wa­nia, elek­tro­nów)

 (1.5) muz. spo­sób wy­da­wa­nia dźwię­ków

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • emi­sja czą­stek
    • emi­sja elek­tro­nów
      • emi­sja po­lo­wa
      • emi­sja fo­to­e­lek­tro­no­wa (fo­to­e­mi­sja)
      • emi­sja ter­mo­e­lek­tro­no­wa – ter­mo­e­mi­sja
    • emi­sja ne­u­tro­nów
  • emi­sja pro­mie­nio­wa­nia
    • emi­sja spon­ta­nicz­na
    • emi­sja wy­mu­szo­na
  • emi­sja wtór­na
  • emi­sja pie­nią­dza
  • emi­sja pa­pie­rów war­to­ścio­wych

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Prze­my­sło­wa ho­dow­la zwie­rząt jest od­po­wie­dzial­na za 65 pro­cent emi­sji tlen­ku azotu i 37 pro­cent emi­sji me­ta­nu.

 (1.3) Żeby nie było wąt­pli­wo­ści kto zde­cy­do­wał o emi­sji obli­ga­cji, gru­dziądz­cy radni gło­so­wa­li imien­nie

 (1.4) Roz­pad pro­mie­niot­wór­czy wiąże się z emi­sją czą­stek alfa, beta i gamma.

 (1.5) Jak na ama­tor­ski so­pran miała godną po­dzi­wu emi­sję i skalę, może odro­bi­nę nie­pew­ny dla sceny pro­fe­sjo­nal­nej, ale z ta­ki­mi wła­śnie ko­lo­ra­tu­ra­mi, jakie ro­bi­ły wra­że­nie na kras­no­lu­dach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲisʲja, AS: ẽmʹisʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emitent m., emiter m., emitowanie n., wyemitowanie n., emisyjność ż.

 czas. emitować ndk., wyemitować dk.

 przym. emisyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) emitowanie, nadawanie

 (1.4) wysyłanie

Wiktionary


emiskop

przy­rząd do po­mia­ru wiel­ko­ści emi­sji świa­tła, sto­so­wa­ny głów­nie w op­to­e­lek­tro­ni­ce


SJP.pl


emisyjność

fiz. sto­su­nek ener­gii wy­pro­mie­nio­wa­nej przez obiekt w okre­ślo­nej tem­pe­ra­tu­rze do ener­gii wy­e­mi­to­wa­nej przez ide­al­ne źró­dło pro­mie­nio­wa­nia albo ciało czar­ne w tej samej tem­pe­ra­tu­rze


SJP.pl


emisyjny

→ emi­sja


SJP.pl

Patrz:

emisja

emitancja

ilość ener­gii pro­mie­nio­wa­nia prze­cho­dzą­cej przez jed­nost­ko­wą po­wierzch­nię w jed­nost­ce czasu


SJP.pl


emitent

pod­miot go­spo­dar­czy upraw­nio­ny do emi­sji pa­pie­rów war­to­ścio­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. pod­miot emi­tu­ją­cy pa­pie­ry war­to­ścio­we (np. akcje, obli­ga­cje itp.)

 (1.2) media in­sty­tu­cja emi­tu­ją­ca pewne tre­ści w środ­kach ma­so­we­go prze­ka­zu

 (1.3) ekol. za­kład prze­my­sło­wy emi­tu­ją­cy szkod­li­we sub­stan­cje

Wiktionary

Emi­tent (od łac. "emit­to" – wy­pu­szczam, wy­sy­łam) – każdy pod­miot wpro­wa­dza­ją­cy do obie­gu hand­lo­we­go pie­niądz go­tów­ko­wy w ja­kiej­kol­wiek po­sta­ci (mo­ne­ty, ban­kno­ty), a także pa­pie­ry war­to­ścio­we (akcje, obli­ga­cje, bony itp., także znacz­ki pocz­to­we).

Ter­min le­gal­ny okre­śla­ją­cy pod­miot prawa pry­wat­ne­go lub pu­blicz­ne­go emi­tu­ją­cy lub za­mie­rza­ją­cy emi­to­wać in­stru­men­ty fi­nan­so­we.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmʲitɛ̃nt, AS: ẽmʹitẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emisja ż., emitowanie n.

 czas. emitować ndk.

 przym. emisyjny

Wiktionary


emiter

1. ob­szar tran­zy­sto­ra, a także elek­tro­da emi­tu­ją­ca no­śni­ki mniej­szo­ścio­we do­pro­wa­dzo­na do tego ob­sza­ru
2. sub­stan­cja emi­tu­ją­ca pro­mie­nio­wa­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • emi­ter – ob­szar, a także jedno z trzech wy­pro­wa­dzeń tran­zy­sto­ra bi­po­lar­ne­go
  • emi­ter – źró­dło emi­sji np. czą­stek lub ener­gii
  • Emi­ter – stu­denc­ka roz­gło­śnia ra­dio­wa daw­nej Wyż­szej Szko­ły In­ży­nier­skiej w Opolu

Wikipedia


emiterowy

→ emi­ter


SJP.pl

Patrz:

emiter

emitor

1. za­kład prze­my­sło­wy albo urzą­dze­nie emi­tu­ją­ce do at­mos­fe­ry pyły lub gazy;
2. urzą­dze­nie wy­sy­ła­ją­ce ener­gię w po­sta­ci pro­mie­nio­wa­nia


SJP.pl


emitowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|emi­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. emitować ndk.

 rzecz. emitent m., emisja ż.

Wiktionary


emitować

1. pu­szczać, pu­ścić coś w obieg, np. pa­pie­ry war­to­ścio­we, znacz­ki pocz­to­we;
2. na­da­wać, nadać pro­gram te­le­wi­zyj­ny lub ra­dio­wy; trans­mi­to­wać;
3. wy­dzie­lać, wy­dzie­lić do at­mos­fe­ry pyły lub gazy;
4. w mu­zy­ce: wy­do­by­wać, wy­do­być głos w cza­sie śpie­wu;
5. w fi­zy­ce: wy­sy­łać, wy­słać ener­gię, zwy­kle w po­sta­ci pro­mie­nio­wa­nia; pro­mie­nio­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) fiz. wy­sy­łać pro­mie­nio­wa­nie lub cząst­ki

 (1.2) ekon. wy­pu­szczać na rynek pa­pie­ry war­to­ścio­we lub pie­nią­dze

 (1.3) wy­pu­szczać coś do at­mos­fe­ry

 (1.4) na­da­wać pro­gram ra­dio­wy lub te­le­wi­zyj­ny

 (1.5) wy­do­by­wać z sie­bie głos

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Laser he­lo­wo-ne­o­no­wy emi­tu­je pro­mie­nio­wa­nie o dłu­go­ści fali rów­nej 632,8 nm (= na­no­me­trów).

 (1.2) Ban­knot to pa­pie­ro­wy, dru­ko­wa­ny śro­dek płat­ni­czy, emi­to­wa­ny przez bank.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mʲiˈtɔvat͡ɕ, AS: ẽmʹitovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emisja ż., emitent m., emitor m., emiter m., emitowanie n., wyemitowanie n.

 przym. emisyjny

 czas. wyemitować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) promieniować, wysyłać

 (1.2) puszczać w obieg, wypuszczać

 (1.3) wydzielać

 (1.4) nadawać

Wiktionary


emitron

lampa elek­tro­no­wa sto­so­wa­na w ka­me­rach te­le­wi­zyj­nych; su­pe­ri­ko­no­skop


SJP.pl


emka

po­tocz­nie: odzież, bie­liz­na o roz­mia­rze M


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ubra­nie w roz­mia­rze M, śred­nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak bę­dziesz ku­po­wa­ła bluz­kę, to weź emkę.

Wiktionary


emkaes

po­tocz­nie: au­to­bus miej­ski


SJP.pl


emma

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Emma (Ema) – ger­mań­skie imię
  • Emma – po­wieść Jane Au­sten
  • Emma – se­rial te­le­wi­zyj­ny BBC, w ty­tu­ło­wej roli Doran God­win, 1972
  • Clu­e­less – film na mo­ty­wach Emmy, któ­re­go akcja toczy się współ­cze­śnie w USA; w roli głów­nej Ali­cia Sil­ver­sto­ne, 1995
  • Emma – se­rial te­le­wi­zyj­ny BBC, w ty­tu­ło­wej roli Kate Bec­kin­sa­le, 1996
  • Emma – bry­tyj­sko-ame­ry­kań­ski film ki­no­wy, ekra­ni­za­cja po­wie­ści, z Gwy­neth Pal­trow, 1996
  • Emma – se­rial te­le­wi­zyj­ny BBC, w roli głów­nej Ro­mo­la Garai, 2009
  • Emma – bry­tyj­ski film ki­no­wy, ekra­ni­za­cja po­wie­ści, 2020
  • Emma, lady Ha­mil­ton (1765–1815) – an­giel­ska tan­cer­ka, ko­chan­ka Ho­ra­tio Nel­so­na
  • Emma (ur. 1989) – au­stra­lij­ska wrest­ler­ka
  • EMA – śred­nia wy­kład­ni­cza ru­cho­ma
  • Emma Swan – głów­na po­stać w se­ria­lu Dawno, dawno temu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ciot­ka Lidii ma na imię Emma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃mːa, AS: ẽ•ma

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Yma

Wiktionary


emmanuel

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Em­ma­nu­el – sym­bo­licz­ne imię (z he­braj­skie­go " 'im­ma­nu 'el" – "Bóg jest z nami"), przy­pi­sy­wa­ne przez pro­ro­ka Iza­ja­sza chłop­cu, któ­re­go król Achaz­miał mieć z młodą ko­bie­tą (Iz 7,14) w mo­men­cie po­waż­ne­go za­gro­że­nia dy­na­stii. W chwi­li wy­gło­sze­nia pro­roct­wa król Da­masz­ku, Resin, i król Iz­ra­e­la, Pe­kach, oble­gli Je­ro­zo­li­mę w ra­mach to­czą­cej się wojny syro-efra­im­skiej. Em­ma­nu­el miał być zna­kiem Bożej łaski wobec Acha­za, skut­ku­ją­cej nie­po­wo­dze­niem ko­a­li­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jej skrzy­dła będą roz­po­star­te na całą sze­ro­kość twej ziemi, o Em­ma­nu­e­lu!.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mːãˈnuwɛl, AS: ẽ•mãnuu̯el

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Emanuel m., Emanuela ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Emanuel

Wiktionary


emmanuelle

[czy­taj: emanuEL]
1. imię żeń­skie;
2. tytuł fran­cu­skie­go filmu ero­tycz­ne­go


SJP.pl

Em­ma­nu­el­le – głów­na bo­ha­ter­ka serii fran­cu­skich fil­mów ero­tycz­nych opar­tych na po­sta­ci wy­kre­o­wa­nej przez Em­ma­nu­el­le Arsan w po­wie­ści "The Joys of a Woman". W pier­wszej wer­sji filmu z 1974 roku w rolę Em­ma­nu­el­le wcie­li­ła się Syl­via Kri­stel.

Wikipedia


emmanuelostwo

Em­ma­nu­el z mał­żon­ką; Em­ma­nu­e­lo­wie


SJP.pl


emmanuelowie

Em­ma­nu­el z mał­żon­ką; Em­ma­nu­e­lo­stwo


SJP.pl


emmanuelowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Em­ma­nu­e­la lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


emmental

wy­so­kiej ja­ko­ści, szwaj­car­ski ser pod­puszcz­ko­wy; emen­ta­ler, em­men­ta­ler, ser emen­tal­ski


SJP.pl

Em­men­tal (gsw. "Ämmitau") – pa­gór­ko­wa­ta wy­ży­na znaj­du­ją­ca się w Szwaj­ca­rii na te­re­nie kan­to­nu Berno. Kra­jo­braz wy­ży­ny cha­rak­te­ry­zu­ją łąki i pa­stwi­ska. Wiele wzgórz po­kry­tych jest w dużej mie­rze lasem igla­stym. Em­men­tal obej­mu­je zlew­nie rzek Emme oraz Ilfis. Naj­waż­niej­sze miej­sco­wo­ści: Burg­dorf, Lan­gnau im Em­men­tal oraz Su­mis­wald.

Wikipedia


emmentaler

wy­so­kiej ja­ko­ści, szwaj­car­ski ser pod­puszcz­ko­wy; ser emen­tal­ski, emen­ta­ler, em­men­tal


SJP.pl


emmerich

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Em­me­rich am Rhein – mia­sto w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia, w po­wie­cie Kleve
  • Em­me­rich – sta­cja ko­le­jo­wa w mie­ście Em­me­rich am Rhein
  • Anna Ka­ta­rzy­na Em­me­rich – nie­miec­ka mi­stycz­ka
  • Georg Em­me­rich – nie­miec­ki ku­piec
  • Jörg Em­me­rich – nie­miec­ki pił­karz
  • Lot­har Em­me­rich – nie­miec­ki pił­karz
  • Ro­land Em­me­rich – nie­miec­ki re­ży­ser
  • Wal­ter Em­me­rich – nie­miec­ki eko­no­mi­sta
  • Ama­la­ryk
  • Imre
  • Eme­ryk
  • Eme­rich

Wikipedia


emmetropia

stan oka za­pew­nia­ją­cy naj­lep­sze wi­dze­nie; mia­ro­wość oka


SJP.pl

Eme­tro­pia, mia­ro­wość oka (gr. "émmetros" ‘na miarę, mia­ro­wy’ + "óps" ‘oko’) – ter­min sto­so­wa­ny w oku­li­sty­ce i op­to­me­trii, słu­żą­cy do okre­śle­nia pra­wi­dło­we­go wi­dze­nia, czyli pra­wi­dło­we­go ogni­sko­wa­nia świa­tła na siat­ków­ce oka. Jej prze­ci­wień­stwem jest ame­tro­pia.

Wikipedia


emo

1. pod­ga­tu­nek mu­zy­ki hard core punk, ist­nie­ją­cy od po­ło­wy lat 80. XX wieku, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dy­na­miz­mem, cha­o­tycz­ny­mi przej­ścia­mi od mu­zy­ki gło­śnej i szyb­kiej do de­li­kat­nej i spo­koj­nej, przer­wa­mi me­lo­dycz­ny­mi, czę­sty­mi krzy­ka­mi i wrza­ska­mi oraz wście­kły­mi, in­tro­spek­tyw­ny­mi tek­sta­mi; emo­co­re;
2. slan­go­wo: moda, styl po­wią­za­ny z mu­zy­ką post hard­co­re, pop punk, a także me­tal­co­re, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się no­sze­niem dżin­sów rurek, pro­sty­mi wło­sa­mi, dłu­gi­mi uko­śny­mi grzyw­ka­mi za­cze­sa­ny­mi na jedną po­ło­wę twa­rzy, na jedno lub oboje oczu oraz ocza­mi za­ry­so­wa­ny­mi czar­ną kred­ką;
3. slan­go­wo: po­sta­wa, któ­rej celem jest wy­ra­ża­nie sie­bie i uzew­nętrz­nia­nie swo­ich emo­cji, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się emo­cjo­nal­no­ścią, wraż­li­wo­ścią, nie­śmia­ło­ścią, zam­knię­ciem w sobie, po­nu­ro­ścią i ci­cho­ścią;
4. śro­do­wi­sko­wo: osoba o skłon­no­ściach sa­mo­bój­czych i do sa­mo­o­ka­le­cza­nia, która w ten spo­sób szuka ak­cep­ta­cji i pró­bu­je zwró­cić na sie­bie uwagę spo­łe­czeń­stwa;
5. prze­no­śnie: ktoś przy­gnę­bio­ny, ze zła­ma­nym ser­cem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. ga­tu­nek hard­co­ro­we­go punku;

 (1.2) kult. styl i po­sta­wa emo­cjo­nal­ne­go sprze­ci­wu wobec rze­czy­wi­sto­ści;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (2.1) osoba hoł­du­ją­ca sty­lo­wi emo (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • emo – ga­tu­nek mu­zy­ki
  • emo – slan­go­we po­ję­cie opi­su­ją­ce ludzi i modę „emo”
  • Emo – gmina w Ka­na­dzie
  • Emo – wieś w Ir­lan­dii
  • Emo Court – re­zy­den­cja wiej­ska (dwór) z prze­ło­mu XVIII/XIX wieku w Ir­lan­dii
  • Villa Emo – re­ne­san­so­wa willa za­pro­jek­to­wa­na przez An­dreę Pal­la­dia

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃mɔ, AS: ẽmo

Wiktionary


emocja

silne od­czu­cie wy­wo­ła­ne jakąś sy­tu­a­cją


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) silne po­ru­sze­nie, wzru­sze­nie, prze­ję­cie, pod­nie­ce­nie; prze­ży­wa­nie cze­goś pod wzglę­dem emo­cjo­nal­nym, uczu­cio­wym;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Emo­cje”. Zo­bacz też: album mu­zycz­ny „Emo­cje”.

Emo­cja (od łac. "e mo­ve­re", „w ruchu”) – stan znacz­ne­go po­ru­sze­nia umy­słu. Emo­cje cha­rak­te­ry­zu­ją się tym, że po­ja­wia­ją się nagle i za­wsze łączą się z po­bu­dze­niem so­ma­tycz­nym; mogą osią­gnąć dużą in­ten­syw­ność, ale są przej­ścio­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zde­cy­do­wa­ła, że bę­dzie ukry­wać swoje emo­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmɔt͡sʲja, AS: ẽmocʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. emocjonować

 przym. emocjonalny

 przysł. emocjonalnie

 rzecz. emocjonalność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczucie, afekt, namiętność

Wiktionary


emocje

silne od­czu­cie wy­wo­ła­ne jakąś sy­tu­a­cją


SJP.pl


emocjonalista

książ­ko­wo: czło­wiek kie­ru­ją­cy się uczu­cia­mi, ule­ga­ją­cy emo­cjom; uczu­cio­wiec


SJP.pl


emocjonalistka

→ emo­cjo­na­li­sta


SJP.pl

Patrz:

emocjonalista

emocjonalistyczny

→ emo­cjo­na­lizm


SJP.pl

Patrz:

emocjonalizm

emocjonalizm

1. w fi­lo­zo­fii: uz­na­wa­nie uczuć za pod­sta­wo­wy motor ludz­kiej dzia­łal­no­ści;
2. kie­ro­wa­nie się uczu­cia­mi, pod­da­wa­nie się emo­cjom; uczu­cio­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd, we­dług któ­re­go mo­to­rem wszel­kich dzia­łań czło­wie­ka są emo­cje

Wiktionary

Emo­cjo­na­lizm − w zna­cze­niu naj­bar­dziej ogól­nym po­gląd, we­dług któ­re­go głów­nym mo­to­rem wszel­kich dzia­łań czło­wie­ka są emo­cje.

W fi­lo­zo­fii emo­cjo­na­liz­mem na­zy­wa się kie­run­ki, które szcze­gól­nie pod­kre­śla­ły zna­cze­nie emo­cji w etyce i epi­ste­mo­lo­gii, np. na­tu­ra­lizm w wer­sji Ro­us­se­au.

Wikipedia


emocjonalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­ty­czą­cy emo­cji, z za­an­ga­żo­wa­niem emo­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teraz sta­wiam na "zna­jo­mych". Mam z kim wy­je­chać w we­e­kend, za­ba­lo­wać, wyjść na kawę czy obiad. Ale nie an­ga­żu­ję się już tak bar­dzo emo­cjo­nal­nie. Tak jest le­piej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emocja ż., emocjonalność ż.

 czas. emocjonować ndk.

 przym. emocjonalny

Wiktionary


emocjonalność

→ emo­cjo­nal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest emo­cjo­nal­ne

 (1.2) skłon­ność do wzru­szeń, do emo­cji

 (1.3) sfera uczu­cio­wa / emo­cjo­nal­na, ogół emo­cji

Wiktionary

Patrz:

emocjonalny

Przykłady

 (1.2) Te­o­re­ty­cy fe­mi­niz­mu i spe­cja­li­ści od twór­czo­ści ko­bie­cej jako cechy ty­po­we dla dam­skiej wy­o­braź­ni wy­mie­nia­ją - wła­śnie obok spo­łecz­nej wraż­li­wo­ści - emo­cjo­nal­ność, skłon­ność do iro­nii i prze­ko­ry, a także swo­i­ście ro­zu­mia­ną bio­lo­gicz­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emocja ż.

 przym. emocjonalny

 przysł. emocjonalnie

Wiktionary


emocjonalny

1. skłon­ny do wzru­szeń; uczu­cio­wy;
2. wy­ra­ża­ją­cy emo­cje, zwią­za­ny z ludz­ki­mi uczu­cia­mi lub od­no­szą­cy się do nich


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy emo­cji, emo­cjo­nal­no­ści

 (1.2) łatwo ule­ga­ją­cy emo­cjom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Niem­cy by­wa­ją sen­ty­men­tal­ni - stwier­dzi­ła. - To taka nie­miec­ka cecha. Nawet po­trze­ba ni­szcze­nia jest dla nas po­trze­bą emo­cjo­nal­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mɔt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ, AS: ẽmocʹi ̯õnalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emocja ż., emocjonalność ż.

 czas. emocjonować

 przysł. emocjonalnie

 ims. emocjonujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) uczuciowy

Wiktionary


emocjonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|emo­cjo­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. emocjonować ndk.

Wiktionary


emocjonować

1. wy­wo­ły­wać silne uczu­cia; ek­scy­to­wać, pod­nie­cać;
2. emo­cjo­no­wać się - prze­ży­wać coś mocno; ek­scy­to­wać się, pod­nie­cać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­ru­szać emo­cje, wzbu­dzać emo­cje; pod­nie­cać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny emo­cjo­no­wać się

 (2.1) pod­nie­cać się czymś, za­chwy­cać się; być wzru­szo­nym, po­ru­szo­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mɔt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: ẽmocʹi ̯õnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emocjonowanie n., emocja

 przym. emocjonalny

 przysł. emocjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzruszać

Wiktionary


emocjonujący

taki, który wzru­sza, pod­nie­ca, trzy­ma w na­pię­ciu


SJP.pl


emocyjny

przy­miot­nik od: emo­cja


SJP.pl


emoji

[czy­taj: eMOdżi] mały obra­zek uży­wa­ny w ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej do wy­ra­ża­nia myśli lub emo­cji


SJP.pl

Emoji (jap. 絵文字) – pik­to­gram sto­so­wa­ny przez użyt­kow­ni­ków In­ter­ne­tu. Po­dob­nie jak emo­ti­ko­ny, emoji służą do wy­ra­ża­nia emo­cji po­przez wi­ze­run­ki twa­rzy, ale w prze­ci­wień­stwie do nich obej­mu­ją rów­nież przed­mio­ty, miej­sca, ro­dza­je po­go­dy, ro­śli­ny, zwie­rzę­ta i służą do uwy­dat­nia­nia wia­do­mo­ści, co jest szcze­gól­nie ważne ze wzglę­du na duży na­pływ in­for­ma­cji na osiach czasu.

Wikipedia


emolak

marka ema­lii


SJP.pl


emolient

w kos­me­ty­ce: pre­pa­rat na­tłu­szcza­ją­cy skórę


SJP.pl

Emo­lient (od emol­lie­re, oz­na­cza­ją­ce­go zmięk­czać) – obo­jęt­ny bio­lo­gicz­nie pre­pa­rat uży­wa­ny we współ­czes­nej kos­me­to­lo­gii i der­ma­to­lo­gii, sto­so­wa­ny na skórę i dzia­ła­ją­cy zmięk­cza­ją­co, na­wil­ża­ją­co i na­tłu­szcza­ją­co oraz re­ge­ne­ra­cyj­nie. Emo­lien­ty mają istot­ne zna­cze­nie w pie­lę­gna­cji skóry w wielu cho­ro­bach, mię­dzy in­ny­mi przy ato­po­wym za­pa­le­niu skóry, łu­szczy­cy i ob­ja­wach aler­gii (rów­nież u nie­mow­ląt).

Wikipedia


emolientowy

→ emo­lient


SJP.pl

Patrz:

emolient

emorejski

→ Emo­rej­czyk; amo­rej­ski, amo­ryc­ki


SJP.pl


emot

pro­sty znak gra­ficz­ny zbu­do­wa­ny ze zna­ków do­stęp­nych na kla­wia­tu­rze, przed­sta­wia­ją­cy zwy­kle wyraz twa­rzy; smi­ley, emo­ti­ko­na, emo­ti­con, emo­ti­kon, emot­ka, emot


SJP.pl


emota

pro­sty znak gra­ficz­ny zbu­do­wa­ny ze zna­ków do­stęp­nych na kla­wia­tu­rze, przed­sta­wia­ją­cy zwy­kle wyraz twa­rzy; smi­ley, emo­ti­ko­na, emo­ti­con, emo­ti­kon, emot­ka, emot


SJP.pl


emoticon

[czy­taj: emo­ti­kon] pro­sty znak gra­ficz­ny zbu­do­wa­ny ze zna­ków do­stęp­nych na kla­wia­tu­rze, przed­sta­wia­ją­cy zwy­kle wyraz twa­rzy; emot­ka, emo­ti­ko­na, smi­ley, emo­ti­kon, emot, emota


SJP.pl


emotikon

pro­sty znak gra­ficz­ny zbu­do­wa­ny ze zna­ków do­stęp­nych na kla­wia­tu­rze, przed­sta­wia­ją­cy zwy­kle wyraz twa­rzy; emot­ka, emo­ti­ko­na, emo­ti­con, smi­ley, emot, emota


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. te­le­kom. znak gra­ficz­ny pow­sta­ły z róż­nych sym­bo­li li­te­ro­wych i zna­ków do­stęp­nych na kla­wia­tu­rze, zwy­kle wy­ra­ża­ją­cy czy­jeś emo­cje;

Wiktionary

Emo­ti­kon – ide­o­gram zło­żo­ny z sek­wen­cji zna­ków ty­po­gra­ficz­nych, słu­żą­cy do wy­ra­ża­nia emo­cji. Zwy­kle przed­sta­wia gry­mas twa­rzy, obró­co­ny o 90° w kie­run­ku prze­ciw­nym do ruchu wska­zó­wek ze­ga­ra. Wiele apli­ka­cji przeksz­tał­ca emo­ti­ko­ny w tzw. emoji, które to czę­sto są po­tocz­nie okre­śla­ne jako "emo­ti­ko­ny (obraz­ko­we)", pod­czas gdy rze­czy­wi­ste emo­ti­ko­ny okre­śla­ne są jako "emo­ti­ko­ny zna­ko­we".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W in­ter­ne­to­wych dy­sku­sjach słowa coraz czę­ściej za­stę­po­wa­ne są przez emo­ti­ko­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n, AS: ẽmotʹikõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emotikona ż., emota ż.

:: zdrobn. emotka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) emotikona, pot. emotka

Wiktionary


emotikona

pro­sty znak gra­ficz­ny zbu­do­wa­ny ze zna­ków do­stęp­nych na kla­wia­tu­rze, przed­sta­wia­ją­cy zwy­kle wyraz twa­rzy; emot­ka, smi­ley, emo­ti­con, emo­ti­kon, emot, emota


SJP.pl


emotikonka

pro­sty znak gra­ficz­ny zbu­do­wa­ny ze zna­ków do­stęp­nych na kla­wia­tu­rze, przed­sta­wia­ją­cy zwy­kle wyraz twa­rzy; emot­ka, smi­ley, emo­ti­con, emo­ti­kon, emo­ti­ko­na


SJP.pl


emotikonowy

→ emo­ti­ko­na, → emo­ti­kon


SJP.pl

Patrz:

emotikona, → emotikon

emotka

pro­sty znak gra­ficz­ny zbu­do­wa­ny ze zna­ków do­stęp­nych na kla­wia­tu­rze, przed­sta­wia­ją­cy zwy­kle wyraz twa­rzy; smi­ley, emo­ti­ko­na, emo­ti­con, emo­ti­kon, emot, emota


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. in­form. emo­ti­kon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) dziec­ko mi wła­śnie po­wie­dzia­ło, że ta emot­ka, któ­rej cza­sa­mi uży­wa­łam jako "znies­ma­czo­na buźka za­ty­ka­ją­ca nos z obrzy­dze­nia" to tak na­praw­dę "we­so­ła buźka śmie­ją­ca się >hi hi hi<"; ka­su­ję konto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emotikon mrz., emotikona ż., emota ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) emotikon

Wiktionary


emotywizm

po­gląd we współ­czes­nej etyce, sfor­mu­ło­wa­ny przez Al­fre­da Ju­le­sa Ayera, gło­szą­cy iż etycz­ny na­mysł i wy­ni­ka­ją­ce z niego po­sta­no­wie­nia mają je­dy­nie cha­rak­ter ek­spre­sji su­biek­tyw­nych doz­nań i uczuć jed­nost­ki


SJP.pl

Emo­ty­wizm (od emo­tus – po­ru­szo­ny) – kie­ru­nek w me­ta­e­ty­ce, sfor­mu­ło­wa­ny przez an­giel­skie­go fi­lo­zo­fa ana­li­tycz­ne­go Al­fre­da Jules’a Ayera, gło­szą­cy, iż etycz­ny na­mysł, a także wy­ni­ka­ją­ce z niego po­sta­no­wie­nia, mają je­dy­nie cha­rak­ter ek­spre­sji su­biek­tyw­nych doz­nań i uczuć jed­nost­ki.

Wikipedia


emotywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób emo­tyw­ny, emo­cjo­nal­nie, uczu­cio­wo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. emotywny

Wiktionary


emotywność

→ emo­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

emotywny

emotywny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) emo­cjo­nal­ny, uczu­cio­wy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. emotywnie

Wiktionary


empanada

pie­ro­żek na­dzie­wa­ny zwy­kle mięs­nym far­szem z wa­rzy­wa­mi lub serem, sma­żo­ny w oleju lub pie­czo­ny na bla­sze


SJP.pl

Em­pa­na­da – ro­ga­lik, pie­ro­żek na­dzie­wa­ny naj­czę­ściej mięs­nym far­szem z wa­rzy­wa­mi lub serem. Sma­żo­ny w oleju lub pie­czo­ny na bla­sze. Do zro­bie­nia em­pa­na­das można wy­ko­rzy­sty­wać cia­sto po­dob­ne do cia­sta fran­cu­skie­go, pie­ro­go­we­go lub chle­bo­we­go. Wy­stę­pu­ją w róż­nych od­mia­nach, za­leż­nie od kraju i re­gio­nu (ist­nie­je np. kil­ka­na­ście ich od­mian w Ar­gen­ty­nie). Są po­pu­lar­nym da­niem w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, szcze­gól­nie w Ar­gen­ty­nie, Chile i Ko­lum­bii.

Wikipedia


empaquetage

[czy­taj: ąpakTAŻ] w sztu­ce współ­czes­nej: opa­ko­wy­wa­nie róż­nych obiek­tów, np. bu­dow­li lub frag­men­tów na­tu­ral­ne­go kra­jo­bra­zu; em­bal­la­ge, am­ba­laż


SJP.pl


empata

osoba, która łatwo od­czu­wa i ro­zu­mie emo­cje in­nych ludzi; em­pa­tyk


SJP.pl


empatia

zdol­ność od­czu­wa­nia emo­cji in­nych ludzi i ro­zu­mie­nia ich spo­so­bu my­śle­nia; in­tro­pa­tia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. zdol­ność do od­czu­wa­nia sta­nów emo­cjo­nal­nych in­nych osób i umie­jęt­ność przy­ję­cia ich spo­so­bu my­śle­nia;

Wiktionary

Em­pa­tia (gr. "empátheia" „cier­pie­nie”) – zdol­ność wspó­łod­czu­wa­nia sta­nów psy­chicz­nych in­nych osób (em­pa­tia emo­cjo­nal­na), umie­jęt­ność przy­ję­cia ich spo­so­bu my­śle­nia, spoj­rze­nia z ich per­spek­ty­wy na rze­czy­wi­stość (em­pa­tia poz­naw­cza).

Sam poz­naw­czy kom­po­nent em­pa­tii, czyli zdol­ność do wy­o­bra­że­nia sobie per­spek­ty­wy my­ślo­wej na­le­żą­cej do innej osoby (in­ny­mi słowy, ro­zez­na­nia spo­so­bów ro­zu­mo­wa­nia innej osoby), okre­śla­ny jest mia­nem de­cen­tra­cji (czemu może, ale nie musi to­wa­rzy­szyć kom­po­nent emo­cjo­nal­ny em­pa­tii, czyli zdol­ność do jed­no­czes­ne­go wspó­łod­czu­wa­nia sta­nów emo­cjo­nal­nych owej innej osoby).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃mˈpatʲja, AS: ẽmpatʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empatyczność ż., empatyzowanie n.

 czas. empatyzować ndk.

 przym. empatyczny

 przysł. empatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współodczuwanie

Wiktionary


empatka

ko­bie­ta zdol­na do wczu­wa­nia się w czyjś stan psy­chicz­ny, dzie­lą­ca z kimś jego doz­na­nia, emo­cje


SJP.pl


empatogen

sub­stan­cja che­micz­na wy­wo­łu­ją­ca uczu­cie em­pa­tii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sub­stan­cja, która po­głę­bia em­pa­tię

Wiktionary


empatogenny

→ em­pa­to­gen


SJP.pl

Patrz:

empatogen

empatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób em­pa­tycz­ny, oka­zu­jąc em­pa­tię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empatia ż.

 przym. empatyczny

Wiktionary


empatyczność

→ em­pa­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

empatyczny

empatyczny

zdol­ny do wczu­wa­nia się w czyjś stan psy­chicz­ny, dzie­lą­cy z kimś jego doz­na­nia, emo­cje; wspó­łod­czu­wa­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ka­zu­ją­cy się em­pa­tią, wspó­łod­czu­wa­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest życz­li­wy i em­pa­tycz­ny - po­tra­fi zro­zu­mieć dru­gie­go czło­wie­ka, co poz­wa­la za­po­biec wielu nie­po­trzeb­nym kon­flik­tom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mpaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ẽmpatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empatia ż.

 przysł. empatycznie

Wiktionary


empatyk

osoba, która łatwo od­czu­wa i ro­zu­mie emo­cje in­nych ludzi; em­pa­ta


SJP.pl

Em­pa­ta lub em­pa­tyk – po­ję­cie, od­no­szą­ce się do osoby bar­dzo wy­czu­lo­nej na uczu­cia i emo­cje ota­cza­ją­cych ją osób. Em­pa­tyk to pol­ski od­po­wied­nik an­giel­skie­go słowa „em­path”. Nie cho­dzi je­dy­nie o bycie em­pa­tycz­nym. Po­ję­cie od­no­si się do kogoś, kto po­su­wa em­pa­tię o krok dalej, do­słow­nie będąc w sta­nie przy­jąć uczu­cia in­nych ludzi tak, jakby były ich włas­ny­mi. Po­ję­cie spo­pu­la­ry­zo­wa­ne w książ­ce The Em­path's Sur­vi­val Guide.

Wikipedia


empatyzować

od­czu­wać em­pa­tię w sto­sun­ku do kogoś


SJP.pl


empeczwórka

po­tocz­nie:
1. plik w for­ma­cie MP4;
2. odt­wa­rzacz pli­ków MP4


SJP.pl


empedokles

Em­pe­do­kles z Akra­gas (ok. 490-ok. 430), grec­ki fi­lo­zof, le­karz, poeta


SJP.pl

Em­pe­do­kles z Akra­gas (gr. Ἐμπεδοκλῆς ὁ Ἀκραγαντῖνος "Em­pe­do­kles ho Akra­gan­ti­nos", ur. ok. 494, zm. ok. 434 p.n.e.) – sta­ro­grec­ki uczo­ny: uz­dro­wi­ciel, fi­lo­zof, poeta i po­li­tyk. Twór­ca kon­cep­cji czte­rech ży­wio­łów.

Wikipedia


empereur

[czy­taj: ąpeRÖR] ce­sarz fran­cu­ski, w szcze­gól­no­ści w od­nie­sie­niu do Na­po­le­o­na I


SJP.pl


empetrójka

po­tocz­nie:
1. plik (głów­nie utwór mu­zycz­ny) w for­ma­cie MP3;
2. prze­no­śny odt­wa­rzacz pli­ków w for­ma­cie MP3


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. odt­wa­rzacz MP3

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie lubię tego ha­ła­su na przer­wach, więc słu­cham em­pe­trój­ki.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) empetrucha

Wiktionary


empi

śro­do­wi­sko­wo: pi­sto­let ma­szy­no­wy; peem


SJP.pl


empidonka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ty­ran­ko­wa­tych


SJP.pl


empik

po­tocz­nie: lokal MPiK-u


SJP.pl

Empik (nazwa po­cho­dzą­ca od skró­tu KMPiK) – pol­ska sieć hand­lo­wa, plat­for­ma e-com­mer­ce i mar­ket­pla­ce, dzia­ła­ją­ca w mo­de­lu om­ni­chan­nel. Ofe­ru­je pro­duk­ty i usłu­gi w ka­te­go­riach zwią­za­nych z li­fe­sty­le i wy­po­czyn­kiem, w tym m.in. książ­ki, elek­tro­ni­kę, kos­me­ty­ki, pro­duk­ty zwią­za­ne ze zdro­wiem i urodą oraz spor­tem, za­baw­ki, ar­ty­ku­ły do domu, mu­zy­kę, filmy, gry, oraz usłu­gi cy­fro­we, au­dio­bo­o­ki, ebo­o­ki, a także bi­le­ty na wy­da­rze­nia kul­tu­ral­ne i roz­ryw­ko­we.

Wikipedia


empir

[czy­taj: ąPIR albo amPIR] mebel w stylu empir; em­pi­re


SJP.pl


empire

[czy­taj: ąPIR albo amPIR] od­mia­na póź­ne­go kla­sy­cyz­mu pow­sta­ła we Fran­cji w la­tach 1800-1815; empir, styl ce­sar­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. późna od­mia­na kla­sy­cyz­mu, na­wią­zu­ją­ca do sztu­ki an­tycz­nej, roz­wi­nię­ta w okre­sie pa­no­wa­nia fran­cu­skie­go ce­sa­rza Na­po­le­o­na I;

Wiktionary

Em­pi­re, styl Ce­sar­stwa – od­mia­na póź­ne­go kla­sy­cyz­mu pow­sta­ła we Fran­cji w la­tach 1800–1815, wy­stę­pu­ją­ca w mo­dzie, ar­chi­tek­tu­rze, ma­lar­stwie i sztu­ce użyt­ko­wej pod­czas pa­no­wa­nia Na­po­le­o­na w Eu­ro­pie, zwła­szcza na te­re­nach obec­nej Pol­ski (Księ­stwo War­szaw­skie) i w Rosji. W Niem­czech i Au­strii em­pi­re wspó­łist­niał ze sty­lem Bie­der­me­ier. Styl wzo­ro­wał się na sztu­ce sta­ro­żyt­nej Gre­cji, Rzymu i Egip­tu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. empiry lm. nmos.

 przym. empirowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) styl cesarstwa

Wiktionary


empirejski

→ em­pi­re­um


SJP.pl

Patrz:

empireum

empireum

1. we­dług sta­ro­żyt­nej i śred­nio­wiecz­nej kos­mo­lo­gii: naj­wyż­sza część nieba, sie­dzi­ba bogów
2. u fi­lo­zo­fów chrze­ści­jań­skich: niebo


SJP.pl


empiria

poz­na­nie za poś­red­nict­wem zmy­słów; doś­wiad­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. filoz. poz­na­nie za po­mo­cą doś­wiad­cze­nia

 (1.2) książk. doś­wiad­cze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W obyd­wu pra­cach cho­dzi mu o to, by spod po­zo­rów zmien­nej em­pi­rii ar­ty­stycz­nej czy by­to­wej wy­do­być niez­mien­ną oś zja­wisk.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empiryczność ż., empiryk mos., empirysta mos., empiryzm mrz.

 przym. empiryczny

 przysł. empirycznie

Wiktionary


empiriokrytycyzm

kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny łą­czą­cy ide­a­lizm i ma­te­ria­lizm, gło­szą­cy, że rze­czy­wi­stość jest zło­żo­na z ogółu kon­kret­nych wra­żeń zmy­sło­wych; ma­chizm


SJP.pl

Em­pi­rio­kry­ty­cyzm, drugi po­zy­ty­wizm – po­zy­ty­wi­stycz­ny nurt fi­lo­zo­ficz­ny z prze­ło­mu XIX i XX wieku. Jego naj­waż­niej­szy­mi przed­sta­wi­cie­la­mi byli Ernst Mach i Ri­chard Ave­na­rius.

Wikipedia


empiriokrytyczny

→ em­pi­rio­kry­ty­cyzm


SJP.pl

Patrz:

empiriokrytycyzm

empiriokrytyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. zwo­len­nik em­pi­rio­kry­ty­cyz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empiriokrytycyzm mrz.

Wiktionary


empirowy

przy­miot­nik od: em­pi­re


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szt. w stylu em­pi­re

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empire m., empiry nmos.

Wiktionary


empiry

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) rzem. meble w stylu em­pi­re

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empire

 przym. empirowy

Wiktionary


empirycy

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: szko­ła me­dycz­na za­ło­żo­na w III wieku p.n.e. przez Fi­li­no­sa z Kos, w któ­rej le­ka­rze opie­ra­li się na doś­wiad­cze­niu


SJP.pl


empiryczka

→ em­pi­ryk


SJP.pl

Patrz:

empiryk

empirycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) po­przez doś­wiad­cze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empiria ż., empiryk mos., empiryzm mrz.

 przym. empiryczny

Wiktionary


empiryczność

opie­ra­nie się na doś­wiad­cze­niach


SJP.pl


empiryczny

opar­ty na doś­wiad­cze­niu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. poz­na­ny w doś­wiad­cze­niu, opar­ty na nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­cjo­na­li­ści przyj­mu­ją tylko te spoś­ród ele­men­tów wie­dzy i wie­rzeń, które dają się uza­sad­nić na pod­sta­wie czy­sto lo­gicz­ne­go my­śle­nia oraz em­pi­rycz­ne­go poz­na­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃mpʲiˈrɨt͡ʃnɨ, AS: ẽmpʹiryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empiryk mos., empiryzm mrz., empiria ż.

 przym. empirystyczny

 przysł. empirycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doświadczalny

Wiktionary


empiryk

1. czło­wiek opie­ra­ją­cy się bar­dziej na doś­wiad­cze­niu niż ro­zu­mo­wa­niu; prak­tyk;
2. w fi­lo­zo­fii: zwo­len­nik em­pi­ryz­mu, kie­run­ku uz­na­ją­ce­go doś­wiad­cze­nie jako źró­dło wszel­kie­go poz­na­nia;
3. w na­u­kach przy­rod­ni­czych: osoba zaj­mu­ją­ca się doś­wiad­cze­nia­mi; doś­wiad­czal­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. prak­tyk

 (1.2) filoz. zwo­len­nik em­pi­ryz­mu w fi­lo­zo­fii

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ber­ke­ley był dru­gim z „wiel­kiej trój­ki” oś­wie­ce­nio­wych em­pi­ry­ków bry­tyj­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empiria ż., empiryczność ż., empirysta mos., empiryzm mrz.

 przym. empiryczny

 przysł. empirycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) praktyk

 (1.2) war. empirysta

Wiktionary


empirysta

zwo­len­nik po­sta­wy, która bar­dziej ufa doś­wiad­cze­niu niż te­o­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. prak­tyk; osoba, która swoją wie­dzę z ja­kiejś dzie­dzi­ny zaw­dzię­cza włas­ne­mu doś­wiad­cze­niu

 (1.2) filoz. książk. em­pi­ryk; zwo­len­nik em­pi­ryz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) I to­czył się od wie­ków spór ra­cjo­na­li­stów z em­pi­ry­sta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empiryzm mrz., empiryk mos., empiria ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) empiryk, praktyk

 (1.2) empiryk

Wiktionary


empirystka

zwo­len­nicz­ka po­sta­wy przed­kła­da­ją­cej doś­wiad­cze­nie nad te­o­rię


SJP.pl


empirystyczny

→ em­pi­ryzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zgod­ny z em­pi­ryz­mem

Wiktionary

Patrz:

empiryzm

Powiązane:

 przym. empiryczny

Wiktionary


empiryzm

1. ufa­nie bar­dziej doś­wiad­cze­niu niż ro­zu­mo­wa­niu;
2. kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny prze­ciw­staw­ny ra­cjo­na­liz­mo­wi, uz­na­ją­cy doś­wiad­cze­nie jako źró­dło wszel­kie­go poz­na­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. dok­try­na gło­szą­ca, że źró­dłem ludz­kie­go poz­na­nia są bodź­ce zmy­sło­we do­cie­ra­ją­ce ze świa­ta zew­nętrz­ne­go i wobec nich wszyst­kie idee, te­o­rie są wtór­ne;

Wiktionary

Em­pi­ryzm (od ἐμπειρία "empeiría" – „doś­wiad­cze­nie”) – kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny gło­szą­cy, że źró­dłem ludz­kie­go poz­na­nia są wy­łącz­nie lub prze­de wszyst­kim bodź­ce zmy­sło­we do­cie­ra­ją­ce do na­sze­go umy­słu ze świa­ta zew­nętrz­ne­go, na­to­miast wszel­kie idee, te­o­rie itp. są w sto­sun­ku do nich (bodź­ców zmy­sło­wych) wtór­ne. Em­pi­ryzm stoi w ostrej sprzecz­no­ści z ra­cjo­na­liz­mem fi­lo­zo­ficz­nym, który głosi, iż źró­dłem poz­na­nia są wła­śnie idee, zaś bodź­ce zmy­sło­we mają zna­cze­nie dru­go­rzęd­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ̃mˈpʲirɨsm̥, AS: ẽmpʹirysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empiryk m., empirysta m., empiria ż.

 przym. empiryczny

 przysł. empirycznie

Wiktionary


emploi

[czy­taj: ąpluA]
1. za­wo­do­wa spe­cjal­ność ak­to­ra, np. amant;
2. ro­dzaj ról, w któ­rych spe­cja­li­zu­je się aktor, np. em­ploi sce­nicz­ne, ko­me­dio­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) teatr. film. typ ról, w któ­rych spe­cja­li­zu­je się aktor

Wiktionary

Em­ploi (wym. /ãplua/, z franc. "em­ploi –" "po­sa­da, za­trud­nie­nie") – ro­dzaj roli, w ja­kiej spe­cja­li­zu­je się aktor lub do ja­kiej po­sia­da pre­dy­spo­zy­cje fi­zycz­ne (wiek, typ urody, wy­gląd) bądź oso­bo­we (pre­zen­cja, styl gry, siła wy­ra­zu). W na­jo­gól­niej­szym po­dzia­le wy­róż­nia się em­ploi ko­micz­ne i tra­gicz­ne, jed­nak roz­ma­i­tość em­ploi unie­moż­li­wia ich do­kład­ne wy­li­cze­nie czy kla­sy­fi­ka­cję.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chi­chot­li­wa dzie­cin­ność i praw­dzi­wa na­iw­ność bo­ha­ter­ki jakoś mi nie pa­su­je do jej em­ploi wścib­skiej i re­zo­lut­nej ko­bit­ki.

Wiktionary


empoli

mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

Em­po­li – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie To­ska­nia, w pro­win­cji Flo­ren­cja.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 44 012 osób, 709,9 os./km².

Wikipedia


empora

ro­dzaj ga­le­rii lub try­bu­ny, wspar­tej na ko­lum­nach, głów­nie w ko­ścio­łach, ma­ją­cej na celu po­więk­sze­nie po­wierzch­ni lub wy­dzie­le­nie prze­strze­ni dla okre­ślo­nej grupy osób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. ga­le­ria nad przed­sion­kiem lub nawą ko­ścio­ła;

Wiktionary

Em­po­ra (niem. "Em­po­re"), chór mu­zycz­ny – ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny wy­stę­pu­ją­cy naj­czę­ściej w ko­ście­le w po­sta­ci odręb­nej kon­dy­gna­cji o cha­rak­te­rze an­tre­so­li, zaz­wy­czaj usy­tu­o­wa­nej nad kruch­tą lub nad­wie­szo­nej nad głów­nym wej­ściem do świą­ty­ni.

Em­po­ra jest ga­le­rią wspar­tą na ko­lum­nach lub fi­la­rach, ot­war­tą do wnę­trza ko­ścio­ła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W bu­dow­nict­wie świec­kim bu­do­wa­no em­po­ry w sa­lach zam­ko­wych dla chóru i ka­pe­li.

 (1.1) Prze­strzeń pod em­po­rą na­zy­wa się pod­chó­rzem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pseudoempora ż.

 przym. emporowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) galeria, trybuna

Wiktionary


emporium

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji i w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: część hand­lo­wa mia­sta, zwy­kle zwią­za­na z por­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. miej­sce hand­lo­we o dużym zna­cze­niu, cen­tral­ny oś­ro­dek roz­le­głe­go hand­lu z sze­ro­kim asor­ty­men­tem, np. duży dom to­wa­ro­wy lub mia­sto bę­dą­ce waż­nym oś­rod­kiem hand­lo­wym

Wiktionary

Em­po­rium (łac. "empŏrĭŭm" z gr. ἐμπόριον "em­pó­rion", od ἐμπόρια – to­wa­ry) – w sta­ro­żyt­no­ści plac miej­ski, na któ­rym skła­do­wa­no i pro­wa­dzo­no han­del to­wa­ra­mi za­mor­ski­mi, zaz­wy­czaj po­ło­żo­ny w po­bli­żu portu. Grecy na­zy­wa­li tak część mia­sta wy­dzie­lo­ną dla hand­lu z ob­cy­mi. Póź­niej na ogół okre­śla­no tak hand­lo­wą część mia­sta zwią­za­ną z por­tem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obok wiel­kich em­po­riów hand­lu bał­tyc­kie­go (Truso nad Za­le­wem Wi­śla­nym), ist­nia­ła już sieć tar­gów, kształ­to­wa­ły się te­ry­to­ria wokół gro­dów i po­stę­po­wał po­dział spo­łecz­ny.

 (1.1) Ten ro­dzaj płat­no­ści, na­wią­zu­ją­cy do sy­ste­mu arab­skie­go, funk­cjo­no­wał we wszyst­kich em­po­riach skan­dy­naw­skich nad Bał­ty­kiem, szcze­gól­nie po­pu­lar­ny był w Truso i Mo­ho­wo­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃mˈpɔrʲjũm, AS: ẽmporʹi ̯ũm

Wiktionary


emporowy

przy­miot­nik od: em­po­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do em­po­ry, ma­ją­cy zwią­zek z em­po­rą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. empora ż.

Wiktionary


ems

1. mia­sto w Niem­czech;
2. Bad Ems - mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ems – rzeka, do­pływ Dol­lart
  • Ems – rzeka, do­pływ Eder
  • Bad Ems – mia­sto w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, w po­wie­cie Rhein-Lahn
  • Ems – dawna nazwa gminy Domat/Ems
  • ems – w ge­o­lo­gii naj­młod­szy wiek epoki de­wo­nu wczes­ne­go lub naj­wyż­sze pię­tro de­wo­nu dol­ne­go
  • Domat/Ems
  • EMS
  • Erms

Wikipedia


emski

→ Ems (mia­sto, rzeka)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z nie­miec­kim mia­stem Bad Ems (daw­niej Ems)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃msʲci, AS: ẽmsʹḱi

Wiktionary


emskie

po­tocz­nie: pa­styl­ki em­skie


SJP.pl


emszer

dawny ro­dzaj szam­ba; stud­nia em­sze­row­ska, stud­nia Im­hof­fa


SJP.pl


emszerowski

zwią­za­ny z em­sze­rem - daw­nym ro­dza­jem szam­ba


SJP.pl


emu

1. ro­dzi­na pta­ków z rzędu ka­zu­a­ro­wych;
2. ga­tu­nek nie­lot­ne­go ptaka z ro­dzi­ny emu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub ni­ja­ki

 (1.1) ornit. syst. po­dro­dzi­na pta­ków nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dro­ma­ii­dae|ref=tak. z rzędu ka­zu­a­ro­wych;

 (1.2) ornit. syst. ga­tu­nek du­że­go ptaka au­stra­lij­skie­go, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dro­ma­ius no­va­e­hol­lan­diae|ref=tak.;

 (1.3) ornit. ptak z ga­tun­ku emu (1.2), je­dy­ny ży­ją­cy przed­sta­wi­ciel po­dro­dzi­ny emu (1.1)

Wiktionary

Emu (Dro­ma­ii­nae) – mo­no­ty­po­wa po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny ka­zu­a­ro­wa­tych (Ca­su­a­rii­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃mu, AS: ẽmu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) emu zwyczajne

Wiktionary


emulacja

1. in­for­ma­ty­ka: zdol­ność wy­ko­ny­wa­nia po­le­ceń prze­wi­dzia­nych dla in­ne­go urzą­dze­nia;
2. prze­sta­rza­łe: ry­wa­li­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. pro­gra­mo­wa sy­mu­la­cja dzia­ła­nia ja­kie­goś sprzę­tu lub opro­gra­mo­wa­nia

 (1.2) daw. współ­za­wod­nict­wo, ry­wa­li­za­cja

Wiktionary

Emu­la­cja (ang. "emu­la­tion") – pro­gra­mo­wa re­pro­duk­cja dzia­ła­nia okre­ślo­ne­go opro­gra­mo­wa­nia lub plat­for­my sprzę­to­wej przez inny sy­stem lub na sprzę­cie in­ne­go typu. Pro­ces ten do­ko­ny­wa­ny jest za po­mo­cą spe­cjal­ne­go pro­gra­mu na­zy­wa­ne­go emu­la­to­rem.

Emu­la­cja może od­by­wać się na róż­nych po­zio­mach ab­strak­cji, w tym na po­zio­mie ukła­dów cy­fro­wych, lo­gicz­ne­go funk­cjo­no­wa­nia urzą­dzeń lub ca­łe­go sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dzi­wi­li­śmy się wiel­ce, bo wia­do­ma rzecz, w ja­kiej emu­la­cji i nie­przy­jaź­ni pan het­man polny żyje z na­szym księ­ciem.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. emulować

 rzecz. emulator mrz.

Wiktionary


emulacyjny

→ emu­la­cja


SJP.pl

Patrz:

emulacja

emulator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy na­śla­du­ją­cy dzia­ła­nie sy­ste­mu kom­pu­te­ro­we­go lub in­ne­go pro­gra­mu;

Wiktionary

Emu­la­tor – pro­gram kom­pu­te­ro­wy (cza­sem wraz z ko­niecz­nym sprzę­tem), który uru­cho­mio­ny w danym sy­ste­mie kom­pu­te­ro­wym emu­lu­je funk­cje in­ne­go sy­ste­mu kom­pu­te­ro­we­go. Pier­wszy sy­stem na­zy­wa­ny jest go­spo­da­rzem ( host), a drugi go­ściem (ang. "guest"). Mó­wi­my, że drugi sy­stem jest emu­lo­wa­ny przez pier­wszy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­le­ży pa­mię­tać, że w prze­ci­wień­stwie do emu­la­to­ra praw­dzi­we urzą­dze­nia nie udo­stęp­nia­ją zbyt dużej licz­by ko­do­wań.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃muˈlatɔr, AS: ẽmulator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emulacja ż.

 czas. emulować ndk.

Wiktionary


emule

pro­gram typu p2p do ko­pio­wa­nia pli­ków mię­dzy użyt­kow­ni­ka­mi in­ter­ne­tu


SJP.pl

eMule – pro­gram w ar­chi­tek­tu­rze peer-to-peer, który dzia­ła w opar­ciu o dwie sieci ko­mu­ni­ka­cyj­ne: eDonkey i Kad. Sta­no­wi al­ter­na­ty­wę dla ory­gi­nal­ne­go klien­ta sieci eDonkey2000.

eMule jest opro­gra­mo­wa­niem typu ot­war­te­go opro­gra­mo­wa­nia na Po­wszech­nej Li­cen­cji Pu­blicz­nej GNU. Dzia­ła pod sy­ste­mem Mi­cro­soft Win­dows, ale jego kod źró­dło­wy jest do­stęp­ny rów­nież pod Li­nuk­sa (jako mod xMule). Ist­nie­je rów­nież jego wie­lo­plat­for­mo­wy od­po­wied­nik – aMule.

Wikipedia


emulgacja

pro­ces łą­cze­nia dwóch nie­mie­szal­nych sub­stan­cji, z któ­rych przy­najm­niej jedna jest cie­czą, pro­wa­dzą­cy do pow­sta­nia trwa­łej emul­sji; emul­sy­fi­ka­cja


SJP.pl


emulgacyjny

→ emul­ga­cja


SJP.pl

Patrz:

emulgacja

emulgator

1. sub­stan­cja wspo­ma­ga­ją­ca two­rze­nie się emul­sji, mie­sza­ni­ny wza­jem­nie nie­roz­pu­szczal­nych cie­czy, np. wody i oleju;
2. apa­rat do wyt­wa­rza­nia emul­sji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny umoż­li­wia­ją­cy pow­sta­nie emul­sji;

 (1.2) chem. urzą­dze­nie wyt­wa­rza­ją­ce emul­sję

Wiktionary

Emul­ga­tor – zwią­zek che­micz­ny (lub mie­sza­ni­na), który umoż­li­wia pow­sta­nie emul­sji oraz za­pew­nia jej trwa­łość. Gro­ma­dzi się na po­wierzch­ni gra­nicz­nej, pro­wa­dząc do pow­sta­nia trwa­łych mi­ce­li. Emul­ga­to­ry można po­dzie­lić na czte­ry grupy: anio­no­wo czyn­ne, ka­tio­no­wo czyn­ne, nie­jo­no­we i stałe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­zbęd­ne do pow­sta­nia i utrzy­ma­nia sta­łej kon­sy­sten­cji mar­ga­ry­ny są emul­ga­to­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emulgowanie n., emulsja ż.

 czas. emulgować ndk.

Wiktionary


emulgować

do­pro­wa­dzać do trwa­łe­go po­łą­cze­nia dwóch wza­jem­nie nie­mie­sza­ją­cych się cie­czy, np. wody i oleju


SJP.pl


emulować

1. w in­for­ma­ty­ce: na­śla­do­wać dzia­ła­nie in­ne­go sy­ste­mu kom­pu­te­ro­we­go;
2. daw­niej: współ­za­wod­ni­czyć, ry­wa­li­zo­wać


SJP.pl


emulsja

1. mie­sza­ni­ny pły­nów nie­roz­pu­szcza­ją­cych się wza­jem­nie w sobie, gdzie jeden jest roz­pro­szo­ny w dru­gim w po­sta­ci kro­pe­lek
2. za­wie­si­na sub­stan­cji świa­tło­czu­łej po­kry­wa­ją­ca kli­sze, błony i pa­pie­ry fo­to­gra­ficz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mie­sza­ni­na dwóch sub­stan­cji;

 (1.2) pot. farba emul­syj­na;

Wiktionary

Emul­sja – dwu­fa­zo­wy układ dy­sper­syj­ny dwóch nie­mie­sza­ją­cych się wza­jem­nie cie­czy, po­lar­nej i nie­po­lar­nej. Jest to układ ter­mo­dy­na­micz­nie nietr­wa­ły. Ki­ne­tycz­nie trwa­łe emul­sje można je­dy­nie otrzy­mać w obec­no­ści emul­ga­to­ra. Emul­sja jest szcze­gól­nym przy­pad­kiem ukła­du ko­lo­i­dal­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na ogół do pow­sta­nia trwa­łej emul­sji nie­zbęd­ny jest trze­ci zwią­zek che­micz­ny zwany emul­ga­to­rem.

 (1.2) Przy ma­lo­wa­niu emul­sja­mi do grun­to­wa­nia można sto­so­wać emul­sję tego sa­me­go ro­dza­ju lecz roz­cień­czo­ną wodą w od­po­wied­nim sto­sun­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈmulsʲja, AS: ẽmulsʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. emulgacja ż., emulgator m.

 przym. emulsyjny

 czas. emulgować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) farba dyspersyjna

Wiktionary


emulsor

cie­kły roz­pu­szczal­nik uży­wa­ny do czy­szcze­nia i od­tłu­szcza­nia


SJP.pl


emulsyfikacja

pro­ces łą­cze­nia dwóch nie­mie­szal­nych sub­stan­cji, z któ­rych przy­najm­niej jedna jest cie­czą, pro­wa­dzą­cy do pow­sta­nia trwa­łej emul­sji; emul­ga­cja


SJP.pl


emulsyjny

przy­miot­nik od: emul­sja


SJP.pl


emulsyna

enzym wy­stę­pu­ją­cy m.in. w mig­da­łach, roz­szcze­pia­ją­cy wią­za­nie b-gli­ko­zy­do­we


SJP.pl


emzetka

po­tocz­nie: mo­to­cykl marki MZ (Mo­tor­rad­werk Zscho­pau)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. mot. mo­to­cykl marki MZ

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No a ten na mo­to­rze bę­dzie go na­pra­wiał, grze­biąc przy sil­ni­ku. Kogo może za­in­te­re­so­wać jakiś facet grze­bią­cy przy swo­jej em­zet­ce?

Wiktionary


emów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Emów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ot­woc­kim, w gmi­nie Wią­zow­na.

Miej­sco­wość jest odręb­ną jed­nost­ką po­moc­ni­czą w gmi­nie Wią­zow­na o naz­wie Osied­le Emów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go.

Wikipedia


en

nazwa li­te­ry N


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry n / N

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) hist. rel. su­me­ryj­ski naj­wyż­szy ka­płan uz­na­wa­ny za na­miest­ni­ka boga;

Wiktionary

En – w spo­łe­czeń­stwie su­me­ryj­skim na­miest­nik boga na ziemi.

We­dług wie­rzeń me­zo­po­tam­skich lu­dzie zo­sta­li stwo­rze­ni w celu od­cią­że­nia bogów od pracy co­dzien­nej. Bo­go­wie byli wła­ści­cie­la­mi ziemi, czło­wiek je­dy­nie je dzier­ża­wił w za­mian za ofia­ry. Poś­red­ni­kiem po­mię­dzy bo­ga­mi a ludź­mi zo­stał usta­no­wio­ny en, przez któ­re­go bo­go­wie ob­da­rza­li ludzi swoją łaską, w za­mian zaś od­bie­ra­li na­leż­ną im cześć.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Ka­płan en zjada ryby i pory, ale rze­żu­cha już mu szko­dzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃n, AS: ẽn

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. enka ż., NN m.

 licz. n-ty

 (2.1)

 rzecz. ensi m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) enka

Wiktionary


en-laj

naz­wi­sko


SJP.pl


ena

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = praw. eu­ro­pej­ski nakaz aresz­to­wa­nia;

Wiktionary

Ena (jap. 恵那市 Ena-shi) – mia­sto w pre­fek­tu­rze Gifu na wy­spie Hon­siu ("Honshū"), w Ja­po­nii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W orze­cze­niu TSUE pod­kre­ślił, że na pod­sta­wie in­for­ma­cji o nie­pra­wi­dło­wo­ściach dot. są­dow­nict­wa nie można od­mó­wić wy­ko­na­nia każ­de­go ENA.

Wiktionary


enacja

wy­wo­ły­wa­ne przez wi­ru­sy pa­to­lo­gicz­ne zmia­ny na li­ściach


SJP.pl


enallage

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na uży­ciu wy­ra­zu w innej od ocze­ki­wa­nej for­mie gra­ma­tycz­nej, np. w innym przy­pad­ku, oso­bie lub licz­bie


SJP.pl

Enal­la­ge (z gr. ἐναλλαγή "enallagḗ" – "wy­mia­na, prze­mien­ność") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na uży­ciu w wy­po­wie­dzi innej formy gra­ma­tycz­nej niż ocze­ki­wa­na, a więc po­nie­kąd nie­pra­wi­dło­wej (w tym sen­sie, że na­ru­szo­na jest lo­gicz­no-gra­ma­tycz­na cią­głość wy­po­wie­dzi). Na przy­kład w Pie­śni nad Pie­śnia­mi:

Wikipedia


enamina

sub­stan­cja or­ga­nicz­na za­wie­ra­ją­ca grupę ami­no­wą umie­szczo­ną przy nie­na­sy­co­nym ato­mie węgla


SJP.pl


enaminy

grupa sub­stan­cji or­ga­nicz­nych za­wie­ra­ją­cych grupę ami­no­wą umie­szczo­ną przy nie­na­sy­co­nym ato­mie węgla


SJP.pl

Ena­mi­ny – aminy, w któ­rych grupa ami­no­wa (NR/3; R = grupa al­ki­lo­wa lub atom wo­do­ru) jest przy­łą­czo­na bez­poś­red­nio do atomu węgla po­łą­czo­ne­go pod­wój­nym wią­za­niem z innym ato­mem węgla.

Ena­mi­ny pier­wszo- (C=C-NH2) i dru­go­rzę­do­we (C=C-NRH) są z na­tu­ry nietr­wa­łe i nie można ich otrzy­mać w for­mie czy­stej, gdyż ule­ga­ją sa­mo­ist­nej re­ak­cji ta­u­to­me­ry­za­cji do od­po­wied­niej iminy:

Wikipedia


enancjo-

prze­dro­stek

 (1.1) …two­rzą­cy pier­wszy człon wy­ra­zów zwią­za­nych z prze­ciw­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) enan­cjo- + -mer – enan­cjo­mer

 (1.1) enan­cjo- + se­lek­tyw­ny – enan­cjo­se­lek­tyw­ny

Wiktionary


enancjomer

izo­mer wy­stę­pu­ją­cy w dwóch po­sta­ciach, które są nie­na­kła­dal­ny­mi na sie­bie od­bi­cia­mi lu­strza­ny­mi; izo­mer zwier­ciad­la­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. czą­stecz­ka po­sia­da­ją­ca od­po­wied­nik, któ­re­go struk­tu­ra jest lu­strza­nym od­bi­ciem jej włas­nej struk­tu­ry;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ciw­ni­cy hi­po­te­zy Wrigh­ta wska­zu­ją przy­kła­dy enan­cjo­me­rów op­tycz­nych, które cha­rak­te­ry­zu­ją się róż­nym za­pa­chem mimo jed­na­ko­we­go widma w pod­czer­wie­ni, […].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enancjomeria ż.

Wiktionary


enancjomorficzny

→ enan­cjo­mor­fizm


SJP.pl

Patrz:

enancjomorfizm

enancjosemia

prze­ciw­staw­ność zna­czeń ja­kie­goś wy­ra­zu; enan­tio­se­mia


SJP.pl


enantiosemia

prze­ciw­staw­ność zna­czeń ja­kie­goś wy­ra­zu; enan­cjo­se­mia


SJP.pl


enargit

mi­ne­rał o ukła­dzie rom­bo­wym, siar­ko­ar­se­nek mie­dzi


SJP.pl

Enar­git (gr. "enar­ges" – "oczy­wi­sty") – mi­ne­rał za­li­cza­ny do gro­ma­dy siar­ko­so­li. Jest rudą mie­dzi i ar­se­nu.

Wikipedia


enat

krew­ny w linii żeń­skiej


SJP.pl

Enat (hebr. עינת) – kibuc po­ło­żo­ny w sa­mo­rzą­dzie re­gio­nu Derom ha-Sza­ron, w Dy­stryk­cie Cen­tral­nym, w Iz­ra­e­lu.

Leży na gra­ni­cy rów­ni­ny Sza­ron i Sze­fe­li w oto­cze­niu miast Pe­tach Tikwa i Rosz ha-Ajin, ki­bu­cu Giwat ha-Sze­lo­sza, oraz mo­sza­wów Kefar Sir­kin, Nach­szo­nim i Mazor.

Wikipedia


enbu

kon­ku­ren­cja w ka­ra­te, w któ­rej para za­wod­ni­ków toczy wy­re­ży­se­ro­wa­ną walkę


SJP.pl


enbyfobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. wro­gość lub nie­chęć skie­ro­wa­na wobec osób nie­bi­nar­nych płcio­wo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) monoseksizm, binaryzm, wymazywanie niebinarności

Wiktionary


ence-pence

wy­li­czan­ka


SJP.pl


encefabol

nazwa hand­lo­wa leku no­o­tro­po­we­go wzmac­nia­ją­ce­go funk­cje mózgu, za­wie­ra­ją­ce­go py­ri­ti­nol; Ener­bol


SJP.pl


encefalizacja

ewo­lu­cyj­ny pro­ces pro­wa­dzą­cy do przej­mo­wa­nia funk­cji niż­szych oś­rod­ków ner­wo­wych przez mózg; ce­re­bry­za­cja, ce­re­bra­li­za­cja


SJP.pl

En­ce­fa­li­za­cja (gr. "enképhalos" – mózg), ce­re­bra­li­za­cja, ce­re­bry­za­cja (łac. "ce­re­brum" – mózg) – ewo­lu­cyj­ny pro­ces, który pro­wa­dzi do przej­mo­wa­nia funk­cji niż­szych oś­rod­ków ner­wo­wych przez oś­rod­ki wyż­sze. Po­le­ga na kon­cen­tra­cji ne­u­ro­nów w przed­niej, gło­wo­wej czę­ści ciała zwie­rzę­cia i jest zwią­za­ny z wyksz­tał­ce­niem się głowy (ce­fa­li­za­cja) i pow­sta­niem mózgu. W an­tro­po­lo­gii zna­cze­nie ter­mi­nu ce­re­bry­za­cja za­wę­ża­ne jest do ewo­lu­cyj­ne­go wzro­stu roz­mia­rów mózgu u na­czel­nych.

Wikipedia


encefalograf

urzą­dze­nie rent­ge­now­skie do obra­zo­wa­nia mózgu


SJP.pl


encefalografia

ba­da­nie ra­dio­lo­gicz­ne móz­go­wia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ogól­na nazwa kilku róż­nych metod ba­da­nia mózgu;

 (1.2) med. ba­da­nie me­to­dą en­ce­fa­lo­gra­fii (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elek­tro­en­ce­fa­lo­gra­fia – me­to­da dia­gno­stycz­na słu­żą­ca do ba­da­nia bio­e­lek­trycz­nej czyn­no­ści mózgu.
  • Re­o­en­ce­fa­lo­gra­fia
  • Ma­gne­to­en­ce­fa­lo­gra­fia – tech­ni­ka obra­zo­wa­nia elek­trycz­nej czyn­no­ści mózgu za po­mo­cą re­je­stra­cji pola ma­gne­tycz­ne­go wyt­wo­rzo­ne­go przez mózg.
  • He­mo­en­ce­fa­lo­gra­fia – mie­rzy tem­pe­ra­tu­rę głowy za po­mo­cą ter­mo­me­tru na pod­czer­wień umie­szczo­ne­go na gło­wie lub wy­ko­rzy­stu­je zmia­ny spek­trum pod­czer­wie­ni ge­ne­ro­wa­nej przez prze­pły­wa­ją­ca krew.
  • Pne­u­mo­en­ce­fa­lo­gra­fia – za­bieg dia­gno­stycz­ny oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go, po­le­ga­ją­cy na za­stą­pie­niu czę­ści płynu móz­go­wo-rdze­nio­we­go po­wie­trzem, tle­nem albo helem wpro­wa­dzo­nym przez na­kłu­cie do ka­na­łu...

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. encefalograf mrz.

 przym. encefalograficzny

 przysł. encefalograficznie

Wiktionary


encefalograficzny

→ en­ce­fa­lo­gra­fia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z en­ce­fa­lo­gra­fią, do­ty­czą­cy en­ce­fa­lo­gra­fii

Wiktionary

Patrz:

encefalografia

Powiązane:

 rzecz. encefalografia ż.

Wiktionary


encefalogram

ra­dio­lo­gicz­ny obraz móz­go­wia


SJP.pl


encefalomalacja

mart­wi­ca w okre­ślo­nym ob­sza­rze mózgu; roz­mię­ka­nie mózgu


SJP.pl


encefalon

naj­waż­niej­sza część cen­tral­ne­go ukła­du ner­wo­we­go; mózg


SJP.pl


encefalopata

osoba cier­pią­ca na en­ce­fa­lo­pa­tię


SJP.pl


encefalopatia

ogól­ne okre­śle­nie roż­ne­go ro­dza­ju usz­ko­dzeń mózgu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. ogól­ne okre­śle­nie usz­ko­dze­nia mózgu przez czyn­ni­ki róż­ne­go po­cho­dze­nia;

Wiktionary

En­ce­fa­lo­pa­tia (gr. "en­kep­ha­li­kos" – móz­go­wy; gr. "pat­hos" cho­ro­ba, cier­pie­nie, od­czu­wa­nie) – ogól­ne okre­śle­nie usz­ko­dze­nia móz­go­wia przez czyn­ni­ki róż­ne­go po­cho­dze­nia. Usz­ko­dze­nia móz­go­wia czło­wie­ka pro­wa­dzą do róż­ne­go ro­dza­ju za­bu­rzeń za­cho­wa­nia, zwa­nych cha­rak­te­ro­pa­tia­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do za­ra­że­nia do­cho­dzi praw­do­po­dob­nie po zje­dze­niu mięsa krów cier­pią­cych na en­ce­fa­lo­pa­tię gąb­cza­stą.

 (1.1) Naj­wię­cej trud­no­ści dia­gno­stycz­nych spra­wia mi­ni­mal­na en­ce­fa­lo­pa­tia wą­tro­bo­wa (uta­jo­na), gdyż wtedy ob­ser­wu­je­my brak ob­ja­wów ne­u­ro­lo­gicz­nych.

Wiktionary


encefalopatyczny

→ en­ce­fa­lo­pa­tia


SJP.pl

Patrz:

encefalopatia

enceladus

ósmy we­dług od­le­gło­ści od pla­ne­ty księ­życ Sa­tur­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) astr. jeden z księ­ży­ców Sa­tur­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • En­ce­la­dus – księ­życ Sa­tur­na
  • En­ce­la­dus (En­ke­la­dos) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jeden z gi­gan­tów
  • En­ce­la­dus (En­ke­la­dos) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Aj­gyp­to­sa, mąż jed­nej z Da­na­id
  • USS „En­ce­la­dus” (AK-80) – okręt za­o­pa­trze­nio­wy US Navy
  • Cha­e­to­don en­ce­la­dus (pen­set­nik dwu­o­ki, Chel­mon ro­stra­tus) – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny che­to­ni­ko­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sonda wy­ko­na­ła zdję­cia En­ce­la­du­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nt͡sɛˈladus, AS: ẽnceladus

Wiktionary


enchilada

[czy­taj: en­czi­ja­da lub en­czil­ja­da] tor­til­la z ostro przy­pra­wio­nym mię­sem, po­da­wa­na z sosem po­mi­do­ro­wym przy­pra­wio­nym chile; en­chil­la­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. tra­dy­cyj­ne danie mek­sy­kań­skie z ku­ku­ry­dzia­nej tor­til­li na­dzia­nej mięs­nym lub jar­skim far­szem, pod­pie­czo­nej i ser­wo­wa­nej z sosem;

Wiktionary


enchillada

[czy­taj: en­czi­ja­da lub en­czil­ja­da] tor­til­la z ostro przy­pra­wio­nym mię­sem, po­da­wa­na z sosem po­mi­do­ro­wym przy­pra­wio­nym chile; en­chi­la­da


SJP.pl


enchirydion

daw­niej: książ­ka po­dręcz­na, zwię­zły po­dręcz­nik, kom­pen­dium


SJP.pl


encja

odręb­na jed­nost­ka za­war­to­ści roz­poz­na­wa­na za po­mo­cą nazwy; byt


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • encja – pod­sta­wo­wy obiekt struk­tu­ry da­nych w re­la­cyj­nych mo­de­lach ba­zo­da­no­wych,
  • encja – część lub ca­łość do­ku­men­tu SGML pod po­sta­cią nazwy,
  • encja – ko­do­wa­na sek­wen­cja zna­ków re­pre­zen­tu­ją­ca kon­kret­ny sym­bol gra­ficz­ny w stan­dar­dzie SGML,
  • encja – po­je­dyn­czy, uni­kal­ny wierz­cho­łek w gra­fie wie­dzy.

Wikipedia


encke

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jo­hann Franz Encke – nie­miec­ki astro­nom
  • Encke – ka­ra­ter na Księ­ży­cu
  • 2P/Encke – ko­me­ta okre­so­wa
  • (9134) Encke – pla­ne­to­i­da pasa głów­ne­go
  • Przer­wa Enc­ke­go – szcze­li­na w pier­ście­niach Sa­tur­na

Wikipedia


encoder

[czy­taj: en­ko­der] w in­for­ma­ty­ce: urzą­dze­nie lub pro­gram do ko­do­wa­nia da­nych kom­pu­te­ro­wych; koder, kodek


SJP.pl


encomienda

[czy­taj: en­ko­mien­da] przy­mu­so­wa praca, do któ­rej byli zmu­sza­ni In­dia­nie na te­re­nach znaj­du­ją­cych się pod kon­tro­lą konk­wi­sta­do­rów


SJP.pl

En­co­mien­da (hiszp. en­co­men­dar: "po­wie­rzać") – sy­stem nie­wol­ni­cze­go go­spo­da­ro­wa­nia i kon­tro­li nad lud­no­ścią in­diań­ską na pod­bi­tych przez Hisz­pa­nię po­sia­dło­ściach ko­lo­nial­nych w Ame­ry­ce Ła­ciń­skiej w XVI–XVIII w.

Po­le­gał na zmu­sza­niu lud­no­ści au­toch­to­nicz­nej do pracy na rzecz konk­wi­sta­do­ra lub osad­ni­ka z Hisz­pa­nii.

Wikipedia


encortolon

[czy­taj: en­kor­to­lon] nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­za­pal­ne­go i im­mu­no­su­pre­syj­ne­go, za­wie­ra­ją­ce­go pred­ni­zon; En­cor­ton


SJP.pl


encorton

[czy­taj: en­kor­ton] nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­za­pal­ne­go i im­mu­no­su­pre­syj­ne­go, za­wie­ra­ją­ce­go pred­ni­zon; En­cor­to­lon


SJP.pl


encyjny

→ encja


SJP.pl

Patrz:

encja

encykl.

skrót od: en­cy­klo­pe­dia, en­cy­klo­pe­dycz­ny


SJP.pl


encykliczny

→ en­cy­kli­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z en­cy­kli­ką, do­ty­czą­cy en­cy­kli­ki

Wiktionary

Patrz:

encyklika

Powiązane:

 rzecz. encyklika ż.

Wiktionary


encyklika

orę­dzie, pismo na­pi­sa­ne przez pa­pie­ża do wier­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ofi­cjal­ny pa­pie­ski do­ku­ment dok­try­nal­ny w for­mie orę­dzia skie­ro­wa­ny do bi­sku­pów i wier­nych;

Wiktionary

En­cy­kli­ka (gr. ἐγκύκλιος, "en­ky­klios" – okól­nik, pismo wę­dru­ją­ce) – orę­dzie, pismo na­pi­sa­ne przez pa­pie­ża, skie­ro­wa­ne do bi­sku­pów i do wier­nych. Te­ma­ty po­ru­sza­ne w en­cy­kli­kach od­no­szą się do spraw dok­try­nal­nych i or­ga­ni­za­cyj­nych o cha­rak­te­rze ogól­no­ko­ściel­nym. Za pier­wszą en­cy­kli­kę, w no­wo­żyt­nym ro­zu­mie­niu, na­le­ży uznać "Ubi pri­mum" Be­ne­dyk­ta XIV z 3 grud­nia 1740 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­ma­ty po­ru­sza­ne w en­cy­kli­kach od­no­szą się do spraw dok­try­nal­nych i or­ga­ni­za­cyj­nych o cha­rak­te­rze ogól­no­ko­ściel­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈt͡sɨklʲika, AS: ẽncyklʹika

Wiktionary

Powiązane:

 przym. encykliczny

Wiktionary


encyklopedia

wy­daw­nict­wo na­u­ko­we za­wie­ra­ją­ce zbiór wia­do­mo­ści ze wszyst­kich dzie­dzin wie­dzy lub jed­nej dzie­dzi­ny, w ukła­dzie al­fa­be­tycz­nym lub rze­czo­wym, w wer­sji książ­ko­wej lub elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­ło opi­su­ją­ce ogół wie­dzy, upo­rząd­ko­wa­ne w for­mie haseł;

Wiktionary

En­cy­klo­pe­dia (łac. "en­cyc­lo­pa­e­dia" z ἐνκύκλιos, "enkýklios" „two­rzą­cy krąg” + παιδεία, "paideía" „wyksz­tał­ce­nie”) – kom­pen­dium wie­dzy za­pi­sa­ne w for­mie zbio­ru ar­ty­ku­łów ha­sło­wych, zło­żo­nych z haseł (słów klu­czo­wych) i tek­stów je ob­ja­śnia­ją­cych (za­wie­ra­ją­cych in­for­ma­cje do­ty­czą­ce tych haseł). Hasła są uło­żo­ne w pew­nym lo­gicz­nym po­rząd­ku, zaz­wy­czaj al­fa­be­tycz­nym, dzię­ki czemu moż­li­we jest szyb­kie od­na­le­zie­nie po­szu­ki­wa­nych in­for­ma­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­da­niem do­mo­wym bę­dzie wy­pra­co­wa­nie o hi­sto­rii Is­lan­dii opar­te na wia­do­mo­ściach z en­cy­klo­pe­dii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nt͡sɨklɔˈpɛdʲja, AS: ẽncyklopedʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. encyklopedysta m., encyklopedystka ż., encyklopedyzm m., encyklopedyczność ż.

 przym. encyklopedyczny

Wiktionary


encyklopedyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: en­cy­klo­pe­dycz­nie


SJP.pl


encyklopedyczność

→ en­cy­klo­pe­dycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co en­cy­klo­pe­dycz­ne

Wiktionary

Patrz:

encyklopedyczny

Powiązane:

 przym. encyklopedyczny

 rzecz. encyklopedia ż., encyklopedysta mos.

Wiktionary


encyklopedyczny

1. od­no­szą­cy się do en­cy­klo­pe­dii, ma­ją­cy cechy en­cy­klo­pe­dii;
2. obej­mu­ją­cy wie­dzę z wielu dzie­dzin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z en­cy­klo­pe­dią, do­ty­czą­cy en­cy­klo­pe­dii

 (1.2) slang. w Wi­ki­pe­dii: taki, który na­da­je się do en­cy­klo­pe­dii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W rze­czy­wi­sto­ści z lek­sy­ko­gra­ficz­ne­go punk­tu wi­dze­nia zu­peł­nie nie ma zna­cze­nia, czy np. pro­fe­sjo­nal­na wy­kład­nia lub de­fi­ni­cja jest se­man­tycz­na, en­cy­klo­pe­dycz­na, czy za­rów­no taka i taka, oraz gdzie i jak prze­bie­ga w takim razie gra­ni­ca mię­dzy tą dwój­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nt͡sɨklɔpɛˈdɨt͡ʃnɨ, AS: ẽncyklopedyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. encyklopedia ż., encyklopedysta m., encyklopedystka ż., encyklopedyzm m., encyklopedyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) slang. ency

Wiktionary


encyklopedyjka

zdrob­nie­nie od: en­cy­klo­pe­dia


SJP.pl


encyklopedysta

1. czło­nek grupy współt­wór­ców Wiel­kiej en­cy­klo­pe­dii fran­cu­skiej;
2. czło­wiek ma­ją­cy wie­dzę z wielu róż­nych dzie­dzin; eru­dy­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek grupy twór­ców Wiel­kiej En­cy­klo­pe­dii Fran­cu­skiej;

 (1.2) przen. czło­wiek in­te­li­gent­ny, ma­ją­cy wie­dzę z wielu róż­nych dzie­dzin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nt͡sɨklɔpɛˈdɨsta, AS: ẽncyklopedysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. encyklopedia ż., encyklopedyzm mrz., encyklopedyczność ż.

:: fż. encyklopedystka ż.

 przym. encyklopedyczny

 przysł. encyklopedycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chodząca encyklopedia, erudyta, człowiek renesansu

Wiktionary


encyklopedystka

→ en­cy­klo­pe­dy­sta


SJP.pl

Patrz:

encyklopedysta

encyklopedyzm

1. en­cy­klo­pe­dycz­na wie­dza; wszech­stron­ność; en­cy­klo­pe­dycz­ność;
2. kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­no-po­li­tycz­ny stwo­rzo­ny przez en­cy­klo­pe­dy­stów fran­cu­skich w dru­giej po­ło­wie XVIII wieku


SJP.pl


encyklopedyści

grupa uczo­nych i my­śli­cie­li epoki Oś­wie­ce­nia, któ­rzy do­pro­wa­dzi­li do pow­sta­nia Wiel­kiej en­cy­klo­pe­dii fran­cu­skiej


SJP.pl

En­cy­klo­pe­dy­ści – grupa fran­cu­skich fi­lo­zo­fów, na­u­kow­ców i li­te­ra­tów, twór­ców "Wiel­kiej en­cy­klo­pe­dii fran­cu­skiej".

Ut­wo­rze­nie tej en­cy­klo­pe­dii było jed­nym z naj­więk­szych przed­sięw­zięć epoki oś­wie­ce­nia i wy­ra­zem oś­wie­ce­nio­we­go świa­to­po­glą­du. Uważa się, że en­cy­klo­pe­dy­ści przy­go­to­wa­li po­dło­że in­te­lek­tu­al­ne dla re­wo­lu­cji fran­cu­skiej.

Wikipedia


end

1. kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ro­wej po­wo­du­ją­cy prze­nie­sie­nie kur­so­ra na ko­niec linii; End;
2. część roz­gryw­ki w cur­lin­gu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • End (album)
  • End (kla­wisz)
  • The End

Wikipedia


endecha

czte­ro­wer­so­wa stro­fa spo­jo­na pa­rzy­sty­mi ry­ma­mi


SJP.pl


endecja

par­tia na­ro­do­wo-de­mo­kra­tycz­na; po­tocz­nie: na­ro­do­wa de­mo­kra­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. polit. Na­ro­do­wa De­mo­kra­cja, pol­ski ruch po­li­tycz­ny o ide­o­lo­gii na­cjo­na­li­stycz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endek mos., endeczka ż., ND n., endeckość ż.

 przym. endecki, endekoidalny

 przysł. endecko

Wiktionary


endecki

zwią­za­ny z en­de­cją, en­de­ka­mi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z en­de­cją, do­ty­czą­cy en­de­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rodem z Kra­ko­wa, a wła­ści­wie z Tar­no­wa, z en­dec­kiej ro­dzi­ny, bo oj­ciec był człon­kiem Stron­nict­wa Na­ro­do­we­go, brat Mło­dzie­ży Wszech­pol­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endecja ż., ND n., endek m., endeczka ż., endeckość ż., neoendecja ż.

 przym. endekoidalny, proendecki, antyendecki, neoendecki

 przysł. endecko

Wiktionary


endeckość

→ en­dec­ki


SJP.pl

Patrz:

endecki

endeczka

zwo­len­nicz­ka en­de­cji; na­ro­do­wa de­mo­krat­ka


SJP.pl


endek

po­tocz­nie: czło­nek en­de­cji; na­ro­do­wy de­mo­kra­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. po­li­tyk lub zwo­len­nik par­tii Na­ro­do­wa De­mo­kra­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od prze­wro­tu ma­jo­we­go en­de­cy tra­ci­li na zna­cze­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃ndɛk, AS: ẽndek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endecja ż., ND n., endeckość ż.

:: fż. endeczka ż.

 przym. endecki, endekoidalny, proendecki, antyendecki

 przysł. endecko

 skr. ND

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) narodowiec

Wiktionary


endekoidalny

ma­ją­cy cechy pra­wi­co­we­go stron­nict­wa po­li­tycz­ne­go gło­szą­ce­go idee pol­skie­go na­cjo­na­liz­mu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który ma cechy en­de­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) En­de­ko­i­dal­ny an­ty­se­mi­tyzm ma w Pol­sce ogrom­ny ko­rzeń, jest z sie­bie bar­dzo za­do­wo­lo­ny, uważa, że jest solą tej ziemi, je­dy­nym praw­dzi­wym pa­trio­tyz­mem (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endecja ż., ND n., endek m., endeczka ż., endeckość ż.

 przym. endecki

 przysł. endecko

 skr. ND

Wiktionary


endel

ścieg zyg­za­ko­wy wy­ko­na­ny na do­mo­wej ma­szy­nie


SJP.pl


endemia

stałe wy­stę­po­wa­nie ja­kiejś cho­ro­by na danym te­re­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stałe wy­stę­po­wa­nie pew­nej cho­ro­by na okre­ślo­nym te­re­nie;

Wiktionary

En­de­mia – ter­min epi­de­mio­lo­gicz­ny okre­śla­ją­cy stałe wy­stę­po­wa­nie za­cho­ro­wań na okre­ślo­ną cho­ro­bę (np. cho­ro­bę za­kaź­ną) na danym ob­sza­rze w licz­bie utrzy­mu­ją­cej się przez wiele lat na po­dob­nym po­zio­mie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­ni­ki badań epi­de­mio­lo­gicz­nych prze­pro­wa­dza­nych w Pol­sce wy­ka­za­ły, że na całym ob­sza­rze kraju wy­stę­pu­je en­de­mia wola tar­czy­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈdɛ̃mʲja, AS: ẽndẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endemit m., endemizm m.

 przym. endemiczny

 przysł. endemicznie

Wiktionary


endemicznie

przy­słó­wek

 (1.1) biol. ekol. na spo­sób en­de­micz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­stę­pu­ją­ca en­de­micz­nie w Kar­pa­tach dar­niów­ka ta­trzań­ska jest nie­wiel­kich roz­mia­rów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. endemiczny

 rzecz. endemit mzw., endemia ż.

Wiktionary


endemiczność

wy­stę­po­wa­nie tylko na danym te­re­nie


SJP.pl


endemiczny

1. wy­stę­pu­ją­cy wy­łącz­nie na danym ob­sza­rze;
2. uwa­ża­ny za po­wszech­nie spo­ty­ka­ny na ja­kimś te­re­nie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­stę­pu­ją­cy tylko na okre­ślo­nym ob­sza­rze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Do­mi­ni­ce żyje kilka ga­tun­ków en­de­micz­nych pta­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endemia ż., endemit mrz., endemizm mrz.

 przysł. endemicznie

Wiktionary


endemit

ro­śli­na lub zwie­rzę za­miesz­ku­ją­ce ogra­ni­czo­ny ob­szar ge­o­gra­ficz­ny, spe­cy­ficz­ny dla tego ga­tun­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) bot. zool. tak­son wy­stę­pu­ją­cy tylko na danym ob­sza­rze;

Wiktionary

En­de­mit – tak­son (prze­waż­nie ro­dzi­na i niż­szy) uni­ka­to­wy dla da­ne­go miej­sca albo re­gio­nu, wy­stę­pu­ją­cy na ogra­ni­czo­nym ob­sza­rze, nie­stwier­dza­ny poza nim na­tu­ral­nie. W za­leż­no­ści od przyj­mo­wa­ne­go kry­te­rium en­de­mi­tem może być tak­son o za­się­gu mniej­szym od okre­ślo­nej po­wierzch­ni (np. 10 tys. km²) lub tak­son, któ­re­go za­sięg za­war­ty jest w gra­ni­cach okre­ślo­ne­go ob­sza­ru ge­o­gra­ficz­ne­go lub typu sied­li­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do ta­trzań­skich en­de­mi­tów za­li­cza się przy­miot­no wę­gier­skie i ostróż­kę ta­trzań­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endemia ż., endemiczność ż., endemizm m.

 przym. endemiczny

 przysł. endemicznie

Wiktionary


endemizm

w bio­lo­gii: wy­stę­po­wa­nie ro­ślin lub zwie­rząt wy­łącz­nie na okre­ślo­nym te­re­nie


SJP.pl


enderbit

ro­dzaj skały me­ta­mor­ficz­nej lub mag­mo­wej zło­żo­nej głów­nie z kwar­cu; czar­no­kit


SJP.pl


endermologia

za­bieg me­dy­cy­ny este­tycz­nej wy­ko­rzy­stu­ją­cy masaż pod­ci­śnie­nio­wy


SJP.pl


endermologiczny

→ en­der­mo­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

endermologia

endlowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szy­cie i jed­no­czes­ne obrę­bia­nie tka­ni­ny ście­giem zyg­za­ko­wym; czę­sto sto­so­wa­ne przy wy­ko­ny­wa­niu żagli

Wiktionary

Powiązane:

 czas. endlować ndk.

Wiktionary


endlować

szyć, obra­bia­jąc jed­no­cze­śnie tka­ni­ny ście­giem zyg­za­ko­wym


SJP.pl


endoblast

wew­nętrz­ny li­stek za­rod­ko­wy


SJP.pl


endocarditis

[czy­taj: endokarDItis] w me­dy­cy­nie: za­pa­le­nie wew­nętrz­nej błony serca


SJP.pl


endocardium

[czy­taj: en­do­kard­jum] błona wy­ście­la­ją­ca wszyst­kie struk­tu­ry wew­nątrz serca oraz two­rzą­ca za­staw­ki serca; wsier­dzie


SJP.pl


endocytoza

En­do­cy­to­za (gr. "éndon" ‘wew­nątrz’, "kýtos" ‘ko­mór­ka’) – pro­ces po­chła­nia­nia przez ko­mór­kę ze śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go róż­nych związ­ków che­micz­nych, a także wi­ru­sów, bak­te­rii oraz in­nych ko­mó­rek (lub ich frag­men­tów), za­cho­dzą­cy po­przez wpu­kle­nie błony ko­mór­ko­wej i ut­wo­rze­nie en­do­so­mu (wa­ku­o­li en­do­cy­tar­nej). Pow­sta­ły uby­tek błony ko­mór­ko­wej re­kom­pen­so­wa­ny jest na­to­miast do­bu­do­wy­wa­niem jej frag­men­tów w pro­ce­sie eg­zo­cy­to­zy.

Wikipedia


endoderma

wew­nę­trza war­stwa list­ka za­rod­ko­we­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • en­do­der­ma (bo­ta­ni­ka)
  • en­do­der­ma (zo­o­lo­gia) – ina­czej en­to­der­ma

Wikipedia


endodermalny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy en­do­der­my

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endoderma ż.

Wiktionary


endodoncja

dział sto­ma­to­lo­gii za­cho­waw­czej le­cze­niem cho­rób miaz­gi zęba, głów­nie z za­sto­so­wa­niem le­cze­nia ka­na­ło­we­go


SJP.pl

En­do­don­cja – dział sto­ma­to­lo­gii za­cho­waw­czej zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób miaz­gi zęba oraz cho­rób tka­nek oko­ło­wierz­choł­ko­wych. Pod­sta­wo­wą me­to­dą te­ra­pe­u­tycz­ną w tej dzie­dzi­nie jest le­cze­nie ka­na­ło­we.

Wikipedia


endodonta

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie en­do­don­cji


SJP.pl


endodontka

→ en­do­don­ta


SJP.pl


endodontyczny

→ en­do­don­cja


SJP.pl

Patrz:

endodoncja

endoenergetyczny

taki, do któ­re­go prze­bie­gu ko­niecz­ne jest stałe do­pro­wa­dza­nie ener­gii


SJP.pl


endoenzym

En­do­en­zym, enzym wew­nątrz­ko­mór­ko­wy – enzym wy­ka­zu­ją­cy ak­tyw­ność w tej samej ko­mór­ce, w któ­rej zo­stał wyt­wo­rzo­ny. Ter­min ten jest uży­wa­ny głów­nie w celu odróż­nie­nia od eg­zo­en­zy­mów.

Wikipedia


endofenotyp

ro­dzaj bio­lo­gicz­ne­go mar­ke­ra sto­so­wa­ne­go w epi­de­mio­lo­gii ge­ne­tycz­nej i psy­chia­trii


SJP.pl

En­do­fe­no­typ – po­ję­cie sto­so­wa­ne w epi­de­mio­lo­gii ge­ne­tycz­nej, zwła­szcza w od­nie­sie­niu do ge­ne­ty­ki za­bu­rzeń psy­chicz­nych. En­do­fe­no­typ (fe­no­typ poś­red­ni) okre­śla kli­nicz­ny mar­ker cho­ro­by (za­bu­rze­nia). W psy­chia­trii en­do­fe­no­ty­pa­mi mogą być od­mien­no­ści ne­u­ro­fiz­jo­lo­gicz­ne, ne­u­rop­sy­cho­lo­gicz­ne, bio­che­micz­ne, en­do­kryn­ne.

Wikipedia


endofit

drob­ny mi­kro­or­ga­nizm ży­ją­cy wew­nątrz or­ga­niz­mów ro­ślin


SJP.pl

En­do­fi­ty – drob­ne mi­kro­or­ga­niz­my pa­so­żyt­ni­cze, sym­bion­tycz­ne lub ko­men­sa­licz­ne, ży­ją­ce wew­nątrz or­ga­niz­mów ro­ślin. Na­le­żą do grupy en­do­bion­tów. En­do­fi­ty dla ro­ślin zaz­wy­czaj są pa­so­ży­ta­mi po­wo­du­ją­cy­mi licz­ne cho­ro­by ro­ślin, ale niek­tó­re żyją z ro­śli­na­mi w sym­bio­zie.

Wikipedia


endogamia

zwy­czaj za­wie­ra­nia mał­żeństw z człon­ka­mi włas­nej grupy spo­łecz­nej, kasty, ple­mie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ho­dow­la­ne ko­ja­rze­nie zwie­rząt spo­krew­nio­nych przez wspól­nych przod­ków

 (1.2) etn. so­cjol. prak­ty­ka i re­gu­ła kul­tu­ro­wa na­ka­zu­ją­ca za­wie­ra­nie mał­żeństw wew­nątrz włas­nej spo­łecz­no­ści;

Wiktionary

En­do­ga­mia (etym. gr. endon – „wew­nątrz”, gameo – „za­wie­ram mał­żeń­stwo”) – kul­tu­ro­wa re­gu­ła na­ka­zu­ją­ca jed­nost­ce za­wie­ra­nie mał­żeństw (do­bie­ra­nie sobie part­ne­ra) wew­nątrz włas­nej grupy, w celu za­bez­pie­cze­nia jej przed utra­tą człon­ków, wzmoc­nie­nia izo­la­cji i utrzy­ma­nia odręb­no­ści. En­do­ga­mia wy­stę­pu­je zaz­wy­czaj w spo­łe­czeń­stwach uwar­stwio­nych, służy wzglę­dom pre­sti­żo­wym i utr­wa­la zróż­ni­co­wa­nie et­nicz­ne (ka­sto­wość).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) chów wsobny

Wiktionary


endogamiczny

→ en­do­ga­mia


SJP.pl

Patrz:

endogamia

endogeneza

pow­sta­wa­nie zja­wisk psy­chicz­nych na sku­tek bodź­ców wew­nętrz­nych, or­ga­nicz­nych oraz dzie­dzicz­no­ści


SJP.pl


endogeniczność

cecha cze­goś do­ty­czą­ce­go przy­czyn i od­dzia­ły­wań wew­nętrz­nych; en­do­gen­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha cze­goś do­ty­czą­ce­go przy­czyn i od­dzia­ły­wań z wew­nątrz

Wiktionary

En­do­ge­nicz­ność − zja­wi­sko wy­stę­pu­ją­ce w sta­ty­sty­ce i eko­no­me­trii. O pa­ra­me­trze bądź zmien­nej mówi się, że jest en­do­ge­nicz­na, jeśli za­cho­dzi ko­re­la­cja mię­dzy tym pa­ra­me­trem/tą zmien­ną a błę­dem lo­so­wym. En­do­ge­nicz­ność może być wy­ni­kiem błędu po­mia­ro­we­go, au­to­re­gre­sji, po­mi­nię­tych zmien­nych ("omit­ted va­ria­bles") lub błę­dów w wy­bo­rze próby sta­ty­stycz­nej. Ogól­nie, przy­czy­no­we sprzę­że­nie zwrot­ne mię­dzy zmien­ną ob­ja­śnia­ną a ob­ja­śnia­ją­cą mo­de­lu pro­wa­dzi do en­do­ge­nicz­no­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. endogenny

Wiktionary


endogeniczny

do­ty­czą­cy przy­czyn i od­dzia­ły­wań wew­nętrz­nych; en­do­gen­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy pro­ce­sów za­cho­dzą­cych wew­nątrz Ziemi

 (1.2) med. po­cho­dzą­cy z wnę­trza or­ga­niz­mu lub ukła­du; pow­sta­ły wew­nętrz­nie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. endogenny

Wiktionary


endogenność

cecha cze­goś do­ty­czą­ce­go przy­czyn i od­dzia­ły­wań wew­nętrz­nych; en­do­ge­nicz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha cze­goś co ma źró­dło wew­nętrz­ne

Wiktionary


endogenny

do­ty­czą­cy przy­czyn i od­dzia­ły­wań wew­nętrz­nych; en­do­ge­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. geol. med. psych. po­cho­dzą­cy z wew­nątrz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endogeneza ż., endogeniczność ż.

 przym. endogeniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) endogeniczny, wewnątrzustrojowy, wewnątrzpochodny

Wiktionary


endoikia

ro­dzaj sym­bio­zy, w któ­rej or­ga­nizm jed­ne­go ga­tun­ku żyje wew­nątrz or­ga­niz­mu in­ne­go ga­tun­ku


SJP.pl

En­do­i­kia – forma sym­bio­zy (sy­no­i­kia) mię­dzy po­pu­la­cja­mi od­mien­nych jed­no­stek sy­ste­ma­tycz­nych, po­le­ga­ją­ca na za­miesz­ki­wa­niu jed­ne­go ga­tun­ku wew­nątrz dru­gie­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się obo­pól­ny­mi ko­rzy­ścia­mi dla każ­de­go z ga­tun­ków (mu­tu­a­lizm).

Przy­kła­dem En­do­i­kii są bak­te­rie je­li­to­we w or­ga­niz­mach prze­żu­wa­czy lub wi­ciow­ce two­rzą­ce faunę je­li­to­wą ter­mi­tów.

Wikipedia


endokarp

wew­nętrz­na, cien­ka war­stwa owoc­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bot. wew­nętrz­na część owocu, pow­sta­ją­ca ze skór­ki okry­wa­ją­cej wew­nętrz­ną stro­nę owo­co­list­ka;

Wiktionary

En­do­karp – w bo­ta­ni­ce jest to wew­nętrz­na część owocu, która pow­sta­je ze skór­ki okry­wa­ją­cej wew­nętrz­ną stro­nę owo­co­list­ka. En­do­karp może być w po­sta­ci pest­ki (owoce pest­kow­ców – brzosk­wi­nia, mo­re­la, wi­śnia, śliw­ka) lub skó­rza­sty (owoc ja­bło­ni).

Wikipedia


endokrynnie

→ en­do­kryn­ny


SJP.pl

Patrz:

endokrynny

endokrynny

do­ty­czą­cy wy­dzie­la­nia wew­nętrz­ne­go hor­mo­nów w or­ga­niz­mie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z wy­dzie­la­niem wew­nętrz­nym hor­mo­nów w or­ga­niz­mie

Wiktionary


endokrynolog

osoba zaj­mu­ją­ca się en­do­kry­no­lo­gią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­wa­niem, pro­fi­lak­ty­ką i le­cze­niem cho­rób gru­czo­łów wy­dzie­la­nia wew­nętrz­ne­go

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka en­do­kry­no­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po ukoń­cze­niu 50 roku życia wi­zy­ty u en­do­kry­no­lo­ga mogą być ko­niecz­ne.

 (2.1) Córka chce zo­stać en­do­kry­no­lo­giem.

 (2.1) Pani en­do­kry­no­log prze­pi­sa­ła żonie ja­kieś hor­mo­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk, AS: ẽndokrỹnolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endokrynologia ż.

 przym. endokrynologiczny

 przysł. endokrynologicznie

Wiktionary


endokrynologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się fiz­jo­lo­gią i pa­to­lo­gią funk­cjo­no­wa­nia gru­czo­łów do­krew­ne­go wy­dzie­la­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o wy­dzie­la­niu wew­nętrz­nym, gru­czo­łach, hor­mo­nach i ich dzia­ła­niu;

 (1.2) med. dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się za­bu­rze­nia­mi funk­cji gru­czo­łów wy­dzie­la­nia wew­nętrz­ne­go

 (1.3) pot. med. kli­ni­ka, od­dział lub po­dod­dział w szpi­ta­lu, gdzie le­cze­ni są pa­cjen­ci z cho­ro­ba­mi tar­czy­cy

Wiktionary

En­do­kry­no­lo­gia – nauka o wy­dzie­la­niu wew­nętrz­nym, gru­czo­łach, hor­mo­nach i ich dzia­ła­niu. Jako dzie­dzi­na me­dy­cy­ny, zaj­mu­je się za­bu­rze­nia­mi funk­cji gru­czo­łów wy­dzie­la­nia wew­nętrz­ne­go (za­bu­rze­nia wy­dzie­la­nia hor­mo­nów), np. przy­sad­ki móz­go­wej, tar­czy­cy, nad­ner­czy, jaj­ni­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja, AS: ẽndokrỹnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endokrynolog m.

 przym. endokrynologiczny

 przysł. endokrynologicznie

Wiktionary


endokrynologiczno-ginekologiczny

zwią­za­ny z en­do­kry­no­lo­gią i gi­ne­ko­lo­gią


SJP.pl


endokrynologiczny

→ en­do­kry­no­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. biol. zwią­za­ny z en­do­kry­no­lo­gią, do­ty­czą­cy en­do­kry­no­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

endokrynologia

Powiązane:

 rzecz. endokrynologia ż., endokrynolog mos.

Wiktionary


endokrynolożka

→ en­do­kry­no­log


SJP.pl

Patrz:

endokrynolog

endokryptny

w od­nie­sie­niu do pier­wiast­ków che­micz­nych: nie two­rzą­cy włas­nych mi­ne­ra­łów; kryp­to­mor­ficz­ny, en­do­mor­ficz­ny


SJP.pl


endoksan

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­no­wot­wo­ro­we­go za­wie­ra­ją­ce­go cy­klo­fos­fa­mid


SJP.pl


endoksyna

jeden z hor­mo­nów re­gu­lu­ją­cych wy­da­la­nie sodu przez nerki


SJP.pl


endolitofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. li­to­fit wra­sta­ją­cy w szcze­li­ny we wnę­trzu skał

Wiktionary


endometrialny

→ en­do­me­trium


SJP.pl

Patrz:

endometrium

endometrioza

w me­dy­cy­nie: prze­do­sta­nie się tka­nek ślu­zów­ki ma­cicz­nej poza jamę ma­ci­cy; gru­czo­li­stość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba ko­biet po­le­ga­ją­ca na nie­pra­wi­dło­wym umiej­sco­wie­niu błony ślu­zo­wej trzo­nu ma­ci­cy;

Wiktionary

En­do­me­trio­za, gru­czo­li­stość zew­nętrz­na – obec­ność błony ślu­zo­wej ma­ci­cy (en­do­me­trium) poza jamą ma­ci­cy. Ogni­sko en­do­me­trio­zy za­wie­ra ko­mór­ki gru­czo­ło­we i zrąb en­do­me­trium. Cho­ro­ba naj­czę­ściej do­ty­czy ko­biet w wieku roz­rod­czym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ryby i mięso za­nie­czy­szczo­ne PCB (po­lych­lo­ri­na­ted bip­he­nyl). Wy­klu­cze­nie ich z diety u ko­biet z en­do­me­trio­zą jest klu­czo­we.

 (1.1) W przy­pad­ku bólu zwią­za­ne­go z en­do­me­trio­zą naj­częst­szym pier­wszym ele­men­tem te­ra­pii far­ma­ko­lo­gicz­nej są nie­ste­ro­i­do­we leki prze­ciw­za­pal­ne (NLP), a dzia­ła­nie ich po­le­ga na blo­ko­wa­niu syn­te­zy pro­sta­glan­dyn.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruczolistość macicy zewnętrzna, gruczolistość zewnętrzna

Wiktionary


endometriozo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: en­do­me­trio­za

Wiktionary


endometritis

w me­dy­cy­nie: za­pa­le­nie błony ślu­zo­wej ma­ci­cy


SJP.pl


endometrium

błona ślu­zo­wa ma­ci­cy, wy­ście­ła­ją­ca jej wnę­trze


SJP.pl

En­do­me­trium, wy­ście­li­sko – błona ślu­zo­wa ma­ci­cy ssa­ków, po­kry­ta na­błon­kiem wal­co­wa­tym. Jest wraż­li­wa na hor­mo­ny ste­ro­i­do­we, w szcze­gól­no­ści na estro­ge­ny i ge­sta­ge­ny, w związ­ku z czym zmie­nia się wraz z cy­klem mie­sięcz­nym.

U dziew­cząt przed okre­sem doj­rze­wa­nia en­do­me­trium ma gru­bość od 0,3 do 0,5 mm.

Wikipedia


endomikoryza

mi­ko­ry­za, w któ­rej strzęp­ki grzy­ba wra­sta­ją do wnę­trza ko­mó­rek mię­ki­szu kory pier­wot­nej ko­rze­nia; en­do­my­ko­ry­za, mi­ko­ry­za wew­nętrz­na


SJP.pl


endomitotyczny

→ en­do­mi­to­za


SJP.pl

Patrz:

endomitoza

endomitoza

En­do­mi­to­za – pod­wa­ja­nie licz­by chro­mo­so­mów przez re­pli­ka­cję bez po­dzia­łu tuż przed me­jo­zą. W cza­sie po­dzia­łu me­jo­tycz­ne­go pary iden­tycz­nych chro­mo­so­mów sio­strza­nych dzie­lą się odt­wa­rza­jąc ka­rio­typ ro­dzi­ciel­ski. Umoż­li­wia to uni­knię­cie pro­ble­mów zwią­za­nych z se­gre­ga­cją.

Wikipedia


endomorfia

jeden z 3 ele­men­tów okre­śla­ją­cych po­krój czło­wie­ka; prze­wa­ga en­do­mor­fii oz­na­cza niską, sze­ro­ką, za­żyw­ną syl­wet­kę


SJP.pl


endomorficzny

1. w od­nie­sie­niu do pier­wiast­ków che­micz­nych: nie two­rzą­cy włas­nych mi­ne­ra­łów; en­do­krypt­ny, kryp­to­mor­ficz­ny;
2. w od­nie­sie­niu do bu­do­wy ciała czło­wie­ka: niska, sze­ro­ka, za­żyw­na syl­wet­ka


SJP.pl


endomorfik

osoba o po­wol­nym me­ta­bo­liz­mie, ma­ją­ca skłon­no­ści do od­kła­da­nia się tłu­szczu


SJP.pl

En­do­mor­fik – typ syl­wet­ki wg ty­po­lo­gii Shel­do­na. Osoba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się cięż­ką bu­do­wą ciała, ro­zło­ży­stym i gru­bym szkie­le­tem, wol­nym me­ta­bo­liz­mem, a więc dużą masą za­rów­no mię­śnio­wą, jak i tłu­szczo­wą, z ten­den­cją do tycia. Przy­kła­dem osoby z prze­wa­gą cech en­do­mor­ficz­nych był czo­ło­wy pol­ski kul­tu­ry­sta wagi cięż­kiej Kon­rad Gaca.

Wikipedia


endomorfizm

En­do­mor­fizm – w te­o­rii ka­te­go­rii mor­fizm danej struk­tu­ry ma­te­ma­tycz­nej w sie­bie. Zbiór for­mu­la_1 wszyst­kich en­do­mor­fiz­mów struk­tu­ry for­mu­la_2 wraz z dzia­ła­niem skła­da­nia przeksz­tał­ceń jest mo­no­i­dem (tzn. pół­gru­pą z je­dyn­ką). W struk­tu­rach al­ge­bra­icz­nych en­do­mor­fiz­my są ho­mo­mor­fiz­ma­mi danej struk­tu­ry w sie­bie.

Wikipedia


endomykoryza

my­ko­ry­za, w któ­rej strzęp­ki grzy­ba wra­sta­ją do wnę­trza ko­mó­rek mię­ki­szu kory pier­wot­nej ko­rze­nia; en­do­mi­ko­ry­za, my­ko­ry­za wew­nętrz­na


SJP.pl


endon

pry­mi­tyw­ny typ mózgu u pła­ziń­ców i obleń­ców


SJP.pl

Endon – wieś w An­glii, w hrab­stwie Staf­fords­hi­re, w dy­stryk­cie Staf­fords­hi­re Mo­or­lands. Leży 31 km na pół­noc od mia­sta Staf­ford i 221 km na pół­noc­ny za­chód od Lon­dy­nu.

Wikipedia


endonim

nazwa obiek­tu ge­o­gra­ficz­ne­go w jed­nym z ję­zy­ków uży­wa­nych na ob­sza­rze, na któ­rym znaj­du­je się ten obiekt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. geogr. nazwa obiek­tu ge­o­gra­ficz­ne­go w jed­nym z ję­zy­ków uży­wa­nych na danym ob­sza­rze, gdzie dany obiekt się znaj­du­je, uży­wa­na poza miej­scem wy­stę­po­wa­nia tego ję­zy­ka;

Wiktionary

En­do­nim (gr. "ἔνδον" „wew­nątrz” i "ὄνομα" „nazwa”) – nazwa obiek­tu ge­o­gra­ficz­ne­go w jed­nym z ję­zy­ków uży­wa­nych na ob­sza­rze, gdzie znaj­du­je się ten obiekt. Je­że­li taka nazwa jest zat­wier­dzo­na przez organ na­zew­ni­czy od­po­wie­dzial­ny za urzę­do­we usta­la­nie nazw da­ne­go ob­sza­ru, wtedy taka nazwa jest en­do­ni­mem stan­da­ry­zo­wa­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazwy takie jak Saint-Tro­pez są w ję­zy­ku pol­skim en­do­ni­ma­mi, i nie sta­no­wią pol­skich wy­ra­żeń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈdɔ̃ɲĩm, AS: ẽndõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. endonimiczny

Wiktionary


endonukleaza

enzym z klasy hy­dro­laz


SJP.pl


endopasożyt

pa­so­żyt ży­ją­cy wew­nątrz or­ga­niz­mu swego ży­wi­cie­la, np. mo­ty­li­ca wą­tro­bo­wa, ta­sie­miec; en­to­pa­so­żyt


SJP.pl


endoplazmatyczny

znaj­du­ją­cy się wew­nątrz cy­to­plaz­my


SJP.pl


endopodit

En­do­po­dit – gałąź wew­nętrz­na od­nó­ża dwu­ga­łę­zi­ste­go sko­ru­pia­ków i je­dy­na gałąź od­nó­ża jed­no­ga­łę­zi­ste­go.

En­do­po­dit wy­ra­sta z dy­stal­nej czę­ści pro­to­po­di­tu (ba­zi­po­di­tu). U pan­ce­rzow­ców zło­żo­ny jest z 5 czło­nów: is­chio­po­di­tu, me­ro­po­di­tu, kar­po­po­di­tu, pro­po­di­tu i dak­ty­lo­po­di­tu, na­to­miast u in­nych sko­ru­pia­ków licz­ba czło­nów może być zwięk­szo­na lub zmniej­szo­na: w przy­pad­ku od­nó­ży tu­ło­wio­wych skrze­lo­no­gów może być niecz­ło­no­wa­ny, a w przy­pad­ku czuł­ków mał­żo­racz­ków i od­nó­ży tu­ło­wio­wych pąkli po­dzie­lo­ny na licz­ne, drob­ne seg­men­ty.

Wikipedia


endopoliploid

ko­mór­ka lub tkan­ka za­wie­ra­ją­ca zwie­lo­krot­nio­ną licz­bę chro­mo­so­mów


SJP.pl


endoproteza

pro­te­za za­in­sta­lo­wa­na wew­nątrz or­ga­niz­mu


SJP.pl

En­do­pro­te­za – wy­ko­na­ny z bio­ma­te­ria­łów ele­ment, wszcze­pia­ny ope­ra­cyj­nie do or­ga­niz­mu (im­plant), za­stę­pu­ją­cy lub wspo­ma­ga­ją­cy utra­co­ną funk­cję na­rzą­du lub na­rzą­dów. Ter­min ten od­no­si się głów­nie do im­plan­tów za­stę­pu­ją­cych usz­ko­dzo­ne ele­men­ty ukła­du ruchu, zwła­szcza staw bio­dro­wy i ko­la­no­wy, cho­ciaż do en­do­pro­tez za­li­cza­my też np.

Wikipedia


endor

miej­sco­wość bi­blij­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Endor – bi­blij­na miej­sco­wość w po­ko­le­niu Is­sa­cha­ra w Ga­li­lei
  • Endor – kon­ty­nent ze stwo­rzo­nej przez J.R.R. Tol­kie­na mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia
  • Endor – księ­życ w świe­cie Gwiezd­nych wojen or­bi­tu­ją­cy wokół pla­ne­ty o tej samej naz­wie
  • En Dor – kibuc w Iz­ra­e­lu.
  • bitwa o Endor

Wikipedia


endorfin

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. plu­ral|en­dor­fi­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈdɔrfʲĩn, AS: ẽndorfʹĩn

Wiktionary


endorfina

en­do­gen­ny zwią­zek che­micz­ny (hor­mon pep­ty­do­wy), dzia­ła­ją­cy prze­ciw­bó­lo­wo po­dob­nie do mor­fi­ny, wyt­wa­rza­ny przez niek­tó­re ko­mór­ki (np. ne­u­ro­ny), wy­wo­łu­je po­czu­cie szczę­ścia; hor­mon szczę­ścia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. hor­mon pep­ty­do­wy, en­do­gen­ny opio­id, który wy­wo­łu­je za­do­wo­le­nie i do­sko­na­łe sa­mo­po­czu­cie oraz tłumi od­czu­wa­nie dręt­wie­nia i bólu;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna, AS: ẽndorfʹĩna

Wiktionary


endorfinowy

→ en­dor­fi­na


SJP.pl

Patrz:

endorfina

endorser

osoba lub in­sty­tu­cja, która ofi­cjal­nie po­pie­ra, re­ko­men­du­je lub pro­mu­je pro­dukt, markę albo ideę; twarz marki


SJP.pl

En­dor­ser (z ję­zy­ka an­giel­skie­go to en­dor­se – apro­bo­wać, po­pie­rać) ter­min sto­so­wa­ny w kon­tek­ście mu­zy­ki – osoba lub in­sty­tu­cja uży­wa­ją­ca ofi­cjal­nie np. in­stru­ment, urzą­dze­nie, opro­gra­mo­wa­nie (np. typu cy­fro­wa sta­cja ro­bo­cza (di­gi­tal audio work­sta­tion)) kon­kret­ne­go pro­du­cen­ta, twarz marki. Ten spo­sób re­kla­mo­wa­nia pro­duk­tów przez firmę może być po­łą­czo­ny z do­star­cza­niem en­dor­se­ro­wi wy­ro­bu bez­płat­nie lub po ob­ni­żo­nej cenie.

Wikipedia


endorserka

→ en­dor­ser


SJP.pl

Patrz:

endorser

endoskop

1. op­tycz­ny przy­rząd dia­gno­stycz­ny umoż­li­wia­ją­cy do­kład­ne obej­rze­nie wnę­trza na­rzą­dów i jam ciała; wzier­nik;
2. op­tycz­ny przy­rząd tech­nicz­ny słu­żą­cy do oglą­da­nia trud­no do­stęp­nych obiek­tów, np. wew­nętrz­nych po­wierzch­ni ru­ro­cią­gów, wnę­trza sil­ni­ków po­ja­zdów me­cha­nicz­nych itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. wzier­nik me­dycz­ny słu­żą­cy do oglą­da­nia wew­nętrz­nych ścian na­rzą­dów;

Wiktionary

En­do­skop (gr. "endo" „wew­nątrz” i "sko­pe­in" „wi­dzieć, oce­niać”) – ro­dzaj wzier­ni­ka me­dycz­ne­go w for­mie rury lub prze­wo­du z włas­nym źró­dłem świa­tła, słu­żą­cy do ba­da­nia wnę­trza or­ga­niz­mu (jamy ciała, wnę­trza prze­wo­du po­kar­mo­we­go, drze­wa os­krze­lo­we­go) i wy­ko­ny­wa­nia ma­ło­in­wa­zyj­nych za­bie­gów en­do­sko­po­wych. Obraz jest prze­ka­zy­wa­ny przez układ so­cze­wek i pryz­ma­tów lub – w przy­pad­ku fi­be­ro­sko­pu – przez włó­kna szkla­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­bie­gu tego do­ko­nu­je się za po­mo­cą en­do­sko­pu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endoskopia ż., endoskopista mos.

 przym. endoskopowy

Wiktionary


endoskopia

ogół metod dia­gno­stycz­nych po­le­ga­ją­cych na ba­da­niu wnę­trza ciała ludz­kie­go przy wy­ko­rzy­sta­niu en­do­sko­pów; wzier­ni­ko­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. oglą­da­nie jam ciała za po­mo­cą wzier­ni­ka;

Wiktionary

En­do­sko­pia – ogól­na nazwa za­bie­gów dia­gno­stycz­no-lecz­ni­czych w me­dy­cy­nie i w we­te­ry­na­rii, po­le­ga­ją­cych na ba­da­niu wnę­trza ciała przy wy­ko­rzy­sta­niu apa­ra­tów, zwa­nych en­do­sko­pa­mi, umoż­li­wia­ją­cych do­pro­wa­dze­nie świa­tła oraz op­ty­ki do wnę­trza prze­wo­du po­kar­mo­we­go, od­de­cho­we­go oraz jam ciała, np.: jamy otrzew­nej, jamy opłuc­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dwa dni temu zro­bi­li mi en­do­sko­pię i nic nie zna­leź­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endoskopista mos., endoskop mrz.

 przym. endoskopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wziernikowanie

Wiktionary


endoskopistka

→ en­do­sko­pi­sta


SJP.pl

Patrz:

endoskopista

endoskopowy

do­ty­czą­cy en­do­sko­pu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z en­do­sko­pem, do­ty­czą­cy en­do­sko­pu

 (1.2) taki, który jest wy­ko­ny­wa­ny przy po­mo­cy en­do­sko­pu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jest to bar­dzo ważne, bo­wiem wielu le­ka­rzy wy­ko­nu­ją­cych ope­ra­cje en­do­sko­po­we, pod­czas któ­rych za usta­wie­nie ka­me­ry od­po­wie­dzial­ny jest asy­stent, na­rze­ka na brak sta­bil­ne­go obra­zu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ndɔskɔˈpɔvɨ, AS: ẽndoskopovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endoskop mrz., endoskopia ż.

Wiktionary


endosmometr

przy­rząd do mie­rze­nia pręd­ko­ści en­dos­mo­zy


SJP.pl


endosmotyczny

→ edos­mo­za


SJP.pl

Patrz:

edosmoza

endosperm

tkan­ka mię­ki­szo­wa na­sion ro­ślin okry­to­na­sien­nych, za­wie­ra­ją­ca odżyw­cze sub­stan­cje za­pa­so­we; en­do­sper­ma, biel­mo


SJP.pl


endosperma

tkan­ka mię­ki­szo­wa na­sion ro­ślin okry­to­na­sien­nych, za­wie­ra­ją­ca odżyw­cze sub­stan­cje za­pa­so­we; en­do­sperm, biel­mo


SJP.pl


endospor

1. za­rod­nik wyt­wo­rzo­ny we wnę­trzu za­rod­ni;
2. u bak­te­rii przetr­wal­nik po­ma­ga­ją­cy prze­żyć nie­ko­rzyst­ny okres


SJP.pl


endospora

1. za­rod­nik wyt­wo­rzo­ny we wnę­trzu za­rod­ni;
2. u bak­te­rii przetr­wal­nik po­ma­ga­ją­cy prze­żyć nie­ko­rzyst­ny okres


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • en­do­spo­ra – za­rod­nik wyt­wa­rza­ny wew­nątrz za­rod­ni
  • en­do­spo­ra – ro­dzaj przetr­wal­ni­ka u bak­te­rii

Wikipedia


endostyl

ry­nien­ko­wa­te wgłę­bie­nie w gar­dzie­li bez­czasz­kow­ców i osło­nic


SJP.pl

En­do­styl − wgłę­bie­nie w dol­nej czę­ści gar­dzie­li osło­nic i bez­czasz­kow­ców oraz larw mi­no­gów (zo­bacz: śle­pi­ca). En­do­styl ma kształt ry­nien­ki i jest wy­ście­lo­ny orzę­sko­wym na­błon­kiem wy­dzie­la­ją­cym śluz. Służy prze­su­wa­niu zle­pio­ne­go ślu­zem po­kar­mu z gar­dzie­li do je­li­ta. U mi­no­gów w cza­sie prze­o­bra­że­nia z po­sta­ci lar­wal­nej en­do­styl przeksz­tał­ca się w gru­czoł tar­czy­cy. Jest uwa­ża­ny za ho­mo­lo­gicz­ny z tar­czy­cą krę­gow­ców.

Wikipedia


endosymbiont

En­do­sym­bio­za – spe­cy­ficz­ny ro­dzaj sym­bio­zy, w któ­rym ko­mór­ki jed­ne­go or­ga­niz­mu żyją wew­nątrz ko­mó­rek lub tka­nek dru­gie­go.

En­do­sym­biont – or­ga­nizm, któ­re­go śro­do­wi­skiem życia jest inny or­ga­nizm. En­do­sym­bion­ty mogą wy­stę­po­wać w prze­stwo­rach mię­dzy­ko­mór­ko­wych, ja­mi­stych wgłę­bie­niach lub mogą wni­kać bez­poś­red­nio do ko­mór­ki go­spo­da­rza.

Wikipedia


endosymbioza

ro­dzaj sym­bio­zy, w któ­rym ko­mór­ki jed­ne­go or­ga­niz­mu żyją wew­nątrz ko­mó­rek lub tka­nek dru­gie­go


SJP.pl


endoszkielet

szkie­let wew­nętrz­ny krę­gow­ców zbu­do­wa­ny z tkan­ki chrzęst­nej i kost­nej, na­da­ją­cy ciału kształt, sta­no­wią­cy miej­sce przy­cze­pu mię­śni i ochra­nia­ją­cy na­rzą­dy wew­nętrz­ne


SJP.pl


endotelina

po­li­pep­tyd zło­żo­ny z 21 ami­nok­wa­sów


SJP.pl


endotermia

utrzy­my­wa­nie sta­łej tem­pe­ra­tu­ry ciała po­przez zu­ży­wa­nie ener­gii me­ta­bo­liz­mu; sta­ło­ciepl­ność


SJP.pl


endotermiczność

1. cecha zwie­rzę­cia zdol­ne­go do utrzy­my­wa­nia tem­pe­ra­tu­ry wew­nętrz­nej ciała na względ­nie sta­łym po­zio­mie, nie­za­leż­nym od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia; cie­płokr­wi­stość, go­rą­cokr­wi­stość, ho­mo­jo­ter­mia, ho­me­o­ter­mia, sta­ło­ciepl­ność;
2. cecha pro­ce­sów, w któ­rych do­cho­dzi do po­chła­nia­nia cie­pła


SJP.pl


endotermiczny

1. o zwie­rzę­ciu: zdol­ny do utrzy­my­wa­nia tem­pe­ra­tu­ry wew­nętrz­nej ciała na względ­nie sta­łym po­zio­mie, nie­za­leż­nym od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia; sta­ło­ciepl­ny, cie­płokr­wi­sty, go­rą­cokr­wi­sty, ho­mo­jo­ter­micz­ny;
2. zwią­za­ny z po­chła­nia­niem cie­pła


SJP.pl


endotoksemia

ostre za­ka­że­nie or­ga­niz­mu wy­wo­ła­ne obec­no­ścią drob­no­u­stro­jów we krwi; sepsa, sep­sis, po­socz­ni­ca


SJP.pl


endotoksyna

zwią­zek szkod­li­wy dla or­ga­niz­mu uwal­nia­ny przez bak­te­rie w trak­cie ich roz­pa­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sub­stan­cja tok­sycz­na po­cho­dze­nia bak­te­ryj­ne­go

Wiktionary


endurak

po­tocz­nie: mo­to­cykl przez­na­czo­ny do wy­ści­gów en­du­ro


SJP.pl


enduro

1. sport mo­to­ro­wy lub ro­we­ro­wy, w któ­rym za­wod­ni­cy ści­ga­ją się czę­ścio­wo po ut­war­dzo­nej po­wierzch­ni, a czę­ścio­wo po te­re­nie z na­tu­ral­ny­mi utrud­nie­nia­mi;
2. za­wo­dy w en­du­ro - spor­cie;
3. mo­to­cykl lub rower przez­na­czo­ny do wy­ści­gów en­du­ro; en­du­ro­wiec, en­du­rów­ka;
4. zwią­za­ny z en­du­ro - spor­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. mot. jazda mo­to­cy­kla­mi lub ro­we­ra­mi trasą z utrud­nie­nia­mi w te­re­nie;

 (1.2) sport. mot. mi­strzo­stwa w jeź­dzie mo­to­cy­kla­mi lub ro­we­ra­mi trasą z utrud­nie­nia­mi w te­re­nie

 (1.3) mot. mo­to­cykl przy­sto­so­wa­ny do jazdy te­re­no­wej

 (1.4) sport. rower przy­sto­so­wa­ny do jazdy te­re­no­wej

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) sport. mot. zwią­za­ny ze spor­tem en­du­ro (1.1)

Wiktionary

En­du­ro – ro­dzaj spor­tu mo­to­ro­we­go po­le­ga­ją­cy na po­ko­na­niu trasy o na­wierzch­niach as­fal­to­wych, jak i te­re­no­wych.

Trasa liczy zaz­wy­czaj od 200 do 300 km. W cza­sie rajdu za­wod­ni­cy za­li­cza­ją po­szcze­gól­ne próby cza­so­we. W Pol­sce i w więk­szo­ści kra­jów są to próby: Cross, En­du­ro i SuperCross

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Mo­to­cy­kle en­du­ro róż­nią się od mo­to­cy­kli mo­to­cros­so­wych, po­nie­waż są wy­po­sa­żo­ne w ho­mo­lo­ga­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endurowiec mos./mrz., endurówka ż.

 czas. endurować ndk.

 przym. endurowy

 przysł. endurowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) pot. endurowiec, endurówka

 (1.4) pot. endurowiec, endurówka

 (2.1) endurowy

Wiktionary


endurować

po­tocz­nie: upra­wiać en­du­ro (sport mo­to­ro­wy lub ro­we­ro­wy)


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) sport. mot. upra­wiać en­du­ro

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pa­ki en­du­ro­wa­li sobie po oko­li­cy, ale nie­ste­ty źle skrę­ci­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enduro n., endurowiec mos./mrz., endurówka ż.

 przym. enduro, endurowy

 przysł. endurowo

Wiktionary


endurowiec

osoba upra­wia­ją­ca en­du­ro


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. mot. za­wod­nik en­du­ro

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. mot. mo­to­cykl lub rower en­du­ro­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od sze­re­gu lat pol­scy en­du­row­cy upo­do­ba­li sobie po­ko­pal­nia­ne hałdy.

 (2.1) Kazik zjeź­dził na sta­rym en­du­row­cu całą Okla­ho­mę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enduro n., endurówka ż.

 czas. endurować ndk.

 przym. enduro, endurowy

 przysł. endurowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) enduro, endurówka

Wiktionary


endurowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) sport. mot. tak jak na en­du­ro, jak robią za­wod­ni­cy en­du­ro

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sie­dzia­ła ubra­na en­du­ro­wo, go­to­wa do drogi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enduro n., endurowiec mos./mrz., endurówka ż.

 czas. endurować ndk.

 przym. enduro, endurowy

Wiktionary


endurowy

→ en­du­ro (sport); en­du­ro


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sport. mot. od­no­szą­cy się do en­du­ro, zwią­za­ny z en­du­ro

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wod­nik zwy­cię­żył w en­du­ro­wych mi­strzo­stwach Au­stra­lii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enduro n., endurowiec mos./mrz., endurówka ż.

 czas. endurować ndk.

 przym. enduro

 przysł. endurowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) enduro

Wiktionary


endurówka

mo­to­cykl lub rower wy­ko­rzy­sty­wa­ny w en­du­ro; en­du­ro, en­du­ro­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1)  pot. mot. mo­to­cykl lub rower en­du­ro­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lidka zjeź­dzi­ła na po­przed­niej en­du­rów­ce pół Be­ski­dów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enduro n., endurowiec mos./mrz.

 czas. endurować ndk.

 przym. enduro, endurowy

 przysł. endurowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) enduro, endurowiec

Wiktionary


endymion

mit. gr. ko­cha­nek bo­gi­ni Księ­ży­ca po­grą­żo­ny w wiecz­nym śnie; sym­bol de­li­kat­nej urody mło­dzień­czej i wiecz­ne­go snu, spo­ko­ju śmier­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. król Elidy, pię­kny mło­dzie­niec, uko­cha­ny Se­le­ne, uka­ra­ny nie­przer­wa­nym snem i ob­da­rzo­ny wiecz­ną mło­do­ścią;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 342;

 (2.2) astr. jeden z kra­te­rów na po­wierzch­ni Księ­ży­ca

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • En­dy­mion – w mi­to­lo­gii grec­kiej uko­cha­ny bo­gi­ni Se­le­ne
  • En­dy­mion – kra­ter księ­ży­co­wy
  • En­dy­mion – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 342
  • En­dy­mion (hia­cyn­to­wiec, hia­cyn­cik) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych
  • En­dy­mion – ro­dzaj sta­wo­no­gów z wy­mar­łej gro­ma­dy try­lo­bi­tów
  • En­dy­mion − po­e­mat Johna Ke­at­sa
  • En­dy­mion (Ma­mo­ru Chiba) – po­stać z mangi Cza­ro­dziej­ka z Księ­ży­ca
  • En­dy­mion – po­wieść scien­ce fic­tion, trze­cia część cyklu Hy­pe­rion Dana Sim­mon­sa
  • En­dy­mion – utwór Zbi­gnie­wa Her­ber­ta
  • En­dy­mion – ho­len­der­ska grupa mu­zycz­na
  • En­dy­mion Spring – po­wieść fan­ta­sy Matt­hew Skel­to­na
  • Diana i En­dy­mion – obraz Lucy Gior­da­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) En­dy­mion sym­bo­li­zu­je pię­kno śmier­ci.

 (1.1) W sztu­kach pla­stycz­nych En­dy­mion bywa przed­sta­wia­ny jako uro­dzi­wy mło­dzie­niec, który spo­czy­wa w ob­ję­ciach Mor­fe­u­sza.

 (1.1) Pew­nej nocy Se­le­ne, jadąc po nie­bie, uj­rza­ła śpią­ce­go En­dy­mio­na.

 (1.1) (…) Se­le­ne za­ko­cha­ła się w śpią­cym En­dy­mio­nie.

 (2.1) En­dy­mion po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈdɨ̃mʲjɔ̃n, AS: ẽndỹmʹi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. endymion mrz./mzw.

 przym. Endymionowy

Wiktionary


endyt

płat po wew­nętrz­nej stro­nie od­nó­ża sta­wo­no­gów


SJP.pl

Endyt, endit – płat po wew­nętrz­nej stro­nie od­nó­ża sta­wo­no­gów.

U try­lo­bi­tów en­dy­ty wy­stę­pu­ją na pra­wie wszyst­kich przy­dat­kach, a te z tego sa­me­go pro­to­po­di­tu zle­wa­ją się two­rząc jedną kra­wędź zwaną gna­to­ba­zą. U sko­ru­pia­ków en­dy­ty mogą znaj­do­wać się na pre­kok­so­po­di­cie, kok­so­po­di­cie, ba­zi­po­di­cie i/lub is­chio­po­di­cie da­ne­go od­nó­ża.

Wikipedia


endywia

dwu­let­nia ro­śli­na wa­rzyw­na o sze­ro­kich li­ściach; cy­ko­ria en­dy­wia, szczer­bak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­cho­rium en­di­via|L.|ref=tak., ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) bot. roln. ro­śli­na z ga­tun­ku en­dy­wii (1.1)

 (1.3) spoż. li­ście en­dy­wii (1.2) uży­wa­ne jako ja­rzy­na, głów­nie na su­rów­ki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cykoria endywia

 (1.2) cykoria endywia

Wiktionary


enea

skrót od: Eu­ro­pe­an Nuc­le­ar Ener­gy Agen­cy - Eu­ro­pej­ska Agen­cja Ener­gii Ato­mo­wej


SJP.pl

Nie mylić z: Inea.

Enea S.A. – pol­skie przed­się­bior­stwo bran­ży ener­ge­tycz­nej z sie­dzi­bą w Poz­na­niu. Grupa Ka­pi­ta­ło­wa Enea, dla któ­rej Enea S.A. jest jed­nost­ką do­mi­nu­ją­cą, dzia­ła w peł­nym łań­cu­chu war­to­ści rynku ener­ge­tycz­ne­go:

Grupa Enea pro­wa­dzi także dzia­łal­ność w ob­sza­rze wyt­wa­rza­nia, dy­stry­bu­cji i sprze­da­ży cie­pła (Enea Cie­pło, daw­niej MPEC Bia­ły­stok oraz MEC Piła i PEC Obor­ni­ki), a także w za­kre­sie usług oś­wiet­le­nio­wych (Enea Oś­wiet­le­nie sp. z o.o.).

Wikipedia


eneasz

bo­ha­ter "Il­lia­dy", bo­ha­ter­ski przy­wód­ca wojsk tro­jań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. mi­trzym. syn An­chi­ze­sa, bo­ha­ter wojny tro­jań­skiej, jego da­le­cy po­tom­ko­wie Ro­mu­lus i Remus mieli za­ło­żyć Rzym;

 (1.2) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ene­asz (łac. "Ae­ne­as", gr. Αἰνείας "Aineías") – w mi­to­lo­gii grec­kiej i mi­to­lo­gii rzym­skiej bo­ha­ter wojny tro­jań­skiej. Ucho­dził za syna króla An­chi­ze­sa i bo­gi­ni Wenus (gr. Afro­dy­ta). Był po­tom­kiem Dar­da­no­sa, a więc i boga Zeusa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wenus, jako matka Ene­a­sza, ucho­dzi­ła za pra­mat­kę ca­łe­go rodu ju­lij­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Enaida mos., Eneida ż.

Wiktionary


eneida

tytuł rzym­skiej epo­pei na­ro­do­wej au­tor­stwa Wer­gi­liu­sza


SJP.pl

Ene­i­da ( Ae­ne­is) – rzym­ski epos, na­pi­sa­ny hek­sa­me­trem przez Pu­bliu­sza Wer­gi­liu­sza Ma­ro­na, opie­wa­ją­cy w 12 księ­gach o łącz­nym roz­mia­rze 9892 wier­szy dzie­je Tro­ja­ni­na Ene­a­sza, le­gen­dar­ne­go pro­to­pla­sty Rzy­mian.

Wikipedia


enema

za­bieg po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu do od­byt­ni­cy cie­płej wody, czę­sto z do­dat­kiem soli lub leków, w celu spo­wo­do­wa­nia wy­próż­nie­nia; le­wa­ty­wa; wlew do­od­byt­ni­czy; kliz­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg płu­ka­nia je­li­ta gru­be­go, le­wa­ty­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈnɛ̃ma, AS: ẽnẽma

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lewatywa, klizma; eufem. hydrokolonoterapia

Wiktionary


eneolit

okres przej­ścio­wy mię­dzy epo­ka­mi ka­mie­nia i brązu; chal­ko­lit, epoka mie­dzi


SJP.pl


eneolityczny

→ ene­o­lit


SJP.pl

Patrz:

eneolit

enerbol

nazwa hand­lo­wa leku no­o­tro­po­we­go wzmac­nia­ją­ce­go funk­cje mózgu, za­wie­ra­ją­ce­go py­ri­ti­nol; En­ce­fa­bol


SJP.pl


enerdowiec

lek­ce­wa­żą­co: Nie­miec miesz­ka­ją­cy w byłym NRD; NRD-owiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. oby­wa­tel by­łe­go NRD

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­la­kom nie­rzad­ko uda­wa­ło się po­ko­nać ener­dow­ców.

Wiktionary

Powiązane:

:: rzecz. Enerdówek mrz., NRD-owiec mos.

:: przym. NRD-owski, enerdowski

 skr. NRD

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. enerdus, NRD-owiec

Wiktionary


enerdowski

przy­miot­nik od: NRD (Nie­miec­ka Re­pu­bli­ka De­mo­kra­tycz­na, niem. (Die) De­uts­che De­mo­kra­tis­che Re­pu­blik); NRD-owski, de­de­e­row­ski, de­de­row­ski, DDR-owski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z NRD, do­ty­czą­cy NRD

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam je­szcze swo­je­go ener­dow­skie­go, czer­wo­ne­go misia, któ­re­go przy­wieź­li mi ro­dzi­ce z Ber­li­na.

 (1.1) Nalał sobie pół szklan­ki, a resz­tę uzu­peł­nił wodą so­do­wą z ener­dow­skie­go sy­fo­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nɛrˈdɔfsʲci, AS: ẽnerdofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enerdowiec mos.

 skr. NRD

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wschodnioniemiecki

Wiktionary


enerdówek

lek­ce­wa­żą­co: Niem­ka miesz­ka­ją­ca w byłym NRD


SJP.pl


enerdówka

lek­ce­wa­żą­co: Niem­ka miesz­ka­ją­ca w byłym NRD


SJP.pl


enerefowiec

po­tocz­nie: oby­wa­tel NRF (Nie­miec­kiej Re­pu­bli­ki Fe­de­ral­nej); NRF-owiec


SJP.pl


enerefowski

przy­miot­nik od: NRF (Nie­miec­ka Re­pu­bli­ka Fe­de­ral­na); NRF-owski


SJP.pl


energa

Grupa Ka­pi­ta­ło­wa Ener­ga – pol­ska grupa ka­pi­ta­ło­wa zaj­mu­ją­ca się wyt­wa­rza­niem, dy­stry­bu­cją i sprze­da­żą ener­gii elek­trycz­nej, do­star­cza prąd do około 2,7 mln od­bior­ców, co sta­no­wi ok. 17-pro­cen­to­wy udział w rynku obro­tu ener­gii elek­trycz­nej.

Wikipedia


energetyczka

→ ener­ge­tyk


SJP.pl

Patrz:

energetyk

energetyczność

→ ener­ge­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ener­ge­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ener­ge­tycz­ni

Wiktionary

Patrz:

energetyczny

Powiązane:

 przym. energetyczny

Wiktionary


energetyczny

→ ener­ge­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ener­ge­ty­ki

 (1.2) zwią­za­ny z ener­gią

Wiktionary

Patrz:

energetyka

Przykłady

 (1.1) Kiedy wresz­cie przy­łą­czą nas do sieci ener­ge­tycz­nej?

 (1.1) Co do me­ri­tum wła­ści­wie wszy­scy się zga­dza­ją, że Rosja po­win­na ra­ty­fi­ko­wać Kartę Ener­ge­tycz­ną, ale to się dotąd nie udało.

 (1.1) Około 60 proc. ek­spor­tu to wę­giel ener­ge­tycz­ny, resz­ta – kok­so­wy i pół­kok­so­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. energetyk m., energetyka ż., energetyczność ż., energia ż., energetyzm mrz.

 przysł. energicznie

 przym. multienergetyczny

 czas. energetyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) energetyzujący

Wiktionary


energetyk

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ener­ge­ty­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pra­cu­ją­ca w ener­ge­ty­ce

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. napój ener­ge­ty­zu­ją­cy

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: ener­ge­ty­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ener­ge­tyk Gry­fi­no
  • Ener­ge­tyk Ja­worz­no (fut­sal)
  • Ener­ge­tyk ROW Ryb­nik
  • KS Enea Ener­ge­tyk Poz­nań
  • KS Ener­ge­tyk Poz­nań (piłka siat­ko­wa ko­biet)
  • ener­ge­ty­ka
  • napój ener­ge­ty­zu­ją­cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ener­ge­ty­cy wstrzy­ma­li na krót­ki czas prze­sy­ła­nie prądu do po­bli­skich domów.

 (2.1) W młod­szej gru­pie spo­ży­cie ener­ge­ty­ków ro­śnie w okre­sie eg­za­mi­nów, w star­szej jest ra­czej stałe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. energia ż., energetyka ż., energetyzm mrz., energiczność ż., energizer mrz., energetyzacja ż.

 czas. energetyzować ndk., zenergetyzować dk., naenergetyzować dk., doenergetyzować dk.

 przym. energiczny, energetyczny

 przysł. energicznie, energetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) napój energetyzujący; pot. napój energetyczny

Wiktionary


energetyka

dział tech­ni­ki obej­mu­ją­cy pro­ble­my wyt­wa­rza­nia, gro­ma­dze­nia, przet­wa­rza­nia i prze­sy­ła­nia ener­gii; także dział go­spo­dar­ki na­ro­do­wej zaj­mu­ją­cy się tymi rze­cza­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział go­spo­dar­ki obej­mu­ją­cy różne formy wyt­wa­rza­nia i wy­ko­rzy­sta­nia ener­gii

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: ener­ge­tyk

Wiktionary

Ener­ge­ty­ka – dział nauki i tech­ni­ki, a także gałąź prze­my­słu, która zaj­mu­je się przet­wa­rza­niem do­stęp­nych form ener­gii na po­stać łatwą do wy­ko­rzy­sta­nia przy za­si­la­niu wszel­kich pro­ce­sów prze­my­sło­wych, a także na­pę­dza­niu ma­szyn i urzą­dzeń uży­wa­nych w życiu co­dzien­nym.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. energetyczny

 rzecz. energetyzm mrz., energia ż., energetyk m.

 przysł. energicznie

 czas. energetyzować

Wiktionary


energetyzacja

na­peł­nia­nie ener­gią ży­cio­wą, zwięk­sza­nie sił wi­tal­nych


SJP.pl


energetyzm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, we­dług któ­re­go wszyst­kie zja­wi­ska przy­ro­dy są prze­mia­na­mi ro­dza­jów ener­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd, który tłu­ma­czy wszel­kie zja­wi­ska przy­ro­dy jako prze­mia­ny ener­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. energia ż., energetyka ż., energetyk m., energiczność ż.

 przym. energiczny, energetyczny

 przysł. energicznie, energetycznie

 czas. energetyzować

Wiktionary


energetyzować

1. zwięk­szać ener­gię wi­tal­ną;
2. do­da­wać ener­gii przed­mio­to­wi przy uży­ciu nad­na­tu­ral­nych mocy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ze­ner­ge­ty­zo­wać)

 (1.1) po­wo­do­wać przy­pływ sił fi­zycz­nych lub psy­chicz­nych; po­bu­dzać do dzia­ła­nia; oży­wiać

 (1.2) ezot. na­sy­cać rze­ko­mą ener­gią o wła­ści­wo­ściach uz­dra­wia­ją­cych, ma­gicz­nych lub kos­micz­nych

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ener­ge­ty­zo­wać się (dk. ze­ner­ge­ty­zo­wać się)

 (2.1) na­bie­rać sił wi­tal­nych, za­pa­łu i chęci do dzia­ła­nia; oży­wiać się

 (2.2) ezot. pod­da­wać się dzia­ła­niu rze­ko­mej ener­gii uz­dra­wia­ją­cej lub kos­micz­nej; po­bie­rać tę ener­gię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śmiech to nasz wro­dzo­ny me­cha­nizm, który re­lak­su­je, uwal­nia stres, gniew, zmie­nia na­strój, dot­le­nia cały or­ga­nizm i ener­ge­ty­zu­je.

 (1.1) […] sty­mu­la­cja sen­so­rycz­na jest o wiele śmiel­sza i bar­dziej na­tych­mia­sto­wa na mo­to­cy­klu niż w zam­knię­tym sa­mo­cho­dzie, ale z ja­kie­goś po­wo­du jazda wy­da­je się moc­niej ener­ge­ty­zo­wać umysł, żeby dzia­łał spraw­niej.

 (1.2) Jak wy­ni­ka z prze­pro­wa­dzo­nych badań ra­die­ste­zyj­nych, tri­ske­le są sil­ny­mi re­zo­na­to­ra­mi po­zy­tyw­nych ener­gii kos­micz­nych. Można ener­ge­ty­zo­wać wodę, sta­wia­jąc szklan­kę i bu­tel­kę na ry­sun­ku tri-skeli, pod­kła­dać na noc pod po­dusz­kę, umie­szczać przy biur­ku.

 (1.2) Pan Krzy­sio — jak mówią na niego cho­rzy — zbi­jał go­rącz­kę na od­le­głość, ener­ge­ty­zo­wał leki i wy­czy­niał inne cuda.

 (1.2) Znak nr 1, obok wzmac­nia­nia prze­pły­wu ener­gii, oczy­szcza, ochra­nia i ener­ge­ty­zu­je środ­ki spo­żyw­cze, ne­u­tra­li­zu­je che­mi­ka­lia w wo­dzie, ener­ge­ty­zu­je i oczy­szcza ze złych ener­gii listy, ubra­nia oraz pie­czę­tu­je dzia­ła­nie po­zo­sta­łych sym­bo­li.

 (2.1) I tego też dzie­ci od ma­łe­go uczę. Żeby w przysz­ło­ści nie ener­ge­ty­zo­wa­ły się red­bu­la­mi i in­ny­mi świń­stwa­mi ga­zo­wa­ny­mi.

 (2.2) Nasi Czy­tel­ni­cy wy­słu­cha­li opo­wie­ści o tym, jak pow­sta­ła Pi­ra­mi­da, dla­cze­go zo­sta­ła wy­bu­do­wa­na na cza­kra­mie i jakie ma wła­ści­wo­ści. – Je­ste­śmy tutaj i chcąc czy nie, ener­ge­ty­zu­je­my się – tłu­ma­czy­li go­spo­da­rze Pi­ra­mi­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. energia ż., energetyka ż., energetyk mos./mzw./mrz., energetyzm mrz., energiczność ż., energizer mrz., energetyzacja ż.

 czas. zenergetyzować dk., naenergetyzować dk., doenergetyzować dk.

 przym. energiczny, energetyczny

 przysł. energicznie, energetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ożywiać, pobudzać, stymulować, orzeźwiać, witalizować, dynamizować

 (2.1) ożywiać się, pobudzać się, nabierać sił

Wiktionary


energetyzująco

w spo­sób ener­ge­ty­zu­ją­cy, wzma­ga­ją­cy ener­gię


SJP.pl


energia

1. siła wyt­wa­rza­na w elek­trow­ni;
2. ska­lar­na wiel­kość fi­zycz­na;
3. zdol­ność do wy­ko­na­nia pracy;
4. po­ten­cjał do pracy; werwa; zapał;
5. dziel­ność, wytr­wa­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) en­tuz­jazm, chęć do dzia­ła­nia

 (1.2) fiz. zasób, kosz­tem któ­re­go moż­li­we jest wy­ko­na­nie pracy;

Wiktionary

Ener­gia (gr. "ενεργεια" ener­ge­ia od "ἔργον" ergon „praca”) – ska­lar­na wiel­kość fi­zycz­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca stan ukła­du fi­zycz­ne­go (ma­te­rii) jako jego zdol­ność do wy­ko­na­nia pracy.

Ener­gia wy­stę­pu­je w róż­nych po­sta­ciach np.: ener­gia ki­ne­tycz­na, ener­gia po­ten­cjal­na, ener­gia sprę­ży­sto­ści, ener­gia ter­micz­na, ener­gia ją­dro­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój syn ma dużo ener­gii, by bawić się z ko­le­ga­mi.

 (1.2) Unia Eu­ro­pej­ska wspie­ra pro­duk­cję ener­gii ze źró­deł od­na­wial­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈnɛrʲɟja, AS: ẽnerʹǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. energetyk mzw./mos./mrz., energetyka ż., energiczność ż., energetyzm mrz.

 przym. energetyczny, energiczny

 przysł. energicznie

Wiktionary


energicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ener­gicz­ny, sta­now­czo, żywo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­rząd­ku dzien­nym sta­nę­ła kwe­stia na­stęp­stwa, a co za tym idzie kwe­stia utrzy­ma­nia lub też usu­nię­cia wpły­wów ro­syj­skich w Buł­ga­rii. Za­bie­gom ro­syj­skim prze­ciw­sta­wia­li się ener­gicz­nie Au­stria­cy i An­gli­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃʲɲɛ, AS: ẽnerʹǵičʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. energetyk mzw./mos./mrz., energia ż., energetyzacja , energetyka ż., energetyzm mrz.

 czas. energetyzować

 przym. energetyczny, energiczny

 przysł. energetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) z biglem

Wiktionary


energiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ener­gicz­nie


SJP.pl


energiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ener­gicz­ny


SJP.pl


energiczność

→ ener­gicz­ny


SJP.pl

Patrz:

energiczny

energiczny

pełen ener­gii, ruch­li­wy, żywy; sta­now­czy, zde­cy­do­wa­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest pełen ener­gii, ży­wo­ści, wi­go­ru; sta­now­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rząd gwa­te­mal­ski, mimo ener­gicz­nych na­ci­sków rządu boń­skie­go, odrzu­cił wa­run­ki ter­ro­ry­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃnɨ, AS: ẽnerʹǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. energicznie

 rzecz. energetyk mzw./mos./mrz., energia ż., energetyzm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dynamiczny, z biglem

Wiktionary


energio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od ener­gia

Wiktionary


energiochłonność

→ ener­gio­chłon­ny


SJP.pl

Patrz:

energiochłonny

energiochłonny

zu­ży­wa­ją­cy dużo ener­gii w sto­sun­ku do uzy­ski­wa­ne­go efek­tu; ener­go­chłon­ny


SJP.pl


energiooszczędny

rzad­ko: zu­ży­wa­ją­cy nie­wie­le ener­gii, poz­wa­la­ją­cy oszczę­dzać ener­gię; ener­go­o­szczęd­ny


SJP.pl


energiotwórczy

wyt­wa­rza­ją­cy ener­gię


SJP.pl


energizer

[czy­taj: enerDŻAJzej] napój o dzia­ła­niu po­bu­dza­ją­cym; ener­ge­tyk, ener­gy drink, ener­gy-drink


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. napój o zwięk­szo­nej za­war­to­ści ta­kich sub­stan­cji jak sole mi­ne­ral­ne, cukry, ko­fe­i­na, któ­re­go celem jest wy­wo­ła­nie po­bu­dze­nia

Wiktionary

Ener­gi­zer Hol­dings, Inc. – przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce ba­te­rie i aku­mu­la­to­ry, spół­ka pu­blicz­na no­to­wa­na na Gieł­dzie No­wo­jor­skiej (NYSE): ENR (tzw. „Wall Stre­et”).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. energetyk mzw./mos./mrz.

Wiktionary


energizować

do­da­wać ener­gii, wi­go­ru


SJP.pl


energizujący

wzmac­nia­ją­cy, oży­wia­ją­cy, re­ge­ne­ru­ją­cy; ener­ge­ty­zu­ją­cy


SJP.pl


energoblok

1. sy­stem urzą­dzeń elek­trow­ni do przet­wa­rza­nia ener­gii elek­trycz­nej; blok ener­ge­tycz­ny;
2. ro­dzaj urzą­dze­nia za­si­la­ją­ce­go w sa­mo­cho­dach i przy­cze­pach kem­pin­go­wych


SJP.pl


energochłonność

sto­pień zu­ży­wa­nia ener­gii przez urzą­dze­nie, ma­szy­nę, pro­ces prze­my­sło­wy, tech­no­lo­gicz­ny itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ilość zu­ży­wa­nej ener­gii

 (1.2) cecha zu­ży­wa­nie ener­gii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. energochłonny

Wiktionary


energochłonny

po­chła­nia­ją­cy ener­gię; ener­gio­chłon­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ma­ga­ją­cy dużej ilo­ści ener­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasze wy­ro­by są nie­kon­ku­ren­cyj­ne, dro­gie, ener­go­chłon­ne, nie­e­le­ganc­kie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nɛrɡɔˈxwɔ̃nːɨ, AS: ẽnergoχu̯õ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. energochłonność

Wiktionary


energoelektronik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ener­go­e­lek­tro­ni­ki


SJP.pl


energoelektronika

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ener­go­e­lek­tro­ni­ki


SJP.pl

Ener­go­e­lek­tro­ni­ka, elek­tro­ni­ka prze­my­sło­wa, elek­tro­ni­ka mocy, elek­tro­ni­ka si­ło­wa – odręb­na gałąź elek­tro­ni­ki zaj­mu­ją­ca się za­sto­so­wa­niem ukła­dów elek­tro­nicz­nych dużej mocy (przeksz­tałt­ni­ków ener­go­e­lek­tro­nicz­nych), głów­nie znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w ukła­dach na­pę­do­wych o re­gu­lo­wa­nej pręd­ko­ści obro­to­wej.

Wikipedia


energogenny

wyt­wa­rza­ją­cy ener­gię - fi­zycz­ną lub psy­chicz­ną; ener­got­wór­czy


SJP.pl


energol

po­tocz­nie: napój ener­ge­tycz­ny; ener­ge­tyk, ener­gi­zer


SJP.pl


energooszczędnościowy

przy­miot­nik od: ener­go­o­szczęd­ność


SJP.pl


energooszczędność

→ ener­go­o­szczęd­ny


SJP.pl

Patrz:

energooszczędny

energooszczędny

zu­ży­wa­ją­cy nie­wie­le ener­gii, poz­wa­la­ją­cy oszczę­dzać ener­gię; ener­gio­o­szczęd­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ma­ga­ją­cy nie­wiel­kich na­kła­dów ener­gii do pra­wi­dło­we­go funk­cjo­no­wa­nia lub uzy­ska­nia po­żą­da­ne­go re­zul­ta­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Warto za­in­we­sto­wać w ener­go­o­szczęd­ny sprzęt AGD i np. wy­mie­nić starą lo­dów­kę.

 (1.1) Pro­stym spo­so­bem zmniej­sze­nia zu­ży­cia ener­gii jest wy­mia­na ża­ró­wek na ener­go­o­szczęd­ne.

 (1.1) Kon­struk­cja ścian i dachu spra­wia, że domy szkie­le­to­we są cie­płe i ener­go­o­szczęd­ne (dzię­ki gru­bej war­stwie izo­la­cji ter­micz­nej).

 (1.1) A zatem: wy­daj­ny, ale ener­go­o­szczęd­ny pro­ce­sor, duża, ale rów­nież ener­go­o­szczęd­na pa­mięć RAM oraz spe­cy­ficz­ne dla no­te­bo­o­ków ele­men­ty, jak wyś­wiet­lacz TFT o dużej roz­dziel­czo­ści i wy­daj­ne za­si­la­nie z aku­mu­la­to­rów.

Wiktionary


energopol

przed­się­bior­stwo bu­dow­la­ne


SJP.pl


energoterapeuta

w me­dy­cy­nie al­ter­na­tyw­nej: uz­dro­wi­ciel le­czą­cy za po­mo­cą bio­e­ner­go­te­ra­pii (ener­go­te­ra­pii); bio­te­ra­pe­u­ta, bio­e­ner­go­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl


energoterapeutka

→ ener­go­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl

Patrz:

energoterapeuta

energoterapeutyczny

→ ener­go­te­ra­pia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ener­go­te­ra­pii; zob. bio­e­ner­go­te­ra­pe­u­tycz­ny.

Wiktionary

Patrz:

energoterapia

Powiązane:

 rzecz. energoterapia ż., energoterapeuta m., energoterapeutka ż.

Wiktionary


energoterapia

kwe­stio­no­wa­na przez me­dy­cy­nę me­to­da uz­dra­wia­nia po­przez od­dzia­ły­wa­nia na cho­re­go ener­gią bio­lo­gicz­ną te­ra­pe­u­ty; bio­e­ner­go­te­ra­pia


SJP.pl


energotwórczy

wyt­wa­rza­ją­cy ener­gię - fi­zycz­ną lub psy­chicz­ną; ener­go­gen­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wyt­wa­rza­ją­cy ener­gię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tam na­stę­pu­je syn­te­za kwasu ade­no­zy­no­trój­fos­fo­ro­we­go, czyli tzw. ATP, który jest sub­stan­cją ener­got­wór­czą.

Wiktionary


energożerność

po­tocz­nie: cecha tego, co zu­ży­wa wiele ener­gii


SJP.pl


energożerny

po­tocz­nie: zu­ży­wa­ją­cy wiele ener­gii


SJP.pl


energumen

1. daw­niej o oso­bie opę­ta­nej przez de­mo­na
2. prze­no­śnie: fa­na­tycz­ny zwo­len­nik, en­tuz­ja­sta


SJP.pl


energumenka

→ ener­gu­men


SJP.pl

Patrz:

energumen

energy-drink

[czy­taj: ener­dżi drink] napój o dzia­ła­niu po­bu­dza­ją­cym; ener­gi­zer, ener­ge­tyk, ener­gy drink


SJP.pl


energylandia

Ener­gy­lan­dia – te­ma­tycz­ny park roz­ryw­ki po­ło­żo­ny w Za­to­rze w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, ot­war­ty 14 lipca 2014. Naj­więk­szy park roz­ryw­ki w Pol­sce (po­wierzch­nia 74 ha). Po­sia­da re­kor­do­wą licz­bę 19 czyn­nych rol­ler co­a­ste­rów (w tym dwa typu hyper co­a­ster).

Wikipedia


enerhodar

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

Ener­ho­dar ( Енергодар) – mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny, w ob­wo­dzie za­po­ro­skim, w re­jo­nie wa­sy­low­skim, od marca 2022 pod oku­pa­cją ro­syj­ską.

Liczy 53 tys. miesz­kań­ców (2012); oś­ro­dek prze­my­słu me­ta­lo­we­go i ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych; port rzecz­ny, elek­trow­nia ją­dro­wa.

Wikipedia


enescu

[czy­taj: ene­sku] naz­wi­sko ru­muń­skie, np. Ge­or­ge Ene­scu (1881 - 1955), ru­muń­ski kom­po­zy­tor, dy­ry­gent i pe­da­gog


SJP.pl


eng

skrót od: elek­tro­ny­stag­mo­gra­fia, elek­tro­ny­stag­mo­gram; eng.


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eng – nie­miec­ka nazwa gminy Agno
  • Chang i Eng Bun­ker – bra­cia bliź­nia­cy
  • Eng Pha­nit – kam­bo­dżań­ski za­pa­śnik
  • Mar­tin Eng – nor­we­ski biath­lo­ni­sta
  • Phi­lipp Eng – au­striac­ki kie­row­ca wy­ści­go­wy
  • Tan Twan Eng – ma­le­zyj­ski pi­sarz
  • eng – li­te­ra Ŋ, ŋ al­fa­be­tu ję­zy­ka man­syj­skie­go
  • ENG

Wikipedia


eng.

skrót od: elek­tro­ny­stag­mo­gra­fia, elek­tro­ny­stag­mo­gram; ENG


SJP.pl


engagement

[czy­taj: ągażMĄ lub inGEJdżment] śro­do­wi­sko­wo:
1. umowa o pracę, angaż;
2. za­pro­sze­nie na wy­stę­py


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. umowa o pracę, zwła­szcza za­wią­zy­wa­na z ak­to­rem lub do­ty­czą­ca pracy w in­sty­tu­cji ar­ty­stycz­nej

Wiktionary

En­ga­ge­ment (wy­mo­wa we­dług IPA: [ɑ̃.ɡaʒ.mɑ̃]) – słowo po­cho­dze­nia fran­cu­skie­go oz­na­cza­ją­ce umowę o pracę dla ak­to­ra lub in­ne­go ar­ty­sty.

Ga­li­cyzm, kie­dyś bar­dzo po­pu­lar­ny, obec­nie pra­wie nie uży­wa­ny w po­tocz­nej pol­szczyź­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy wciąż po­gar­sza­ją­cej się sy­tu­a­cji w te­a­trach nig­dzie na en­ga­ge­ment li­czyć nie można.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) angaż

Wiktionary


engel

naz­wi­sko


SJP.pl


engelbercik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od En­gel­bert

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiatr por­wał beret En­gel­ber­ci­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Engelbert mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Bercik

Wiktionary


engelberg

mia­sto w Szwaj­ca­rii


SJP.pl

En­gel­berg (pol. "Aniel­ska Góra") – gmina po­li­tycz­na i miej­sco­wość w środ­ko­wej Szwaj­ca­rii, w kan­to­nie Ob­wal­den. Po­ło­żo­na w Al­pach, na wy­so­ko­ści 556–3 238 m n.p.m. (cen­trum gminy na 1 015 m n.p.m.), u pod­nó­ża Tit­lis (3 238 m n.p.m.), po­ni­żej lo­dow­ca Tit­lis­glets­cher, po­kry­wa­ją­ce­go pół­noc­ne zbo­cze tej góry. Za­miesz­ka­ły przez 4 230 osób (31 grud­nia 2021), z czego 27,1% sta­no­wi­li cu­dzo­ziem­cy (głów­nie Niem­cy i Por­tu­gal­czy­cy).

Wikipedia


engelbert

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

En­gel­bert – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od nazwy jed­ne­go z ple­mion ger­mań­skich "Angil" (An­glo­wie) po­łą­czo­ne­go sło­wem "be­raht" oz­na­cza­ją­cym "jasny".

En­gel­bert imie­ni­ny ob­cho­dzi 10 lipca i 7 li­sto­pa­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ho­no­ra­ta ku­pi­ła En­gel­ber­to­wi gra­na­to­wo­sza­re rę­ka­wicz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ŋˈɡɛlbɛrt, AS: ẽŋgelbert

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Engelbercik m., Bercik m.

Wiktionary


engelking

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna En­gel­king (ur. 1959) – pol­ska et­no­loż­ka
  • Bar­ba­ra En­gel­king (ur. 1962) – pol­ska so­cjo­log
  • Jerzy En­gel­king (ur. 1962) – pol­ski pro­ku­ra­tor
  • Le­szek En­gel­king (1955–2022) – pol­ski tłu­macz
  • Ry­szard En­gel­king (1935–2023) – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Woj­ciech En­gel­king (ur. 1992) – pol­ski pi­sarz

Wikipedia


engels

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, le­żą­ce nad Wołgą, w ob­wo­dzie sa­ra­tow­skim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Björn En­gels – bel­gij­ski pił­karz
  • Fry­de­ryk En­gels – fi­lo­zof i ide­o­log
  • Kurt En­gels – szef Ge­sta­po dla po­wia­tu kras­no­staw­skie­go w cza­sie II wojny świa­to­wej
  • Mario En­gels – nie­miec­ki pił­karz
  • Ste­fan En­gels – nie­miec­ki pił­karz
  • En­gels – mia­sto w Rosji

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃ŋɡɛls, AS: ẽŋgels

Wiktionary

Powiązane:

 przym. engelski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Pokrowsk

Wiktionary


engelski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z En­gel­sem, do­ty­czą­cy En­gel­sa (mia­sta w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Engels n.

Wiktionary


engine

[czy­taj: en­dżin] w in­for­ma­ty­ce:
1. głów­na część kodu danej gry kom­pu­te­ro­wej, np. Un­re­al En­gi­ne, CryEngine; sil­nik gry;
2. sil­nik od­po­wia­da­ją­cy za przet­wa­rza­nie gra­fi­ki trój­wy­mia­ro­wej, np. Havok, PhysX; sil­nik gra­ficz­ny, sil­nik 3D


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sil­nik (in­for­ma­ty­ka)
  • Sil­nik gry
  • Sil­nik

Wikipedia


engineering

[czy­taj: en­dżi­ni­rin(g)] zle­co­ne dzia­ła­nie, po­le­ga­ją­ce na opra­co­wa­niu ca­ło­ścio­we­go pro­jek­tu in­we­sty­cyj­ne­go ze wstęp­nym kosz­to­ry­sem


SJP.pl


englert

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam En­glert – pod­puł­kow­nik WP
  • Anna En­glert – ko­stiu­mo­graf
  • An­drzej En­glert – pow­sta­niec war­szaw­ski
  • Jan En­glert – aktor
  • Ju­liusz En­glert – żoł­nierz Sza­rych Sze­re­gów
  • Ma­ciej En­glert – aktor, re­ży­ser
  • Sa­bi­ne En­glert – nie­miec­ka pił­kar­ka ręcz­na

Wikipedia


engram

trwa­ły ślad, udroż­nie­nie, zmia­na pow­sta­ła w korze móz­go­wej lub cen­trach pod­ko­ro­wych mózgu pod wpły­wem kon­kret­nych prze­żyć, okre­ślo­nych bodź­ców, sta­no­wią­ca pod­sta­wę pa­mię­ci; ślad pa­mię­cio­wy, en­gra­ma


SJP.pl

En­gram, ślad pa­mię­cio­wy – zmia­na po­zo­sta­wio­na w ukła­dzie ner­wo­wym przez okre­ślo­ne prze­ży­cie lub bo­dziec, sta­no­wią­cą pod­sta­wę póź­niej­sze­go odt­wa­rza­nia. Ślady pa­mię­cio­we po­zo­sta­wia­ją zmia­ny w bio­che­micz­nej struk­tu­rze pa­mię­ci dłu­gotr­wa­łej.

Wikipedia


engrama

trwa­ły ślad, udroż­nie­nie, zmia­na pow­sta­ła w korze móz­go­wej lub cen­trach pod­ko­ro­wych mózgu pod wpły­wem kon­kret­nych prze­żyć, okre­ślo­nych bodź­ców, sta­no­wią­ca pod­sta­wę pa­mię­ci; ślad pa­mię­cio­wy, en­gram


SJP.pl


enhancer

sek­wen­cja w DNA wspo­ma­ga­ją­ca tran­skryp­cję in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej


SJP.pl


enharm.

skrót od: en­har­mo­nia, en­har­mo­nicz­ny


SJP.pl


enharmonia

w mu­zy­ko­lo­gii: moż­li­wość za­pi­su dźwię­ku na różne spo­so­by, np. cis=des, wy­stę­pu­ją­ca w sy­ste­mie rów­no­mier­nej tem­pe­ra­cji


SJP.pl

En­har­mo­nia – cecha sy­ste­mu rów­no­mier­nie tem­pe­ro­wa­ne­go, po­le­ga­ją­ca na moż­li­wo­ści za­pi­sa­nia jed­ne­go dźwię­ku na kilka spo­so­bów, np. dźwięk "c" może być za­pi­sa­ny jako "deses" lub "his".

Dźwię­ki o róż­nej naz­wie i pi­sow­ni, ale tym samym brzmie­niu na­zy­wa się dźwię­ka­mi en­har­mo­nicz­ny­mi lub en­har­mo­nicz­nie rów­ny­mi.

Wikipedia


enharmoniczny

→ en­har­mo­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. zwią­za­ny z en­har­mo­nią

Wiktionary

Patrz:

enharmonia

Powiązane:

 rzecz. enharmonia ż.

Wiktionary


eniecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Eń­ca­mi, do­ty­czą­cy Eńców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język eniec­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eńcy lm m.

Wiktionary


enigma

prze­sta­rza­le: za­gad­ka, ta­jem­ni­ca; enig­mat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­gad­ka, ta­jem­ni­ca

 (1.2) hist. nie­miec­ka ma­szy­na szy­fru­ją­ca z okre­su dru­giej wojny świa­to­wej;

Wiktionary

Enig­ma (z αινιγμα „za­gad­ka”) – nie­miec­ka prze­no­śna elek­tro­me­cha­nicz­na ma­szy­na szy­fru­ją­ca, opar­ta na me­cha­niz­mie obra­ca­ją­cych się wir­ni­ków, skon­stru­o­wa­na przez Ar­tu­ra Scher­biu­sa. Była pro­du­ko­wa­na przez wyt­wór­nię Scher­bius & Rit­ter, za­ło­żo­ną w 1918 z ini­cja­ty­wy Scher­biu­sa oraz in­ne­go nie­miec­kie­go in­ży­nie­ra Ri­char­da Rit­te­ra, zaj­mu­ją­cą się kon­struk­cją i pro­duk­cją urzą­dzeń elek­tro­tech­nicz­nych, mię­dzy in­ny­mi sil­ni­ków asyn­chro­nicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po raz pier­wszy szy­fro­gra­my za­ko­do­wa­ne przy po­mo­cy Enig­my udało się roz­szy­fro­wać pol­skim kryp­to­lo­gom w grud­niu 1932 roku (lub stycz­niu 1933) w Pa­ła­cu Sa­skim w War­sza­wie, mie­szczą­cym sie­dzi­bę Biura Szy­frów Od­dzia­łu II Szta­bu Głów­ne­go Woj­ska Pol­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈɲiɡma, AS: ẽńigma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enigmat mrz.

 przym. enigmatyczny

 przysł. enigmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tajemnica, zagadka

Wiktionary


enigmat

prze­sta­rza­le: coś ta­jem­ni­cze­go, za­gad­ko­we­go; enig­ma


SJP.pl


enigmatycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób enig­ma­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Basia po­waż­nie ki­wa­ła głową i uśmie­cha­ła się enig­ma­tycz­nie, wi­docz­nie apro­bo­wa­ła wszyst­kie uwagi Żor­żi­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: ẽńigmatyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enigma

 przym. enigmatyczny

Wiktionary


enigmatyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: enig­ma­tycz­nie


SJP.pl


enigmatyczność

1. za­gad­ko­wość, ta­jem­ni­czość,
2. niez­ro­zu­mia­łość


SJP.pl


enigmatyczny

za­gad­ko­wy, ta­jem­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) za­gad­ko­wy, trud­ny do zro­zu­mie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ścia­nie znaj­do­wa­ła się enig­ma­tycz­na in­skryp­cja w sta­ro­żyt­nym ję­zy­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: ẽńigmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enigmatyczność ż., enigma ż.

 przysł. enigmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zagadkowy, tajemniczy, niejasny

Wiktionary


enjambement

[czy­taj: ążąmb­mą] do­koń­cze­nie w wier­szu na­stęp­nym zda­nia, czło­nu lub zwro­tu roz­po­czę­te­go w wier­szu po­przed­nim; prze­rzut­nia


SJP.pl


enjambeur

[czy­taj: ążąBER] me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie do zbio­ru wi­no­gron


SJP.pl


enka

1. ro­dzaj pie­śni ja­poń­skiej;
2. po­tocz­nie o nie­o­bec­no­ści;
3. po­tocz­nie o nie­przy­go­to­wa­niu do lek­cji


SJP.pl

Enka (jap. 演歌) – ro­dzaj pie­śni ja­poń­skiej o cha­rak­te­rze me­lan­cho­lij­nej bal­la­dy śpie­wa­nej w okre­ślo­nym stylu (genre). Uwa­ża­ny jest za sty­li­stycz­nie po­dob­ny do tra­dy­cyj­nej mu­zy­ki ja­poń­skiej. Współ­czes­ny ga­tu­nek "enka" jest jed­nak sto­sun­ko­wo nową formą mu­zycz­ną, przyj­mu­jąc w swoim wo­ka­lu bar­dziej tra­dy­cyj­ny styl mu­zycz­ny niż mu­zy­ka "ryūkōka", po­pu­lar­na w la­tach przed­wo­jen­nych.

Wikipedia


enkapsulacja

jedna z pod­sta­wo­wych kon­cep­cji pro­gra­mo­wa­nia obiek­to­we­go; her­me­ty­za­cja


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • kap­suł­ko­wa­nie − ter­min od­no­szą­cy się do struk­tu­ry pro­to­ko­łu ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go.
  • her­me­ty­za­cja − jedno z za­ło­żeń pro­gra­mo­wa­nia obiek­to­we­go.

Wikipedia


enkausta

dzie­ło wy­ko­na­ne tech­ni­ką en­ka­u­sty­ki


SJP.pl


enkaustyczny

→ en­ka­u­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

enkaustyka

enkaustyka

an­tycz­na tech­ni­ka ma­lar­ska po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu jako spo­i­wa wosku pszcze­le­go i na­kła­da­niu farb na go­rą­co


SJP.pl

En­ka­u­sty­ka – tech­ni­ka ma­lar­ska, po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu farb w spo­i­wie z wosku pszcze­le­go, cza­sem z do­dat­kiem ole­jów schną­cych dla zwięk­sze­nia płyn­no­ści farby. Farby na­kła­da­no na po­dło­że w sta­nie płyn­nym, za po­mo­cą pod­grze­wa­nych me­ta­lo­wych ło­pa­tek ("ca­u­te­rium"). Znana była też me­to­da na­no­sze­nia farb pędz­la­mi, bar­dziej wy­god­na w wy­pad­ku ma­lo­wa­nia więk­szych obra­zów.

Wikipedia


enkawudowski

zwią­za­ny z NKWD, do­ty­czą­cy NKWD; NKWD-owski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z NKWD, do­ty­czą­cy NKWD

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­rucz­nik wy­ko­rzy­sty­wał en­ka­wu­dow­ski spo­sób prze­słu­chi­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. NKWD-zistka ż., NKWD-zista mos., NKWD n., enkawudzista mos., enkawudzistka ż.

 skr. NKWD

Wiktionary


enkawudysta

pra­cow­nik NKWD; en­ka­wu­dzi­sta, NKWD-zista


SJP.pl


enkawudzista

pra­cow­nik NKWD; en­ka­wu­dy­sta, NKWD-zista


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. funk­cjo­na­riusz NKWD

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żoł­nie­rze fron­to­wi, wi­dząc wy­ta­tu­o­wa­ny numer, chęt­nie pod­wo­zi­li mnie i moich oś­wię­cim­skich ko­le­gów. Do­pie­ro pod War­sza­wą en­ka­wu­dzi­sta oś­wiad­czył, że mnie roz­strze­la, po­nie­waż nie mia­łem żad­ne­go do­ku­men­tu. Nie prze­bie­ra­jąc w sło­wach, […] uspo­ko­i­łem go, żem nie szpion.

 (1.1) Na drugi dzień do wsi przy­je­cha­ły dwa sa­mo­cho­dy oso­bo­we, na­ła­do­wa­ne ludź­mi. […] W pol­skich do­mach za­czę­to szep­tać, że są to en­ka­wu­dzi­ści i że będą za­bie­rać, aresz­to­wać i wy­wo­zić Po­la­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. NKWD n.

:: fż. enkawudzistka ż.

 przym. enkawudowski

 skr. NKWD

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. NKWD-zista

Wiktionary


enkawudzistka

→ en­ka­wu­dzi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. funk­cjo­na­riusz­ka NKWD

Wiktionary

Patrz:

enkawudzista

Przykłady

 (1.1) Hotel pro­wa­dzi­ła była en­ka­wu­dzist­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. NKWD n.

:: fm. enkawudzista m.

 przym. enkawudowski

 skr. NKWD

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. NKWD-zistka

Wiktionary


enkefalina

pep­tyd opio­i­do­wy wy­stę­pu­ją­cy w oś­rod­ko­wym ukła­dzie ner­wo­wym, tłu­mią­cy czu­cie bólu


SJP.pl


enki

w mi­to­lo­gii su­me­ryj­skiej: bóg słod­kiej wody, mą­dro­ści i rze­miosł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) mit­su­mer. jeden z głów­nych bogów stwór­ców, wład­ca oce­a­nu wód słod­kich, bó­stwo mą­dro­ści i magii, opie­kun rze­miosł;

Wiktionary

Zo­bacz też: Enki (album).

Enki w mi­to­lo­gii su­me­ryj­skiej (Ea w mi­to­lo­gii ba­bi­loń­skiej) – bóg słod­kich wód, bóg mą­dro­ści, stwór­ca czło­wie­ka, naj­więk­szy przy­ja­ciel ludz­ko­ści, czczo­ny w Eridu, w któ­rym była poś­wię­co­na mu świą­ty­nia E-abzu. Razem z bo­giem nieba Anu i bo­giem En­li­lem two­rzył wiel­ką tria­dę głów­nych bóstw. Jego żoną była Dam­gal­nu­na – bo­gi­ni ziemi, na­to­miast córka Nin­ka­si była bo­gi­nią piwa.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Ea

Wiktionary


enkiant

en­kiant dzwon­ko­wa­ty - krzew ozdob­ny z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych


SJP.pl

En­kiant ("En­kiant­hus") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych ("Eri­ca­ce­ae"). Two­rzy klad ba­zal­ny w obrę­bie ro­dzi­ny. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia od ok. 12 do 17 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Azji Wschod­niej na ob­sza­rze od Hi­ma­la­jów do Ja­po­nii i Pół­wy­spu In­do­chiń­skie­go. W Chi­nach ro­śnie 7 ga­tun­ków, w tym czte­ry en­de­mi­ty. W Ja­po­nii dziko wy­stę­pu­ją trzy ga­tun­ki ro­dzi­me. Rosną w wid­nych la­sach i na te­re­nach ska­li­stych. Ich kwia­ty za­py­la­ne są przez owady.

Wikipedia


enklawa

te­ry­to­rium pań­stwa lub jego część ze wszyst­kich stron oto­czo­ne przez te­ry­to­rium lą­do­we in­ne­go pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. adm. geogr. te­ry­to­rium pań­stwa lub jego część oto­czo­ne ze wszyst­kich stron przez te­ry­to­rium lą­do­we in­ne­go pań­stwa;

 (1.2) teren oto­czo­ny ze wszyst­kich stron ob­sza­rem in­ne­go ro­dza­ju

 (1.3) przen. miej­sce da­ją­ce po­czu­cie bez­pie­czeń­stwa

Wiktionary

En­kla­wa – te­ry­to­rium oto­czo­ne ze wszyst­kich stron innym te­ry­to­rium.

Z kolei ob­szar sta­no­wią­cy od­dziel­ną część ja­kie­goś więk­sze­go te­ry­to­rium sta­no­wi jego eks­kla­wę: na przy­kład San Ma­ri­no sta­no­wi en­kla­wę w te­ry­to­rium Włoch, zaś gmina Cam­pio­ne sta­no­wi en­kla­wę w te­ry­to­rium Szwaj­ca­rii i eks­kla­wę Włoch.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) San Ma­ri­no jest en­kla­wą na te­ry­to­rium Włoch.

 (1.3) Pa­sie­ka była dla niego en­kla­wą, któ­rej ni­ko­mu z człon­ków ro­dzi­ny nie było wolno na­ru­szać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ŋˈklava, AS: ẽŋklava

Wiktionary


enklawowy

→ en­kla­wa


SJP.pl

Patrz:

enklawa

enklityczność

→ en­kli­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

enklityczny

enklityczny

→ en­kli­ty­ka


SJP.pl

Patrz:

enklityka

enklityka

wyraz nie­ma­ją­cy sa­mo­dziel­ne­go ak­cen­tu, np. wyraz "się" w zda­niu "Myję się rano."


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. wyraz nie­ma­ją­cy włas­ne­go ak­cen­tu i two­rzą­cy ca­łość ak­cen­to­wą z wy­ra­zem go po­prze­dza­ją­cym;

Wiktionary

En­kli­ty­ka (z gr. "enklínein" – oprzeć) – wyraz nie­po­sia­da­ją­cy włas­ne­go ak­cen­tu, lecz two­rzą­cy ca­łość ak­cen­to­wą z wy­ra­zem po­prze­dza­ją­cym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mogą one po­prze­dzać taki wyraz (pro­kli­ty­ki, np. do domu, u stóp), albo na­stę­po­wać po nim (en­kli­ty­ki, por.: bij go, daj mi).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enkliza ż.

Wiktionary


enkliza

po­łą­cze­nie się wy­ra­zu nie­ma­ją­ce­go ak­cen­tu z wy­ra­zem po­przed­nim, ak­cen­to­wa­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. po­łą­cze­nie pro­zo­dycz­ne wy­ra­zu nie­ma­ją­ce­go ak­cen­tu z wy­ra­zem po­przed­nim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enklityka ż.

 przym. enklityczny

Wiktionary


enkoder

1. urzą­dze­nie albo układ elek­trycz­ny uży­wa­ny do ko­do­wa­nia in­for­ma­cji; koder;
2. ro­dzaj przet­wor­ni­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • koder
  • przet­wor­nik do ilo­ścio­we­go okre­śla­nia ruchu obro­to­we­go lub li­nio­we­go i wy­ra­ża­nia go w po­sta­ci im­pul­sów elek­trycz­nych, np.:
    • en­ko­der li­nio­wy
    • op­tycz­ny en­ko­der obro­to­wy
    • en­ko­der in­kre­men­tal­ny
    • en­ko­der ab­so­lut­ny

Wikipedia


enkoderowy

→ en­ko­der


SJP.pl

Patrz:

enkoder

enkolpion

En­kol­pion (gr. εγκόλπιον "en" – na, "kol­pos" – pierś) – re­lik­wiarz no­szo­ny na pier­siach przez chrze­ści­jan, za­wie­ra­ją­cy re­lik­wie lub cy­ta­ty z Pisma Świę­te­go. En­kol­pion był nie­kie­dy trak­to­wa­ny jak amu­let.

Przyj­mu­je się, że ter­min en­kol­pion po­ja­wił się po raz pier­wszy w li­ście Ni­ce­fo­ra I, pa­triar­chy Kon­stan­ty­no­po­la z roku 811 do pa­pie­ża Leona III.

Wikipedia


enkomion

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji pieśń ku czci bo­ha­te­ra, wy­ko­ny­wa­na zaz­wy­czaj pod­czas po­cho­du


SJP.pl

En­ko­mion (gr. "en­kó­mios" - po­chwal­ny) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji pieśń po­chwal­na na cześć bo­ha­te­ra, np. zwy­cięz­cy w za­wo­dach spor­to­wych, śpie­wa­na pod­czas po­cho­du (w prze­ci­wień­stwie do epi­ni­kio­nu śpie­wa­ne­go w cza­sie uczty lub uro­czy­sto­ści). Póź­niej rów­nież nazwa wier­sza lub mowy po­chwal­nej.

Wikipedia


enkulturacja

pro­ces na­by­wa­nia kom­pe­ten­cji kul­tu­ro­wych po­przez uczest­nict­wo w ja­kiejś kul­tu­rze


SJP.pl

En­kul­tu­ra­cja to na­tu­ral­ny, be­zbo­les­ny pro­ces po­nad­po­ko­le­nio­we­go, świa­do­me­go i nieś­wia­do­me­go na­by­wa­nia kom­pe­ten­cji kul­tu­ro­wych, two­rzą­cych sy­stem war­to­ści danej grupy spo­łecz­nej, przez uczest­nict­wo w danej kul­tu­rze.

Po­ję­cie to jest bli­skie po­ję­ciu so­cja­li­za­cji.

Wikipedia


enlil

w mi­to­lo­gii ba­bi­loń­skiej i su­me­ryj­skiej: bóg ziemi i at­mos­fe­ry


SJP.pl

Enlil (sum. 𒀭𒂗𒆤 den-lil2, tłum. „"Pan Wia­tru/Po­wie­trza"”) – w mi­to­lo­gii su­me­ryj­skiej bóg sto­ją­cy na czele pan­te­o­nu su­me­ryj­skie­go, jako na­stęp­ca boga An; syn Ziemi (Ki) i Nieba (An), mał­żo­nek Nin­lil, oj­ciec Nanny, Ner­ga­la, Nin­gir­su, Ni­nur­ty i Ni­sa­by; głów­nym oś­rod­kiem jego kultu była świą­ty­nia E-kur w mie­ście Nip­pur; jeden z czwór­ki wiel­kich bogów-stwo­rzy­cie­li (obok boga An, boga Enki i bo­gi­ni Nin­hur­sag).

Wikipedia


enniusz

En­niusz (239-169 p.n.e.), poeta rzym­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

En­niusz, "Qu­in­tus En­nius" (uro­dzo­ny 239 p.n.e. w Ru­diae (Apu­lia), zmarł 169 p.n.e.) – poeta rzym­ski, uwa­ża­ny za ojca li­te­ra­tu­ry rzym­skiej.

Wal­czył na Sar­dy­nii w cza­sie dru­giej wojny pu­nic­kiej, gdzie poz­nał Ka­to­na Star­sze­go, z któ­rym przy­był do Rzymu. Pra­co­wał tam jako na­u­czy­ciel i poeta. Za za­słu­gi w dzie­dzi­nie li­te­ra­tu­ry otrzy­mał oby­wa­tel­stwo rzym­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był to pier­wszy więk­szy utwór ła­ciń­ski na­pi­sa­ny hek­sa­me­trem dak­ty­licz­nym, który to wiersz En­niusz wpro­wa­dził tym samym do po­ez­ji ła­ciń­skiej.

Wiktionary


enniuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do En­niu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


eno-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z winem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) eno- + -logia = eno­lo­gia

 (1.1) eno- + -fil = eno­fil

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃nɔ, AS: ẽno

Wiktionary


enoch

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Enoch (lub He­noch) – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od he­braj­skie­go imie­nia "Cha­nok", oz­na­cza­ją­ce­go „pełny poś­wię­ce­nia”.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃nɔx, AS: ẽnoχ

Wiktionary


enofil

mi­ło­śnik wina; wi­no­man


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­ło­śnik wina

Wiktionary


enoki

ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny obrzę­kow­co­wa­tych, po­pu­lar­ny skład­nik kuch­ni az­ja­tyc­kiej


SJP.pl


enol

ogól­na nazwa każ­de­go związ­ku che­micz­ne­go na­le­żą­ce­go do grupy związ­ków or­ga­nicz­nych, prak­tycz­nie nie­wy­stę­pu­ją­cych sa­mo­dziel­nie, a je­dy­nie w rów­no­wa­dze z od­po­wied­ni­mi ke­to­na­mi lub al­de­hy­da­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, w któ­rym grupa hy­drok­sy­lo­wa po­łą­czo­na jest z jed­nym koń­cem wią­za­nia wę­giel–wę­giel;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃nɔl, AS: ẽnol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enolaza ż., enolizacja ż.

 przym. enolowy

Wiktionary


enole

grupa związ­ków or­ga­nicz­nych, prak­tycz­nie nie­wy­stę­pu­ją­cych sa­mo­dziel­nie, a je­dy­nie w rów­no­wa­dze z od­po­wied­ni­mi ke­to­na­mi lub al­de­hy­da­mi


SJP.pl

Enole – związ­ki or­ga­nicz­ne, w któ­rych grupa hy­drok­sy­lo­wa (–OH), wy­stę­pu­je przy wią­za­niu pod­wój­nym wę­giel–wę­giel (HO–C=C).

Enole wy­stę­pu­ją w rów­no­wa­dze z od­po­wied­ni­mi ke­to­na­mi lub al­de­hy­da­mi. Stan taki jest na­zy­wa­ny "rów­no­wa­gą ke­to­no­wo–eno­lo­wą", a sam pro­ces przeksz­tał­ca­nia ke­to­nu lub al­de­hy­du w enol na­zy­wa się eno­li­za­cją.

Wikipedia


enolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie nauki o pro­duk­cji, pie­lę­gna­cji i ro­dza­jach wina; oj­no­log, wi­noz­naw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie eno­lo­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃ˈnɔlɔk, AS: ẽnolok

Wiktionary

Powiązane:

 przym. enologiczny

 rzecz. enologia ż.

Wiktionary


enologia

nauka o pro­duk­cji, pie­lę­gna­cji i ro­dza­jach wina; oj­no­lo­gia, wi­noz­naw­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. wie­dza o pro­duk­cji, pie­lę­gna­cji i ro­dza­jach wina, obej­mu­ją­ca rów­nież za­gad­nie­nia jego che­mii, mi­kro­bio­lo­gii oraz ana­li­zy;

Wiktionary

Eno­lo­gia (z "oínos" = wino + "lógos" = nauka) – dział nauki zaj­mu­ją­cy się kwe­stia­mi zwią­za­ny­mi z pro­duk­cją wina; ina­czej oj­no­lo­gia lub wi­noz­naw­stwo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Toteż su­mu­jąc (…) pa­mię­taj­my, że naj­bar­dziej no­wo­czes­na tech­no­lo­gia, eno­lo­gia XXI wieku, nie może - pod groź­bą utra­ty wia­ry­god­no­ści - zry­wać się z łań­cu­cha swo­jej hi­sto­rycz­nej cią­gło­ści.

 (1.1) Pod ha­słem "od Di­jo­nu do Lyonu", wzdłuż rzeki Saony i au­to­stra­dy z Pa­ry­ża, można zo­ba­czyć (i spró­bo­wać) wszyst­kie­go co naj­lep­sze w wiel­kiej sztu­ce fran­cu­skiej eno­lo­gii i wi­niar­stwa.

 (1.1) W tym wszyst­kim przy­da­ła mi się oczy­wi­ście wie­dza zdo­by­ta na wy­dzia­le eno­lo­gii w In­sty­tu­cie Rol­nym San Mi­che­le all Adige, który ukoń­czy­łem krót­ko przed wy­ja­zdem do To­ska­nii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nɔˈlɔɟja, AS: ẽnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enolog mos.

 przym. enologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. ojnologia; winoznawstwo

Wiktionary


enologiczny

zwią­za­ny z nauką o pro­duk­cji, pie­lę­gna­cji i ro­dza­jach wina; oj­no­lo­gicz­ny, wi­noz­naw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy eno­lo­gii, wi­noz­naw­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje eno­lo­gicz­ne ba­da­nia roz­po­czy­na­ją się ran­kiem i trwa­ją do wie­czo­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enologia ż., enolog m.

Wiktionary


enolowy

1. zwią­za­ny z eno­la­mi, or­ga­nicz­ny­mi związ­ka­mi che­micz­ny­mi z grupą OH przy pod­wój­nym wią­za­niu wę­glo­wym;
2. kwas eno­lo­wy - nie­ste­ry­do­wy lek prze­ciw­za­pal­ny


SJP.pl


enolożka

→ eno­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie eno­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

enolog

enometr

urzą­dze­nie do mie­rze­nia mocy wina


SJP.pl


enosis

po­li­ty­ka: unia Cypru z Gre­cją


SJP.pl

Eno­sis (od grec­kie­go słowa Ένωσις hénōsis, oz­na­cza­ją­ce­go "unię; zwią­zek; zjed­no­cze­nie") – ruch zjed­no­cze­nio­wy na Cy­prze, daw­niej także na Kre­cie, na rzecz przy­łą­cze­nia do Gre­cji te­re­nów zwią­za­nych z nią et­nicz­nie i hi­sto­rycz­nie.

Wikipedia


enosz

imię mę­skie


SJP.pl

Enosz (hebr. אֱנוֹשׁ) – po­stać wy­stę­pu­ją­ca w Księ­dze Ro­dza­ju, oraz w dzie­le ra­bi­nicz­nym za­li­cza­ją­cym się do ga­tun­ku mi­drasz – Księ­dze Ju­bi­le­u­szów.

Księ­ga Ro­dza­ju (roz­dział 5) po­da­je iż jego ojcem był Set (zo­stał ojcem w wieku 105 lat) a synem Kenan. Żył 905 lat.

Wikipedia


enotanina

sub­stan­cja garb­ni­ko­wa za­war­ta w na­sio­nach owo­ców uży­wa­nych do pro­duk­cji wina


SJP.pl


enoteka

sklep z winem, z moż­li­wo­ścią ich spró­bo­wa­nia


SJP.pl


enoturysta

śro­do­wi­sko­wo: osoba zwie­dza­ją­ca miej­sca po­wią­za­ne z winem


SJP.pl


enoturystka

śro­do­wi­sko­wo: ko­bie­ta zwie­dza­ją­ca miej­sca po­wią­za­ne z winem


SJP.pl


enoturystyczny

→ eno­tu­ry­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

enoturystyka

enoturystyka

śro­do­wi­sko­wo: tu­ry­sty­ka zwią­za­na ze zwie­dza­niem win­nic, poz­na­wa­niem metod pro­duk­cji wina i jego de­gu­sta­cją


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tu­ryst. enol. ak­tyw­ność po­le­ga­ją­ca na od­wie­dza­niu miejsc zwią­za­nych z pro­duk­cją wina

Wiktionary

Powiązane:

 przym. enoturystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turystyka winiarska

Wiktionary


enquist

[czy­taj: IjenkWIST] naz­wi­sko obce


SJP.pl


enrico

[czy­taj: en­ri­ko] wło­skie imię mę­skie


SJP.pl


enrique

En­ri­que – czwar­ty album stu­dyj­ny hisz­pań­skie­go pio­sen­ka­rza En­ri­que Igle­sia­sa, wy­da­ny w 1999. Płyta była pro­mo­wa­na sin­gla­mi: „Ba­i­la­mos”, „Rhytm Di­vi­ne” i „Be with You”.

Album uzy­skał sta­tus dwu­krot­nej pla­ty­no­wej płyty w Pol­sce.

Wikipedia


enron

Enron Cor­po­ra­tion – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo ener­ge­tycz­ne z sie­dzi­bą w Ho­u­ston w Tek­sa­sie. Ist­nia­ło w la­tach 1985–2001.

Pod ko­niec 2001 roku spół­ka ogło­si­ła ban­kruct­wo po skan­da­lu zwią­za­nym z fał­szo­wa­niem do­ku­men­ta­cji księ­go­wej. Przed ogło­sze­niem ban­kruct­wa Enron za­trud­niał około 22,000 pra­cow­ni­ków i był jed­nym z czo­ło­wych świa­to­wych przed­się­biorstw bran­ży ener­ge­tycz­nej.

Wikipedia


ens

byt, ist­nie­nie, je­ste­stwo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ens – wieś i gmina we Fran­cji
  • Ens – wieś w Ho­lan­dii
  • ENS – École nor­ma­le supérieure, fran­cu­ska szko­ła wyż­sza, jedna z tzw. wiel­kich szkół (Gran­des écoles).
  • ENS, En­te­ric ner­vo­us sy­stem – je­li­to­wy układ ner­wo­wy
  • Enns

Wikipedia


ensalada

w po­ez­ji hisz­pań­skiej: utwór po­e­tyc­ki o nie­o­kre­ślo­nej dłu­go­ści i licz­bie wer­sów w stro­fie


SJP.pl


enschede

[czy­taj: en­sze­de] mia­sto we wschod­niej Ho­lan­dii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­niej Ho­lan­dii, w pro­win­cji Ove­rijs­sel;

Wiktionary

Ens­che­de – mia­sto we wschod­niej Ho­lan­dii, w pro­win­cji Ove­rijs­sel, przy gra­ni­cy z Niem­ca­mi. Około 163 tys. miesz­kań­ców.

W mie­ście znaj­du­ją się m.in. dwa uni­wer­sy­te­ty - Uni­wer­sy­tet Twen­te oraz Uni­wer­sy­tet Nauk Sto­so­wa­nych Sa­xion, sie­dzi­ba firmy Grolsch, fa­bry­ka Po­la­ro­id oraz XIX-wiecz­na sta­cja ko­le­jo­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moi ho­len­der­scy przy­ja­cie­le miesz­ka­ją w Ens­che­de.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: 'ɛnsxɛdɛ

Wiktionary


ensemble

an­sambl;
1. scena ze­spo­ło­wa w ut­wo­rze dra­ma­tycz­nym, ope­rze, lub ope­ret­ce
2. trupa te­a­tral­na, ze­spół ar­ty­stycz­ny


SJP.pl


ensemblowy

zwią­za­ny z en­sem­blem (an­sam­blem); an­sam­blo­wy


SJP.pl


ensi

w sta­ro­żyt­nym Su­me­rze: tytuł księ­cia-ka­pła­na sto­ją­ce­go na czele pań­stwa-mia­sta; osoba no­szą­ca ten tytuł; póź­niej także urzęd­nik re­pre­zen­tu­ją­cy wła­dzę kró­lew­ską


SJP.pl

Ensi (sum. ensi2 za­pi­sy­wa­ne PA.TE.SI) – tytuł su­me­ryj­ski oz­na­cza­ją­cy księ­cia lub na­miest­ni­ka pro­win­cji. Pier­wot­nie oz­na­czał praw­do­po­dob­nie wy­so­kie­go ka­pła­na, któ­re­go kom­pe­ten­cje obej­mo­wa­ły na­dzór nad bu­do­wą świą­ty­ni. W okre­sie sta­ro­su­me­ryj­skim ter­min ensi po­wszech­nie oz­na­czał nie­za­leż­ne­go wład­cę mia­sta-pań­stwa.

Wikipedia


enstatyt

mi­ne­rał z grupy pi­rok­se­nów


SJP.pl

En­sta­tyt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy pi­rok­se­nów. Mi­ne­rał bar­dzo po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "en­sta­tes" = prze­ciw­nik (an­ta­go­ni­sta); na­wią­zu­je do dużej od­por­no­ści tego mi­ne­ra­łu na wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę.

Wikipedia


enstatytowy

1. → en­sta­tyt;
2. chon­dryt en­sta­ty­to­wy - naj­rzad­szy me­te­o­ryt ka­mien­ny


SJP.pl


ent

po­stać fan­ta­sy o wy­glą­dzie drze­wa, stwo­rzo­na przez J.R.R. Tol­kie­na w mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia


SJP.pl

En­to­wie – rasa fik­cyj­nych dłu­go­wiecz­nych istot przy­po­mi­na­ją­cych in­te­li­gent­ne i cza­sa­mi prze­mie­szcza­ją­ce się drze­wa, po­cho­dzą­ca z mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia J.R.R. Tol­kie­na. En­to­wie (sind. Ono­drim, Enyd) byli zwani w mi­to­lo­gii Tol­kie­na także Cie­niem Lasu i Pa­ste­rza­mi Drzew.

Wikipedia


ent.

skrót

 (1.1) = en­to­mo­lo­gia, en­to­mo­lo­gicz­ny

Wiktionary


entablatura

po­zio­my układ kon­struk­cyj­ny na ko­lum­nach, zło­żo­ny z ar­chi­tra­wu, fryzu i gzym­su; bel­ko­wa­nie


SJP.pl


entaktogen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sub­stan­cja, która po­głę­bia em­pa­tię

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) empatogen

Wiktionary


entaktogenny

→ en­tak­to­gen


SJP.pl

Patrz:

entaktogen

entalpia

ter­mo­dy­na­micz­na funk­cja stanu; za­war­tość ciepl­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. jedna z funk­cji stanu, miara ilo­ści ener­gii za­war­tej w ukła­dzie pod sta­łym ci­śnie­niem;

Wiktionary

En­tal­pia (za­war­tość cie­pła) – w ter­mo­dy­na­mi­ce wiel­kość fi­zycz­na bę­dą­ca funk­cją stanu ma­ją­ca wy­miar ener­gii, bę­dą­ca też po­ten­cja­łem ter­mo­dy­na­micz­nym, oz­na­cza­na przez for­mu­la_1 for­mu­la_2,for­mu­la_3 lub for­mu­la_4 którą de­fi­niu­je za­leż­ność:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) En­tal­pia jest jedną z funk­cji stanu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈtalpʲja, AS: ẽntalpʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. entalpowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciepło, energia

Wiktionary


entalpiczny

→ en­tal­pia


SJP.pl

Patrz:

entalpia

entameba

pier­wot­niak z rzędu ameb pa­so­ży­tu­ją­cy naj­czę­ściej w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym; en­to­a­me­ba


SJP.pl


entameboza

cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez pier­wot­nia­ki z rzędu ameb; en­to­a­me­bo­za


SJP.pl


entasis

wy­brzu­sze­nie trzo­nu ko­lum­ny do­ryc­kiej; en­ta­za; en­ta­zis


SJP.pl

En­ta­sis (eta­zis) – lekka wy­pu­kłość, wy­brzu­sze­nie trzo­nu ko­lum­ny w po­rząd­ku do­ryc­kim, wy­stę­pu­ją­ce mniej wię­cej na jed­nej trze­ciej jej wy­so­ko­ści.

Po­sze­rze­nie otrzy­my­wa­ne jest przez na­ło­że­nie po­sze­rza­ją­cych się bęb­nów ka­mien­nych do 2/3 wy­so­ko­ści (naj­szer­szy jest trze­ci bęben li­cząc od dołu), po­wy­żej bębny są węż­sze.

Wikipedia


entaza

wy­brzu­sze­nie trzo­nu ko­lum­ny do­ryc­kiej; en­ta­sis; en­ta­zis


SJP.pl


entazis

wy­brzu­sze­nie trzo­nu ko­lum­ny do­ryc­kiej; en­ta­za; en­ta­sis


SJP.pl


entelechia

En­te­le­chia ( εντελέχεια "en­te­le­che­ia" od "én télos échein" – do­słow­nie "uce­lo­wie­nie") – ter­min Ary­sto­te­le­sa, oz­na­cza­ją­cy w jego fi­lo­zo­fii wew­nętrz­ny cel, który leży rze­ko­mo u pod­staw roz­wo­ju ma­te­rii i okre­śla cały pro­ces jej roz­wo­ju.

Ary­sto­te­les twier­dził, że każdy ist­nie­ją­cy byt dzię­ki swo­jej przy­bra­nej for­mie po­sia­da włas­ną en­te­le­chię, czyli uce­lo­wio­ną duszę, na­da­ją­cą rze­czy jed­ność.

Wikipedia


ententa

1. po­ro­zu­mie­nie Fran­cji, Rosji i Wiel­kiej Bry­ta­nii ut­wo­rzo­ne w la­tach 1904-1907 jako prze­ciw­wa­ga trój­przy­mie­rza państw cen­tral­nych: Nie­miec, Au­stro-Wę­gier i Włoch; trój­po­ro­zu­mie­nie;
2. w okre­sie I wojny świa­to­wej: ko­a­li­cja 25 państw wal­czą­cych z pań­stwa­mi cen­tral­ny­mi; alian­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. po­ro­zu­mie­nie Fran­cji, Rosji i Wiel­kiej Bry­ta­nii ut­wo­rzo­ne w la­tach 1904-1907;

 (1.2) hist. pod­czas pier­wszej wojny świa­to­wej: pań­stwa wal­czą­ce z pań­stwa­mi cen­tral­ny­mi

Wiktionary

En­ten­ta (czyt., z en­ten­te – po­ro­zu­mie­nie, Tri­ple En­ten­te, po­trój­na en­ten­ta, trój­po­ro­zu­mie­nie) – so­jusz po­mię­dzy Fran­cją, Wiel­ką Bry­ta­nią i Im­pe­rium Ro­syj­skim. Do jego pow­sta­nia do­cho­dzi­ło stop­nio­wo. Był od­po­wie­dzią na za­war­te w 1882 Trój­przy­mie­rze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pań­stwa en­ten­ty wy­gra­ły pier­wszą wojnę świa­to­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ãnˈtãnta, AS: ãntãnta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójporozumienie

 (1.2) alianci

Wiktionary


enteogen

sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na wy­wo­łu­ją­ca prze­ży­cia mi­stycz­ne


SJP.pl


enteogeniczny

przy­miot­nik

 (1.1) psy­cho­ak­tyw­ny i wy­wo­łu­ją­cy mi­stycz­ne i du­cho­we doś­wiad­cze­nia; wła­ści­wy en­te­o­ge­no­wi

Wiktionary


enteogenny

→ en­te­o­gen


SJP.pl

Patrz:

enteogen

enter

kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra po­wo­du­ją­cy stwo­rze­nie no­we­go wier­sza lub zat­wier­dza­ją­cy wpro­wa­dzo­ną ko­men­dę; Enter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kla­wisz „Enter” na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra

 (1.2) strzał­ka na kla­wi­szu (1.1)

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „re­turn”. Zo­bacz też: re­turn (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Enter – przy­cisk na kla­wia­tu­rze, w więk­szo­ści pro­gra­mów słu­żą­cy do wy­bo­ru do­myśl­nej dla da­ne­go okna lub innej wy­bra­nej przez użyt­kow­ni­ka akcji bądź za­koń­cze­nia aka­pi­tu w edy­to­rach tek­stu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃ntɛr, AS: ẽnter

Wiktionary


enteroanastomoza

ope­ra­cyj­ne wy­cię­cie od­cin­ka je­li­ta


SJP.pl


enterobioza

cho­ro­ba prze­wo­du po­kar­mo­we­go wy­wo­ła­na przez pa­so­ży­ty zwane ow­si­ka­mi; ow­si­ca


SJP.pl


enterocyt

ko­mór­ka chłon­na na­błon­ka je­li­ta cien­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ko­mór­ka na­błon­ka je­li­ta cien­kie­go od­po­wie­dzial­na za tra­wie­nie i wchła­nia­nie;

Wiktionary

En­te­ro­cy­ty – ko­mór­ki je­li­ta cien­kie­go, bu­du­ją­ce na­bło­nek błony ślu­zo­wej je­li­ta razem z ko­mór­ka­mi kub­ko­wy­mi oraz ko­mór­ka­mi en­do­kry­no­wy­mi. En­te­ro­cy­ty są to ko­mór­ki po­dłuż­ne, po­kry­wa je od stro­ny świa­tła je­li­ta rąbek szczo­tecz­ko­wy, jądra ko­mór­ko­we są umie­szczo­ne w pod­staw­nej czę­ści ko­mór­ki, po­szcze­gól­ne en­te­ro­cy­ty łączą się ob­wód­ka­mi za­my­ka­ją­cy­mi.

Wikipedia


enterogastron

pep­ty­do­wy hor­mon wy­dzie­la­ny przez błonę ślu­zo­wą je­li­ta cien­kie­go


SJP.pl

En­te­ro­ga­stron – hor­mon pep­ty­do­wy prze­wo­du po­kar­mo­we­go. Wy­dzie­la­ny przez błonę ślu­zo­wą je­li­ta cien­kie­go, a do­kład­nie dwu­nast­ni­cy pod wpły­wem zet­knię­cia się z nią tłu­szczów po­kar­mo­wych. Ha­mu­je wy­dzie­la­nie soku żo­łąd­ko­we­go (głów­nie kwasu sol­ne­go) i zwal­nia

pe­ry­stal­ty­kę żo­łąd­ka, przyś­pie­sza i ułat­wia go­je­nie się owrzo­dzeń prze­wo­du po­kar­mo­we­go.

Wikipedia


enterokinaza

enzym je­li­to­wy uru­cha­mia­ją­cy dzia­ła­nie tryp­sy­no­ge­nu


SJP.pl


enterokok

pa­cior­ko­wiec ży­ją­cy w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) bak­te­ria po­wo­du­ja­ca za­ka­że­nie w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym czło­wie­ka:

Wiktionary


enterokokowy

→ en­te­ro­kok


SJP.pl

Patrz:

enterokok

enterolit

ka­mień two­rzą­cy się w je­li­tach


SJP.pl


enteropatia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan pa­to­lo­gicz­ny w je­li­tach;

Wiktionary

En­te­ro­pa­tia – stan cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na za­pa­le­niu je­li­ta cien­kie­go, zmniej­sze­niu jego zdol­no­ści ab­sorp­cyj­nej i zwięk­sze­niu prze­pu­szczal­no­ści.

Wikipedia


enteropeptydaza

En­te­ro­pep­ty­da­za (en­te­ro­ki­na­za) – enzym pro­du­ko­wa­ny przez en­te­ro­cy­ty po­cząt­ko­we­go od­cin­ka je­li­ta cien­kie­go. Jest ka­ta­li­za­to­rem re­ak­cji za­mia­ny tryp­sy­no­ge­nu w tryp­sy­nę, czyli w ak­tyw­ną po­stać tego en­zy­mu. Enzym na­le­ży do klasy en­do­pep­ty­daz i od­ci­na sześć reszt ami­nok­wa­so­wych.

Wikipedia


enteroseptol

hi­sto­rycz­na nazwa hand­lo­wa leku o dzia­ła­niu prze­ciw­bak­te­ryj­nym, prze­ciw­pier­wot­nia­ko­wym i prze­ciw­grzy­bi­czym, za­wie­ra­ją­ce­go klio­chi­nol


SJP.pl


enterotoksyna

sub­stan­cja ja­do­wa wy­dzie­la­na przez bak­te­rie bę­dą­ce pa­so­ży­ta­mi prze­wo­du po­kar­mo­we­go


SJP.pl


enterowirus

ro­dzaj wi­ru­sa ży­ją­ce­go w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym i wy­wo­łu­ją­ce­go cho­ro­by u ssa­ków, w tym także u ludzi; wirus en­te­ro­tro­po­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mi­kro­biol. ro­dzaj wi­ru­sa wy­wo­łu­ją­ce­go cho­ro­by u ssa­ków, w tym u ludzi, naj­częst­szy czyn­nik spraw­czy asep­tycz­ne­go za­pa­le­nia opon móz­go­wo-rdze­nio­wych;

Wiktionary


enterowirusowy

→ en­te­ro­wi­rus


SJP.pl

Patrz:

enterowirus

entier

[czy­taj: ąTIE] funk­cja za­o­krą­gla­ją­ca w dół licz­by rze­czy­wi­ste do liczb cał­ko­wi­tych, np. Ent(7,5)=7; po­dło­ga


SJP.pl


entitet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. jedna z dwóch jed­no­stek ad­mi­ni­stra­cyj­nych two­rzą­cych Bo­śnię i Her­ce­go­wi­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­cyz­ja­mi Wy­so­kich Przed­sta­wi­cie­li, ut­wo­rzo­no jed­no­li­te siły zbroj­ne na całym ob­sza­rze pań­stwa i po­wo­ła­no Mi­ni­ster­stwo Obro­ny BiH z cy­wil­nym mi­ni­strem, roz­wią­zu­jąc mi­ni­ster­stwa obro­ny w en­ti­te­tach.

Wiktionary


entlebucher

rasa nie­wiel­kich psów pa­ster­skich po­cho­dzą­cych ze Szwaj­ca­rii


SJP.pl

Ent­le­bu­cher – rasa psów na­le­żą­ca do grupy psów w typie pin­cze­ra i szna­u­ce­ra, mo­lo­so­wa­tych, psów szwaj­car­skich pa­ster­skich i ras in­nych. Za­kla­sy­fi­ko­wa­na do sek­cji szwaj­car­skich psów pa­ster­skich. Nie pod­le­ga pró­bom pracy.

Wikipedia


entliczek

wyraz bez okre­ślo­ne­go zna­cze­nia, uży­wa­ny w niek­tó­rych grach i za­ba­wach dzie­cię­cych przy li­cze­niu; zwy­kle w po­łą­cze­niu z wy­ra­zem 'pent­li­czek'


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ab­strak­cyj­ny wyraz z dzie­cię­cej wy­li­czan­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ent­li­czek-pent­li­czek, czer­wo­ny sto­li­czek, na kogo wy­pad­nie, na tego bęc!

 (1.1) Ent­li­czek-pent­li­czek / czer­wo­ny „Pło­my­czek”, / na kogo wy­pad­nie, na tego bęc! / i do wię­zie­nia…

 (1.1) Ent­li­czek-pent­li­czek / Co zrobi Piech­ni­czek…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈtlʲit͡ʃɛk, AS: ẽntlʹiček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pentliczek m.

Wiktionary


ento-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) wska­zu­ją­cy na wew­nętrz­ne po­ło­że­nie cze­goś

Wiktionary


entoameba

pier­wot­niak z rzędu ameb pa­so­ży­tu­ją­cy naj­czę­ściej w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym; en­ta­me­ba


SJP.pl


entoameboza

cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez pier­wot­nia­ki z rzędu ameb; en­ta­me­bo­za


SJP.pl


entoderma

En­to­der­ma, en­do­der­ma ( en­to­der­mis, z gr. "éndon" wew­nątrz, "dérma" skóra) – wew­nętrz­ny li­stek za­rod­ko­wy, war­stwa ko­mó­rek pow­sta­ją­ca w roz­wo­ju za­rod­ko­wym zwie­rząt w trak­cie róż­no­rod­nie za­cho­dzą­cej ga­stru­la­cji. W pro­ce­sie hi­sto­ge­ne­zy i or­ga­no­ge­ne­zy roz­wi­ja się z niej głów­nie środ­ko­wy od­ci­nek ukła­du po­kar­mo­we­go (je­li­to pier­wot­ne u krę­gow­ców), a u zwie­rząt wyżej uor­ga­ni­zo­wa­nych m.in.: na­bło­nek płuc, gru­czo­ły prze­wo­du po­kar­mo­we­go, niek­tó­re gru­czo­ły do­krew­ne (tar­czy­ca i przy­tar­czy­ce) oraz krtań, tcha­wi­ca i płuca, pę­cherz mo­czo­wy, cewka mo­czo­wa i gru­czoł kro­ko­wy.

Wikipedia


entomo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z owa­da­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈtɔ̃mɔ, AS: ẽntõmo

Wiktionary


entomochoria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zool. zja­wi­sko roz­no­sze­nia dia­spor ro­ślin­nych (roz­sie­wa­nia ro­ślin) przez owady;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owadosiewność

Wiktionary


entomofag

or­ga­nizm zwie­rzę­cy lub ro­ślin­ny odży­wia­ją­cy się ży­wy­mi owa­da­mi lub na nich pa­so­ży­tu­ją­cy, np. nie­to­perz, mrów­ko­jad, ro­sicz­ka


SJP.pl

En­to­mo­fag (z grec. "éntomon" = owad i "phageín" = jeść), owa­do­żer­ca – zwie­rzę lub rza­dziej ro­śli­na odży­wia­ją­ce się owa­da­mi – za­rów­no lar­wa­mi, pocz­war­ka­mi, jak i do­ro­sły­mi owa­da­mi. En­to­mo­fa­gi dzie­li się na pa­so­ży­ty oraz dra­pież­ni­ki.

En­to­mo­fa­gi mogą peł­nić bar­dzo po­ży­tecz­ną rolę jako na­tu­ral­ny czyn­nik oporu śro­do­wi­ska oraz sta­no­wią al­ter­na­ty­wę dla che­micz­nych środ­ków ochro­ny ro­ślin.

Wikipedia


entomofagia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. spo­sób odży­wia­nia się or­ga­niz­mów po­le­ga­ją­cy na ży­wie­niu się owa­da­mi

Wiktionary


entomofauna

ogół ga­tun­ków owa­dów wy­stę­pu­ją­cych na danym ob­sza­rze ge­o­gra­ficz­nym, w okre­ślo­nym śro­do­wi­sku lub w okre­ślo­nym okre­sie ge­o­lo­gicz­nym


SJP.pl

En­to­mo­fa­u­na (gr.-łac.) – ogół ga­tun­ków owa­dów okre­ślo­ne­go ob­sza­ru, śro­do­wi­ska lub okre­su ge­o­lo­gicz­ne­go, np. en­to­mo­fa­u­na Pol­ski, Tatr, lasu sos­no­we­go, trze­cio­rzę­du. Ter­min o cha­rak­te­rze bar­dziej fa­u­ni­stycz­nym niż eko­lo­gicz­nym, gdyż do­ty­czy ga­tun­ków w ukła­dzie po­wią­zań sy­ste­ma­tycz­nych a nie eko­lo­gicz­nych. W ze­sta­wie­niu z ty­pa­mi sied­lisk (np. en­to­mo­fa­u­na próch­nie­ją­ce­go drew­na, wodna en­to­mo­fa­u­na itd.) ter­min przyj­mu­je kon­tekst eko­lo­gicz­ny i bli­ski jest po­ję­ciom bio­ce­no­za, ce­no­za, grupa sy­ne­ko­lo­gicz­na.

Wikipedia


entomofilia

1. za­py­la­nie kwia­tów przez owady; owa­do­pyl­ność, en­to­mo­ga­mia;
2. rzad­ko spo­ty­ka­na de­wia­cja sek­su­al­na, w któ­rej bodź­cem pro­wa­dzą­cym do osią­ga­nia sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej są in­sek­ty i owady


SJP.pl


entomofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed owa­da­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lęk przed owa­da­mi;

Wiktionary

En­to­mo­fo­bia (znana także jako in­sek­to­fo­bia) – fobia spe­cy­ficz­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nad­mier­nym lub ir­ra­cjo­nal­nym stra­chem przed jedną, lub wie­lo­ma kla­sa­mi in­sek­tów, za­kla­sy­fi­ko­wa­na jako fobia przez DSM-5. Bar­dziej szcze­gó­ło­we od­mia­ny to m.in. api­fo­bia (strach przed pszczo­ła­mi), mir­me­ko­fo­bia (strach przed mrów­ka­mi), czy le­pi­dop­te­ro­fo­bia (strach przed mo­ty­la­mi). Około 6% spo­łe­czeń­stwa Sta­nów Zjed­no­czo­nych po­sia­da tę fobię.

Wikipedia


entomogam

kwiat za­py­la­ny za poś­red­nict­wem owa­dów


SJP.pl


entomogamia

za­py­la­nie kwia­tów przez owady; owa­do­pyl­ność, en­to­mo­fi­lia


SJP.pl


entomolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie zo­o­lo­gii ba­da­ją­cej owady; owa­doz­naw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się ba­da­nia­mi owa­dów

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) ko­bie­ta na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­ca się ba­da­nia­mi owa­dów

Wiktionary

En­to­mo­log – na­u­ko­wiec lub hob­by­sta zaj­mu­ją­cy się ba­da­nia­mi owa­dów, czyli en­to­mo­lo­gią.

Ba­da­nia te mogą do­ty­czyć en­to­mo­lo­gii ogól­nej (ek­spe­ry­men­tal­nej, np. ana­to­mii lub fiz­jo­lo­gii owa­dów), sy­ste­ma­tycz­nej (czyli kla­sy­fi­ka­cji i fi­lo­ge­ne­zy owa­dów) lub sto­so­wa­nej (prak­tycz­nej, z punk­tu wi­dze­nia życia i go­spo­dar­ki czło­wie­ka, np.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Ja­ni­na jest en­to­mo­lo­giem na Uni­wer­sy­te­cie War­szaw­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ntɔ̃ˈmɔlɔk, AS: ẽntõmolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. entomologia ż.

:: fż. entomolożka ż.

 przym. entomologiczny

 przysł. entomologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owadoznawca

 (2.1) owadoznawczyni; pot. entomolożka

Wiktionary


entomologia

dział zo­o­lo­gii, nauka o owa­dach; owa­doz­naw­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. dział zo­o­lo­gii, nauka o owa­dach;

Wiktionary

En­to­mo­lo­gia (z gr. "en­to­mon" – in­sekt, owad i "logos" – wie­dza, nauka) – dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się owa­da­mi. Daw­niej uży­wa­no także ter­mi­nu "owa­doz­naw­stwo".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Który ze zna­nych po­li­ty­ków za­wo­do­wo zaj­mu­je się en­to­mo­lo­gią?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja, AS: ẽntõmoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. entomolog m., entomolożka ż.

 przym. entomologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owadoznawstwo, skrót ent.

Wiktionary


entomologiczny

zwią­za­ny z dzie­dzi­ną zo­o­lo­gii ba­da­ją­cą owady; owa­doz­naw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z en­to­mo­lo­gią, do­ty­czą­cy en­to­mo­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwie­dza­ją­cy mieli okaz­ję obej­rzeć filmy o te­ma­ty­ce en­to­mo­lo­gicz­nej, wziąć udział w kon­kur­sach na zna­jo­mość owa­dów oraz w kier­ma­szach pszcze­lar­skim i ogrod­ni­czym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: ẽntõmoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. entomologia ż., entomolog m., entomolożka ż.

Wiktionary


entomolożka

→ en­to­mo­log; owa­doz­naw­czy­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. ba­dacz­ka owa­dów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja są­siad­ka znała jedną en­to­mo­loż­kę, która ba­da­ła ko­ma­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. entomologia ż.

:: fm. entomolog m.

 przym. entomologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owadoznawczyni

Wiktionary


entopasożyt

pa­so­żyt ży­ją­cy wew­nątrz or­ga­niz­mu swego ży­wi­cie­la, np. mo­ty­li­ca wą­tro­bo­wa, ta­sie­miec; en­do­pa­so­żyt


SJP.pl


entourage

[czy­taj: ątuRAŻ] oto­cze­nie, śro­do­wi­sko; an­tu­raż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) oto­cze­nie, śro­do­wi­sko

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­cro­soft En­to­u­ra­ge – klient pocz­to­wy dla sy­ste­mu Mac OS
  • En­to­u­ra­ge (Ekipa) – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • En­to­u­ra­ge – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) anturaż

Wiktionary


entrechat

[czy­taj: ątrSZA] krok w ba­le­cie po­le­ga­ją­cy na skrzy­żo­wa­niu nóg pod­czas pod­sko­ku


SJP.pl


entremes

ko­micz­ne wi­do­wi­sko w śred­nio­wiecz­nym te­a­trze hisz­pań­skim


SJP.pl


entrepryza

dawne przed­się­bior­stwo te­a­tral­ne lub cyr­ko­we; an­tre­pry­za


SJP.pl


entresol

[czy­taj: ątrSOL] z fran­cu­skie­go: an­tre­so­la


SJP.pl


entropia

1. chaos, be­zład, zamęt, de­zor­ga­ni­za­cja;
2. w ter­mo­dy­na­mi­ce: miara stop­nia roz­pro­sze­nia ener­gii i nie­u­po­rząd­ko­wa­nia ukła­du;
3. w te­o­rii in­for­ma­cji: miara nie­o­kre­ślo­no­ści, stop­nia nie­u­po­rząd­ko­wa­nia ele­men­tów w zbio­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. jedna z ter­mo­dy­na­micz­nych funk­cji stanu, jest miarą licz­by spo­so­bów, na jakie można uło­żyć ele­men­ty ukła­du bez zmia­ny jego pa­ra­me­trów ma­kro­sko­po­wych;

 (1.2) in­form. mat. śred­nia ilość in­for­ma­cji przy­pa­da­ją­ca na znak sym­bo­li­zu­ją­cy zaj­ście zda­rze­nia z pew­ne­go zbio­ru zda­rzeń o da­nych praw­do­po­do­bień­stwach;

 (1.3) książk. roz­pad, chaos, nie­po­rzą­dek

Wiktionary

En­tro­pia ("s" lub "S") – ter­mo­dy­na­micz­na funk­cja stanu, okre­śla­ją­ca kie­ru­nek prze­bie­gu pro­ce­sów spon­ta­nicz­nych (sa­mo­rzut­nych) w odo­sob­nio­nym ukła­dzie ter­mo­dy­na­micz­nym. En­tro­pia jest miarą stop­nia nie­u­po­rząd­ko­wa­nia ukła­du i roz­pro­sze­nia ener­gii. Jest wiel­ko­ścią ek­sten­syw­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W każ­dym pro­ce­sie od­wra­cal­nym za­cho­dzą­cym w ukła­dzie adia­ba­tycz­nym zmia­na en­tro­pii jest równa zero.

 (1.2) En­tro­pię można in­ter­pre­to­wać jako nie­pew­ność wy­stą­pie­nia da­ne­go zda­rze­nia ele­men­tar­ne­go w na­stęp­nej chwi­li.

 (1.3) Tym­cza­sem nie­za­leż­nie od fin-de-ście­ko­wych roz­te­rek coraz wię­cej za­sta­na­wiam się nad opo­zy­cją życie – en­tro­pia.

 (1.3) W tym domu pa­nu­je bez­wład, en­tro­pia i anar­chia!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈtrɔpʲja, AS: ẽntropʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. entropowy

Wiktionary


entropiczny

→ en­tro­pia; en­tro­pij­ny


SJP.pl


entropijny

→ en­tro­pia; en­tro­picz­ny


SJP.pl


entropion

nie­pra­wi­dło­we usta­wie­nie kra­wę­dzi po­wie­ki, pod­wi­nię­cie po­wie­ki


SJP.pl

En­tro­pion, en­tro­pium – pod­wi­nię­cie po­wie­ki. Wy­stę­pu­je u ludzi, a także jako dzie­dzicz­na przy­pa­dłość do­ty­ka­ją­ca psy du­żych ras, mo­gą­ca spo­wo­do­wać dłu­gotr­wa­łe draż­nie­nie ro­gów­ki, w wy­ni­ku czego może dojść do jej usz­ko­dze­nia. Po­dob­nie skut­ki nie­sie przy­pa­dłość zwana ek­tro­pion.

Wikipedia


entrée

[czy­taj: ąTRE]
1. wy­stę­py ko­mi­ków cyr­ko­wych bę­dą­ce od­dziel­nym ele­men­tem przed­sta­wie­nia;
2. żar­to­bli­we: efek­tow­ne wej­ście gdzieś;
3. prze­sta­rza­łe:
a) uro­czy­ste wej­ście na salę ba­lo­wą;
b) opła­ta za wstęp


SJP.pl


entuzjasta

książ­ko­wo: osoba oży­wio­na jakąś ideą, pełna za­pa­łu do dzia­ła­nia, za­pa­lo­ny wiel­bi­ciel kogoś lub cze­goś; za­pa­le­niec, za­go­rza­lec, pa­sjo­nat, mi­ło­śnik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pełna en­tuz­jaz­mu, chęci i wiary w moż­li­wość zre­a­li­zo­wa­nia ja­kiejś idei; osoba żywo po­ru­szo­na, po­bu­dzo­na jakąś ideą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Było wielu en­tuz­ja­stów wie­rzą­cych w suk­ces oś­rod­ka, ale byli też i scep­ty­cy nie­wie­rzą­cy w po­wo­dze­nie tego przed­sięw­zię­cia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ntuˈzʲjasta, AS: ẽntuzʹi ̯asta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. entuzjazm m.

:: fż. entuzjastka ż.

 czas. rozentuzjazmować dk.

 przym. entuzjastyczny

 przysł. entuzjastycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maniak, pasjonat, zapaleniec, żarliwiec

Wiktionary


entuzjastka

książ­ko­wo: ko­bie­ta oży­wio­na jakąś ideą, pełna za­pa­łu do dzia­ła­nia, za­pa­lo­na wiel­bi­ciel­ka kogoś lub cze­goś; pa­sjo­nat­ka, mi­ło­śnicz­ka, fanka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pełna en­tuz­jaz­mu, chęci i wiary w moż­li­wość zre­a­li­zo­wa­nia ja­kiejś idei; ko­bie­ta żywo po­ru­szo­na, po­bu­dzo­na jakąś ideą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ga­bry­sia jest en­tuz­jast­ką sko­ków spa­do­chro­no­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃ntuˈzʲjastka, AS: ẽntuzʹi ̯astka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. entuzjazm m.

:: fm. entuzjasta m.

 czas. rozentuzjazmować dk.

 przym. entuzjastyczny

 przysł. entuzjastycznie

Wiktionary


entuzjastki

dzie­więt­na­sto­wiecz­ne ugru­po­wa­nie pol­skich fe­mi­ni­stek


SJP.pl

En­tuz­jast­ki – pier­wsza pol­ska grupa fe­mi­ni­stycz­na, dzia­ła­ją­ca w War­sza­wie od końca lat 30. do końca lat 40. XIX w.

Wikipedia


entuzjastycznie

przy­słó­wek

 (1.1) z en­tuz­jaz­mem, w spo­sób en­tuz­ja­stycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Colon miał przy­kle­jo­ne na twa­rzy kilka ka­wał­ków bi­buł­ki w miej­scach, gdzie go­le­nie prze­bie­ga­ło na­zbyt en­tuz­ja­stycz­nie, ale poza tym wy­glą­dał o wiele le­piej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. entuzjazm m., entuzjasta m., entuzjastka ż.

 przym. entuzjastyczny

 czas. rozentuzjazmować

Wiktionary


entuzjastyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: en­tuz­ja­stycz­nie


SJP.pl


entuzjastyczność

1. cecha kogoś bę­dą­ce­go w sta­nie za­chwy­tu, ra­dos­ne­go unie­sie­nia, pod­nie­ce­nia; eu­fo­rycz­ność, ek­sta­tycz­ność;
2. cecha cze­goś świad­czą­ce­go o od­czu­wa­nym przez kogoś en­tuz­jaz­mie


SJP.pl


entuzjastyczny

książ­ko­wo: bę­dą­cy w sta­nie za­chwy­tu, ra­dos­ne­go unie­sie­nia, pod­nie­ce­nia; eu­fo­rycz­ny, ek­sta­tycz­ny, fre­ne­tycz­ny, owa­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) trwa­ją­cy w sta­nie za­chwy­tu, emo­cjo­nal­nie za­an­ga­żo­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako en­tuz­ja­stycz­ny pta­siarz Ro­bert za­wsze ma­rzył o sfo­to­gra­fo­wa­niu pię­knej la­zur­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. entuzjastycznie

 rzecz. entuzjastka ż., entuzjasta, entuzjazm

 czas. rozentuzjazmować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pełen zachwytu, dziarski, natchniony, ożywiony, pełen werwy, porywający, euforyczny, ekstatyczny, frenetyczny, gorący, namiętny, owacyjny, zachwycony, zapalony

Wiktionary


entuzjazm

stan za­chwy­tu, ra­dos­ne­go unie­sie­nia, pod­nie­ce­nia; zapał, eu­fo­ria, fer­wor, ek­sta­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stan za­chwy­tu czymś; zapał, ra­dość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cała sala z en­tuz­jaz­mem biła brawo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ̃nˈtuzʲjasm̥, AS: ẽntuzʹi ̯asm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. entuzjasta m., entuzjastka ż.

 czas. rozentuzjazmować dk.

 przym. entuzjastyczny

 przysł. entuzjastycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zachwyt, uniesienie, zapał

Wiktionary


entuzjazmować

1. rzad­ko: wy­wo­ły­wać u kogoś en­tuz­jazm - stan ra­dos­ne­go pod­nie­ce­nia, za­pa­lać do dzia­ła­nia; pod­nie­cać, po­bu­dzać, emo­cjo­no­wać, ek­scy­to­wać;
2. en­tuz­jaz­mo­wać się - za­pa­lać się do cze­goś, od­no­sić się do cze­goś z en­tuz­jaz­mem; ek­scy­to­wać się, emo­cjo­no­wać się, eg­zal­to­wać się


SJP.pl


enty

któ­ryś z kolei, nie­o­kre­ślo­ny; n-ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) któ­ryś z kolei

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po raz enty przy­po­mi­nam wam o przysz­ło­ty­god­nio­wym za­da­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃ntɨ, AS: ẽnty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) n-ty

Wiktionary


entymemat

wnio­sko­wa­nie de­duk­cyj­ne, w któ­rym prze­mil­cza­no ja­kieś prze­słan­ki ze wzglę­du na ich oczy­wi­stość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) log. wnio­sko­wa­nie lo­gicz­ne, w któ­rym po­mi­ja się część prze­sła­nek

Wiktionary


entymematyczny

→ en­ty­me­mat


SJP.pl

Patrz:

entymemat

entypia

od­wró­ce­nie ko­lej­no­ści uło­że­nia list­ków za­rod­ko­wych w cza­sie roz­wo­ju za­rod­ko­we­go gry­zo­ni


SJP.pl

En­ty­pia – pro­ces za­cho­dzą­cy pod­czas em­brio­ge­ne­zy gry­zo­ni, po­le­ga­ją­cy na od­wró­ce­niu ko­lej­no­ści uło­że­nia list­ków za­rod­ko­wych. Dzię­ki niemu u tej grupy zwie­rząt wyt­wa­rza się spe­cjal­ny typ ło­ży­ska.

Wikipedia


enukleacja

ope­ra­cja po­le­ga­ją­ca na usu­nię­ciu cho­ro­bo­wo zmie­nio­ne­go na­rzą­du lub czę­ści na­rzą­du; wy­łu­szcze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg usu­nię­cia gałki ocz­nej lub jej szcząt­ków;

Wiktionary

Enu­kle­a­cja (łac. "enuc­le­a­tio") – jeden z osta­tecz­nych za­bie­gów na gałce ocz­nej wy­ko­ny­wa­ny w niek­tó­rych po­waż­nych scho­rze­niach jak np. no­wot­wo­ry; po­le­ga na wy­łu­szcze­niu gałki ocz­nej lub jej szcząt­ków. Pa­cjen­ci pod­da­ni enu­kle­a­cji gałki ocz­nej mogą doś­wiad­czać wra­żeń fan­to­mo­wych ("ang. phan­tom eye syn­dro­me, PES"), np. w po­sta­ci nie­o­kre­ślo­nych od­czuć wi­zu­al­nych w enu­kle­o­wa­nym oku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mimo że za­bieg enu­kle­a­cji więk­szo­ści le­ka­rzy wy­da­je się pro­stym, ru­ty­no­wym za­bie­giem, to wiąże się z dużą licz­bą po­wi­kłań.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nuklɛˈat͡sʲja, AS: ẽnukleacʹi ̯a

Wiktionary


enumeracja

1. w li­te­ra­tu­rze: wy­mie­nie­nie w sze­re­gu ana­lo­gicz­nie zbu­do­wa­nych zdań coraz to no­wych ele­men­tów tej samej ka­te­go­rii; wy­li­cze­nie;
2. wy­szcze­gól­nie­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Enu­me­ra­cja – śro­dek sty­li­stycz­ny
  • Enu­me­ra­cja – enu­me­ra­cja w In­for­ma­ty­ce

Wikipedia


enumeracyjny

→ enu­me­ra­cja; enu­me­ra­tyw­ny


SJP.pl


enumeratywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób gdzie ele­men­ty wy­mie­nia­ne są ko­lej­no

Wiktionary


enumeratywność

cecha cze­goś, w czym wy­mie­nio­ne są ko­lej­no ja­kieś ele­men­ty


SJP.pl


enumeratywny

taki, w ra­mach któ­re­go wy­li­cza­ne są ko­lej­no ja­kieś ele­men­ty, np. enu­me­ra­tyw­ny ka­ta­log; enu­me­ra­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, gdzie ele­men­ty są wy­mie­nia­ne ko­lej­no

Wiktionary


enumerować

wy­li­czać, wy­mie­niać ko­lej­no


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. wy­mie­niać ko­lej­no

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Art. 5 ge­ne­ral­nie jest poś­wię­co­ny rów­ne­mu do­stę­po­wi do pracy za­wo­do­wej i w ust. 2 enu­me­ru­je się wa­run­ki tej rów­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enumeracja ż.

Wiktionary


enuncjacja

de­kla­ra­cja, zwła­szcza rzą­do­wa; wy­po­wiedź, oś­wiad­cze­nie, ob­wie­szcze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. wy­po­wiedź, ogło­sze­nie, oś­wiad­cze­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ̃nũnˈt͡sʲjat͡sʲja, AS: ẽnũncʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oświadczenie

Wiktionary


enuncjacyjny

→ enun­cja­cja


SJP.pl

Patrz:

enuncjacja

enuncjować

książ­ko­wo: de­kla­ro­wać coś ofi­cjal­nie; oś­wiad­czać, przed­sta­wiać sta­no­wi­sko


SJP.pl


enureza

cho­ro­bli­wa skłon­ność do mi­mo­wol­ne­go od­da­wa­nia moczu pod­czas snu; enu­rez­ja


SJP.pl


enurezja

cho­ro­bli­wa skłon­ność do mi­mo­wol­ne­go od­da­wa­nia moczu pod­czas snu; enu­re­za


SJP.pl


environment

[czy­taj: inWAjrment lub ąwironMĄ]
1. prze­strzeń ota­cza­ją­ca; oto­cze­nie;
2. śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne;
3. śro­do­wi­sko pracy pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go;
4. tech­ni­ka aran­ża­cji prze­strze­ni pla­stycz­nej;
5. dzie­ło pla­stycz­ne wy­ko­rzy­sta­ne do aran­ża­cji prze­strze­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. typ dzia­ła­nia ar­ty­stycz­ne­go, w któ­rym widz doz­na­je wra­żeń z ota­cza­ją­cej go zmo­dy­fi­ko­wa­nej prze­strze­ni;

Wiktionary

En­vi­ron­ment (ang. "oto­cze­nie, śro­do­wi­sko") to jeden ze środ­ków wy­po­wie­dzi ja­ki­mi po­słu­gu­je się sztu­ka współ­czes­na. Jest to sztucz­nie two­rzo­na sy­tu­a­cja prze­strzen­na przez­na­czo­na dla osób pa­syw­nie w niej uczest­ni­czą­cych. Może to być wnę­trze, w któ­rym ścia­ny i sprzę­ty na­je­żo­ne są ostry­mi odłam­ka­mi szkła, albo po­ma­lo­wa­na w pio­no­we pasy ka­bi­na z lu­strza­ną po­dło­gą i su­fi­tem – co na oso­bie znaj­du­ją­cej się wew­nątrz robi wra­że­nie, że jest za­wie­szo­na w szy­bie cią­gną­cym się w nie­skoń­czo­ność.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce po raz pier­wszy en­vi­ron­ment zor­ga­ni­zo­wa­no w 1958 roku w Sa­lo­nie Nowej Kul­tu­ry w War­sza­wie

Wiktionary


envoi

[czy­taj: ąwuA] za­koń­cze­nie ut­wo­ru sta­no­wią­ce de­dy­ka­cję bądź bez­poś­red­ni zwrot do okre­ślo­nej osoby; prze­sła­nie


SJP.pl


enwiromentalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ide­o­lo­gia spo­łecz­na zaj­mu­ją­cy się pro­ble­ma­mi ochro­ny śro­do­wi­ska

Wiktionary


enwironmentalizm

te­o­ria so­cjo­lo­gicz­na pow­sta­ła w XIX wieku, za­kła­da­ją­ca, że po­ło­że­nie ge­o­gra­ficz­ne i śro­do­wi­sko spo­łecz­ne ma naj­więk­szy wpływ na cha­rak­ter czło­wie­ka; de­ter­mi­nizm śro­do­wi­sko­wy


SJP.pl


enzootia

wie­lo­let­nie wy­stę­po­wa­nie na okre­ślo­nym te­re­nie cho­ro­by za­kaź­nej zwie­rząt


SJP.pl

En­zo­o­tia – wy­stę­po­wa­nie za­cho­ro­wań na daną cho­ro­bę za­kaź­ną, wśród zwie­rząt na danym te­re­nie, na sta­łym zwięk­szo­nym po­zio­mie.

Ana­lo­gicz­ne zja­wi­sko w zbio­ro­wi­skach ludz­kich na­zy­wa­my en­de­mią.

Wikipedia


enzootyczny

→ en­zo­o­tia


SJP.pl

Patrz:

enzootia

enzym

zło­żo­na cząst­ka biał­ko­wa peł­nią­ca funk­cje ka­ta­li­za­to­ra re­ak­cji wew­ną­trzu­stro­jo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. chem. biał­ko wyt­wa­rza­ne przez ko­mór­ki żywe i dzia­ła­ją­ce jako ka­ta­li­za­tor w pro­ce­sach che­micz­nych or­ga­niz­mów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) En­zy­my wy­ko­rzy­sty­wa­ne w nad­ner­czach to sub­stan­cje che­micz­ne, które po­ma­ga­ją w prze­mia­nie cho­le­ste­ro­lu w hor­mo­ny kory nad­ner­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛ̃w̃zɨ̃m, AS: ẽũ̯zỹm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. enzymatyczny, enzymowy

 przysł. enzymatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. ferment

Wiktionary


enzymatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób en­zy­ma­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enzym mrz.

Wiktionary


enzymatyczny

1. od­by­wa­ją­cy się w wy­ni­ku dzia­ła­nia en­zy­mów, na­tu­ral­nych ka­ta­li­za­to­rów or­ga­nicz­nych;
2. za­wie­ra­ją­cy en­zy­my, wy­ko­rzy­stu­ją­cy en­zy­my


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bio­chem. za­cho­dzą­cy z udzia­łem en­zy­mów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enzym m.

 przym. enzymowy

Wiktionary


enzymolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie en­zy­mo­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie en­zy­mo­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. enzymowy

Wiktionary


enzymologia

nauka o en­zy­mach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o en­zy­mach

Wiktionary

En­zy­mo­lo­gia – dział bio­che­mii zaj­mu­ją­cy się en­zy­ma­mi; ich struk­tu­rą, wła­ści­wo­ścia­mi, me­cha­niz­ma­mi dzia­ła­nia, prze­bie­giem ka­ta­li­zo­wa­nych przez nie re­ak­cji, funk­cja­mi, dro­ga­mi bio­syn­te­zy oraz spo­so­ba­mi ich izo­lo­wa­nia i oczy­szcza­nia.

Można wy­róż­nić w tym dzia­le en­zy­mo­lo­gię po­rów­naw­czą która zaj­mu­je się usta­la­niem po­do­bieństw i róż­ni­ce mię­dzy en­zy­ma­mi u róż­nych ga­tun­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. enzymowy

Wiktionary


enzymologiczny

→ en­zy­mo­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

enzymologia

enzymolożka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w za­kre­sie en­zy­mo­lo­gii

Wiktionary


enzymopatia

nie­do­bór ilo­ści lub ak­tyw­no­ści niek­tó­rych en­zy­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nie­do­bór lub zbyt niska ak­tyw­ność niek­tó­rych en­zy­mów

Wiktionary

En­zy­mo­pa­tia – ge­ne­tycz­ny lub na­by­ty nie­do­bór ilo­ści lub ak­tyw­no­ści niek­tó­rych en­zy­mów, skut­ku­ją­cy pa­to­lo­gia­mi i nie­pra­wi­dło­wo­ścia­mi w prze­bie­gu róż­nych szla­ków me­ta­bo­licz­nych.

Wikipedia


enzymowy

zwią­za­ny z en­zy­mem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z en­zy­mem, en­zy­ma­mi, do­ty­czą­cy en­zy­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. enzym mrz., enzymologia ż., enzymolog mos.

 przym. enzymatyczny

Wiktionary


eo

na­śla­do­wa­nie sy­gna­łów ka­ret­ki, wozu po­li­cyj­ne­go itp., uży­wa­ne naj­czę­ściej przez dzie­ci


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca sy­re­nę sa­mo­cho­do­wą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • IO (w dy­stry­bu­cji mię­dzy­na­ro­do­wej jako: EO) – film Je­rze­go Sko­li­mow­skie­go
  • kod ISO espe­ran­to
  • kod IATA Hewa Bora Air­wa­ys

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­ret­ki robią „eo eo”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛɔ, AS: eo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esperanto n.

Wiktionary


eoarchaik

naj­star­sza era ar­cha­i­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. jeden z okre­sów ge­o­lo­gicz­nych;

Wiktionary

Eo­ar­cha­ik (ang. "Eo­ar­che­an")

Nie­for­mal­nie eo­ar­cha­ik utoż­sa­mia się cza­sem z ha­de­i­kiem (ha­de­jem) lub azo­i­kiem.

Obej­mu­je okres od two­rze­nia się pla­net do usta­bi­li­zo­wa­nia się orbit pla­net. W tej erze pow­stał Księ­życ, ufor­mo­wa­ło się Jądro Ziemi, Płaszcz ziem­ski oraz sko­ru­pa ziem­ska, a także po­ja­wi­ły się oce­a­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛɔarˈxajik, AS: eoarχai ̯ik

Wiktionary


eobiont

hi­po­te­tycz­ny pre­kur­sor żywej ko­mór­ki


SJP.pl


eocen

druga epoka trze­cio­rzę­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. środ­ko­wa epoka pa­le­o­ge­nu

 (1.2) geol. środ­ko­wy od­dział pa­le­o­ge­nu

Wiktionary

Eocen (ang. "Eo­ce­ne")

Nazwa po­cho­dzi od po­łą­cze­nia grec­kich słów ἠώς, "eos" – ju­trzen­ka i καινός, "ka­i­nos" – nowy (w nie­for­mal­nym tłu­ma­cze­niu: „świt no­wych cza­sów”).

Eocen zaw­dzię­cza swą nazwę fak­to­wi, że w cza­sie jego trwa­nia po­ja­wia się wiele wy­stę­pu­ją­cych do dziś rzę­dów ssa­ków, a także niek­tó­re ist­nie­ją­ce nadal ro­dzi­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈɔt͡sɛ̃n, AS: eocẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eoceński

Wiktionary


eoceński

zwią­za­ny z eo­ce­nem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy eo­ce­nu, zwią­za­ny z eo­ce­nem, wy­stę­pu­ją­cy lub pow­sta­ły w eo­ce­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eocen m.

Wiktionary


eofityczny

era eo­fi­tycz­na - druga era w hi­sto­rii flory na Ziemi


SJP.pl


eog

skrót od: elek­tro­o­ku­lo­gra­fia, elek­tro­o­ku­lo­gram; eog.


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) polit. = Eu­ro­pej­ski Ob­szar Go­spo­dar­czy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elek­tro­o­ku­lo­gram – za­bieg dia­gno­stycz­ny
  • Eu­ro­pej­ski Ob­szar Go­spo­dar­czy
  • Eye of GNOME – Prze­glą­dar­ka gra­fi­ki w sy­ste­mie Linux.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Is­lan­dia jest człon­kiem ONZ, NATO, EFTA, EOG i OECD, ale nie UE.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿ɔ‿ˈɟɛ, AS: e‿o‿ǵe

Wiktionary


eog.

skrót od: elek­tro­o­ku­lo­gra­fia, elek­tro­o­ku­lo­gram; EOG


SJP.pl


eohippus

wy­mar­ły ssak nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­ny; hi­ra­ko­te­rium


SJP.pl


eol

w mi­to­lo­gii grec­kiej i rzym­skiej: wład­ca wszyst­kich wia­trów; Ajo­los


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eol – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Ma­gnez­ji, syn Hel­le­na
  • Eol – w mi­to­lo­gii grec­kiej wład­ca wia­trów i wyspy Eolii, syn Hip­po­te­sa
  • EOL (End of Line) – ko­niec linii, znak lub sek­wen­cja zna­ków oz­na­cza­ją­ca za­koń­cze­nie linii tek­stu
  • EOL (End of Life) – ter­min okre­śla­ją­cy za­koń­cze­nie wspar­cia dla da­ne­go pro­duk­tu czy usłu­gi. W kon­tek­ście tech­no­lo­gicz­nym oz­na­cza mo­ment, w któ­rym pro­du­cent ofi­cjal­nie za­prze­sta­je wy­da­wa­nia ak­tu­a­li­zacj...
  • EOL (Ex­pres­sion Orien­ted Lan­gu­a­ge) – język pro­gra­mo­wa­nia
  • EOL (En­cyc­lo­pe­dia of Life) – an­glo­ję­zycz­na en­cy­klo­pe­dia in­ter­ne­to­wa
  • Eöl – fik­cyj­na po­stać z uni­wer­sum J.R.R. Tol­kie­na
  • Ae­o­lus – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Wyspy Eol­skie (Wyspy Li­pa­ryj­skie) – wyspy na Morzu Tyr­reń­skim, we Wło­szech

Wikipedia


eolia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. ska­li­sta wyspa pły­wa­ją­ca po morzu i oto­czo­na wałem ze spiżu, iden­ty­fi­ko­wa­na ze Strom­bo­li lub Li­pa­ri; sie­dzi­ba wład­cy wia­trów, Eola;

 (1.2) mitgr. córka Amy­ta­o­na;

 (1.3) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na na pół­noc­no-za­chod­nim wy­brze­żu Azji Mniej­szej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eolia – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Amy­ta­o­na
  • Eolia – w mi­to­lo­gii grec­kiej wyspa, sie­dzi­ba Eola
  • Eolia – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji Mniej­szej
  • Eolia – miej­sco­wość w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mis­so­u­ri
  • Ae­o­lia – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­tycz­na wyspa Eolia jest iden­ty­fi­ko­wa­na ze Strom­bo­li lub Li­pa­ri, które na­le­żą do Wysp Li­pa­ryj­skich (Wysp Eol­skich) na Morzu Tyr­reń­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈɔlʲja, AS: eolʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eol mos., eoliczność ż.

 przym. eolski, eoliczny, eolowy, Eolowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ajolia

 (1.2) Ajolia

 (1.3) Eolida

Wiktionary


eoliczny

zwią­za­ny z dzia­ła­niem wia­tru na struk­tu­ry skal­ne, np. eo­licz­ny tran­sport, eo­licz­ny pro­ces, eo­licz­ny osad


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. zwią­za­ny z dzia­łal­no­ścią wia­tru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wydma jest formą rzeź­by po­wierzch­ni ziemi po­cho­dze­nia eo­licz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛɔˈlʲit͡ʃnɨ, AS: eolʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eol mos., Eolia ż.

 przym. eolski, eolowy, Eolowy

Wiktionary


eolit

pier­wot­ne na­rzę­dzie z ka­mie­nia


SJP.pl

Eolit (gr. "eós" świt, ju­trzen­ka, "líthos" ka­mień) – ka­mień o nie­re­gu­lar­nych, obro­bio­nych brze­gach, który na sku­tek dzia­ła­nia pro­ce­sów ge­o­lo­gicz­nych zy­skał formę, przy­po­mi­na­ją­cą pier­wot­ne na­rzę­dzia ka­mien­ne czło­wie­ka; rów­nież naj­prost­sze na­rzę­dzie krze­mien­ne z wczes­ne­go pa­le­o­li­tu.

Wikipedia


eolityczny

→ eolit


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ar­che­ol. zwią­za­ny z eo­li­ta­mi; zwią­za­ny z okre­sem, w któ­rym pow­sta­wa­ły eo­li­ty

Wiktionary

Patrz:

eolit

Powiązane:

 rzecz. eolit mrz.

Wiktionary


eolka

człon­ki­ni sta­ro­żyt­ne­go ple­mie­nia grec­kie­go


SJP.pl


eologliptolit

odła­mek litej skały o ostrych kra­wę­dziach i wy­gła­dzo­nych ścia­nach; wie­lo­gra­niec, wia­tro­wiec, gra­niak


SJP.pl


eolowie

sta­ro­żyt­ne ple­mię grec­kie


SJP.pl

Eo­lo­wie ( "Aio­loi") – grec­kie ple­mio­na, które po 2000 p.n.e. za­sied­li­ły środ­ko­wą Gre­cję, po­słu­gu­ją­ce się dia­lek­tem eol­skim, spo­krew­nio­nym z dia­lek­tem ar­ka­do-cy­pryj­skim (Acha­jo­wie). Eo­lo­wie, jak i inne ple­mio­na in­do­e­u­ro­pej­skie, mó­wią­ce ję­zy­kiem grec­kim, przy­by­li z te­re­nów Eu­ro­py po­łud­nio­wo-wschod­niej.

Wikipedia


eolowy

rzad­ki przy­miot­nik od: Eol (grec­ki bóg wia­tru); eol­ski


SJP.pl


eolozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z grupy ty­ta­no­za­u­rów


SJP.pl

Eo­lo­za­ur ("Ae­o­lo­sa­u­rus") – ro­dzaj za­u­ro­po­da z grupy ty­ta­no­za­u­rów (Ti­ta­no­sa­u­ria); jego nazwa zna­czy „ja­szczur Eola”, „wietrz­ny ja­szczur”.

Żył w póź­nej kre­dzie (kam­pan-ma­strycht) na te­re­nach współ­czes­nej Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Ar­gen­ty­nie.

Wikipedia


eolski

1. przy­miot­nik od: Eol (grec­ki bóg wia­tru); eo­lo­wy
2. do­ty­czą­cy Eolów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Eolów


SJP.pl


eon

isto­ta poś­red­ni­czą­ca mię­dzy bó­stwem a stwo­rze­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiek, era

 (1.2) geol. naj­więk­sza jed­nost­ka czasu w dzie­jach Ziemi, dzie­lą­ca się na ery

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) filoz. w gno­sty­cyz­mie: isto­ta poś­red­ni­czą­ca po­mię­dzy stwór­cą a stwo­rze­niem

Wiktionary

Eon (z łac. "aeon" z gr. αἰών "aiōn" 'czas, trwa­nie, wiek, wiecz­ność') – naj­więk­sza for­mal­na jed­nost­ka ge­o­chro­no­lo­gicz­na, dzie­lą­ca się na ery (z wy­jąt­kiem naj­star­sze­go: ha­de­i­ku) i wy­no­szą­ca co najm­niej 500 mln lat. Eon od­po­wia­da jed­nost­ce chro­no­stra­ty­gra­ficz­nej (jed­nost­ce skal­nej) o naz­wie eo­no­tem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛɔ̃n, AS: eõn

Wiktionary


eonium

ro­śli­na z ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych, upra­wia­na jako do­nicz­ko­wa


SJP.pl

Eo­nium, ae­o­nium ("Ae­o­nium") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych ("Cras­su­la­ce­ae"). Obej­mu­je 41 ga­tun­ków i licz­ne mie­szań­ce. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na wy­spach Ma­ka­ro­nez­ji (tu jest ich naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie), w Ma­ro­ku oraz we wschod­niej Afry­ce i na po­łud­nio­wym krań­cu Pół­wy­spu Arab­skie­go.

Wikipedia


eonizm

osią­ga­nie sa­tys­fak­cji emo­cjo­nal­nej lub sek­su­al­nej w wy­ni­ku prze­bie­ra­nia się w odzież osób płci od­mien­nej; trans­we­sty­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. trans­we­sty­tyzm

Wiktionary


eonotem

Eo­no­tem – naj­wyż­szej rangi for­mal­na jed­nost­ka chro­no­stra­ty­gra­ficz­na (skal­na) od­po­wia­da­ją­ca jed­nost­ce ge­o­chro­no­lo­gicz­nej o naz­wie eon. Eo­no­tem dzie­li się na era­te­my.

Wikipedia


eos

w mi­to­lo­gii grec­kiej: ró­ża­no­pal­ca bo­gi­ni świtu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni i uo­so­bie­nie zorzy po­ran­nej, brza­sku oraz świtu, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Au­ro­rą;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 221;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eos – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z ty­ta­nid, bo­gi­ni zorzy po­ran­nej
  • Eos – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 221
  • Eos – ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny pa­pu­go­wa­tych
  • „Eos” – cza­so­pis­mo z za­kre­su fi­lo­lo­gii kla­sycz­nej
  • Eos Air­li­nes – ame­ry­kań­ska linia lot­ni­cza
  • Canon EOS – linia apa­ra­tów fo­to­gra­ficz­nych firmy Canon
  • ro­dzi­na pla­ne­to­i­dy Eos – ro­dzi­na pla­ne­to­id
  • Volks­wa­gen Eos – nie­miec­ki sa­mo­chód

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zanim po­ja­wi się na nie­bie wóz słoń­ca, znad brze­gów Oce­a­nu wy­jeż­dża na lek­kim ryd­wa­nie Eos, ró­ża­no­pal­ca bo­gi­ni ju­trzen­ki.

 (1.1) Ró­ża­no­pal­ca Eos, bo­gi­ni ju­trzen­ki, pier­wsza roz­pra­sza­ła mroki nocy.

 (1.1) Atry­bu­ta­mi Eos były: szata (pe­plos) sza­fra­no­wej barwy, wiel­kie skrzy­dła u ra­mion, ryd­wan, kwia­ty.

 (1.2) Eos po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛɔs, AS: eos

Wiktionary

Powiązane:

 temsłow. eo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Aurora, Jutrzenka; rzad. Świt

Wiktionary


eospermatopterys

pra­pa­proć z rzędu ane­u­ro­fy­to­nów (Eo­sper­ma­top­te­ris), znana ze szcząt­ków po­cho­dzą­cych z gór­ne­go de­wo­nu


SJP.pl


eot

skrót od:
1. End Of Topic - ko­niec te­ma­tu;
2. End Of Trans­mis­sion - ko­niec trans­mi­sji


SJP.pl


eozoiczny

przy­miot­nik od: eo­zo­ik


SJP.pl


eozoik

druga era w dzie­jach Ziemi; pro­te­ro­zo­ik, al­gonk


SJP.pl


eozyna

syn­te­tycz­ny czer­wo­ny barw­nik z grupy barw­ni­ków ksan­te­no­wych


SJP.pl

Eo­zy­na – czer­wo­ny barw­nik ksan­te­no­wy o cha­rak­te­rze kwa­so­wym słu­żą­cy do wy­bar­wia­nia struk­tur ko­mó­rek o cha­rak­te­rze za­sa­do­wym, ta­kich jak:

Eo­zy­na barwi te struk­tu­ry na kolor czer­wo­ny. Zaz­wy­czaj sto­so­wa­na jest w po­łą­cze­niu z he­ma­tok­sy­li­ną, bar­wią­cą struk­tu­ry o cha­rak­te­rze kwa­so­wym (np. jądra, sia­tecz­kę śród­plaz­ma­tycz­ną szorst­ką) na kolor nie­bie­ski. Barw­nik bę­dą­cy po­łą­cze­niem he­ma­tok­sy­li­ny i eo­zy­ny (tzw. H+E) na­le­ży do naj­czę­ściej sto­so­wa­nych w hi­sto­lo­gii.

Wikipedia


eozynocyt

ziar­ni­stość w cy­to­plaz­mie gra­nu­lo­cy­tu chło­ną­ca barw­ni­ki kwa­so­we


SJP.pl


eozynofil

zwy­kle w licz­bie mno­giej - gra­nu­lo­cy­ty kwa­so­chłon­ne sta­no­wią­ce 1-4% licz­by wszyst­kich bia­łych krwi­nek (ich licz­ba wzra­sta, gdy do or­ga­niz­mu do­sta­nie się obce ga­tun­ko­wo biał­ko)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. biała krwin­ka od­po­wie­dzial­na za zwal­cza­nie in­fek­cji pa­so­żyt­ni­czych w or­ga­niz­mie;

Wiktionary

Eo­zy­no­fil, eo­zy­no­cyt, gra­nu­lo­cyt kwa­so­chłon­ny, krwin­ka kwa­so­chłon­na, Eo – ro­dzaj krwi­nek bia­łych za­wie­ra­ją­cych w cy­to­plaz­mie ziar­ni­sto­ści, które przy bar­wie­niu eo­zy­ną bar­wią się na kolor ce­gla­sto­czer­wo­ny. Gra­nu­lo­cy­ty kwa­so­chłon­ne na­le­żą do ko­mó­rek ukła­du od­por­no­ścio­we­go, które od­gry­wa­ją za­sad­ni­czą rolę w zwal­cza­niu pa­so­ży­tów oraz re­ak­cjach aler­gicz­nych.

Wikipedia


eozynofilia

Eo­zy­no­fi­lia – zwięk­sze­nie licz­by eo­zy­no­fi­lów w roz­ma­zie krwi po­wy­żej 4% wszyst­kich le­u­ko­cy­tów.

Cięż­ka eo­zy­no­fi­lia (>1500/µl) okre­śla­na jest nazwą hi­pe­re­o­zy­no­fi­lia.

Do eo­zy­no­fi­lii może do­cho­dzić w na­stę­pu­ją­cych cho­ro­bach:

Wikipedia


eozynopenia

pro­ces ob­ni­ża­nia licz­by gra­nu­lo­cy­tów kwa­so­chłon­nych we krwi


SJP.pl

Eo­zy­no­pe­nia – stan he­ma­to­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na ob­ni­że­niu się licz­by gra­nu­lo­cy­tów kwa­so­chłon­nych po­ni­żej 50/μl.

Le­u­ko­cy­to­za w po­łą­cze­niu z eo­zy­no­pe­nią wska­zu­je na za­ka­że­nie bak­te­ryj­ne.

Wikipedia


ep

1. skrót od: Epi­sko­pat Pol­ski;
2. skrót od: Ex­ten­ded Play - oz­na­cze­nie płyt mu­zycz­nych bę­dą­cych czymś poś­red­nim mię­dzy sin­glem a al­bu­mem dłu­go­gra­ją­cym


SJP.pl

EP (od ang. "ex­ten­ded play"), mi­nial­bum, tzw. czwór­ka, pot. epka – na­gra­nie mu­zycz­ne, które za­wie­ra wię­cej ut­wo­rów niż sin­gel, ale zwy­kle nie kwa­li­fi­ku­je się jako album lub LP[]. Współ­czes­ne mi­nial­bu­my za­wie­ra­ją zaz­wy­czaj co najm­niej trzy ut­wo­ry, a mak­sy­mal­nie sześć, i są uwa­ża­ne za „tań­sze i mniej cza­so­chłon­ne” dla ar­ty­sty w pro­duk­cji w po­rów­na­niu do al­bu­mów[].

Wikipedia


ep-ka

po­tocz­nie: album mu­zycz­ny dłuż­szy od sin­gla i krót­szy od al­bu­mu dłu­go­gra­ją­ce­go; mi­nial­bum, epka


SJP.pl


ep.

skrót od: epi­sco­pus (z ła­ci­ny: bi­skup)


SJP.pl


epa

skrót od: Eu­ro­pe­an Pressp­ho­to Agen­cy, mię­dzy­na­ro­do­wa agen­cja fo­to­gra­ficz­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kwas ei­ko­za­pen­ta­e­no­wy – nazwa skró­to­wa kwasu (ang. Ei­co­sa­pen­ta­e­no­ic acid)
  • En­vi­ron­men­tal Pro­tec­tion Agen­cy – agen­cja rządu USA
  • Eu­ro­pe­an Pressp­ho­to Agen­cy – eu­ro­pej­ska agen­cja fo­to­gra­ficz­na
  • EPA Lar­na­ka – cy­pryj­ski klub pił­kar­ski
  • Sto­wa­rzy­sze­nie ósem­ki an­giel­skiej – (ang. En­glish Pool As­so­cia­tion)
  • En­glish Pale Ale – styl piwa

Wikipedia


epachtozaur

ro­dzaj czwo­ro­noż­ne­go, ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z grupy ty­ta­no­za­u­rów


SJP.pl

Epach­to­za­ur ("Epacht­ho­sa­u­rus sciut­toi") – czwo­ro­noż­ny, ro­śli­no­żer­ny za­u­ro­pod z grupy ty­ta­no­za­u­rów (Ti­ta­no­sa­u­ria), spo­krew­nio­ny z sal­ta­za­u­rem.

Wikipedia


epafras

Epa­fras, św. Epa­fras z Ko­lo­sy, gr. "Ἐπαφρᾶς" (zm. w I wieku) – po­stać z No­we­go Te­sta­men­tu, za­ło­ży­ciel i głowa Ko­ścio­ła w Ko­lo­sach, uczeń św. Pawła z Tarsu, świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go.

Wikipedia


epafrodyt

Epa­fro­dyt – po­stać bi­blij­na wy­mie­nia­na w Nowym Te­sta­men­cie, uczeń św. Pawła, świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go i Cerk­wi pra­wo­sław­nej.

Wy­mie­nio­ny przez apo­sto­ła Pawła w na­pi­sa­nym mię­dzy 56 a 57 ro­kiem w Efe­zie lub 61 a 63 r. w Rzy­mie Li­ście do Fi­li­pian (2,25-30 BT), chrze­ści­ja­nin z Fi­lip­pi. W cza­sie misji do­star­cze­nia dat­ków do Rzymu za­cho­ro­wał, a po po­wro­cie do zdro­wia wraz z Ty­mo­te­u­szem z Efezu z po­le­ce­nia apo­sto­ła zo­stał po­słań­cem do Fi­li­pian, do­star­cza­jąc list z po­dzię­ko­wa­nia­mi.

Wikipedia


epakta

licz­by okre­śla­ją­ce fazę Księ­ży­ca przy­pa­da­ją­cą na pier­wszy dzień roku


SJP.pl


epanadiploza

fi­gu­ra sty­li­stycz­na; pow­tó­rze­nie tego sa­me­go wy­ra­zu lub zwro­tu na po­cząt­ku i na końcu ja­kie­goś seg­men­tu wy­po­wie­dzi


SJP.pl


epanafora

fi­gu­ra sty­li­stycz­na na pow­tó­rze­niu tego sa­me­go słowa lub wy­ra­że­nia na po­cząt­ku ko­lej­nych seg­men­tów tek­stu; ana­fo­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. zob. ana­fo­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpãnaˈfɔra, AS: epãnafora

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anafora

Wiktionary


epanalepsa

Epa­na­lep­sa (gr. ἐπανάληψις "epanálēpsis", łac. "re­sump­tio", pol. pow­tó­rze­nie bez­poś­red­nie) – fi­gu­ra re­to­rycz­na, pow­tó­rze­nie na końcu wy­po­wie­dzi wy­ra­zu lub grupy wy­ra­zów, które znaj­du­ją się na jej po­cząt­ku, np. ang. "The king is dead, long live the king".

Wikipedia


epanalepsis

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na bez­poś­red­nim pow­tó­rze­niu tego sa­me­go wy­ra­zu w zda­niu


SJP.pl


epanodos

fi­gu­ra re­to­rycz­na, uzu­peł­nie­nie tego, co wcze­śniej po­wie­dzia­no w sen­sie ogól­niej­szym


SJP.pl

Epa­no­dos (gr. ἐπάνοδος "epánodos", forma zla­ty­ni­zo­wa­na "epa­no­dus"; łac. "re­gres­sio") – fi­gu­ra re­to­rycz­na, uzu­peł­nie­nie, za­ak­cen­to­wa­nie cze­goś, co zo­sta­ło już wcze­śniej wy­ra­żo­ne lub też po­wrót do głów­ne­go te­ma­tu mowy po wpro­wa­dze­niu dy­gre­sji.

Wikipedia


eparch

za­rząd­ca epar­chii; epar­cha


SJP.pl


eparcha

za­rząd­ca epar­chii; epar­cha


SJP.pl


eparchia

1. w sta­ro­żyt­no­ści: pro­win­cja rzym­ska lub bi­zan­tyj­ska;
2. w Ko­ście­le wschod­nim: nazwa die­cez­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Ko­ście­le wschod­nim, od­po­wied­nik die­cez­ji

Wiktionary

Epar­chia (gr. "ἐπαρχία" 'pro­win­cja' z "ἐπι-" 'nad-' i "ἀρχός" 'wład­ca') – we wschod­nim chrze­ści­jań­stwie te­ry­to­rium pod­le­głe me­tro­po­li­cie, a od V wieku bi­sku­po­wi, czyli od­po­wied­nik za­chod­niej die­cez­ji.

Ter­min wy­wo­dzi się od uży­wa­nej we wschod­niej czę­ści ce­sar­stwa rzym­skie­go nazwy pro­win­cji – epar­chia, po re­for­mie te­ry­to­rial­nej Dio­kle­cja­na wcho­dzą­cej w skład więk­szej jed­nost­ki te­ry­to­rial­nej – die­cez­ji.

Wikipedia


epatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|epa­to­wać.

 (1.2) ce­lo­we za­dzi­wia­nie lub szo­ko­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po­mi­mo skłon­no­ści ha­zar­do­wych jej ojca i jego cią­głej po­trze­by epa­to­wa­nia bo­gact­wem, ro­dzi­na nadal dy­spo­no­wa­ła ogrom­ny­mi pie­niędz­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpatɔˈvãɲɛ, AS: epatovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. epatować

Wiktionary


epatować

wpra­wiać in­nych w zdu­mie­nie, osłu­pie­nie; zdu­mie­wać, za­dzi­wiać, szo­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­wo­ły­wać duże wra­że­nie; szo­ko­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) są już i tacy, któ­rzy nie epa­tu­ją swoim bo­gact­wem i sta­ra­ją się robić z niego uży­tek także pro pu­bli­co bono.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpaˈtɔvat͡ɕ, AS: epatovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epatowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zadziwiać, szokować, wstrząsać, elektryzować

Wiktionary


epdm

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. techn. two­rzy­wo sztucz­ne, ro­dzaj ela­sto­me­ru, ter­po­li­mer otrzy­my­wa­ny z mo­no­me­rów ety­le­no­wo-pro­py­le­no­wo-die­no­wych;

Wiktionary


epe

skró­to­wiec

 (1.1) polit. = Eu­ro­pej­ska Po­li­ty­ka Ener­ge­tycz­na

Wiktionary

Epe – mia­sto w Ni­ge­rii, w sta­nie Lagos. We­dług da­nych sza­cun­ko­wych na rok 2009 li­czy­ło 81 951 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛ‿pɛ‿ˈː, AS: e‿p•‿e

Wiktionary


epeisodion

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. par­tia dia­lo­go­wa mię­dzy par­tia­mi chó­ral­ny­mi w dra­ma­cie an­tycz­nym;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hi­sto­ria grec­kiej tra­ge­dii uka­zu­je nam coraz sil­niej­sze wy­su­wa­nie się na plan pier­wszy owych epe­i­so­diów kosz­tem chó­rów, które z wolna z dra­ma­tis per­so­nae ut­wo­ru po­czę­ły od­gry­wać rolę ob­ser­wa­to­ra i sę­dzie­go to­czą­cej się akcji, by z cza­sem stać się tylko ele­men­tem kom­po­zy­cyj­nym.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epizod

Wiktionary


epejroforeza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. po­zio­me ruchy kon­ty­nen­tów skut­ku­ją­ce zmia­na­mi ich po­ło­że­nia wzglę­dem sie­bie i wzglę­dem bie­gu­nów;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpɛjrɔfɔˈrɛza, AS: epei ̯roforeza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wędrówka kontynentów, dryf kontynentów, dryft kontynentów

Wiktionary


epejrogenetyczny

→ epej­ro­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

epejrogeneza

epejrogeneza

po­wol­ne, pio­no­we ruchy sko­ru­py ziem­skiej, po­wo­du­ją­ce pod­no­sze­nie się lub za­pa­da­nie pew­nych ob­sza­rów ziemi; epi­ro­ge­ne­za


SJP.pl

Epej­ro­ge­ne­za, ruchy epej­ro­ge­nicz­ne – ruchy tek­to­nicz­ne prze­bie­ga­ją­ce spo­koj­nie, bar­dzo po­wo­li pod­no­szą­ce lub ob­ni­ża­ją­ce znacz­ne ob­sza­ry lądów.

Nie po­wo­du­ją więk­szych zmian w ukła­dzie warstw skal­nych. Prze­wa­ża po­gląd, że wy­wo­ła­ne są za­bu­rze­nia­mi w izo­staz­ji, zmia­na­mi gę­sto­ści ma­te­ria­łu skal­ne­go wy­wo­ła­ne­go zmia­na­mi ter­mo­dy­na­micz­ny­mi (tem­pe­ra­tu­ry, ci­śnie­nia), za­cho­dzą­cy­mi w dol­nej czę­ści sko­ru­py ziem­skiej i w gór­nym pła­szczu Ziemi.

Wikipedia


epejrokratyczny

w ge­o­lo­gii: okres epej­ro­kra­tycz­ny - okres w hi­sto­rii Ziemi cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ni­skim po­zio­mem wód mórz i oce­a­nów i znacz­nym za­się­giem lądów; okres ge­o­kra­tycz­ny


SJP.pl


epejsodion

część tra­ge­dii grec­kiej; epej­zo­dion


SJP.pl

Epej­so­dion (gr. "epe­i­só­dion") – frag­ment dra­ma­tu grec­kie­go (tak tra­ge­dii jak i ko­me­dii), który obej­mu­je bez­poś­red­nie wy­stą­pie­nia po­sta­ci w wy­po­wie­dziach o cha­rak­te­rze dia­lo­gów lub mo­no­lo­gów. Epe­i­so­dion sta­no­wi pier­wot­ną formę wy­stę­pu­ją­cych w póź­niej­szych ut­wo­rach dra­ma­tur­gicz­nych aktów. Po­szcze­gól­ne epej­so­dia, któ­rych było od trzech do pię­ciu (naj­czę­ściej trzy), od­dzie­la­ne były od sie­bie pie­śnia­mi chóru − sta­si­mo­na­mi.

Wikipedia


epejzodion

część tra­ge­dii grec­kiej; epej­so­dion


SJP.pl


ependyma

tkan­ka gle­jo­wa, na­bło­nek two­rzą­cy wy­ściół­kę komór mózgu i ka­na­łu środ­ko­we­go rdze­nia krę­go­we­go


SJP.pl


ependymocyt

ko­mór­ka wy­ście­la­ją­ca ko­mo­ry mózgu i kanał rdze­nia krę­go­we­go, wni­ka­ją­ca w tkan­kę ner­wo­wą


SJP.pl


epeng

skró­to­wiec, ro­dzaj męski

 (1.1) Eu­ro­pej­ski pro­gram ener­ge­tycz­ny na rzecz na­pra­wy go­spo­dar­czej

Wiktionary


epentetyczny

→ epen­te­za


SJP.pl

Patrz:

epenteza

epenteza

w ję­zy­koz­naw­stwie: wtór­ne wyt­wo­rze­nie się ele­men­tu gło­sko­we­go wew­nątrz wy­ra­zu, wy­wo­ła­ne głów­nie czyn­ni­ka­mi fo­ne­tycz­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. fonet. zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na nie­u­za­sad­nio­nym ety­mo­lo­gicz­nie wsta­wie­niu gło­ski, zwy­kle w celu uni­knię­cia trud­nej wy­mo­wy lub roz­zie­wu;

Wiktionary

Epen­te­za (z gr. ἐπένθεσις "epénthesis" „wtrą­ce­nie”) – zja­wi­sko ję­zy­ko­we, po­le­ga­ją­ce na wsta­wie­niu gło­ski epen­te­tycz­nej (nie­ma­ją­cej umo­ty­wo­wa­nia ety­mo­lo­gicz­ne­go), sa­mo­gło­ski lub spół­gło­ski, zwy­kle celem uni­knię­cia trud­nej do wy­mó­wie­nia zbit­ki gło­sek lub roz­zie­wu. Np. pol. "ogień" (stpol. "ogń"), "kro­pla" < "kropl­ja < krop­ja" (jo­ty­za­cja pra­sło­wiań­ska – w pol­skim jej ślady po­ja­wia­ją się nie­kon­sek­went­nie), niem. "hof­fent­lich", "Ze­i­tung­sjun­ge", łac. "com­bu­ro" (z "con" + "uro"), ang. łą­czą­ce R itp.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. epentetyczny

Wiktionary


epexegesis

z greki: wy­ja­śnie­nie; w li­te­ra­tu­rze: do­da­nie ele­men­tu wy­ja­śnia­ją­ce­go lub uzu­peł­nia­ją­ce­go do za­koń­czo­ne­go zda­nia


SJP.pl


epi-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych, ma­ją­cy zna­cze­nie: zew­nętrz­ny, po­prze­dza­ją­cy coś, na­stę­pu­ją­cy po czymś, po­ło­żo­ny nad czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) epi- + cen­trum = epi­cen­trum

 (1.1) epi- + kon­ty­nen­tal­ny = epi­kon­ty­nen­tal­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛpʲi, AS: epʹi

Wiktionary


epibazydium

wła­ści­wa pod­staw­ka grzy­bów zło­żo­no­pod­staw­ko­wych


SJP.pl

Epi­ba­zy­dium ( epi­ba­si­dium, l. mn. "epi­ba­si­dia") – część pod­sta­wek z grupy frag­mo­ba­zy­diów u grzy­bów. Po­ję­cie to wpro­wa­dził nie­miec­ki my­ko­log Walt­her Ne­u­hoff. We­dług niego frag­mo­ba­zy­dia (które na­zy­wał he­te­ro­ba­zy­dia­mi) skła­da­ją się z "hi­po­ba­si­dium" i "epi­ba­si­dium". Epi­ba­zy­dium znaj­du­je się po­mię­dzy wła­ści­wą pod­staw­ką a ste­ryg­mą. Spol­szczo­ną nazwę epi­ba­zy­dium po­da­je Słow­nik Ję­zy­ka Pol­skie­go.

Wikipedia


epiblast

zew­nętrz­ny li­stek za­rod­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. war­stwa ko­mó­rek za­rod­ka we wczes­nym eta­pie roz­wo­ju, która two­rzy wew­nętrz­ną część tarcz­ki za­rod­ko­wej i z któ­rej pod­czas ga­stru­la­cji pow­sta­ją trzy list­ki za­rod­ko­we: ek­to­der­ma, me­zo­der­ma i en­do­der­ma

Wiktionary

Epi­blast (gr. "epí" ‘na’, "bla­stós" ‘za­ro­dek’) – bio­lo­gicz­ne po­ję­cie, ma­ją­ce kilka zna­czeń:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U ssa­ków, w tym czło­wie­ka, epi­blast pow­sta­je w obrę­bie węzła za­rod­ko­we­go bla­sto­cy­sty i daje po­czą­tek za­sad­ni­czym tkan­kom wła­ści­we­go za­rod­ka.

Wiktionary


epiblema

po­wierzch­nio­wa war­stwa ko­mó­rek w stre­fie wło­śni­ko­wej ko­rze­nia, peł­nią­ca funk­cję okry­wa­ją­cą, chłon­ną i wy­dal­ni­czą


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ry­zo­der­ma – tkan­ka okry­wa­ją­ce młode ko­rze­nie
  • Epi­ble­ma – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych

Wikipedia


epibolia

typ ga­stru­la­cji po­le­ga­ją­cy na obra­sta­niu jed­nej par­tii ko­mó­rek przez inną


SJP.pl

Epi­bo­lia – typ ruchu ga­stru­la­cyj­ne­go, po­le­ga­ją­cy na roz­ra­sta­niu się war­stwy ko­mór­ko­wej, co pro­wa­dzi do obra­sta­nia, czyli po­kry­wa­nia innej war­stwy. Naj­czę­ściej za­cho­dzi w wy­ni­ku spła­szcza­nia i dzie­le­nia się lub tylko dzie­le­nia ko­mó­rek uło­żo­nych w na­bło­nek, a także w wy­ni­ku in­ter­ka­la­cji.

Wikipedia


epicardium

[czy­taj: epi­kar­dium] cien­ka, łącz­not­kan­ko­wa błona po­kry­wa­ją­ca z zew­nątrz mię­sień ser­co­wy, sta­no­wią­ca wew­nętrz­ną blasz­kę osier­dzia; na­sier­dzie


SJP.pl


epicedion

epi­ce­dium;
1. w grec­kiej li­ry­ce chó­ral­nej: pieśń ża­łob­na
2. mowa lub po­e­mat na cześć osoby zmar­łej


SJP.pl


epicedium

epi­ce­dion;
1. w grec­kiej li­ry­ce chó­ral­nej: pieśń ża­łob­na
2. mowa lub po­e­mat na cześć osoby zmar­łej


SJP.pl

Epi­ce­dium (gr. " epi­ke­de­ion") – li­te­rac­ki utwór ża­łob­ny, któ­re­go twór­cą jest Sy­mo­ni­des. Ma okre­ślo­ny sche­mat re­to­rycz­ny:

Może się także wią­zać z na­pom­nie­niem - "ex­hor­ta­tio" (np. "Tren XIX" Jana Ko­cha­now­skie­go). W epi­ce­dium bo­ha­te­rem może być tylko osoba do­ro­sła, sław­na, z okre­ślo­ny­mi za­słu­ga­mi, bo­ha­ter (tu wy­stę­pu­je znacz­na róż­ni­ca z "Tre­na­mi" Ko­cha­now­skie­go).

Wikipedia


epicentralny

do­ty­czą­cy miej­sca na po­wierzch­ni Ziemi po­ło­żo­ne­go naj­bli­żej ogni­ska trzę­sie­nia ziemi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ge­o­fiz. zwią­za­ny z epi­cen­trum

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epicentrum n.

Wiktionary


epicentrum

miej­sce na po­wierzch­ni Ziemi po­ło­żo­ne naj­bli­żej ogni­ska trzę­sie­nia ziemi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ge­o­fiz. ob­szar na po­wierzch­ni Ziemi, znaj­du­ją­cy się bez­poś­red­nio nad ogni­skiem trzę­sie­nia ziemi

 (1.2) przen. punkt, w któ­rym dane zja­wi­sko wy­stę­pu­je w na­si­lo­nym stop­niu

Wiktionary

Epi­cen­trum (z gr. "ἐπι-" „nad-” i łac. "cen­trum" „śro­dek”) – punkt na po­wierzch­ni sko­ru­py ziem­skiej po­ło­żo­ny w najm­niej­szej od­le­gło­ści od hi­po­cen­trum, to zna­czy pio­no­wo nad nim. Ob­szar po­ło­żo­ny wokół epi­cen­trum, zwany ob­sza­rem epi­cen­tral­nym, jest miej­scem naj­więk­szych zni­szczeń.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Fi­li­pi­ny gra­ni­czą z Mo­rzem Po­łud­nio­wo­chiń­skim, które w ostat­nich la­tach było epi­cen­trum wielu na­pięć ge­o­po­li­tycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. epicentralny

Wiktionary


epichejremat

w lo­gi­ce: układ sy­lo­giz­mów, w któ­rym prze­słan­ka­mi pier­wsze­go sy­lo­giz­mu są wnio­ski dwóch na­stęp­nych; epi­che­re­mat


SJP.pl

Epi­chej­re­mat (gr. "ἐπιχείρημα" 'dowód' od "ἐπιχειρέω" 'wziąć w rękę', "ἐπι" 'na' "χείρ" 'ręka') – sche­mat wnio­sko­wa­nia lub samo wnio­sko­wa­nie we­dług ta­kie­go sche­ma­tu, sta­no­wią­cy układ sy­lo­giz­mów upo­rząd­ko­wa­nych tak, że prze­słan­ki pier­wsze­go sy­lo­giz­mu są wnio­ska­mi dwu in­nych sy­lo­giz­mów, zaś prze­słan­ki tam­tych sy­lo­giz­mów są ewen­tu­al­nie wnio­ska­mi in­nych.

Wikipedia


epicheremat

w lo­gi­ce: układ sy­lo­giz­mów, w któ­rym prze­słan­ka­mi pier­wsze­go sy­lo­giz­mu są wnio­ski dwóch na­stęp­nych; epi­chej­re­mat


SJP.pl


epichlorohydryna

po­chod­na chlo­ru, lotna, nietr­wa­ła, bar­dzo re­ak­tyw­na ciecz o za­pa­chu chlo­ro­for­mu


SJP.pl

Epich­lo­ro­hy­dry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy epok­sy­dów za­wie­ra­ją­cy bocz­ną grupę chlo­ro­me­ty­lo­wą.

W wa­run­kach prze­my­sło­wych epich­lo­ro­hy­dry­nę uzy­sku­je się po­przez chlo­ro­wa­nie pro­py­le­nu do chlor­ku al­li­lu, a na­stęp­nie epok­sy­da­cję tego ostat­nie­go.

Znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w wyt­wa­rza­niu żywic epok­sy­do­wych.

Wikipedia


epichloryt

nie­do­kład­nie poz­na­ny mi­ne­rał


SJP.pl


epicki

1. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla epiki;
2. opi­so­wy, opo­wia­da­ją­cy;
3. po­tocz­nie: wspa­nia­ły, cu­dow­ny, fan­ta­stycz­ny; zacny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. zwią­za­ny z epiką

 (1.2) slang. nie­by­wa­ły, naj­lep­szy, bar­dzo dobry, wspa­nia­ły, wy­jąt­ko­wy; także. im­po­nu­ją­cy, spek­ta­ku­lar­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do re­por­ta­żu wdzie­rał się epic­ki ży­wioł.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. epicko

 rzecz. epika ż., epik mos., epickość ż.

Wiktionary


epicko

przy­słó­wek

 (1.1) wła­ści­wie dla epiki, w spo­sób epic­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Epic­ko ujęte epi­zo­dy ukła­da­ją się w dy­na­micz­ny obraz du­cho­wej pust­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epik mos., epika ż., epickość ż.

 przym. epicki, epiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prozaicznie

Wiktionary


epickość

cecha tego, co jest wła­ści­we epice, trak­tu­je temat roz­le­gle; opi­so­wość, nar­ra­cyj­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co epic­kie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kon­cer­ty ze­spo­łu cha­rak­te­ry­zu­je na­stro­jo­wość, epic­kość po­łą­czo­na z cięż­ki­mi brzmie­nia­mi oraz efek­ta­mi sce­nicz­ny­mi pod­kre­śla­ją­cy­mi za­in­te­re­so­wa­nie te­ma­ta­mi okul­ty­stycz­ny­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epika ż., epik mos.

 przym. epicki, epiczny

 przysł. epicko

Wiktionary


epicondylitis

[czy­taj: epikondyLItis] w me­dy­cy­nie: za­pa­le­nie ścię­gna po­ło­żo­ne­go bocz­nie w sto­sun­ku do stawu łok­cio­we­go; ło­kieć te­ni­si­sty


SJP.pl


epicykl

w ge­o­cen­trycz­nej me­cha­ni­ce nieba: okrąg, po któ­rym po­ru­sza się ciało nie­bie­skie, sam po­ru­sza­ją­cy się po więk­szym okrę­gu zwa­nym de­fe­ren­sem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. astr. małe koło, po któ­re­go ob­wo­dzie po­ru­sza się pla­ne­ta, a śro­dek tego koła krąży po więk­szym kole (zwa­nym de­fe­ren­tem); pod­sta­wo­wy ele­ment sy­ste­mu ge­o­cen­trycz­ne­go

Wiktionary

Epi­cykl – okrąg, po któ­rym po­ru­sza się dana pla­ne­ta, któ­re­go śro­dek z kolei krąży po de­fe­ren­cie. Wpro­wa­dze­nie po­ję­cia epi­cy­klu w te­o­rii ge­o­cen­trycz­nej miało na celu wy­ja­śnie­nie ob­ser­wo­wa­ne­go na nie­bie ruchu wstecz­ne­go pla­net zew­nętrz­nych.

Wikipedia


epicykliczny

→ epi­cykl


SJP.pl

Patrz:

epicykl

epicykloida

krzy­wa pła­ska za­kre­śla­na przez usta­lo­ny punkt okrę­gu to­czą­ce­go się zew­nętrz­nie po dru­gim okrę­gu


SJP.pl

Epi­cy­klo­i­da – krzy­wa, jaką za­kre­śla usta­lo­ny punkt okrę­gu to­czą­ce­go się bez po­śliz­gu na zew­nątrz in­ne­go, nie­ru­cho­me­go okrę­gu. Epi­cy­klo­i­da jest szcze­gól­nym przy­pad­kiem epi­tro­cho­i­dy.

Kształt epi­cy­klo­i­dy za­le­ży od sto­sun­ku for­mu­la_1 pro­mie­ni okrę­gów, nie­ru­cho­me­go do to­czą­ce­go się. Gdy pro­mie­nie są równe otrzy­mu­je się krzy­wą ser­co­wą, z grec­ka zwaną kar­dio­i­dą (ser­co­wa­ta od gr. καρδιά – serce).

Wikipedia


epiczka

→ epik


SJP.pl

Patrz:

epik

epiczny

na­le­żą­cy do epiki; wła­ści­wy, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla epiki, uj­mu­ją­cy roz­le­gle dany temat; epic­ki


SJP.pl


epid.

skrót od: epi­de­mia, epi­de­micz­ny, epi­de­mio­lo­gia, epi­de­mio­lo­gicz­ny


SJP.pl


epidemia

1. nagłe po­ja­wie­nie się wśród lud­no­ści (także zwie­rząt) na danym ob­sza­rze i w okre­ślo­nym cza­sie wzro­stu licz­by za­cho­ro­wań na daną cho­ro­bę, naj­czę­ściej za­kaź­ną
2. po­wszech­ne, nag­min­ne wy­stę­po­wa­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. duża licz­ba za­cho­ro­wań na tę samą cho­ro­bę, na tym samym ob­sza­rze i w tym samym cza­sie;

Wiktionary

Epi­de­mia (z gr. "επιδημία": "επι": epi „na”, "δήμος": demos „lu­dzie”) – wy­stę­po­wa­nie w okre­ślo­nym cza­sie i na okre­ślo­nym te­re­nie przy­pad­ków za­cho­ro­wań lub in­nych zja­wisk zwią­za­nych ze zdro­wiem w licz­bie więk­szej niż ocze­ki­wa­na. Epi­de­mie o nie­wiel­kiej licz­bie przy­pad­ków za­cho­ro­wań ogra­ni­czo­ne do okre­ślo­ne­go ob­sza­ru i czasu okre­śla się ter­mi­nem ogni­sko epi­de­micz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Epi­de­mia groź­nej śpiącz­ki bły­ska­wicz­nie się roz­sze­rza, a wła­dze prze­strze­ga­ją przed hi­ste­rią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja, AS: epʹidẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epidemiczność ż.

 przym. epidemiczny

 przysł. epidemicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mór, pomór, plaga, zaraza

Wiktionary


epidemicznie

przy­słó­wek

 (1.1) jak pod­czas epi­de­mii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epidemia ż., epidemiczność ż.

 przym. epidemiczny

Wiktionary


epidemiczność

1. cecha cze­goś zwią­za­ne­go z dużą licz­bą za­cho­ro­wań;
2. cecha cze­goś zwią­za­ne­go z czę­stym wy­stę­po­wa­niem cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan epi­de­mii; po­sia­da­nie cech epi­de­mii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze wzglę­du na epi­de­micz­ność i cho­ro­bot­wór­czość gron­kow­ców nie­zbęd­ne są pro­ste, łatwo do­stęp­ne i nie­dro­gie me­to­dy szyb­kiej iden­ty­fi­ka­cji tych drob­no­u­stro­jów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epidemia ż.

 przym. epidemiczny

 przysł. epidemicznie

Wiktionary


epidemiczny

1. zwią­za­ny z dużą licz­bą za­cho­ro­wań; epi­de­mij­ny;
2. zwią­za­ny z czę­stym wy­stę­po­wa­niem cze­goś, np. epi­de­micz­ne roz­mia­ry


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. wet. zwią­za­ny z epi­de­mią, do­ty­czą­cy epi­de­mii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wa­run­kach epi­de­micz­nych al­tru­i­stycz­ne po­sta­wy mają szcze­gól­ne zna­cze­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epidemiczność ż., epidemia ż.

 przysł. epidemicznie

Wiktionary


epidemijny

zwią­za­ny z dużą licz­bą za­cho­ro­wań; epi­de­micz­ny


SJP.pl


epidemio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: epi­de­mia

Wiktionary


epidemiolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie epi­de­mio­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się za­po­bie­ga­niem i zwal­cza­niem epi­de­mii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka epi­de­mio­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epidemiologia ż.

:: fż. epidemiolożka

 przym. epidemiologiczny

 przysł. epidemiologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) epidemiolożka

Wiktionary


epidemiologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem przy­czyn pow­sta­nia, roz­wo­ju, roz­prze­strze­nia­nia się i le­cze­niem cho­rób za­kaź­nych oraz in­nych scho­rzeń nie­za­kaź­nych, ma­so­wo wy­stę­pu­ją­cych w okre­ślo­nych po­pu­la­cjach ludz­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. med. nauka zaj­mu­ją­ca się czyn­ni­ków wpły­wa­ją­cych na pow­sta­wa­nie i sze­rze­nie się epi­de­mii, a także spo­so­ba­mi zwal­cza­nia i za­po­bie­ga­nia epi­de­miom;

Wiktionary

Epi­de­mio­lo­gia (gr. "epi" „na”, "demos" „lud”, "logos" „słowo, nauka”) – ba­da­nie wy­stę­po­wa­nia i roz­mie­szcze­nia sta­nów lub zda­rzeń zwią­za­nych ze zdro­wiem w okre­ślo­nych po­pu­la­cjach oraz wpły­wu czyn­ni­ków wpły­wa­ją­cych na stan zdro­wia, a także za­sto­so­wa­nie tej wie­dzy do kon­tro­lo­wa­nia pro­ble­mów zdro­wot­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piotr po­sta­no­wił stu­dio­wać epi­de­mio­lo­gię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja, AS: epʹidẽmʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epidemiolog m., epidemiolożka ż.

 przym. epidemiologiczny

 przysł. epidemiologicznie

Wiktionary


epidemiologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) med. w myśl zasad epi­de­mio­lo­gii, zgod­nie z epi­de­mio­lo­gią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epidemiolożka ż., epidemiologia ż., epidemiolog mos.

 przym. epidemiologiczny

Wiktionary


epidemiologiczny

→ epi­de­mio­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z epi­de­mio­lo­gią, do­ty­czą­cy epi­de­mio­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

epidemiologia

Przykłady

 (1.1) Epi­de­mie grypy po­wo­du­ją znacz­ne kosz­ty spo­łecz­ne i nie­kie­dy mają za­sięg kon­ty­nen­tal­ny lub świa­to­wy, dla­te­go grypa wy­ma­ga glo­bal­nej ko­or­dy­na­cji epi­de­mio­lo­gicz­nej.

 (1.1) Ana­li­zy sta­ty­stycz­ne są ab­so­lut­nie nie­zbęd­ną czę­ścią za­rów­no epi­de­mio­lo­gicz­nych, jak i bio­lo­gicz­nych badań.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epidemiolożka ż., epidemiologia ż., epidemiolog mos.

 przysł. epidemiologicznie

Wiktionary


epidemiolożka

→ epi­de­mio­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) le­kar­ka spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się zwal­cza­niem pan­de­mii

Wiktionary

Patrz:

epidemiolog

Przykłady

 (1.1) Spra­wę biorą w swoje ręce przed­sta­wie­ni wcze­śniej na­u­czy­cie­le, wspie­ra­ni przez epi­de­mio­loż­kę z Cen­trum Za­po­bie­ga­nia Kry­zy­som [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epidemiolog m., epidemiologia ż.

 przym. epidemiologiczny

 przysł. epidemiologicznie

Wiktionary


epiderma

ina­czej: na­skó­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zew­nętrz­na war­stwa ko­mó­rek po­kry­wa­ją­ca całą po­wierzch­nię ro­śli­ny;

 (1.2) zool. jed­no­war­stwo­wy na­bło­nek po­kry­wa­ją­cy ciało bez­krę­gow­ców

Wiktionary

Epi­der­ma, skór­ka – w sze­ro­kim zna­cze­niu jest to tkan­ka ro­ślin­na okry­wa­ją­ca, obej­mu­ją­ca za­rów­no po­wierzch­nio­wą war­stwę ko­mó­rek pędu, jak i ko­rze­nia.

W ści­ślej­szym zna­cze­niu epi­der­ma de­fi­nio­wa­na jest jako skór­ka pędu ro­ślin na­czy­nio­wych – po­wierzch­nio­wa po­wło­ka ło­dy­gi, liści i or­ga­nów ge­ne­ra­tyw­nych, pod­czas gdy skór­kę ko­rze­nia na­zy­wa się ry­zo­der­mą (epi­ble­mą).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈdɛrma, AS: epʹiderma

Wiktionary


epidermalny

→ epi­der­ma


SJP.pl

Patrz:

epiderma

epidian

marka żywic epok­sy­do­wych


SJP.pl

Epi­dian – hand­lo­wa nazwa kra­jo­wych żywic epok­sy­do­wych pro­du­ko­wa­nych w Pol­sce. Epi­dia­ny to czy­ste ży­wi­ce dia­no­we, nie­za­wie­ra­ją­ce roz­pu­szczal­ni­ków, roz­cień­czal­ni­ków, wy­peł­nia­czy ani in­nych do­dat­ków. W za­leż­no­ści od pro­por­cji sub­stra­tów (epich­lo­ro­hy­dry­ny i dianu) oraz wa­run­ków kon­den­sa­cji, otrzy­my­wa­ne są epi­dia­ny o róż­nej masie czą­stecz­ko­wej, licz­bie grup epok­sy­do­wych i hy­drok­sy­lo­wych.

Wikipedia


epidiaskop

apa­rat pro­jek­cyj­ny do wyś­wiet­la­nia obra­zów za­rów­no w świet­le od­bi­tym, jak i w prze­cho­dzą­cym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie pro­jek­cyj­ne bę­dą­ce po­łą­cze­niem dia­sko­pu i epi­sko­pu, słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia po­je­dyn­czych obra­zów nie­ru­cho­mych za­rów­no w świet­le od­bi­tym, jak i prze­cho­dzą­cym (przez­ro­czy, folii, stron książ­ki, fo­to­gra­fii itp.);

Wiktionary

Epi­dia­skop (gr. "επι" – na + "διασκοπεω" – pa­trzę przez) − urzą­dze­nie pro­jek­cyj­ne słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia obra­zów sta­tycz­nych (nie­ru­cho­mych) na ścia­nie lub ty­po­wym bia­łym ekra­nie pro­jek­cyj­nym, bę­dą­ce po­łą­cze­niem epi­sko­pu i dia­sko­pu, czyli umoż­li­wia­ją­ce pre­zen­ta­cję w po­więk­sze­niu ma­te­ria­łów oś­wiet­lo­nych świa­tłem od­bi­tym lub prze­cho­dzą­cym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈdʲjaskɔp, AS: epʹidʹi ̯askop

Wiktionary

Powiązane:

 przym. epidiaskopowy

Wiktionary


epidiaskopowy

zwią­za­ny z epi­dia­sko­pem


SJP.pl


epidot

mi­ne­rał, za­sa­do­wy krze­mian wap­nia, glinu i że­la­za o bar­wie zaz­wy­czaj zie­lo­nej w róż­nych od­cie­niach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­spo­li­ty mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów o sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nym za­się­gu, kru­chy, przez­ro­czy­sty, w za­leż­no­ści od kie­run­ku ob­ser­wa­cji zmie­nia swoją barwę od ciem­no­zie­lo­nej do żół­to­zie­lo­nej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);

Wiktionary

Epi­dot – po­spo­li­ty mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów o sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nym za­się­gu. Nazwa po­cho­dzi od grec­kie­go "epi­do­sis = do­da­tek", po­nie­waż przez długi czas był uwa­ża­ny za od­mia­nę tur­ma­li­nu i po wy­o­dręb­nie­niu ko­niecz­ne było uzu­peł­nie­nie kla­sy­fi­ka­cji.

Wikipedia


epifan

imię mę­skie


SJP.pl


epifani

imię mę­skie


SJP.pl


epifania

1. niez­wy­kłe doz­na­nie, ol­śnie­nie;
2. w re­li­gii: uka­za­nie się, ob­ja­wie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ob­ja­wie­nie

 (1.2) książk. ol­śnie­nie, wy­jąt­ko­we doz­na­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Epi­fa­nia – imię żeń­skie
  • Epi­fa­nia – świę­to chrze­ści­jań­skie
    • świę­ta Epi­fa­nii
  • chór Epi­fa­nia
  • Świec­ki Ruch Mi­syj­ny „Epi­fa­nia”
  • Epi­fa­niusz (Epi­fa­ni) – imię mę­skie
  • te­o­fa­nia – akt ob­ja­wie­nia się bó­stwa
  • Epip­ha­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) szum w uszach i za­wrót głowy zwia­sto­wał An­wald­to­wi, że oto na­stę­pu­je epi­fa­nia (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈfãɲja, AS: epʹifãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epifania ż., Epifaniusz m.

 przym. epifaniczny, epifanijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) objawienie, ukazanie się

 (1.2) olśnienie, oświecienie

Wiktionary


epifaniczny

→ epi­fa­nia; epi­fa­nij­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. ma­ją­cy cha­rak­ter ob­ja­wie­nia, do­ty­czą­cy ob­ja­wie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epifania ż., Epifaniusz mos., Epifania ż.

 przym. epifanijny

Wiktionary


epifanijny

→ {epi­fa­nia; epi­fa­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy epi­fa­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epifania ż., Epifaniusz mos., epifania ż.

 przym. epifaniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epifaniczny

Wiktionary


epifaniusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Epi­fa­niusz, Epi­fa­ni – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „ob­ja­wie­nie się, uka­za­nie się bó­stwa”, „ten, który przy­szedł na świat”. Jego żeń­ski od­po­wied­nik to Epi­fa­nia.

W Pol­sce imię rzad­kie. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 4 męż­czyzn o imie­niu Epi­fa­niusz na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 6 męż­czyzn no­szą­cych imię Epi­fa­niusz jako imię dru­gie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Epi­fa­niusz i po­cho­dzę z Kry­ni­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epifani m., epifania ż.

:: fż. Epifania ż.

 przym. Epifaniuszowy, epifaniczny, epifanijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Epifani

Wiktionary


epifauna

zwie­rzę­ta ży­ją­ce na dnie zbior­ni­ków wod­nych


SJP.pl

Epi­fa­u­na (epi­ben­tos) – zwie­rzę­ta ben­to­so­we (stale prze­by­wa­ją­ce w po­bli­żu dna) ży­ją­ce na po­wierzch­ni dna; or­ga­niz­my te są albo przyt­wier­dzo­ne do po­wierzch­ni po­dło­ża albo swo­bod­nie po­ru­sza­ją się po nim. Te wodne ga­tun­ki zwie­rząt mogą być przy­cze­pio­ne do po­dło­ża spe­cjal­nie uksz­tał­to­wa­ny­mi wy­pust­ka­mi lub przys­saw­ka­mi bądź bi­sio­rem, zro­śnię­te z po­dło­żem albo prze­by­wa­ją­ce w wy­drą­żo­nych ot­wo­rach lub ka­na­li­kach.

Wikipedia


epifenomen

zja­wi­sko to­wa­rzy­szą­ce zja­wi­sku pod­sta­wo­we­mu, lecz nie­ma­ją­ce wpły­wu na jego prze­bieg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. zja­wi­sko po­bocz­ne, to­wa­rzy­szą­ce temu głów­ne­mu, ale nie­od­dzia­łu­ją­ce na nie

Wiktionary

Epi­fe­no­men — w zna­cze­niu słow­ni­ko­wym zja­wi­sko (fe­no­men) wtór­ne, współ­wy­stę­pu­ją­ce ze zja­wi­skiem pod­sta­wo­wym, lecz nie wy­wie­ra­ją­ce istot­ne­go wpły­wu na jego prze­bieg. Jako ter­min te­o­re­tycz­ny obec­ny po­cząt­ko­wo głów­nie w me­dy­cy­nie, współ­cze­śnie po­słu­gu­je się nim epi­fe­no­me­na­lizm, sta­no­wi­sko w fi­lo­zo­fii umy­słu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­li­ty­ka jest dlań je­dy­nie epi­fe­no­me­nem rze­czy znacz­nie istot­niej­szych.

 (1.1) Czy nie je­ste­śmy lu­dzie? Może lu­dzie to tylko oni — a my tylko byd­lę­ce ścier­wa, z ta­ki­mi wicie, Panie Świę­ty, epi­fe­no­me­na­mi, by się je­szcze go­rzej mę­czyć i na ich ucie­chę sko­wy­tać.

Wiktionary


epifenomenalizm

te­o­ria gło­szą­ca, że włas­ność okre­ślo­ne­go zja­wi­ska pow­sta­je przez inne jego włas­no­ści i nie ma mocy przy­czy­no­wej


SJP.pl

Epi­fe­no­me­na­lizm – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny we­dług któ­re­go myśli oraz uczu­cia są epi­fe­no­me­na­mi fi­zycz­nych sta­nów mózgu, a nie re­al­ny­mi pro­ce­sa­mi.

Wikipedia


epifenomenizm

te­o­ria mó­wią­ca, że świa­do­mość jest od­bi­ciem zja­wisk or­ga­nicz­nych


SJP.pl


epifilum

ro­śli­na z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych, ros­ną­ca w mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej stre­fie Ame­ry­ki; fi­lo­kak­tus; zy­go­kak­tus


SJP.pl


epifit

ro­śli­na że­ru­ją­ca (nie pa­so­ży­tu­ją­ca) na in­nych ro­śli­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na nie bę­dą­ca pa­so­ży­tem, która ro­śnie na innej ro­śli­nie słu­żą­cej jej jako pod­po­ra;

Wiktionary

Epi­fit (gr. "epi" – na, "phy­ton" – ro­śli­na), po­ro­śle, ae­ro­fit – ro­śli­na ros­ną­ca na innej ro­śli­nie, ale zwy­kle nie pro­wa­dzą­ca pa­so­żyt­ni­cze­go trybu życia. Ko­rzy­sta z in­ne­go ga­tun­ku jako pod­po­ry, a odży­wia się naj­czę­ściej sa­mo­dziel­nie. W eko­sy­ste­mach lą­do­wych wy­ra­sta czę­sto w miej­scach, gdzie gro­ma­dzi się mart­wa ma­te­ria or­ga­nicz­na (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) By ułat­wić roz­wój na pod­po­rze i nie ulec spłu­ka­niu, dia­spo­ry epi­fi­tów ce­chu­ją się zwy­kle szyb­kim roz­wo­jem ko­rze­ni, ewen­tu­al­nie po­sia­da­ją urzą­dze­nia czep­ne lub wy­dzie­la­ją lepki śluz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲifʲit, AS: epʹifʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. hemiepifit mrz., holoepifit mrz., semiepifit mrz.

 przym. epifityczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) porośle

Wiktionary


epifitia

ma­so­we wy­stę­po­wa­nie na okre­ślo­nym te­re­nie i w okre­ślo­nym cza­sie za­cho­ro­wań ro­ślin na jakąś cho­ro­bę; epi­fi­to­za


SJP.pl


epifitoza

ma­so­we wy­stę­po­wa­nie na okre­ślo­nym te­re­nie i w okre­ślo­nym cza­sie za­cho­ro­wań ro­ślin na jakąś cho­ro­bę; epi­fi­tia


SJP.pl

Epi­fi­to­za (gr. "epi" ‘na’, ‘przy’, ‘nad’, ‘zew­nętrz­ny’, ‘tylny’, ‘po­przed­ni’, ‘po­prze­dza­ją­cy’ (w cza­sie); "fito" ‘ro­śli­na’) – ma­so­we wy­stę­po­wa­nie za­cho­ro­wań na jedną cho­ro­bę w danym cza­sie i miej­scu wśród ro­ślin. Ana­lo­gicz­nym po­ję­ciem u zwie­rząt jest epi­de­mia.

Wikipedia


epifitycznie

→ epi­fi­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

epifityczny

epifityczny

zwią­za­ny z epi­fi­ta­mi, ro­śli­na­mi ży­ją­cy­mi na in­nych ro­śli­nach, ale nie­bę­dą­cy­mi pa­so­ży­ta­mi (np. mchy, pa­pro­cie, stor­czy­ki, po­ro­sty)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z epi­fi­tem, od­no­szą­cy się do epi­fi­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stor­czy­ki epi­fi­tycz­ne, które czę­sto ho­du­je­my (wbrew ich zwy­cza­jom) w do­nicz­kach, cza­sem cier­pią z po­wo­du nad­mier­nej wil­got­no­ści i braku moż­li­wo­ści prze­sy­cha­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epifit mrz.

Wiktionary


epifiza

Epi­fi­za (łac. "epip­hy­sis", l. mn. "epip­hy­ses") – ele­ment ana­to­micz­ny od­nó­ży niek­tó­rych mo­ty­li.

Epi­fi­za ma po­stać blasz­ko­wa­tej ostro­gi lub wy­rost­ka. Po­ło­żo­na jest na wew­nętrz­nej po­wierzch­ni go­le­ni przed­nich od­nó­ży. Wy­po­sa­żo­na jest w grupę gę­stych, szczo­tecz­ko­wa­tych szcze­ci­nek. Na­rząd ten to praw­do­po­dob­nie przeksz­tał­co­na szcze­cin­ka. Służy on do czy­szcze­nia czuł­ków. Motyl wkła­da czu­łek za epi­fi­zę i prze­cią­ga go czy­szcząc w ten spo­sób.

Wikipedia


epifonem

Epi­fo­nem (gr. ἐπιφώνημα "epiphṓnēma", łac. "acclāmātiō") – fi­gu­ra re­to­rycz­na, wy­ra­zi­sta sen­ten­cja pod­su­mo­wu­ją­ca po­przed­nio wy­ra­żo­ne tre­ści.

Wikipedia


epifora

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na uży­ciu tego sa­me­go wy­ra­zu lub grupy wy­ra­zów na końcu ko­lej­nych wer­sów; con­ver­sio; epi­stro­fa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jedna z figur sty­li­stycz­nych po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu słowa lub zwro­tu na końcu kilku na­stę­pu­ją­cych po sobie wer­sów lub zdań

Wiktionary

Epi­fo­ra (gr. ἐπιφορά "epiphorá"), także epi­stro­fa (gr. ἐπιστροφή "epistrophḗ"), con­ver­sio – pow­tó­rze­nie tego sa­me­go słowa lub zwro­tu na końcu ko­lej­nych seg­men­tów wy­po­wie­dzi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈfɔra, AS: epʹifora

Wiktionary

Powiązane:

 przym. epiforyczny

Wiktionary


epiforyczny

→ epi­fo­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. zwią­za­ny z epi­fo­rą, do­ty­czą­cy epi­fo­ry

Wiktionary

Patrz:

epifora

Przykłady

 (1.1) Jako że pow­tó­rze­nie słowa na końcu wersu to epi­fo­ra, rymy ta­u­to­lo­gicz­ne okre­śla się rów­nież mia­nem rymów epi­fo­rycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epifora ż.

Wiktionary


epifraza

fi­gu­ra sty­li­stycz­na, do­po­wie­dze­nie uzu­peł­nia­ją­ce już po­zor­nie za­koń­czo­ną ca­łość skład­nio­wą i my­ślo­wą


SJP.pl

Epi­fra­za (gr. ἐπιφράσις "epiphrásis") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na do­peł­nie­niu skoń­czo­ne­go zda­nia nowym, czę­sto za­ska­ku­ją­cym, dow­cip­nym ele­men­tem, który zmie­nia sens ca­ło­ści, np:

Wikipedia


epigamia

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: prawo wza­jem­ne za­wie­ra­nia mał­żeństw mię­dzy oby­wa­te­la­mi róż­nych państw


SJP.pl


epigeiczny

kieł­ko­wa­nie epi­ge­icz­ne - kieł­ko­wa­nie, w któ­rym hi­po­ko­tyl wy­dłu­ża się i po­wo­du­je wy­no­sze­nie li­ście­ni ponad po­wierzch­nię gleby; kieł­ko­wa­nie na­dziem­ne


SJP.pl


epigenetyczka

spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem zmian ek­spre­sji genów, które nie są zwią­za­ne ze zmia­na­mi w DNA


SJP.pl


epigenetyczny

→ epi­ge­ne­za, → epi­ge­ne­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. med. zwią­za­ny z dzie­dzicz­no­ścią po­za­ge­no­wą, do­ty­czą­cy dzie­dzicz­no­ści po­za­ge­no­wej

Wiktionary

Patrz:

epigeneza, → epigenetyka

Przykłady

 (1.1) Poza tym­cza­so­wy­mi zmia­na­mi w ak­tyw­no­ści genów, wirus spo­wo­do­wał trwa­łe zmia­ny epi­ge­ne­tycz­ne (zmia­ny ek­spre­sji genów).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigenetyka

Wiktionary


epigenetyk

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem zmian ek­spre­sji genów, które nie są zwią­za­ne ze zmia­na­mi w DNA


SJP.pl


epigenetyka

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem zmian ek­spre­sji genów, które nie są zwią­za­ne ze zmia­na­mi w DNA


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. med. ba­da­nie dzie­dzicz­no­ści po­za­ge­no­wej;

Wiktionary

Epi­ge­ne­ty­ka – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem zmian ek­spre­sji genów, które nie są zwią­za­ne ze zmia­na­mi w sek­wen­cji nu­kle­o­ty­dów w DNA. Ek­spre­sja ta może być mo­dy­fi­ko­wa­na przez czyn­ni­ki zew­nętrz­ne i pod­le­gać dzie­dzi­cze­niu.

Wyraz "epi­ge­ne­ty­ka" skła­da się ze słów "epi" – "poza czymś, w do­dat­ku do", oraz "ge­ne­ty­ka".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Inne moż­li­we wpły­wy bio­lo­gicz­ne obej­mu­ją ewo­lu­cję, ge­ne­ty­kę, epi­ge­ne­ty­kę i hor­mo­ny (za­rów­no w trak­cie roz­wo­ju, jak i w do­ro­sło­ści).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. epigenetyczny

Wiktionary


epigeneza

1. w bio­lo­gii: te­o­ria, we­dług któ­rej roz­wój za­rod­ka po­le­ga na róż­ni­co­wa­niu się jed­no­rod­nych ko­mó­rek pow­sta­łych z po­dzia­łu zy­go­ty, a na­stęp­nie stop­nio­wym wy­o­dręb­nia­niu or­ga­nów ciała;
2. w ge­o­lo­gii: pro­ces prze­o­bra­ża­nia pow­sta­łej uprzed­nio skały pod wpły­wem no­wych czyn­ni­ków zew­nętrz­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Epi­ge­ne­za (bio­lo­gia)
  • Epi­ge­ne­za (ge­o­lo­gia)

Wikipedia


epigenit

mi­ne­rał za­wie­ra­ją­cy siar­czek mie­dzi, że­la­za i ar­se­nu


SJP.pl


epigenom

ze­staw zmian che­micz­nych re­gu­lu­ją­cych ak­tyw­ność genów bez zmia­ny sek­wen­cji DNA


SJP.pl

Epi­ge­nom – pełny ze­staw che­micz­nych mo­dy­fi­ka­cji DNA oraz bia­łek hi­sto­nów, który re­gu­lu­je struk­tu­rę chro­ma­ty­ny oraz funk­cje ge­no­mu. Zmia­ny te są po­ten­cjal­nie dzie­dzicz­ne.

Wikipedia


epiglottis

w me­dy­cy­nie: pła­ska, ru­cho­ma chrząst­ka za­my­ka­ją­ca wej­ście do krta­ni w mo­men­cie po­ły­ka­nia; na­gło­śnia


SJP.pl


epignoza

górna część fry­zo­we­go za­koń­cze­nia rynny go­tyc­kiej


SJP.pl


epigon

na­śla­dow­ca wiel­kich, uta­len­to­wa­nych po­przed­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. pejor. niet­wór­czy, po­zba­wio­ny ory­gi­nal­no­ści na­śla­dow­ca wiel­kich, uta­len­to­wa­nych po­przed­ni­ków; kon­ty­nu­a­tor nie­ak­tu­al­nych idei, prą­dów, sty­lów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • epi­gon – jeden z synów wo­dzów po­le­głych w mi­tycz­nej wy­pra­wie prze­ciw Tebom
  • epi­gon – jeden z na­stęp­ców hel­le­ni­stycz­nych dia­do­chów
  • epi­gon – w kul­tu­rze i nauce nie­kre­a­tyw­ny na­śla­dow­ca po­przed­ni­ków, kon­ty­nu­a­tor prze­mi­ja­ją­cych kie­run­ków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Olga, którą je­szcze w roku 1909 za­li­cza­no do grona mło­dych, do­brze za­po­wia­da­ją­cych się ma­la­rek (…), po dzie­się­ciu rap­tem la­tach zna­la­zła się nagle poś­ród ma­la­rzy XIX-wiecz­nych, epi­go­nów stylu, któ­re­mu wojna nie dała w pełni zaz­nać po­wo­dze­nia i któ­re­mu nowa, po­wo­jen­na pu­blicz­ność nie oka­zy­wa­ła już daw­ne­go za­in­te­re­so­wa­nia.

 (1.1) Nie miał mi­strzów, nie po­zo­sta­wił ani ucz­niów, ani epi­go­nów. W jego przy­pad­ku naj­bar­dziej traf­nie spraw­dza się stara chiń­ska mak­sy­ma – być mi­strzem to zna­czy, być nie­po­dob­nym do ni­ko­go.

 (1.1) Ja­wor­ski wy­da­je się dziś jed­nak epi­go­nem Wit­ka­ce­go, cho­ciaż to nie­praw­da.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigonka ż., epigonizm m., epigoństwo n.

 przym. epigoński

 przysł. epigońsko

Wiktionary


epigonizm

w fi­lo­zo­fii, li­te­ra­tu­rze i sztu­ce: na­śla­do­wa­nie wy­bit­nych po­przed­ni­ków, kon­ty­nu­o­wa­nie nie­ak­tu­al­nych kon­cep­cji, idei; epi­goń­stwo


SJP.pl

Epi­go­nizm (z epi­go­nus „po­gro­bo­wiec”) – niet­wór­cze, bier­ne na­śla­do­wa­nie daw­niej­szych wzor­ców kul­tu­ral­nych, in­te­lek­tu­al­nych i ar­ty­stycz­nych, po­łą­czo­ne z ich kon­wen­cjo­na­li­za­cją – szcze­gól­nie w sy­tu­a­cji, gdy wzor­ce te zo­sta­ły zak­we­stio­no­wa­ne lub przez­wy­cię­żo­ne.

Wikipedia


epigonka

bier­na na­śla­dow­czy­ni wy­bit­nych po­przed­ni­ków


SJP.pl


epigoński

do­ty­czą­cy epi­go­na, epi­go­niz­mu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. taki jak epi­gon: wtór­ny, nie­o­ry­gi­nal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigon mos.

Wiktionary


epigoństwo

w fi­lo­zo­fii, li­te­ra­tu­rze i sztu­ce: na­śla­do­wa­nie wy­bit­nych po­przed­ni­ków, kon­ty­nu­o­wa­nie nie­ak­tu­al­nych kon­cep­cji, idei; epi­go­nizm


SJP.pl


epigraf

motto, przy­sło­wie lub krót­ki frag­ment ja­kie­goś ut­wo­ru umie­szczo­ne przez au­to­ra na po­cząt­ku dzie­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. napis wy­ku­ty w ka­mie­niu lub wy­cię­ty w drew­nie, sta­no­wią­cy ele­ment ar­chi­tek­tu­ry, pom­ni­ka, na­grob­ka;

 (1.2) liter. cytat lub afo­ryzm przed tek­stem ut­wo­ru

Wiktionary

Epi­graf (gr. ἐπιγραφή epigraphḗ), in­skryp­cja (łac. "ins­crip­tio") – napis utr­wa­lo­ny w ma­te­ria­le twar­dym (drew­no, metal, ka­mień, ce­ra­mi­ka). Wy­stę­pu­je naj­czę­ściej na gro­bow­cach, pom­ni­kach, ta­bli­cach i mo­ne­tach. Po­pu­lar­nym przy­kła­dem in­skryp­cji są in­skryp­cje na­grob­ne. Od­czy­ty­wa­niem i in­ter­pre­ta­cją epi­gra­fów zaj­mu­je się nauka po­moc­ni­cza hi­sto­rii – epi­gra­fi­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲiɡraf, AS: epʹigraf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigrafika ż., epigrafia ż., epigrafista m.

 przym. epigraficzny

 przysł. epigraficznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inskrypcja, motto

 (1.2) motto, dewiza

Wiktionary


epigraficzka

→ epi­gra­fik


SJP.pl

Patrz:

epigrafik

epigraficznie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób epi­gra­ficz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Okres pa­no­wa­nia wład­ców i dy­na­stii, który zo­stał okre­ślo­ny na pod­sta­wie Su­me­ryj­skiej listy kró­lów, poza kil­ko­ma przy­pad­ka­mi pot­wier­dzo­ny­mi epi­gra­ficz­nie (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigraf mrz., epigraficzka ż., epigraficzność ż., epigrafik mos., epigrafika ż.

 przym. epigraficzny

Wiktionary


epigraficzny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z epi­gra­fi­ką, od­no­szą­cy się do epi­gra­fi­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obok źró­deł li­te­rac­kich mamy wia­do­mo­ści o Tra­kach także ze źró­deł epi­gra­ficz­nych i in­nych za­byt­ków ar­che­o­lo­gicz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigraf mrz., epigraficzka ż., epigraficzność ż., epigrafik mos., epigrafika ż.

 przysł. epigraficznie

Wiktionary


epigrafik

hi­sto­ryk spe­cja­li­zu­ją­cy się w ba­da­niu na­pi­sów ut­wo­rzo­nych na twar­dym ma­te­ria­le


SJP.pl


epigrafika

dzie­dzi­na hi­sto­rii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem daw­nych na­pi­sów ut­wo­rzo­nych na twar­dym ma­te­ria­le (ka­mie­niu, me­ta­lu, drew­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka ba­da­ją­ca na­pi­sy wy­ko­na­ne na ma­te­ria­łach twar­dych;

Wiktionary

Epi­gra­fi­ka (gr. "epigraphḗ" = napis) – dy­scy­pli­na ba­daw­cza po­le­ga­ją­ca na zbie­ra­niu, ana­li­zo­wa­niu i pu­bli­ko­wa­niu na­pi­sów (epi­gra­fów) wy­ko­na­nych na ma­te­ria­le twar­dym (ka­mie­niu, me­ta­lu, drew­nie itp.). Bywa za­li­cza­na do nauk po­moc­ni­czych hi­sto­rii. Jest dzie­lo­na we­dług ję­zy­ków i typów pisma, za po­mo­cą któ­rych na­pi­sy zo­sta­ły wy­ko­na­ne. Epi­gra­fi­ka wspo­ma­ga ba­da­nie ge­o­gra­fii dia­lek­tów, zmian ję­zy­ko­wych, ale także i stop­nia zna­jo­mo­ści pisma w danej po­pu­la­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego za­in­te­re­so­wa­nia na­u­ko­we obej­mu­ją rów­nież pa­pie­stwo i za­ko­ny men­dy­kanc­kie w XIV w. oraz pa­le­o­gra­fię ła­ciń­ską, epi­gra­fi­kę i ko­dy­ko­lo­gię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigraf mrz., epigraficzka ż., epigraficzność ż., epigrafik mos.

 przym. epigraficzny

 przysł. epigraficznie

Wiktionary


epigram

epi­gra­mat;
1. krót­ki, sa­ty­rycz­ny lub żar­to­bli­wy utwór po­e­tyc­ki;
2. wier­szo­wa­ny napis umie­szcza­ny na gro­bow­cach i pom­ni­kach w sta­ro­żyt­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. epi­gra­mat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲiɡrãm, AS: epʹigrãm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigramat m., epigramatyk m., epigramatyczka ż.

 przym. epigramatyczny

 przysł. epigramatycznie

Wiktionary


epigramacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od epi­gra­mat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie epi­gra­mat, lecz tylko mały epi­gra­ma­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigramat m.

Wiktionary


epigramat

epi­gram;
1. krót­ki, sa­ty­rycz­ny lub żar­to­bli­wy utwór po­e­tyc­ki;
2. wier­szo­wa­ny napis umie­szcza­ny na gro­bow­cach i pom­ni­kach w sta­ro­żyt­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. krót­ki utwór po­e­tyc­ki ma­ją­cy cha­rak­ter sa­ty­rycz­ny bądź dy­dak­tycz­ny;

 (1.2) hist. krót­ki wier­szo­wa­ny napis umie­szcza­ny na na­grob­kach i pom­ni­kach (zwła­szcza w sta­ro­żyt­no­ści)

Wiktionary

Epi­gra­mat, epi­gram ( ἐπίγραμμα "epi­gram­ma" „in­skryp­cja”) – krót­ki utwór po­e­tyc­ki w for­mie afo­ryz­mu, wy­wo­dzą­cy się z na­pi­sów in­for­ma­cyj­nych w sta­ro­żyt­nej Gre­cji za­mie­szcza­nych na gro­bach, pom­ni­kach lub ofia­rach wo­tyw­nych. Tekst in­skryp­cji krót­ki, prze­waż­nie dwu­wier­szo­wy, pi­sa­ny dy­sty­chem ele­gij­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To nie epi­gra­mat, lecz tylko mały epi­gra­ma­cik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈɡrãmat, AS: epʹigrãmat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigramatyk m., epigramatyczka ż., epigram m., epigramacik mrz.

 przym. epigramatyczny

 przysł. epigramatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) epigram

Wiktionary


epigramatyczka

→ epi­gra­ma­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pi­szą­ca epi­gra­ma­ty

Wiktionary

Patrz:

epigramatyk

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiɡrãmaˈtɨt͡ʃka, AS: epʹigrãmatyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigramat m., epigram m.

:: fm. epigramatyk m.

 przym. epigramatyczny

 przysł. epigramatycznie

Wiktionary


epigramatycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) przysł. od epi­gra­ma­tycz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiɡrãmaˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: epʹigrãmatyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigramat m., epigram m., epigramatyk m., epigramatyczka ż.

 przym. epigramatyczny

Wiktionary


epigramatyczność

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z epi­gra­ma­tem - krót­kim ut­wo­rem po­e­tyc­kim o tre­ści sa­ty­rycz­nej


SJP.pl


epigramatyczny

→ epi­gra­mat (utwór); epi­gra­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od epi­gra­mat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiɡrãmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: epʹigrãmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigramat m., epigram m., epigramatyk m., epigramatyczka ż.

 przysł. epigramatycznie

Wiktionary


epigramatyk

autor epi­gra­mów, krót­kich utwór po­e­tyc­kich o dow­cip­nej tre­ści i za­ska­ku­ją­cej pu­en­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pi­szą­ca epi­gra­ma­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiɡrãˈmatɨk, AS: epʹigrãmatyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epigramat m., epigram m.

:: fż. epigramatyczka ż.

 przym. epigramatyczny

 przysł. epigramatycznie

Wiktionary


epigramowy

→ epi­gram (utwór); epi­gra­ma­tycz­ny


SJP.pl


epik

pi­sarz pi­szą­cy prozą, autor ut­wo­rów epic­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) liter. twór­ca epiki

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: epika

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zda­niem Hez­jo­da, grec­kie­go epika, Ka­lip­so uro­dzi­ła Ody­se­u­szo­wi dwoje dzie­ci: Na­u­si­tu­sa i Na­u­si­nu­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epika ż., epickość ż.

 przym. epicki, epiczny

 przysł. epicko

Wiktionary


epika

jeden z trzech ro­dza­jów li­te­rac­kich obej­mu­ją­cy ut­wo­ry, któ­rych do­mi­nu­ją­cą formą wy­po­wie­dzi jest nar­ra­cja i opis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. ro­dzaj li­te­rac­ki;

 (1.2) rzad. opo­wia­da­nie, nar­ra­cyj­ność

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: epik

Wiktionary

Epika (gr. ἐπικός "epi­kós" „słow­ny”) – jeden z trzech ro­dza­jów li­te­rac­kich (obok li­ry­ki i dra­ma­tu). Uksz­tał­to­wa­ła się z ust­nych sag, podań, le­gend i mitów o przesz­ło­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Język hym­nów Pro­klo­sa nie od­bie­ga od słow­nict­wa cha­rak­te­ry­stycz­ne­go dla epiki i hym­nów or­fic­kich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epickość ż., epik mos.

 przym. epicki, epiczny

 przysł. epicko

Wiktionary


epikleza

mod­lit­wa w li­tur­gii chrze­ści­jań­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. mod­lit­wa li­tur­gicz­na od­ma­wia­na przez pre­zbi­te­ra pod­czas eu­cha­ry­stii, wzy­wa­ją­ca Boga do uś­wię­ce­nia darów chle­ba i wina oraz uczest­ni­ków zgro­ma­dze­nia;

Wiktionary

Epi­kle­za (gr. "wez­wa­nie") – proś­ba skie­ro­wa­na do Boga, aby po­bło­go­sła­wił lub uś­wię­cił rzecz stwo­rzo­ną (por. 1. List do Ty­mo­te­u­sza 4, 1-5). W ana­fo­rze ka­no­nu mszal­ne­go epi­kle­za jest mod­lit­wą bła­gal­ną, aby Duch Świę­ty zstą­pił na dary ofiar­ne i prze­mie­nił je w ciało i krew Je­zu­sa Chry­stu­sa dla du­cho­we­go po­żyt­ku tych, któ­rzy je przyj­mu­ją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U ła­cin­ni­ków epi­kle­za od­ma­wia­na jest przed i po kon­se­kra­cji.

Wiktionary


epikontynentalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest epi­kon­ty­nen­tal­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O epi­kon­ty­nen­tal­no­ści Bał­ty­ku świad­czy rów­nież jego płyt­kość.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. epikontynentalny

Wiktionary


epikontynentalny

przy­miot­nik

 (1.1) geol. po­ło­żo­ny nad kon­ty­nen­tem, na jego po­wierzch­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­cząt­ku jury na­stę­pu­je trans­gre­sja morza, duże ob­sza­ry współ­czes­nej Eu­ro­py po­kry­wa morze epi­kon­ty­nen­tal­ne; pod ko­niec jury morza za­czy­na­ją się wy­co­fy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epikontynentalność ż.

 przym. kontynentalny

Wiktionary


epikotyl

krót­ka górna część ło­dy­gi za­rod­ka z wyksz­tał­co­ny­mi na szczy­cie za­wiąz­ka­mi liści i pącz­kiem szczy­to­wym


SJP.pl

Epi­ko­tyl (gr. "epí" – na, "kotýle" – czar­ka) – u za­rod­ka ro­ślin część ło­dy­gi znaj­du­ją­ca się po­mię­dzy li­ście­nia­mi (lub li­ście­niem) a pą­kiem szczy­to­wym. Pod­czas kieł­ko­wa­nia na­sio­na epi­ko­tyl ro­śnie na dłu­gość. Wy­róż­nia­ny jest do miej­sca, w któ­rym pow­sta­je pier­wszy węzeł z liść­mi mło­do­cia­ny­mi.

Wikipedia


epikruza

jedna lub dwie sy­la­by nie­ak­cen­to­wa­ne na końcu wersu w wier­szu sy­la­bo­to­nicz­nym


SJP.pl


epikrytyczny

→ epi­kry­za


SJP.pl

Patrz:

epikryza

epikryza

ostat­ni zapis w szpi­tal­nej hi­sto­rii cho­ro­by, w któ­rym po­da­je się osta­tecz­ną dia­gno­zę, skró­co­ny zapis prze­bie­gu cho­ro­by, za­sto­so­wa­ne le­cze­nie i stan pa­cjen­ta w mo­men­cie wy­pi­sa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pod­su­mo­wa­nie da­nych z po­stę­po­wa­nia le­kar­skie­go wraz z za­le­ce­nia­mi dal­sze­go le­cze­nia;

Wiktionary

Epi­kry­za (gr. "epi­cri­sis") – nazwa me­dycz­na, słu­żą­ca do okre­śle­nia ana­li­zy po­stę­po­wa­nia le­kar­skie­go, wy­da­wa­ne­go po za­koń­cze­niu ca­łe­go po­stę­po­wa­nia z cho­rym na wszyst­kich eta­pach pro­ce­su dia­gno­stycz­no-lecz­ni­cze­go.

Obej­mu­je więc zwię­złe pod­su­mo­wa­nie da­nych z:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­karz nie za­warł w epi­kry­zie za­le­ceń do dal­sze­go le­cze­nia.

Wiktionary


epiktet

Epik­tet z Hie­ra­po­lis (ur. ok. 50 roku w Hie­ra­po­lis, zm. w 135) – grec­ko-rzym­ski fi­lo­zof, jeden z re­pre­zen­tan­tów (kon­ty­nu­a­tor) sto­i­cyz­mu. Uczeń sto­i­ka Mu­zo­niu­sza Ru­fu­sa. Twór­ca szko­ły w Ni­ko­po­lis w Epi­rze (współ­czes­na Gre­cja). Był wyz­wo­leń­cem.

Wikipedia


epikur

Epi­kur (341-270 p.n.e.), fi­lo­zof grec­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

 (1.2) hist. filoz. sta­ro­żyt­ny grec­ki fi­lo­zof;

Wiktionary

Epi­kur ( Ἐπίκουρος "Epi­ku­ros"; 341 – 270 p.n.e. uro­dził się na wy­spie Samos) – grec­ki fi­lo­zof, twór­ca epi­ku­re­iz­mu. Epi­kur był jed­nym z naj­waż­niej­szych fi­lo­zo­fów tzw. dru­giej fazy grec­kiej fi­lo­zo­fii kla­sycz­nej, w któ­rej do­mi­no­wa­ły za­gad­nie­nia fi­lo­zo­fii życia – czyli roz­wa­ża­nia na temat jak osią­gnąć pełne szczę­ście (także stan ata­rak­sji).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mając 18 lat Epi­kur wstą­pił do woj­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2)

 rzecz. epikureizm mrz., epikurejczyk mos.

 przym. epikurejski

Wiktionary


epikureizm

1. kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny za­po­cząt­ko­wa­ny przez Epi­ku­ra, we­dług któ­re­go przy­jem­ność pro­wa­dzi do szczę­ścia, bę­dą­ce­go celem życia;
2. po­sta­wa ży­cio­wa po­le­ga­ją­ca na nie­skrę­po­wa­nym ko­rzy­sta­niu z życia; wy­god­nict­wo, sy­ba­ry­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. jeden z kie­run­ków fi­lo­zo­ficz­nych;

Wiktionary

Epi­ku­re­izm – kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny za­po­cząt­ko­wa­ny w sta­ro­żyt­no­ści przez Epi­ku­ra, ok. 306 r. p.n.e., kon­ty­nu­o­wa­ny także w cza­sach no­wo­żyt­nych. Po­dob­nie jak w więk­szo­ści kie­run­ków fi­lo­zo­ficz­nych hel­le­niz­mu dla epi­ku­rej­czy­ków naj­waż­niej­szą dzie­dzi­ną fi­lo­zo­fii była etyka – uwa­ża­li oni, że pod­sta­wo­wym za­gad­nie­niem fi­lo­zo­ficz­nym jest szczę­ście, które upa­try­wa­li w przy­jem­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sach no­wo­żyt­nych epi­ku­re­izm był ak­cep­to­wa­ny przez wielu ludzi w jego czę­ści etycz­nej, z cał­ko­wi­tym odrzu­ce­niem ato­miz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲikuˈrɛjism̥, AS: epʹikurei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epikur m., epikurejczyk m., epikurejka ż.

 przym. epikurejski, Epikurowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eudajmonizm

Wiktionary


epikurejczyk

1. zwo­len­nik, kon­ty­nu­a­tor fi­lo­zo­fii epi­ku­re­iz­mu, we­dług któ­rej przy­jem­ność pro­wa­dzi do szczę­ścia, bę­dą­ce­go celem życia;
2. osoba nie­skrę­po­wa­nie ko­rzy­sta­ją­ca z uciech życia; wy­god­niś, sy­ba­ry­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. zwo­len­nik epi­ku­re­iz­mu

 (1.2) książk. czło­wiek ko­rzy­sta­ją­cy z życia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epikur m., epikureizm m.

:: fż. epikurejka ż.

 przym. epikurejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) sybaryta, hedonista, wygodniś

Wiktionary


epikurejka

→ epi­ku­rej­czyk


SJP.pl

Patrz:

epikurejczyk

epikurejski

wy­god­ny, he­do­ni­stycz­ny, ce­nią­cy przy­jem­ność życia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z epi­ku­re­iz­mem, do­ty­czą­cy epi­ku­re­iz­mu, po­glą­dów Epi­ku­ra

 (1.2) książk. dą­żą­cy do włas­nej przy­jem­no­ści, uży­wa­ją­cy uciech

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epikur mos., epikureizm mrz., epikurejczyk mos.. epikurejka ż.

Wiktionary


epikurios

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. mitgr. przy­do­mek grec­kie­go boga Apol­la

Wiktionary


epikurowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Epi­ku­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


epilacja

de­pi­la­cja;
1. usu­wa­nie nad­mier­ne­go, nie­po­żą­da­ne­go owło­sie­nia w ce­lach lecz­ni­czych lub kos­me­tycz­nych;
2. me­cha­nicz­ne usu­wa­nie sztyw­nych wło­sów ze skór fu­ter­ko­wych w celu ich wy­koń­cze­nia i usz­la­chet­nie­nia


SJP.pl

Epi­la­cja – cza­so­we lub trwa­łe po­zba­wie­nie skóry owło­sie­nia, co może być skut­kiem ce­lo­we­go dzia­ła­nia (np. za­bie­gu kos­me­tycz­ne­go) lub dzia­ła­nia ubocz­ne­go (np. dzia­ła­nia pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go, che­mi­ka­liów, leków).

Wikipedia


epilacyjny

zwią­za­ny z epi­la­cją


SJP.pl


epilator

urzą­dze­nie do usu­wa­nia wło­sów wraz z ce­bul­ka­mi


SJP.pl


epilenion

sta­ro­żyt­na pieśń grec­ka wy­ko­ny­wa­na pod­czas wi­no­bra­nia i wy­tła­cza­nia wina


SJP.pl


epilepsja

ina­czej pa­dacz­ka, cho­ro­ba ne­u­ro­lo­gicz­na ob­ja­wia­ją­ca się wy­stę­po­wa­niem na­pa­dów drgaw­ko­wych czę­ścio­wych lub uo­gól­nio­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. pa­dacz­ka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Psy wy­czu­wa­ją zbli­ża­ją­cy się atak epi­lep­sji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈlɛpsʲja, AS: epʹilepsʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epileptyk m., epileptyczka ż.

 przym. epileptyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) padaczka, kaduk

Wiktionary


epileptoid

osoba z ce­cha­mi ty­po­wy­mi dla cho­rych na pa­dacz­kę


SJP.pl


epileptolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie nauki o epi­lep­sji


SJP.pl


epileptologia

nauka o epi­lep­sji


SJP.pl


epileptologiczny

→ epi­lep­to­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

epileptologia

epileptyczka

→ epi­lep­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta chora na pa­dacz­kę

Wiktionary

Patrz:

epileptyk

Powiązane:

 rzecz. epilepsja ż.

:: fm. epileptyk mos.

 przym. epileptyczny

Wiktionary


epileptyczny

po­tocz­nie drgaw­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z pa­dacz­ką (epi­lep­sją), do­ty­czą­cy pa­dacz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epilepsja ż., epileptyk mos., epileptyczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) padaczkowy

Wiktionary


epileptyk

czło­wiek cho­ru­ją­cy na pa­dacz­kę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. osoba cier­pią­ca na epi­lep­sję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Ko­ście­le ka­to­lic­kim na 2 grud­nia przy­pa­da wspom­nie­nie św. Bi­bia­ny z Rzymu, pa­tron­ki epi­lep­ty­ków i cho­rych umy­sło­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epilepsja ż.

:: fż. epileptyczka ż.

 przym. epileptyczny

Wiktionary


epilimnion

Epi­lim­nion – war­stwa górna wody w je­zio­rze.

W okre­sie let­nim jest to war­stwa o miąż­szo­ści od kilku do kil­ku­na­stu me­trów na­grza­nej wody, któ­rej tem­pe­ra­tu­ra ob­ni­ża się stop­nio­wo wraz z głę­bo­ko­ścią. Od­by­wa się tu głów­ny pro­ces pro­duk­cji ma­te­rii or­ga­nicz­nej z sub­stan­cji mi­ne­ral­nych przy wspó­łu­dzia­le pro­mie­ni sło­necz­nych.

Wikipedia


epilit

ro­śli­na ży­ją­ca na ska­łach bez pod­kła­du gleby (np. glon, po­rost, mech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. li­to­fit za­sied­la­ją­cy po­wierzch­nię skał;

Wiktionary

Epi­lit, epi­li­to­fit, eg­zo­li­to­fit – ro­śli­na ros­ną­ca na po­wierzch­ni skały, jeden z ro­dza­jów li­to­fi­tów. Nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go: "lit­hos" – ka­mień, "phyte" – ro­śli­na. Do epi­li­tów na­le­żą głów­nie po­ro­sty, mchy oraz w miej­scach wil­got­nych glony.

Epi­li­ty są ro­śli­na­mi pio­nier­ski­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Epi­li­ty są ro­śli­na­mi pio­nier­ski­mi.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) egzolitofit, epilitofit

Wiktionary


epilitofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. li­to­fit za­sied­la­ją­cy po­wierzch­nię skał

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) egzolitofit, epilit

Wiktionary


epilog

1. do­dat­ko­wa część du­że­go dzie­ła sta­no­wią­ca jego za­koń­cze­nie;
2. za­koń­cze­nie, zam­knię­cie spra­wy, ko­niec cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. koń­co­wa część ut­wo­ru in­for­mu­ją­ca o dal­szych lo­sach bo­ha­te­rów już po zam­knię­ciu akcji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • epi­log (li­te­ra­tu­ra)
  • epi­log (mu­zy­ka)
  • Epi­log – album szwedz­kiej grupy pro­gre­syw­nej Änglagård
  • Epi­log – album pol­skie­go pio­sen­ka­rza Grze­go­rza Hy­że­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲilɔk, AS: epʹilok

Wiktionary


epilogowy

zwią­za­ny z epi­lo­giem


SJP.pl


epiloia

cho­ro­ba skóry i tkan­ki ner­wo­wej


SJP.pl


epilować

usu­wać nie­po­żą­da­ne owło­sie­nie wraz z ce­bul­ka­mi


SJP.pl


epimach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Epi­mach – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce "ten, kto po­ma­ga w prze­ciw­no­ściach losu". Pa­tro­nem tego imie­nia jest m.in. św. Epi­mach, wspo­mi­na­ny razem ze św. Gor­dia­nem.

Epi­mach imie­ni­ny ob­cho­dzi 10 maja i 12 grud­nia.

Wikipedia


epimedium

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ber­be­ry­so­wa­tych


SJP.pl

Epi­me­dium ("Epi­me­dium" L.) – ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny ber­be­ry­so­wa­tych. Na­le­ży do niego ok. 65 ga­tun­ków, przy czym w znacz­nej czę­ści są to en­de­mi­ty wy­stę­pu­ją­ce tylko w po­łud­nio­wych Chi­nach. Po­zo­sta­łe ga­tun­ki epi­me­dium spo­ty­ka­ne są w Azji cen­tral­nej, po­łud­nio­wej i za­chod­niej, się­ga­jąc Eu­ro­py. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Epi­me­dium al­pi­num" L.

Wikipedia


epimer

izo­mer da­ne­go związ­ku or­ga­nicz­ne­go, róż­nią­cy się kon­fi­gu­ra­cją przy jed­nym ato­mie węgla


SJP.pl


epimerit

na­rząd czep­ny z przo­du ciała więk­szo­ści gre­ga­ryn (pa­so­ży­tów je­li­ta bez­krę­gow­ców)


SJP.pl


epimeryt

na­rząd czep­ny z przo­du ciała więk­szo­ści gre­ga­ryn (pa­so­ży­tów je­li­ta)


SJP.pl


epimeryzacja

Epi­me­ry­za­cja – zmia­na kon­fi­gu­ra­cji pod­staw­ni­ków (in­ter­kon­wer­sja) przy wy­łącz­nie jed­nym cen­trum ste­re­o­ge­nicz­nym związ­ku che­micz­ne­go two­rzą­ce­go dia­ste­re­o­i­zo­me­ry. Jest sta­nem poś­red­nim przeksz­tał­ca­nia się np. epi­me­rów hek­soz ma­ją­cych iden­tycz­ne ugru­po­wa­nie prze­strzen­ne pod­staw­ni­ków przy po­zo­sta­łych chi­ral­nych ato­mach węgla, np. -glu­ko­zy i -man­no­zy. W śro­do­wi­sku za­sa­do­wym cukry te po­zo­sta­ją w rów­no­wa­dze za poś­red­nict­wem poś­red­niej formy en­dio­lo­wej.

Wikipedia


epimeteusz

Epi­me­te­usz (gr. Ἐπιμηθεύς "Epimētheús", łac. "Epi­met­he­us" „wstecz my­ślą­cy”) – jeden z ty­ta­nów w mi­to­lo­gii grec­kiej.

Ucho­dził za syna Ja­pe­ta i Kli­me­ne lub Azji, był bra­tem At­la­sa, Pro­me­te­u­sza i Me­noj­tio­sa. Był ojcem Pyrry. Mimo ostrze­żeń Pro­me­te­u­sza po­ślu­bił Pan­do­rę, która była ze­sła­ną przez bogów pier­wszą ko­bie­tą. Za jej na­mo­wą ot­wo­rzył jej pusz­kę i tym spro­wa­dził na ludz­kość wszel­kie nie­szczę­ścia.

Wikipedia


epimorfizm

Epi­mor­fizm – w te­o­rii ka­te­go­rii, mor­fizm for­mu­la_1 ma­ją­cy pra­wo­stron­ną włas­ność skra­ca­nia, tj. dla wszyst­kich mor­fiz­mów for­mu­la_2 speł­nio­ny jest wa­ru­nek:

Wikipedia


epimorfoza

re­ge­ne­ra­cja koń­czyn, na­rzą­dów w miej­scu utra­co­nych np. od­nó­ża ki­jan­ki


SJP.pl

Epi­mor­fo­za – pro­ces re­ge­ne­ra­cji utra­co­ne­go na­rzą­du, za­cho­dzą­cy u niek­tó­rych zwie­rząt (np. rozg­wia­zdy po­tra­fią zre­ge­ne­ro­wać utra­co­ne ramię, na­to­miast ki­jan­ki – od­nó­ża).

Wikipedia


epimythion

morał bajki umie­szczo­ny na końcu ut­wo­ru


SJP.pl

Epi­myt­hion (z gr. "epi" – tylny; "myt­hos" – słowo) – morał w bajce po­ja­wia­ją­cy się na końcu ut­wo­ru, który wy­ni­ka z jego tre­ści. Jego prze­ci­wień­stwem jest pro­myt­hion.

Przy­kła­dem ta­kie­go dzie­ła są "Bajki" Igna­ce­go Kra­sic­kie­go, czy lu­do­we bajki zwie­rzę­ce.

Wikipedia


epinefryna

hor­mon zwie­rzę­cy i ne­u­ro­prze­kaź­nik; adre­na­li­na


SJP.pl


epineuston

Epi­ne­u­ston – ze­spół or­ga­niz­mów by­tu­ją­cych na zew­nętrz­nej czę­ści błon­ki po­wierzch­nio­wej wody, ży­ją­ce w wa­run­kach po­wietrz­nych. Część ne­u­sto­nu.

Or­ga­niz­my epi­ne­u­sto­no­we ska­czą lub śliz­ga­ją się po ugi­na­ją­cej się pod nimi błon­ce po­wierzch­nio­wej, wy­ko­rzy­stu­jąc na­pię­cie po­wierzch­nio­we wody. Or­ga­niz­my epi­ne­u­sto­no­we muszą być przy­sto­so­wa­ne do sil­ne­go naś­wiet­le­nia po­nie­waż pro­mie­nio­wa­nie sło­necz­ne nie tylko pada na wodę, ale także od­bi­ja się od niej.

Wikipedia


epinicjon

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: uro­czy­stość dla ucz­cze­nia zwy­cię­stwa; epi­ni­cjum; epi­ni­kion


SJP.pl


epinicjum

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: uro­czy­stość dla ucz­cze­nia zwy­cię­stwa; epi­ni­cjon; epi­ni­kion


SJP.pl


epinikion

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: pieśń wy­ko­ny­wa­na pod­czas uro­czy­sto­ści dla ucz­cze­nia zwy­cię­stwa; epi­ni­cjon; epi­ni­cjum


SJP.pl

Epi­ni­kion (z gr. "epiníkion" – "do­ty­czą­cy zwy­cię­stwa") – w grec­kiej li­ry­ce chó­ral­nej od­mia­na ody. Epi­ni­kio­ny sta­no­wi­ły trium­fal­ne pie­śni wy­ko­ny­wa­ne przez chóry ku czci zwy­cię­skich bo­ha­te­rów (głów­nie igrzysk spor­to­wych lub bitew), śpie­wa­ne w cza­sie uczty lub uro­czy­sto­ści. Ga­tu­nek uksz­tał­to­wał się w VII w. p.n.e.; za jego twór­cę uważa się Sy­mo­ni­de­sa z Keos.

Wikipedia


epiornis

ga­tu­nek wy­mar­łe­go nie­lot­ne­go ptaka z ro­dzi­ny ma­mu­ta­ków, praw­do­po­dob­nie naj­więk­szy ptak w hi­sto­rii; ma­mu­tak


SJP.pl


epipaleolit

środ­ko­wa epoka ka­mie­nia; me­zo­lit


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. me­zo­lit.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲipalɛˈɔlʲit, AS: epʹipaleolʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. epipaleolityczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. mezolit.

Wiktionary


epipaleolityczny

przy­miot­nik

 (1.1) zob. me­zo­li­tycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲipalɛɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ, AS: epʹipaleolʹityčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epipaleolit

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mezolityczny

Wiktionary


epiparodos

w te­a­trze grec­kim: po­now­ne wej­ście chóru pod­czas spek­ta­klu


SJP.pl


epipelagial

po­wierzch­nio­we wody ot­war­te mórz, oce­a­nów i je­zior; eu­pe­la­gial


SJP.pl


epipodit

ro­dzaj skrze­li, wy­ro­stek od­nó­ża sko­ru­pia­ków peł­nią­cy funk­cję na­rzą­du od­dy­cha­nia


SJP.pl

Epi­po­dit – zew­nętrz­ny płat (egzyt) kok­so­po­di­tu od­nó­ża niek­tó­rych sta­wo­no­gów.

U sko­ru­pia­ków epi­po­di­ty wy­stę­pu­ją na szczę­ko­nó­żach i pe­re­io­po­diach pan­ce­rzow­ców oraz po­za­szczę­ko­wych od­nó­żach tu­ło­wio­wych skrze­lo­no­gów. Na od­nó­żach gło­wo­wych wy­stę­pu­ją tylko jako oszcze­ci­nio­ne płat­ki na I parze szczęk u mał­żo­racz­ków z pod­gro­ma­dy My­o­do­co­pa i II parze szczęk u wi­dło­no­gów. Epi­po­di­ty po­zba­wio­ne są umię­śnie­nia i zwy­kle za­wią­zu­ją się wcze­śnie w roz­wo­ju. Czę­sto peł­nią funk­cje od­de­cho­we.

Wikipedia


epipremnum

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, upra­wia­na jako do­nicz­ko­wa


SJP.pl

Epi­prem­num ("Epi­prem­num" Schott) – ro­dzaj wiecz­nie zie­lo­nych ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy 15 ga­tun­ków po­cho­dzą­cych z tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej Azji, Au­stra­lii oraz wysp Pa­cy­fi­ku. Ga­tun­ki epi­prem­num zło­ci­ste i "Epi­prem­num pin­na­tum" zo­sta­ły in­tro­du­ko­wa­ne rów­nież na in­nych kon­ty­nen­tach. Nazwa na­u­ko­wa ro­dza­ju po­cho­dzi od grec­kich słów επί ("epi" – na) i πρέμνων ("prem­non" – dół pnia drze­wa). Epi­prem­num zło­ci­ste jest jedną z naj­po­pu­lar­niej­szych pną­cych ro­ślin po­ko­jo­wych.

Wikipedia


epiproteza

czę­ścio­wa pro­te­za gałki ocz­nej


SJP.pl


epir

kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Gre­cji, bę­dą­ca obec­nie re­gio­nem grec­kim, daw­niej pań­stwem-mia­stem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. gó­rzy­sta kra­i­na po­ło­żo­na w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Gre­cji i po­łud­nio­wej Al­ba­nii, nad Mo­rzem Joń­skim;

Wiktionary

Epir (grec­ki "Ήπειρος – Ipi­ros", co oz­na­cza kon­ty­nent lub wnę­trze du­że­go lądu) – gó­rzy­sta kra­i­na po­ło­żo­na w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Gre­cji, nad Mo­rzem Joń­skim, na pół­no­cy gra­ni­czy z Al­ba­nią, na wscho­dzie z Te­sa­lią, a na po­łud­niu z Eto­lią i Akar­na­nią. Po­nad­to ist­nie­je także Epir Pół­noc­ny, czyli za­miesz­ka­ły przez Al­bań­czy­ków, Gre­ków i Wo­ło­chów ob­szar po­ło­żo­ny po al­bań­skiej stro­nie gra­ni­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z po­wo­du nie­u­ro­dzaj­no­ści ziemi pro­duk­cja rolna w Epi­rze za­wsze była jedną z naj­niż­szych w Gre­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epirota mos., Epirotka ż.

 przym. epirski, epirocki

Wiktionary


epirocki

przy­miot­nik od: Epir, kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Gre­cji; epir­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Epi­ro­ta­mi lub Epi­rem, do­ty­czą­cy Epi­ro­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epir mrz., Epirota mos., Epirotka ż.

 przym. epirski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epirski

Wiktionary


epirogeneza

po­wol­ne, pio­no­we ruchy sko­ru­py ziem­skiej, po­wo­du­ją­ce pod­no­sze­nie się lub za­pa­da­nie pew­nych ob­sza­rów ziemi; epej­ro­ge­ne­za


SJP.pl


epirota

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Epiru, męż­czyz­na z tej kra­i­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług jed­nych po­glą­dów Epi­ro­ci byli więc Hel­le­na­mi. Inni przyj­mu­ją, że Epi­ro­ci nie byli Hel­le­na­mi, byli Ili­ra­mi. We­dług in­nych wresz­cie po­glą­dów Epi­ro­ci byli bar­ba­rzyń­ca­mi, któ­rzy dość wcze­śnie ule­gli hel­le­ni­za­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epir mrz.

:: fm. Epirotka mos.

 przym. epirski, epirocki

Wiktionary


epirotka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Epiru; ko­bie­ta z tej kra­i­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już w sta­ro­żyt­no­ści krą­ży­ły różne wer­sje na temat spraw­ców, być może kryła się za mor­der­cą żona Fi­li­pa, Epi­rot­ka Olim­pia­da, nie bez wie­dzy Alek­san­dra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epir mrz.

:: fm. Epirota mos.

 przym. epirski, epirocki

Wiktionary


epirski

przy­miot­nik od: Epir, kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Gre­cji; epi­roc­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Epi­rem, do­ty­czą­cy Epiru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Epir mrz., Epirota mos., Epirotka ż.

 przym. epirocki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epirocki

Wiktionary


episcopus

[czy­taj: epi­sko­pus] z ła­ci­ny: bi­skup


SJP.pl


episiotomia

na­cię­cie kro­cza, za­bieg gi­ne­ko­lo­gicz­ny sto­so­wa­ny czę­sto pod­czas po­ro­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. na­cię­cie kro­cza.

Wiktionary


episjer

1. daw­niej: wła­ści­ciel skle­pu ko­lo­nial­no-spo­żyw­cze­go, ku­piec ko­rzen­ny
2. prze­no­śnie: drob­no­mie­szcza­nin, do­rob­kie­wicz, ciu­łacz


SJP.pl


episkop

apa­rat pro­jek­cyj­ny do wyś­wiet­la­nia obra­zów w świet­le od­bi­tym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie pro­jek­cyj­ne słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia na ekra­nie po­je­dyn­czych obra­zów nie­ru­cho­mych w świet­le od­bi­tym, co umoż­li­wia pre­zen­ta­cję w po­więk­sze­niu np. stron książ­ki;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) rzad. kośc. bi­skup

Wiktionary

Epi­skop (gr. "επι" – na + "σκοπεω" – pa­trzę) – urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce rzu­to­wa­nie (wyś­wiet­la­nie) na ekran pro­jek­cyj­ny lub np. ścia­nę po­mie­szcze­nia obra­zu pow­sta­ją­ce­go po­przez od­bi­cie od oś­wiet­lo­ne­go ma­te­ria­łu do pre­zen­ta­cji, co umoż­li­wia przed­sta­wie­nie go w po­więk­sze­niu np. stron pa­pie­ro­wych wy­daw­nictw (gazet, ksią­żek itp.) lub spe­cjal­nie w tym celu wy­ko­na­nych plansz.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲiskɔp, AS: epʹiskop

Wiktionary

Powiązane:

 przym. episkopowy

Wiktionary


episkopalny

pro­te­stanc­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) kośc. bi­sku­pi, na­le­żą­cy do bi­sku­pa

 (1.2) kośc. zwią­za­ny z Ko­ścio­łem epi­sko­pal­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. episkopat mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biskupi

Wiktionary


episkopat

1. ogół bi­sku­pów da­ne­go kraju lub danej pro­win­cji ko­ściel­nej;
2. god­ność, wła­dza bi­sku­pa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. ogół bi­sku­pów ja­kie­goś kraju lub pro­win­cji ko­ściel­nej

 (1.2) kośc. tytuł, wła­dza bi­sku­pa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. episkopalny

Wiktionary


episkopowy

zwią­za­ny z epi­sko­pem


SJP.pl


episom

frag­ment sek­wen­cji kwasu de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­we­go wy­stę­pu­ją­cy poza ją­drem ko­mór­ko­wym, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w in­ży­nie­rii ge­ne­tycz­nej do re­kom­bi­na­cji ge­no­wej szcze­pów bak­te­ryj­nych


SJP.pl

Epi­som − ele­ment ge­ne­tycz­ny, plaz­mid bę­dą­cy au­to­no­micz­ną czą­stecz­ką DNA, ma­ją­cą zdol­ność do sa­mo­dziel­nej re­pli­ka­cji lub in­te­gra­cji z ge­no­mem go­spo­da­rza oraz re­pli­ka­cji w tym samym cza­sie co chro­mo­som bak­te­ryj­ny. Zin­te­gro­wa­na forma plaz­mi­du może przejść wiele po­dzia­łów ko­mór­ko­wych, zanim po­now­nie wyt­nie się z chro­mo­so­mu. Przy­kła­dem epi­so­mu może być plaz­mid F, który zin­te­gro­wa­ny z chro­mo­so­mem może po­wo­do­wać prze­nie­sie­nie ca­łe­go chro­mo­so­mu bak­te­ryj­ne­go do ko­mór­ki bior­cy.

Wikipedia


epistatyczny

→ epi­sta­za


SJP.pl

Patrz:

epistaza

epistaza

tłu­mie­nie prze­ja­wia­nia się cechy wa­run­ko­wa­nej przez od­po­wied­ni gen wsku­tek dzia­ła­nia genu na­le­żą­ce­go do innej pary


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. genet. jeden z ro­dza­jów współ­dzia­łań po­mię­dzy ge­na­mi po­le­ga­ją­cy na ści­słym wpły­wie pro­duk­tu genu epi­sta­tycz­ne­go na ek­spre­sję pro­duk­tów jed­ne­go lub wię­cej genów (zwa­nych hi­po­sta­tycz­ny­mi);

Wiktionary

Epi­sta­za ("Epi­sta­sis", gr. „sto­ją­cy na”) – w ge­ne­ty­ce zja­wi­sko od­dzia­ły­wa­nia pro­duk­tów ek­spre­sji jed­nych genów na inne geny nie­bę­dą­ce wzglę­dem nich al­le­la­mi. Kilka róż­nych par al­le­li wa­run­ku­je wów­czas po­je­dyn­czą cechę. Dzie­je się tak w przy­pad­ku al­bi­niz­mu, czyli gdy geny wa­run­ku­ją en­zy­my na­le­żą­ce do jed­ne­go szla­ku me­ta­bo­licz­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. epistatyczny

Wiktionary


episteme

te­o­re­tycz­na wie­dza, mą­drość w pla­toń­skiej fi­lo­zo­fii poz­na­nia


SJP.pl

Zo­bacz też: Wy­daw­nict­wo Epi­ste­me.

Epi­ste­me ( ἐπιστήμη) – w fi­lo­zo­fii sta­ro­żyt­nej Gre­cji po­ję­cie oz­na­cza­ją­ce wie­dzę na­u­ko­wą. Uży­wa­ne jest w dwóch za­sad­ni­czych kon­tek­stach:

W sta­ro­żyt­nej Gre­cji funk­cjo­no­wa­ły także inne słowa bli­skoz­nacz­ne. Pre­so­kra­ty­cy uży­wa­li ra­czej ta­kich słów jak "sofia" ( σοφία, tłu­ma­czo­na czę­sto jako mą­drość), "gnome" ( γνώμη) czy "gno­sis" ( γνῶσῐς).

Wikipedia


epistemia

imię żeń­skie


SJP.pl


epistemiczny

w fi­lo­zo­fii: ma­ją­cy cha­rak­ter poz­naw­czy; epi­ste­mo­lo­gicz­ny, te­o­rio­poz­naw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z poz­na­wa­niem, z wie­dzą o czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głów­ny­mi dy­scy­pli­na­mi wcho­dzą­cy­mi w skład ko­gni­ty­wi­sty­ki są: ne­u­ro­bio­lo­gia, ne­u­rop­sy­cho­lo­gia, ne­u­ro­ko­gni­ty­wi­sty­ka, spo­łecz­na nauka poz­naw­cza, psy­cho­lo­gia poz­naw­cza, in­for­ma­ty­ka, sztucz­na in­te­li­gen­cja, ro­bo­ty­ka ko­gni­tyw­na, ję­zy­koz­naw­stwo ko­gni­tyw­ne, te­o­ria obli­czeń i te­o­ria in­for­ma­cji, an­tro­po­lo­gia kul­tu­ro­wa, fi­lo­zo­fia umy­słu oraz wy­bra­ne dzia­ły lo­gi­ki (zwła­szcza lo­gi­ka epi­ste­micz­na, dok­sa­stycz­na, se­man­ty­ka lo­gicz­na i te­o­ria sy­ste­mów de­duk­cyj­nych z jej twier­dze­nia­mi li­mi­ta­cyj­ny­mi).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epistemologia ż., epistemolog m., epistemolożka ż.

 przym. epistemologiczny

 przysł. epistemicznie, epistemologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poznawczy

Wiktionary


epistemolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie epi­ste­mo­lo­gii


SJP.pl


epistemologia

dział fi­lo­zo­fii ba­da­ją­cy re­la­cje po­mię­dzy poz­na­wa­niem, poz­na­niem a rze­czy­wi­sto­ścią; gno­ze­o­lo­gia, gno­se­o­lo­gia, te­o­ria poz­na­nia, fi­lo­zo­fia poz­na­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. dział fi­lo­zo­fii zaj­mu­ją­cy się re­la­cja­mi mię­dzy poz­na­wa­niem, poz­na­niem a rze­czy­wi­sto­ścią;

Wiktionary

Epi­ste­mo­lo­gia (od ἐπιστήμη, epi­ste­me – „wie­dza; umie­jęt­ność, zro­zu­mie­nie”; λόγος, logos – „nauka; myśl”), te­o­ria poz­na­nia lub gno­se­o­lo­gia – dział fi­lo­zo­fii, zaj­mu­ją­cy się re­la­cja­mi mię­dzy poz­na­wa­niem, poz­na­niem a rze­czy­wi­sto­ścią. Epi­ste­mo­lo­gia roz­wa­ża na­tu­rę ta­kich pojęć jak: praw­da, prze­ko­na­nie, sąd, spo­strze­ga­nie, wie­dza czy uza­sad­nie­nie. „Co to jest poz­na­nie i czym jest poz­na­wa­nie? Wy­ja­śnia­nie praw do­ty­czą­cych za­rów­no poz­na­wa­nia i tego, co jest poz­na­ne”.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲistɛ̃mɔˈlɔɟja, AS: epʹistẽmoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epistemolog mos.

 przym. epistemologiczny, epistemiczny

 przysł. epistemologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teoria poznania, gnoseologia

Wiktionary


epistemologiczny

od­no­szą­cy się do epi­ste­mo­lo­gii; te­o­rio­poz­naw­czy; gno­ze­o­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z epi­ste­mo­lo­gią, do­ty­czą­cy epi­ste­mo­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­zy­ty­wizm jest szcze­gól­nie ty­po­wą po­sta­wą no­wo­żyt­ne­go okre­su. Ale nie tylko on. No­wo­żyt­ny jest ra­cjo­na­li­sta De­scar­tes z racji swej me­to­dy i aprio­ry­sta Kant z racji epi­ste­mo­lo­gicz­ne­go na­sta­wie­nia swej fi­lo­zo­fii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epistemologia ż., epistemolog m., epistemolożka ż.

 przym. epistemiczny

 przysł. epistemicznie, epistemologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teoriopoznawczy, gnoseologiczny

Wiktionary


epistemolożka

→ epi­ste­mo­log


SJP.pl

Patrz:

epistemolog

epistolarny

o cha­rak­te­rze listu, na­pi­sa­ny w for­mie listu, np. po­wieść epi­sto­lar­na


SJP.pl


epistolista

rzad­kie: autor li­stów


SJP.pl


epistolograf

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie epi­sto­lo­gra­fii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. utwór li­te­rac­ki w kon­wen­cji listu lub zbio­ru li­stów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲistɔˈlɔɡraf, AS: epʹistolograf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epistolografia ż.

 przym. epistolograficzny

Wiktionary


epistolografia

1. sztu­ka pi­sa­nia li­stów;
2. dział pi­śmien­nict­wa zaj­mu­ją­cy się li­sta­mi i ich zbio­ra­mi oraz ut­wo­ra­mi li­te­rac­ki­mi pi­sa­ny­mi w for­mie li­stów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztu­ka pi­sa­nia li­stów;

 (1.2) liter. dział li­te­ra­tu­ry obej­mu­ją­cy epi­sto­lo­gra­fy

Wiktionary

Epi­sto­lo­gra­fia ( επιστολή ‘list’ + γράφω ‘piszę’) – 1) sztu­ka pi­sa­nia li­stów zgod­na z oby­cza­ja­mi pa­nu­ją­cy­mi w danej epoce czy śro­do­wi­sku; 2) dział pi­śmien­nict­wa zaj­mu­ją­cy się li­sta­mi i ich zbio­ra­mi oraz ut­wo­ra­mi li­te­rac­ki­mi pi­sa­ny­mi w for­mie li­stów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲistɔlɔˈɡrafʲja, AS: epʹistolografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epistolograf m.

 przym. epistolograficzny

Wiktionary


epistolograficzny

→ epi­sto­lo­gra­fia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. zwią­za­ny z epi­sto­lo­gra­fią, do­ty­czą­cy epi­sto­lo­gra­fii

Wiktionary

Patrz:

epistolografia

Powiązane:

 rzecz. epistolografia ż., epistolograf mos.

Wiktionary


epistolografka

→ epi­sto­lo­graf


SJP.pl

Patrz:

epistolograf

epistoła

1. długi, nudny list
2. w li­tur­gii rzym­skiej: część mszy obej­mu­ją­ca głów­nie czy­ta­nie li­stów apo­stol­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. list

 (1.2) przen. żart. rozw­le­kły nudny tekst, zwła­szcza list

 (1.3) rel. czy­ta­nie Li­stów Apo­stol­skich;

Wiktionary

Epi­sto­ła (z łac. "epi­stu­la", gr. "ἐπιστολή" – list) – w li­tur­gii chrze­ści­jań­skiej czy­ta­nie z li­stów Apo­stol­skich. Jest ono skła­do­wą czę­ścią li­tur­gii słowa, była od­czy­ty­wa­na lub śpie­wa­na po pra­wej stro­nie oł­ta­rza. W rycie rzym­skim jest umiej­sco­wio­ne po I czy­ta­niu i psal­mie re­spon­so­ryj­nym, a przed akla­ma­cją Al­le­lu­ja i Ewan­ge­lią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A jed­nak stało się! Po­wie­dzia­łem tej bla­do­li­cej dziew­czy­nie, że ją ko­cham, i jutro slę mego groma Le­o­nar­da na siwym ru­ma­ku do jej babki z epi­sto­łą bła­ga­ją­cą, aby wsta­wi­ła się za mną do jej matki etc., etc., aby na ko­niec rącz­ka panny Wac­ła­wy zo­sta­ła włas­no­ścią twego wier­ne­go sługi.

 (1.2) Po­li­cjan­ci ura­to­wa­li życie czło­wie­ka, a Ty po raz ko­lej­ny wkle­jasz ja­kieś epi­sto­ły nie ma­ją­ce żad­ne­go związ­ku z po­ru­sza­nym te­ma­tem.

 (1.3) Lek­cjo­narz w tym dniu prze­wi­du­je dzie­więć czy­tań bi­blij­nych: sie­dem sta­ro­te­sta­men­tal­nych, epi­sto­łę oraz ewan­ge­lię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈstɔwa, AS: epʹistou̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epistolista m.

 przym. epistolarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) list

Wiktionary


epistrofa

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na uży­ciu tego sa­me­go wy­ra­zu lub grupy wy­ra­zów na końcu ko­lej­nych wer­sów; con­ver­sio; epi­fo­ra


SJP.pl


epistyl

w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej: dolna część bel­ko­wa­nia wspar­ta bez­poś­red­nio na ko­lum­nach; ar­chi­traw; nad­słu­pie


SJP.pl


epitaf

epi­ta­fium; daw­niej:
1. krót­ki napis na­grob­ko­wy;
2. utwór po­e­tyc­ki sła­wią­cy zmar­łe­go, utrzy­ma­ny w stylu ta­kie­go na­pi­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. epi­ta­fium

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pod­sta­wie in­nych epi­ta­fów do­wia­du­je­my się, iż za­miesz­ki­wa­li tutaj ka­pła­ni […].

 (1.1) Czego zatem mo­że­my do­wie­dzieć się z tre­ści epi­ta­fów o ja­worz­nic­kiej spo­łecz­no­ści ży­dow­skiej, któ­rej przed­sta­wi­cie­le spo­czy­wa­ją na tu­tej­szym kir­ku­cie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲitaf, AS: epʹitaf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epitafium n.

 przym. epitafijny

Wiktionary


epitafijny

→ epi­ta­fium


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy epi­ta­fium

Wiktionary

Patrz:

epitafium

Przykłady

 (1.1) In­skryp­cje epi­ta­fij­ne opo­wia­da­ją o zmar­łych wy­no­sząc pod niebo ich cnoty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epitaf mrz., epitafium n.

Wiktionary


epitafion

spe­cjal­na za­sło­na, którą w Wiel­ki Pią­tek za­kry­wa się sym­bo­licz­ny grób Chry­stu­sa w obrząd­ku wschod­nim


SJP.pl


epitafium

epi­taf;
1. krót­ki napis na­grob­ko­wy;
2. utwór po­e­tyc­ki sła­wią­cy zmar­łe­go, utrzy­ma­ny w stylu ta­kie­go na­pi­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­skryp­cja na­grob­na;

 (1.2) ar­chit. ta­bli­ca poś­wię­co­na zmar­łe­mu wmu­ro­wa­na w ścia­nę ko­ścio­ła

 (1.3) liter. utwór li­te­rac­ki ku czci zmar­łe­go

Wiktionary

Epi­ta­fium (z ἐπιτάφιος "epi-tap­hios", „nad gro­bem”, „na ka­mie­niu na­grob­nym”) – napis umie­szczo­ny na na­grob­ku lub pom­ni­ku, upa­mięt­nia­ją­cy lub sła­wią­cy zmar­łe­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W ko­ście­le warto zo­ba­czyć pła­sko­rzeź­bio­ne, ba­ro­ko­we epi­ta­fia umie­szczo­ne na pół­noc­nej ścia­nie nawy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpʲiˈtafʲjũm, AS: epʹitafʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. epitafijny, epitafialny

 rzecz. epitaf mrz.

Wiktionary


epitaksja

pro­ces wzro­stu warstw krysz­ta­łu na innym kry­sta­licz­nym po­dło­żu


SJP.pl

Epi­tak­sja (gr. "epi" + "taxis" = na upo­rząd­ko­wa­nym) – tech­ni­ka pół­prze­wod­ni­ko­wa na­kła­da­nia no­wych warstw mo­no­krysz­ta­łu na ist­nie­ją­ce po­dło­że kry­sta­licz­ne, która po­wie­la układ ist­nie­ją­cej sieci kry­sta­licz­nej po­dło­ża. Opra­co­wał ją w 1957 roku N.N. Shef­tal z ze­spo­łem. Poz­wa­la ona kon­tro­lo­wać do­miesz­ko­wa­nie war­stwy epi­tak­sjal­nej (za­rów­no typu "p", jak i "n") i jest to nie­za­leż­ne od do­miesz­ko­wa­nia po­dło­ża.

Wikipedia


epitalamium

pieśń we­sel­na; utwór ku czci no­wo­żeń­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) liter. pa­ne­gi­ryk z okaz­ji uro­czy­sto­ści we­sel­nych

 (1.2) muz. grec­ka pieśń we­sel­na

Wiktionary

Epi­ta­la­mium (łac. z gr. "Epithalámios" – pieśń we­sel­na, od "epí"– na oraz thálamos – sy­pial­nia mał­żeń­ska) – ga­tu­nek li­ry­ki chó­ral­nej, pieśń na cześć no­wo­żeń­ców, pier­wot­nie wy­ko­ny­wa­na przez chór mło­dych ko­biet lub męż­czyzn pod kom­na­tą panny mło­dej lub sy­pial­nią no­wo­żeń­ców; póź­niej rów­nież każdy utwór po­chwal­ny na­pi­sa­ny z okaz­ji ślubu.

Wikipedia


epitasis

w tra­ge­dii an­tycz­nej: wzrost na­pię­cia akcji, za­ry­so­wa­nie po­cząt­ków kon­flik­tu, in­try­gi; epi­ta­za


SJP.pl


epitaza

w tra­ge­dii an­tycz­nej: wzrost na­pię­cia akcji, za­ry­so­wa­nie po­cząt­ków kon­flik­tu, in­try­gi; epi­ta­sis


SJP.pl


epitem

luźna tkan­ka mię­ki­szo­wa znaj­du­ją­ca się pod ko­mo­rą zbie­ra­ją­cą wodę


SJP.pl

Epi­tem – jeden z ro­dza­jów pa­ren­chy­my. Tkan­ka cha­rak­te­ry­zu­je się cien­ko­ścien­ny­mi ko­mór­ka­mi, ubo­gi­mi w chlo­ro­pla­sty. Znacz­ną część ob­ję­to­ści tkan­ki sta­no­wią prze­stwo­ry mię­dzy­ko­mór­ko­we.

Epi­tem jest ele­men­tem bu­do­wy naj­prost­szych hy­da­tod. Typ ten nie za­wie­ra ty­po­wej tkan­ki wy­dziel­ni­czej, woda jest usu­wa­na bez­poś­red­nio z koń­co­wych cewek przez prze­stwo­ry ko­mór­ko­we epi­te­mu i pory w epi­der­mie.

Wikipedia


epiterm

epok­sy­do­we two­rzy­wo ter­mo­pla­stycz­ne, sto­so­wa­ne do pro­duk­cji folii, la­kie­rów i ele­men­tów elek­tro­tech­nicz­nych


SJP.pl


epitet

1. wyraz okre­śla­ją­cy rze­czow­nik, uży­wa­ny w celu pod­kre­śle­nia ja­kiejś jego szcze­gól­nej cechy;
2. po­tocz­nie: obraź­li­we słowo; obel­ga, wyz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz okre­śla­ją­cy rze­czow­nik;

 (1.2) pot. wyz­wi­sko

Wiktionary

Epi­tet (gr. ἐπίθετον "epítheton" – „przy­daw­ka”) – wyraz (przy­miot­nik, rze­czow­nik lub imie­słów) okre­śla­ją­cy rze­czow­nik, np. „brzyd­kie ka­cząt­ko”, „słod­ki cu­kie­rek”, „nie­bez­piecz­ny ban­dy­ta”, „tęt­nią­ce myśli”. Jest fi­gu­rą re­to­rycz­ną i środ­kiem sty­li­stycz­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten ro­dzaj epi­te­tu wy­stę­po­wał prze­de wszyst­kim w po­ez­ji an­tycz­nej i epo­pe­jach (…)

 (1.2) Na­dep­nij mu na od­cisk i zaraz po­le­cą epi­te­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲitɛt, AS: epʹitet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epitetowanie n.

 czas. epitetować ndk.

 przym. epitetowy

Wiktionary


epitetowy

zwią­za­ny z epi­te­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z epi­te­tem, do­ty­czą­cy epi­te­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epitet mrz., epitetowanie n.

 czas. epitetować ndk.

Wiktionary


epiteza

struk­tu­ra pro­te­tycz­na sto­so­wa­na do re­kon­struk­cji utra­co­nych ele­men­tów twa­rzy


SJP.pl


epithelium

tkan­ka zbu­do­wa­ne ze ści­śle przy­le­ga­ją­cych do sie­bie ko­mó­rek, okry­wa­ją­ca skórę i wy­ście­ła­ją­ca jamy róż­nych na­rzą­dów i prze­wo­dów; tkan­ka na­błon­ko­wa, na­bło­nek


SJP.pl


epitlenek

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy w swo­jej czą­stecz­ce pier­ścień zło­żo­ny z atomu tlenu i dwóch ato­mów węgla; epok­syd, ok­si­ran


SJP.pl


epitoma

wy­ciąg, skrót więk­sze­go dzie­ła, w sta­ro­żyt­no­ści do­ko­ny­wa­ny przez ucz­nia au­to­ra lub gra­ma­ty­ka; epi­to­me


SJP.pl


epitome

wy­ciąg, skrót więk­sze­go dzie­ła, w sta­ro­żyt­no­ści do­ko­ny­wa­ny przez ucz­nia au­to­ra lub gra­ma­ty­ka; epi­to­ma


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Epi­to­me (li­te­ra­tu­ra)
  • Epi­to­me (ze­spół mu­zycz­ny)

Wikipedia


epitrachelion

szata li­tur­gicz­na w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym, bę­dą­ca sym­bo­lem ka­płań­stwa


SJP.pl

Epi­tra­che­lion (gr. ἐπιτραχήλιον – "wokół/na-szyj­nik", cs. "je­pi­tra­chil") – szata li­tur­gicz­na w obrząd­kach bi­zan­tyj­skich oraz wielu in­nych obrząd­kach wschod­nich, od­po­wied­nik rzym­skiej stuły, uży­wa­na do spra­wo­wa­nia li­tur­gii przez pre­zbi­te­rów (księ­ży) i bi­sku­pów.

Wikipedia


epitrochasmos

fi­gu­ra re­to­rycz­na sto­so­wa­na w celu mak­sy­ma­li­za­cji i zdy­na­mi­zo­wa­nia zwię­zło­ści wy­po­wie­dzi


SJP.pl


epitrochoida

Epi­tro­cho­i­da – krzy­wa za­kre­ślo­na przez punkt po­zo­sta­ją­cy w sta­łym po­ło­że­niu wzglę­dem koła to­czą­ce­go się po pew­nym nie­ru­cho­mym okrę­gu.

Wikipedia


epitryt

stopa me­trycz­na czte­ro­sy­la­bo­wa, zło­żo­na z trzech sylab dłu­gich i jed­nej krót­kiej


SJP.pl


epizacja

1. na­da­wa­nie ut­wo­ro­wi cech epicz­nych
2. przeksz­tał­ce­nie ut­wo­ru in­ne­go ro­dza­ju w utwór epic­ki


SJP.pl


epizjotomia

za­bieg gi­ne­ko­lo­gicz­no-po­łoż­ni­czy po­le­ga­ją­cy na na­cię­ciu no­życz­ka­mi kro­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gicz­ne na­cię­cie w oko­li­cy kro­cza sto­so­wa­ne u ro­dzą­cych ko­biet

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nacięcie krocza, episiotomia

Wiktionary


epizod

1. drob­na rola, scena w sztu­ce lub fil­mie, luźno zwią­za­na z głów­ny­mi wąt­ka­mi;
2. zda­rze­nie bez więk­sze­go zna­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zda­rze­nie, wy­da­rze­nie (zwy­kle mało istot­ne)

 (1.2) film. teatr. drob­na rola, drob­na scena

 (1.3) liter. wątek, odręb­ny frag­ment ut­wo­ru po­wią­za­ny z fa­bu­łą książ­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • epi­zod – po­je­dyn­czy przy­pa­dek manii
  • epi­zod – po­je­dyn­czy przy­pa­dek de­pre­sji
  • epi­zod – po­je­dyn­czy przy­pa­dek psy­cho­zy
  • epi­zod – mała dru­go­pla­no­wa rola w fil­mie lub se­ria­lu
  • wy­daw­nict­wo se­ryj­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W kilku miej­sco­wo­ściach San­do­mier­szczyz­ny Igna­cy Bo­er­ner z ra­mie­nia PPS usu­nął wła­dze car­skie i za­pro­wa­dził pol­ski język urzę­do­wa­nia; naz­wa­no ten epi­zod "re­pu­bli­ką ostro­wiec­ką".

 (1.2) Epic­ko ujęte epi­zo­dy ukła­da­ją się w dy­na­micz­ny obraz du­cho­wej pust­ki.

 (1.3) Jak każde po­rów­na­nie, po­rów­na­nie ho­me­ryc­kie (ina­czej ho­me­ro­we) skła­da się z dwóch czło­nów – drugi z nich (na­stę­pu­ją­cy po spój­ni­ku „jak”, „jako”, „jak gdyby” itp.) jest w po­rów­na­niu ho­me­ryc­kim ob­szer­nym, roz­wi­nię­tym obra­zem, czę­sto sta­no­wią­cym sa­mo­dziel­ny epi­zod fa­bu­ły ut­wo­ru o dy­gre­syj­nym cha­rak­te­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpʲizɔt, AS: epʹizot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epizodysta m., epizodzista m., epizodyczność ż.

:: zdrobn. epizodzik m.

 przym. epizodyczny

 przysł. epizodycznie

Wiktionary


epizodycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób epi­zo­dycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epizod m., epizodysta mos.

 przym. epizodyczny

Wiktionary


epizodyczność

→ epi­zo­dycz­ny


SJP.pl

Patrz:

epizodyczny

epizodyczny

przy­miot­nik

 (1.1) po­ja­wia­ją­cy się rzad­ko i nie­re­gu­lar­nie

 (1.2) film. liter. szt. teatr. wy­stę­pu­ją­cy w epi­zo­dach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Epi­zo­dycz­na for­mu­ła filmu szko­dzi jego jed­no­ści dra­ma­tur­gicz­nej oraz wpły­wa na szki­co­we po­trak­to­wa­nie po­sta­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epizod mrz., epizodyczność ż.

:: zdrobn. epizodzik mrz.

 przysł. epizodycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okolicznościowy, przygodny

 (1.2) poboczny, podrzędny, uboczny

Wiktionary


epizodysta

aktor gra­ją­cy w epi­zo­dach; epi­zo­dzi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) film. teatr. aktor gra­ją­cy epi­zo­dy - drob­ne role

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epizodzista mos., epizodyczność ż.

:: zdrobn. epizodzik mrz.

:: fż. epizodystka ż., epizodzistka ż.

 przym. epizodyczny

 przysł. epizodycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. epizodzista

Wiktionary


epizodystka

→ epi­zo­dy­sta


SJP.pl

Patrz:

epizodysta

epizodzik

zdrob­nie­nie od: epi­zod


SJP.pl


epizodzista

aktor gra­ją­cy w epi­zo­dach; epi­zo­dy­sta


SJP.pl


epizoocja

ma­so­we wy­stę­po­wa­nie na okre­ślo­nym te­re­nie i w okre­ślo­nym cza­sie za­cho­ro­wań zwie­rząt na cho­ro­bę za­kaź­ną; epi­zo­o­tia


SJP.pl


epizootia

ma­so­we wy­stę­po­wa­nie na okre­ślo­nym te­re­nie i w okre­ślo­nym cza­sie za­cho­ro­wań zwie­rząt na cho­ro­bę za­kaź­ną; epi­zo­o­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wet. duża licz­ba jed­no­czes­nych za­cho­ro­wań na tę samą cho­ro­bę za­kaź­ną pew­nej po­pu­la­cji zwie­rząt na danym ob­sza­rze;

Wiktionary

Epi­zo­o­tia, epi­zo­o­cja (pomór, za­ra­za) – wy­stę­po­wa­nie za­cho­ro­wań na jedną z cho­rób za­kaź­nych, wśród zwie­rząt do­mo­wych lub dzi­kich na danym te­re­nie, w zde­cy­do­wa­nie więk­szej licz­bie niż w po­przed­nich la­tach re­je­stra­cji da­nych.

Ana­lo­gicz­ne zja­wi­sko w zbio­ro­wi­skach ludz­kich na­zy­wa­my epi­de­mią, a ro­ślin­nych epi­fi­to­zą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dosz­ło do na­szej wia­do­mo­ści — pisał jakiś srogi urzęd­nik Za­rzą­du Miej­skie­go — że par­tia in­dy­ków, którą pani przy­wio­zła na sprze­daż, dot­knię­ta jest nie­bez­piecz­ną epi­zo­o­tią ob­ja­wia­ją­cą się m.in. scho­rze­niem nóg.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. epizootyczny

Wiktionary


epizootiolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie epi­zo­o­tio­lo­gii


SJP.pl


epizootiologia

epi­de­mio­lo­gia cho­rób za­kaź­nych zwie­rząt


SJP.pl


epizootiologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z epi­zo­o­tio­lo­gią, do­ty­czą­cy epi­zo­o­tio­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epizootiologia ż., epizootiolog mos. / ż.

Wiktionary


epizootyczny

do­ty­czą­cy epi­zo­o­tii


SJP.pl


epizować

na­da­wać cha­rak­ter epicz­ny


SJP.pl


epka

po­tocz­nie: album mu­zycz­ny dłuż­szy od sin­gla i krót­szy od al­bu­mu dłu­go­gra­ją­ce­go; mi­nial­bum, EP-ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. muz. płyta EP

Wiktionary


epl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = polit. Eu­ro­pej­ska Par­tia Lu­do­wa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ec­lip­se Pu­blic Li­cen­se – li­cen­cja ot­war­te­go opro­gra­mo­wa­nia,
  • Eu­ro­pej­ska Par­tia Lu­do­wa – eu­ro­pej­ska par­tia po­li­tycz­na,
  • Eu­ro­pej­ska Par­tia Le­wi­cy – eu­ro­pej­ska par­tia po­li­tycz­na.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) daw. EPO

Wiktionary


epo

skrót od: ery­tro­po­e­ty­na - gli­ko­pro­te­i­no­wy hor­mon pep­ty­do­wy, po­wo­du­ją­cy zwięk­sze­nie pro­duk­cji ery­tro­cy­tów przez szpik kost­ny, wy­ko­rzy­sty­wa­ny rów­nież jako śro­dek do­pin­gu­ją­cy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ery­tro­po­e­ty­na – gli­ko­pro­te­i­no­wy hor­mon pep­ty­do­wy.
  • Eu­ro­pej­ska Or­ga­ni­za­cja Pa­ten­to­wa – or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca pań­stwa udzie­la­ją­ce pa­ten­tów eu­ro­pej­skich.
  • Eu­ro­pej­ski Urząd Pa­ten­to­wy – organ wy­ko­naw­czy Eu­ro­pej­skiej Or­ga­ni­za­cji Pa­ten­to­wej.

Wikipedia


epoche

pow­strzy­ma­nie się od wy­po­wia­da­nia sądów, od­mo­wa stwier­dze­nia cze­goś lub za­prze­cze­nia cze­muś


SJP.pl


epod

w an­tycz­nej po­ez­ji grec­kiej: stro­fa, w któ­rej drugi wers jest krót­szy od pier­wsze­go; doś­piew, epod


SJP.pl


epoda

w an­tycz­nej po­ez­ji grec­kiej: stro­fa, w któ­rej drugi wers jest krót­szy od pier­wsze­go; doś­piew, epod


SJP.pl

Epoda (z gr. ἐπῳδός epōdós) – ter­min do­ty­czą­cy sta­ro­grec­kiej po­ez­ji o tro­ja­kim zna­cze­niu:

Przy­kła­dy epody można zna­leźć m.in. w wier­szach Ho­ra­ce­go.

Wikipedia


epoka

1. okres w dzie­jach ludz­ko­ści, który roz­po­czy­na się od waż­niej­szych wy­da­rzeń hi­sto­rycz­nych;
2. ważne wy­da­rze­nie, bę­dą­ce prze­ło­mem w ja­kiejś dzie­dzi­nie lub w czy­imś życiu;


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) punkt w cza­sie, dla któ­re­go okre­ślo­ne są współ­rzęd­ne astro­no­micz­ne lub pa­ra­me­try or­bi­ty;

 (1.2) geol. for­mal­na jed­nost­ka ge­o­chro­no­lo­gicz­na, mniej­sza od okre­su i dzie­lą­ca się na wieki;

 (1.3) zam­knię­ty w okre­ślo­nych ra­mach cza­so­wych frag­ment pro­ce­su roz­wo­jo­we­go sztu­ki (kul­tu­ry)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • epoka – w astro­no­mii mo­ment sta­no­wią­cy punkt od­nie­sie­nia w ra­chu­bie czasu lub przy opi­sie licz­bo­wym zja­wi­ska astro­no­micz­ne­go (np. epoka, do któ­rej od­no­szą się ele­men­ty or­bi­ty ciała nie­bie­skie­go)
  • epoka w ge­o­lo­gii – for­mal­na jed­nost­ka ge­o­chro­no­lo­gicz­na, mniej­sza od okre­su i dzie­lą­ca się na wieki
  • epoka – zam­knię­ty w okre­ślo­nych ra­mach cza­so­wych frag­ment dzie­jów
    • epoka li­te­rac­ka
    • epoka w hi­sto­rii sztu­ki
  • epoka w in­for­ma­ty­ce – prze­dział czasu w sy­ste­mach uni­xo­wych
  • epoka w nauce o sie­ciach ne­u­ro­no­wych – licz­ba wy­ko­na­nych ite­ra­cji pro­gra­mu pod­czas jed­ne­go ucze­nia sieci ne­u­ro­no­wej
  • EPoka – pse­u­do­nim lo­ko­mo­ty­wy EP09
  • „Epoka” – pol­skie cza­so­pis­mo spo­łecz­no-kul­tu­ral­ne
  • „Epoka” – ro­syj­skie cza­so­pis­mo

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wiel­ka Epoka Lo­dow­co­wa była okre­sem po­wra­ca­ją­cych, roz­le­głych zlo­do­wa­ceń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpɔka, AS: epoka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. epokowy

Wiktionary


epokowość

→ epo­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

epokowy

epokowy

przy­miot­nik od: epoka; sta­no­wią­cy ważne wy­da­rze­nie w dzie­jach ludz­ko­ści; pa­mięt­ny, zna­mien­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. ma­ją­cy ogrom­ne zna­cze­nie z punk­tu wi­dze­nia na­stępstw

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Piel­grzym­ka pa­pie­ska była epo­ko­wym wy­da­rze­niem dla tego afry­kań­skie­go kraju.

 (1.1) Rok 1945 był epo­ko­wy dla ziemi kłodz­kiej, po­nie­waż zna­la­zła się ona w gra­ni­cach pań­stwa pol­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. epoka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rewolucyjny, przełomowy, znamienny, pamiętny

Wiktionary


epoksyd

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy w swo­jej czą­stecz­ce pier­ścień zło­żo­ny z atomu tlenu i dwóch ato­mów węgla; epit­le­nek, ok­si­ran


SJP.pl


epoksydować

prze­pro­wa­dzać re­ak­cję pro­wa­dzą­cą do pow­sta­nia epok­sy­du


SJP.pl


epoksydowy

przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy epok­sy­du

Wiktionary


epolet

na­ra­mien­nik woj­sko­wy; szli­fa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. na­ra­mien­nik ozdo­bio­ny taśmą lub sznu­rem zło­tym lub srebr­nym, czę­sto z frędz­la­mi, w niek­tó­rych ar­miach z umie­szczo­ny­mi oz­na­ka­mi stop­nia woj­sko­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zde­gra­do­wa­ne­mu ofi­ce­ro­wi zer­wa­no epo­le­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpɔlɛt, AS: epolet

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pagon, naramiennik

Wiktionary


epoletnik

ro­dzaj nie­to­pe­rzy z ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych


SJP.pl

Epo­let­nik ("Epo­mops") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Epo­mop­ho­ri­nae w obrę­bie ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych (Pte­ro­po­di­dae).

Wikipedia


epoletowy

→ epo­let


SJP.pl

Patrz:

epolet

eponim

nazwa osoby, zwie­rzę­cia lub przed­mio­tu, od któ­rych naz­wa­no jakąś miej­sco­wość lub grupę et­nicz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. słowo ut­wo­rzo­ne od nazwy włas­nej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) hist. w sta­ro­żyt­no­ści: wy­so­ko po­sta­wio­ny urzęd­nik, od któ­re­go imie­nia naz­wa­no jego ka­den­cję

Wiktionary

Epo­nim (gr. ἐπώνυμος "epo­ny­mos" – „dawca imie­nia, nazwy”) – słowo ut­wo­rzo­ne od nazwy włas­nej, jak rów­nież osoba (hi­sto­rycz­na lub fik­cyj­na, czło­wiek, bóg, heros), rza­dziej zwie­rzę lub przed­miot, od któ­re­go wzię­ła się nazwa ja­kiejś innej rze­czy, zja­wi­ska, miej­sca, miej­sco­wo­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈpɔ̃ɲĩm, AS: epõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eponimiczny

Wiktionary


eponimiczny

ut­wo­rzo­ny od nazwy włas­nej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od epo­nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do tego mo­men­tu opo­wieść wy­da­je się kla­sycz­ną le­gen­dą epo­ni­micz­ną opar­tą na tra­dy­cjach grec­kich, któ­rej celem jest przy­pi­sa­nie pew­ne­go zna­cze­nia naz­wie mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛpɔ̃ɲĩˈmʲit͡ʃnɨ, AS: epõńĩmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eponim

Wiktionary


epopeja

1. dłuż­szy po­e­mat epic­ki, zwy­kle wier­szo­wa­ny, opie­wa­ją­cy w pod­nio­słej for­mie dzie­je bo­ha­te­rów na­ro­do­wych na tle wy­da­rzeń prze­ło­mo­wych dla danej spo­łecz­no­ści; epos;
2. ob­szer­na po­wieść lub cykl po­wie­ści obra­zu­ją­cy prze­ło­mo­we mo­men­ty w dzie­jach na­ro­du;
3. sze­reg wy­da­rzeń o do­nio­słym zna­cze­niu; dzie­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. dłuż­szy po­e­mat epic­ki;

 (1.2) liter. dzie­ło li­te­rac­kie przed­sta­wia­ją­ce dzie­je na­ro­du w prze­ło­mo­wym dla niego mo­men­cie;

 (1.3) hist. ciąg waż­nych wy­da­rzeń sta­no­wią­cych zam­knię­tą cza­so­wo ca­łość

 (1.4) przen. długa, przew­le­kła opo­wieść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy wiesz, która epo­pe­ja zo­sta­ła na­pi­sa­na hek­sa­me­trem?

 (1.1) Ste­fan Że­rom­ski na­pi­sał swoją epo­pe­ję „Po­wieść o Uda­łym Wal­gie­rzu” w roku 1905.

 (1.2) Ty­po­wy­mi epo­pe­ja­mi na­ro­do­wy­mi są: „Ilia­da”, „Ody­se­ja”, „Pieśń o Ro­lan­dzie”, „Pieśń o Ni­be­lun­gach” czy nasz ro­dzi­my Mic­kie­wi­czow­ski „Pan Ta­de­usz”.

 (1.2) Może ktoś uz­na­je „Chło­pów” Re­y­mon­ta za epo­pe­ję?

 (1.3) Re­ży­ser­ka na­krę­ci­ła „Kam­pi­no­ską epo­pe­ję” o zor­ga­ni­zo­wa­nym przez lud­ność pol­ską ruchu oporu na te­re­nie Pu­szczy Kam­pi­no­skiej pod­czas II wojny świa­to­wej.

 (1.3) Dla Fran­cu­zów czasy na­po­le­oń­skie to także epo­pe­ja wiel­kich zwy­cięstw i glo­rii.

 (1.4) Wszy­scy byli znu­dze­ni tą jego epo­pe­ją, gadał o ja­kimś Zie­liń­skim, co to był taj­nym współ­pra­cow­ni­kiem, ale potem oka­za­ło się, że nim wcale nie był, że­na­da.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epos

 (1.2) epos

 (1.3) historia

 (1.4) nudzenie

Wiktionary


epos

dłuż­szy utwór epic­ki (opo­wia­da­ją­cy) na­pi­sa­ny wier­szem lub rza­dziej prozą, wy­chwa­la­ją­cy dzie­je praw­dzi­wych lub le­gen­dar­nych bo­ha­te­rów na­ro­do­wych; epo­pe­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. po­e­mat epic­ki pi­sa­ny wier­szem lub rza­dziej prozą, w któ­rym dzie­je le­gen­dar­nych lub rze­czy­wi­stych bo­ha­te­rów są przed­sta­wio­ne na tle wy­da­rzeń hi­sto­rycz­nych

 (1.2) liter. dzie­ło li­te­rac­kie przed­sta­wia­ją­ce dzie­je na­ro­du w prze­ło­mo­wym dla niego mo­men­cie

Wiktionary

Epos (gr. έπος, "epos" „słowo”), także: ‘epo­pe­ja’, ‘po­e­mat he­ro­icz­ny’, cza­sem rów­nież ‘po­e­mat epic­ki’ – jeden z głów­nych i naj­star­szych ga­tun­ków epiki. Tra­dy­cyj­ne eposy to dłuż­sze po­e­ma­ty nar­ra­cyj­ne o spe­cy­ficz­nej kon­struk­cji ele­men­tów świa­ta przed­sta­wio­ne­go, pod­po­rząd­ko­wa­nej funk­cji pa­re­ne­tycz­nej i afir­mu­ją­cej etos spo­łecz­no­ści, w któ­rej zo­sta­ły na­pi­sa­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛpɔs, AS: epos

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) epopeja

Wiktionary


eposowy

zwią­za­ny z epo­sem


SJP.pl


eprom

skrót od: era­sa­ble pro­gram­ma­ble read-only me­mo­ry - ro­dzaj pa­mię­ci kom­pu­te­ro­wej


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) elek­tron. in­form. ka­so­wal­na i pro­gra­mo­wal­na pa­mięć kom­pu­te­ro­wa, pra­cu­ją­ca w try­bie tylko do od­czy­tu;

Wiktionary

EPROM (ang. era­sa­ble PROM) – ro­dzaj pa­mię­ci cy­fro­wej w po­sta­ci ukła­du sca­lo­ne­go, prze­cho­wu­ją­cej za­war­tość także po odłą­cze­niu za­si­la­nia. Wy­ko­rzy­stu­je spe­cjal­nie skon­stru­o­wa­ny tran­zy­stor MOS z dwie­ma bram­ka­mi: ste­ru­ją­cą, nor­mal­nie po­łą­czo­ną elek­trycz­nie z resz­tą ukła­du i bram­ką pa­mię­ta­ją­cą, odi­zo­lo­wa­ną od resz­ty ukła­du.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛprɔ̃m, AS: eprõm

Wiktionary

Powiązane:

 skr. EEPROM, PROM, ROM, UV-EPROM

Wiktionary


epruwetka

prze­sta­rza­le: pro­bów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. pro­bów­ka

Wiktionary


eps

Eps – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Pas-de-Ca­la­is.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 222 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 32 osób/km² (wśród 1549 gmin re­gio­nu Nord-Pas-de-Ca­la­is Eps pla­su­je się na 995. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 522.).

Wikipedia


epsilon

[czy­taj: eps-ilon] li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nazwa pią­tej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, ε;

Wiktionary

Ep­si­lon ( ἒ ψιλόν, pi­sa­na Εε lub ϵ϶) – piąta li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go. W grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza licz­bę 5. Ep­si­lon po­cho­dzi od li­te­ry al­fa­be­tu fe­nic­kie­go he. Od ep­si­lo­nu po­cho­dzą ła­ciń­skie E i cy­ry­lic­kie Е.

Od wa­rian­to­wej formy grec­kiej li­te­ry ϵ po­cho­dzi znak wa­lu­ty euro – €.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛpˈsʲilɔ̃n, AS: epsʹilõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epsylon

Wiktionary


epsilonowy

→ ep­si­lon


SJP.pl

Patrz:

epsilon

epsomit

mi­ne­rał, uwod­nio­ny siar­czan ma­gne­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­cza­nów, uwod­nio­ny siar­czan ma­gne­zu, MgSO4·7H2O;

Wiktionary

Ep­so­mit – mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­cza­nów o wzo­rze MgSO4•7H2O. Ten po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny mi­ne­rał pod wzglę­dem che­micz­nym to uwod­nio­ny siar­czan ma­gne­zu.

Jego nazwa po­cho­dzi stąd, że pier­wot­nie uzy­ski­wa­no go po­przez od­pa­ro­wy­wa­nie wód mi­ne­ral­nych ma­ją­cych źró­dła obok miej­sco­wo­ści Epsom w hrab­stwie Sur­rey w środ­ko­wej An­glii.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. epsomitowy

Wiktionary


epson

marka dru­ka­rek i firma


SJP.pl

Seiko Epson Cor­po­ra­tion (jap. セイコーエプソン株式会社 Seikō Epu­son Ka­bus­hi­ki-ga­is­ha; Epson) – ja­poń­ski pro­du­cent dru­ka­rek, ska­ne­rów, pro­jek­to­rów i in­nych urzą­dzeń oraz ak­ce­so­riów zwią­za­nych głów­nie z dru­ko­wa­niem i wyś­wiet­la­niem obra­zów z sie­dzi­bą w Suwie za­ło­żo­ny 18 maja 1942 roku.

Wikipedia


epstein

naz­wi­sko, np. Brian Ep­ste­in (1934-1967), me­ne­dżer ze­spo­łu The Be­at­les


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Brian Ep­ste­in – bry­tyj­ski me­na­dżer mu­zycz­ny
  • Hen­ryk Ep­ste­in – pol­ski ma­larz z École de Paris
  • Jef­frey Ep­ste­in – ame­ry­kań­ski fi­nan­si­sta, mul­ti­mi­lio­ner, prze­stęp­ca sek­su­al­ny
  • Józef Ep­ste­in – pol­ski ban­kier, fi­lan­trop
  • Józef Ep­ste­in – fran­cu­ski ko­mu­ni­sta i dzia­łacz ruchu oporu
  • Mag­da­le­na Maria Ep­ste­in – ka­to­lic­ka du­chow­na, pie­lę­gniar­ka
  • Ro­bert Ep­ste­in – ame­ry­kań­ski psy­cho­log

Wikipedia


epuracja

usu­wa­nie osób szkod­li­wych lub wro­gich z in­sty­tu­cji, urzę­dów, woj­ska; czyst­ka


SJP.pl


epuzer

daw­niej: kan­dy­dat do mał­żeń­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. kan­dy­dat do mał­żeń­stwa, kon­ku­rent

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwie ślicz­ne córki z góry ska­za­ne były na sta­ro­pa­nień­stwo, bo w całej Ko­wien­szczyz­nie nie zna­lazł­by się do­sta­tecz­nie godny epu­zer.

 (1.1) Otrzy­ma­wszy ogła­dę damy z to­wa­rzy­stwa, stała się jed­no­cze­śnie ofia­rą spo­łe­czeń­stwa ka­sto­we­go. (…) Dla mło­dych męż­czyzn ze śro­do­wi­ska, które opu­ści­ła, była zbyt uczo­na, dla epu­ze­rów ze śro­do­wi­ska, o któ­rym ma­rzy­ła, po­zo­sta­ła zbyt wiel­ką pro­stacz­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈpuzɛr, AS: epuzer

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konkurent, żart. absztyfikant

Wiktionary


epylion

wier­szo­wa­ny utwór epic­ki za­wie­ra­ją­cy mo­ty­wy mi­to­lo­gicz­ne i ero­tycz­ne, po­pu­lar­ny w po­ez­ji alek­san­dryj­skiej i rzym­skiej; epyl­lion


SJP.pl


epyllion

[czy­taj: epy­lion] wier­szo­wa­ny utwór epic­ki za­wie­ra­ją­cy mo­ty­wy mi­to­lo­gicz­ne i ero­tycz­ne, po­pu­lar­ny w po­ez­ji alek­san­dryj­skiej i rzym­skiej; epy­lion


SJP.pl

Epyl­lion (w gr. zdrob­nia­ła forma od "epos") – w po­ez­ji grec­kiej i rzym­skiej krót­ki utwór epic­ki pi­sa­ny hek­sa­me­trem lub dy­sty­chem ele­gij­nym, poś­wię­co­ny epi­zo­do­wi mi­to­lo­gicz­ne­mu, zwią­za­ne­mu z kon­kret­nym bo­ha­te­rem, czę­sto za­wie­ra­ją­cy także wątek mi­łos­ny.

Epyl­lion mógł li­czyć do 600 wer­sów. Cha­rak­te­ry­zo­wał się obec­no­ścią uczo­nych dy­gre­sji (wple­cio­nych zaz­wy­czaj w wy­gła­sza­ną przez jed­ne­go z bo­ha­te­rów mowę), po­słu­gi­wał się także dia­lo­giem. Pi­sa­ny był sty­lem wznio­słym.

Wikipedia


epyllium

w li­te­ra­tu­rze sta­ro­żyt­nej: nie­wiel­ki utwór epic­ki cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­ez­ji hel­le­ni­stycz­nej


SJP.pl


epz

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = polit. Eu­ro­pej­ska Par­tia Zie­lo­nych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pra­wy­bo­rach gło­so­wać mo­gli­by nie tylko człon­ko­wie i człon­ki­nie par­tii zrze­szo­nych w EPZ, ale i osoby sym­pa­ty­zu­ją­ce z zie­lo­ną wizją świa­ta.

Wiktionary


equale

[czy­taj: ek­wa­le] w mu­zy­ce: utwór na­pi­sa­ny na kilka ta­kich sa­mych, rów­no­rzęd­nych in­stru­men­tów lub gło­sów (zwy­kle na czte­ry in­stru­men­ty dęte, np. pu­zo­ny)


SJP.pl


equalizer

[czy­taj: ikła­laj­zer]
1. urzą­dze­nie słu­żą­ce do zmia­ny war­to­ści na­tę­że­nia dźwię­ku dla po­szcze­gól­nych czę­stot­li­wo­ści;
2. ko­rek­tor gra­ficz­ny w ze­sta­wie ste­re­o­fo­nicz­nym


SJP.pl


equilibre

1. fran­cu­ska or­ga­ni­za­cja hu­ma­ni­tar­na po­ma­ga­ją­ca w la­tach 1984-1990 Pol­sce;
2. pol­ska fun­da­cja po­ma­ga­ją­ca spo­łe­czeń­stwu pol­skie­mu, pow­sta­ła po za­prze­sta­niu dzia­łal­no­ści na rzecz Pol­ski przez fran­cu­ską or­ga­ni­za­cję o tej samej naz­wie


SJP.pl


er

nazwa li­te­ry R


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry r / R

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Er – po­stać bi­blij­na, syn Judy
  • Er – sym­bol erbu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go z grupy lan­ta­now­ców
  • eR – sta­cja ra­dio­wa
  • ang. en­do­plas­mic re­ti­ku­lum – re­ti­ku­lum en­do­plaz­ma­tycz­ne
  • .er – do­me­na in­ter­ne­to­wa przy­pi­sa­na do Ery­trei
  • ER
  • Ér

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛr, AS: er

Wiktionary


era

1. okres w dzie­jach, zwy­kle za­po­cząt­ko­wa­ny ja­kimś do­nio­słym wy­da­rze­niem;
2. w ge­o­lo­gii: jeden z od­cin­ków czasu, na jakie ge­o­lo­gia dzie­li hi­sto­rię Ziemi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. okres za­po­cząt­ko­wa­ny ja­kimś waż­nym wy­da­rze­niem - rze­czy­wi­stym lub le­gen­dar­nym - który sta­no­wi pod­sta­wę ra­chu­by lat w ka­len­da­rzu.

 (1.2) geol. jed­nost­ka po­dzia­łu dzie­jów Ziemi;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Era – jed­nost­ka ge­o­chro­no­lo­gicz­na (cza­so­wa)
  • Era – sieć te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej w Pol­sce dzia­ła­ją­ca w la­tach 1996–2011, obec­nie T-Mo­bi­le
  • Era – pro­jekt mu­zycz­ny Erica Le­vie­go
    • Era – album mu­zycz­ny grupy Era
  • Era Istre­fi – ko­sow­ska pio­sen­kar­ka
  • ERA (ang. Ex­plo­si­ve Re­ac­ti­ve Ar­mo­ur), pan­cerz re­ak­tyw­ny – pan­cerz za­wie­ra­ją­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy, ak­tyw­nie re­a­gu­ją­cy na prze­bi­ja­ją­cy go po­cisk
  • ERA (skrót od ang. Erase) – po­le­ce­nie sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go CP/M
  • ERA (ang. Eu­ro­pe­an Ro­bo­tic Arm) – ro­bo­tycz­ny ma­ni­pu­la­tor, który w przysz­ło­ści zo­sta­nie przy­mo­co­wa­ny do ro­syj­skie­go mo­du­łu Mię­dzy­na­ro­do­wej Sta­cji Kos­micz­nej
  • ERA (ang. En­glish Ra­cing Au­to­mo­bi­les) – bry­tyj­ski kon­struk­tor For­mu­ły 1
  • ERA (ang. Ear­ned run ave­ra­ge) – w ba­se­bal­lu ele­ment sta­ty­stycz­ny dla mio­ta­cza
  • ERA (ang. Eu­ro­pe­an Ra­il­way Agen­cy) – Eu­ro­pej­ska Agen­cja Ko­le­jo­wa
  • ERA – kod w sy­ste­mie IATA oz­na­cza­ją­cy port lot­ni­czy Eri­ga­vo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Era chrze­ści­jań­ska za­czę­ła się w dniu na­ro­dzin Je­zu­sa Chry­stu­sa.

 (1.2) Pa­le­o­pro­te­ro­zo­ik to pier­wsza z trzech er pro­te­ro­zo­i­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛra, AS: era

Wiktionary


eradykacja

cał­ko­wi­te usu­nię­cie pa­to­ge­nu z or­ga­niz­mów ludz­kich, zwie­rzę­cych i in­nych ele­men­tów śro­do­wi­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cał­ko­wi­te wy­e­li­mi­no­wa­nie cho­ro­by za­kaź­nej na całym świe­cie

Wiktionary

Era­dy­ka­cja cho­ro­by (z łac. "era­di­ca­tio") – cał­ko­wi­te zwal­cze­nie cho­ro­by za­kaź­nej na całym świe­cie i z nie­wy­stę­po­wa­niem wy­wo­łu­ją­ce­go ją pa­to­ge­nu w or­ga­niz­mach ludz­kich, zwie­rzę­cych i in­nych ele­men­tach śro­do­wi­ska.

Do­tych­czas era­dy­ka­cję pa­to­ge­nu w po­pu­la­cji osią­gnię­to w przy­pad­ku dwóch cho­rób: ospy praw­dzi­wej (w po­pu­la­cji czło­wie­ka), którą Świa­to­wa Or­ga­ni­za­cja Zdro­wia (WHO) uz­na­ła za zwal­czo­ną w 1980, oraz księ­go­su­szu (w po­pu­la­cji prze­żu­wa­czy), który Or­ga­ni­za­cja Na­ro­dów Zjed­no­czo­nych do spraw Wy­ży­wie­nia i Rol­nict­wa (FAO) uz­na­ła za zwal­czo­ny w 2010.

Wikipedia


eradykacyjny

→ era­dy­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

eradykacja

eradykować

cał­ko­wi­cie usu­nąć (usu­wać) pa­to­gen z or­ga­niz­mów ludz­kich, zwie­rzę­cych i in­nych ele­men­tów śro­do­wi­ska


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) cał­ko­wi­cie usu­wać cho­ro­by za­kaź­ne na całym świe­cie

Wiktionary


eranos

udział; uczta skład­ko­wa; dar; uczy­nek mi­ło­sier­ny


SJP.pl


erasmus

[czy­taj: eraz­mus] osoba uczest­ni­czą­ca w pro­gra­mie mię­dzy­na­ro­do­wej wy­mia­ny stu­den­tów Eras­mus; eraz­mus, eras­mu­so­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) eu­ro­pej­ski pro­gram wy­mia­ny stu­den­tów i wy­kła­dow­ców uczel­ni wyż­szych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eras­mus – pro­gram Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej dla szkol­nict­wa wyż­sze­go dzia­ła­ją­cy w la­tach 1987–1994
  • Eras­mus+ – pro­gram Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej na rzecz edu­ka­cji, szko­leń, mło­dzie­ży i spor­tu na okres 2014–2020
  • Erazm (łac. Eras­mus) – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go
  • Érasme/Eras­mus – sta­cja koń­co­wa metra w Bruk­se­li, na linii 5
  • (7907) Eras­mus – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Erazm z For­mii
  • Erazm z Rot­ter­da­mu
  • Eras­mus Dar­win
  • Uni­wer­sy­tet Eraz­ma w Rot­ter­da­mie (ang. Eras­mus Uni­ver­si­ty)
  • So­cra­tes-Eras­mus

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈrasmus, AS: erasmus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. erasmusowy

Wiktionary


erasmuska

[czy­taj: eraz­mu­ska] ko­bie­ta bio­rą­ca udział w pro­gra­mie Eras­mus; eraz­mu­ska


SJP.pl


erasmusowiec

[czy­taj: eraz­mu­so­wiec] osoba uczest­ni­czą­ca w pro­gra­mie mię­dzy­na­ro­do­wej wy­mia­ny stu­den­tów Eras­mus; eras­mus, eraz­mus


SJP.pl


erasmusowy

→ Eras­mus [czy­taj: eraz­mu­so­wy]


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) środ. zwią­za­ny z pro­gra­mem Eras­mus

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ubie­głym roku pol­scy wnio­sko­daw­cy otrzy­ma­li na re­a­li­za­cję eras­mu­so­wych pro­jek­tów wspar­cie fi­nan­so­we w wy­so­ko­ści 102 mln euro.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erasmus mrz.

Wiktionary


erast

Erast – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Po­cho­dzi od grec­kie­go imie­nia "Era­stus" oz­na­cza­ją­ce­go "miły". Było imie­niem po­moc­ni­ka św. Pawła wy­mie­nio­ne­go w Dzie­jach Apo­stol­skich Era­sta z Ko­ryn­tu.

Wikipedia


eratem

jed­nost­ka chro­no­stra­ty­gra­ficz­na ut­wo­rów ge­o­lo­gicz­nych


SJP.pl

Era­tem – for­mal­na jed­nost­ka chro­no­stra­ty­gra­ficz­na (skal­na), od­po­wia­da­ją­ca jed­nost­ce ge­o­chro­no­lo­gicz­nej (cza­so­wej) o naz­wie era. Jest czę­ścią eo­no­te­mu, dzie­li się na sy­ste­my.

Wikipedia


erato

w mi­to­lo­gii grec­kiej: muza po­ez­ji mi­łos­nej, przed­sta­wia­na z małą lirą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. muza po­ez­ji mi­łos­nej, jedna z to­wa­rzy­szek Apol­la; córka Zeusa i Mne­mo­sy­ne;

 (1.2) mitgr. dria­da i wieszcz­ka z Ar­ka­dii; ka­płan­ka Pana;

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 62, z pasa głów­ne­go pla­ne­to­id, od­kry­ta w 1860 r.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Erato – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 62
  • Erato – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych
  • Erato – ro­dzaj śli­ma­ków z ro­dzi­ny tri­wii
  • Erato – w mi­to­lo­gii grec­kiej muza po­ez­ji mi­łos­nej
  • Erato – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­lew­na, córka Da­na­o­sa
  • Erato – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Me­le­a­gryd
  • Erato – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ne­re­id
  • Erato – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z driad
  • Erato – fran­cu­ska wyt­wór­nia pły­to­wa
  • Erato Ar­tak­sy­da – kró­lo­wa Ar­me­nii z dy­na­stii Ar­tak­sy­dów
  • He­li­co­nius erato – ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dza­ju He­li­co­nius

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Erato i jej sio­stry uś­wiet­nia­ły śpie­wem bie­sia­dy bosko-ludz­kie oraz uczty olim­pij­skie bogów.

 (1.1) Atry­bu­tem Erato była ki­ta­ra.

 (1.2) Erato miała dar wró­że­nia.

 (1.3) Erato po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈratɔ, AS: erato

Wiktionary


eratostenes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) filoz. sta­roż. grec­ki ma­te­ma­tyk, astro­nom, fi­lo­zof, ge­o­graf i poeta;

Wiktionary

Era­to­ste­nes ( Ἐρατοσθένης, "Era­tost­he­nes"; ur. 276 p.n.e. w Cy­re­nie, zm. 194 p.n.e.) – sta­ro­grec­ki uczo­ny: ma­te­ma­tyk, astro­nom, ge­o­de­ta i ge­o­graf.

Wikipedia


eratyczny

przy­miot­nik od: era­tyk


SJP.pl


eratyk

po­lo­dow­co­wy głaz na­rzu­to­wy


SJP.pl


erazm

imię mę­skie, np. Erazm z Rot­ter­da­mu (1466 lub 1467 - 1536), ni­der­landz­ki my­śli­ciel i fi­lo­zof


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Erazm – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „miły”, „uprzej­my”. W daw­nych źró­dłach ma­zo­wiec­kich Erazm po­ja­wia się jako za­mien­nik mę­skie­go imie­nia sło­wiań­skie­go Nie­mie­rza.

W Pol­sce imię po­zo­sta­je imie­niem rzad­kim. W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych, wy­ka­za­no 114 męż­czyzn o imie­niu Erazm na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 175 męż­czyzn no­szą­cych imię Erazm jako imię dru­gie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛrasm̥, AS: erasm̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. erazmiański

Wiktionary


erazma

imię mę­skie, np. Erazm z Rot­ter­da­mu (1466 lub 1467 - 1536), ni­der­landz­ki my­śli­ciel i fi­lo­zof


SJP.pl

Eraz­ma – imię żeń­skie, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Erazm, wy­wo­dzą­ce­go się od grec­kie­go "Erasmōs", co oz­na­cza „godny mi­ło­ści, miły”.

Pa­tron­ką tego imie­nia w Ko­ście­le ka­to­lic­kim jest św. Eraz­ma, wspo­mi­na­na razem ze św. Do­ro­tą, Eu­fe­mią i Teklą.

Wikipedia


erazmiański

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Eraz­mem z Rot­ter­da­mu, jego dzie­ła­mi i po­glą­da­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Druga sprę­ży­na myśli eraz­miań­skiej łączy prak­ty­kę ży­cio­wą z ję­zy­kiem pi­sa­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erazm mos.

Wiktionary


erazmowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eraz­ma lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


erazmus

osoba uczest­ni­czą­ca w pro­gra­mie mię­dzy­na­ro­do­wej wy­mia­ny stu­den­tów Eras­mus; eras­mus, eras­mu­so­wiec


SJP.pl


erazmuska

ko­bie­ta bio­rą­ca udział w pro­gra­mie Eras­mus; eras­mu­ska


SJP.pl


erb

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Er


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Er i licz­bie ato­mo­wej 68;

Wiktionary

Erb (Er, er­bium) – pier­wia­stek che­micz­ny, lan­ta­no­wiec.

Jeden z czte­rech pier­wiast­ków naz­wa­nych od szwedz­kiej miej­sco­wo­ści Yt­ter­by (obok itru, iter­bu oraz terbu). Zo­stał od­kry­ty w 1843 przez Carla Mo­san­de­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma erb?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛrp, AS: erp

Wiktionary

Powiązane:

 przym. erbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Er

Wiktionary


erbel

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jo­an­na Erbel (ur. 1984) – pol­ska ak­ty­wist­ka miej­ska, dzia­łacz­ka po­li­tycz­na, so­cjo­log, fe­mi­nist­ka,
  • Józef Erbel (ur. 1899, zm. 1984) – na­u­czy­ciel i dzia­łacz pań­stwo­wy,
  • Mi­ro­sław Erbel (ur. 1959) – pol­ski ofi­cer po­li­cji, ko­men­dant wo­je­wódz­ki Po­li­cji w Cheł­mie w la­tach 1997–1999,
  • Sta­ni­sław Erbel (ur. 1928, zm. 2018) – pol­ski spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie obrób­ki pla­stycz­nej i tech­ni­ki wyt­wa­rza­nia.
  • I Li­ce­um Ogól­noksz­tał­cą­ce im. Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go w Skar­ży­sku-Ka­mien­nej

Wikipedia


erbowy

→ erb


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy erbu

Wiktionary

Patrz:

erb

Powiązane:

 rzecz. erb m.

Wiktionary


erdogan

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aslı Erdoğan – tu­rec­ka pi­sar­ka i dzien­ni­kar­ka
  • Cen­giz­han Erdoğan – ro­syj­ski i tu­rec­ki za­pa­śnik
  • Emine Erdoğan – pier­wsza dama Tur­cji
  • Ömer Erdoğan – tu­rec­ki pił­karz
  • Recep Ta­y­y­ip Erdoğan – pre­zy­dent Tur­cji
  • Ser­kan Erdoğan – tu­rec­ki ko­szy­karz
  • Erdoğan Ata­lay – nie­miec­ki aktor tu­rec­kie­go po­cho­dze­nia
  • Erdoğan Kaya – tu­rec­ki pił­karz

Wikipedia


erdosteina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek mu­ko­li­tycz­ny, po­chod­na me­tio­ni­ny za­wie­ra­ją­ca dwie za­blo­ko­wa­ne grupy sulf­hy­dry­lo­we

Wiktionary

Er­do­ste­i­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek o dzia­ła­niu mu­ko­li­tycz­nym sto­so­wa­ny w le­cze­niu przew­le­kłe­go za­pa­le­nia os­krze­li. Za­wie­ra dwie grupy sulf­hy­dry­lo­we, uwal­nia­ne w or­ga­niz­mie w wy­ni­ku me­ta­bo­liz­mu pier­wsze­go przej­ścia.

Jest do­stęp­na w Pol­sce pod nazwą hand­lo­wą "Er­do­med".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po er­do­ste­i­nie le­piej mi się odkrz­tu­sza fleg­mę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwa handlowa Erdomed

Wiktionary


ereb

mit. gr. naj­ciem­niej­sze miej­sce w Ha­de­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie ciem­no­ści świa­ta po­dziem­ne­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) mitgr. naj­ciem­niej­sza część po­dziem­ne­go świa­ta zmar­łych – Ha­de­su;

Wiktionary

Ereb ( Ἔρεβος Érebos, Ere­bus ‘mrok’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie ciem­no­ści po­dziem­nej; naj­ciem­niej­szej czę­ści po­dziem­ne­go świa­ta zmar­łych – Ha­de­su.

Na­le­żał do bóstw pier­wot­nych (Pro­to­ge­noi). Nie­kie­dy był utoż­sa­mia­ny z Tar­ta­rem. Ucho­dził za syna Cha­o­su lub Chro­no­sa i Anan­ke. Z Nyks, która była jego sio­strą, spło­dził synów: Ta­na­to­sa (bóg śmier­ci), Mo­mo­sa (bóg żar­tów) i Cha­ro­na, i jedną córkę He­me­rę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) He­me­ra ucho­dzi­ła za córkę Ereba i Nyks oraz sio­strę Etera, Cha­ro­na i Ne­me­zys.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛrɛp, AS: erep

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Erebowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. Ciemność

Wiktionary


erebus

wul­kan na Wy­spie Rossa (An­tark­ty­da Wschod­nia)


SJP.pl

Ere­bus – wul­kan czyn­ny u wy­brze­ża An­tark­ty­dy Wschod­niej, na Wy­spie Rossa (na Morzu Rossa) o wy­so­ko­ści 3794 m n.p.m. Jest to na­jak­tyw­niej­szy wul­kan w An­tark­ty­ce; ostat­nia jego erup­cja miała miej­sce w 2022 roku.

Wikipedia


erechteus

mit. gr. bo­ha­ter ateń­ski; Erech­te­usz


SJP.pl


erechteusz

mit. gr. bo­ha­ter ateń­ski; Erech­te­us


SJP.pl

Erech­te­usz (także Erech­te­us, gr. Ἐρεχθεύς Erechtheús, łac. Erecht­he­us) – w mi­to­lo­gii grec­kiej heros ateń­ski i król Aten.

Ucho­dził za syna Pan­dio­na i Ze­uk­sip­pe (we­dług innej wer­sji Erich­to­nio­sa). Był mężem Prak­si­tei, z którą miał córki: Pro­kris, Orej­ty­ję, Chto­nię i Kre­u­zę.

Wikipedia


ereciński

naz­wi­sko


SJP.pl


erefenowiec

po­tocz­nie: oby­wa­tel RFN (Re­pu­bli­ki Fe­de­ral­nej Nie­miec); RFN-owiec


SJP.pl


erefenowski

przy­miot­nik od: RFN (Re­pu­bli­ka Fe­de­ral­na Nie­miec); RFN-owski


SJP.pl


erekcja

1. wznie­sie­nie cze­goś, wy­sta­wie­nie ja­kiejś bu­dow­li, za­ło­że­nie lub ufun­do­wa­nie np. ko­ścio­ła lub mia­sta;
2. wzwód człon­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. seks. usz­tyw­nie­nie i po­więk­sze­nie się niek­tó­rych na­rzą­dów (np. prą­cia, łech­tacz­ki, sutka) w wy­ni­ku zwięk­szo­ne­go ci­śnie­nia krwi;

 (1.2) książk. wznie­sie­nie, zbu­do­wa­nie lub ufun­do­wa­nie ja­kiejś bu­dow­li

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • erek­cja – po­więk­sze­nie się na­rzą­du zbu­do­wa­ne­go z tka­nek ja­mi­stych
  • erek­cja po­śmiert­na – szcze­gól­ny ro­dzaj pria­piz­mu
  • akt erek­cyj­ny – do­ku­ment roz­po­czy­na­ją­cy w uro­czy­sty spo­sób bu­do­wę

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czę­sto mam erek­cję, gdy je­stem w cie­płej wo­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrɛkt͡sʲja, AS: erekcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2)

:: rzecz. erygowanie n.

:: czas. erygować ndk.

:: przym. erekcyjny

Wiktionary


erekcyjny

1. do­ty­czą­cy erek­cji - ufun­do­wa­nia i stwo­rze­nia ja­kiejś bu­dow­li lub in­sty­tu­cji, np. do­ku­ment erek­cyj­ny; fun­da­cyj­ny;
2. do­ty­czą­cy erek­cji - wzwo­du prą­cia, np. dys­funk­cja erek­cyj­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do erek­cji, do­ty­czą­cy erek­cji (w zna­cze­niu: „wznie­sie­nie, zbu­do­wa­nie lub ufun­do­wa­nie ja­kiejś bu­dow­li”)

 (1.2) od­no­szą­cy się do erek­cji, do­ty­czą­cy erek­cji (w zna­cze­niu: „usz­tyw­nie­nie i po­więk­sze­nie się niek­tó­rych na­rzą­dów”)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erekcja ż., erygowanie n.

 czas. erygować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wzwodowy

Wiktionary


erem

klasz­tor, w któ­rym za­kon­ni­cy miesz­ka­ją w odo­sob­nie­niu; pu­stel­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) klasz­tor;

 (1.2) przen. miej­sce odo­sob­nie­nia

Wiktionary

Erem, ere­mi­to­rium, er­mi­taż (z ere­mi­to­rium), pu­stel­nia ([]) – klasz­tor pu­stel­ni­czy, miej­sce za­miesz­ka­nia ere­mi­tów, klasz­tor za­kon­ni­ków ży­ją­cych w odo­sob­nie­niu, klasz­tor mni­chów pro­wa­dzą­cych pu­stel­ni­cze życie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To jeden z naj­pię­kniej­szych ka­me­dul­skich ere­mów w Pol­sce.

 (1.1) Pu­stel­nik miesz­kał w ere­mie od lat, ży­wiąc się wy­łącz­nie zna­le­zio­ny­mi w lesie owo­ca­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eremita m., eremitorium n., eremitka ż.

 przym. eremicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pustelnia, eremitorium

 (1.2) odosobnienie, samotnia, książk. ermitaż, kartuzja, tebaida

Wiktionary


eremicki

→ ere­mi­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ere­mem, do­ty­czą­cy eremu

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do eremu, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

Wiktionary

Patrz:

eremita

Przykłady

 (1.1) Zakon ten na­le­ży do ty­po­wo ere­mic­kich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eremitorium n., erem mrz., eremita mos., eremitka ż.

Wiktionary


eremita

za­kon­nik ży­ją­cy w odo­sob­nie­niu, ale za­cho­wu­ją­cy wspól­ną re­gu­łę za­kon­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik ży­ją­cy w odo­sob­nie­niu;

 (1.2) czło­wiek ży­ją­cy w odo­sob­nie­niu szcze­gól­nie z po­bu­dek re­li­gij­nych

Wiktionary

Ere­mi­ta lub pu­stel­nik (gr. ἐρημίτης "erēmítēs", ży­ją­cy na pust­ko­wiu) – osoba, która z po­bu­dek re­li­gij­nych wy­co­fu­je się z życia w spo­łe­czeń­stwie i de­cy­du­je się na życie w izo­la­cji i ce­li­ba­cie. Poś­wię­ca się mod­lit­wie i życiu w asce­zie. Utrzy­mu­je się, jak to miało miej­sce u za­ra­nia życia pu­stel­ni­cze­go w Egip­cie i Pa­le­sty­nie, z jał­muż­ny lub rze­mio­sła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na wy­spie żył od trzy­dzie­stu lat ere­mi­ta, który oddał się po­ku­cie i mod­lit­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɛ̃ˈmʲita, AS: erẽmʹita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erem mrz., eremitorium n.

:: fż. eremitka ż.

 przym. eremicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pustelnik, anachoreta

Wiktionary


eremitka

za­kon­ni­ca ży­ją­ca w osa­mot­nie­niu; pu­stel­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta ży­ją­ca w odo­sob­nie­niu z po­wo­dów re­li­gij­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pu­stel­ni na skra­ju boru miesz­ka­ła ere­mit­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erem mrz., eremitorium n.

:: fm. eremita m.

 przym. eremicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anachoretka, pustelnica, pustelniczka

Wiktionary


eremitorium

miej­sce odo­sob­nie­nia pu­stel­ni­ka lub miej­sce po­by­tu za­kon­ni­ka w za­ko­nach pu­stel­ni­czych; pu­stel­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sie­dzi­ba ere­mi­ty;

 (1.2) ar­chit. nie­wiel­ki pa­wi­lon w ogro­dzie lub parku przez­na­czo­ny do wy­po­czyn­ku na ubo­czu;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­wie­dzi­my ere­mi­to­rium, w któ­rym obec­nie prze­by­wa brat pu­stel­nik.

 (1.1) Wydał książ­kę o ere­mi­to­riach na te­re­nie Włoch.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erem m., eremita m., eremitka ż.

 przym. eremicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) erem, pustelnia, samotnia

 (1.2) ermitaż, pustelnia

Wiktionary


eremityzm

pu­stel­nict­wo;
1. życie w odo­sob­nie­niu;
2. życie za­kon­ni­ka wy­peł­nio­ne mod­lit­wą, po­ku­tą i kon­tem­pla­cją


SJP.pl


erentruda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­zy­wam się Eren­tru­da i pra­cu­ję w TPN.

Wiktionary


erepsyna

en­zy­my tra­wien­ne wyt­wa­rza­ne przez trzust­kę i je­li­to cien­kie


SJP.pl


eretria

sta­ro­żyt­ne mia­sto na Eubei, obec­nie grec­ka Nea Psara


SJP.pl

Ere­tria (gr. Ερέτρια) – miej­sco­wość w Gre­cji, sie­dzi­ba gminy o tej samej naz­wie, przy­na­leż­na do ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Te­sa­lia-Gre­cja Środ­ko­wa, w re­gio­nie Gre­cja Środ­ko­wa, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Eubea.

W 2011 roku li­czy­ła 4166 sta­łych miesz­kań­ców.

Wikipedia


eretryjski

do­ty­czą­cy Ere­trii, mia­sta w Gre­cji


SJP.pl


eretyzm

nad­mier­na po­bud­li­wość; nad­wraż­li­wość, nad­po­bud­li­wość


SJP.pl


erewan

po­tocz­na nazwa sto­li­cy Ar­me­nii; Ere­wań


SJP.pl


erewanka

miesz­kan­ka Ere­wa­nu; Ery­wan­ka


SJP.pl


erewań

po­tocz­na nazwa sto­li­cy Ar­me­nii; Ere­wan


SJP.pl


erewańczyk

miesz­ka­niec Ere­wa­nu; Ery­wań­czyk


SJP.pl


erewański

przy­miot­nik od: Ere­wan (sto­li­ca Ar­me­nii); ery­wań­ski


SJP.pl


erfurcki

przy­miot­nik od: Er­furt, mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Er­fur­tem, do­ty­czą­cy Er­fur­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erfurt m., erfurtczyk mos., erfurtka ż.

Wiktionary


erfurt

mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w cen­tral­nej czę­ści Nie­miec, sto­li­ca Tu­ryn­gii;

Wiktionary

Er­furt – mia­sto na pra­wach po­wia­tu po­ło­żo­ne w cen­tral­nej czę­ści Nie­miec, sto­li­ca kraju związ­ko­we­go Tu­ryn­gii. Liczy ponad 200 000 miesz­kań­ców. Naj­więk­sze mia­sto kraju związ­ko­we­go, sie­dzi­ba Fe­de­ral­ne­go Sądu Pracy ("Bun­de­sar­be­its­ge­richt"), dwóch uczel­ni (w tym za­ło­żo­ny w 1392 r. uni­wer­sy­tet) oraz ka­to­lic­kiej die­cez­ji er­furc­kiej. Duży oś­ro­dek prze­my­sło­wy, hand­lo­wy i ogrod­ni­czy (upra­wa bobu), sie­dzi­ba tar­gów, kra­jo­wy port lot­ni­czy za­ło­żo­ny w 1956 r., oś­ro­dek te­le­wiz­ji dla dzie­ci (Kika).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛrfurt, AS: erfurt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erfurtczyk mos., erfurtka ż., erfurtczanka ż.

 przym. erfurcki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Jarobród

Wiktionary


erfurtczanka

miesz­kan­ka Er­fur­tu (mia­sta w Niem­czech); Er­furt­ka


SJP.pl


erfurtczyk

miesz­ka­niec Er­fur­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Er­fur­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erfurt mrz.

:: fż. erfurtka ż.

 przym. erfurcki

Wiktionary


erfurtka

miesz­kan­ka Er­fur­tu (mia­sta w Niem­czech); Er­furt­czan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Er­fur­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erfurt mrz.

:: fm. erfurtczyk mos.

 przym. erfurcki

Wiktionary


erg

jed­nost­ka pracy i ener­gii w ukła­dzie CGS


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. dawna jed­nost­ka pracy i ener­gii

 (1.2) geogr. pu­sty­nia pia­szczy­sta z wy­raź­nie uksz­tał­to­wa­ny­mi wyd­ma­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • erg – jed­nost­ka pracy i ener­gii w ukła­dzie CGS
  • erg – pu­sty­nia pia­szczy­sta
  • erg (cecha) w czyn­ni­ko­wej te­o­rii oso­bo­wo­ści Ra­y­mon­da Cat­tel­la
  • Erg SA – firma
  • ERG – elek­tro­re­ti­no­gra­fia, ro­dzaj ba­da­nia oka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛrk, AS: erk

Wiktionary


ergasterion

warsz­tat rze­mieśl­ni­czy w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl


ergastoplazma

Er­ga­sto­plaz­ma (gr. "er­ga­zo­mai" = praca; plaz­ma pra­cu­ją­ca) – ba­zo­fil­ne (za­sa­do­chłon­ne) ob­sza­ry cy­to­plaz­my wokół jądra ko­mór­ko­we­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się na­gro­ma­dze­niem ER-g (re­ti­ku­lum en­do­plaz­ma­tycz­ne­go gra­nu­lar­ne­go, ina­czej sia­tecz­ki śród­plaz­ma­tycz­nej szorst­kiej), wraz z tym re­ti­ku­lum. Na sia­tecz­ce znaj­du­ją się ry­bo­so­my, syn­te­ty­zu­ją­ce biał­ka (trans­la­cja) na pod­sta­wie kwasu mRNA, który na­da­je śro­do­wi­sku wnę­trza ko­mór­ki od­czyn kwa­śny (za­sa­do­chłon­ność) przez obec­ność reszt fos­fo­ra­no­wych.

Wikipedia


ergastulum

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: wię­zie­nie dla nie­wol­ni­ków wy­ko­nu­ją­cych naj­cięż­sze prace


SJP.pl


ergativus

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek za­leż­ny, wy­ra­ża­ją­cy naj­czę­ściej spraw­cę bądź na­rzę­dzie czyn­no­ści, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w ję­zy­kach ka­u­ka­skich; er­ga­ti­wus, er­ga­tyw, agen­ti­vus


SJP.pl


ergatiwus

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek za­leż­ny, wy­ra­ża­ją­cy naj­czę­ściej spraw­cę bądź na­rzę­dzie czyn­no­ści, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w ję­zy­kach ka­u­ka­skich; er­ga­ti­vus, er­ga­tyw, agen­ti­vus


SJP.pl


ergatyw

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek za­leż­ny, wy­ra­ża­ją­cy naj­czę­ściej spraw­cę bądź na­rzę­dzie czyn­no­ści, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w ję­zy­kach ka­u­ka­skich; er­ga­ti­wus, er­ga­ti­vus, agen­ti­vus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. przy­pa­dek wy­ra­ża­ją­cy spraw­cę lub na­rzę­dzie czyn­no­ści

Wiktionary

Er­ga­tyw ( er­ga­ti­vus) – przy­pa­dek w ję­zy­kach er­ga­tyw­no-ab­so­lu­tyw­nych, okre­śla­ją­cy pod­miot cza­sow­ni­ka prze­chod­nie­go. Jest zbli­żo­ny zna­cze­nio­wo do pol­skie­go na­rzęd­ni­ka. Może oz­na­czać rów­nież na­rzę­dzie czyn­no­ści. Czę­sty w ję­zy­kach ka­u­ka­skich, obec­ny też w ba­skij­skim. Ist­nie­je też w niek­tó­rych ję­zy­kach In­dian w Ame­ry­ce Pół­noc­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛrˈgatɨf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ergatywny

Wiktionary


ergatywny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. w od­nie­sie­niu do ję­zy­ka: uży­wa­ją­cy spe­cjal­ne­go przy­pad­ku (er­ga­ty­wu) do okre­śle­nia spraw­cy czyn­no­ści w zda­niu prze­chod­nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ję­zy­ka­mi er­ga­tyw­ny­mi są m.in. język ba­skij­ski, ber­be­ryj­ski, kur­dyj­ski, ty­be­tań­ski, więk­szość ję­zy­ków ka­u­ka­skich, niek­tó­re ję­zy­ki au­stra­lij­skie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɡaˈtɨvnɨ, AS: ergatyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ergatyw m.

Wiktionary


ergo

z ła­ci­ny: (a) zatem, (a) więc; prze­to, toteż


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) książk. więc, a więc, zatem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ergo Group
  • Ergo Le­bens­ver­si­che­rung
  • Ergo Pro
  • Ergo He­stia
  • Ergo Arena
  • Ergo (ze­spół mu­zycz­ny)
  • Ka­ba­ret Ergo

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛrɡɔ, AS: ergo

Wiktionary


ergocentryczny

roz­pa­tru­ją­cy dzie­ło, czy­jąś twór­czość bez uwz­ględ­nie­nia in­nych aspek­tów, np. bio­gra­fii au­to­ra


SJP.pl


ergodyczność

→ er­go­dycz­ny


SJP.pl

Patrz:

ergodyczny

ergodyczny

w fi­zy­ce:
1. hi­po­te­za er­go­dycz­na - hi­po­te­za me­cha­ni­ki sta­ty­stycz­nej, we­dług któ­rej śred­nia sta­nów ze­spo­łu obiek­tów jest równa śred­nie­mu jed­ne­go obiek­tu w dłu­gim cza­sie;
2. pro­ces er­go­dycz­ny - pro­ces sto­cha­stycz­ny, w któ­rym re­a­li­zu­je się ta hi­po­te­za


SJP.pl


ergofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed pracą za­wo­do­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. fobia pracy, ir­ra­cjo­nal­ny lęk przed pracą

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ergazjofobia

Wiktionary


ergograf

przy­rząd do gra­ficz­ne­go za­pi­su pracy mię­śni


SJP.pl


ergogram

wy­kres prze­bie­gu zmę­cze­nia mię­śni pod­czas wy­ko­ny­wa­nia pracy


SJP.pl


ergokalcyferol

zwią­zek or­ga­nicz­ny po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, z grupy wi­ta­min D, sty­mu­lu­ją­cy wchła­nia­nie jonów wap­nia z prze­wo­du po­kar­mo­we­go


SJP.pl

Er­go­kal­cy­fe­rol ( er­go­cal­ci­fe­ro­lum), wi­ta­mi­na D2 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wi­ta­min D. Re­gu­lu­je go­spo­dar­kę wap­nio­wo-fos­fo­ra­no­wą or­ga­niz­mu, a także za­pew­nia wła­ści­wą mi­ne­ra­li­za­cję kości.

Nie­do­bór wi­ta­mi­ny D u dzie­ci jest przy­czy­ną za­ha­mo­wa­nia wzro­stu i krzy­wi­cy. Nad­miar er­go­kal­cy­fe­ro­lu po­wo­du­je bóle głowy, nud­no­ści, za­bu­rze­nia wi­dze­nia i sen­ność.

Wikipedia


ergolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie er­go­lo­gii


SJP.pl


ergologia

1. ogól­ny dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się czyn­no­ścia­mi or­ga­niz­mów;
2. nauka zaj­mu­ją­ca się ma­te­rial­ny­mi wyt­wo­ra­mi rąk ludz­kich w ko­lej­nych okre­sach kul­tu­ro­wych


SJP.pl


ergologiczny

do­ty­czą­cy er­go­lo­gii


SJP.pl


ergometr

przy­rząd do po­mia­ru wiel­ko­ści wy­ko­ny­wa­nej pracy


SJP.pl

Er­go­metr – ro­dzaj przy­rzą­du po­mia­ro­we­go, który służy do po­mia­ru ilo­ści wy­ko­ny­wa­nej pracy przez mię­śnie.

Wikipedia


ergometria

nauka o ba­da­niach wy­dol­no­ści fi­zycz­nej czło­wie­ka


SJP.pl


ergometryczny

→ er­go­me­tria


SJP.pl

Patrz:

ergometria

ergometryna

al­ka­lo­id spo­ry­szu, po­wo­du­ją­cy skurcz mię­śni gład­kich m.in. na­czyń krwio­no­śnych i ma­ci­cy, sto­so­wa­ny w gi­ne­ko­lo­gii oraz jako lek prze­ciw­mi­gre­no­wy; er­go­ba­zy­na; er­go­no­wi­na


SJP.pl

Er­go­me­try­na ( er­go­me­tri­num), er­go­ba­zy­na, er­go­no­wi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, psy­cho­de­licz­na sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na, po­chod­na er­go­li­ny, za­li­cza­na do li­zer­ga­mi­dów. Er­go­me­try­na jest jed­nym z głów­nych al­ka­lo­i­dów spo­ry­szu i na­sion wil­ców. Sub­stan­cja ta wy­ka­zu­je wy­raź­ne po­do­bień­stwo struk­tu­ral­ne do LSD.

Wikipedia


ergonometria

dział er­go­no­mii zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi wy­dol­no­ści ludz­kie­go or­ga­niz­mu, w szcze­gól­no­ści po­mia­ra­mi spraw­no­ści ludz­kich mię­śni


SJP.pl


ergonomia

nauka o pracy (w zna­cze­niu spraw­no­ści i wy­dol­no­ści ludz­kie­go or­ga­niz­mu w za­leż­no­ści od róż­nych czyn­ni­ków zew­nętrz­nych wpły­wa­ją­cych na ciało ludz­kie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się do­sto­so­wa­niem urzą­dzeń, przed­mio­tów i na­rzę­dzi do ana­to­micz­nych i psy­cho­fi­zycz­nych po­trzeb użyt­kow­ni­ków;

Wiktionary

Er­go­no­mia (gr. "εργον," czyt. "ergon" – 'praca' i "νομος", czyt. "nomos"– 'prawo') – nauka o pracy; dzie­dzi­na wie­dzy zaj­mu­ją­ca się przy­sto­so­wa­niem na­rzę­dzi, ma­szyn, śro­do­wi­ska oraz wa­run­ków pracy do ana­to­micz­nych i psy­cho­fi­zycz­nych moż­li­wo­ści czło­wie­ka. Zgod­nie z roz­po­rzą­dze­niem Mi­ni­stra Nauki i Szkol­nict­wa Wyż­sze­go z 12 lu­te­go 2025 r. er­go­no­mia nie jest dy­scy­pli­ną na­u­ko­wą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zamów bro­szu­rę o er­go­no­mii, bo wi­bra­cje na tym sta­no­wi­sku ro­bo­czym zde­cy­do­wa­nie prze­kra­cza­ją bez­piecz­ną normę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɡɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: ergõnõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ergonomika ż., ergonom mos., ergonomista mos., ergonomistka ż., ergonomiczność ż.

 przym. ergonomiczny

 przysł. ergonomicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ergonomika

Wiktionary


ergonomicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób er­go­no­micz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ergonomiczność ż., ergonomia ż.

 przym. ergonomiczny

Wiktionary


ergonomiczność

→ er­go­no­micz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest er­go­no­micz­ne

Wiktionary

Patrz:

ergonomiczny

Powiązane:

 rzecz. ergonomia ż.

 przym. ergonomiczny

 przysł. ergonomicznie

Wiktionary


ergonomiczny

1. → er­go­no­mia;
2. → er­go­no­mi­ka;
3. → er­go­nom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) opar­ty na er­go­no­mii; do­ty­czą­cy er­go­no­mii

Wiktionary

Patrz:

ergonomia;
2. → ergonomika;
3. → ergonom

Powiązane:

 rzecz. ergonom mos., ergonomia ż., ergonomiczność ż., ergonomika ż., ergonomista mos.

 przysł. ergonomicznie

Wiktionary


ergonomista

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie er­go­no­mii, nauki o pracy ludz­kiej z uwz­ględ­nie­niem jej aspek­tów fiz­jo­lo­gicz­nych i psy­cho­lo­gicz­nych


SJP.pl

Er­go­no­mi­sta – osoba zaj­mu­ją­ca się er­go­no­mią.

Er­go­no­mi­sta­mi są spe­cja­li­ści wielu dzie­dzin, któ­rzy sy­ste­mo­wo pod­cho­dzą do za­gad­nień er­go­no­micz­nych, a więc łączą wie­dzę wielu dzie­dzin dla uspraw­nie­nia pracy i po­pra­wy wa­run­ków. Er­go­no­mi­sta­mi są zaj­mu­ją­cy się er­go­no­mią spe­cja­li­ści ta­kich dzie­dzin jak: eko­no­mia, za­rzą­dza­nie, ad­mi­ni­stra­cja, ro­bo­ty­ka, bu­do­wa ma­szyn, ur­ba­ni­sty­ka, ar­chi­tek­tu­ra, me­dy­cy­na, psy­cho­lo­gia pracy, ma­te­ria­łoz­naw­stwo.

Wikipedia


ergonomistka

→ er­go­no­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

ergonomista

ergoprojekt

pro­jekt er­go­no­micz­ny


SJP.pl


ergoreceptor

znaj­du­ją­ce się w mię­śniach re­cep­to­ry, które są po­bu­dza­ne przez pro­duk­ty me­ta­bo­liz­mu mię­śni; re­cep­to­ry me­ta­bo­licz­ne


SJP.pl


ergosterol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny bę­dą­cy pro­wi­ta­mi­ną wzór che­micz­ny|D2.;

Wiktionary

Er­go­ste­rol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ste­ro­i­dów. Jest pro­wi­ta­mi­ną D2. Wcho­dzi w skład błon ko­mór­ko­wych grzy­bów (np. droż­dży), speł­nia­jąc tę samą funk­cję, co cho­le­ste­rol w ko­mór­kach zwie­rzę­cych. Po­nie­waż er­go­ste­rol jest obec­ny w bło­nie ko­mór­ko­wej grzy­bów, a nie wy­stę­pu­je w bło­nach ko­mór­ko­wych zwie­rzę­cych, jest on celem dla leków prze­ciw­grzy­bi­czych.

Wikipedia


ergosteryna

zwią­zek che­micz­ny bę­dą­cy pro­wi­ta­mi­ną wi­ta­mi­ny D2; er­go­ste­rol


SJP.pl


ergotamina

al­ka­lo­id spo­ry­szu (przetr­wal­ni­ka grzy­ba bu­ła­win­ki czer­wo­nej) po­wo­du­ją­cy skurcz mię­śni gład­kich m.in. na­czyń krwio­no­śnych i ma­ci­cy, sto­so­wa­ny w gi­ne­ko­lo­gii oraz jako lek prze­ciw­mi­gre­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. al­ka­lo­id o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C33H35N5O5. wy­o­dręb­nia­ny ze spo­ry­szu, uży­wa­ny w me­dy­cy­nie m.in. do le­cze­nia mi­gre­ny ze wzglę­du na dzia­ła­nie po­wo­du­ją­ce skurcz na­czyń krwio­no­śnych;

Wiktionary

Er­go­ta­mi­na ( er­go­ta­mi­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, zło­żo­ny amid kwasu li­zer­go­we­go; al­ka­lo­id spo­ry­szu. [], po­wo­du­je skurcz mię­śni gład­kich ma­ci­cy i na­czyń krwio­no­śnych.

Struk­tu­ral­nie jest bar­dzo zbli­żo­na do in­ne­go al­ka­lo­i­du ze spo­ry­szu – di­hy­dro­er­go­ta­mi­ny, od któ­rej różni się obec­no­ścią do­dat­ko­we­go wią­za­nia pod­wój­ne­go w pi­pe­ry­dy­no­wym pier­ście­niu resz­ty er­go­li­no­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­blet­ki prze­pi­sy­wa­ne w le­cze­niu mi­gre­ny mają w skła­dzie naj­czę­ściej ko­fe­i­nę i er­go­ta­mi­nę, które wcho­dzą w in­te­rak­cję z sub­stan­cja­mi ob­kur­cza­ją­cy­mi na­czy­nia krwio­no­śne.

Wiktionary


ergoterapeuta

psy­cho­te­ra­pe­u­ta le­czą­cy za­bu­rze­nia psy­cho­lo­gicz­ne pracą fi­zycz­ną na prze­mian z od­po­czyn­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. te­ra­pe­u­ta pro­wa­dzą­cy te­ra­pię za­ję­cio­wą w ro­dza­ju er­go­te­ra­pia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowy er­go­te­ra­pe­u­ta roz­pocz­nie pro­wa­dze­nie te­ra­pii od czwart­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ergoterapia ż.

Wiktionary


ergoterapeutka

→ er­go­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl

Patrz:

ergoterapeuta

ergoterapia

ro­dzaj psy­cho­te­ra­pii, w któ­rej do le­cze­nia za­bu­rzeń psy­cho­lo­gicz­nych sto­su­je się pracę fi­zycz­ną na prze­mian z od­po­czyn­kiem


SJP.pl

Er­go­te­ra­pia (gr. "ergo" – czy­nię, robię) – forma te­ra­pii wy­ko­rzy­stu­ją­ca różne ro­dza­je ak­tyw­no­ści i re­kre­a­cji jako środ­ki te­ra­pe­u­tycz­ne.

Zawód er­go­te­ra­pe­u­ty pow­stał w XX wieku w USA dzię­ki róż­nym gru­pom za­wo­do­wym, w tym le­ka­rzy, pra­cow­ni­ków so­cjal­nych, pie­lę­gnia­rek, rze­mieśl­ni­ków i ar­chi­tek­tów.

Wikipedia


ergoteria

rzad­ko: prze­śla­do­wa­nie, szy­ka­no­wa­nie kogoś


SJP.pl


ergotyna

wy­ciąg ze spo­ry­szu sto­so­wa­ny w lecz­nict­wie; spo­rysz­nik


SJP.pl

Er­go­ty­na − silny al­ka­lo­id ek­stra­ho­wa­ny ze spo­ry­szu jako brą­zo­wa, amor­ficz­na, gorz­ka sub­stan­cja. Jego dzia­ła­nie w ustro­ju po­wo­du­je skur­cze ma­ci­cy, stąd sto­so­wa­nie jako śro­dek po­ron­ny.

Wikipedia


ergotyzm

prze­sta­rza­le: skłon­ność do spo­rów, kłót­ni


SJP.pl

Er­go­tyzm ( ignis sacer ‘świę­ty ogień’) – efekt za­tru­cia al­ka­lo­i­da­mi spo­ry­szu.

Przy­czy­ną jest grzyb, bu­ła­win­ka czer­wo­na ("Cla­vi­ceps pur­pu­rea"), który in­fe­ku­je żyto oraz inne zboża i trawy, po­chod­ne jego al­ka­lo­i­dów zna­la­zły za­sto­so­wa­nie w le­cze­niu mi­gre­ny (ich sto­so­wa­nie jest przy­czy­ną niek­tó­rych za­truć). Er­go­tyzm jest także znany jako "ogień świę­te­go An­to­nie­go".

Wikipedia


erhard

1. Lud­wig Er­hard (1897-1977), nie­miec­ki po­li­tyk i eko­no­mi­sta;
2. imię mę­skie


SJP.pl

Er­hard – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słów "era" - "honor", lub "re­spekt" i "hard" - "dziel­ny".

Pa­tro­nem tego imie­nia jest w Ko­ście­le ka­to­lic­kim św. Er­hard, bi­skup Ra­ty­zbo­ny (VII wiek).

Wikipedia


erhardostwo

Er­hard z mał­żon­ką; Er­har­do­wie


SJP.pl


erhardowie

Er­hard z mał­żon­ką; Er­har­do­stwo


SJP.pl


erhardowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Er­har­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


erhu

dwu­strun­ny chiń­ski in­stru­ment mu­zycz­ny przy­po­mi­na­ją­cy skrzyp­ce; er-hu; skrzyp­ce chiń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. chiń­ski in­stru­ment smycz­ko­wy;

Wiktionary

Erhu (chiń. 二胡; pi­ny­in "èrhú") – chiń­ski in­stru­ment smycz­ko­wy, pow­sta­ły w VII wieku, po­pu­lar­ny głów­nie wśród mniej­szo­ści na­ro­do­wych za­miesz­ku­ją­cych pół­noc­no-za­chod­nią część Chin, na­zy­wa­ny chiń­ski­mi skrzyp­ca­mi.

Po­sia­da dwie stru­ny, za­li­cza­ny jest do grupy in­stru­men­tów okre­śla­nych mia­nem huqin (chiń. 胡琴; pi­ny­in "húqín"). Barwa dźwię­ku jest zbli­żo­na do ludz­kie­go głosu, a jego skala do­cho­dzi do 3 oktaw.

Wikipedia


eric

[czy­taj: erik] obce imię mę­skie


SJP.pl

Eric – wolne i dar­mo­we zin­te­gro­wa­ne śro­do­wi­sko pro­gra­mi­stycz­ne (IDE) do ję­zy­ka Pyt­hon. Ko­rzy­sta z bi­blio­te­ki PyQt, która jest prze­nie­sie­niem do Pyt­ho­na in­ter­fej­su gra­ficz­ne­go Qt i wtycz­ki edy­to­ra QScintilla.

Wikipedia


erich

obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Od­po­wied­nik imie­nia Eryk, po­pu­lar­ny w Niem­czech, Au­strii, Szwaj­ca­rii i znany na Ślą­sku
  • Erich – mia­sto w pół­noc­nych In­diach w sta­nie Uttar Pra­desh

Wikipedia


erichtonios

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Erich­to­nios (gr. Ericht­ho­nios, łac. Ericht­ho­nius) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Dar­da­no­sa, kró­le­wicz Dar­da­nii
  • Erich­to­nios (gr. Ericht­ho­nios, łac. Ericht­ho­nius) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn He­faj­sto­sa, król Aten
  • Ericht­ho­nios – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 9430

Wikipedia


erick

Erick – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Beck­ham.

Wikipedia


ericsson

[czy­taj: eRIKson] marka te­le­fo­nów i firma


SJP.pl

Erics­son AB – szwedz­kie przed­się­bior­stwo o za­się­gu glo­bal­nym, za­ło­żo­ne w 1876 roku w Sztok­hol­mie przez Larsa Ma­gnu­sa Erics­so­na. Erics­son jest do­staw­cą usług i in­fra­struk­tu­ry dla ope­ra­to­rów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych. W skład pro­duk­tów przed­się­bior­stwa wcho­dzą: in­fra­struk­tu­ra sieci sta­łych i mo­bil­nych, in­ter­net sze­ro­ko­pas­mo­wy oraz roz­wią­za­nia mul­ti­me­dial­ne.

Wikipedia


eridu

Eridu (sum. eridu/eri­dug(NUN)ki, też eri.du10/dùgki, tłum. "dobre mia­sto"; akad. "Eridu") – sta­ro­żyt­ne mia­sto w po­łud­nio­wej Me­zo­po­ta­mii, po­ło­żo­ne 24 km na po­łud­nio­wy za­chód od Ur. Obec­nie sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne Abu Szah­rajn w pro­win­cji Zi Kar w Iraku.

Wikipedia


erie

[czy­taj: iri]
1. je­zio­ro w Ka­na­dzie i Sta­nach Zjed­no­czo­nych;
2. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Erie – miej­sco­wość w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Weld
  • Erie – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Whi­te­si­de
  • Erie – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Ne­os­ho
  • Erie – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Cass
  • Erie – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Erie
  • Erie (ang. Erie Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Whi­te­si­de
  • Erie (ang. Erie Towns­hip) – gmina w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Miami
  • Erie (ang. Erie Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Ne­os­ho
  • Erie (ang. Erie Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Sedg­wick
  • Erie (ang. Erie Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Mon­roe
  • Erie (ang. Erie Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Bec­ker
  • Erie (ang. Erie Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Cass

Wikipedia


erik

imię żeń­skie


SJP.pl


erika

imię żeń­skie


SJP.pl


eriksson

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eriks­son – naz­wi­sko
  • Björn III Eriks­son – pół­le­gen­dar­ny król Szwe­cji
  • Eva Eriks­son – szwedz­ka cur­ler­ka znana jako Eva Lund
  • Henry Eriks­son – szwedz­ki lek­ko­at­le­ta
  • Gun­nar Eriks­son – szwedz­ki nar­ciarz
  • Jan Eriks­son – szwedz­ki pił­karz
  • Jakob Eriks­son – szwedz­ki my­ko­log i fi­to­pa­to­log
  • John Eriks­son – szwedz­ki my­ko­log
  • Leif Eriks­son – nor­mań­ski że­glarz, syn Eryka Ru­de­go
  • Ma­gnus II Eriks­son – król Szwe­cji
  • Olof Eriks­son – twór­ca her­bów
  • Ove Erik Eriks­son – szwedz­ki my­ko­log i li­che­no­log

Wikipedia


eriometr

przy­rząd słu­żą­cy do mie­rze­nia gru­bo­ści włosa wełny i tka­ni­ny weł­nia­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opt. przy­rząd do oz­na­cza­nia gru­bo­ści włó­kna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ejrometr

Wiktionary


erionit

mi­ne­rał z grupy ze­o­li­tów


SJP.pl


eriops

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ery­ops|ref=tak., ro­dzaj kar­boń­skie­go, du­że­go, mię­so­żer­ne­go płaza, ży­ją­ce­go na ów­czes­nych mo­cza­rach

Wiktionary

Eriops ("Ery­ops me­ga­cep­ha­lus") – wy­mar­ły wodno-lą­do­wy, mię­so­żer­ny płaz na­le­żą­cy do pod­gro­ma­dy tar­czo­gło­wych i rzędu tem­no­spon­dy­li. Wy­stę­po­wał we wczes­nym per­mie około 295 mi­lio­nów lat temu. Zna­le­zio­ny na te­re­nie dzi­siej­sze­go Tek­sa­su. Dłu­gość ok. 2 m. Był krę­pym pła­zem z czte­re­ma krót­ki­mi, krzep­ki­mi no­ga­mi, krót­kim ogo­nem i sze­ro­ką, długą głową. Po­sia­dał licz­ne ostre zęby przy­po­mi­na­ją­ce kły. Praw­do­po­dob­nie był mię­so­żer­cą po­lu­ją­cym na ryby, wije, ważki oraz mniej­sze gady i płazy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chód eriop­sa po lą­dzie był niez­grab­ny.

Wiktionary


eris

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­gi­ni niez­go­dy, sio­stra Aresa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni i uo­so­bie­nie niez­go­dy, kłót­ni, sporu i ry­wa­li­za­cji oraz to­wa­rzysz­ka Aresa na polu bitwy, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Dy­skor­dią;

 (1.2) astr. pla­ne­ta kar­ło­wa­ta o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 136199;

Wiktionary

Eris (także Eryda; gr. Ἔρις Eris, łac. Di­scor­dia) – w mi­to­lo­gii grec­kiej us­krzyd­lo­na bo­gi­ni niez­go­dy, cha­o­su i nie­po­rząd­ku; córka Nyks (Nocy). We­dług innej wer­sji córka Zeusa i Hery, bliź­nia­cza sio­stra Aresa. Utoż­sa­mia­na z rzym­ską bo­gi­nią Dy­skor­dią. Matka Ate i Dys­no­mii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas we­se­la Pe­le­u­sa i Te­ty­dy za­wist­na i swar­li­wa Eris rzu­ci­ła mię­dzy bo­gi­nie jabł­ko niez­go­dy, które stało się przy­czy­ną sądu Pa­ry­sa.

 (1.2) Eris po­ru­sza się w ob­sza­rze poza or­bi­tą Nep­tu­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛrʲis, AS: erʹis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erystyka ż., erysta mos., erystyk mos., erystka ż., erystyczność ż.

:: war. rzad. Eryda ż.

 przym. eryzyjski, erystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. rzad. Eryda; rzad. Niezgoda; Dyskordia

 (1.2) symbol. ⯰

Wiktionary


erka

po­tocz­nie o re­a­ni­ma­cyj­nej ka­ret­ce po­go­to­wia


SJP.pl

Erka – fi­la­te­li­stycz­na nazwa pocz­to­wa, oz­na­cza­ją­ca znak po­le­ce­nia z li­te­rą R (fr. "recommandé"), czyli mię­dzy­na­ro­do­wy znak po­le­ce­nia pocz­to­we­go.

Po raz pier­wszy erka zo­sta­ła wy­ko­rzy­sta­na jako na­lep­ka w 1870 przez Prusy dla Al­za­cji-Lo­ta­ryn­gii. Po­sia­da­ła nazwę "Re­com­man­dirt/Nr". Pod­czas kon­gre­su UPU w Pa­ry­żu w 1880 na­lep­kę po­le­ce­nia wpro­wa­dzo­no do mię­dzy­na­ro­do­we­go obro­tu. Po­wszech­nie uży­wa­ny wzór usta­lo­no w 1883. Tylko w ZSRR uży­wa­no in­ne­go znaku – Z (od za­kaz­no­je).

Wikipedia


erkaem

ręcz­ny ka­ra­bin ma­szy­no­wy; rkm


SJP.pl


erkaemista

żoł­nierz ob­słu­gu­ją­cy ręcz­ny ka­ra­bin ma­szy­no­wy


SJP.pl


erkaemistka

żoł­nier­ka ob­słu­gu­ją­ca ręcz­ny ka­ra­bin ma­szy­no­wy


SJP.pl


erl

sym­bol er­lan­gu, jed­nost­ki fi­zycz­nej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Erl – gmina w kraju związ­ko­wym Tyrol, w po­wie­cie Kuf­ste­in
  • Anton Erl – au­striac­ki śpie­wak ope­ro­wy
  • Elli Erl – nie­miec­ka pio­sen­kar­ka
  • Kir­sten Erl – nie­miec­ka praw­nik
  • Erl-Bräu – nie­miec­ki bro­war

Wikipedia


erlan

skała me­ta­mor­ficz­na skła­da­ją­ca się z krze­mia­nów wap­nia


SJP.pl

Erlan – skała me­ta­mor­ficz­na wa­pien­no-krze­mia­no­wa, zbu­do­wa­na głów­nie z pi­rok­se­nu i pla­gio­kla­zu.

Barwa ciem­no­sza­ra, sza­ro­zie­lo­na, sza­ro­nie­bie­ska lub ró­żo­wa.

Struk­tu­ra ma­syw­na, drob­no­bla­stycz­na, gra­no­bla­stycz­na.

Wikipedia


erlang

jed­nost­ka na­tę­że­nia ruchu te­le­fo­nicz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agner Kra­rup Er­lang – duń­ski ma­te­ma­tyk
  • Er­lang (jed­nost­ka) – jed­nost­ka na­tę­że­nia ruchu te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go
  • Roz­kład Er­lan­ga – roz­kład praw­do­po­do­bień­stwa
  • Er­lang (język pro­gra­mo­wa­nia) – funk­cyj­ny język pro­gra­mo­wa­nia przy­sto­so­wa­ny do bu­do­wy opro­gra­mo­wa­nia roz­pro­szo­ne­go i wie­lo­wąt­ko­we­go.

Wikipedia


erlenmajerka

kolba la­bo­ra­to­ryj­na w kształ­cie lekko trój­kąt­nym i dość sze­ro­ką szyj­ką; kolba stoż­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. środ. kolba stoż­ko­wa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kolba stożkowa, kolba Erlenmeyera

Wiktionary


erm

[czy­taj: erm] skrót od:
1. Ex­chan­ge Rate Me­cha­nism (Me­cha­nizm Kur­sów Wa­lu­to­wych);
2. Eu­cha­ry­stycz­ny Ruch Mło­dych - m-nar. ruch chrze­ści­jań­ski;
3. En­ter­pri­se Risk Ma­na­ge­ment - me­to­dy ak­tyw­ne­go za­rzą­dza­nia ry­zy­kiem w za­kre­sie wszyst­kich ro­dza­jów ry­zy­ka za­gra­ża­ją­cych or­ga­ni­za­cji;
4. En­ter­pri­se Re­so­ur­ce Ma­na­ge­ment - me­to­dy za­rzą­dza­nia za­so­ba­mi przed­się­bior­stwa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ERM – akro­nim (Me­cha­nizm Kur­sów Wa­lu­to­wych)
  • ERM – akro­nim (za­rzą­dza­nie pra­wa­mi do in­for­ma­cji)

Wikipedia


ermentruda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Er­men­tru­da, Ir­men­tru­da – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, skła­da­ją­ce się z czło­nów "Ermen–", od germ. "er­ma­na" ("wiel­ki, wsze­cho­gar­nia­ją­cy" — imię pół­bo­ga ger­mań­skie­go), oraz "trut", od germ. "thrūdi" ("moc, siła") po­mie­sza­ne­go z "drūda", stwniem. "trūt", "drūt" ("uko­cha­ny, miły").

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Irmentruda ż.

Wiktionary


ermitaż

1. prze­sta­rza­łe: sie­dzi­ba pu­stel­ni­ka; erem; ere­mi­to­rium; pu­stel­nia; ustro­nie;
2. po­mie­szcze­nie na zbio­ry oso­bli­wo­ści;
3. ogro­do­wy pa­wi­lon o cha­rak­te­rze pu­stel­ni


SJP.pl

Er­mi­taż ( Эрмита́ж), Er­mi­taż Pań­stwo­wy ( Госуда́рственный Эрмита́ж) – wiel­kie mu­ze­um sztu­ki i rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go w Pe­ters­bur­gu, na Na­brze­żu Pa­ła­co­wym, za­ło­żo­ne w 1764 przez Ka­ta­rzy­nę II Wiel­ką w Małym Er­mi­ta­żu (stąd nazwa); pań­stwo­wa in­sty­tu­cja kul­tu­ry, naj­więk­sze mu­ze­um w Rosji i jedno z naj­więk­szych na świe­cie.

Wikipedia


erna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Er­ne­sty­na

Wiktionary

Erna – imię żeń­skie. Skró­co­na forma imion Er­ne­sta i Er­ne­sty­na.

Erna imie­ni­ny ob­cho­dzi 12 stycz­nia, 30 marca, 29 sierp­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Babci Ernie spo­do­bał się twój pre­zent.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛrna, AS: erna

Wiktionary


ernest

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Er­nest – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go "po­wa­ga, zapał, walka". Pa­tro­nem imie­nia jest Świę­ty Er­nest - opat i mę­czen­nik (zgi­nął w 1148 roku).

Er­nest imie­ni­ny ob­cho­dzi 12 stycz­nia, 13 marca, 27 marca, 13 lipca, 13 sierp­nia i 7 li­sto­pa­da, 31 lipca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miał na imię Er­nest i pi­sy­wał do gazet.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛrnɛst, AS: ernest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ernestyna ż., Erneścik mos.

Wiktionary


ernesta

imię żeń­skie


SJP.pl

Er­ne­sta – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Er­nest.

Er­ne­sta imie­ni­ny ob­cho­dzi: 31 maja i 31 lipca.

Wikipedia


ernestostwo

Er­nest z mał­żon­ką; Er­ne­sto­wie


SJP.pl


ernestowie

Er­nest z mał­żon­ką; Er­ne­sto­stwo


SJP.pl


ernestowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Er­ne­sta (Er­ne­sty) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


ernestyna

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Er­ne­sty­na – imię żeń­skie, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Er­nest oz­na­cza­ją­ce­go „po­waż­ny, sta­now­czy”. W Ko­ście­le ka­to­lic­kim ist­nie­ją dwie pa­tron­ki tego imie­nia.

Innym żeń­skim od­po­wied­ni­kiem imie­nia Er­nest jest Er­ne­sta. Zdrob­nie­nie: Er­ne­styn­ka.

Imię rzad­ko na­da­wa­ne; w stycz­niu 2024 r.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie znam żad­nej Er­ne­sty­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ernest m., Erneścik m., Ernestynek m.

:: fm. Ernestyn m.

:: zdrobn. Ernestynka ż.

 przym. Ernestynowy

Wiktionary


ernestyniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Er­ne­sty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


ernestynka

zdrob­nie­nie od: Er­ne­sty­na (imię żeń­skie)


SJP.pl


ernst

1. imię nie­miec­kie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ernst – gmina
  • Ernst – gmina w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, w po­wie­cie Co­chem-Zell
  • Cor­ne­lia Ernst – nie­miec­ka po­li­tyk
  • Emil Ernst – nie­miec­ki astro­nom
  • Fa­bian Ernst – nie­miec­ki pił­karz
  • He­in­rich Wil­helm Ernst – nie­miec­ki kom­po­zy­tor i skrzy­pek
  • Jan Ernst – pol­ski ge­o­graf
  • Jo­a­chim Ernst – nie­miec­ki sko­czek nar­ciar­ski
  • Josef Ernst – zbrod­niarz na­zi­stow­ski
  • Ju­liet­te Ernst – fran­cu­ska fi­lo­log
  • Kajsa Ernst – szwedz­ka ak­tor­ka
  • Karl Ernst – nie­miec­ki po­li­tyk

Wikipedia


eroakcent

pod­kre­śle­nie ero­tycz­ne­go cha­rak­te­ru cze­goś


SJP.pl


erodowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ero­do­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɔdɔˈvãɲɛ, AS: erodovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. erodować

 rzecz. erozja ż.

Wiktionary


erodować

o lo­dow­cu albo o pły­ną­cej wo­dzie: roz­my­wać, ni­szczyć zew­nętrz­ne war­stwy sko­ru­py ziem­skiej; po­wo­do­wać eroz­ję


SJP.pl


erogenny

przy­miot­nik

 (1.1) w od­nie­sie­niu do oko­li­cy ciała, któ­rej sty­mu­la­cja po­wo­du­je pod­nie­ce­nie sek­su­al­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɔˈɡɛ̃nːɨ, AS: erogẽ•ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) erogeniczny

Wiktionary


eroica

[czy­taj: ero­i­ka]
1. tytuł III Sym­fo­nii Lud­wi­ga van Be­et­ho­ve­na;
2. tytuł filmu An­drze­ja Munka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ero­i­ca – sym­fo­nia Lud­wi­ga van Be­et­ho­ve­na
  • Ero­i­ca – film An­drze­ja Munka
  • Ero­i­ca – po­wieść An­drze­ja Ku­śnie­wi­cza
  • Ero­i­ca (radio) – lam­po­wy ra­dio­od­bior­nik wy­so­kiej klasy pro­du­ko­wa­ny przez Za­kła­dy Ra­dio­we im. Mar­ci­na Kas­prza­ka w War­sza­wie

Wikipedia


eroico

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bo­ha­ter­sko


SJP.pl


eroides

motyl dzien­ny z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych; mo­dra­szek eros


SJP.pl


eros

1. mi­łość fi­zycz­na;
2. prze­no­śnie: pre­zer­wa­ty­wa;
3. w fi­lo­zo­fii Pla­to­na: mi­stycz­ne dą­że­nie do świa­ta wiecz­nych idei;
4. mo­dra­szek eros - motyl dzien­ny z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych; ero­i­des


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. ero­tycz­ne po­żą­da­nie, cie­les­ny aspekt mi­ło­ści

 (1.2) filoz. po­sta­wa dą­że­nia do pię­kna i praw­dy

 (1.3) pot. pre­zer­wa­ty­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eros – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg mi­ło­ści i po­żą­da­nia
  • Eros – miej­sco­wość w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Jack­son
  • Eros – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 433
  • Eros – seria dwóch iz­ra­el­skich sa­te­li­tów ob­ser­wa­cyj­nych
  • Eros – ame­ry­kań­sko-bry­tyj­sko-fran­cu­sko-chiń­sko-wło­ski film z 2004 roku w re­ży­se­rii Wonga Kar-Waia
  • Eros – wło­ski film z 1988 roku w re­ży­se­rii Bruna Ga­bur­ra
  • mo­dra­szek eros (Po­ly­om­ma­tus eros) – motyl z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych
  • eros – mi­łość twór­cza, kre­a­tyw­na lub ro­man­tycz­na, w któ­rej do­mi­nu­ją­cą rolę od­gry­wa sen­ty­ment, tęs­kno­ta, ocza­ro­wa­nie, pra­gnie­nie coraz więk­szej pełni
  • eros – w psy­cho­a­na­li­zie Fre­u­da popęd życia
  • Eros – w cza­sach PRL nazwa je­dy­nych do­stęp­nych pre­zer­wa­tyw, wów­czas sy­no­nim kon­do­ma, pre­zer­wa­ty­wy
  • Eros and Psy­che – po­e­mat epic­ki Ro­ber­ta Brid­ge­sa
  • Eros i Psy­che – dra­mat Je­rze­go Żu­ław­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głową Lesia za­wład­nął roz­zu­chwa­lo­ny eros, który po­czął pchać go ku Ce­le­sty­nie.

 (1.3) Gdzie bie­ga­li­ście po erosy, do kio­sku ruchu?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erotyczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) guma, gumka, kondom, prezerwatywa

Wiktionary


erot

motyw de­ko­ra­cyj­ny przed­sta­wia­ją­cy ma­łe­go, na­gie­go chłop­ca


SJP.pl


erotematyczny

w pe­da­go­gi­ce: po­le­ga­ją­cy na sta­wia­niu na­pro­wa­dza­ją­cych pytań; ero­te­tycz­ny


SJP.pl


erotetyczny

w pe­da­go­gi­ce: po­le­ga­ją­cy na sta­wia­niu na­pro­wa­dza­ją­cych pytań; ero­te­ma­tycz­ny


SJP.pl


erotografoman

osoba z cho­ro­bli­wą skłon­no­ścią do pi­sa­nia ut­wo­rów o te­ma­ty­ce ero­tycz­nej


SJP.pl


erotografomania

prze­sad­na skłon­ność do pi­sa­nia ut­wo­rów o te­ma­ty­ce ero­tycz­nej


SJP.pl


erotografomanka

ko­bie­ta z cho­ro­bli­wą skłon­no­ścią do pi­sa­nia ut­wo­rów o te­ma­ty­ce ero­tycz­nej


SJP.pl


erotoman

1. osoba prze­ja­wia­ją­ca wy­jąt­ko­wo duże za­in­te­re­so­wa­nia sferą seksu;
2. zło­śli­wie: męż­czyz­na zaj­mu­ją­cy się po­dry­wa­niem ko­biet


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. ktoś cier­pią­cy na ero­to­ma­nię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erotomania ż.

:: fż. erotomanka ż.

 przym. erotomański

 czas. oderotyzować

Wiktionary


erotomania

nad­mier­nie wy­so­ki popęd płcio­wy, u ko­biet okre­śla­ny mia­nem nim­fo­ma­nii, u męż­czyzn - sa­ty­ria­sis


SJP.pl

Ero­to­ma­nia – przy­pa­dłość, w któ­rej osoba chora po­sia­da uro­jo­ne prze­ko­na­nie, że inna osoba, zwy­kle o wyż­szym sta­tu­sie spo­łecz­nym, jest w niej za­ko­cha­na. Ero­to­ma­nia zwana jest także syn­dro­mem de Cle­ram­ba­ul­ta (fran­cu­ski psy­chia­tra Gaëtan Ga­tian de Clérambault opi­sał ją w 1921 roku w pracy "Les Psy­cho­ses Pas­sio­nel­les").

Wikipedia


erotomanka

ko­bie­ta lu­bią­ca seks i wszyst­ko co z nim zwią­za­ne bar­dziej niż prze­cięt­ny czło­wiek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ko­bie­ta cier­pią­ca na ero­to­ma­nię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erotomania ż.

:: fm. erotoman mos.

 przym. erotomański

Wiktionary


erotomański

do­ty­czą­cy ero­to­ma­nii, ero­to­ma­na


SJP.pl


erotomaństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­sad­ne za­in­te­re­so­wa­nie spra­wa­mi zwią­za­ny­mi z sek­sem i ero­ty­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eros mzw./mos./mrz.

Wiktionary


erotyczność

spra­wy i po­ję­cia zwią­za­ne z mi­ło­ścią, zmy­sło­wo­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ero­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ero­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eros mzw./mos./mrz., eros m., erotyzm m., erotyka ż., erotyk m., erotyzacja ż., erotyzowanie n.

 czas. erotyzować

 przym. erotyczny

 przysł. erotycznie

Wiktionary


erotyczny

do­ty­czą­cy seksu, mi­łos­ny, zmy­sło­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ero­ty­ki, seksu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona nie ma nic prze­ciw­ko cza­so­pis­mom ero­tycz­nym, do­pó­ki stoją na naj­wyż­szej półce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: erotyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erotyczność ż., erotyzm m., erotyka ż., erotyk m., Eros

 ims. rozerotyzowany

 czas. oderotyzować

 przym. rozerotyzowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miłosny, zmysłowy, seksualny

Wiktionary


erotyk

po­e­tyc­ki utwór li­rycz­ny o te­ma­ty­ce mi­łos­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) film ero­tycz­ny

Wiktionary

Ero­tyk (gr. "ero­ti­kós" ‘mi­łos­ny’) – po­e­tyc­ki utwór li­rycz­ny o te­ma­ty­ce mi­łos­nej, w ciągu wie­ków ule­ga­ją­cy zmia­nom. Ero­tyk ak­cen­tu­je mi­łość zmy­sło­wą, cha­rak­te­ry­zu­ją­cą się głę­bią uczuć i pasją.

Ero­ty­ki pi­sa­li m.in. tru­ba­du­rzy, François Vil­lon ("Wiel­ki te­sta­ment"), a w Pol­sce Jan Ko­cha­now­ski ("Do dziew­ki"), Mi­ko­łaj Sęp Sza­rzyń­ski (tzw.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Eros mzw./mos./mrz.

Wiktionary


erotyka

1. mi­łość zmy­sło­wa
2. te­ma­ty­ka mi­łos­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół tego, co ero­tycz­ne, zwią­za­ne z ero­tyz­mem, te­ma­ty­ką mi­łos­ną

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ero­ty­ka – an­ty­cy­pa­cja lub stan pod­nie­ce­nia sek­su­al­ne­go
  • ero­ty­ka – przed­sta­wie­nie mi­ło­ści zmy­sło­wej w sztu­ce

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈrɔtɨka, AS: erotyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eros m., erotyk m., erotyzm m., erotyczność ż.

 czas. oderotyzować

 przym. erotyczny

 przysł. erotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) erotyczność, erotyzm, zmysłowość

Wiktionary


erotyzm

1. te­ma­ty­ka mi­łos­na;
2. po­bud­li­wość płcio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mi­łość zmy­sło­wa, o zna­czą­cym po­dło­żu sek­su­al­nym

 (1.2) te­ma­ty­ka zwią­za­na z mi­ło­ścią, fa­scy­na­cją lub po­cią­giem zmy­sło­wym, sek­su­al­nym, świad­czą­ca o po­bud­li­wo­ści płcio­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wcale prze­cież nie za­le­cam roz­pa­sa­ne­go ero­tyz­mu, odrzu­ca mnie to, ale ten zbyt układ­ny język jest nie do znie­sie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrɔtɨsm̥, AS: erotysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eros, erotyka ż., erotyczność ż., erotyk m.

 przym. erotyczny, rozerotyzowany

 przysł. erotycznie

 ims. rozerotyzowany

 czas. rozerotyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1) zmysłowość

Wiktionary


erotyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ero­ty­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oderotyzować, erotyzować ndk.

 rzecz. erotyczność ż.

Wiktionary


erozja

pro­ces ni­szcze­nia po­wierzch­ni te­re­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. pro­ces ni­szcze­nia po­wierzch­ni te­re­nu (grun­tu, skał) przez różne czyn­ni­ki – wodę, wiatr, słoń­ce, gra­wi­ta­cję czy dzia­łal­ność or­ga­niz­mów ży­wych;

 (1.2) fiz. techn. pro­ces ni­szcze­nia ma­te­ria­łów

 (1.3) in­form. ope­ra­cja mor­fo­lo­gicz­na w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej po­wo­du­ją­ca zwę­ża­nie obra­zu;

 (1.4) med. de­kom­po­zy­cja tkan­ki

 (1.5) mi­kro­biol. med. pro­ces zmniej­sza­nia się puli ge­no­wej po­pu­la­cji;

 (1.6) so­cjol. społ. stop­nio­we ni­szcze­nie norm, war­to­ści

 (1.7) przen. roz­pad, nie­po­ko­ją­ca prze­mia­na

Wiktionary

Eroz­ja – pro­ces ni­szcze­nia po­wierzch­ni te­re­nu przez wodę, wiatr, słoń­ce, siłę gra­wi­ta­cji i dzia­łal­ność or­ga­niz­mów.

Ro­dza­je eroz­ji w za­leż­no­ści od dzia­ła­ją­ce­go czyn­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do czyn­ni­ków sprzy­ja­ją­cych eroz­ji na­le­żą zbyt in­ten­syw­ny wypas zwie­rząt i wy­ci­na­nie lasów.

 (1.2) Od dawna sta­ra­no się ogra­ni­czyć eroz­ję ło­żysk i hałas wyt­wa­rza­ny przez sil­ni­ki.

 (1.3) Kon­sek­wen­cją eroz­ji jest zmniej­sze­nie obiek­tu, zni­knię­cie wą­skich ga­łę­zi i ma­łych obiek­tów, lik­wi­da­cja szumu, roz­sze­rze­nie się „dziur” w nie­spój­nym ob­sza­rze – przyj­mu­ją one kształt ele­men­tu struk­tu­ral­ne­go.

 (1.4) Zmia­ny do­ty­ka­ją­ce chrząst­kę rzep­ki i prze­ciw­le­głych kłyk­ci uda cha­rak­te­ry­zu­ją się roz­włó­knie­niem, pow­sta­niem szcze­lin i eroz­ją do­pro­wa­dza­ją­cą w kon­sek­wen­cji do zmian zwy­rod­nie­nio­wych stawu rzep­ko­wo–udo­we­go.

 (1.7) Obec­nie mamy do czy­nie­nia z eroz­ją nie­miec­kiej sceny po­li­tycz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrɔzʲja, AS: erozʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erodowanie n.

 czas. erodować ndk., zerodować dk.

 przym. erozyjny

Wiktionary


erozyjność

cecha cze­goś, co jest zwią­za­ne z eroz­ją


SJP.pl


erozyjny

→ eroz­ja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy eroz­ji

Wiktionary

Patrz:

erozja

Powiązane:

 rzecz. erozja ż.

Wiktionary


erp

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Erp – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Erp – wieś w Ho­lan­dii
  • Erp – wieś w Niem­czech
  • ERP

Wikipedia


erpeg

po­tocz­nie: gra RPG lub cRPG


SJP.pl


erpegowiec

po­tocz­nie: osoba gra­ją­ca w gry fa­bu­lar­ne (RPG)


SJP.pl


erpegowy

→ erpeg


SJP.pl

Patrz:

erpeg

err.

skrót

 (1.1) = er­ra­ta

Wiktionary


errata

cor­ri­gen­da; spis po­pra­wek, spro­sto­wa­nie omy­łek w książ­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) druk. spis oraz spro­sto­wa­nie omy­łek za­u­wa­żo­nych w wy­dru­ko­wa­nej już książ­ce, do­łą­czo­ne do niej w po­sta­ci wkład­ki lub wklej­ki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) druk. błędy dru­kar­skie

Wiktionary

Er­ra­ta ( er­ra­ta, l.mn. od "er­ra­tum" „błąd”), rza­dziej: cor­ri­gen­da (łac. „wy­ma­ga­ją­ce po­pra­wy”) – wykaz błę­dów w tre­ści pu­bli­ka­cji po­li­gra­ficz­nej, które zo­sta­ły za­u­wa­żo­ne do­pie­ro po wy­dru­ko­wa­niu na­kła­du. Er­ra­ta może być luźną kart­ką wło­żo­ną mię­dzy karty pu­bli­ka­cji lub (rza­dziej) może zo­stać wy­dru­ko­wa­na na ostat­niej stro­nie ostat­niej skład­ki bądź na wy­klej­ce (patrz: opra­wa).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛrˈːata, AS: e•rata

Wiktionary


error

śro­do­wi­sko­wo: błąd w pracy sy­ste­mu lub pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Error – błąd w in­for­ma­ty­ce oraz w ję­zy­ku an­giel­skim
  • Error – ame­ry­kań­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Error – album ze­spo­łu Error
  • Error – album ze­spo­łu Al­ka­traz
  • Error – album ze­spo­łu The War­ning
  • Error – sin­gel Ma­de­li­ne Juno
  • Error – sin­gel Na­ta­lii Ny­kiel
  • Błąd (ba­se­ball)

Wikipedia


ersatz

[czy­taj: er-zac] na­miast­ka, su­ro­gat, sub­sty­tut; erzac


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­miast­ka ja­kiejś rze­czy lub po­drób­ka, coś za­stęp­cze­go, gor­szej ja­ko­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słowa jak sztucz­ny miód, / er­satz, cho­le­ra, nie życie, / miał być raj, miał być cud / i ćwiart­ka na po­pi­cie, / a to wszyst­ko nie tak, nie tak, nie to.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) surogat, namiastka, substytut, podróbka

Wiktionary


ersted

w fi­zy­ce: jed­nost­ka na­tę­że­nia pola ma­gne­tycz­ne­go w elek­tro­ma­gne­tycz­nym ukła­dzie jed­no­stek miar, opar­tym na ukła­dzie CGS (skrót: Oe)


SJP.pl

Er­sted (sym­bol: Oe) – jed­nost­ka na­tę­że­nia pola ma­gne­tycz­ne­go w ukła­dzie CGS.

Wikipedia


erud.

skrót od: eru­dy­cyj­ny


SJP.pl


erudycja

wszech­stron­na wie­dza, roz­le­głe wyksz­tał­ce­nie; wie­dza książ­ko­wa, oczy­ta­nie, uczo­ność, eru­dy­cyj­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­le­gły zasób książ­ko­wej wie­dzy; grun­tow­ne wyksz­tał­ce­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki swo­jej eru­dy­cji mógł­by brać udział w dy­sku­sjach prak­tycz­nie z do­wol­nym roz­mów­cą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛruˈdɨt͡sʲja, AS: erudycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erudyta m., erudyt m., erudytka ż., erudycyjność ż.

 przym. erudycyjny

 przysł. erudycyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oczytanie, erudycyjność, uczoność

Wiktionary


erudycyjność

wszech­stron­na wie­dza, roz­le­głe wyksz­tał­ce­nie; wie­dza książ­ko­wa, oczy­ta­nie, uczo­ność, eru­dy­cja


SJP.pl


erudycyjny

zwią­za­ny z eru­dy­cją, opar­ty na eru­dy­cji - roz­le­głej wie­dzy; eru­dy­tyw­ny, uczo­ny, wszech­stron­ny, en­cy­klo­pe­dycz­ny


SJP.pl


erudyta

osoba o wszech­stron­nej wie­dzy, roz­le­głym wyksz­tał­ce­niu, oczy­ta­niu; cho­dzą­ca en­cy­klo­pe­dia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek po­sia­da­ją­cy sze­ro­ką wie­dzę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛruˈdɨta, AS: erudyta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erudycja ż., erudycyjność ż.

:: fż. erudytka ż.

 przym. erudycyjny

 przysł. erudycyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chodząca encyklopedia, człowiek renesansu, encyklopedysta, omnibus, polihistor; żart. uczony w piśmie

Wiktionary


erudytka

ko­bie­ta o wszech­stron­nej wie­dzy, roz­le­głym wyksz­tał­ce­niu, oczy­ta­niu; cho­dzą­ca en­cy­klo­pe­dia


SJP.pl


erudytywny

zwią­za­ny z eru­dy­cją, opar­ty na eru­dy­cji - roz­le­głej wie­dzy; eru­dy­cyj­ny, uczo­ny, wszech­stron­ny, en­cy­klo­pe­dycz­ny


SJP.pl


erukowy

kwas eru­ko­wy - kwas tłu­szczo­wy wy­stę­pu­ją­cy w niek­tó­rych od­mia­nach rze­pa­ku, szkod­li­wy dla or­ga­niz­mu ludz­kie­go


SJP.pl


erupcja

wy­buch wul­ka­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. wy­buch wul­ka­nu;

 (1.2) astr. wy­buch gazu na Słoń­cu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­spo­dzie­wa­na erup­cja wul­ka­nu spo­wo­do­wa­ła śmierć wielu ludzi.

 (1.2) Ostat­nie ob­ser­wa­cje na­u­kow­ców mogą pomóc le­piej zro­zu­mieć erup­cje sło­necz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrupt͡sʲja, AS: erupcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. erupcyjny

 przysł. erupcyjnie

 rzecz. ruptura ż.

Wiktionary


erupcyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób wła­ści­wy erup­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od przy­najm­niej 3000 lat ob­szar kal­de­ry nie był ak­tyw­ny erup­cyj­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erupcja ż.

 przym. erupcyjny

Wiktionary


erupcyjny

zwią­za­ny z erup­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. zwią­za­ny z erup­cją, do­ty­czą­cy erup­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erupcja ż.

 przysł. erupcyjnie

Wiktionary


eruw

obrzęd w ju­da­iz­mie poz­wa­la­ją­cy na wy­ko­na­nie w cza­sie świę­ta pew­nych czyn­no­ści za­ka­za­nych przez prawo ży­dow­skie


SJP.pl

Eruw, ejruw (hebr. עירוב "zmie­sza­nie") – zwy­czaj wy­stę­pu­ją­cy w ju­da­iz­mie, ma­ją­cy na celu uchy­le­nie za­ka­zów obo­wią­zu­ją­cych żydów w sza­bat. Do­kład­ne prze­pi­sy do­ty­czą­ce eruwu za­war­te są w Tal­mu­dzie w trak­ta­cie "Eru­win". Wy­stę­pu­ją m.in. takie ro­dza­je "eruw" jak:

Wikipedia


erwin

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Erwin – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, pow­sta­łe z wy­ra­zów "heri" – „dru­ży­na wo­jen­na” oraz "wini" – „przy­ja­ciel”, oz­na­cza­ją­ce „ten, który chęt­nie wo­ju­je”. Po­ja­wia się rów­nież jako: Ermin, Her­min i Irmin.

Imię rzad­ko na­da­wa­ne. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 4374 męż­czyzn o imie­niu Erwin na­da­nym jako imię pier­wsze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Imię Erwin nosił pol­ski pił­karz po­cho­dzą­cy z Ka­to­wic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛrvʲĩn, AS: ervʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Erwinek m.

:: fż. Erwina ż.

Wiktionary


erwina

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Erwin

Wiktionary

Er­wi­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Erwin.

Er­wi­na imie­ni­ny ob­cho­dzi: 19 stycz­nia, 16 kwiet­nia, 24 kwiet­nia, 25 kwiet­nia, 26 kwiet­nia i 18 lipca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mała Er­wi­na była có­recz­ką do­zor­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erwin mos.

:: zdrobn. Erwinka ż.

Wiktionary


erwininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Er­wi­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


erwinostwo

Erwin z mał­żon­ką; Er­wi­no­wie


SJP.pl


erwinowie

Erwin z mał­żon­ką; Er­wi­no­stwo


SJP.pl


erwinowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Er­wi­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


eryczek

zdrob­nie­nie od: Eryk (imię mę­skie)


SJP.pl


eryda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. Eris.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrɨda, AS: eryda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eris ż.

Wiktionary


erydan

łac. Eri­da­nus; gwia­zdo­zbiór nieba po­łud­nio­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie rzeki o tej samej naz­wie; syn ty­ta­na Oke­a­no­sa i ty­ta­ni­dy Te­ty­dy; jedno z bóstw wod­nych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. gwia­zdo­zbiór rów­ni­ko­wy i nieba po­łud­nio­we­go; za­wie­ra jasną gwia­zdę – Acher­na­ra; w Pol­sce wi­docz­ny czę­ścio­wo zimą; gó­ru­je o pół­no­cy w li­sto­pa­dzie; jedna z naj­więk­szych kon­ste­la­cji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ery­dan (gr. Eri­da­nos, łac. Eri­da­nus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie rzeki o tej samej naz­wie
  • Ery­dan (Eri­da­nus) – gwia­zdo­zbiór rów­ni­ko­wy i nieba po­łud­nio­we­go
  • Eri­dan – hi­po­te­tycz­na rzeka eo­ceń­ska
  • 40 Eri­da­ni – po­trój­ny układ gwiezd­ny w gwia­zdo­zbio­rze Ery­da­nu
  • „Eri­da­no” – nazwa wło­skich okrę­tów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈrɨdãn, AS: erydãn

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) skr. Eri

Wiktionary


erygowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ery­go­wać.

Wiktionary

Ery­go­wa­nie ( erigo – wzno­szę) – po­ję­cie z prawa ka­no­nicz­ne­go Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go od­no­szą­ce się do za­ło­że­nia lub ufun­do­wa­nia ka­pli­cy, ko­ścio­ła, klasz­to­ru, pa­ra­fii lub die­cez­ji przez uro­czy­sty de­kret bi­sku­pa lub Sto­li­cy Apo­stol­skiej.

Ery­go­wa­nie to rów­nież po­wo­ła­nie do dzia­ła­nia uni­wer­sy­te­tów i wy­dzia­łów ko­ściel­nych, ka­pi­tuł, domów za­kon­nych, bractw re­li­gij­nych bądź sto­wa­rzy­szeń wier­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­cho­wa­ły się od­pi­sy do­ku­men­tów pot­wier­dza­ją­cych ery­go­wa­nie pa­ra­fii w Czar­nej w 1606 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨɡɔˈvãɲɛ, AS: erygovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. erygować

 rzecz. erekcja ż.

 przym. erekcyjny

Wiktionary


erygowany

przy­miot­nik

 (1.1) ufun­do­wa­ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. erygować

Wiktionary


erygować

daw­niej: ufun­do­wać lub fun­do­wać coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) hist. kośc. wzno­sić, fun­do­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1992 roku pa­pież Jan Paweł II ery­go­wał die­cez­ję gli­wic­ką, a ko­ściół pa­ra­fial­ny pod wez­wa­niem św. Apo­sto­łów Pio­tra i Pawła pod­niósł do god­no­ści ko­ścio­ła ka­te­dral­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈɡɔvat͡ɕ, AS: erygovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erygowanie n.

 przym. erygowany, erekcyjny

Wiktionary


eryk

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: Eryka

Wiktionary

Eryk – imię mę­skie po­cho­dze­nia skan­dy­naw­skie­go. Na­da­wa­ne wielu jar­lom i kró­lom szwedz­kim i duń­skim. Po­cho­dze­nie tego imie­nia po­da­je się ze staro-wy­so­ko-nie­miec­kie­go, gdzie era zna­czy: honor, cześć, oraz richi – bo­ga­ty. Ca­łość zaś oz­na­cza osobę za­sob­ną w honor lub wład­cę, który za­szczyt­nie kró­lu­je. Jego po­pu­lar­ność sięga cza­sów króla szwedz­kie­go Eryka zmar­łe­go w 1160. Inne spo­ty­ka­ne zna­cze­nie to „wiecz­ny wład­ca” od "ei(r)" co oz­na­cza w sta­ro­nor­dyj­skim „wiecz­ny” i "ríkr" – w sta­ro­nor­dyj­skim „wład­ca”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Idą w stro­nę bun­ga­lo­wu, przed któ­rym na we­ran­dzie buja się w ha­ma­ku Eryk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛrɨk, AS: eryk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Eryka ż.

Wiktionary


eryka

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od Eryk

Wiktionary

Eryka – żeń­ska forma imie­nia Eryk, po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go.

W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych, wy­ka­za­no 4455 ko­biet o imie­niu Eryka na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 1996 ko­biet no­szą­cych imię Eryka jako imię dru­gie. Dla po­rów­na­nia, naj­czę­ściej na­da­ne jako żeń­skie imię pier­wsze – Anna, nosi 1072616 osób.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈrɨka, AS: eryka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eryk m.

Wiktionary


erykostwo

Eryk z mał­żon­ką; Ery­ko­wie


SJP.pl


erykowie

Eryk z mał­żon­ką; Ery­ko­stwo


SJP.pl


erykowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eryka (Eryki) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


erynia

każda z trzech bogiń zem­sty, które prze­śla­do­wa­ły zdraj­ców, wia­ro­łom­ców i prze­stęp­ców; Eu­me­ni­da, eu­me­ni­da, Ery­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ery­nia – każda z bogiń zem­sty w mi­to­lo­gii grec­kiej
  • Ery­nia – ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny En­to­mopht­ho­ra­ce­ae
  • Ery­nia (889 Ery­nia) – pla­ne­to­i­da nr 889

Wikipedia


erysta

dy­sku­tant pro­wa­dzą­cy spory, sto­su­ją­cy za­sa­dy ery­sty­ki


SJP.pl


erystka

→ ery­sta


SJP.pl

Patrz:

erysta

erystyczny

taki, który od­no­si się do ery­sty­ki - sztu­ki pro­wa­dze­nia za­cię­tych spo­rów słow­nych, zwła­szcza z za­sto­so­wa­niem nie­lo­jal­nych i pod­stęp­nych środ­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ery­sty­ką, do­ty­czą­cy ery­sty­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kogo mógł­by pan wy­róż­nić jako tego, który po­tra­fi sto­so­wać tech­ni­ki ery­stycz­ne?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eris ż., erystyka ż.

Wiktionary


erystyka

sztu­ka pro­wa­dze­nia spo­rów, dy­sku­to­wa­nia, oba­la­nia ar­gu­men­tów prze­ciw­ni­ka i prze­ko­ny­wa­nia o słusz­no­ści włas­nych tez, zwła­szcza przy za­sto­so­wa­niu nie­lo­jal­nych, pod­chwyt­li­wych środ­ków ję­zy­ko­wych i po­za­ję­zy­ko­wych, roz­wi­nię­ta w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, głów­nie przez so­fi­stów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztu­ka pro­wa­dze­nia spo­rów;

Wiktionary

Ery­sty­ka – sztu­ka do­pro­wa­dza­nia spo­rów do ko­rzyst­ne­go roz­wią­za­nia bez wzglę­du na praw­dę ma­te­rial­ną. Słowo po­cho­dzi z kla­sycz­ne­go ję­zy­ka grec­kie­go – "eri­sti­kós", czyli kłót­li­wy, od "éris" oz­na­cza­ją­cy kłót­nię, spór, walkę oraz imię bo­gi­ni niez­go­dy, córki Nocy, to­wa­rzysz­ki Aresa na polu bitwy, bę­dą­cej uo­so­bie­niem waśni, niez­go­dy i kłót­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Etos re­to­ry­ki za­kła­da czy­ste in­ten­cje oraz nie­wy­zy­ski­wa­nie metod wąt­pli­wych etycz­nie, na­to­miast w ery­sty­ce cho­dzi o takie wy­ko­rzy­sty­wa­nie roz­ma­i­tych for­te­li w spo­rze, aby „po­ko­nać” (a nie prze­ko­nać) prze­ciw­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrɨstɨka, AS: erystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eris ż.

 przym. erystyczny

Wiktionary


erytema

za­czer­wie­nie­nie czę­ści skóry wy­wo­ła­ne przekr­wie­niem; ru­mień


SJP.pl


erytrea

pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w As­ma­rze; Ery­tre­ja, Pań­stwo Ery­trea


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo we wschod­niej Afry­ce ze sto­li­cą w As­ma­rze;

Wiktionary

Ery­trea, ofi­cjal­nie Pań­stwo Ery­trea ( ኤርትራ – Ertra, ሃግሬ ኤርትራ – Ha­ge­re Ertra; #PATRZ

– Iri­tri­ja, ‏دولة إرتريا‎ – Da­u­lat Iri­tri­ja) – pań­stwo w Afry­ce Wschod­niej, po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Czer­wo­nym. Gra­ni­czy z Etio­pią, Dżi­bu­ti i Su­da­nem. Sto­li­cą Ery­trei jest As­ma­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ery­trea jest kra­jem afry­kań­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈtrɛa, AS: erytrea

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erytrejka ż., Erytrejczyk mos., erytrejskość ż.

 przym. erytrejski, proerytrejski, antyerytrejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Erytreja, Państwo Erytrea

Wiktionary


erytreja

pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w As­ma­rze; Ery­trea, Pań­stwo Ery­trea


SJP.pl


erytrejczyk

oby­wa­tel Ery­trei


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ery­trei

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈtrɛjt͡ʃɨk, AS: erytrei ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erytrea ż.

:: fż. Erytrejka ż.

 przym. erytrejski

Wiktionary


erytrejka

oby­wa­tel­ka Ery­trei


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ery­trei

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈtrɛjka, AS: erytrei ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erytrea ż.

:: fm. Erytrejczyk mos.

 przym. erytrejski

Wiktionary


erytrejski

przy­miot­nik od: Ery­trea


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ery­treą, do­ty­czą­cy Ery­trei

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ery­trej­ska flaga jest czer­wo­na, zie­lo­na, żółta i nie­bie­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈtrɛjsʲci, AS: erytrei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erytrejka ż., Erytrejczyk mos., Erytrea ż., Erytreja ż., erytrejskość ż.

 przym. antyerytrejski, proerytrejski

Wiktionary


erytroafereza

Ery­tro­a­fe­re­za – tech­ni­ka po­bie­ra­nia skład­ni­ków krwi dawcy, któ­rej za­sad­ni­czy pro­dukt sta­no­wią krwin­ki czer­wo­ne uzy­ski­wa­ne współ­cze­śnie przy uży­ciu se­pa­ra­to­ra ko­mór­ko­we­go (me­to­dą au­to­ma­tycz­nej ery­tro­a­fe­re­zy).

Ty­po­wa ery­tro­a­fe­re­za poz­wa­la na uzy­ska­nie 1 lub 2 jed­no­stek kon­cen­tra­tu krwi­nek czer­wo­nych (KKCz) po­bra­nych od tego sa­me­go dawcy.

Wikipedia


erytroblast

ko­mór­ka ma­cie­rzy­sta ery­tro­cy­tu, wy­stę­pu­ją­ca w szpi­ku kost­nym


SJP.pl

Ery­tro­blast (gr. "eryth­ros" czer­wo­ny, "bla­stos" za­wią­zek) – ko­mór­ka ma­cie­rzy­sta ery­tro­cy­tu.

Ery­tro­bla­sty licz­nie wy­stę­pu­ją w na­rzą­dach krwiot­wór­czych, które u do­ro­słych ssa­ków sta­no­wi szpik kost­ny. Tam prze­cho­dzą pro­ces doj­rze­wa­nia, dzie­ląc się i gro­ma­dząc w cy­to­plaz­mie he­mo­glo­bi­nę, jed­no­cze­śnie tracą jądro oraz inne or­ga­nel­la ko­mór­ko­we.

Wikipedia


erytroblastoza

cho­ro­ba he­mo­li­tycz­na no­wo­rod­ków


SJP.pl


erytroblastyczny

zwią­za­ny z ery­tro­bla­sta­mi, ko­mór­ka­mi ma­cie­rzy­sty­mi krwi, np. bia­łacz­ka ery­tro­bla­stycz­na


SJP.pl


erytrocyt

czer­wo­ne ciał­ko krwi, krwin­ka czer­wo­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. skład­nik mor­fo­tycz­ny krwi;

Wiktionary

Ery­tro­cyt (gr. "eryth­ros" czer­wo­ny + "kytos" ko­mór­ka), krwin­ka czer­wo­na, czer­wo­ne ciał­ko krwi – mor­fo­tycz­ny skład­nik krwi, któ­re­go głów­nym za­da­niem jest prze­no­sze­nie tlenu z płuc do po­zo­sta­łych tka­nek or­ga­niz­mu.

Po raz pier­wszy ery­tro­cy­ty zo­sta­ły za­ob­ser­wo­wa­ne i pre­cy­zyj­nie opi­sa­ne jako okrą­głe spła­szczo­ne w środ­ku ko­mór­ki przez An­to­nie van Le­e­u­wen­ho­e­ka w XVII w.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈtrɔt͡sɨt, AS: erytrocyt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krwinka czerwona, czerwone ciałko krwi

Wiktionary


erytrocytoza

cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na zwięk­sze­niu licz­by sta­łych skład­ni­ków krwi zwła­szcza ery­tro­cy­tów, czer­wie­ni­ca praw­dzi­wa, cho­ro­ba Va­qe­za


SJP.pl


erytrodemia

ogól­ny stan za­pal­ny całej lub pra­wie całej po­wierzch­ni skóry


SJP.pl


erytrodermia

za­ję­cie ponad 90% po­wierzch­ni skóry przez cho­ro­bę, prze­ja­wia­ją­ce się jej za­czer­wie­nie­niem i złu­szcza­niem


SJP.pl

Ery­tro­der­mia ( eryth­ro­der­mia) – uo­gól­nio­ne za­ję­cie skóry przez cho­ro­bę, prze­ja­wia­ją­ce się za­czer­wie­nie­niem i złu­szcza­niem na ponad 90% po­wierzch­ni skóry. Le­cze­nie jest przy­czy­no­we.

Wikipedia


erytrodermiczny

→ ery­tro­der­mia


SJP.pl

Patrz:

erytrodermia

erytrofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed czer­wie­nie­niem się (ru­mień­cem)


SJP.pl

Ery­tro­fo­bia (łac. "eryth­rop­ho­bia" z gr. "ery­tros" 'czer­wo­ny' i "pho­bos" 'strach, lęk') – cho­ro­bli­wy lęk przed czer­wie­nie­niem się. Jest zwy­kle jed­nym z ob­ja­wów fobii spo­łecz­nej, choć może też wy­stę­po­wać sa­mo­dziel­nie ("eryth­rop­ho­bia se­pa­ra­ta"). Zwy­kle skut­ku­je wła­śnie ru­mie­nie­niem się, np.

Wikipedia


erytrofor

czer­wo­ny barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w chro­ma­to­fo­rach, ko­mór­kach barw­nych skóry


SJP.pl


erytrol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako sło­dzik; ery­try­tol, ery­tryt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. spoż. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ali­fa­tycz­ny al­ko­hol czte­ro­wo­do­rot­le­no­wy z grupy cu­kro­li sto­so­wa­ny jako sub­stan­cja sło­dzą­ca

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) erytrytol, E968

Wiktionary


erytromelalgia

za­bu­rze­nie na­czy­nio­wo-ru­cho­we: na­pa­do­we bóle koń­czyn dol­nych, ich za­czer­wie­nie­nie i obrzęk wsku­tek na­głe­go roz­sze­rze­nia tęt­ni­czek


SJP.pl


erytromycyna

an­ty­bio­tyk o spek­trum dzia­ła­nia po­dob­nym do pe­ni­cy­li­ny, sku­tecz­ny w za­ka­że­niach gron­kow­ca­mi i pa­cior­kow­ca­mi


SJP.pl

Ery­tro­my­cy­na ( eryth­ro­my­ci­num) – mie­sza­ni­na or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych, an­ty­bio­ty­ków z grupy ma­kro­li­dów wła­ści­wych, wyt­wa­rza­nych przez pro­mie­niow­ce "", któ­rej głów­nym skład­ni­kiem jest ery­tro­my­cy­na A, oraz ery­tro­my­cy­ny B i C (nie wię­cej niż 5% każ­dej). Ha­mu­ją syn­te­zę biał­ka po­przez wią­za­nie z pod­jed­nost­ką 50S ry­bo­so­mu.

Wikipedia


erytropoetyczny

→ ery­tro­po­e­za


SJP.pl

Patrz:

erytropoeza

erytropoetyna

gli­ko­pro­te­i­no­wa sub­stan­cja hor­mo­nal­na, wyt­wa­rza­na w ner­kach, po­bu­dza­ją­ca dzie­le­nie się i doj­rze­wa­nie ko­mó­rek szpi­ku w kie­run­ku ery­tro­bla­stów, z któ­rych pow­sta­ją ery­tro­cy­ty


SJP.pl

Ery­tro­po­e­ty­na (skrót EPO, ATC: B 03 XA 01) – gli­ko­pro­te­i­no­wy hor­mon pep­ty­do­wy, któ­re­go głów­ną funk­cją jest sty­mu­la­cja róż­nych eta­pów ery­tro­po­e­zy. Zwięk­sza licz­bę ery­tro­cy­tów, stę­że­nie he­mo­glo­bi­ny i licz­bę re­ti­ku­lo­cy­tów. Nie ma wpły­wu na pow­sta­wa­nie krwi­nek bia­łych, nie dzia­ła cy­to­tok­sycz­nie na szpik kost­ny. Ery­tro­po­e­ty­na jest wy­da­la­na z mo­czem.

Wikipedia


erytropoeza

pro­ces pow­sta­wa­nia w szpi­ku krwi­nek czer­wo­nych, czyli ery­tro­cy­tów


SJP.pl

Ery­tro­po­e­za – pro­ces nam­na­ża­nia i róż­ni­co­wa­nia ery­tro­cy­tów w szpi­ku kost­nym oraz róż­nych in­nych na­rzą­dach (np. śle­dzio­nie), re­gu­lo­wa­ny w głów­nej mie­rze przez ery­tro­po­e­ty­nę. Do jego pra­wi­dło­we­go prze­bie­gu wy­ma­ga­na jest obec­ność wielu związ­ków che­micz­nych (m.in. wi­ta­mi­ny B12 i kwasu fo­lio­we­go).

Wikipedia


erytrotoksyna

jad wyt­wa­rza­ny przez bak­te­rie cho­ro­bot­wór­cze, ni­szczą­cy krwin­ki czer­wo­ne


SJP.pl


erytroza

cu­kier pro­sty z grupy aldoz, skład­nik sa­mo­o­pa­la­czy


SJP.pl

Ery­tro­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, cu­kier pro­sty z grupy aldoz o czte­rech ato­mach węgla (al­do­te­tro­za). Wy­stę­pu­je w dwóch ste­re­o­i­zo­me­rycz­nych for­mach i. Formą wy­stę­pu­ją­cą w na­tu­rze jest -ery­tro­za. Epi­me­rem ery­tro­zy jest tre­o­za.

Wikipedia


erytrozyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, barw­nik spo­żyw­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. wi­śnio­wo­czer­wo­ny smo­ło­wy barw­nik do­da­wa­ny do niek­tó­rych typów żyw­no­ści (np. do owo­ców kon­ser­wo­wych, osło­nek kieł­bas oraz do her­bat­ni­ków), leków, ta­ble­tek, past do zębów, za­ka­za­ny w niek­tó­rych kra­jach;

Wiktionary

Ery­tro­zy­na, sól so­do­wa te­tra­jo­do­flu­o­re­sce­i­ny, E127 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wi­śnio­wo­czer­wo­ny smo­ło­wy barw­nik spo­żyw­czy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨtrɔˈzɨ̃na, AS: erytrozỹna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sól sodowa tetrajodofluoresceiny

Wiktionary


erytryn

ró­żo­wo­czer­wo­ny mi­ne­rał, uwod­nio­ny ar­se­nian ko­bal­tu; kwiat ko­bal­to­wy


SJP.pl

Ery­tryn (kwiat ko­bal­to­wy) – mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­se­nia­nów. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów bar­dzo rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "eryth­ros" = czer­wo­ny, na­wią­zu­jąc do barwy mi­ne­ra­łu.

Wikipedia


erytryna

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; ko­ra­lo­drzew


SJP.pl


erytryt

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako sło­dzik; ery­try­tol, ery­trol


SJP.pl


erytrytol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako sło­dzik; ery­trol, ery­tryt


SJP.pl

Ery­try­tol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ali­fa­tycz­ny al­ko­hol czte­ro­wo­do­rot­le­no­wy z grupy cu­kro­li. Jest do­dat­kiem do żyw­no­ści, sto­so­wa­nym jako sub­stan­cja sło­dzą­ca (E968).

Ery­try­tol jest związ­kiem typu mezo i nie wy­ka­zu­je ak­tyw­no­ści op­tycz­nej (w prze­ci­wień­stwie do swo­je­go dia­ste­re­o­i­zo­me­ru, wy­stę­pu­ją­ce­go w for­mie prawo- i le­wo­skręt­nej).

Wikipedia


erywanka

miesz­kan­ka Ery­wa­nia; Ere­wan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ery­wa­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈvãnka, AS: eryvãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erywań mrz.

:: fm. erywańczyk mos.

 przym. erywański

Wiktionary


erywań

sto­li­ca Ar­me­nii; po­tocz­nie też: Ere­wań lub Ere­wan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ar­me­nii;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Ere­wań”. Zo­bacz też: Radio Ere­wań.

Ery­wań ( Երևան, "Je­re­wan", wym. w IPA: //; ros. Ереван), błęd­ne spol­szcze­nie Ere­wań – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Ar­me­nii, pro­win­cja spe­cjal­na, jeden z głów­nych oś­rod­ków prze­my­sło­wych, na­u­ko­wych i kul­tu­ral­nych Za­ka­u­ka­zia. Jedno z naj­star­szych miast re­gio­nu, o ponad 2800-let­niej hi­sto­rii, za­ło­żo­ne jako Ere­bu­ni w 782 p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ery­wań jest sto­li­cą i naj­więk­szym mia­stem Ar­me­nii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈrɨvãɲ, AS: eryvãń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erywańczyk mos., erywanka ż.

 przym. erywański

Wiktionary


erywańczyk

miesz­ka­niec Ery­wa­nia; Ere­wań­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ery­wa­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈvãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: eryvãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erywań mrz.

:: fż. erywanka ż.

 przym. erywański

Wiktionary


erywański

przy­miot­nik od: Ery­wań; ere­wań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Ery­wań

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛrɨˈvãj̃sʲci, AS: eryvãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erywań mrz., erywańczyk m., erywanka ż.

Wiktionary


erzac

[czy­taj: er-zac] na­miast­ka, su­ro­gat, sub­sty­tut; er­satz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­miast­ka, pro­dukt za­stęp­czy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛrzat͡s, AS: erzac

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ersatz, surogat, podróbka, namiastka

Wiktionary


erzherzog

[czy­taj: erc-HERcog] tytuł niek­tó­rych pa­nu­ją­cych ksią­żąt nie­miec­kich z ary­sto­kra­tycz­nych rodów w la­tach 1356 do 1918; ar­cyk­sią­żę


SJP.pl


erzjański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Erz­ja­na­mi, do­ty­czą­cy Erz­jan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język (dia­lekt) erz­jań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Erzjanin mos., erzja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) erzja

Wiktionary


erzurum

[czy­taj: Er-zurum]
1. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Tur­cji, po­ło­żo­na w re­gio­nie Wschod­nia Ana­to­lia;
2. mia­sto we wschod­niej Tur­cji, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny i sto­li­ca pro­win­cji Erzu­rum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­niej Tur­cji;

Wiktionary

Erzu­rum (orm. Կարին – "Karin", gr. Θεοδοσιούπολις – "The­o­do­sio­u­po­lis") – mia­sto we wschod­niej Tur­cji, na Wy­ży­nie Ar­meń­skiej, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny i sto­li­ca pro­win­cji Erzu­rum. We­dług ostat­nie­go spisu lud­no­ści mia­sto jest za­miesz­ki­wa­ne przez około 361 ty­się­cy miesz­kań­ców. W 2021 w aglo­me­ra­cji miesz­ka 756 tys. osób. Mia­sto leży na pła­sko­wy­żu, na wy­so­ko­ści około 1950 m n.p.m. u pod­nó­ży Gór Pon­tyj­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Erzu­rum jest mia­stem w Ana­to­lii wschod­niej w Tur­cji.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Karin

Wiktionary


es

1. dźwięk e ob­ni­żo­ny o pół tonu
2. nazwa li­te­ry S


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. SMS, wia­do­mość, mes

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) nazwa li­te­ry s / S

 (2.2) muz. dźwięk e ob­ni­żo­ny o pół­ton;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • .es – do­me­na in­ter­ne­to­wa Hisz­pa­nii.
  • ES – kod ISO 3166-1 Hisz­pa­nii
  • ES – oz­na­cze­nie ta­blic re­je­stra­cyj­nych Skier­nie­wic.
  • ECMAScript (ES) – stwo­rzo­na przez Ecma In­ter­na­tio­nal spe­cy­fi­ka­cja ję­zy­ka pro­gra­mo­wa­nia. W upro­szcze­niu to opis ję­zy­ka JavaScript.
  • Es – sym­bol che­micz­ny pier­wiast­ka Ein­ste­in.
  • Es – nie­wiel­ki wagon do prze­wo­zu węgla.
  • Es – nazwa dźwię­ku mu­zycz­ne­go.
  • es – część fa­go­tu (rurka, do któ­rej wcze­pia­ny jest stro­ik).
  • éS Fo­ot­we­ar – firma pro­du­ku­ją­ca obu­wie ska­te­bo­ar­do­we

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyślę ci mój adres mej­lo­wy esem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛs, AS: es

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esówka m., esowanie n., esownik m.

 czas. esować ndk.

 przym. esowy, esowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) symbol. E♭

Wiktionary


es-dur

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku es


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku es (w za­pi­sie nu­to­wym z trze­ma be­mo­la­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji Es-dur (1.1)

Wiktionary

Es-dur – gama du­ro­wa, któ­rej to­ni­ką jest es. Skła­da się z dźwię­ków: es, f, g, as, b, c, d.

Po­krew­ną jej mo­lo­wą to­na­cją pa­ra­lel­ną jest c-moll, jed­no­i­mien­ną mo­lo­wą – es-moll.

Es-dur to także akord, zbu­do­wa­ny z pier­wsze­go (es), trze­cie­go (g) i pią­te­go (b) stop­nia gamy Es-dur.

Wikipedia


es-moll

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku es


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja mo­lo­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku es (w za­pi­sie nu­to­wym z sze­ścio­ma be­mo­la­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord mo­lo­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji es-moll (1.1)

Wiktionary

es-moll – gama opar­ta na skali mo­lo­wej, któ­rej to­ni­ką jest es. Gama ta w od­mia­nie na­tu­ral­nej (eol­skiej) za­wie­ra dźwię­ki: es, f, ges, as, b, ces, des. W za­pi­sie to­na­cji es-moll wy­stę­pu­je sześć be­mo­li.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛs‿mɔl, AS: es‿mol

Wiktionary


esaltato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: z eg­zal­ta­cją, z pod­nie­ce­niem


SJP.pl


esauł

sto­pień ofi­cer­ski u Ko­za­ków za­po­ro­skich; asa­wuł(a), asauł(a)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. sto­pień ka­wa­le­ryj­ski w woj­skach ko­zac­kich car­skiej Rosji;

 (1.2) hist. wojsk. ofi­cer no­szą­cy sto­pień esa­u­ła (1.1)

 (1.3) hist. wojsk. za­stęp­ca lub przy­bocz­ny ata­ma­na ko­szo­we­go u Ko­za­ków za­po­ro­skich

Wiktionary

Esauł, asauł (z tur. "ja­sa­uł") – sto­pień ofi­cer­ski w woj­skach ko­zac­kich car­skiej Rosji.

Od 1576 r. w woj­skach ko­zac­kich z okre­su car­skie­go była to ranga (sto­pień) i za­ra­zem sta­no­wi­sko (esauł ge­ne­ral­ny, mar­szo­wy, sta­nicz­ny, so­ten­ny, puł­ko­wy, ar­ty­le­ryj­ski itp.). W la­tach 1798-1800 zrów­na­no go w ka­wa­le­rii z rangą rot­mi­strza.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po­rząd­ku mię­dzy ku­rze­nia­mi pil­no­wa­li esa­u­ło­wie zbroj­ni w tęgie kije dę­bo­we dla ha­mo­wa­nia obra­du­ją­cych i w pi­sto­le­ty dla obro­ny włas­ne­go życia, które czę­sto by­wa­ło w nie­bez­pie­czeń­stwie.

 (1.2) Esauł oka­zał się do­myśl­ny. Roz­wią­zał za­gad­kę mego snu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) asauł, asauła, asawuła

Wiktionary


esbc

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­skie­go

 (1.1) = ekon. Eu­ro­pej­ski Sy­stem Ban­ków Cen­tral­nych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do ESBC na­le­żą wszyst­kie banki cen­tral­ne kra­jów UE.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈt͡sɛ, AS: •‿ez‿be‿ce

Wiktionary

Powiązane:

 skr. EBC

Wiktionary


esbecja

po­tocz­nie o Służ­bie Bez­pie­czeń­stwa, apa­ra­cie po­wo­ła­nym do ochro­ny bez­pie­czeń­stwa i po­rząd­ku pu­blicz­ne­go w PRL


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­gard. Służ­ba Bez­pie­czeń­stwa, po­li­cja po­li­tycz­na w PRL od 1956 roku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­li­cja (…) zaz­dro­ści­ła es­be­cji luk­su­sów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esbek m., esbeczka ż.

 przym. esbecki

 skr. SB

Wiktionary


esbecki

zwią­za­ny z SB (Służ­bą Bez­pie­czeń­stwa), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pra­cow­ni­ków SB; es­bow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z SB (Służ­bą Bez­pie­czeń­stwa), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pra­cow­ni­ków SB

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Minął go jakiś męż­czyz­na o ty­po­wo es­bec­kim wy­glą­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esbecja ż., esbek m., esbeczka ż.

 skr. SB

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) esbowski

Wiktionary


esbeczka

po­tocz­nie: funk­cjo­na­riusz­ka Służ­by Bez­pie­czeń­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­gard. funk­cjo­na­riusz­ka Służ­by Bez­pie­czeń­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do celi wesz­ła śred­nie­go wzro­stu es­becz­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esbecja ż.

:: fm. esbek m.

 przym. esbecki

 skr. SB

Wiktionary


esbek

po­tocz­nie o funk­cjo­na­riu­szu Służ­by Bez­pie­czeń­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. po­gard. funk­cjo­na­riusz Służ­by Bez­pie­czeń­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­dział, że nie ma in­ne­go wyj­ścia, jak prze­ka­zać zdję­cie temu es­be­ko­wi Jan­ko­wia­ko­wi, ale po­sta­no­wił za­cho­wać sobie od­bit­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esbecja ż.

:: fż. esbeczka ż.

 przym. esbecki

 skr. SB

Wiktionary


esbol

po­gard­li­wie o funk­cjo­na­riu­szu Służ­by Bez­pie­czeń­stwa


SJP.pl


esbowiec

czło­nek SB (Służ­by Bez­pie­czeń­stwa); esbek (po­tocz­nie), esbol (po­gard­li­wie)


SJP.pl


esbowski

zwią­za­ny z SB (Służ­bą Bez­pie­czeń­stwa), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pra­cow­ni­ków SB; es­bec­ki


SJP.pl


esc

skrót od: Esca­pe (czy­ta­ny jako cały od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Esca­pe (kla­wisz) – kla­wisz kom­pu­te­ro­wy
  • Em­brio­nal­ne ko­mór­ki ma­cie­rzy­ste (, )
  • Kon­kurs Pio­sen­ki Eu­ro­wiz­ji (ang. , )
  • Su­per­pu­char Eu­ro­py UEFA (ang. , )
  • ESP (mo­to­ry­za­cja) (ang. , )
  • Eu­ro­pej­skie To­wa­rzy­stwo Kar­dio­lo­gicz­ne (ang. , )
  • Esca­pe – pro­gram te­le­wi­zyj­ny o grach kom­pu­te­ro­wych

Wikipedia


escape

[czy­taj: eskejp] kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ro­wej, umie­szczo­ny w lewym gór­nym rogu; Esca­pe


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • esca­pe – kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­rów zgod­nych z PC
  • Esca­pe – album Ram-Zet
  • Esca­pe – album En­ri­que Igle­sia­sa
  • Esca­pe – album Mar­ku­sa Schul­za
  • Esca­pe – film w re­ży­se­rii Mer­vy­na LeRoya z 1940 roku
  • Esca­pe – pol­ski pro­gram te­le­wi­zyj­ny o te­ma­ty­ce kom­pu­te­ro­wej
  • eSCAPE – sło­wac­kie cza­so­pis­mo kom­pu­te­ro­we
  • Ford Esca­pe – SUV pro­du­ko­wa­ny przez Ford Motor Com­pa­ny
  • uciecz­ka
  • znak mo­dy­fi­ka­cji (ang. esca­pe cha­rac­ter)

Wikipedia


eschatokół

za­koń­cze­nie w śred­nio­wiecz­nych do­ku­men­tach per­ga­mi­no­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­koń­cze­nie do­ku­men­tu śred­nio­wiecz­ne­go za­wie­ra­ją­ce pod­pi­sy, datę i miej­sce wy­sta­wie­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛsxaˈtɔkuw, AS: esχatokuu̯

Wiktionary


eschatolog

ba­dacz losów po­śmiert­nych czło­wie­ka oraz celu i przez­na­cze­niu świa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie es­cha­to­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eschaton mrz., eschatologia ż.

 przym. eschatologiczny

Wiktionary


eschatologia

po­glą­dy i wy­o­bra­że­nia o losie czło­wie­ka po jego śmier­ci i po końcu świa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. filoz. dział te­o­lo­gii i fi­lo­zo­fii do­ty­czą­cy spraw osta­tecz­nych: śmier­ci, końca świa­ta, życia po­za­gro­bo­we­go, ro­dza­jów sądu po­śmiert­ne­go, świa­ta zmar­łych itp.

Wiktionary

Es­cha­to­lo­gia (gr. έσχατος [éschatos] = "osta­tecz­ny", λόγος [lógos] = "słowo", "nauka") – dok­try­na do­ty­czą­ca osta­tecz­ne­go przez­na­cze­nia świa­ta, ludz­ko­ści i czło­wie­ka w spo­sób szcze­gól­ny zwią­za­na z ju­da­iz­mem, chrze­ści­jań­stwem i is­la­mem, oraz po­sta­wy z za­kre­su wiary re­li­gij­nej w spra­wy zwią­za­ne ze śmier­cią, koń­cem świa­ta, a w dok­try­nach chrze­ści­jań­skich z pa­ruz­ją i Sądem Osta­tecz­nym, nie­śmier­tel­no­ścią duszy, pro­ble­ma­ty­ką te­o­dy­cei, erą me­sjań­ską, zmart­wychw­sta­niem umar­łych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛsxatɔˈlɔɟja, AS: esχatoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eschaton m., eschatolog m.

 przym. eschatologiczny

Wiktionary


eschatologiczny

przy­miot­nik od: es­cha­to­lo­gia (te­o­ria fi­lo­zo­ficz­na i re­li­gij­na trak­tu­ją­ca o życiu po­śmiert­nym i celu osta­tecz­nym świa­ta)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. rel. zwią­za­ny z es­cha­to­lo­gią, do­ty­czą­cy es­cha­to­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mod­lit­wa „Ojcze nasz” to es­cha­to­lo­gicz­ne wo­ła­nie chrze­ści­jan o na­dej­ście końca świa­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eschaton mrz., eschatologia ż., eschatolog mos., eschatolożka ż.

 przysł. eschatologicznie

Wiktionary


eschatolożka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie es­cha­to­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eschatologiczny

 rzecz. eschaton mrz.

Wiktionary


eschaton

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ko­niec wszyst­kie­go, osta­tecz­ny kres i przez­na­cze­nie świa­ta;

Wiktionary

Es­cha­ton – ko­niec wszyst­kie­go, osta­tecz­ne przez­na­cze­nie świa­ta, przed­miot badań es­cha­to­lo­gii. W te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej es­cha­to­nem jest ko­niec obec­nych cza­sów, czego kul­mi­na­cją ma być po­wrót Chry­stu­sa i za­pa­no­wa­nie no­we­go ładu, wraz z nowym nie­bem i zie­mią.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. eschatologia ż., eschatolog m., eschatolożka ż.

 przym. eschatyczny, eschatologiczny

Wiktionary


eschenbach

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Es­chen­bach – gmina w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia, w po­wie­cie Göppingen
  • Es­chen­bach in der Oberp­falz – mia­sto w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Ne­u­stadt an der Wald­na­ab
  • Es­chen­bach in der Oberp­falz – wspól­no­ta ad­mi­ni­stra­cyj­na w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Ne­u­stadt an der Wald­na­ab
  • Wol­frams-Es­chen­bach – mia­sto w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Ans­bach
  • Wol­frams-Es­chen­bach – wspól­no­ta ad­mi­ni­stra­cyj­na w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w po­wie­cie Ans­bach
  • Es­chen­bach – gmina w kan­to­nie Lu­cer­na, w okrę­gu Hoch­dorf
  • Es­chen­bach – gmina w kan­to­nie St. Gal­len, w okrę­gu See-Ga­ster
  • An­drew von Es­chen­bach – ame­ry­kań­ski le­karz
  • Chri­stoph Es­chen­bach – ame­ry­kań­ski pia­ni­sta i dy­ry­gent
  • Marie von Ebner-Es­chen­bach – pi­sar­ka au­striac­ka
  • Wol­fram von Es­chen­bach – śred­nio­wiecz­ny nie­miec­ki poeta
  • Es­chen­bach – ród

Wikipedia


eschyl

prze­sta­rza­le: Ajs­chy­los


SJP.pl


escitalopram

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek sto­so­wa­ny do te­ra­pii de­pre­sji, za­bu­rzeń lę­ko­wych i in­nych ner­wic; silny, wy­biór­czy in­hi­bi­tor wy­chwy­tu zwrot­ne­go se­ro­to­ni­ny; S-enan­cjo­mer ci­ta­lo­pra­mu

Wiktionary

Nie mylić z: ci­ta­lo­pram.

Esci­ta­lo­pram – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, "S"-enan­cjo­mer ci­ta­lo­pra­mu, który jest do­tych­czas naj­bar­dziej se­lek­tyw­nym in­hi­bi­to­rem wy­chwy­tu zwrot­ne­go se­ro­to­ni­ny, kla­sy­fi­ko­wa­ny jako al­lo­ste­rycz­ny in­hi­bi­tor zwrot­ne­go wy­chwy­tu se­ro­to­ni­ny (ASRI).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) nazwa systematyczna: (S)-1-[3-(dimetyloamino)propylo]-1-(4-fluorofenylo)-1,3-dihydroizobenzofurano-5-karbonitryl, wzór sumaryczny: C20H21FN2O

Wiktionary


escobar

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ale­xan­der Esco­bar – sal­wa­dor­ski pił­karz
  • Andrés Esco­bar – ko­lum­bij­ski pił­karz
  • An­to­nio Esco­bar y Men­do­za – hisz­pań­ski etyk
  • Enzo Esco­bar − chi­lij­ski pił­karz
  • Eu­se­bio Esco­bar − ko­lum­bij­ski pił­karz
  • Fabio Esco­bar – pa­rag­waj­ski pił­karz
  • Félix Esco­bar – ar­gen­tyń­ski lek­ko­at­le­ta
  • Hil Ye­se­nia Hernández Esco­bar − chi­lij­ska mo­del­ka
  • José Luis Esco­bar Alas − sal­wa­dor­ski bi­skup
  • José Esco­bar – ek­wa­dor­ski lek­ko­at­le­ta
  • Juan Andrés Na­ran­jo Esco­bar – hisz­pań­ski po­li­tyk
  • Ma­no­lo Esco­bar – hisz­pań­ski pio­sen­karz

Wikipedia


escorial

mia­sto w Hisz­pa­nii


SJP.pl

Esco­rial, Esku­rial (hiszp. "Real Mo­na­ste­rio de San Lo­ren­zo de El Esco­rial") – mo­nu­men­tal­ny ar­chi­tek­to­nicz­ny ze­spół pa­ła­co­wo-klasz­tor­no-bi­blio­tecz­ny w San Lo­ren­zo de El Esco­rial, 45 ki­lo­me­trów na pół­noc­ny za­chód od Ma­dry­tu. Kom­pleks zbu­do­wa­no z sza­re­go gra­ni­tu, w pow­ścią­gli­wym i su­ro­wym stylu póź­ne­go re­ne­san­su.

Wikipedia


escort

[czy­taj: eskort] model sa­mo­cho­du marki Ford


SJP.pl


escudo

[czy­taj: esku­do] esku­do;
1. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka (1 escu­do = cen­ta­vos);
2. do 2002 r. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Por­tu­ga­lii (1 escu­do = 100 cen­ta­vos), za­stą­pio­na przez euro;
3. złota mo­ne­ta hisz­pań­ska bita w XVI-XIX wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) monet. wa­lu­ta państw por­tu­gal­sko­ję­zycz­nych;

Wiktionary

Escu­do (port. i hiszp. "tar­cza"), esku­do – nazwa daw­nej bądź (w za­leż­no­ści od pań­stwa) współ­czes­nej jed­nost­ki mo­ne­tar­nej kra­jów por­tu­gal­sko­ję­zycz­nych, a także Chile (lata 1960–75, za­stą­pio­na przez peso), Hisz­pa­nii (złote escu­do od 1566 do 1833 i srebr­ne escu­do w la­tach 1864–69, za­stą­pio­ne przez pe­se­tę) oraz Zjed­no­czo­nych Pro­win­cji Ame­ry­ki Środ­ko­wej. Esku­do zaz­wy­czaj dzie­li się na 100 "cen­ta­vos", a jego sym­bol to naj­czę­ściej cifrão (for­mu­la_1). Prze­de wszyst­kim wy­róż­nia się:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈskudɔ, AS: eskudo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. escudowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. PTE

Wiktionary


escyna

mie­sza­ni­na sa­po­nin z na­sion kasz­ta­now­ca zwy­czaj­ne­go


SJP.pl

Escy­na – mie­sza­ni­na sa­po­nin z na­sion kasz­ta­now­ca zwy­czaj­ne­go ("Ae­scu­lus hip­po­ca­sta­num" L.). Lek dzia­ła­ją­cy prze­ciw­za­pal­nie, ła­go­dzi ból, zmniej­sza obrzę­ki. Po­pra­wia prze­pływ krwi, zmniej­sza kru­chość, przy­wra­ca ela­stycz­ność oraz wła­ści­we na­pię­cie na­czyń krwio­no­śnych. Zwięk­sza dot­le­nie­nie tka­nek, przy­spie­sza roz­pu­szcza­nie za­krze­pów krwi w pod­skór­nych war­stwach tka­nek.

Wikipedia


esdecja

po­tocz­nie: So­cjal­de­mo­kra­cja Kró­le­stwa Pol­skie­go i Litwy, dzia­ła­ją­ca na prze­ło­mie XIX i XX wieku pol­ska mark­si­stow­ska par­tia po­li­tycz­na


SJP.pl


esdecki

na­le­żą­cy, od­no­szą­cy się do es­de­ków, do So­cjal-De­mo­kra­cji


SJP.pl


esdeczka

po­tocz­nie: so­cjal­de­mo­krat­ka


SJP.pl


esdek

po­tocz­nie: so­cjal­de­mo­kra­ta


SJP.pl


eseista

autor ese­jów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) li­te­rat, autor ese­jów, szki­ców li­te­rac­kich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛsɛˈjista, AS: esei ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esej mrz., eseistyka ż., eseistyczność ż.

:: fż. eseistka ż.

 przym. eseistyczny

Wiktionary


eseistka

au­tor­ka ese­jów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. li­te­rat­ka, au­tor­ka ese­jów, szki­ców li­te­rac­kich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esej mrz.

:: fm. eseista mos.

Wiktionary


eseistyczność

→ ese­i­stycz­ny


SJP.pl

Patrz:

eseistyczny

eseistyczny

od­no­szą­cy się do ese­i­sty­ki; na­pi­sa­ny na wzór eseju, ma­ją­cy formę eseju


SJP.pl


eseistyka

pu­bli­cy­sty­ka li­te­rac­ka, dział li­te­ra­tu­ry obej­mu­ją­cy eseje


SJP.pl


eseizacja

na­da­wa­nie ut­wo­ro­wi cech eseju, swo­bod­ne­go i su­biek­tyw­ne­go szki­cu li­te­rac­kie­go lub fi­lo­zo­ficz­ne­go


SJP.pl

Ese­i­za­cja – zja­wi­sko to po­le­ga na tym, że nar­ra­tor po­wie­ści w pew­nym mo­men­cie prze­sta­je re­kon­stru­o­wać fa­bu­łę oraz myśli bo­ha­te­rów i za­czy­na ana­li­zo­wać wy­bra­ny pro­blem np. czasu, śmier­ci, czy życia, a nar­ra­cja przy­bie­ra formę eseju.

Przy­kła­dem ese­i­za­cji może być słyn­ne dzie­ło au­striac­kie­go pi­sa­rza Ro­ber­ta Mu­si­la (1880-1942) "Czło­wiek bez wła­ści­wo­ści" (1930-34).

Wikipedia


eseizować

na­da­wać tek­stom stylu eseju


SJP.pl


esej

szkic fi­lo­zo­ficz­ny, na­u­ko­wy, kry­tycz­ny, mo­ra­li­stycz­ny lub pu­bli­cy­stycz­ny, w któ­rym autor w spo­sób swo­bod­ny i kunsz­tow­ny roz­wi­ja in­ter­pre­ta­cję ja­kie­goś zja­wi­ska lub roz­trzą­sa pro­blem, nie ma­sku­jąc su­biek­tyw­no­ści przy­ję­te­go punk­tu wi­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. forma li­te­rac­ka lub li­te­rac­ko-na­u­ko­wa, pre­zen­tu­ją­ca punkt wi­dze­nia au­to­ra;

Wiktionary

Esej ( essay, z essai „próba”) – forma li­te­rac­ka lub li­te­rac­ko-na­u­ko­wa, pre­zen­tu­ją­ca punkt wi­dze­nia au­to­ra. Esej może po­ru­szać te­ma­ty­kę fi­lo­zo­ficz­ną, spo­łecz­ną lub ar­ty­stycz­ną, być formą kry­ty­ki li­te­rac­kiej, ma­ni­fe­stu po­li­tycz­ne­go, fi­lo­zo­ficz­ne­go lub też do­ty­czyć in­nych re­flek­sji au­to­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­pi­sał wła­śnie esej fi­lo­zo­ficz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛsɛj, AS: esei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eseista mos., eseistka ż., eseistyka ż., eseistyczność ż.

 przym. eseistyczny

 przysł. eseistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkic, szkic literacki

Wiktionary


esejowy

→ esej


SJP.pl

Patrz:

esej

esek

po­tocz­nie:
1. ubra­nie o roz­mia­rze S;
2. SMS; es, esek, ese­mes;
3. droga ek­spre­so­wa;
4. śro­do­wi­sko­wo: ro­dzaj blasz­ki węd­kar­skiej wy­gię­tej w kształ­cie li­te­ry S, słu­żą­cej do po­ło­wu me­to­dą spin­nin­go­wą


SJP.pl


eseldowiec

czło­nek SLD (So­ju­szu Le­wi­cy De­mo­kra­tycz­nej); SLD-owiec


SJP.pl


eseldowski

→ SLD (So­jusz Le­wi­cy De­mo­kra­tycz­nej); SLD-owski


SJP.pl


eselowiec

czło­nek SL (Stron­nict­wa Lu­do­we­go); SL-owiec


SJP.pl


eselowski

przy­miot­nik od: SL (Stron­nict­wo Lu­do­we); SL-owski


SJP.pl


esemes

krót­ka wia­do­mość tek­sto­wa, SMS


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) te­le­kom. in­form. krót­ka wia­do­mość tek­sto­wa wy­sy­ła­na z te­le­fo­nu ko­mór­ko­we­go lub bram­ki in­ter­ne­to­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mirek nie od­bie­ra ko­mór­ki, wyślę mu ese­me­sa.

 (1.1) Kor­dian się­gnął po te­le­fon jako pier­wszy i szyb­ko prze­czy­tał ese­me­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈsɛ̃mɛs, AS: esẽmes

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esemesowanie n.

:: zdrobn. esemesek mrz.

 czas. esemesować ndk.

 przym. esemesowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) SMS, sms, es, esek, mes, esesman

Wiktionary


esemesek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ese­mes

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy do­je­dzie­cie do Cie­szy­na przy­ślij mi ese­me­ska, żebym się nie mart­wi­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esemesowanie n., esemes mzw./mrz.

 czas. esemesować ndk.

 skr. esemes

Wiktionary


esemesowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) te­le­kom. wy­sy­ła­nie SMS-ów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W szko­le za­bro­nio­no nam ese­me­so­wa­nia pod­czas zajęć.

Wiktionary

Powiązane:

 skr. esemes m.

 czas. esemesować ndk.

 przym. esemesowy

 rzecz. esemesek mrz., esemes mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) SMS-owanie

Wiktionary


esemesować

wy­sy­łać ese­me­sy; SMS-ować


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ode­se­me­so­wać)

 (1.1) pisać i wy­sy­łać SMS-y

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­u­czy­ciel­ka za­u­wa­ży­ła, gdy ese­me­so­wa­li­śmy pod ławką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esemesowanie n., esemes mzw./mrz.

 czas. odesemesować dk.

 skr. esemes m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) SMS-ować

Wiktionary


esemesowy

→ ese­mes (SMS), np. bram­ka ese­me­so­wa; SMS-owy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ese­me­sem

Wiktionary

Powiązane:

 skr. esemes m.

 rzecz. esemesowanie n., esemes mzw./mrz.

 czas. esemesować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) SMS-owy

Wiktionary


esencja

1. stę­żo­ny napar her­ba­cia­ny;
2. isto­ta, sedno


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. stę­żo­ny napar her­ba­cia­ny

 (1.2) wy­ciąg, wywar

 (1.3) isto­ta, sedno

 (1.4) filoz. isto­ta rze­czy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Esen­cja (che­mia) – stę­żo­ny rozt­wór jed­ne­go lub wię­cej związ­ków che­micz­nych
  • Esen­cja = isto­ta – po­ję­cie fi­lo­zo­ficz­ne
  • Esen­cja – ko­miks z serii Prze­bie­głe do­cho­dze­nie Ot­to­na i Wat­so­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cały dzień robię po­rząd­ki w jed­nym po­ko­ju – tępię plusk­wa­usk­wy, które mi tam za­pu­ści­li, i za­gip­so­wu­ję wszyst­kie szpa­ry. Ata­ku­ję od razu esen­cją oc­to­wą, fli­tem i ka­to­lem – myślę, że teraz wy­ni­szczę je osta­tecz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. esencjonalny

 rzecz. kwintesencja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ekstrakt, koncentrat, wyciąg

 (1.3) clou, istota, kwintesencja, meritum, sedno, sens, treść

Wiktionary


esencjalizm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny prze­ciw­staw­ny fe­no­me­na­liz­mo­wi, za­kła­da­ją­cy ist­nie­nie esen­cjal­nej rze­czy­wi­sto­ści pod po­wierzch­nią ob­ser­wo­wal­nych zja­wisk


SJP.pl

Esen­cja­lizm ( es­sen­tia – isto­ta, treść) – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny:

"Esen­cja" okre­śla sub­stan­cję lub ideę w sen­sie spo­ty­ka­nym w ide­a­liz­mie pla­toń­skim. Jest stała, niez­mien­na, wiecz­na i obec­na w każ­dym z moż­li­wych świa­tów. W kla­sycz­nym hu­ma­niz­mie ist­nie­je kon­cep­cja esen­cja­li­stycz­na czło­wie­ka, to zna­czy, ist­nie­je prze­ko­na­nie, że na­tu­ra ludz­ka jest od­wiecz­na i niez­mien­na. Ten ele­ment hu­ma­niz­mu był kry­ty­ko­wa­ny przez Mark­sa i Nietzs­che­go.

Wikipedia


esencjalny

za­wie­ra­ją­cy isto­tę rze­czy; esen­cjo­nal­ny


SJP.pl


esencjonalizm

po­gląd, we­dług któ­re­go cechy psy­chicz­ne czło­wie­ka są niez­mien­nie uksz­tał­to­wa­ne jego ce­cha­mi ge­ne­tycz­ny­mi, np. rasą, płcią


SJP.pl


esencjonalnie

przy­miot­nik

 (1.1) chem. kulin. bez roz­cień­cza­nia

 (1.2) przen. za­wie­ra­jąc treść czego, isto­tę rze­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esencjonalność ż.

 przym. esencjonalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mocno, treściwie, wyraźnie

 (1.2) istotnie, treściwie, zwięźle

Wiktionary


esencjonalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: esen­cjo­nal­nie


SJP.pl


esencjonalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: esen­cjo­nal­ny


SJP.pl


esencjonalność

→ esen­cjo­nal­ny


SJP.pl

Patrz:

esencjonalny

esencjonalny

1. za­wie­ra­ją­cy isto­tę rze­czy; esen­cjal­ny;
2. nie­roz­cień­czo­ny, mocny


SJP.pl


eser

czło­nek ro­syj­skiej Par­tii So­cja­li­stów-Re­wo­lu­cjo­ni­stów; ese­ro­wiec


SJP.pl


eserka

człon­ki­ni ro­syj­skiej Par­tii So­cja­li­stów-Re­wo­lu­cjo­ni­stów


SJP.pl


eserowcy

ro­syj­ska par­tia So­cja­li­stów-Re­wo­lu­cjo­ni­stów, za­ło­żo­na w 1901 roku, zlik­wi­do­wa­na po re­wo­lu­cji bol­sze­wic­kiej; ese­rzy


SJP.pl


eserowiec

czło­nek ro­syj­skiej Par­tii So­cja­li­stów-Re­wo­lu­cjo­ni­stów; eser


SJP.pl


eserowski

zwią­za­ny z ro­syj­ską Par­tią So­cja­li­stów-Re­wo­lu­cjo­ni­stów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. polit. zwią­za­ny z ese­ra­mi (ese­row­ca­mi), do­ty­czą­cy ese­rów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eser mos., eserowiec mos.

Wiktionary


eseryna

al­ka­lo­id wy­stę­pu­ją­cy w na­sio­nach bo­bo­trut­ki ka­la­bar­skiej, sto­so­wa­ny w le­cze­niu ja­skry; fi­zo­styg­mi­na


SJP.pl


eses

dźwięk e ob­ni­żo­ny o cały ton


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk e ob­ni­żo­ny o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwię­ki eses na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: eses¹, eses², Eses, eses°.

Eses – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla eses¹ wy­no­si około 293,7 Hz. Jest to ob­ni­żo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go be­mo­la dźwięk e. En­har­mo­nicz­nie dźwię­ki o tej samej wy­so­ko­ści to: cisis i d.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛsɛs, AS: eses

Wiktionary


esesman

czło­nek SS, hit­le­row­skich par­tyj­nych od­dzia­łów sztur­mo­wych; ese­so­wiec, SS-owiec, SS-man


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­nek SS, pa­ra­mi­li­tar­nej eli­tar­nej for­ma­cji hit­le­row­skich Nie­miec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. środ. wia­do­mość SMS

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈsɛsmãn, AS: esesmãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. esesmanka ż.

 przym. esesmański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) esesowiec

 (2.1) SMS, esemes, esek, es

Wiktionary


esesmanka

człon­ki­ni SS, hit­le­row­skich par­tyj­nych od­dzia­łów sztur­mo­wych; SS-manka


SJP.pl


esesmański

przy­miot­nik od: eses­man


SJP.pl


esesowiec

czło­nek SS, hit­le­row­skich par­tyj­nych od­dzia­łów sztur­mo­wych; SS-owiec, eses­man, SS-man


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek SS

Wiktionary

Powiązane:

 przym. esesowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) esesman, SS-man

Wiktionary


esesowski

przy­miot­nik od: SS (for­ma­cja zbroj­na nie­miec­kiej par­tii hit­le­row­skiej); SS-owski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z ese­sow­ca­mi (SS), do­ty­czą­cy ese­sow­ców

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esesowiec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) esesmański

Wiktionary


esgiek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. po­gard. funk­cjo­na­riusz stra­ży gra­nicz­nej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) SG-man, esgieman

Wiktionary


eshaelka

po­tocz­nie: mo­to­cykl marki SHL


SJP.pl


esica

eso­wa­to wy­gię­ta część je­li­ta gru­be­go


SJP.pl


esidrex

[czy­taj: es-idreks] nazwa hand­lo­wa leku mo­czo­pęd­ne­go i ob­ni­ża­ją­ce­go ci­śnie­nie krwi, za­wie­ra­ją­ce­go hy­droch­lo­ro­tia­zyd


SJP.pl


esik

zdrob­nie­nie od: es (za­wi­jas)


SJP.pl


esk.

skrót od:
1. eska­dra;
2. eski­mo­ski


SJP.pl


eska

po­tocz­nie:
1. ubra­nie o roz­mia­rze S;
2. SMS; es, esek, ese­mes;
3. droga ek­spre­so­wa;
4. śro­do­wi­sko­wo: ro­dzaj blasz­ki węd­kar­skiej wy­gię­tej w kształ­cie li­te­ry S, słu­żą­cej do po­ło­wu me­to­dą spin­nin­go­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ubra­nie w roz­mia­rze S, małym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eska Nord – była pry­wat­ną sta­cją ra­dio­wą o za­się­gu lo­kal­nym, z sie­dzi­bą w So­po­cie
  • Eska Rock – roz­gło­śnia ra­dio­wa dzia­ła­ją­ca w ra­mach Grupy Ra­dio­wej Time
  • Radio Eska – ogól­no­pol­ska sieć roz­gło­śni ra­dio­wych
  • Eska Trój­mia­sto – nazwa trój­miej­skiej roz­gło­śni sieci Radia Eska
  • Eska Sta­ra­cho­wi­ce – nazwa sta­ra­cho­wic­kiej roz­gło­śni sieci Radia Eska
  • Radio Eska Lesz­no – sta­cja ra­dio­wa na­le­żą­ca do sieci Radio Eska
  • Radio Eska Łódź – sta­cja ra­dio­wa na­le­żą­ca do sieci Radio Eska
  • Radio Eska Śląsk – sta­cja ra­dio­wa na­le­żą­ca do sieci Radio Eska
  • Radio Eska War­sza­wa – sta­cja ra­dio­wa na­le­żą­ca do sieci Radio Eska
  • Radio Eska Wroc­ław – sta­cja ra­dio­wa na­le­żą­ca do sieci Radio Eska
  • Eska (właśc. Eska Mtung­wa­zi) – bry­tyj­ska pio­sen­kar­ka zim­bab­weń­skie­go po­cho­dze­nia
  • Wy­daw­nict­wo Mu­zycz­ne Eska – wyt­wór­nia pły­to­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiesz, chcia­łam kupić ko­szu­lę nocną z ga­zet­ki, ale esek już nie było.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛska, AS: eska

Wiktionary

Powiązane:

 przym. esowaty

Wiktionary


eskadra

1. jed­nost­ka lot­nict­wa woj­sko­we­go skła­da­ją­ca się z kilku lub kil­ku­na­stu sa­mo­lo­tów;
2. jed­nost­ka ma­ry­nar­ki wo­jen­nej zło­żo­na z kilku du­żych okrę­tów oraz sił po­moc­ni­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. lotn. jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na lot­nict­wa woj­sko­we­go, skła­da­ją­ca się z kilku lub kil­ku­na­stu, rza­dziej kil­ku­dzie­się­ciu sa­mo­lo­tów;

 (1.2) wojsk. mors. ze­spół okrę­tów jed­ne­go lub zbli­żo­ne­go ro­dza­ju do­wo­dzo­ny przez jed­ne­go do­wód­cę;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • eska­dra – jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na woj­ska (po­dod­dział)
    • eska­dra (lot­nict­wo)
    • eska­dra (ma­ry­nar­ka wo­jen­na)
    • od­po­wied­ni­ki w in­nych ro­dza­jach wojsk: kom­pa­nia, ba­te­ria, szwa­dron
  • Eska­dra - Ze­spół Estra­do­wy Wojsk Lot­ni­czych w War­sza­wie (1960–1972) i Poz­na­niu (1972–1994)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wresz­cie zna­la­złem go, wcale nie w świet­nym uni­for­mie ad­mi­ra­ła eska­dry le­wan­tyń­skiej, w ja­kiej wy­pły­nął był na okrę­cie fla­go­wym „Le Cid“ z Tu­lo­nu owego roku, gdy miał objąć tron mek­sy­kań­ski, ani też w zie­lo­nym fraku ge­ne­ra­ła ka­wa­le­rii, który tak chęt­nie nosił w swych dniach ostat­nich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskadron m.

 przym. eskadrowy

Wiktionary


eskadron

prze­sta­rza­łe: od­dział ka­wa­le­rii, jed­nost­ka tak­tycz­na od­po­wia­da­ją­ca kom­pa­nii; szwa­dron


SJP.pl


eskadrowy

→ eska­dra


SJP.pl

Patrz:

eskadra

eskaer

spół­dziel­nia kółek rol­ni­czych; SKR


SJP.pl


eskaerowski

przy­miot­nik od: SKR (Spół­dziel­nia Kółek Rol­ni­czych); SKR-owski


SJP.pl


eskalacja

stop­nio­we po­tę­go­wa­nie się cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stop­nio­we zwięk­sza­nie, po­tę­go­wa­nie się cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eska­la­cja upraw­nień
  • Eska­la­cja kon­flik­tu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eska­la­cja na­pię­cia na Kry­mie. Ro­sja­nie szy­ku­ją się do sztur­mu?

Wiktionary

Powiązane:

 czas. eskalować ndk., eskalowanie n.

 przym. eskalacyjny

 rzecz. eskalowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potęgowanie się, zwiększanie się, narastanie, spirala

Wiktionary


eskalacyjny

→ eska­la­cja


SJP.pl

Patrz:

eskalacja

eskalada

zdo­by­wa­nie zam­ko­wych murów za po­mo­cą dra­bin


SJP.pl


eskalator

ru­cho­me scho­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. techn. scho­dy ru­cho­me

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛskaˈlatɔr, AS: eskalator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskalowanie n.

Wiktionary


eskalonia

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny Escal­lo­nia­ce­ae;
2. eska­lo­nia czer­wo­na - rzad­ki, zi­mo­zie­lo­ny krzew ozdob­ny z Ja­po­nii


SJP.pl


eskalop

ro­dzaj kot­le­ta z mięsa lub ryby; eska­lo­pek, eska­lop­ka


SJP.pl


eskalopek

ro­dzaj kot­le­ta z mięsa lub ryby; eska­lop­ka, eska­lop


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pła­ski, ro­zbi­ty kot­le­cik z mięsa lub ryby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy tylko usied­li, wuj za­mó­wił eska­lop­ki cie­lę­ce w bia­łym winie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛskaˈlɔpɛk, AS: eskalopek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskalop m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eskalopka, eskalop

Wiktionary


eskalopka

ro­dzaj kot­le­ta z mięsa lub ryby; eska­lo­pek, eska­lop


SJP.pl

Eska­lop­ka (także eska­lop lub eska­lo­pek, od fr. "esca­lo­pe") – mięso (głów­nie cie­lę­ci­na) w po­sta­ci nie­wiel­kie­go pla­stra, lekko ro­zbi­te i us­ma­żo­ne w tłu­szczu.

Do przy­rzą­dze­nia może być wy­ko­rzy­sta­ne rów­nież mięso z ryb. Wsku­tek niez­nacz­nej wiel­ko­ści po­tra­wa zwy­kle bywa ser­wo­wa­na w więk­szej licz­bie (w menu wy­mie­nia­ne na ogół jako «eska­lop­ki»).

Wikipedia


eskalopki

ro­dzaj kot­le­ta z mięsa lub ryby; eska­lo­pek, eska­lop


SJP.pl


eskalowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) suk­ce­syw­ne zwięk­sza­nie, po­tę­go­wa­nie i na­si­la­nie cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskalacja ż., eskalator m., eskalada ż.

 czas. eskalować ndk.

 przym. eskalacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) intensyfikowanie, nasilanie, potęgowanie, wzmaganie

Wiktionary


eskalować

stop­nio­wo zwięk­szać, po­tę­go­wać


SJP.pl


eskamotować

prze­sta­rza­le: zręcz­nie coś sprząt­nąć (sprzą­tać), ukryć (ukry­wać), zwła­szcza za po­mo­cą sztucz­ki ku­glar­skiej


SJP.pl


eskapada

wy­ciecz­ka, wy­pra­wa, czę­sto ry­zy­kow­na, lek­ko­myśl­na; wypad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. nie­bez­piecz­na, we­so­ła, swa­wol­na, lek­ko­myśl­na wy­pra­wa; wy­ciecz­ka z przy­go­da­mi

Wiktionary

Eska­pa­da (ang. "Angel") – ame­ry­kań­ski me­lo­dra­mat z 1937 roku w re­ży­se­rii Ern­sta Lu­bits­cha.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na dłuż­szą metę jego eska­pa­dy od­bi­ją się na na­szym związ­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛskaˈpada, AS: eskapada

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wypad

Wiktionary


eskapadka

zdrob­nie­nie od: eska­pa­da


SJP.pl


eskapista

osoba ucie­ka­ją­ca od rze­czy­wi­sto­ści i pro­ble­mów z nią zwią­za­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się eska­piz­mem, osoba upra­wia­ją­ca eska­pizm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskapizm m.

:: fż. eskapistka

 przym. eskapistyczny

 przysł. eskapistycznie

Wiktionary


eskapistka

→ eska­pi­sta


SJP.pl

Patrz:

eskapista

eskapistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób eska­pi­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskapizm m., eskapista m., eskapistka ż.

 przym. eskapistyczny

Wiktionary


eskapistyczny

oder­wa­ny od rze­czy­wi­sto­ści i zwią­za­nych z nią pro­ble­mów


SJP.pl


eskapizm

uciecz­ka, oder­wa­nie się od rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. uciecz­ka od pro­ble­mów co­dzien­no­ści i życia spo­łecz­ne­go;

Wiktionary

Eska­pizm ( esca­pism od "esca­pe" – „uciecz­ka”) – ter­min na­u­ko­wy, okre­śla­ją­cy uciecz­kę czło­wie­ka od pro­ble­mów zwią­za­nych z ży­ciem spo­łecz­nym, co­dzien­no­ścią i rze­czy­wi­sto­ścią w świat iluz­ji i fan­taz­ji. W li­te­ra­tu­rze jest to oder­wa­nie tek­stu dzie­ła od re­a­liów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uza­leż­nie­nie od cią­głe­go oglą­da­nia ulu­bio­nych se­ria­li czę­sto wy­ni­ka z eska­piz­mu oraz chęci po­pra­wy stanu emo­cjo­nal­ne­go – uz­na­li na­u­kow­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskapista m., eskapistka ż.

 przym. eskapistyczny

 przysł. eskapistycznie

Wiktionary


eskariol

od­mia­na en­dy­wii upra­wia­na ze wzglę­du na ja­dal­ne li­ście; eska­rio­la


SJP.pl


eskariola

od­mia­na en­dy­wii upra­wia­na ze wzglę­du na ja­dal­ne li­ście; eska­riol


SJP.pl


esker

wąski wał zbu­do­wa­ny z pia­sków i żwi­rów na­nie­sio­nych przez wody pły­ną­ce szcze­li­na­mi wew­nątrz­lo­dow­co­wy­mi; oz


SJP.pl


eskimolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ję­zy­ka i kul­tu­ry Eski­mo­sów


SJP.pl


eskimolożka

→ eski­mo­log


SJP.pl

Patrz:

eskimolog

eskimos

przed­sta­wi­ciel rdzen­nej lud­no­ści za­miesz­ku­ją­cej ob­sza­ry Gren­lan­dii, Ka­na­dy, Ala­ski i Sy­be­rii; In­nu­i­ta, Inu­i­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel rdzen­nych ludów ży­ją­cych na ru­bie­żach pół­ku­li pół­noc­nej Ziemi (Gren­lan­dia, Ame­ry­ka Pół­noc­na oraz skra­wek wschod­niej Sy­be­rii)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wi­li oni środ­ko­wo­sy­be­ryj­skim dia­lek­tem ję­zy­ka yupik, rów­nież kul­tu­ro­wo byli znacz­nie bliż­si Eski­mo­som sy­be­ryj­skim, niż ala­skań­skim (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eskimoska ż.

 przym. eskimoski

Wiktionary


eskimosi

rdzen­na lud­ność za­miesz­ku­ją­ca ob­sza­ry Gren­lan­dii, Ka­na­dy, Ala­ski i Sy­be­rii; In­nu­i­ci, Inu­i­ci


SJP.pl


eskimoska

obrót ka­ja­ka wzdłuż osi po­dłuż­nej o kąt 360 stop­ni


SJP.pl

Eski­mo­ska ("prze­wrot­na eski­mo­ska") – tech­ni­ka po­wro­tu do po­zy­cji pio­no­wej w ka­ja­ku bez wy­sia­da­nia z niego. Nazwa wy­wo­dzi się od Eski­mo­sów, któ­rzy jako pierw­si ją sto­so­wa­li. Nauka eski­mo­sek zaz­wy­czaj od­by­wa się i daje naj­lep­sze efek­ty na ba­se­nie.

Po wy­wrot­ce ka­ja­karz znaj­du­je się zwy­kle pod od­wró­co­nym do góry dnem ka­ja­kiem, a jego kor­pus jest cał­ko­wi­cie za­nu­rzo­ny w wo­dzie. Jeśli ma on za­ło­żo­ny far­tuch, to woda nie na­le­je się do wnę­trza ka­ja­ka i po wy­ko­na­niu eski­mo­ski może kon­ty­nu­o­wać pły­nię­cie.

Wikipedia

Patrz:

Eskimos

eskimoski

→ Eski­mos; in­nu­ic­ki, inu­ic­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Eski­mo­sa­mi, do­ty­czą­cy Eski­mo­sów

Wiktionary

Patrz:

Eskimos

Wymowa:

IPA: ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci, AS: esʹḱĩmosʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eskimos m., Eskimoska ż., eskimoska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inuicki

Wiktionary


eskont

ter­min hand­lo­wy oz­na­cza­ją­cy "po­trą­ce­nie z sumy wy­pła­co­nej przed ter­mi­nem płat­no­ści"


SJP.pl


eskonto

ter­min hand­lo­wy oz­na­cza­ją­cy "po­trą­ce­nie z sumy wy­pła­co­nej przed ter­mi­nem płat­no­ści"


SJP.pl


eskopeta

dawna, ręcz­na broń palna uży­wa­na w walce na nie­wiel­ką od­le­głość


SJP.pl


eskort

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­pak do ho­mo­sek­su­al­ne­go to­wa­rzy­stwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛskɔrt, AS: eskort

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskorta ż., eskortowanie n., odeskortowanie n.

 czas. eskortować ndk., odeskortować dk.

Wiktionary


eskorta

ochro­na, straż to­wa­rzy­szą­ca komuś lub cze­muś w dro­dze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­dział zbroj­ny, grupa okrę­tów lub po­ja­zdów, to­wa­rzy­szą­cy komuś lub cze­muś w dro­dze jako ochro­na lub ho­no­ro­wa asy­sta

 (1.2) przen. osoba lub kilka osób to­wa­rzy­szą­ce komuś po to, żeby się nim opie­ko­wać lub mieć nad nim kon­tro­lę

Wiktionary

Eskor­ta – od­dział skła­da­ją­cy się z do­wód­cy (ofi­ce­ra lub po­do­fi­ce­ra) i sze­re­go­wych żoł­nie­rzy (żan­dar­mów, po­li­cjan­tów) ma­ją­cy za za­da­nie od­pro­wa­dza­nie w okre­ślo­ne miej­sce jeń­ców wo­jen­nych, aresz­tan­tów, de­zer­te­rów, ran­nych i cho­rych. Po wy­ko­na­niu za­da­nia od­dział po­wra­ca do ma­cie­rzy­stej jed­nost­ki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈskɔrta, AS: eskorta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskortowiec m., eskorter m., eskortant m., eskortowanie n., eskortka ż., eskort m.

 czas. eskortować ndk., odeskortować dk.

 przym. eskortowy

Wiktionary


eskortant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba to­wa­rzy­szą­ca w cza­sie tran­spor­tu w celu ochro­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskorta ż.

Wiktionary


eskorter

okręt wo­jen­ny przez­na­czo­ny do osło­ny kon­wo­jów mor­skich; eskor­to­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okręt wo­jen­ny przez­na­czo­ny do osło­ny kon­wo­jów mor­skich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskorta ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eskortowiec

Wiktionary


eskortka

ko­bie­ta świad­czą­ca usłu­gi to­wa­rzy­skie na wy­so­kim po­zio­mie, w tym usłu­gi sek­su­al­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. luk­su­so­wa dziew­czy­na do to­wa­rzy­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ce­le­bryc­kim świat­ku po­mó­wie­nia o za­ra­bia­nie na byciu eskort­ką (…) po­ja­wia­ją się czę­sto (…). Dziew­czy­ny chęt­nie chwa­lą się luk­su­so­wy­mi wa­ka­cja­mi (czę­sto na jach­tach i eg­zo­tycz­nych wy­spach) i naj­droż­szy­mi mo­de­la­mi to­re­bek od Louis Vu­it­ton, ale za­py­ta­ne o pie­nią­dze udzie­la­ją wy­mi­ja­ją­cych od­po­wie­dzi w stylu „cho­dzę po wy­bie­gu w Pa­ry­żu”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskorta ż., eskortowanie n.

 czas. eskortować ndk.

Wiktionary


eskortowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czyn­ność po­le­ga­ją­ca na to­wa­rzy­sze­niu komuś pod­czas po­dró­ży w celu ochro­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskortowiec mzw./mrz., eskortka ż., eskort mos., eskorta ż.

 czas. eskortować

Wiktionary


eskortować

kon­wo­jo­wać;
1. pro­wa­dzić kogoś (np. więź­nia, jeńca) pod stra­żą;
2. to­wa­rzy­szyć w dro­dze komuś lub cze­muś jako ochro­na lub straż ho­no­ro­wa


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­e­skor­to­wać)

 (1.1) pro­wa­dzić pod ochro­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej mąż wszę­dzie ją eskor­to­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskortowiec mzw./mrz., eskortka ż., eskort mos., eskorta ż., eskortowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konwojować

Wiktionary


eskortowiec

okręt wo­jen­ny przez­na­czo­ny do osło­ny kon­wo­jów mor­skich; eskor­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. mors. nie­jed­no­li­ta klasa okrę­tów eskor­to­wych małej lub śred­niej wiel­ko­ści;

Wiktionary

Okręt eskor­to­wy – zbior­cze okre­śle­nie klas, a także klasa okrę­tów bo­jo­wych (eskor­to­wiec), któ­rych pod­sta­wo­wym przez­na­cze­niem jest eskor­to­wa­nie kon­wo­jów stat­ków oraz in­nych cen­nych okrę­tów – ich ochro­na przed ata­ka­mi sił wroga, prze­de wszyst­kim okrę­tów pod­wod­nych i lot­nict­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­czę­ściej jako eskor­tow­ce okre­śla się w pol­skiej ter­mi­no­lo­gii okrę­ty bry­tyj­skiej klasy slu­pów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛskɔrˈtɔvʲjɛt͡s, AS: eskortovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskorta ż., eskortowanie n.

 czas. eskortować ndk.

 przym. eskortowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eskorter

Wiktionary


eskortowy

zwią­za­ny z eskor­tą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eskor­to­wa­niem, do­ty­czą­cy eskor­to­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W na­szej stocz­ni zbu­do­wa­no już trzy kor­we­ty eskor­to­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskorta ż., eskortowanie n., eskortowiec m.

 czas. eskortować ndk.

Wiktionary


eskudo

escu­do;
1. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka (1 esku­do = cen­ta­vos);
2. do 2002 r. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Por­tu­ga­lii (1 esku­do = 100 cen­ta­vos), za­stą­pio­na przez euro;
3. złota mo­ne­ta hisz­pań­ska bita w XVI-XIX wieku


SJP.pl


eskulap

żar­to­bli­wie: le­karz; dok­to­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. przest. żart. le­karz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z pana, dok­to­rze, to praw­dzi­wy esku­lap!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈskulap, AS: eskulap

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eskulap mos., eskulapskość ż.

 przym. eskulapski, Eskulapowy

 przysł. eskulapsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lekarz, doktor

Wiktionary


eskulapski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. żart. zwią­za­ny z esku­la­pem, do­ty­czą­cy esku­la­pa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eskulap mos., Eskulap mos.

Wiktionary


eskwilin

wzgó­rze bę­dą­ce dziel­ni­cą miesz­kal­ną w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wzgó­rze w Rzy­mie;

Wiktionary

Esk­wi­lin ( Es­qu­i­li­nus mons, wł. "Es­qu­i­li­no") – jedno z sied­miu wzgórz rzym­skich, po­ło­żo­ne w środ­ko­wo-wschod­niej czę­ści mia­sta po­mię­dzy wzgó­rza­mi Wi­mi­nał i Ce­lius.

W sta­ro­żyt­no­ści znaj­do­wa­ły się na nim osady la­tyń­skie. Póź­niej, w okre­sie re­pu­bli­ki był za­miesz­ka­ny przez ubogą lud­ność rzym­ską. Na po­cząt­ku okre­su ce­sar­stwa Esk­wi­lin włą­czo­no w obręb mia­sta. Wtedy pow­sta­ły ogro­dy Me­ce­na­sa. Wy­bu­do­wa­no wiele bu­dow­li: Por­tyk Liwii, Złoty Dom Ne­ro­na, termy, łuk, ak­we­duk­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lud­no­ści za­czę­ło przy­by­wać i za­sied­lo­no Esk­wi­lin i Ka­pi­tol.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eskwiliński

Wiktionary


eskwiliński

przy­miot­nik od: Esk­wi­lin (wzgó­rze w Rzy­mie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Esk­wi­li­nem, do­ty­czą­cy Esk­wi­li­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­de wszyst­kim jed­nak w zu­peł­nie nowym świet­le uka­zu­ją się związ­ki mię­dzy spo­łecz­no­ścią grze­bią­cą zmar­łych w ne­kro­po­li esk­wi­liń­skiej a tą, która uży­wa­ła w tym celu ne­kro­po­li kwi­ry­nal­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eskwilin m.

Wiktionary


esman

rzad­ko, skró­to­wo: eses­man - czło­nek SS, hit­le­row­skich par­tyj­nych od­dzia­łów sztur­mo­wych; ese­so­wiec, SS-owiec, SS-man


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. eses­man.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Esman (1814–1873), mły­narz, dzia­łacz de­mo­kra­tycz­ny i nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Ma­ry­an Esman, fran­cu­ski ofi­cer woj­sko­wy, dzia­łacz pił­kar­ski
  • Ta­de­usz Esman (1903–1987), hi­sto­ryk, ar­chi­wi­sta

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛsmãn, AS: esmãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esesman m.

Wiktionary


esmanka

rzad­ko, skró­to­wo: eses­man­ka - człon­ki­ni SS, hit­le­row­skich par­tyj­nych od­dzia­łów sztur­mo­wych; SS-manka


SJP.pl


esmański

→ esman


SJP.pl

Patrz:

esman

esmeralda

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Es­me­ral­da – imię żeń­skie
  • Es­me­ral­da – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii
  • Es­me­ral­da – mia­sto na Kubie
  • Es­me­ral­da – mia­sto w Chile
  • Es­me­ral­da – mia­sto w We­ne­zu­e­li
  • Es­me­ral­das – mia­sto w Ek­wa­do­rze
  • Es­me­ral­da – balet z mu­zy­ką Ce­sa­re Pu­gnie­go i li­bret­tem Jules'a Per­rot
  • Es­me­ral­da – opera z mu­zy­ką Alek­san­dra Dar­go­myż­skie­go i li­bret­tem we­dług po­wie­ści Wik­to­ra Hugo
  • Es­me­ral­da – po­stać li­te­rac­ka z po­wie­ści Wik­to­ra Hugo pt. Dzwon­nik z Notre-Dame
  • „Es­me­ral­da” – nazwa no­szo­na przez 6 okrę­tów chi­lij­skiej ma­ry­nar­ki wo­jen­nej
    • Es­me­ral­da (1855) – chi­lij­ska kor­we­ta, drugi okręt o tej naz­wie
    • Es­me­ral­da (1883) – krą­żow­nik wy­bu­do­wa­ny w Wiel­kiej Bry­ta­nii dla ma­ry­nar­ki wo­jen­nej Chile

Wikipedia


esowaty

ma­ją­cy kształt li­te­ry S


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma kształt li­te­ry S

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­sta­wo­wym ele­men­tem ry­sun­ku była linia, długa, płyn­na, ka­pry­śna, fa­li­sta, eso­wa­ta, o ryt­mie nie­spo­koj­nym, zda­ją­ca się być w usta­wicz­nym ruchu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛsɔˈvatɨ, AS: esovaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. es n./mzw., esica ż., esowatość ż., esownica ż., esownik m., eska ż.

 przysł. esowato

Wiktionary


esować

kre­ślić linie w kształ­cie li­te­ry "s"


SJP.pl


esownica

motyw or­na­men­tal­ny o kształ­cie przy­po­mi­na­ją­cym li­te­rę S ze spi­ra­la­mi na obu koń­cach


SJP.pl

Esow­ni­ca (wo­lu­ta pod­wój­na) – ele­ment de­ko­ra­cji ar­chi­tek­to­nicz­nej wy­stę­pu­ją­cy w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, re­ne­san­sie i ba­ro­ku.

Motyw zło­żo­ny jest z dwóch (naj­czę­ściej jed­nej mniej­szej i dru­giej więk­szej) wolut na kształt li­te­ry "S". Ze wzglę­du na dwie wo­lu­ty zwany jest rów­nież wo­lu­tą pod­wój­ną.

Wikipedia


esownik

w ar­chi­tek­tu­rze: pro­fil w kształ­cie li­te­ry S; cyma, sima, esow­ni­ca


SJP.pl


esowy

ma­ją­cy kształt li­te­ry S


SJP.pl


esp

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = techn. elek­trow­nia szczy­to­wo-pom­po­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • () – sy­stem wspo­ma­ga­ją­cy kie­row­cę w utrzy­ma­niu toru jazdy
  • ESP – firma zaj­mu­ją­ca się pro­duk­cją gitar elek­trycz­nych oraz ba­so­wych
  • ESP – sy­stem in­dek­sa­cji bie­gów i kon­struk­cji ma­ne­tek oraz prze­rzu­tek tyl­nych firmy SRAM
  • ESP – elek­trow­nia szczy­to­wo-pom­po­wa
  • – pro­to­kół bez­pie­czeń­stwa
  • po­strze­ga­nie po­zaz­my­sło­we (ang. ) – umie­jęt­ność zdo­by­wa­nia in­for­ma­cji ina­czej niż za po­mo­cą zna­nych zmy­słów
  • roz­sze­rzo­ny wskaź­nik stosu (ang. ) – jeden z re­je­strów pro­ce­so­ra w ar­chi­tek­tu­rze x86
  • |Q=Q5322977}} – spe­cjal­na par­ty­cja na no­śni­ku da­nych za­wie­ra­ją­ca
  • ESP – kod ISO 3166-1 alfa-3 dla Hisz­pa­nii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ty­po­wy­mi elek­trow­nia­mi szczy­to­wo-pom­po­wy­mi w na­szym kraju są ESP Żar­no­wiec, ESP Po­rąb­ka-Żar i ESP Ży­do­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿ːs‿ˈpɛ, AS: •‿es‿pe

Wiktionary


esp.

skrót od: espe­ran­to; esper.


SJP.pl

skrót

 (1.1) jęz. = espe­ran­to

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛspɛˈrãntɔ, AS: esperãnto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esperanto n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eo, esper.

Wiktionary


espace

[czy­taj: esPAS] model sa­mo­cho­du marki Re­na­ult


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Espa­ce – model Re­na­ult
  • Espa­ce 2 – szwaj­car­ska sta­cja ra­dio­wa
  • Espa­ce Léopold – kom­pleks bu­dyn­ków w Bruk­se­li
  • Espa­ce Media Gro­u­pe – szwaj­car­skie przed­się­bior­stwo
  • Cité de l’espa­ce
  • Radio Espa­ce

Wikipedia


espada

głów­ny uczest­nik kor­ri­dy, za­da­ją­cy by­ko­wi za­bój­czy cios szpa­dą; ma­ta­dor, to­re­a­dor (tor­re­a­dor), to­re­ro (tor­re­ro)


SJP.pl


espadon

duży, dwu­ręcz­ny miecz, uży­wa­ny ongiś przez nie­miec­kich lanc­knech­tów i szwaj­car­ską pie­cho­tę


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • espa­don – miecz dwu­ręcz­ny
  • „Espa­don” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su I wojny świa­to­wej
  • „Espa­don” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go i II wojny świa­to­wej
  • „Espa­don” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su „zim­nej wojny”

Wikipedia


espadryl

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) lekki pan­to­fel na sznur­ko­wej po­desz­wie; espa­dry­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obuw. lekki, mięk­ki płó­cien­ny pan­to­fel na sznur­ko­wej po­desz­wie;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chyba nie pój­dziesz w góry w espa­dry­lach?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. espadryla ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) espadryla

Wiktionary


espadryla

(zwy­kle w l.m.) lekki pan­to­fel na sznur­ko­wej po­desz­wie; espa­dryl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obuw. lekki, mięk­ki płó­cien­ny pan­to­fel na sznur­ko­wej po­desz­wie;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. espadryl mrz.

Wiktionary


espagnolette

[czy­taj: espanioLET] re­lie­fo­wy motyw de­ko­ra­cyj­ny, przed­sta­wia­ją­cy przy­stro­jo­ną głów­kę ko­bie­cą


SJP.pl

Espa­gno­let­te – motyw de­ko­ra­cyj­ny w kształ­cie ko­bie­cej głów­ki o za­cze­sa­nych do góry wło­sach, ozdo­bio­nej czę­sto dia­de­mem, dra­pe­rią, musz­lą, wach­la­rzem, pę­kiem piór lub bi­żu­te­rią, oto­czo­nej ob­szer­nym, sztyw­nym koł­nie­rzem lub za­koń­czo­ną esow­ni­cą czy kar­tu­szem).

Wikipedia


esparceta

ro­śli­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; spar­ce­ta


SJP.pl


esparto

śró­dziem­no­mor­ski ga­tu­nek ost­ni­cy; halfa; alfa


SJP.pl

Espar­to – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Yolo.

Wikipedia


espelecja

ro­śli­na ziel­na z astro­wa­tych


SJP.pl


esper.

skrót od: espe­ran­to; esp.


SJP.pl

skrót

 (1.1) jęz. = espe­ran­to

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛspɛˈrãntɔ, AS: esperãnto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esperanto n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eo, esp.

Wiktionary


esperal

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu uza­leż­nie­nia od al­ko­ho­lu, za­wie­ra­ją­ce­go di­sul­fi­ram; An­ta­bus, An­ti­col, An­ti­kol


SJP.pl


esperanca

obce imię żeń­skie


SJP.pl


esperancja

w ra­chun­ku praw­do­po­do­bień­stwa: war­tość ocze­ki­wa­na zmien­nej lo­so­wej


SJP.pl


esperancki

do­ty­czą­cy espe­ran­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. do­ty­czą­cy espe­ran­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja kla­wia­tu­ra nie za­wie­ra espe­ranc­kich liter.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛspɛˈrãnt͡sʲci, AS: esperãncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esperanto n., esperantysta m., esperantystka ż.

Wiktionary


esperanto

sztucz­ny język mię­dzy­na­ro­do­wy, opar­ty głów­nie na ję­zy­kach ro­mań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. sztucz­ny język mię­dzy­na­ro­do­wy, opra­co­wa­ny przez Lud­wi­ka Ła­za­rza Za­men­ho­fa w 1887 r.;

Wiktionary

Espe­ran­to (espe­ran­to: "osoba ma­ją­ca na­dzie­ję", pier­wot­nie Ling­vo In­ter­na­cia, w tłum. "język mię­dzy­na­ro­do­wy") – naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ny na świe­cie mię­dzy­na­ro­do­wy język po­moc­ni­czy. Jego nazwa po­cho­dzi od pse­u­do­ni­mu „Dr. Espe­ran­to” ("dok­tor ma­ją­cy na­dzie­ję"), pod któ­rym Lud­wik Za­men­hof opu­bli­ko­wał w 1887 pod­sta­wy ję­zy­ka w książ­ce "Język mię­dzy­na­ro­do­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Espe­ran­to jest naj­po­pu­lar­niej­szym ję­zy­kiem sztucz­nym na świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛspɛˈrãntɔ, AS: esperãnto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esperantysta mos., esperantystka ż.

 przym. esperancki

 skr. eo, esp., esper.

 wykrz. eo

Wiktionary


esperantysta

czło­wiek pro­pa­gu­ją­cy język espe­ran­to lub mó­wią­cy ję­zy­kiem espe­ran­to


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba mó­wią­ca ję­zy­kiem espe­ran­to lub pro­pa­gu­ją­ca go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy twój mąż też jest espe­ran­ty­stą?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛspɛrãnˈtɨsta, AS: esperãntysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esperanto n.

:: fż. esperantystka ż.

 przym. esperancki

Wiktionary


esperantystka

ko­bie­ta pro­pa­gu­ją­ca język espe­ran­to lub mó­wią­ca ję­zy­kiem espe­ran­to


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta mó­wią­ca ję­zy­kiem espe­ran­to lub pro­pa­gu­ją­ca go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛspɛrãnˈtɨstka, AS: esperãntystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. esperanto n.

:: fm. esperantysta m.

 przym. esperancki

Wiktionary


espero

model sa­mo­cho­du marki Da­e­woo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • La Espe­ro – pieśń, hymn espe­ran­to
  • „Espe­ro” – nazwa wło­skich okrę­tów
    • „Espe­ro” – ni­szczy­ciel typu Nembo z po­cząt­ku XX wieku i I wojny świa­to­wej
    • – ni­szczy­ciel typu Tur­bi­ne z okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go i II wojny świa­to­wej
    • – fre­ga­ta ra­kie­to­wa typu Ma­e­stra­le z lat 80. XX wieku
  • Da­e­woo Espe­ro – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ski sa­mo­chód oso­bo­wy

Wikipedia


espingola

1. dawna, krót­ka ręcz­na broń palna z pod­pór­ką
2. ma­ło­ka­li­bro­we dzia­ło okrę­to­we uży­wa­ne do po­ło­wy XIX w.


SJP.pl


esplanada

1. sze­ro­ka ulica z ale­ja­mi spa­ce­ro­wy­mi poś­rod­ku
2. nie­za­bu­do­wa­na prze­strzeń przed for­ty­fi­ka­cja­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. sze­ro­ka ulica z alej­ka­mi spa­ce­ro­wy­mi;

 (1.2) ar­chit. plac przed dużym bu­dyn­kiem, naj­czę­ściej sa­kral­nym

 (1.3) hist. nie­za­bu­do­wa­na prze­strzeń przed for­ty­fi­ka­cja­mi, naj­czę­ściej pas po­mię­dzy mia­stem a twier­dzą

Wiktionary

Espla­na­da – sze­ro­ka ulica z aleją spa­ce­ro­wą, pro­me­na­da. Pier­wot­nie była to nie­za­bu­do­wa­na prze­strzeń przed for­ty­fi­ka­cja­mi, naj­czę­ściej pas po­mię­dzy mia­stem a twier­dzą, da­ją­cy do­sko­na­łą wi­docz­ność i moż­li­wość pro­wa­dze­nia ostrza­łu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wzdłuż espla­na­dy ma­gnat wy­sta­wił część z 3 tys. dzieł sztu­ki, które tu zdą­żył zwieźć ze świa­ta.

 (1.2) Ogrom­ny plac, przed wy­bu­do­wa­ną w 1953 roku ne­o­ba­ro­ko­wą ba­zy­li­ką, zwany espla­na­dą, może jed­no­ra­zo­wo po­mie­ścić nawet mi­lion wier­nych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) promenada

 (1.3) przedpole

Wiktionary


espoo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fin­lan­dii, w re­gio­nie Uu­si­maa;

Wiktionary

Espoo ( Esbo) – mia­sto w po­łud­nio­wej Fin­lan­dii, na wscho­dzie gra­ni­czą­ce bez­poś­red­nio z mia­stem sto­łecz­nym Hel­sin­ki; drugi pod wzglę­dem wiel­ko­ści oś­ro­dek miej­ski w Fin­lan­dii; wraz z mia­sta­mi Hel­sin­ki, Van­taa i Ka­u­nia­i­nen two­rzy ze­spół miej­ski Hel­si­nek.

Espoo obej­mu­je ob­szar 528 km², z czego 312 km² sta­no­wi teren lą­do­wy. Po­pu­la­cja Espoo liczy 305,2 tys. miesz­kań­ców (we­dług da­nych z 2022).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛs.pɔ

Wiktionary


espressivo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: z ek­spre­sją, z uczu­ciem


SJP.pl


espresso

bar­dzo mocna kawa po­da­wa­na w ma­łych fi­li­żan­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. wło­ska mocna kawa z ek­spre­su ci­śnie­nio­we­go, przy­go­to­wa­na z małej, około 30 ml, ilo­ści wody;

Wiktionary

Espres­so – nazwa spo­so­bu przy­go­to­wy­wa­nia kawy w spe­cjal­nym ek­spre­sie, przez prze­pu­szcze­nie 25-35 ml go­rą­cej (90,5-96 °C) wody pod ci­śnie­niem 8,5-9,5 bara przez bar­dzo drob­no zmie­lo­ne i ubite ziar­na ka­wow­ca. Rów­nież nazwa uzy­ska­ne­go w ten spo­sób na­po­ju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kla­sycz­ne wło­skie cap­puc­ci­no skła­da się z 25 cm³ espres­so, do któ­re­go wlewa się od­po­wied­nio spie­nio­ne mleko.

 (1.1) Wy­pi­łam espres­so i zaraz po­czu­łam się le­piej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛsˈprɛsːɔ, AS: espre•so

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekspres mrz.

 przym. ekspresowy

Wiktionary


espringola

śred­nio­wiecz­na ma­chi­na oblęż­ni­cza; ar­ka­ba­li­sta, ark­ba­li­sta


SJP.pl

Esprin­go­la – na­stęp­ca ark­ba­li­sty, ma­chi­na mio­ta­ją­ca wy­ko­rzy­stu­ją­ca ener­gię ne­u­ro­ba­li­stycz­ną.

Wiel­kie ark­ba­li­sty, zwane esprin­go­la­mi, ra­dzi­ły sobie sku­tecz­nie z mu­ra­mi oble­ga­nych twierdz, jed­nak z racji swej wiel­ko­ści, cię­ża­ru i małej ruch­li­wo­ści nie na­da­wa­ły się do walk w polu.

Wikipedia


esprit

[czy­taj: espRI] by­strość, polot, in­te­li­gen­cja


SJP.pl

Esprit – marka odzie­żo­wa, sprze­da­ją­ca odzież dam­ską, męską, dzie­cię­cą, a także obu­wie, ze­gar­ki oraz ak­ce­so­ria. Firma zo­sta­ła za­ło­żo­na przez Susie Tomp­kins Buell i Do­u­gla­sa Tomp­kin­sa.

Firma pow­sta­ła w 1968. Ma sieć bu­ti­ków w 40 pań­stwach świa­ta. Sieć ma także swoje skle­py w Pol­sce. W 2024 roku marka zło­ży­ła wnio­ski o upa­dłość.

Wikipedia


esq

es­qu­i­re


SJP.pl


esquire

bry­tyj­ski tytuł grzecz­no­ścio­wy (skrót: Esq.); daw­niej: tytuł szlach­ci­ców naj­niż­szej rangi


SJP.pl

Zo­bacz też: es­qu­i­re (tytuł).

Es­qu­i­re – ame­ry­kań­ski ma­ga­zyn dla męż­czyzn uka­zu­ją­cy się od 1933 roku. Re­dak­to­rem na­czel­nym jest David M. Gran­ger.

Wikipedia


essa

wy­krzy­knik

 (1.1) slang. mło­dzie­żo­wy hurra! (okrzyk ra­do­ści, zwy­cię­stwa)

 (1.2) slang. mło­dzie­żo­wy na­przód! (okrzyk wy­ra­ża­ją­cy po­czu­cie bycia nie do pow­strzy­ma­nia oraz po­gar­dę dla prze­ciw­ni­ków, np. w grze)

przy­miot­nik

 (2.1) slang. mło­dzie­żo­wy łatwy

przy­słó­wek

 (3.1) slang. mło­dzie­żo­wy łatwo

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (4.1) slang. mło­dzie­żo­wy coś łat­we­go

 (4.2) slang. mło­dzie­żo­wy swo­bo­da, na­tu­ral­ność, brak trudu i ogra­ni­czeń

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Essa – miej­sco­wość w Ka­na­dzie
  • Essa – korn­wa­lij­ska nazwa mia­sta Sal­tash w Wiel­kiej Bry­ta­nii
  • essa – Mło­dzie­żo­we Słowo Roku (2022)
  • ESSA – Urząd Służb Oś­rod­ków
  • ESSA-1
  • ESSA-2
  • ESSA-3
  • Essa Mo­ham­med Al-Zan­ka­wi
  • Essa Al-Bus­ma­it

Wikipedia

Synonimy:

 (4.2) luz, luzik

Wiktionary


esseksyt

skała mag­mo­wa, głę­bi­no­wa, za­sa­do­wa, za­li­cza­na do ga­bro­i­dów fo­i­do­wych


SJP.pl


essen

dieta lak­to­we­ge­ta­riań­ska prak­ty­ko­wa­na przez człon­ków sekty wyz­na­ją­cej, że Jezus był we­ge­ta­ria­ni­nem odży­wia­ją­cym się su­ro­wiz­na­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­nich Niem­czech, po­ło­żo­ne w środ­ku Za­głę­bia Ruhry;

Wiktionary

Essen ("MAF:",) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w za­chod­niej czę­ści Nie­miec, w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia, w re­jen­cji Düsseldorf. Pełni funk­cję portu nad Ruhrą i nad Ka­na­łem Ren-Herne. Pod ko­niec 2019 roku, z licz­bą miesz­kań­ców wy­no­szą­cą około 580 tys., Essen zaj­mo­wa­ło dzie­sią­te miej­sce w Niem­czech pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści[].

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛsɛ̃n, AS: esẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Esseńczyk mos., Essenka ż.

 przym. esseński

Wiktionary


essenka

[czy­taj: esen­ka] człon­ki­ni ży­dow­skie­go stron­nict­wa re­li­gij­ne­go w daw­nej Judei


SJP.pl


essex

[czy­taj: Es-iks] naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hrab­stwo ce­re­mo­nial­ne i nie­me­tro­po­li­tal­ne we wschod­niej An­glii;

 (1.2) geogr. nazwa wielu hrabstw, miej­sco­wo­ści, gmin oraz in­nych to­po­ni­mów w kra­jach an­glo­ję­zycz­nych;

 (1.3) hist. śred­nio­wiecz­ne kró­le­stwo ist­nie­ją­ce we wschod­niej An­glii w la­tach 527–825;

Wiktionary

Essex – hrab­stwo ad­mi­ni­stra­cyj­ne (nie­me­tro­po­li­tal­ne), ce­re­mo­nial­ne i hi­sto­rycz­ne we wschod­niej An­glii, w re­gio­nie East of En­gland, po­ło­żo­ne na pół­noc­ny wschód od Lon­dy­nu, nad Mo­rzem Pół­noc­nym, za­li­cza­ne do tzw. "Home Co­un­ties". Nazwa hrab­stwa po­cho­dzi od ist­nie­ją­ce­go we wczes­nym śred­nio­wie­czu an­glo­sa­skie­go Kró­le­stwa Es­sek­su.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ob­szar Es­sek­su jest ni­zin­ny i roz­cią­ga się po­mię­dzy estu­a­rium Ta­mi­zy na po­łud­niu a uj­ściem rzeki Stour na pół­no­cy.

 (1.2) Sa­mo­lot miał mię­dzy­lą­do­wa­nie w Es­se­xie.

 (1.3) W po­ło­wie VIII wieku duża część te­re­nów Essex, wraz z Lon­dy­nem, do­sta­ła się pod pa­no­wa­nie Mer­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. essekski

Wiktionary


esseńczyk

[czy­taj: eseń­czyk] czło­nek ży­dow­skie­go stron­nict­wa re­li­gij­ne­go w daw­nej Judei


SJP.pl


esseński

[czy­taj: eseń­ski] przy­miot­nik od: Essen


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Essen (mia­stem w Niem­czech)

 (1.2) hist. rel. zwią­za­ny z sektą es­seń­czy­ków

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. Essen n.

Wiktionary


est

skrót od: Księ­ga Este­ry - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. Księ­ga Este­ry

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • EST - Em­pi­re State Bu­il­ding
  • Est – re­gion w Bur­ki­na Faso
  • EST - stre­fa cza­so­wa UTC -5:00
  • Est - skrót sta­ro­te­sta­men­to­wej Księ­gi Este­ry
  • Este
  • LGV Est européenne
  • L'Est Républicain

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ɛˈstɛrɨ, AS: ḱśẽŋga estery

Wiktionary


est.

skrót od: estoń­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = estoń­ski

Wiktionary


establishment

[czy­taj: eSTAbliszment lub iSTAbliszment] osoby, in­sty­tu­cje ma­ją­ce wła­dzę w danym pań­stwie, wy­wie­ra­ją­ce wpływ na życie pu­blicz­ne, czę­sto oce­nia­ne ne­ga­tyw­nie z po­wo­du swo­jej nie­chę­ci do zmian; elita wła­dzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pejor. okre­śle­nie grupy osób spra­wu­ją­cych wła­dzę w Wiel­kiej Bry­ta­nii, uwa­ża­nych za eks­klu­zyw­ną i uprzy­wi­le­jo­wa­ną spo­łecz­ność

 (1.2) pejor. w szer­szym zna­cze­niu: elita wła­dzy w każ­dym kraju

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ma­ni­fe­stan­ci oskar­ża­li esta­blish­ment o nie­po­wo­dze­nie re­form.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. establishmentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) oligarchia, możni tego świata, wielcy tego świata, socjeta, kamaryla, koteria, klika

Wiktionary


establishmentowy

→ esta­blish­ment [czy­taj: ista­blisz­men­to­wy]


SJP.pl


estadualny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Pa­ra­na. sta­no­wy

Wiktionary


estakada

ro­dzaj po­mo­stu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj mostu prze­no­szą­ce­go drogę lub linię ko­le­jo­wą nad te­re­nem za­bu­do­wa­nym albo ob­ni­że­niem te­re­nu;

Wiktionary

Esta­ka­da (z esta­ca­de) – bu­dow­la mo­sto­wa ma­ją­ca na celu prze­pro­wa­dze­nie ciągu ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go (droga, linia ko­le­jo­wa) nad te­re­nem za­bu­do­wa­nym lub ob­ni­że­niem te­re­nu, za­stę­pu­jąc wy­so­ki nasyp. Jako esta­ka­dę można przy­jąć wie­lo­przę­sło­we kon­struk­cje in­ży­nier­skie speł­nia­ją­ce czę­ścio­wo funk­cję wia­duk­tu, a czę­ścio­wo wy­so­kie­go na­sy­pu.

Wikipedia


estakadowy

→ esta­ka­da


SJP.pl

Patrz:

estakada

estampa

od­bit­ka z płyty me­ta­lo­wej, zwła­szcza mie­dzio­ryt


SJP.pl


estampaż

od­bit­ka wy­ko­na­na z ka­mie­nia nie­gra­ficz­ne­go, np. z in­skryp­cji na­grob­ko­wej


SJP.pl

Estam­paż (fr. "estam­pa­ge") – tech­ni­ka wy­ko­ny­wa­nia od­bi­tek pła­sko­rzeźb i na­pi­sów z ka­mie­nia lub z brązu za po­mo­cą pa­pie­ru. Estam­paż zo­stał wy­na­le­zio­ny w Chi­nach w cza­sach dy­na­stii Tang (618-907).

W Chi­nach od III w. p.n.e. ogła­sza­no ce­sar­skie edyk­ty m.in.

Wikipedia


estancja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. ro­dzaj go­spo­dar­stwa rol­ne­go cha­rak­te­ry­stycz­ny dla kra­jów Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej

Wiktionary

Estan­cja – ro­dzaj go­spo­dar­stwa rol­ne­go w pół­noc­nej

Ar­gen­ty­nie, po­sia­da­ją­ce­go po­wierzch­nię od 15 000 do 35 000 ha. W więk­szo­ści przy­pad­ków jest włas­no­ścią firm spe­cja­li­zu­ją­cych się w pro­duk­cji spo­żyw­czej, rza­dziej jest to la­ty­fun­dium sta­no­wią­ce włas­ność osób pry­wat­nych. Ho­du­je się na niej prze­de wszyst­kim zwie­rzę­ta opa­so­we i owce (ze wzglę­du na wełnę) oraz ro­śli­ny pa­stew­ne i zboża. Ty­po­wa dla Ar­gen­ty­ny forma ha­cjen­dy.

Wikipedia


ester

zwią­zek or­ga­nicz­ny bę­dą­cy po­chod­ną kwa­sów i al­ko­ho­li lub fe­no­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku dzia­ła­nia kwasu na al­ko­hol lub fenol;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛstɛr, AS: ester

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estryfikacja ż., estryfikowanie n., poliester m., transestryfikacja ż.

 czas. estryfikować dk.

 przym. estrowy, poliestrowy

Wiktionary


estera

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Este­ra − imię żeń­skie
  • Este­ra − po­stać bi­blij­na
  • Este­ra − film bi­blij­ny z 1999

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakiś czas temu Este­rze wysz­ła ryba po ży­dow­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɛra, AS: estera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Esterka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Esterka

Wiktionary


esteraza

enzym z klasy hy­dro­laz ka­ta­li­zu­ją­cy roz­kład wią­za­nia estro­we­go


SJP.pl


esterhazy

[czy­taj: ESterhazi] naz­wi­sko wę­gier­skie


SJP.pl


esterka

1. Ester­ka Ma­łach, le­gen­dar­na lub praw­dzi­wa ko­chan­ka Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go;
2. zdrob­nie­nie od Este­ra (imię żeń­skie)


SJP.pl

Zo­bacz też: Ester­ka w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Ester­ka, Ester­ka Ma­łach (XIV wiek) – sły­ną­ca z urody Ży­dów­ka, we­dług kro­ni­ka­rza Jana Dłu­go­sza uko­cha­na (ko­chan­ka) króla Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go. Była wnucz­ką sza­no­wa­ne­go kupca i le­ka­rza z Opocz­na i "znała wiele ta­jem­nic me­dycz­nych". We­dług Jana Dłu­go­sza miała z kró­lem dwóch synów: Nie­mi­ra (Nie­mie­rzę) i Pełkę, co współ­cze­śni hi­sto­ry­cy po­da­ją w wąt­pli­wość.

Wikipedia


esterkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ester­ki lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


esterzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Este­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


esteta

czło­wiek wraż­li­wy na pię­kno, znaw­ca pię­kna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek wraż­li­wy na pię­kno, znaw­ca pię­kna

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɛta, AS: esteta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estetyka ż., estetyzacja ż., estetyzm mrz., estetyk mos., estetyczność ż.

:: fż. estetka ż.

 czas. estetyzować ndk.

 przym. estetyczny, estetyzacyjny

 przysł. estetycznie

Wiktionary


estetka

ko­bie­ta wraż­li­wa na pię­kno, znaw­czy­ni pię­kna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta przy­wią­zu­ją­ca uwagę do este­ty­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estetyka ż.

:: fm. esteta mos.

 przym. estetyczny

 przysł. estetycznie

Wiktionary


estety

na­rzą­dy do­ty­ko­we mię­cza­ków z gro­ma­dy chi­to­nów, wy­stę­pu­ją­ce w po­sta­ci bro­daw­ko­wa­tych sku­pisk ko­mó­rek zmy­sło­wych


SJP.pl


estetyczka

→ este­tyk


SJP.pl

Patrz:

estetyk

estetycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób este­tycz­ny, sta­ran­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛstɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: estetyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estetyczność ż., estetyka ż., estetyzm m., estetyk m., esteta m., estetka ż., estetyzacja ż.

 czas. estetyzować ndk.

 przym. estetyczny

Wiktionary


estetyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: este­tycz­nie


SJP.pl


estetyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: este­tycz­ny


SJP.pl


estetyczność

→ este­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest este­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są este­tycz­ni

Wiktionary

Patrz:

estetyka

Powiązane:

 rzecz. estetyka ż., esteta m., estetka ż.

 przym. estetyczny

 przysł. estetycznie

Wiktionary


estetyczny

→ este­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zgod­ny z wy­ma­ga­nia­mi este­ty­ki, do­ty­czą­cy zmy­słu pię­kna

 (1.2) zwią­za­ny z este­ty­ką jako nauką

Wiktionary

Patrz:

estetyka

Przykłady

 (1.1) Tek­sty mszal­ne pre­zen­to­wa­ły oczy­wi­ście zróż­ni­co­wa­ne za­ło­że­nia este­tycz­ne i po­ziom ar­ty­stycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛstɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: estetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estetyczność ż., estetyka ż., estetyzm m., estetyk m., esteta m., estetka ż., estetyzacja ż.

 czas. estetyzować ndk.

 przysł. estetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gustowny

Wiktionary


estetyk

ten, kto zaj­mu­je się este­ty­ką jako nauką o sztu­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) te­o­re­tyk este­ty­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɛtɨk, AS: estetyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estetyka ż., estetyzm m., esteta m., estetka ż., estetyzowanie n.

 czas. estetyzować ndk.

 przym. estetyczny

 przysł. estetycznie

Wiktionary


estetyka

1. pię­kny, ele­ganc­ki, schlud­ny wy­gląd cze­goś;
2. nauka o sztu­ce, do­ty­czą­ca okre­śla­nia jej wa­lo­rów i kry­te­riów oceny, zwią­za­na z isto­tą two­rze­nia, jej związ­kiem z rze­czy­wi­sto­ścią oraz z me­to­da­mi ar­ty­stycz­ne­go wy­ra­zu;
3. fi­lo­zo­fia: dzie­dzi­na zaj­mu­ją­ca się za­gad­nie­niem pię­kna i har­mo­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ładny, gu­stow­ny wy­gląd cze­goś

 (1.2) su­biek­tyw­ne kry­te­ria pię­kna

 (1.3) filoz. szt. nauka o pię­knie;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: este­tyk

Wiktionary

Este­ty­ka ( "aist­he­ti­kos" – dosł. "do­ty­czą­cy poz­na­nia zmy­sło­we­go", ale też "wraż­li­wy") – dzie­dzi­na fi­lo­zo­fii zaj­mu­ją­ca się pię­knem i in­ny­mi war­to­ścia­mi este­tycz­ny­mi.

Sama de­fi­ni­cja este­ty­ki pod­le­ga róż­nym uję­ciom, mó­wią­cych o este­ty­ce jako:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To este­ty­ka tego urzą­dze­nia, a nie jego funk­cjo­nal­ność, za­de­cy­do­wa­ła o jego wy­so­kiej sprze­da­ży.

 (1.2) Język tej po­wie­ści nie mie­ści się w mojej este­ty­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɛtɨka, AS: estetyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estetka ż., estetyk m., esteta m., estetyczność ż.

 przym. estetyczny

 przysł. estetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) estetyczność, gustowność

Wiktionary


estetyzacja

na­da­nie cze­muś urody, este­ty­ki, pię­kna; upięk­sze­nie


SJP.pl


estetyzacyjny

→ este­ty­za­cja


SJP.pl

Patrz:

estetyzacja

estetyzm

po­gląd przyz­na­ją­cy war­to­ściom este­tycz­nym na­czel­ne miej­sce; oce­nia­nie dzieł sztu­ki bez wzglę­du na ich war­tość spo­łecz­ną; lu­bo­wa­nie się w sztu­ce i oce­nia­nie wszyst­kie­go tylko ze wzglę­du na war­tość este­tycz­ną


SJP.pl

Este­tyzm – ruch in­te­lek­tu­al­ny i ar­ty­stycz­ny, pow­sta­ły pod wpły­wem fran­cu­skim u schył­ku XIX wieku w Wiel­kiej Bry­ta­nii, opar­ty na fi­lo­zo­fii „sztu­ka dla sztu­ki”, ak­cen­tu­ją­cy wy­jąt­ko­wą war­tość sztu­ki i przy­jem­no­ści znaj­do­wa­nej w od­kry­wa­niu rze­czy pię­knych. Był kom­pi­la­cją zło­żo­ną z wielu sty­lów. Głów­ne źró­dła jego in­spi­ra­cji to kla­sy­cyzm i sztu­ka ja­poń­ska. Był po­pu­lar­ny w la­tach 1870–1900.

Wikipedia


estetyzować

1. na­da­wać tre­ści wa­lo­ry este­tycz­ne;
2. spra­wiać, że coś wy­glą­da ład­niej; upięk­szać, upię­kniać


SJP.pl


estezja

wra­że­nie, czu­cie


SJP.pl


estezjologia

Estez­jo­lo­gia – dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ana­to­mią (bu­do­wą) i fiz­jo­lo­gią (czyn­no­ścia­mi) na­rzą­dów zmy­słów oraz od­bie­ra­nych przez nie bodź­ców.

Wikipedia


estezjometr

przy­rząd słu­żą­cy do mie­rze­nia wraż­li­wo­ści skóry na dot­knię­cie


SJP.pl

Estez­jo­metr (gr. "aísthesis" „od­czu­wa­nie zmy­sła­mi” + "metreín" „mie­rzyć”) − przy­rząd do ba­da­nia wraż­li­wo­ści skóry na bodź­ce me­cha­nicz­ne (dot­knię­cie).

Wikipedia


estinguendo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: gas­ną­co, za­mie­ra­ją­co; estin­to


SJP.pl


estinto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: gas­ną­co, za­mie­ra­ją­co; estin­gu­en­do


SJP.pl


estokada

w szer­mier­ce: cios szpa­dą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. w szer­mier­ce: trud­ne do spa­ro­wa­nia ude­rze­nie szpa­dą, wy­ko­ny­wa­ne po­przez prze­pro­wa­dze­nie ostrza pod ra­mie­niem prze­ciw­ni­ka

 (1.2) daw. na­tar­czy­we na­ga­by­wa­nie o po­życz­kę

Wiktionary


estonia

pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Tal­li­nie; Re­pu­bli­ka Estoń­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie;

Wiktionary

Esto­nia ( Eesti), Re­pu­bli­ka Estoń­ska (est. Eesti Va­ba­riik) – pań­stwo uni­tar­ne w Eu­ro­pie Pół­noc­nej, nad Mo­rzem Bał­tyc­kim, nad Za­to­ką Fiń­ską, nad którą leży Tal­linn, sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto kraju, i Za­to­ką Ryską. Pow­sta­ło po I woj­nie świa­to­wej. Czło­nek Unii Eu­ro­pej­skiej i NATO. Gra­ni­czy z Łotwą od po­łud­nia i z Rosją od wscho­du oraz z Fin­lan­dią przez Za­to­kę Fiń­ską. Jedno z naj­bar­dziej zin­for­ma­ty­zo­wa­nych państw świa­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Esto­nia jest kra­jem eu­ro­pej­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɔ̃ɲja, AS: estõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. estoński

 rzecz. Estończyk mos., Estonka ż., estoński mrz.

 przysł. po estońsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Estońska

Wiktionary


estonka

oby­wa­tel­ka Esto­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na na­ro­do­wo­ści estoń­skiej, oby­wa­tel­ka Esto­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako pier­wsza w hi­sto­rii Eston­ka osią­gnę­ła pół­fi­nał tur­nie­ju za­wo­do­we­go (w Kol­ka­cie), ule­ga­jąc do­pie­ro wy­so­ko no­to­wa­nej Ro­sjan­ce Ana­sta­si­ji My­ski­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɔ̃ŋka, AS: estõŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Estonia ż., estoński mrz.

:: fm. Estończyk mos.

 przym. estoński

 przysł. po estońsku

Wiktionary


estopel

za­sa­da, zgod­nie z którą pań­stwo nie może za­ne­go­wać ist­nie­nia fak­tów lub praw, jeśli uprzed­nio wy­cią­gnę­ło z nich ko­rzy­ści


SJP.pl


estończyk

oby­wa­tel Esto­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­wiek na­ro­do­wo­ści estoń­skiej, oby­wa­tel Esto­nii, miesz­ka­niec Esto­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Ko­le­gium stu­dio­wa­ło każ­de­go roku śred­nio stu pięć­dzie­się­ciu słu­cha­czy. Wśród nich (byli) Al­bań­czy­cy, Bia­ło­ru­si­ni, Wę­grzy, Lit­wi­ni, Ro­sja­nie, Ru­mu­ni, Ser­bo­wie, Sło­wa­cy, Sło­weń­cy, Czesi, Chor­wa­ci, Estoń­czy­cy, a po pew­nym cza­sie nawet Chiń­czy­cy (któ­rzy póź­niej otrzy­ma­li włas­ne ko­le­gium).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: estõĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estoński mrz., Estonia ż.

:: fż. Estonka ż.

 przym. estoński

 przysł. po estońsku

Wiktionary


estoński

przy­miot­nik od: Esto­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Esto­nii lub Estoń­czy­ków

 (1.2) od­no­szą­cy się do ję­zy­ka estoń­skie­go (2.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Esto­nii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Par­la­ment estoń­ski ogrom­ną więk­szo­ścią gło­sów ra­ty­fi­ko­wał eu­ro­pej­ską kon­sty­tu­cję.

 (2.1) Czy nie­zbyt przy­stoj­ny, skraj­nie in­tro­wer­tycz­ny, nie­ma­ją­cy w Esto­nii żad­ne­go źró­dła utrzy­ma­nia i nie­mó­wią­cy nawet po estoń­sku bo­ha­ter ma ja­kieś szan­se na szczę­śli­we za­koń­cze­nie swo­jej wy­pra­wy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɔ̃j̃sʲci, AS: estõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Estonia ż., Estończyk mos., Estonka ż.

 przysł. po estońsku

Wiktionary


estońskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem estoń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem estoń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku estoń­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstɔ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: estõĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


estońskość

→ estoń­ski


SJP.pl

Patrz:

estoński

estrada

1. pod­wyż­sze­nie przy­sto­so­wa­ne do wy­stę­pów ar­ty­stycz­nych;
2. po­tocz­nie: dzia­łal­ność roz­ryw­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pod­wyż­sze­nie do wy­stę­pów roz­ryw­ko­wych – mu­zycz­nych i ka­ba­re­to­wych

 (1.2) przen. mu­zycz­ny i ka­ba­re­to­wy prze­mysł roz­ryw­ko­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ina­czej: scena
  • Andrés Estra­da (ur. 1967) – pił­karz ko­lum­bij­ski
  • Ar­man­do Estra­da (ur. 1978) – pa­le­styń­sko-ame­ry­kań­ski wrest­ler
  • Car­los Estra­da (ur. 1961) – ko­lum­bij­ski pił­karz
  • Da­niel Estra­da (ur. 1987) – pił­karz hisz­pań­ski
  • Edu­ar­do Estra­da (ur. 1921) – mek­sy­kań­ski za­pa­śnik
  • Erik Estra­da (ur. 1949) – ame­ry­kań­ski aktor te­le­wi­zyj­ny i fil­mo­wy
  • Jorge Iván Estra­da (ur. 1983) – mek­sy­kań­ski pił­karz
  • Jo­seph Estra­da (ur. 1937) – po­li­tyk i aktor fi­li­piń­ski
  • Juan Estra­da (1912-1989) – pił­karz ar­gen­tyń­ski
  • Juan José Estra­da (1963-2015) – mek­sy­kań­ski bok­ser
  • Lian Sem Estra­da Jova (ur. 1982) – ku­bań­ski siat­karz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈstrada, AS: estrada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estradowiec m.

 przym. estradowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) scena muzyczna

 (1.2) show biznes

Wiktionary


estradiol

na­tu­ral­ny hor­mon płcio­wy żeń­ski na­le­żą­cy do estro­ge­nów, od­po­wied­nik mę­skie­go te­sto­ste­ro­nu, syn­te­ty­zo­wa­ny głów­nie w jaj­ni­kach, wpły­wa na pow­sta­wa­nie dru­go­rzę­do­wych cech płcio­wych oraz re­gu­lu­je cykl płcio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. jeden z pod­sta­wo­wych estro­ge­nów, na­tu­ral­ny hor­mon ste­ro­i­do­wy, wyt­wa­rza­ny głów­nie w jaj­ni­kach, od­po­wie­dzial­ny za roz­wój i utrzy­ma­nie żeń­skich cech płcio­wych oraz cykl mie­siącz­ko­wy

Wiktionary

Estra­diol, E2 ( estra­dio­lum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ste­ry­do­wy hor­mon płcio­wy. Jest pod­sta­wo­wym, na­tu­ral­nym estro­ge­nem. Z che­micz­ne­go punk­tu wi­dze­nia jest ste­ro­i­dem, po­chod­ną estra­nu.

Od­po­wie­dzial­ny za roz­wój żeń­skich na­rzą­dów roz­rod­czych, roz­rost błony ślu­zo­wej ma­ci­cy, re­gu­lu­je cykl płcio­wy i ma wpływ na za­cho­wa­nie sek­su­al­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Estra­diol jest ste­ry­dem zbu­do­wa­nym z czte­rech pier­ście­ni wę­glo­wych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwa systematyczna (IUPAC): (1S,3aS,3bR,9bS,11aS)-11a-metylo-1,2,3,3a,3b,4,5,9b,10,11-dekahydrocyklopenta-𝑎-fenantren-1,3-diol; symbol E2; wzór chemiczny: C₁₈H₂₄O₂

Wiktionary


estradka

zdrob­nie­nie od: estra­da (pod­wyż­sze­nie przy­sto­so­wa­ne do wy­stę­pów ar­ty­stycz­nych)


SJP.pl


estradkowy

żar­to­bli­wie lub lek­ce­wa­żą­co: estra­do­wy


SJP.pl


estradowiec

ar­ty­sta wy­stę­pu­ją­cy na estra­dzie


SJP.pl


estradowy

1. zwią­za­ny z estra­dą;
2. po­tocz­nie: roz­ryw­ko­wy, za­ba­wo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z estra­dą, do­ty­czą­cy estra­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estrada ż., estradowiec m.

 przysł. estradowo

Wiktionary


estragon

dra­ga­nek;
1. ga­tu­nek by­li­cy, ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych;
2. przy­pra­wa z ziela tej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. pot. zob. by­li­ca dra­ga­nek.

 (1.2) spoż. aro­ma­tycz­na przy­pra­wa z su­che­go lub świe­że­go ziela estra­go­nu (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstraɡɔ̃n, AS: estragõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. estragonowy

 rzecz. estragonik mrz.

Wiktionary


estragonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od estra­gon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estragon m.

Wiktionary


estragonowy

przy­miot­nik od: estra­gon


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) kulin. zro­bio­ny z estra­go­nu, przy­pra­wio­ny estra­go­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estragon mrz.

Wiktionary


estreicher

naz­wi­sko, np. Karol Estre­i­cher młod­szy (1906-1984)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aloj­zy Rafał Estre­i­cher (1786–1852) – pol­ski bo­ta­nik i en­to­mo­log, pro­fe­sor i rek­tor Uni­wer­sy­te­tu Ja­giel­loń­skie­go
  • An­to­ni Estre­i­cher (1826–1906) – syn Aloj­ze­go, pol­ski le­karz i spo­łecz­nik
  • Karol Estre­i­cher star­szy (1827–1908) – syn Aloj­ze­go, pol­ski hi­sto­ryk li­te­ra­tu­ry i te­a­tru, bi­blio­graf, dy­rek­tor Bi­blio­te­ki Ja­giel­loń­skiej
  • Sta­ni­sław Estre­i­cher (1869–1939) – syn Ka­ro­la star­sze­go, pol­ski hi­sto­ryk prawa, bi­blio­graf, pro­fe­sor i rek­tor Uni­wer­sy­te­tu Ja­giel­loń­skie­go
  • Ta­de­usz Estre­i­cher (1871–1952) – syn Ka­ro­la star­sze­go, pol­ski che­mik, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu Ja­giel­loń­skie­go
  • Maria Estre­i­che­rów­na (1876–1966) – córka Ka­ro­la star­sze­go, pol­ska na­u­czy­ciel­ka, pi­sar­ka i tłu­macz­ka
  • Karol Estre­i­cher młod­szy (1906–1984) – syn Sta­ni­sła­wa, pol­ski hi­sto­ryk sztu­ki, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu Ja­giel­loń­skie­go, dy­rek­tor Mu­ze­um UJ, re­win­dy­ka­tor pol­skich dzieł sztu­ki za­gra­bio­nych w cza­sie II wo...
  • Te­re­sa Estre­i­cher (1905–1974) – żona Ka­ro­la młod­sze­go, żoł­nierz AK
  • Zyg­munt Estre­i­cher (1917–1993) – syn Ta­de­u­sza, et­no­mu­zy­ko­log
  • Estre­i­che­ro­wie

Wikipedia


estremadura

1. hisz­pań­ski re­gion au­to­no­micz­ny i kra­i­na hi­sto­rycz­na;
2. Estre­ma­du­ra Por­tu­gal­ska - kra­i­na hi­sto­rycz­na w Por­tu­ga­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. jedna ze wspól­not au­to­no­micz­nych w Hisz­pa­nii ze sto­li­cą w Méridzie;

 (1.2) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na i dawna pro­win­cja w za­chod­niej czę­ści Por­tu­ga­lii;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Estre­ma­du­ra (Hisz­pa­nia)
  • Estre­ma­du­ra (Por­tu­ga­lia)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Estremadurczyk mos., Estremadurka ż., estremadurski mrz.

 przym. estremadurski

Wiktionary


estremadurczyk

1. miesz­ka­niec Estre­ma­du­ry;
2. miesz­ka­niec Estre­ma­du­ry Por­tu­gal­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Estre­ma­du­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­miesz­ku­ją­cy te ob­sza­ry Le­oń­czy­cy, Estre­ma­dur­czy­cy, a w szcze­gól­no­ści Ka­sty­lij­czy­cy, zbli­ża­ją się bar­dzo ku sobie pod wzglę­dem swych zwy­cza­jów, po­czu­cia so­li­dar­no­ści (…) oraz cech cha­rak­te­ru.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Estremadura ż.

:: fż. Estremadurka ż.

 przym. estremadurski

Wiktionary


estremadurka

1. miesz­kan­ka Estre­ma­du­ry;
2. miesz­kan­ka Estre­ma­du­ry Por­tu­gal­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Estre­ma­du­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Estremadura ż.

:: fm. Estremadurczyk mos.

 przym. estremadurski

Wiktionary


estremadurski

przy­miot­nik od: Estre­ma­du­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Estre­ma­du­rą (kra­i­ną w Hisz­pa­nii)

 (1.2) zwią­za­ny z Estre­ma­du­rą (kra­i­ną w Por­tu­ga­lii)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język za­chod­nio­ro­mań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Estremadura ż., Estremadurczyk mos., Estremadurka ż.

Wiktionary


estrichgips

spo­i­wo otrzy­my­wa­ne przez wy­pa­la­nie ka­mie­nia gip­so­we­go


SJP.pl


estriol

żeń­ski hor­mon płcio­wy o dzia­ła­niu i struk­tu­rze che­micz­nej po­dob­nej do estra­dio­lu


SJP.pl

Estriol, E3 ( estrio­lum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na estra­nu. Jest ludz­kim hor­mo­nem ste­ro­i­do­wym. Wzrost jego syn­te­zy na­stę­pu­je w ciąży. Więk­szość krą­żą­ce­go estrio­lu w trze­cim try­me­strze ciąży jest pro­duk­tem płodu i ło­ży­ska. Jego pre­kur­sor jest syn­te­ty­zo­wa­ny w gru­czo­łach nad­ner­czo­wych płodu, a na­stęp­nie przeksz­tał­ca­ny przez wą­tro­bę i ło­ży­sko.

Wikipedia


estrogen

ste­ro­i­do­wy hor­mon płcio­wy wyt­wa­rza­ny przez korę nad­ner­czy i jaj­ni­ki lub jądra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. żeń­ski hor­mon płcio­wy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiemy, że ek­spo­zy­cja na estro­gen po­wo­du­je tycie, głów­nie przez ha­mo­wa­nie tar­czy­cy i mo­du­la­cję dzia­ła­nia podwz­gó­rza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈstrɔɡɛ̃n, AS: estrogẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. estrogenowy, noestrogenny

Wiktionary


estrogenizacja

nad­mier­ne wy­dzie­la­nie się estro­ge­nów w or­ga­niz­mie


SJP.pl


estrogenny

→ estro­gen; estro­ge­no­wy


SJP.pl


estrogenowy

→ estro­gen; estro­gen­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bio­chem. do­ty­czą­cy estro­ge­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estrogen m.

Wiktionary


estrogeny

ste­ro­i­do­wy hor­mon płcio­wy wyt­wa­rza­ny przez korę nad­ner­czy i jaj­ni­ki lub jądra


SJP.pl

Estro­ge­ny – grupa hor­mo­nów płcio­wych, do któ­rych za­li­cza się trzy głów­ne po­sta­cie estro­ge­nu na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­ce u ko­biet estron (E1), estra­diol (E2) i estriol (E3), a także estro­gen wyt­wa­rza­ny tylko w cza­sie ciąży este­trol (E4).

Estro­ge­ny na­zy­wa­ne są hor­mo­na­mi żeń­ski­mi i naj­waż­niej­szą rolę od­gry­wa­ją w or­ga­niz­mie ko­biet, ale są też nie­zbęd­ne dla męż­czyzn – ich nie­do­bór w ją­drach może po­wo­do­wać bez­płod­ność.

Wikipedia


estron

żeń­ski hor­mon płcio­wy; fo­li­ku­li­na


SJP.pl

Estron ( estro­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ke­to­no­wo – hy­drok­sy­lo­wa po­chod­na estra­nu. Jest ste­ro­i­do­wym estro­ge­nem o dzia­ła­niu po­dob­nym do estra­dio­lu.

Jest to pier­wszy żeń­ski hor­mon płcio­wy, od­kry­ty w 1929 przez póź­niej­sze­go pro­fe­so­ra Po­li­tech­ni­ki Gdań­skiej Adol­fa Bu­te­nand­ta. Za prace nad hor­mo­na­mi płcio­wy­mi Bu­te­nandt zo­stał uho­no­ro­wa­ny w 1939 Na­gro­dą Nobla.

Wikipedia


estrowy

zwią­za­ny z estrem


SJP.pl


estrus

faza cyklu płcio­we­go u samic ssa­ków, w któ­rej jest moż­li­we za­płod­nie­nie jaja; ruja


SJP.pl


estry

zwią­zek or­ga­nicz­ny bę­dą­cy po­chod­ną kwa­sów i al­ko­ho­li lub fe­no­li


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „Ester”. Zo­bacz też: Ester (jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych) i Estry (miej­sco­wość we Fran­cji).

Estry (od Essigäther – octan etylu, "Essig" – ocet i "Äther" – eter) – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych bę­dą­cych pro­duk­ta­mi kon­den­sa­cji kwa­sów i al­ko­ho­li lub fe­no­li. Kom­po­nen­ta­mi kwa­so­wy­mi mogą być za­rów­no kwasy kar­bok­sy­lo­we, jak i kwasy nie­or­ga­nicz­ne.

Wikipedia


estryfikacja

re­ak­cja otrzy­my­wa­nia estrów z kwa­sów i al­ko­ho­li lub fe­no­li


SJP.pl

Estry­fi­ka­cja – re­ak­cja che­micz­na, w wy­ni­ku któ­rej pow­sta­ją estry. Naj­czę­ściej za­cho­dzi ona po­mię­dzy kwa­sa­mi (głów­nie kar­bok­sy­lo­wy­mi) i al­ko­ho­la­mi (sze­rzej: związ­ka­mi za­wie­ra­ją­cy­mi grupę hy­drok­sy­lo­wą), niem­niej moż­li­we i czę­sto sto­so­wa­ne są inne me­to­dy syn­te­zy estrów np. z bez­wod­ni­ków czy chlor­ków kwa­so­wych.

Wikipedia


estryfikować

pod­da­wać re­ak­cji otrzy­my­wa­nia estru z al­ko­ho­lu lub fe­no­lu i kwasu


SJP.pl


estuarium

lej­ko­wa­te uj­ście rzecz­ne roz­sze­rza­ją­ce się ku morzu, pow­sta­łe wsku­tek ero­zyj­ne­go dzia­ła­nia fali przy­pły­wo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. po­sze­rzo­ne, lej­ko­wa­te uj­ście rzeki, pow­sta­łe w wy­ni­ku dzia­ła­nia pły­wów mor­skich;

Wiktionary

Estu­a­rium (z ae­stu­a­rium „droga mor­ska”) – po­sze­rzo­ne, lej­ko­wa­te uj­ście rzeki, pow­sta­łe w wy­ni­ku dzia­ła­nia pły­wów mor­skich.

Przy­pły­wy i od­pły­wy dzia­ła­ją ero­zyj­nie, wy­dzie­ra­jąc w stro­nę morza aku­mu­lo­wa­ny przez rzekę ma­te­riał, i w związ­ku z tym po­sze­rza­ją uj­ście rzeki, jed­no­cze­śnie unie­moż­li­wia­jąc ut­wo­rze­nie się delty z ma­te­ria­łu aku­mu­lo­wa­ne­go z bie­giem rzeki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ro­ślin­ność wodna tego estu­a­rium jest bar­dzo bo­ga­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛstuˈwarʲjũm, AS: estuu̯arʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. estuariowy

Wiktionary


estusia

zdrob­nie­nie od: Este­ra (imię żeń­skie)


SJP.pl


estyma

książ­ko­wo: duże uz­na­nie, sza­cu­nek, po­wa­ża­nie; re­spekt, mir, re­we­ren­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sza­cu­nek, po­wa­ża­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oboje wiel­ką esty­mą da­rzy­li mo­je­go dziad­ka, ty­tu­ło­wa­li go panem pro­fe­so­rem i czę­sto za­pra­sza­li na her­ba­tę i do­mo­we cia­sto, które pie­kła ich go­spo­sia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szacunek, poważanie

Wiktionary


estymacja

1. okre­śla­nie przy­bli­żo­nej war­to­ści; sza­co­wa­nie, przy­bli­ża­nie;
2. w sta­ty­sty­ce: okre­śla­nie pa­ra­me­trów całej po­pu­la­cji na pod­sta­wie ba­da­nia jej próby


SJP.pl

Esty­ma­cja (łac. "ae­sti­ma­tio" 'osza­co­wa­nie') – dział wnio­sko­wa­nia sta­ty­stycz­ne­go bę­dą­cy zbio­rem metod poz­wa­la­ją­cych na uo­gól­nia­nie wy­ni­ków ba­da­nia próby lo­so­wej na niez­na­ną po­stać i pa­ra­me­try roz­kła­du zmien­nej lo­so­wej całej po­pu­la­cji oraz sza­co­wa­nie błę­dów wy­ni­ka­ją­cych z tego uo­gól­nie­nia.

Wikipedia


estymacyjny

→ esty­ma­cja


SJP.pl

Patrz:

estymacja

estymata

po­tocz­nie: okre­śle­nie przy­bli­żo­nej war­to­ści; osza­co­wa­nie, przy­bli­że­nie, esty­ma­cja


SJP.pl


estymator

w sta­ty­sty­ce: funk­cja słu­żą­ca do osza­co­wa­nia pa­ra­me­tru roz­kła­du całej po­pu­la­cji na pod­sta­wie ba­da­nia jej czę­ści


SJP.pl

Esty­ma­tor – sta­ty­sty­ka (funk­cja, któ­rej war­to­ści za­le­żą od ze­bra­nych da­nych) słu­żą­ca do sza­co­wa­nia war­to­ści pa­ra­me­tru for­mu­la_1 cha­rak­te­ry­zu­ją­ce­go fak­tycz­nie ist­nie­ją­cy roz­kład praw­do­po­do­bień­stwa cechy w po­pu­la­cji; przy tym za­kła­da się, że roz­kład opi­su­ją­cy doś­wiad­cze­nie lo­so­we na­le­ży do ro­dzi­ny roz­kła­dów for­mu­la_2 dla pew­ne­go zbio­ru for­mu­la_3

Wikipedia


estymować

1. w ma­te­ma­ty­ce: sza­co­wać, okre­ślać w przy­bli­że­niu;
2. daw­niej: sza­no­wać, po­wa­żać


SJP.pl


estywacja

1. stan odręt­wie­nia, spo­wol­nie­nie funk­cji ży­cio­wych, od­po­czy­nek letni u zwie­rząt, bę­dą­ce ob­ja­wem ich przy­sto­so­wa­nia się do wa­run­ków życia;
2. spo­sób roz­mie­szcze­nia wzglę­dem sie­bie liści w pącz­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. fizj. stan spo­wol­nie­nia pro­ce­sów ży­cio­wych u zwie­rząt pod­czas upa­łów, suszy lub braku po­ży­wie­nia w celu przetr­wa­nia tych trud­nych wa­run­ków;

Wiktionary

Esty­wa­cja (łac. "ae­sti­va­tio"), sen letni – dia­pa­u­za let­nia, wy­stę­pu­ją­ce u niek­tó­rych zwie­rząt w lecie spo­wol­nie­nie pro­ce­sów ży­cio­wych o cha­rak­te­rze przy­sto­so­waw­czym, zwięk­sza­ją­ce to­le­ran­cję or­ga­niz­mów wobec nies­przy­ja­ją­cych wa­run­ków śro­do­wi­sko­wych. W sta­nie esty­wa­cji na­stę­pu­je zanik ak­tyw­no­ści i ob­ni­że­nie me­ta­bo­liz­mu, ułat­wia­ją­ce zwie­rzę­tom przetr­wa­nie okre­su nie­do­bo­ru wody lub po­kar­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym cza­sie pró­bo­wał się od­prę­żyć na tyle, by spo­wol­nić pro­ce­sy ży­cio­we, zre­du­ko­wać tem­pe­ra­tu­rę ciała i stać się nie­mal­że nie­wy­kry­wal­ny. Zaz­wy­czaj bez trudu osią­gał stan esty­wa­cji, ale teraz był bar­dzo roz­ko­ja­rzo­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. estywowanie n., zaestywowanie n.

 czas. estywować ndk., zaestywować dk.

 przym. estywacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sen letni

Wiktionary


estywować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zool. fizj. trwać w sta­nie esty­wa­cji

Wiktionary


esw

skró­to­wiec

 (1.1) = Eu­ro­pej­ski Sy­stem Wa­lu­to­wy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak do­tych­czas, więk­szość in­ter­wen­cji wa­lu­to­wych w ESW były to in­ter­wen­cje in­tra­mar­gi­nal­ne przy uży­ciu głów­nie do­la­ra ame­ry­kań­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛ‿ːz‿ˈvu, AS: •‿ez‿vu

Wiktionary


eswatini

nie­wiel­kie pań­stwo w po­łud­nio­wej Afry­ce ze sto­li­cą w Lo­bam­bie; daw­niej Suazi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w Mba­ba­ne;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Suazi”. Zo­bacz też: Suazi – grupa et­nicz­na oraz suazi – język z grupy bantu.

Es­wa­ti­ni, daw­niej: "Suazi", "Ngwa­ne" (Kró­le­stwo Es­wa­ti­ni, daw­niej: Kró­le­stwo Suazi, Kró­le­stwo Ngwa­ne; Es­wa­ti­ni, King­dom of Es­wa­ti­ni, daw­niej: Swa­zi­land, King­dom of Swa­zi­land, Ngwa­ne, King­dom of Ngwa­ne; suazi eSwatini, Um­bu­so weSwatini) – śród­lą­do­we pań­stwo w po­łud­nio­wej Afry­ce (jedno z najm­niej­szych na kon­ty­nen­cie), gra­ni­czą­ce z Mo­zam­bi­kiem i Po­łud­nio­wą Afry­ką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na te­re­ny obec­ne­go Es­wa­ti­ni praw­do­po­dob­nie w I ty­siąc­le­ciu przed naszą erą przy­by­li Busz­me­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eswatinijczyk mos., Eswatinijka ż.

 przym. eswatinijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Królestwo Eswatini; daw. Suazi

Wiktionary


eswatinijczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Es­wa­ti­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eswatini n.

:: fż. Eswatinijka ż.

 przym. eswatinijski

Wiktionary


eswatinijka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Es­wa­ti­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eswatini n.

:: fm. Eswatinijczyk mos.

 przym. eswatinijski

Wiktionary


eswatinijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Es­wa­ti­ni, do­ty­czą­cy Es­wa­ti­ni

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do Es­wa­ti­ni, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Es­wa­ti­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eswatini n., Eswatinijczyk mos., Eswatinijka ż.

Wiktionary


esy-floresy

wzór w kształ­cie za­wi­łych, krę­tych linii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) za­wi­łe ry­sun­ki

 (1.2) kręte linie two­rzą­ce wy­myśl­ne or­na­men­ty lub baz­gro­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wy­da­je mi się, że z tym sę­dzio­wa­niem i obli­cza­niem od­by­wa się jakaś wiel­ka mi­sty­fi­ka­cja; sę­dzio­wie nic nie liczą, po pro­stu sie­dzą sobie i ry­su­ją na ar­ku­szach pa­pie­ru za­jącz­ki i esy-flo­re­sy, a potem po­da­ją na chy­bił tra­fił ja­kieś cyfry, które im aku­rat przy­cho­dzą do głowy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawijas, wywijas

Wiktionary


eszelon

jed­nost­ka w tran­spor­cie woj­sko­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. jed­nost­ka prze­wo­zo­wa

 (1.2) daw. część zgru­po­wa­nia woj­sko­we­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • For­ma­cja esze­lo­no­wa – for­ma­cja lotu pta­ków mi­gru­ją­cych, walki po­wietrz­nej, spo­so­bu to­cze­nia walki czoł­gów, stat­ków.
  • Esze­lon – woj­sko­wa jed­nost­ka prze­wo­zo­wa.
  • Eche­lon (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ciąg był zap­cha­ny jak ostat­ni esze­lon z Prus Wschod­nich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈʃɛlɔ̃n, AS: ešelõn

Wiktionary


eszelonować

daw­niej: usta­wiać woj­sko w esze­lo­nie (ro­dzaj szyku bo­jo­we­go)


SJP.pl


eszeweria

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych; ecze­we­ria


SJP.pl

Esze­we­ria ("Eche­ve­ria") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych. Obej­mu­je 199 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w po­łud­nio­wej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej (od Tek­sa­su po Pa­na­mę) oraz w za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej (od We­ne­zu­e­li po pół­noc­ną Ar­gen­ty­nę. Ro­dzaj naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ny jest w Mek­sy­ku. Licz­ne ga­tun­ki i mie­szań­ce upra­wia­ne są jako ro­śli­ny ozdob­ne.

Wikipedia


eszolcja

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­ko­wa­tych; po­złot­ka, ma­czek


SJP.pl


esztaol

Esz­ta­ol — (hbr: אֶשְׁתָּאוֹל) co zna­czy Bła­ga­nie, miej­sco­wość wy­stę­pu­ją­ca w Pi­śmie Świę­tym Sta­re­go Te­sta­men­tu, jako gra­nicz­na dla ple­mie­nia Judy (Joz 15:33) i Dana (Joz 19:41). W Bi­blii wy­stę­pu­je wraz z są­sied­nim Sorea. Po­wią­za­na z dzia­łal­no­ścią i miej­scem po­chów­ku Sam­so­na. To w tej oko­li­cy obo­zo­wa­li Da­ni­ci (Sdz 13:25) i stąd wy­ru­szy­li na po­szu­ki­wa­nia in­ne­go miej­sca niż to, które przy­dzie­lił im Pan (Sdz r. 18). O póź­niej­szych jej lo­sach nie ma już w Bi­blii wzmian­ki.

Wikipedia


esztergom

mia­sto na Wę­grzech


SJP.pl


esztergomski

przy­miot­nik od: Esz­ter­gom (mia­sto na Wę­grzech)


SJP.pl


eszynantus

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ostro­jo­wa­tych


SJP.pl

Eszy­nan­tus ("Aes­chy­nant­hus") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ostro­jo­wa­tych ("Ges­ne­ria­ce­ae"). Obej­mu­je ponad 190 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w po­łud­nio­wej i wschod­niej Azji. Przed­sta­wi­cie­le to w więk­szo­ści epi­fi­tycz­ne liany lub pół­krze­wy o mię­si­stych li­ściach. Niek­tó­re ga­tun­ki upra­wia­ne są jako ro­śli­ny ozdob­ne.

Wikipedia


esówka

1. na­rzę­dzie do for­mo­wa­nia w kształ­cie li­te­ry S;
2. da­chów­ka o prze­kro­ju w kształ­cie li­te­ry S; da­chów­ka ho­len­der­ska


SJP.pl


et

1. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy znie­chę­ce­nie, lek­ce­wa­że­nie itp.;
2. znak pi­sar­ski &; etka


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy lek­ce­wa­że­nie

Wiktionary

Et et

Et (ang. "am­per­sand", niem. "Ka­uf­manns-Und"), & – znak pi­sar­ski bę­dą­cy da­le­ko przet­wo­rzo­nym sym­bo­lem ła­ciń­skie­go spój­ni­ka „et”, pol­skie­go „i” – stąd po­tocz­na pol­ska nazwa tego znaku – „etka”. Norma PN-I-06000 okre­śla ten znak jako „hand­lo­we i” (dosł. z niem.). „Et” jest po­pu­lar­nym zna­kiem sa­mo­dziel­nym, choć można po­trak­to­wać go jako nie­ty­po­wą li­ga­tu­rę.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛt, AS: et

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ot

Wiktionary


eta

1. li­te­ra grec­ka;
2. ja­poń­ska kasta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa siód­mej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go współ­czes­ne­go i ósmej al­fa­be­tu sta­ro­grec­kie­go, η;

 (1.2) fiz. ro­dzaj me­zo­nów o ze­ro­wym spi­nie, po­zba­wio­nych za­pa­chu;

Wiktionary

Eta ( ἦτα, pi­sa­na Ηη) – siód­ma li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go oz­na­cza­ją­ca w ję­zy­ku sta­ro­grec­kim długą „ē” (dłu­gie „e”). W grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza licz­bę 8.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛta, AS: eta

Wiktionary


etablować

1. umie­szczać, usta­na­wiać, osied­lać;
2. eta­blo­wać się - umie­szczać się, osied­lać się


SJP.pl


etacik

zdrob­nie­nie od: etat


SJP.pl


etalaż

wy­sta­wa przed skle­pem


SJP.pl


etalon

niez­wy­kle sta­ran­nie wy­ko­na­ny wzo­rzec jed­nost­ki miary, słu­żą­cy jako wzór do spraw­dza­nia po­dob­nych, bę­dą­cych w uży­ciu wzor­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wzo­rzec, wzór jed­nost­ki miary przez­na­czo­ny do za­cho­wa­nia lub odt­wo­rze­nia jed­nost­ki miary;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • eta­lon – wzo­rzec jed­nost­ki miary
  • eta­lon – ro­dzaj in­ter­fe­ro­me­tru Fabry’ego-Pe­ro­ta
  • Étalon – miej­sco­wość we Fran­cji
  • Eta­lon – ro­dzi­na ro­syj­skich sa­te­li­tów ge­o­de­zyj­nych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈtalɔ̃n, AS: etalõn

Wiktionary


etamaż

po­kry­wa­nie cyną


SJP.pl


etamina

przez­ro­czy­sta tka­ni­na o splo­cie płó­cien­nym z prześ­wi­ta­mi


SJP.pl

Eta­mi­na – ro­dzaj ba­weł­nia­nej tka­ni­ny o splo­cie płó­cien­nym. Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą eta­mi­ny jest ażu­ro­wość uzy­ski­wa­na jedną z dwóch metod. Naj­czę­ściej sto­su­je się stre­fo­we zmniej­sze­nie licz­no­ści nitek os­no­wy lub rów­nież wątku w tka­ni­nie, rza­dziej – spe­cjal­ne splo­ty tzw.

Wikipedia


etaminowy

zwią­za­ny z eta­mi­ną


SJP.pl


etamsylat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek he­mo­sta­tycz­ny z grupy sul­fo­nia­nów;

Wiktionary

Etam­sy­lat ( etam­sy­la­tum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy sul­fo­nia­nów, lek o dzia­ła­niu he­mo­sta­tycz­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­po­bie­gaw­czo na te si­nia­ki przyj­mo­wa­łam do trzech ta­ble­tek etam­sy­la­tu dzien­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtãmˈsɨlat, AS: etãmsylat

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyklonamina

 nazwy handlowe: Cyclonamide, Cyclonamine, Dicynone

 wzór sumaryczny: C10H17NO5S

Wiktionary


etan

wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny o dwóch ato­mach węgla w czą­stecz­ce, skład­nik gazu ziem­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy al­ka­nów, jeden ze skład­ni­ków gazu ziem­ne­go;

Wiktionary

Etan (C2H6) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­nów. Wy­stę­pu­je w przy­ro­dzie jako jeden ze skład­ni­ków gazu ziem­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku ka­ta­li­tycz­ne­go od­wo­dor­nie­nia etanu otrzy­mu­je się eten.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtãn, AS: etãn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. etanowy

Wiktionary


etanal

al­de­hyd oc­to­wy, ace­tal­de­hyd


SJP.pl


etanol

al­ko­hol ety­lo­wy; lotna, be­zbarw­na ciecz o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy al­ko­ho­li o wzo­rze wzór che­micz­ny|C2H5OH.;

Wiktionary

Eta­nol, al­ko­hol ety­lo­wy, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ko­ho­li.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈtãnɔl, AS: etãnol

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alkohol etylowy, daw. wyskok

Wiktionary


etanoloamina

naj­prost­szy ami­no­al­ko­hol, ciecz o za­pa­chu amo­nia­ku; ma silne wła­ści­wo­ści za­sa­do­we; ko­la­mi­na


SJP.pl

Eta­no­lo­a­mi­na, ko­la­mi­na (z gr. "kólla", klej, + amina), ami­no­e­ta­nol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­no­al­ko­ho­li. Na­le­ży do grupy amin bio­gen­nych.

Wikipedia


etanolowy

→ eta­nol


SJP.pl

Patrz:

etanol

etanowy

→ etan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z eta­nem, do­ty­czą­cy etanu; za­wie­ra­ją­cy etan

Wiktionary

Patrz:

etan

Powiązane:

 rzecz. etan mrz.

Wiktionary


etap

1. część prze­by­wa­nej drogi, od­le­głość mię­dzy dwoma po­sto­ja­mi;
2. okres roz­wo­ju; sta­dium pro­ce­su; faza;
3. miej­sce po­sto­ju;
4. daw­niej: tran­sport więź­niów lub ze­słań­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­ci­nek czasu wy­ko­na­nia danej czyn­no­ści, po któ­rym lub przed któ­rym wy­stą­pi­ła inna część dzia­ła­nia

 (1.2) część, frag­ment, od­ci­nek po­ko­ny­wa­nej drogi

 (1.3) hist. miej­sce po­sto­ju prze­mie­szcza­nych więź­niów albo ze­słań­ców

 (1.4) daw. tran­sport woj­ska lub aresz­tan­tów pod eskor­tą, także sama ich eskor­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ogól­nie etap – część pew­nej ca­ło­ści roz­cią­gnię­ta w cza­sie
  • etap ope­ra­cji w woj­sko­wo­ści
  • etapy pro­jek­to­wa­nia ba­da­nia w me­to­do­lo­gii nauki
  • Etap (zsył­ka) – ter­min od­no­szą­cy się do tran­spor­tu ze­słań­ców w Rosji Car­skiej
  • Etap – dru­ko­wa­ne pol­skie pismo o te­ma­ty­ce LGBT
  • Etap – dawne po­ję­cie woj­sko­we

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na jakim eta­pie re­mon­tu jest wasze miesz­ka­nie?

 (1.2) Mu­si­my do­trzeć do źró­dła rzeki Brdy, żeby ukoń­czyć pier­wszy etap wy­pra­wy.

 (1.2) Więc choć na dwo­rze było nie­raz i słot­no, i błot­no, i zimno, chwi­le wę­drów­ki od etapu do etapu były dla nas roz­kosz­nym wy­po­czyn­kiem.

 (1.3) Etap stał zwy­kle na skra­ju wsi, był oto­czo­ny ostro­ko­łem, do­o­ko­ła któ­re­go cho­dzi­ły warty. Poś­rod­ku pod­wó­rza wzno­sił się duży drew­nia­ny bu­dy­nek pier­ni­ko­we­go ko­lo­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtap, AS: etap

Wiktionary

Powiązane:

 przym. etapowy

 przysł. etapowo

 rzecz. etapowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) faza, okres, stadium, stopień, szczebel

 (1.2) kawałek, odcinek

Wiktionary


etapować

prze­sta­rza­łe: prze­by­wać na eta­pie, to jest w miej­scu po­sto­ju w cza­sie po­dró­ży


SJP.pl


etapowość

→ eta­po­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest eta­po­we

Wiktionary

Patrz:

etapowy

Powiązane:

 rzecz. etap m.

 przym. etapowy

 przysł. etapowo

Wiktionary


etapowy

zwią­za­ny z eta­pem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eta­pem, do­ty­czą­cy etapu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W la­tach 2004–2008 trwa­ła eta­po­wa mo­der­ni­za­cja całej linii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etap mrz., etapizacja ż., etapowanie n., etapowość ż., etapówka ż.

 czas. etapować ndk., etapować się ndk.

 przysł. etapowo

Wiktionary


etapówka

śro­do­wi­sko­wo: wie­lo­e­ta­po­wy wy­ścig ko­lar­ski


SJP.pl


etat

1. stała po­sa­da z okre­ślo­ną płacą;
2. ści­śle okre­ślo­na licz­ba żoł­nie­rzy i ilość za­o­pa­trze­nia w danej jed­nost­ce woj­sko­wej;
3. w le­śnict­wie: etat rębny - ilość drew­na przez­na­czo­na do wy­rę­bu w okre­ślo­nym cza­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­no­wi­sko pracy ze sta­łym wy­na­gro­dze­niem i w peł­nym wy­mia­rze go­dzin

 (1.2) licz­ba go­dzin pracy prze­wi­dzia­na jako pełny wy­miar dla osoby za­trud­nio­nej na pod­sta­wie umowy o pracę

 (1.3) wojsk. okre­ślo­na licz­ba żoł­nie­rzy i środ­ków ma­te­ria­ło­wych w jed­nost­ce woj­sko­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • etat (praca) – stała po­sa­da
  • etat (woj­sko) – do­ku­ment okre­śla­ją­cy licz­bę żoł­nie­rzy i środ­ków ma­te­ria­ło­wych w danej jed­nost­ce woj­sko­wej
  • etat (le­śnict­wo) – wy­so­kość po­zy­ska­nia drew­na dla da­ne­go go­spo­dar­stwa le­śne­go
  • eta­ty­za­cja
  • ETAT, Che­mins de Fer de l'État – kolej pań­stwo­wa we Fran­cji 1878–1938
  • szko­ła eta­to­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mąż Oli pra­cu­je na eta­cie, więc nie musi się przej­mo­wać opła­ca­niem skła­dek.

 (1.2) W tej fir­mie etat wy­no­si 35 go­dzin ty­god­nio­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtat, AS: etat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etatowiec m.

:: zdrobn. etacik

 przym. etatowy

 przysł. etatowo

Wiktionary


etatowiec

po­tocz­nie: osoba za­trud­nio­na na eta­cie


SJP.pl


etatowość

→ eta­to­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest eta­to­we; cecha tych, któ­rzy są eta­to­wi

Wiktionary

Patrz:

etatowy

Powiązane:

 rzecz. etat m., etacik m., etatyzacja ż.

 przym. etatowy

 przysł. etatowo

Wiktionary


etatowy

zwią­za­ny z eta­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eta­tem, do­ty­czą­cy etatu

 (1.2) taki, który jest za­trud­nio­ny na pod­sta­wie umowy o pracę, czyli po­sia­da­ją­cy etat

 (1.3) przen. stale wy­stę­pu­ją­cy w ja­kiejś roli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etat m., etacik m., etatowiec m., etatówka ż., etatowość ż., etatyzm m., etatysta m., etatystka ż.

 przym. etatystyczny

 przysł. etatowo, etatystycznie

Wiktionary


etatysta

zwo­len­nik moż­li­wie naj­szer­szej kon­tro­li pań­stwa nad go­spo­dar­ką


SJP.pl


etatystka

→ eta­ty­sta


SJP.pl

Patrz:

etatysta

etatystyczny

zwią­za­ny z eta­tyz­mem, kie­run­kiem po­li­tycz­nym pro­pa­gu­ją­cym sze­ro­ki udział przed­się­biorstw pań­stwo­wych w go­spo­dar­ce i wpły­wy ad­mi­ni­stra­cji pań­stwo­wej na eko­no­mię


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eta­tyz­mem, do­ty­czą­cy eta­tyz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etatyzm m.

 przym. etatowy

Wiktionary


etatyzacja

Eta­ty­za­cja (etat – fr. "état" „pań­stwo”) – po­ję­cie eko­no­micz­ne i so­cjo­lo­gicz­ne okre­śla­ją­ce dzia­ła­nie po­le­ga­ją­ce na usta­le­niu licz­by za­trud­nie­nia w danej in­sty­tu­cji, wraz z wy­so­ko­ścią bu­dże­tu przez­na­czo­ną na ich wy­na­gro­dze­nia.

Wikipedia


etatyzm

pro­wa­dze­nie przez pań­stwo ka­pi­ta­li­stycz­ne dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej przy po­mo­cy przed­się­biorstw pań­stwo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) polit. dok­try­na po­li­tycz­na pro­mu­ją­ca wizję sil­ne­go pań­stwa an­ga­żu­ją­ce­go się oraz in­ge­ru­ją­ce­go w go­spo­dar­kę

Wiktionary

Eta­tyzm (z fr. "étatisme", od "état" „pań­stwo”) to okre­śle­nie kon­cep­cji i prak­tyk za­kła­da­ją­cych zna­czą­cą rolę pań­stwa w życiu spo­łecz­nym lub go­spo­dar­czym. W szer­szym zna­cze­niu ter­min od­no­si się do idei na­drzęd­no­ści pań­stwa oraz do po­li­tyk i in­sty­tu­cji zwięk­sza­ją­cych jego in­ge­ren­cję w spra­wy spo­łecz­ne, po­li­tycz­ne lub go­spo­dar­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) XX wiek to roz­wój eta­tyz­mu; nie tylko so­cja­liz­mu i fa­szyz­mu, ale też so­cjal­li­be­ral­nych państw opie­kuń­czych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etat m., etacik m., etatowiec m.

 przym. etatowy, etatystyczny

Wiktionary


etaż

daw­niej: kon­dy­gna­cja (pię­tro lub par­ter bu­dyn­ku)


SJP.pl


etażerka

mały, lekki mebel skła­da­ją­cy się z kilku ot­war­tych półek, sta­wia­ny na po­dło­dze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ot­war­ta półka na książ­ki, ga­ze­ty czy bi­be­lo­ty;

Wiktionary

Eta­żer­ka (z franc. "étagère", od étage – pię­tro) – lekki, ot­war­ty mebel sto­ją­cy na po­dło­dze, skła­da­ją­cy się z kilku półek, umie­szczo­nych jedna nad drugą. Po­ja­wił się w końcu XVIII wieku we Fran­cji wraz z roz­wo­jem czy­tel­nict­wa i na­si­la­ją­cą się modą na ko­lek­cjo­no­wa­nie drob­nych przed­mio­tów.

Wikipedia


etażowa

przy­miot­nik od: etaż (daw­niej: kon­dy­gna­cja)


SJP.pl


etażowy

przy­miot­nik od: etaż (daw­niej: kon­dy­gna­cja)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) kon­dy­gna­cyj­ny (w ra­mach jed­nej kon­dy­gna­cji), cen­tral­ny (w ra­mach jed­ne­go bu­dyn­ku)

Wiktionary


etc.

skrót od: et ce­te­ra (i tak dalej)


SJP.pl

skrót w funk­cji przy­słów­ka

 (1.1) = łac. et ce­te­ra → itd., itp., i tak dalej, i temu po­dob­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W za­leż­no­ści od ak­tu­al­nej po­trze­by zaj­mu­ją się sprzą­ta­niem, pie­lę­gno­wa­niem larw, bu­do­wą pla­ste­ra­strów, stró­żo­wa­niem u wej­ścia, zbie­ra­niem po­kar­mu etc.

 (1.1) Po­wie­dzia­łem tej bla­do­li­cej dziew­czy­nie, że ją ko­cham, i jutro slę mego groma Le­o­nar­da na siwym ru­ma­ku do jej babki z epi­sto­łą bła­ga­ją­cą, aby wsta­wi­ła się za mną do jej matki etc., etc..

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛt t͡sɛˈtɛra, AS: et cetera

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) itd., i in. (i inne), itp.

Wiktionary


etefon

fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy kwa­sów fos­fo­no­wych, re­gu­la­tor wzro­stu ro­ślin


SJP.pl

Ete­fon (kwas 2-chlo­ro­e­ty­lo­fos­fo­no­wy), ClCH2CH2PO3H2 – fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy kwa­sów fos­fo­no­wych, re­gu­la­tor wzro­stu i roz­wo­ju ro­ślin.

Jest sto­so­wa­ny w rol­nict­wie do re­gu­la­cji roz­wo­ju ro­ślin w roz­ma­i­tych fa­zach oraz do przy­spie­sza­nia doj­rze­wa­nia owo­ców i wa­rzyw. W sa­dow­nict­wie, przy ob­fi­tym za­wią­zy­wa­niu się owo­ców, do prze­rze­dza­nia za­wiąz­ków w ga­tun­kach ziarn­ko­wych ete­fon sto­so­wa­ny jest w for­mie opry­sku.

Wikipedia


eten

zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny; ety­len


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy alken, be­zbarw­ny i łat­wo­pal­ny gaz o słod­ka­wym za­pa­chu, fi­to­hor­mon;

Wiktionary

Eten, ety­len, C2H4 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy moż­li­wy alken (wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eten two­rzy z po­wie­trzem mie­sza­ni­nę wy­bu­cho­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtɛ̃n, AS: etẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. etenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etylen

Wiktionary


eteokles

Ete­o­kles (gr. Ἐτεοκλῆς „praw­dzi­wie wsła­wio­ny”) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Edypa i Jo­ka­sty. Pro­wa­dził z bra­tem, Po­li­ni­kiem, spór o tron Teb. Wy­gnał z mia­sta brata i mia­no­wał się kró­lem. Gdy Po­li­nik pró­bo­wał odzy­skać tron zbroj­nie w wy­pra­wie sied­miu prze­ciw Tebom, Ete­o­kles zgi­nął w obro­nie mia­sta pod­czas po­je­dyn­ku z bra­tem.

Wikipedia


eter

1. prze­strzeń, w któ­rej roz­cho­dzą się fale ra­dio­we;
2. zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na al­ko­ho­lu lub fe­no­lu, sto­so­wa­na głów­nie w lecz­nict­wie i jako roz­pu­szczal­nik;
3. jeden z naj­star­szych środ­ków znie­czu­la­ją­cych; oczy­szczo­ny eter die­ty­lo­wy;
4. we­dług wie­rzeń fi­lo­zo­fów sta­ro­grec­kich: sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca wszechś­wiat; pier­wot­na ma­te­ria;
5. we­dług po­glą­dów z XIX wieku: hi­po­te­tycz­na sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca wszechś­wiat, zdol­na do prze­no­sze­nia świa­tła;
6. po­e­tyc­ko: po­wie­trze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) w fi­zy­ce i fi­lo­zo­fii hi­po­te­tycz­na sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca całą prze­strzeń;

 (1.2) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, w któ­rym wy­stę­pu­ją wią­za­nia C-O-C;

 (1.3) chem. skró­to­we okre­śle­nie eteru die­ty­lo­we­go;

 (1.4) pot. prze­strzeń fal ra­dio­wych

 (1.5) poet. po­wie­trze

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eter – imię mę­skie
  • eter – po­tocz­na nazwa eteru die­ty­lo­we­go, naj­czę­ściej sto­so­wa­ne­go związ­ku z grupy ete­rów
  • eter naf­to­wy – mie­sza­ni­na wę­glo­wo­do­rów (nie ete­rów), głów­nie pen­ta­nu, hek­sa­nu i hep­ta­nu
  • eter, eter kos­micz­ny – w fi­lo­zo­fii, hi­po­te­tycz­na sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca cały Wszechś­wiat
  • eter, eter kos­micz­ny – w fi­zy­ce, sfal­sy­fi­ko­wa­na hi­po­te­za oś­rod­ka, w któ­rym miały się roz­cho­dzić fale elek­tro­ma­gne­tycz­ne
  • Eter – w mi­to­lo­gii grec­kiej uo­so­bie­nie wyż­szych re­jo­nów nie­bie­skich, syn Ereba
  • Eter – film w re­ży­se­rii Krzysz­to­fa Za­nus­sie­go z 2018 roku
  • Eter – album ze­spo­łu Hemp Gru

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obec­nie fi­zy­cy odrzu­ca­ją hi­po­te­zę ist­nie­nia eteru.

 (1.2) Etery po­dat­ne są na ut­le­nia­nie tle­nem.

 (1.3) Po raz pier­wszy, dzię­ki uży­ciu eteru, ope­ra­cje stały się be­zbo­les­ne.

 (1.4) Tam na­u­czą cię krót­ko­fa­lar­skie­go abe­ca­dła, zasad po­ru­sza­nia się na fa­lach eteru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtɛr, AS: eter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eter mos., eteryfikacja ż.

 przym. eterowy, eteryczny

 przysł. eterycznie

Wiktionary


eternalny

rzad­ko: od­wiecz­ny, wie­czy­sty, wie­ku­i­sty


SJP.pl


eternit

ma­te­riał bu­dow­la­ny pra­so­wa­ny z masy ce­men­to­wej z do­dat­kiem włó­kien azbe­sto­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. ce­men­to­wo-azbe­sto­wy ma­te­riał bu­dow­la­ny sto­so­wa­ny daw­niej na po­kry­cie da­chów oraz do wy­ro­bu rur;

Wiktionary

Eter­nit (z łac. "ae­ter­num" – wiecz­ność), azbe­sto­ce­ment – azbe­sto­wo-ce­men­to­wy ma­te­riał bu­dow­la­ny, opra­co­wa­ny przez au­striac­kie­go wy­na­laz­cę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze wzglę­du na stwier­dzo­ną szkod­li­wość włó­kien azbe­stu od­kła­da­ją­cych się w płu­cach, sto­so­wa­nie eter­ni­tu zo­sta­ło za­ka­za­ne w więk­szo­ści roz­wi­nię­tych państw świa­ta, a ist­nie­ją­ce po­kry­cia eter­ni­to­we są usu­wa­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtɛrʲɲit, AS: eterʹńit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eternitowy

Wiktionary


eternitowy

zwią­za­ny z eter­ni­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bud. zwią­za­ny z eter­ni­tem; wy­ko­na­ny z eter­ni­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze wzglę­du na stwier­dzo­ną szkod­li­wość włó­kien azbe­stu od­kła­da­ją­cych się w płu­cach, sto­so­wa­nie eter­ni­tu zo­sta­ło za­ka­za­ne w więk­szo­ści roz­wi­nię­tych państw świa­ta, a ist­nie­ją­ce po­kry­cia eter­ni­to­we są usu­wa­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eternit mrz.

Wiktionary


eterofon

elek­tro­nicz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny skon­stru­o­wa­ny w 1920 roku przez Lwa Ter­me­na; ter­men­vox, the­re­min


SJP.pl


eteromania

nałóg wą­cha­nia lub picia eteru w celu osią­gnię­cia stanu upo­je­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nałóg wą­cha­nia lub picia eteru die­ty­lo­we­go;

Wiktionary

Ete­ro­ma­nia (nar­ko­ma­nia ete­rycz­na) – uza­leż­nie­nie od wą­cha­nia lub picia eteru die­ty­lo­we­go, zwa­ne­go po­tocz­nie po pro­stu „ete­rem”.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛtɛrɔ̃ˈmãɲja, AS: eterõmãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eteroman m., eteromanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) narkomania eteryczna

Wiktionary


eterowy

przy­miot­nik od: eter


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy eteru, zwią­za­ny z ete­rem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eter m., Eter mos., eteryfikacja ż.

Wiktionary


etery

grupa związ­ków or­ga­nicz­nych bę­dą­cych po­chod­ny­mi al­ko­ho­li lub fe­no­li, wy­ko­rzy­sty­wa­nych np. jako roz­pu­szczal­ni­ki, za­gę­szcza­cze farb dru­kar­skich, skład­ni­ki kom­po­zy­cji za­pa­cho­wych


SJP.pl

Etery – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne, w któ­rych wy­stę­pu­ją wią­za­nia #PATRZ, przy czym żaden z ato­mów węgla nie jest zwią­za­ny z wię­cej niż jed­nym ato­mem tlenu.

Wikipedia


eterycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ete­rycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eter mos., eter m., eteryczność ż.

 przym. eteryczny

Wiktionary


eteryczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ete­rycz­nie


SJP.pl


eteryczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ete­rycz­ny


SJP.pl


eteryczność

zwiew­ność, ulot­ność


SJP.pl


eteryczny

1. do­ty­czą­cy eteru - związ­ku or­ga­nicz­ne­go; po­sia­da­ją­cy cechy tegoż związ­ku or­ga­nicz­ne­go
2. de­li­kat­ny, sub­tel­ny; nie­ma­te­rial­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ete­ra­mi, bli­ski ich wła­ści­wo­ściom

 (1.2) książk. de­li­kat­ny, sub­tel­ny

 (1.3) książk. nie­ma­te­rial­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtɛˈrɨt͡ʃnɨ, AS: eteryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eter m., Eter mos.

 przysł. eterycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eterowy, lotny

 (1.2) delikatny, subtelny

 (1.3) niematerialny

Wiktionary


eteryfikacja

re­ak­cja do­pro­wa­dza­ją­ca do pow­sta­nia ete­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. re­ak­cja che­micz­na, w wy­ni­ku któ­rej two­rzy się eter, naj­czę­ściej z al­ko­ho­lu;

Wiktionary

Ete­ry­fi­ka­cja – re­ak­cja che­micz­na, w wy­ni­ku któ­rej z al­ko­ho­lu two­rzy się eter. Ty­po­wą re­ak­cją ete­ry­fi­ka­cji jest re­ak­cja al­ko­ho­lu z chlor­kiem al­ki­lu, np. w celu otrzy­ma­nia eteru ko­ro­no­we­go.

Ete­ry­fi­ka­cja może być także wy­ko­rzy­sta­na do wpro­wa­dze­nia grupy ochron­nej za­bez­pie­cza­ją­cej grupę hy­drok­sy­lo­wą związ­ku wie­lo­funk­cyj­ne­go pod­czas dal­szych trans­for­ma­cji związ­ku. Przy­kła­do­we ete­ro­we grupy ochron­ne to grupa ben­zy­lo­wa lub try­ty­lo­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W znacz­nie mniej­szym stop­niu za­cho­dzi ete­ry­fi­ka­cja gli­cy­do­lu, pro­wa­dzą­ca do mo­no­e­te­rów al­li­lo­wych gli­ce­ry­ny. Wpro­wa­dze­nie obo­jęt­ne­go roz­cień­czal­ni­ka do śro­do­wi­ska re­ak­cji spo­wal­nia pro­ce­sy estry­fi­ka­cji, ete­ry­fi­ka­cji, po­li­me­ry­za­cji i roz­kła­du zwła­szcza związ­ków wy­so­ko­wrzą­cych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eter m.

 przym. eterowy

Wiktionary


etezja

go­rą­cy suchy wiatr śró­dziem­no­mor­ski wie­ją­cy w cie­płej porze roku głów­nie nad Mo­rzem Egej­skim


SJP.pl


etf

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fi­nans. fun­dusz in­we­sty­cyj­ny, któ­re­go jed­nost­ki uczest­nict­wa pod­le­ga­ją obro­to­wi gieł­do­we­mu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • fun­dusz in­we­sty­cyj­ny no­to­wa­ny na gieł­dzie (ang. ex­chan­ge-tra­ded fund, ETF)
  • Eu­ro­pej­ska Fun­da­cja Kształ­ce­nia
  • Euro Ta­ek­won­do Fe­de­ra­tion

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku ETF, in­we­sto­rzy będą wno­sić ka­pi­tał do fun­du­szu i za to będą otrzy­my­wać cer­ty­fi­ka­ty.

 (1.1) Fun­dusz sze­ro­ko wy­ko­rzy­stu­je też in­stru­men­ty po­chod­ne (m.in. na in­dek­sy gieł­do­we) i ETF-y.

Wiktionary


ethernet

stan­dard uży­wa­ny przy bu­do­wie lo­kal­nych sieci kom­pu­te­ro­wych


SJP.pl

Et­her­net – tech­ni­ka, w któ­rej za­war­te są stan­dar­dy wy­ko­rzy­sty­wa­ne w bu­do­wie głów­nie lo­kal­nych sieci kom­pu­te­ro­wych. Obej­mu­je ona spe­cy­fi­ka­cję prze­wo­dów oraz prze­sy­ła­nych nimi sy­gna­łów. Et­her­net opi­su­je rów­nież for­mat ramek i pro­to­ko­ły z dwóch naj­niż­szych warstw Mo­de­lu OSI. Jego pier­wot­na spe­cy­fi­ka­cja zo­sta­ła po­da­na w stan­dar­dzie IEEE 802.3.

Wikipedia


ethernetowy

→ Et­her­net [czy­taj: iter­ne­to­wy]


SJP.pl


ethos

[czy­taj: etos] zbiór norm mo­ral­nych i oby­cza­jo­wych, ko­deks za­cho­wań pew­nej zbio­ro­wo­ści; etos


SJP.pl


etin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. błęd­na nazwa etynu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Etin jest be­zbarw­nym i bez­won­nym gazem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtʲĩn, AS: etʹĩn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acetylen, etyn, narcylen

Wiktionary


etiolacja

ogół zmian w bu­do­wie i czyn­no­ściach ro­śli­ny wy­ro­słej w ciem­no­ściach; wy­pło­nie­nie


SJP.pl

Etio­la­cja, wy­pło­nie­nie – zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na nie­wyt­wo­rze­niu zie­lo­ne­go barw­ni­ka chlo­ro­fi­lu w tkan­kach oraz szyb­kim wzro­ście wy­dłu­że­nio­wym ło­dy­gi ro­ślin roz­wi­ja­ją­cych się w ciem­no­ści. Pod­czas wzro­stu w ciem­no­ści ro­śli­na wy­ko­rzy­stu­je ma­te­ria­ły za­pa­so­we. Gdy znaj­dzie się na świet­le, za­cho­dzi pro­ces de­e­tio­la­cji, po­le­ga­ją­cy na za­ha­mo­wa­niu wzro­stu wy­dłu­że­nio­we­go ło­dy­gi, roz­wi­nię­ciu liści, przeksz­tał­ce­niu się etio­pla­stów w chlo­ro­pla­sty i roz­po­czę­ciu pro­ce­su fo­to­syn­te­zy.

Wikipedia


etiolina

żółty pig­ment w ro­śli­nach upra­wia­nych bez wy­star­cza­ją­ce­go świa­tła; pre­kur­sor chlo­ro­fi­lu


SJP.pl


etiolog

spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy przy­czy­ny zja­wisk, pro­ce­sów, fak­tów, zwła­szcza przy­czy­ny prze­stęp­czo­ści albo przy­czy­ny cho­rób


SJP.pl


etiologia

1. ze­spół przy­czyn skła­da­ją­cych się na pow­sta­nie cze­goś;
2. nauka ba­da­ją­ca przy­czy­ny zja­wisk, pro­ce­sów, fak­tów, zwła­szcza przy­czy­ny prze­stęp­czo­ści i cho­rób; aj­tio­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. przy­czy­ny cho­ro­by

 (1.2) ba­da­nie przy­czy­ny zja­wisk, pro­ce­sów i fak­tów;

Wiktionary

Etio­lo­gia (śred­nio­wiecz­na łac. ae­tio­lo­gia – stwier­dze­nie przy­czy­ny albo po­wo­du; z gr. aitiología – ba­da­nie przy­czyn od aitía „przy­czy­na” i "logia" „zbiór, ko­lek­ta”) – nauka ba­da­ją­ca przy­czy­ny zja­wisk, pro­ce­sów i fak­tów.

Po­ję­cie bywa uży­wa­ne w zna­cze­niu bar­dziej pre­cy­zyj­nym. Może oz­na­czać:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­to­lo­gia hu­mo­ral­na, od­wo­łu­jąc się do uwa­run­ko­wań fiz­jo­lo­gicz­nych, zry­wa­ła z etio­lo­gią od­wo­łu­ją­cą się do zrzą­dzeń bogów, czyli stała w opo­zy­cji do me­dy­cy­ny te­ur­gicz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. etiologiczny

Wiktionary


etiologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) med. w spo­sób etio­lo­gicz­ny

Wiktionary


etiologiczny

do­ty­czą­cy etio­lo­gii, od­no­szą­cy się etio­lo­gii


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z etio­lo­gią, do­ty­czą­cy etio­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etiologia ż.

Wiktionary


etiop

rzad­ko: oby­wa­tel Etio­pii; Etiop­czyk


SJP.pl


etiop.

skrót od: etiop­ski


SJP.pl


etiopczyk

oby­wa­tel Etio­pii; Etiop


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Etio­pii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wspo­mi­na­łem, że przed wej­ściem do świą­ty­ni Etiop­czy­cy zzu­wa­ją obu­wie, aby "strząs­nąć pył świa­ta do­czes­ne­go".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtʲjɔpt͡ʃɨk, AS: etʹi ̯opčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etiopia ż.

:: fż. Etiopka ż.

 przym. etiopski

Wiktionary


etiopia

pań­stwo w Afry­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w pół­noc­no-wschod­niej Afry­ce;

Wiktionary

Etio­pia ( ኢትዮጵያ, trl. Ity­opp’ya), ofi­cjal­nie Fe­de­ral­na De­mo­kra­tycz­na Re­pu­bli­ka Etio­pii ( የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, trl. yeʾĪtiyoṗṗya Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīk) – pań­stwo po­ło­żo­ne w Afry­ce Wschod­niej bez do­stę­pu do morza. Sto­li­cą Etio­pii jest Addis Abeba.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Etio­pia gra­ni­czy od za­cho­du z Su­da­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtʲjɔpʲja, AS: etʹi ̯opʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etiopka ż., Etiopczyk mos., etiopskość ż.

 przym. etiopski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. urz. Federalna Demokratyczna Republika Etiopii; daw. Abisynia

Wiktionary


etiopista

spe­cja­li­sta w za­kre­sie etio­pi­sty­ki


SJP.pl


etiopistka

spe­cja­list­ka w za­kre­sie etio­pi­sty­ki


SJP.pl


etiopistyczny

do­ty­czą­cy etio­pi­sty­ki


SJP.pl


etiopistyka

nauka ba­da­ją­ca kul­tu­rę, hi­sto­rię i język Etio­pii


SJP.pl

Etio­pi­sty­ka, ina­czej abi­sy­ni­sty­ka – dzie­dzi­na orien­ta­li­sty­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ków, kul­tur i hi­sto­rii Etio­pii, w mniej­szym stop­niu rów­nież Ery­trei.

Wikipedia


etiopka

1. ga­tu­nek etiop­skie­go ptaka z po­dro­dzi­ny ka­czek;
2. etiop­ka jed­no­prę­ga, etiop­ka trój­prę­ga - afry­kań­skie ga­tun­ki ryb z gro­ma­dy pro­mie­nio­płet­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Etio­pii

Wiktionary

Etiop­ka ("Cy­a­no­chen cy­a­nop­te­ra") – ga­tu­nek en­de­micz­ne­go dla Etio­pii ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae). Bli­ski za­gro­że­nia wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛˈtʲjɔpka, AS: etʹi ̯opka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etiopia ż.

:: fm. Etiopczyk mos.

 przym. etiopski

Wiktionary


etiopski

zwią­za­ny z Etio­pią


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Etio­pii lub do Etiop­czy­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu etiop­skich lek­ko­at­le­tów to spe­cja­li­ści w bie­gach dłu­go­dy­stan­so­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtʲjɔpsʲci, AS: etʹi ̯opsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etiopia ż., Etiopczyk mos., Etiopka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. abisyński

Wiktionary


etiuda

1. ro­dzaj ut­wo­ru mu­zycz­ne­go, zwy­kle przez­na­czo­ny do celów dy­dak­tycz­nych;
2. krót­ki film


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krót­ki utwór w sztu­ce, ma­ją­cy na celu do­sko­na­le­nie stylu li­te­rac­kie­go, gry ak­tor­skiej, tech­ni­ki ma­lar­skiej itp.;

 (1.2) muz. forma mu­zycz­na, zwy­kle na in­stru­ment so­lo­wy;

Wiktionary

Etiu­da – krót­ki utwór w sztu­ce, ma­ją­cy na celu do­sko­na­le­nie stylu li­te­rac­kie­go, gry ak­tor­skiej, tech­ni­ki ma­lar­skiej itp. W niek­tó­rych ro­dza­jach dzieł (np. w ut­wo­rach mu­zycz­nych) etiu­dą czę­sto na­zy­wa się peł­no­war­to­ścio­we dzie­ło, kiedy etiu­da jest ut­wo­rem ćwi­czą­cym wa­lo­ry tech­nicz­ne pia­ni­sty, jak rów­nież dzie­łem po­pi­so­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­go­to­wa­łem na eg­za­min te­a­tral­ny etiu­dę, w któ­rej od­gry­wam śnię­tą rybę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtʲjuda, AS: etʹi ̯uda

Wiktionary


etka

po­tocz­nie: znak pi­sar­ski &; et


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­ligr. znak „&”

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) et, ampersand

Wiktionary


etmolit

masa skal­na ut­wo­rzo­na z magmy za­krze­płej w głębi Ziemi; zwę­ża­ją­cy się lej­ko­wa­to ku do­ło­wi lak­ko­lit


SJP.pl


etn.

et­nogr.; skrót od:
1. et­no­gra­fia;
2. et­no­gra­ficz­ny; et­no­graf.


SJP.pl


etna

wul­kan we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. czyn­ny wul­kan po­ło­żo­ny na Sy­cy­lii, we Wło­szech;

Wiktionary

Etna ( Aetna; scn. "Mun­gi­bed­du," "Mun­ta­gna" lub "Mon­gi­bel­lo") – czyn­ny stra­to­wul­kan we Wło­szech, na wschod­nim wy­brze­żu Sy­cy­lii. Naj­wyż­szy i naj­więk­szy w Eu­ro­pie sto­żek wul­ka­nicz­ny.

Etna zaj­mu­je po­wierzch­nię co najm­niej 1250 km². Wul­kan za­czął pow­sta­wać ok. 500 tys. lat temu. Pier­wsze wzmian­ki o erup­cjach po­cho­dzą z ok. 1500 roku p.n.e. Sza­cu­je się, że od tam­te­go czasu było ponad 200 wy­bu­chów. Ak­tu­al­na wy­so­kość to ok. 3357 m n.p.m. (ak­tyw­ność wul­ka­nu po­wo­du­je zmia­ny wy­so­ko­ści).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­je­chał całą Sy­cy­lię, chło­nąc wyspę z po­cią­gu i au­to­bu­su, od grec­kich ruin w Do­li­nie Świą­tyń nie­o­po­dal Agri­gen­to do po­kry­tej czapą śnie­gu Etny (…)

Wiktionary


etnarcha

tytuł na­czel­ni­ków okrę­gów au­to­no­micz­nych we wschod­nich pro­win­cjach im­pe­rium rzym­skie­go


SJP.pl

Et­nar­cha (gr. ἐθνάρχης – wład­ca ludu) – uży­wa­ny w hel­le­ni­stycz­nym kręgu kul­tu­ro­wym tytuł, okre­śla­ją­cy mo­nar­chę o po­zy­cji niż­szej od króla, spra­wu­ją­ce­go wła­dzę nad okre­ślo­ną wspól­no­tą et­nicz­ną, czę­sto wy­po­sa­żo­ną w kom­pe­ten­cje po­li­tycz­ne, ad­mi­ni­stra­cyj­ne lub re­li­gij­ne.

Wikipedia


etnarchia

sy­stem rzą­dów w ce­sar­stwie rzym­skim, po­le­ga­ją­cy na po­dzia­le te­ry­to­rium mię­dzy et­nar­chów


SJP.pl


etneński

→ Etna (wul­kan we Wło­szech)


SJP.pl


etnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) an­trop. grupa osób ma­ją­cych wspól­nych przod­ków, włas­ną toż­sa­mość kul­tu­ro­wą i swoją oj­czyz­nę;

Wiktionary

Etnia – wspól­no­ta ma­ją­ca wspól­ne mity po­cho­dze­nio­we, włas­ną toż­sa­mość kul­tu­ro­wą, w tym nazwę, oraz zwią­zek z zie­mią oj­czy­stą. W uję­ciu Ant­ho­ny’ego Smit­ha etnie przy­czy­ni­ły się do pow­sta­nia ide­o­lo­gii et­nicz­nych i na­cjo­na­liz­mów, a cho­ciaż na­ro­dy i ruchy et­nicz­ne kształ­to­wać się za­czę­ły w spo­łe­czeń­stwie no­wo­czes­nym, to można mówić o cią­gło­ści kul­tu­ro­wej. Kon­cep­cja ta po­mi­ja to, że wyt­wo­ry kul­tu­ry, w tym sym­bo­le na­ro­do­we, w no­wo­czes­nych spo­łe­czeń­stwach na­bie­ra­ją no­wych zna­czeń.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛtʲɲa, AS: etʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. etniczny

 przysł. etnicznie

 temsłow. etno-

Wiktionary


etnicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób et­nicz­ny, do­ty­czą­cy et­nicz­no­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛtʲˈɲit͡ʃʲɲɛ, AS: etʹńičʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etniczność ż., etnia ż.

 przym. etniczny

Wiktionary


etniczność

→ et­nicz­ny


SJP.pl

Et­nicz­ność (ang. "eth­ni­ci­ty", fr. "ethnicité") – ter­min, po­cho­dzą­cy od gr. "eth­nos", wy­wo­dzą­ce­go się z kolei od "eth­ni­kos" – „bar­ba­rzyń­ca”, „po­ga­nin”. Że­laz­ny, opi­su­jąc ge­ne­zę po­ję­cia et­nicz­ność, wy­cho­dzi od grec­kie­go po­dzia­łu na "polis" (pań­stwa-mia­sta) i "ethne" (l.

Wikipedia

Patrz:

etniczny

etniczny

zwią­za­ny z przy­na­leż­no­ścią do da­ne­go na­ro­du


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z przy­na­leż­no­ścią do grupy na­ro­do­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zie­mię Majów za­miesz­ku­ją także inne cie­ka­we grupy et­nicz­ne, jak choć­by Ga­ri­fu­ni — mie­szań­cy Mu­rzy­nów i In­dian (od Mu­rzy­nów wzię­li wy­gląd i tem­pe­ra­ment, a od In­dian za­po­ży­czy­li język).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛtʲˈɲit͡ʃnɨ, AS: etʹńičny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. etnicznie

 rzecz. etniczność ż., etnia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wernakularny

Wiktionary


etno

1. ga­tu­nek mu­zycz­ny na­wią­zu­ją­cy do tra­dy­cyj­nej mu­zy­ki et­nicz­nej;
2. po­tocz­nie: et­nicz­ny, np. fe­sti­wal etno, styl etno


SJP.pl


etno-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ludem, na­ro­dem, spo­łe­czeń­stwem lub grupą spo­łecz­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtnɔ, AS: etno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnia ż.

Wiktionary


etnoarcheologia

dy­scy­pli­na na­u­ko­wa wy­ko­rzy­stu­ją­ca stu­dia nad ży­ją­cy­mi spo­łecz­no­ścia­mi do re­kon­struk­cji sta­ro­żyt­nych kul­tur; ar­che­o­et­no­gra­fia, et­no­gra­fia ar­che­o­lo­gicz­na


SJP.pl

Et­no­ar­che­o­lo­gia – jedna z dzie­dzin et­no­gra­fii i zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ludzi za po­mo­cą ar­che­o­lo­gii, zaz­wy­czaj bada ma­te­rial­ne po­zo­sta­ło­ści daw­nych spo­łe­czeństw. Et­no­ar­che­o­lo­gia re­kon­stru­u­je sta­ro­żyt­ny spo­sób życia po­przez ba­da­nie ma­te­rial­nych i nie­ma­te­rial­nych tra­dy­cji współ­czes­nych spo­łe­czeństw.

Wikipedia


etnobotaniczka

spe­cja­list­ka ba­da­ją­ca związ­ki mię­dzy ro­śli­na­mi i kul­tu­rą spo­łecz­no­ści


SJP.pl


etnobotanik

nauka, któ­rej przed­mio­tem badań i poz­na­nia są związ­ki mię­dzy ro­śli­na­mi i kul­tu­rą spo­łecz­no­ści


SJP.pl


etnobotanika

nauka, któ­rej przed­mio­tem badań i poz­na­nia są związ­ki mię­dzy ro­śli­na­mi i kul­tu­rą spo­łecz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ja­ca się wza­jem­ny­mi po­wią­za­ni­mi mię­dzy czło­wie­kiem a świa­tem ro­ślin

Wiktionary

Et­no­bo­ta­ni­ka – dzie­dzi­na nauki z po­gra­ni­cza bo­ta­ni­ki i et­no­lo­gii. Przed­mio­tem badań i poz­na­nia są związ­ki mię­dzy ro­śli­na­mi i kul­tu­rą spo­łe­czeństw ludz­kich. Et­no­bo­ta­ni­cy zaj­mu­ją się poz­na­niem spo­so­bów, me­cha­niz­mów i kul­tu­ro­we­go kon­tek­stu uży­wa­nia ro­ślin w spo­łecz­no­ściach ludz­kich, w szcze­gól­no­ści w ce­lach i za­sto­so­wa­niach spo­żyw­czych, me­dycz­nych, kos­me­tycz­nych, ma­gicz­nych, tek­styl­nych, bu­dow­la­nych, re­li­gij­nych.

Wikipedia


etnocentryczny

→ et­no­cen­tryzm


SJP.pl

Patrz:

etnocentryzm

etnocentryzm

po­sta­wa wy­ra­ża­ją­ca się w prze­ko­na­niu, że kul­tu­ra włas­nej grupy spo­łecz­nej, jako wyż­sza od in­nych, jest dla po­zo­sta­łych kul­tur punk­tem od­nie­sie­nia i kry­te­rium war­to­ścio­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­ko­na­nie o wyż­szo­ści jed­nej grupy et­nicz­nej i jej kul­tu­ry nad in­ny­mi i zwią­za­na z tym po­gar­da wobec in­nych kul­tur i ich tra­dy­cji;

Wiktionary

Et­no­cen­tryzm – po­sta­wa ujaw­nia­ją­ca się przy zet­knię­ciu z in­ny­mi kul­tu­ra­mi, po­le­ga­ją­ca na uz­na­wa­niu włas­ne­go na­ro­du lub grupy et­nicz­nej za szcze­gól­nie war­to­ścio­wą oraz na wy­wyż­sza­niu włas­nej kul­tu­ry, którą trak­tu­je się jako mier­nik w oce­nia­niu in­nych grup, co pro­wa­dzi czę­sto do po­staw nie­chę­ci, a nawet wro­go­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­wią­za­nie do tra­dy­cji, kul­ty­wo­wa­nie oby­cza­jów, swo­i­sty et­no­cen­tryzm mają oczy­wi­ście głę­bo­ką mo­ty­wa­cję hi­sto­rycz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtnɔˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥, AS: etnocẽntrysm̦

Wiktionary


etnogenetyczny

→ et­no­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

etnogeneza

etnogeneza

pro­ces wy­o­dręb­nia­nia się, róż­ni­co­wa­nia i kształ­to­wa­nia grup et­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. pro­ces kształ­to­wa­nia się grup et­nicz­nych;

Wiktionary

Et­no­ge­ne­za – pro­ces kształ­to­wa­nia się et­no­su grup et­nicz­nych, a we­dług niek­tó­rych ba­da­czy także samej grupy et­nicz­nej. Ba­da­niem et­no­ge­ne­zy zaj­mu­je się hi­sto­ria, et­no­lo­gia, ar­che­o­lo­gia, an­tro­po­lo­gia kul­tu­ro­wa, so­cjo­lo­gia i ję­zy­koz­naw­stwo. Ter­min wy­wo­dzi się od ne­o­lo­giz­mu "eth­no­ge­ne­sis" uży­te­go po raz pier­wszy w po­ło­wie XIX wieku przez Henry`ego Tim­ro­da. Na­stęp­nie po­ję­cie to prze­jął świat XX-wiecz­nych an­tro­po­lo­gów – aka­de­mi­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ich et­no­ge­ne­zie pe­wien udział mogli rów­nież mieć Tra­ko­wie i wiele in­nych ludów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnogenia ż.

Wiktionary


etnogenia

nauka o two­rze­niu się na­ro­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. etn. nauka o pow­sta­wa­niu na­ro­dów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnogeneza ż.

Wiktionary


etnogonia

nauka o po­cho­dze­niu ludów


SJP.pl


etnogr.

skrót od: et­no­gra­fia, et­no­gra­ficz­ny; etn.


SJP.pl


etnograf

spe­cja­li­sta nauki o pow­sta­wa­niu, roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­niu kul­tur róż­nych ludów; lu­doz­naw­ca, kul­tu­roz­naw­ca, kul­tu­ro­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. osoba zaj­mu­ją­ca się et­no­gra­fią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnografia ż.

:: fż. etnografka ż.

 przym. etnograficzny

 przysł. etnograficznie

Wiktionary


etnograf.

skrót od: et­no­gra­ficz­ny; etn.


SJP.pl


etnografia

1. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pow­sta­wa­nia, roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­nia kul­tur róż­nych ludów; lu­doz­naw­stwo, kul­tu­roz­naw­stwo, kul­tu­ro­lo­gia;
2. kie­ru­nek stu­diów zaj­mu­ją­cy się tą nauką;
3. wy­dział wyż­szej uczel­ni, w któ­rym wy­kła­da się taki kie­ru­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o kul­tu­rze lu­do­wej danej spo­łecz­no­ści;

Wiktionary

Et­no­gra­fia (z grec­kie­go: "eth­nos -" "lud" i "grap­ho -" pisać) – dy­scy­pli­na na­u­ko­wa zaj­mu­ją­ca się ca­ło­ścio­wym opi­sem i ana­li­zą kul­tur róż­nych spo­łecz­no­ści i grup et­nicz­nych. Jej za­kres obej­mu­je te­o­rię kul­tu­ry lu­do­wej, jak i ba­da­nie po­szcze­gól­nych jej dzie­dzin i wyt­wo­rów ma­te­rial­nych. W za­leż­no­ści od tra­dy­cji na­u­ko­wej, pod po­ję­ciem et­no­gra­fia ro­zu­mie się wszyst­kie nauki et­no­lo­gicz­ne bądź też jedną z nich.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. etnograf mos., etnografka ż.

 przym. etnograficzny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. etn., etnogr.

Wiktionary


etnograficzny

do­ty­czą­cy nauki o pow­sta­wa­niu, roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­niu kul­tur róż­nych ludów; lu­doz­naw­czy, kul­tu­roz­naw­czy, kul­tu­ro­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z et­no­gra­fią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj nasza klasa idzie na wy­ciecz­kę do mu­ze­um et­no­gra­ficz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnografka ż., etnografia ż., etnograf mos.

Wiktionary


etnografka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie nauki o pow­sta­wa­niu, roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­niu kul­tur róż­nych ludów; lu­doz­naw­czy­ni, kul­tu­roz­naw­czy­ni, ko­bie­ta kul­tu­ro­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się et­no­gra­fią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnografia ż.

:: fm. etnograf mos.

 przym. etnograficzny

 przysł. etnograficznie

Wiktionary


etnolekt

od­mia­na ję­zy­ko­wa cha­rak­te­ry­stycz­na dla danej grupy et­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. jęz. język, dia­lekt lub gwara uży­wa­na przez wy­o­dręb­nio­ną grupę et­nicz­ną;

Wiktionary

Et­no­lekt – od­mia­na ję­zy­ko­wa (lekt) wła­ści­wa dla ja­kiejś wy­o­dręb­nio­nej grupy et­nicz­nej, po­strze­ga­na jako wyz­nacz­nik jej toż­sa­mo­ści. W ści­słej kla­sy­fi­ka­cji ling­wi­stycz­nej et­no­lekt może od­po­wia­dać takim jed­nost­kom, jak: gwara (pod­dia­lekt), dia­lekt, ze­spół dia­lek­tów, język czy też kom­pleks ję­zy­ko­wy. Et­no­lekt można ro­zu­mieć jako zbiór bar­dzo zbli­żo­nych do sie­bie idio­lek­tów (od­mian in­dy­wi­du­al­nych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez niek­tó­rych ję­zy­koz­naw­ców za et­no­lekt może zo­stać uz­na­ny ślą­ski.

Wiktionary


etnolingwista

osoba zaj­mu­ją­ca się et­no­ling­wi­sty­ką, ba­da­niem związ­ków mię­dzy ję­zy­kiem a kul­tu­rą


SJP.pl


etnolingwistka

→ et­no­ling­wi­sta


SJP.pl

Patrz:

etnolingwista

etnolingwistyczny

→ et­no­ling­wi­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. zwią­za­ny z et­no­ling­wi­sty­ką, do­ty­czą­cy et­no­ling­wi­sty­ki

Wiktionary

Patrz:

etnolingwistyka

Powiązane:

 rzecz. etnolingwistyka ż., etnolingwista mos., etnolingwistka ż.

Wiktionary


etnolingwistyka

dział ling­wi­sty­ki ba­da­ją­cy związ­ki mię­dzy ję­zy­kiem a kul­tu­rą


SJP.pl

Et­no­ling­wi­sty­ka – dzie­dzi­na badań ling­wi­stycz­nych, któ­rej przed­mio­tem są wza­jem­ne związ­ki mię­dzy ję­zy­ka­mi, my­śle­niem, za­cho­wa­niem się czło­wie­ka i rze­czy­wi­sto­ścią, to zna­czy mię­dzy for­mal­ną struk­tu­rą ję­zy­ka pa­nu­ją­cą po­wszech­nie a resz­tą kul­tu­ry spo­łecz­no­ści po­słu­gu­ją­cej się danym ję­zy­kiem.

Wikipedia


etnolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie et­no­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. etn. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się et­no­lo­gią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnologia ż.

 przym. etnologiczny

Wiktionary


etnologia

1. nauka o czło­wie­ku w jego śro­do­wi­sku kul­tu­ro­wym; nauka po­krew­na an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej;
2. kie­ru­nek stu­diów na wyż­szej uczel­ni obej­mu­ją­cy stu­dia w tym za­kre­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) an­trop. nauka zaj­mu­ją­ca się kla­sy­fi­ka­cją i opi­sem ludów oraz kul­tur

Wiktionary

Et­no­lo­gia – jedna z dy­scy­plin, obok et­no­gra­fii, an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej i spo­łecz­nej, wcho­dzą­cych w za­kres an­tro­po­lo­gii – nauki o czło­wie­ku i jego kul­tu­rze. Ter­mi­ny te czę­sto trak­to­wa­ne są jako sy­no­ni­micz­ne okre­śle­nia tej samej dzie­dzi­ny badań. „Et­no­lo­gia” jest ter­mi­nem uży­wa­nym przez przed­sta­wi­cie­li eu­ro­pej­skiej i kon­ty­nen­tal­nej nauki o czło­wie­ku i od­po­wia­da nie­miec­kie­mu ter­mi­no­wi Völkerkunde (ba­da­nia ludów pier­wot­nych).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛtnɔˈlɔɟja, AS: etnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnos mrz., etnolog mos., etnolożka ż.

 przym. etnologiczny

 przysł. etnologicznie

Wiktionary


etnologiczny

→ et­no­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z et­no­lo­gią, do­ty­czą­cy et­no­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

etnologia

Przykłady

 (1.1) In­sty­tut so­ra­bi­sty­ki zaj­mu­je się ję­zy­ka­mi górno- i dol­no­łu­życ­kim i ich wa­rian­ta­mi, li­te­ra­tu­rą i kul­tu­rą Łu­ży­czan, jak też kul­tu­ral­no-hi­sto­rycz­ny­mi i et­no­lo­gicz­ny­mi kwe­stia­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnologia ż., etnolog mos., etnolożka ż.

Wiktionary


etnolożka

→ et­no­log


SJP.pl

Patrz:

etnolog

etnometodolog

so­cjo­log ba­da­ją­cy co­dzien­ne in­te­rak­cje, w trak­cie któ­rych lu­dzie in­ter­pre­tu­ją wza­jem­ne za­cho­wa­nia oraz kon­stru­u­ją po­czu­cie sensu i re­al­no­ści po­rząd­ku spo­łecz­ne­go


SJP.pl


etnometodologia

nauka ba­da­ją­ca po­tocz­ne me­to­dy, za po­mo­cą któ­rych lu­dzie wyt­wa­rza­ją prześ­wiad­cze­nie o ist­nie­niu po­rząd­ku spo­łecz­ne­go


SJP.pl

Et­no­me­to­do­lo­gia – orien­ta­cja ba­daw­cza w so­cjo­lo­gii wy­wo­dzą­ca się z fe­no­me­no­lo­gii, per­spek­ty­wy dra­ma­tur­gicz­nej oraz nurtu in­te­rak­cjo­ni­stycz­ne­go.

Po­ję­cie et­no­me­to­do­lo­gii nie od­no­si się do me­to­do­lo­gii w nauce, ale do badań wy­pra­co­wy­wa­nych w co­dzien­no­ści po­tocz­nych metod (do­słow­nie metod lu­do­wych – ethno), które re­gu­lu­ją wza­jem­ne in­te­rak­cje, oraz dzię­ki któ­rym człon­ko­wie po­pu­la­cji po­rząd­ku­ją swój świat prze­ży­wa­ny, na­da­jąc mu sens, re­al­ność.

Wikipedia


etnomuzykolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie et­no­mu­zy­ko­lo­gii


SJP.pl


etnomuzykologia

dział mu­zy­ko­lo­gii, ba­da­ją­cy mu­zy­kę ludu jako grupy et­nicz­nej; et­no­gra­fia mu­zycz­na, fol­klo­ry­sty­ka mu­zycz­na


SJP.pl


etnomuzykologiczny

→ et­no­mu­zy­ko­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

etnomuzykologia

etnomuzykolożka

→ et­no­mu­zy­ko­log


SJP.pl

Patrz:

etnomuzykolog

etnonim

nazwa włas­na na­ro­du, ple­mie­nia lub grupy et­nicz­nej, np. Polak, Ka­szub, Łemko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa ludu, rodu, klanu, ple­mię­e­mie­nia, szcze­pu, na­ro­du;

Wiktionary

Et­no­nim (gr. Έθνος, "etnos" „lud, naród” i "ὄνυμα" „nazwa”) – nazwa da­ne­go na­ro­du, ple­mie­nia, grupy et­nicz­nej, np. Fran­cu­zi, Ja­poń­czy­cy, Na­wa­ho­wie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛtˈnɔ̃ɲĩm, AS: etnõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnonimia ż.

Wiktionary


etnonimia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o naz­wach ple­mię­e­mion i na­ro­dów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtnɔ̃ˈɲĩmʲja, AS: etnõńĩmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnonim m.

Wiktionary


etnopsychiatria

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem cho­rób umy­sło­wych w związ­ku z przy­na­leż­no­ścią cho­re­go do danej grupy et­nicz­nej


SJP.pl


etnopsycholog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie et­nop­sy­cho­lo­gii


SJP.pl


etnopsychologia

nauka zaj­mu­ją­ca się psy­cho­lo­gicz­ną cha­rak­te­ry­sty­ką ludów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psy­cho­lo­gia ludów, pod­dy­scy­pli­na an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej;

Wiktionary

Et­nop­sy­cho­lo­gia – ina­czej psy­cho­lo­gia ludów, pod­dy­scy­pli­na an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej. Et­nop­sy­cho­lo­gia zo­sta­ła za­po­cząt­ko­wa­na przez Wil­hel­ma Wund­ta.

Zaj­mu­je się psy­cho­lo­gicz­ną cha­rak­te­ry­sty­ką zbio­ro­wo­ści ludz­kich. Bada wy­bra­ne wyt­wo­ry z życia psy­chicz­ne­go, prze­ja­wia­ją­ce się: w: mowie, re­li­gii, pra­wie, sztu­ce, po­li­ty­ce, a także po­szu­ku­je i ana­li­zu­je skut­ki od­dzia­ły­wa­nia na sie­bie kul­tur róż­nych ludów lub na­ro­dów.

Wikipedia


etnos

1. grupa ludzi o wspól­nym po­cho­dze­niu i kul­tu­rze od­czu­wa­ją­ca więź gru­po­wą; grupa et­nicz­na;
2. ze­spół cech kul­tu­ry danej grupy et­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) an­trop. so­cjol. grupa et­nicz­na;

 (1.2) ze­spół cech cha­rak­te­ry­zu­ją­cych grupę et­nicz­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na te­re­nie pła­sko­wy­żu roz­wi­ja­ły się et­no­sy mocno spo­krew­nio­ne ze sobą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnologia ż.

Wiktionary


etnosocjolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie et­no­so­cjo­lo­gii


SJP.pl


etnosocjologia

Et­no­so­cjo­lo­gia – pod­dy­scy­pli­na an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej. Wy­ko­rzy­stu­je me­to­dę badań po­rów­naw­czych, ana­li­zu­je różne zja­wi­ska, a także in­sty­tu­cje spo­łecz­ne i or­ga­ni­za­cje spo­łecz­no-kul­tu­ro­we zwią­za­ne z pro­ce­sa­mi et­nicz­ny­mi. Ana­li­zu­je także pro­ce­sy zmia­ny spo­łe­czeń­stwa za­cho­dzą­ce w obrę­bie grup et­nicz­nych.

Wikipedia


etnosocjologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z et­no­so­cjo­lo­gią, do­ty­czą­cy et­no­so­cjo­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etnosocjologia ż., etnosocjolog mos. / ż.

Wiktionary


etognozja

nauka o zwy­cza­jach i oby­cza­jach ludów


SJP.pl


etogram

Eto­gram – na­u­ko­wy opis struk­tu­ry i klu­czo­wych ele­men­tów ty­po­wych za­cho­wań zwie­rząt, w szcze­gól­no­ści in­stynk­tow­nych oraz cha­rak­te­ry­stycz­nych dla da­ne­go ga­tun­ku. Jego celem jest ułat­wie­nie pre­cy­zyj­ne­go i przej­rzy­ste­go opisu po­szcze­gól­nych re­ak­cji be­ha­wio­ral­nych.

Wikipedia


etoksylowanie

re­ak­cja wpro­wa­dza­nia grupy etok­sy­lo­wej do związ­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|etok­sy­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. etoksylować

 przym. etoksylowany

Wiktionary


etoksylowany

przy­miot­nik

 (1.1) chem. pod­da­ny pro­ce­so­wi etok­sy­lo­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Etok­sy­lo­wa­ne al­ko­ho­le tłu­szczo­we mogą sta­no­wić cenny kom­po­zyt prak­tycz­nie każ­dej che­mii użyt­ko­wej. Wiele związ­ków wy­wo­dzą­cych się z tej grupy za­li­cza się do do­sko­na­łych sur­fak­tan­tów, emul­ga­to­rów oraz środ­ków dy­sper­gu­ją­cych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etoksylan m., etoksylowanie n., etoksylacja ż.

 czas. etoksylować ndk.

 przym. etoksylanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oksyetylenowany

Wiktionary


etoksylowy

grupa etok­sy­lo­wa - grupa za­wie­ra­ją­ca atom tlenu przy­łą­czo­ny do etylu


SJP.pl


etol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Eto­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etolczyk mos., Etolia ż., Etolka ż.

 przym. etolski

Wiktionary


etola

ko­bie­cy szal lub pe­le­ryn­ka z futra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj szala lub krót­kiej pe­le­ryn­ki, zwy­kle z mięk­kie­go futra; na­rzut­ka fu­trza­na na ra­mio­na no­szo­na do su­kien wie­czo­ro­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­ca­ły rok temu można było po­dzi­wiać jej ciało okry­te tylko fu­trza­ną etolą na niez­wy­kle zmy­sło­wych zdję­ciach w nie­miec­kim „Ster­nie”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtɔla, AS: etola

Wiktionary

Powiązane:

 przym. etolowy

Wiktionary


etolczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Eto­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etol mos., Etolia ż., Etolka ż.

 przym. etolski

Wiktionary


etolia

kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej Gre­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji

Wiktionary

Eto­lia – gó­rzy­sta kra­i­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, od po­łud­nia ogra­ni­czo­na Za­to­ką Pa­tra­ską i Ko­rync­ką, za­miesz­ka­na przez Eto­lów. Naj­więk­sze zna­cze­nie miała w III wieku p.n.e., w cza­sach ist­nie­nia Związ­ku Etol­skie­go.

Obec­nie te­ry­to­rium Eto­lii wraz z hi­sto­rycz­ną Akar­na­nią wcho­dzi w skład jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­nej Eto­lia-Akar­na­nia w re­gio­nie Gre­cja Za­chod­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eto­lia ode­gra­ła istot­ną rolę w trze­cim wieku p.n.e..

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtɔlʲja, AS: etolʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etolczyk m., Etol mos., Etolka ż.

 przym. etolski

Wiktionary


etolka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Eto­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etolia ż.

:: fm. Etol mos., Etolczyk mos.

 przym. etolski

Wiktionary


etolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie eto­lo­gii


SJP.pl


etologia

1. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem za­cho­wań i oby­cza­jów ludzi, po­wią­za­nych z ich funk­cjo­no­wa­niem w spo­łe­czeń­stwie;
2. nauka o za­cho­wa­niu się zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nauka o za­cho­wa­niu się zwie­rząt;

 (1.2) filoz. nauka ba­da­ją­ca pow­sta­wa­nie cha­rak­te­ru i spo­so­bu za­cho­wa­nia się czło­wie­ka

Wiktionary

Eto­lo­gia (gr. ήθος – oby­czaj) – dział zo­o­lo­gii ba­da­ją­cy za­cho­wa­nia zwie­rząt, za­rów­no dzie­dzi­czo­ne, jak i na­by­te, ich aspekt przy­sto­so­waw­czy, spo­łecz­ny, roz­wój osob­ni­czy, orien­ta­cję prze­strzen­ną.

Twór­ca­mi no­wo­czes­nej eto­lo­gii byli eu­ro­pej­scy ucze­ni Kon­rad Lo­renz, Ni­ko­la­as Tin­ber­gen i Karl von Frisch.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛtɔˈlɔɟja, AS: etoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etolog m.

 przym. etologiczny

Wiktionary


etologiczny

→ eto­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z eto­lo­gią, do­ty­czą­cy eto­lo­gii

 (1.2) filoz. zwią­za­ny z eto­lo­gią, do­ty­czą­cy eto­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

etologia

Wymowa:

IPA: ˌɛtɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: etoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etologia ż., etolog m.

Wiktionary


etolożka

→ eto­log


SJP.pl

Patrz:

etolog

etolski

przy­miot­nik od: Eto­lia (kra­i­na sta­ro­żyt­nej Gre­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Eto­lią, do­ty­czą­cy Eto­lii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­te­fak­ty z in­skryp­cja­mi w dia­lek­cie etol­skim tra­fia­ją się niez­wy­kle rzad­ko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etol mos., Etolczyk mos., Etolia ż., Etolka ż.

Wiktionary


etopozyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. pół­syn­te­tycz­na po­chod­na po­do­fi­lo­tok­sy­ny o dzia­ła­niu cy­to­sta­tycz­nym;

Wiktionary

|= pro­ble­my-w-in­fo­box

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Raka drob­no­ko­mór­ko­we­go można le­czyć eto­po­zy­dem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtɔˈpɔzɨt, AS: etopozyt

Wiktionary


etos

zbiór norm mo­ral­nych i oby­cza­jo­wych, ko­deks za­cho­wań pew­nej zbio­ro­wo­ści; ethos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ze­spół norm, war­to­ści, kry­te­ria cha­rak­te­ry­zu­ją­ce okre­ślo­ne śro­do­wi­sko, grupę ludzi;

Wiktionary

Etos (z gr. εθος "zwy­czaj" lub ηθος "uspo­so­bie­nie") – re­a­li­zo­wa­ny i obo­wią­zu­ją­cy w gru­pie spo­łecz­nej, spo­łecz­no­ści czy ka­te­go­rii spo­łecz­nej zbiór ide­al­nych wzo­rów kul­tu­ro­wych (ide­a­łów), jasno okre­ślo­nych. Dzię­ki za­an­ga­żo­wa­niu w re­a­li­za­cję tych wzo­rów za­cho­wań uwi­dacz­nia­ją się war­to­ści danej grupy oraz kształ­tu­je się obraz wy­i­de­a­li­zo­wa­ne­go stylu życia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W okre­sie po­wo­jen­nym, wielu pow­stań­ców sta­ra­ło się do­trzeć do mło­dzie­ży, aby prze­ka­zać jej etos Pow­sta­nia, by zro­zu­mia­ła o co wal­czy­li­śmy (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtɔs, AS: etos

Wiktionary


etosiarz

eto­so­wiec; pe­jo­ra­tyw­nie:
1. czło­nek opo­zy­cji an­ty­ko­mu­ni­stycz­nej w la­tach 70. i 80., od­wo­łu­ją­cy się wów­czas do etosu "So­li­dar­no­ści", a dziś ro­bią­cy ka­rie­rę wbrew temu eto­so­wi;
2. czło­wiek wie­rzą­cy w jakiś etos


SJP.pl


etosowiec

eto­siarz; pe­jo­ra­tyw­nie:
1. czło­nek opo­zy­cji an­ty­ko­mu­ni­stycz­nej w la­tach 70. i 80., od­wo­łu­ją­cy się wów­czas do etosu "So­li­dar­no­ści", a dziś ro­bią­cy ka­rie­rę wbrew temu eto­so­wi;
2. czło­wiek wie­rzą­cy w jakiś etos


SJP.pl


etosowy

→ etos


SJP.pl

Patrz:

etos

etpc

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) = praw. Eu­ro­pej­ski Try­bu­nał Praw Czło­wie­ka;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ETPC na­ka­zał Pol­sce za­pew­nić mi­gran­tom na gra­ni­cy żyw­ność, ubra­nia, opie­kę me­dycz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛ‿tɛ‿pɛ‿ˈt͡sɛ, AS: e‿te‿pe‿ce

Wiktionary


etr.

skrót od: etru­ski; etrus.


SJP.pl


etranżer

prze­sta­rza­le, żar­to­bli­wie: cu­dzo­zie­miec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. żart. cu­dzo­zie­miec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W na­szym przed­się­bior­stwie za­trud­nia­my chęt­nie etran­że­rów.

 (1.1) Ale co im po­wie­dzieć? — Może pan po­wie­dzieć, że musi pan przy­jąć ja­kie­goś etran­że­ra.

 (1.1) Uspo­ko­jo­ny dy­rek­tor po­li­cji po­że­gnał się z pod­wład­ny­mi, po­nie­waż jak wy­ja­śnił, ma waż­ne­go etran­że­ra, i prze­ka­zał pro­wa­dze­nie dal­szych obrad swemu za­stęp­cy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cudzoziemiec

Wiktionary


etranżerka

→ etran­żer; cu­dzo­ziem­ka


SJP.pl


etrog

owoc cy­tru­so­wy przy­po­mi­na­ją­cy cy­try­nę, sym­bol ra­do­ści, szcze­gól­nie pod­czas ob­cho­dów ży­dow­skie­go świę­ta Suk­kot


SJP.pl


etruria

1. sta­ro­żyt­na kra­i­na znaj­du­ją­ca się w środ­ko­wej Ita­lii, obej­mu­ją­ca ob­szar dzi­siej­szej To­ska­nii;
2. kró­le­stwo ut­wo­rzo­ne z Wiel­kie­go Księ­stwa To­ska­nii przez Na­po­le­o­na I


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) sta­roż. geogr. sta­ro­żyt­na kra­i­na w środ­ko­wej Ita­lii nad Mo­rzem Tyr­reń­skim, za­sied­lo­na przez Etru­sków w I tys. p.n.e., pod­bi­ta przez Rzy­mian w III w. p.n.e.;

Wiktionary

Zo­bacz też: Etru­ria – miej­sco­wość w hrab­stwie Staf­fords­hi­re (An­glia).

Etru­ria (gr. Τυρρηνία "Tyrr­he­nia", Etru­ria lub "Tu­scia", od czego po­cho­dzi wł. "To­sca­na") to kra­i­na hi­sto­rycz­na w sta­ro­żyt­nej Ita­lii, znaj­du­ją­ca się w środ­ko­wej czę­ści Pół­wy­spu Ape­niń­skie­go nad Mo­rzem Tyr­reń­skim, po­kry­wa­ją­ca się ze współ­czes­ną To­ska­nią i pół­noc­nym La­cjum.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­wiel­ka Re­pu­bli­ka Lukki, do­ty­ka­ją­ca morza nad­brze­żem Via­reg­gia, li­czą­ca około 120000 miesz­kań­ców, rzą­dzo­nych przez szlach­tę i kler, była mocno nie­za­do­wo­lo­na z wcie­le­nia jej ostat­nim trak­ta­tem do Kró­le­stwa Etru­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtrurʲja, AS: etrurʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etrusk m., Etruska ż., etruski mrz.

 przym. etruski, etruryjski

Wiktionary


etrus.

skrót od: etru­ski; etr.


SJP.pl


etrusk

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu, miesz­ka­ją­ce­go w Etru­rii, kra­i­nie w środ­ko­wej Ita­lii; Tyr­ren


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. przed­sta­wi­ciel sta­ro­żyt­ne­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Etru­rię w środ­ko­wej Ita­lii, wyksz­tał­co­ne­go mię­dzy XI a IX wie­kiem p.n.e.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród Etru­sków ko­bie­ty cie­szy­ły się więk­szą swo­bo­dą od Gre­czy­nek czy Rzy­mia­nek, czego przy­kła­dem może być to, że mogły brać udział w ucz­tach u boku mężów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtrusk, AS: etrusk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etruria ż., etruski mrz.

:: fż. Etruska ż.

 przym. etruski

Wiktionary


etruska

przy­miot­nik od: Etru­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. etn. przed­sta­wi­ciel­ka sta­ro­żyt­ne­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Etru­rię w środ­ko­wej Ita­lii, wyksz­tał­co­ne­go mię­dzy XI a IX wie­kiem p.n.e.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Etrusk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Etru­ski cie­szy­ły się więk­szą swo­bo­dą od ko­biet w Gre­cji czy Rzy­mie, czego przy­kła­dem jest prawo uczest­ni­cze­nia w ucz­tach u boku mężów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtruska, AS: etruska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etruria ż.

:: fm. Etrusk m.

 przym. etruski

Wiktionary


etruski

przy­miot­nik od: Etru­ria


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Etru­rii lub Etru­sków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język Etru­sków;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do ar­cy­dzieł sztu­ki etru­skiej na­le­żą sar­ko­fa­gi z Caere przed­sta­wia­ją­ce mał­żon­ków.

 (2.1) Etru­ski był ję­zy­kiem nie­in­do­e­u­ro­pej­skim, o ta­jem­ni­czym po­cho­dze­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtrusʲci, AS: etrusʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Etruria ż., Etrusk m., Etruska ż.

Wiktionary


etruskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gi­wał się ję­zy­kiem etru­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gi­wa­li się ję­zy­kiem etru­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku etru­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtruskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: etruskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


etruskolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie etru­sko­lo­gii


SJP.pl


etruskologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się kul­tu­rą, hi­sto­rią i ję­zy­kiem Etru­sków;

Wiktionary

Etru­sko­lo­gia – hi­sto­rycz­na nauka in­ter­dy­scy­pli­nar­na, dział fi­lo­lo­gii kla­sycz­nej, któ­rej przed­mio­tem za­in­te­re­so­wań i badań jest sta­ro­żyt­na cy­wi­li­za­cja Etru­sków, wchło­nię­ta przez Rzym w cza­sach re­pu­bli­ki.

Za pre­kur­so­ra etru­sko­lo­gii można uznać szkoc­kie­go hi­sto­ry­ka, Tho­ma­sa Demp­ste­ra, który z po­le­ce­nia Wiel­kie­go Księ­cia To­ska­nii Kosmy II na­pi­sał dzie­ło pt. "De Etru­ria Re­ga­li Libri Sep­tem".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛtruskɔˈlɔɟja, AS: etruskoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etruskolog m., etruskolożka ż.

 przym. etruskologiczny

Wiktionary


etruskologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ar­che­ol. zwią­za­ny z etru­sko­lo­gią, do­ty­czą­cy etru­sko­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etruskologia ż., etruskolog mos.

Wiktionary


etruskolożka

→ etru­sko­log


SJP.pl

Patrz:

etruskolog

etruskowie

sta­ro­żyt­ny lud miesz­ka­ją­cy w Etru­rii, kra­i­nie w środ­ko­wej Ita­lii; Tyr­re­no­wie


SJP.pl

Etru­sko­wie (etr. "Ra­sen­na" lub "Rasna", gr. Τυρρηνοί "Tyrr­he­noi", Etru­sci lub "Tusci") – współ­czes­na nazwa ludu, który za­miesz­ki­wał w sta­ro­żyt­no­ści pół­noc­ną Ita­lię (Etru­rię), po­mię­dzy rze­ka­mi Arno i Tyber, co najm­niej od VII w. p.n.e. aż do I w. n.e. two­rząc cy­wi­li­za­cję etru­ską.

Wikipedia


etryngit

mi­ne­rał, uwod­nio­ny krze­mian wap­nia; et­trin­git


SJP.pl


ettringit

[czy­taj: etrin­git] mi­ne­rał, uwod­nio­ny krze­mian wap­nia; etryn­git


SJP.pl

Et­trin­git – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał, bę­dą­cy uwod­nio­nym siar­cza­nem wap­nia i glinu.

Nazwa po­cho­dzi od jego ty­po­wej lo­ka­li­za­cji – Et­trin­gen w Niem­czech.

Wikipedia


etui

fu­te­rał, pu­zder­ko do prze­cho­wy­wa­nia dro­biaz­gów, po­kro­wiec na oku­la­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hand. książk. fu­te­rał, pu­deł­ko lub ka­set­ka do prze­cho­wa­nia waż­nych lub de­li­kat­nych przed­mio­tów;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „po­kro­wiec”. Zo­bacz też: welon kie­li­cho­wy – na­kry­cie li­tur­gicz­ne.

Etui ( étui, wym. etṻi) – nie­wiel­ki usz­tyw­nio­ny po­jem­nik chro­nią­cy różne przed­mio­ty użyt­ko­we i war­to­ścio­we.

Może mieć po­stać jed­no­czę­ścio­we­go roz­kła­da­ne­go pu­deł­ka, za­my­ka­ne­go po­krow­ca (fu­te­ra­łu) albo pro­stej po­chew­ki (ot­war­tej lub z klap­ką za­my­ka­ją­cą).

Wikipedia


etulia

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl


etwesz

jed­nost­ka ge­o­fi­zycz­na


SJP.pl


etyczka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się etyką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. filoz. spe­cja­list­ka w za­kre­sie etyki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etyka ż.

Wiktionary


etycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób zgod­ny z etyką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kop­ciusz­ka uważa się za ko­bie­tę etycz­nie do­sko­na­łą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etyczność ż., etyk mos., etyka ż.

 przym. etyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) moralnie

Wiktionary


etyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: etycz­nie


SJP.pl


etyczność

po­stę­po­wa­nie zgod­nie z przy­ję­ty­mi za­sa­da­mi mo­ral­ny­mi, bycie etycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co etycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etyka ż., etyk mos.

 przym. etyczny

 przysł. etycznie

Wiktionary


etyczny

przy­miot­nik od: etyka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z etyką, do­ty­czą­cy etyki

 (1.2) zgod­ny z za­sa­da­mi etyki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­desz­ły czasy wy­bo­ru – wy­bo­ru wszyst­kie­go: re­li­gii, ustro­ju, ję­zy­ka, oby­cza­ju, wzor­ców oso­bo­wych, war­to­ści este­tycz­nych i etycz­nych.

 (1.2) Dla wielu we­ga­nizm to wybór etycz­ny i kwe­stia sza­cun­ku do zwie­rząt jako czu­ją­cych stwo­rzeń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: etyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etyka ż., etyk m., etyczność ż.

 przysł. etycznie

 przym. bezetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) moralny

Wiktionary


etyk

autor roz­praw o etyce, pi­sarz po­ru­sza­ją­cy za­gad­nie­nia etyki; wy­kła­dow­ca etyki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. filoz. spe­cja­li­sta w za­kre­sie etyki

 (1.2) rzad. autor tek­stów o etyce lub do­ty­czą­cych etyki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­kła­du nie bę­dzie, bo etyk się roz­cho­ro­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etyka ż., etyczność ż.

 przym. etyczny

 przysł. etycznie

Wiktionary


etyka

1. mo­ral­ność; ogół ocen i norm mo­ral­nych przy­ję­tych w danej epoce i zbio­ro­wo­ści spo­łecz­nej
2. nauka o mo­ral­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. dział fi­lo­zo­fii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem mo­ral­no­ści i two­rze­niem sy­ste­mów my­ślo­wych, z któ­rych można wy­pro­wa­dzać za­sa­dy mo­ral­ne;

 (1.2) kult. ogół zasad i norm po­stę­po­wa­nia przy­ję­tych w danej epoce i śro­do­wi­sku

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: etyk

Wiktionary

Etyka (z ἦθος, "ēthos" – stałe miej­sce za­miesz­ka­nia, oby­czaj, zwy­czaj) – dział fi­lo­zo­fii do­ty­czą­cy po­win­no­ści mo­ral­nej: mo­ral­ne­go dobra lub zła. Etyka wyz­na­cza jej szcze­gó­ło­wą treść, czyli słusz­no­ści, a także szuka osta­tecz­nych wy­ja­śnień norm, ge­ne­zy zła i spo­so­bów jego przez­wy­cię­że­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛtɨka, AS: etyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etyk m., etyczka ż., etyczność ż.

 przym. etyczny

 przysł. etycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) moralność

Wiktionary


etykieciarka

urzą­dze­nie do na­no­sze­nia ety­kiet


SJP.pl

Ety­kie­ciar­ka – urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne słu­żą­ce do na­no­sze­nia ety­kiet na wyrób. Ety­kie­ciar­ki za­o­pa­trzo­ne są w ze­spo­ły: na­pę­do­wy, de­tek­cji ety­kiet, de­tek­cji opa­ko­wa­nia, po­zy­cjo­no­wa­nia pro­duk­tu. Naj­czę­ściej sto­so­wa­ne do okle­ja­nia wy­ro­bów są ety­kie­ty sa­mo­przy­lep­ne dru­ko­wa­ne na pa­pie­rze lub folii, sztan­co­wa­ne i po od­dzie­le­niu zbęd­ne­go ażuru po­zo­sta­ją­ce na si­li­ko­no­wym pa­pie­rze pod­kła­do­wym.

Wikipedia


etykieta

1. obo­wią­zu­ją­cy spo­sób za­cho­wa­nia się w ja­kimś śro­do­wi­sku; formy to­wa­rzy­skie, kon­we­nans;
2. na­lep­ka na to­wa­rze lub opa­ko­wa­niu z in­for­ma­cja­mi o nim;
3. ta­blicz­ka z nazwą i opi­sem ek­spo­na­tu;
4. ogól­na, po­wierz­chow­na opi­nia o kimś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbiór norm i zasad pa­nu­ją­cych w okre­ślo­nej gru­pie spo­łecz­nej lub śro­do­wi­sku;

 (1.2) na­lep­ka na pro­duk­cie za­wie­ra­ją­ca jego nazwę, za­war­tość, cenę itp.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ety­kie­ta, kur­tu­az­ja – zbiór norm za­cho­wa­nia, zwy­cza­jów i form to­wa­rzy­skich (sa­vo­ir-vivre) obo­wią­zu­ją­cy w okre­ślo­nej gru­pie spo­łecz­nej lub śro­do­wi­sku (np. ety­kie­ta dwor­ska – ce­re­mo­niał dwor­ski, różny n...
  • ety­kie­ta dwor­ska – grzecz­no­ścio­we za­sa­dy za­cho­wa­nia przy­ję­te na dwo­rach
  • ety­kie­ta dy­plo­ma­tycz­na – pro­to­kół dy­plo­ma­tycz­ny
  • ne­ty­kie­ta – ety­kie­ta obo­wią­zu­ją­ca użyt­kow­ni­ków In­ter­ne­tu
  • ety­kie­ta – in­for­ma­cja umie­szcza­na bez­poś­red­nio na pro­duk­cie lub jego opa­ko­wa­niu in­for­mu­ją­ca sprze­daw­cę i ku­pu­ją­ce­go o ce­chach pro­duk­tu, pro­du­cen­cie, dacie waż­no­ści, cenie itp. też metka
  • ety­kie­ta za­stęp­cza
  • ety­kie­ta – nazwa zmien­nej ob­ja­śnia­nej w ucze­niu ma­szy­no­wym
  • ety­kie­ta in­struk­cji (in­for­ma­ty­ka)
  • ety­kie­to­wa­nie, styg­ma­ty­za­cja – ter­min z za­kre­su psy­cho­lo­gii i psy­chia­trii
  • Ety­kie­ta – wi­dżet

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na każ­dym to­wa­rze w skle­pie wy­ma­ga­na jest ety­kie­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtɨˈcɛta, AS: etyḱeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etykietowanie n.

:: zdrobn. etykietka ż.

 czas. etykietować

 przym. etykietalny

 przysł. etykietalnie

Wiktionary


etykietalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ety­kie­tal­nie


SJP.pl


etykietalny

zgod­ny z ety­kie­tą, ce­re­mo­nial­ny, ofi­cjal­ny


SJP.pl


etykietka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ety­kie­ta

 (1.2) mała ety­kie­ta, na­lep­ka

 (1.3) opi­nia o kimś, czę­sto po­wierz­chow­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtɨˈcɛtka, AS: etyḱetka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etykieta ż., etykietowanie n.

 czas. etykietować ndk.

 przym. etykietowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) łatka

Wiktionary


etykietowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ety­kie­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. etykietować ndk.

 rzecz. etykieta ż., etykietka ż.

Wiktionary


etykietować

1. oce­niać kogoś po­wierz­chow­nie, kla­sy­fi­ko­wać we­dług upro­szczo­nych sche­ma­tów;
2. umie­szczać ety­kie­tę na to­wa­rze


SJP.pl


etykietowy

→ ety­kie­ta; ety­kie­tal­ny


SJP.pl


etyl

rod­nik al­ki­lo­wy wy­wo­dzą­cy się od wę­glo­wo­do­ru etanu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. grupa al­ki­lo­wa po­cho­dzą­ca od etanu, za­wie­ra­ją­ca dwa atomy węgla (–CH₂–CH₃)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. etylowy

Wiktionary


etylen

1. zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny; eten;
2. dwu­war­to­ścio­wa grupa or­ga­nicz­na wy­wo­dzą­ca się z etanu; grupa ety­le­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zob. eten.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ety­len (wę­glo­wo­dór)
  • ety­len (grupa funk­cyj­na)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ety­len jest hor­mo­nem ro­ślin­nym, sty­mu­lu­ją­cym opa­da­nie liści, doj­rze­wa­nie owo­ców, sta­rze­nie się ro­ślin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtɨlɛ̃n, AS: etylẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etylenizacja ż.

 przym. etylenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eten

Wiktionary


etylenizacja

przy­spie­sze­nie pro­ce­su doj­rze­wa­nia owo­ców lub wa­rzyw przez od­dzia­ły­wa­nie na nie ga­zo­wym ety­le­nem


SJP.pl


etylenodiamina

za­sa­da or­ga­nicz­na, lotna ciecz o za­pa­chu amo­nia­ku; sto­so­wa­na jako przy­spie­szacz wul­ka­ni­za­cji ka­u­czu­ku


SJP.pl

Ety­le­no­dia­mi­na, #PATRZ en – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin. W wa­run­kach nor­mal­nych jest be­zbarw­ną cie­czą o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu po­dob­nym do amo­nia­ku. Jest umiar­ko­wa­nie mocną za­sa­dą ami­no­wą. Sze­ro­ko sto­so­wa­na w prze­my­śle che­micz­nym jako skład­nik wielu syn­tez che­micz­nych. Rocz­na pro­duk­cja świa­to­wa w roku 1998 wy­nio­sła ok. 500 tys. ton.

Wikipedia


etylenowy

zwią­za­ny z ety­le­nem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy ety­le­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etylen mrz.

Wiktionary


etylina

ro­dzaj ben­zy­ny o wyż­szej licz­bie ok­ta­no­wej uzy­ska­nej po­przez zmie­sza­nie jej z pły­nem ety­lo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa hand­lo­wa ben­zy­ny o wyż­szej licz­bie ok­ta­no­wej uzy­ska­nej po­przez zmie­sza­nie jej z środ­kiem prze­ciw­stu­ko­wym

Wiktionary

Ety­li­na – nazwa hand­lo­wa ben­zy­ny sil­ni­ko­wej, sprze­da­wa­nej przez Cen­tra­lę Pro­duk­tów Naf­to­wych, w któ­rej jako śro­dek prze­ciw­stu­ko­wy sto­so­wa­ny był te­tra­e­ty­lo­o­łów, PbEt4. Z cza­sem za­nie­cha­no uży­wa­nia ety­li­ny w po­ja­zdach lą­do­wych i w ma­szy­nach, na rzecz ben­zy­ny be­zo­ło­wio­wej, czyli ta­kiej, w któ­rej licz­bę ok­ta­no­wą pod­no­szą związ­ki nie­za­wie­ra­ją­ce oło­wiu, np. eter "tert"-bu­ty­lo­wo-me­ty­lo­wy ( MTBE).

Wikipedia


etylinowy

→ ety­li­na


SJP.pl

Patrz:

etylina

etylizować

wpro­wa­dzać rod­nik ety­lo­wy do czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go na miej­sce atomu; ety­lo­wać


SJP.pl


etyloamina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, be­zbarw­na ciecz wy­ko­rzy­sty­wa­na w syn­te­zie che­micz­nej i przy pro­duk­cji leków


SJP.pl

Ety­lo­a­mi­na, eta­no­a­mi­na, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin. Po­ni­żej tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia (16,6 °C) jest be­zbarw­ną cie­czą o sło­nym smaku i za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym amo­niak lub ryby. Do­brze mie­sza się z wodą, eta­no­lem i ete­rem die­ty­lo­wym. Jest wy­ko­rzy­sty­wa­na w syn­te­zie che­micz­nej, w przet­wór­stwie ropy naf­to­wej, przy pro­duk­cji leków, pe­sty­cy­dów, sur­fak­tan­tów, in­hi­bi­to­rów ko­roz­ji czy barw­ni­ków.

Wikipedia


etylobenzen

po­chod­na ben­ze­nu po­sia­da­ją­ca grupę ety­lo­wą przy­łą­czo­ną do pier­ście­nia aro­ma­tycz­ne­go


SJP.pl

Ety­lo­ben­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych, po­chod­na ben­ze­nu. Otrzy­my­wa­ny w pro­ce­sie al­ki­la­cji ben­ze­nu ete­nem w obec­no­ści ka­ta­li­za­to­ra (np. chlor­ku glinu). Jest sto­so­wa­ny jako pół­pro­dukt do syn­te­zy sty­re­nu, po­li­sty­re­nu, ka­u­czu­ków syn­te­tycz­nych oraz jako roz­pu­szczal­nik.

Wikipedia


etylolit

me­ta­lo­or­ga­nicz­ny zwią­zek litu i etylu


SJP.pl


etylowanilina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym wa­ni­lię, sto­so­wa­ny w prze­my­śle spo­żyw­czym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. sub­stan­cja aro­ma­tycz­na do­da­wa­na do żyw­no­ści, sil­niej­sza od wa­ni­li­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtɨlɔvãɲiˈlʲĩna, AS: etylovãńilʹĩna

Wiktionary


etylować

wpro­wa­dzać rod­nik ety­lo­wy do czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go na miej­sce atomu; ety­li­zo­wać


SJP.pl


etylowy

zwią­za­ny z ety­lem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ety­lem, do­ty­czą­cy etylu; za­wie­ra­ją­cy etyl

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etyl mrz.

Wiktionary


etym.

skrót od: ety­mo­lo­gia, ety­mo­lo­gicz­ny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ety­mo­lo­gia, ety­mo­lo­gicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etymologia ż.

 przym. etymologiczny

Wiktionary


etymolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ety­mo­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) jęz. na­u­ko­wiec ba­da­ją­cy po­cho­dze­nie wy­ra­zów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­jem­ni­cy po­cho­dze­nia tej nazwy nie roz­gryź­li je­szcze ety­mo­lo­go­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etymologia ż., etymon mrz., etymologizowanie n., zetymologizowanie n.

:: fż. etymolożka ż.

 czas. etymologizować ndk., zetymologizować dk.

 przym. etymologiczny

 przysł. etymologicznie

Wiktionary


etymologia

1. dział ję­zy­koz­naw­stwa ba­da­ją­cy po­cho­dze­nie i pier­wot­ne zna­cze­nie wy­ra­zów
2. źró­dło­słów, po­cho­dze­nie wy­ra­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka zaj­mu­ją­ca się po­cho­dze­niem wy­ra­zów;

 (1.2) jęz. po­cho­dze­nie da­ne­go wy­ra­zu; in­for­ma­cja o tym po­cho­dze­niu

Wiktionary

Ety­mo­lo­gia – dział ję­zy­koz­naw­stwa ba­da­ją­cy po­cho­dze­nie wy­ra­zów, zmia­ny ich zna­cze­nia i formy w miarę upły­wu czasu.

Po­nad­to ter­mi­nem „ety­mo­lo­gia” okre­śla się rów­nież po­cho­dze­nie da­ne­go wy­ra­zu. W tym sen­sie uży­wa­ne jest też okre­śle­nie „źró­dło­słów”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ety­mo­lo­gia, bę­dą­ca dzia­łem ję­zy­koz­naw­stwa hi­sto­rycz­ne­go, za­czę­ła się roz­wi­jać w spo­sób na­u­ko­wy w XIX wieku.

 (1.2) Jaka jest ety­mo­lo­gia wy­ra­zu „kom­pu­ter”?

 (1.2) W wielu ha­słach Wi­ki­słow­ni­ka, obok zna­cze­nia i przy­kła­dów uży­cia da­ne­go słowa, zna­leźć można także jego ety­mo­lo­gię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja, AS: etỹmoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etymolog mos., etymolożka ż., etymon mrz., etymologizowanie n., zetymologizowanie n.

 czas. etymologizować ndk., zetymologizować dk.

 przym. etymologiczny

 przysł. etymologicznie

 skr. etym.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. etym.

 (1.2) źródłosłów

Wiktionary


etymologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) jęz. w myśl zasad ety­mo­lo­gii, zgod­nie z ety­mo­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ety­mo­lo­gicz­nie nazwa Me­dziu­go­rie oz­na­cza miej­sco­wość po­ło­żo­ną po­mię­dzy gó­ra­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etymologia ż., etymolog mos., etymolożka ż., etymon mrz., etymologizowanie n., zetymologizowanie n.

 czas. etymologizować ndk., zetymologizować dk.

 przym. etymologiczny

Wiktionary


etymologiczny

1. zwią­za­ny z po­cho­dze­niem wy­ra­zu;
2. zwią­za­ny z ety­mo­lo­gią lub ety­mo­lo­giem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. zwią­za­ny lub od­no­szą­cy się do ety­mo­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li jakiś wyraz spra­wia nam kło­po­ty gra­ma­tycz­ne, ety­mo­lo­gicz­ne, or­to­gra­ficz­ne, sty­li­stycz­ne, fra­ze­o­lo­gicz­ne, wy­star­czy się­gnąć po Miod­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etymologia ż., etymolog mos., etymolożka ż., etymon mrz., etymologizowanie n., zetymologizowanie n.

 czas. etymologizować ndk., zetymologizować dk.

 przysł. etymologicznie

 skr. etym.

Wiktionary


etymologizować

badać po­cho­dze­nie wy­ra­zów


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ze­ty­mo­lo­gi­zo­wać)

 (1.1) jęz. do­cho­dzić źró­dła da­ne­go wy­ra­zu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etymologia ż., etymolog m., etymolożka ż., etymologizowanie n., zetymologizowanie n.

 czas. zetymologizować dk.

 przym. etymologiczny

 przysł. etymologicznie

Wiktionary


etymolożka

→ ety­mo­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta na­u­ko­wiec ba­da­ją­ca po­cho­dze­nie wy­ra­zów

Wiktionary

Patrz:

etymolog

Przykłady

 (1.1) Na ten temat wy­po­wie­dzia­ła się znana pol­ska ety­mo­loż­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etymologia ż., etymon mrz., etymologizowanie n., zetymologizowanie n.

:: fm. etymolog mos.

 czas. etymologizować ndk., zetymologizować dk.

 przym. etymologiczny

 przysł. etymologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etymolog

Wiktionary


etymon

wyraz lub rdzeń uwa­ża­ny za pod­sta­wę ety­mo­lo­gicz­ną da­ne­go wy­ra­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. pod­sta­wa ety­mo­lo­gicz­na wy­ra­zu lub związ­ku wy­ra­zo­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pro­wa­dzi­łam ana­li­zę po­da­nych wy­ra­zów i usta­li­łam ich ety­mo­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛˈtɨ̃mɔ̃n, AS: etỹmõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. etymolożka ż., etymolog m., etymologia ż.

 przym. etymologiczny

 przysł. etymologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źródłosłów

Wiktionary


etyn

naj­prost­szy wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny na­le­żą­cy do sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów, be­zbarw­ny gaz o sła­bym, ete­rycz­nym za­pa­chu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. w spa­wal­nict­wie; ace­ty­len (nazwa zwy­cza­jo­wa)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. naj­prost­szy wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny z sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów, be­zbarw­ny gaz;

Wiktionary

Etyn, ace­ty­len, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny z sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­przy­jem­ny za­pach etynu po­cho­dzi od za­war­tych w nim za­nie­czy­szczeń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛtɨ̃n, AS: etỹn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) acetylen, etin, narcylen

Wiktionary


eu

sym­bol eu­ro­pu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Unia Eu­ro­pej­ska (, ) – go­spo­dar­czo-po­li­tycz­ny zwią­zek 27 de­mo­kra­tycz­nych państw eu­ro­pej­skich
  • .eu – do­me­na in­ter­ne­to­wa Unii Eu­ro­pej­skiej
  • eu – kod ISO 639-1 ję­zy­ka ba­skij­skie­go
  • eu – dwuz­nak
  • Eu – sym­bol eu­ro­pu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go
  • Eu – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Górna Nor­man­dia, w de­par­ta­men­cie Sek­wa­na Nad­mor­ska
  • EU – akro­nim od nazwy gier kom­pu­te­ro­wych z serii Eu­ro­pa Uni­ver­sa­lis
  • EU – elek­tro­wóz uni­wer­sal­ny

Wikipedia


euancjum

hi­po­te­za eu­an­cjum - jedna z hi­po­tez wy­ja­śnia­ją­cych po­cho­dze­nie kwia­tu ro­ślin okry­to­za­ląż­ko­wych


SJP.pl


eubakteria

tak­son obej­mu­ją­cy wszyst­kie pro­ka­rion­ty nie­bę­dą­ce ar­che­a­na­mi; bak­te­rie wła­ści­we


SJP.pl


eubea

wyspa na Morzu Egej­skim sta­no­wią­ca te­ry­to­rium Gre­cji; Eu­be­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Eu­be­ja.

Wiktionary

Eubea (gr. "Εύβοια" – no­wogr. Ewia; dawna, wło­ska nazwa Ne­gro­pon­te po­ja­wia się je­szcze cza­sa­mi w pra­cach hi­sto­rycz­nych) – przy­brzeż­na wyspa grec­ka w za­chod­niej czę­ści Morza Egej­skie­go, druga co do wiel­ko­ści wyspa Gre­cji po Kre­cie.

Od kon­ty­nen­tal­nej Gre­cji jest od­dzie­lo­na wą­ski­mi za­to­ka­mi Eu­bej­ską Pół­noc­ną i Po­łud­nio­wą oraz znaj­du­ją­cą się po­mię­dzy nimi cie­śni­ną Ewri­pos, która w naj­węż­szym miej­scu ma sze­ro­kość 40 m, a jej brze­gi są po­łą­czo­ne mo­stem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pol­scy stra­ża­cy na Eubei gaszą po­ża­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eubejczyk mos., Eubejka ż.

Wiktionary


eubeja

wyspa na Morzu Egej­skim sta­no­wią­ca te­ry­to­rium Gre­cji; Eubea


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. przy­brzeż­na wyspa grec­ka w za­chod­niej czę­ści Morza Egej­skie­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­scy stra­ża­cy na Eubei gaszą po­ża­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eubejczyk mos., Eubejka ż.

 przym. eubejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ewia, war. Eubea, hist. Negroponte

Wiktionary


eubejczyk

miesz­ka­niec Eubei (wyspy na Morzu Egej­skim)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Eubei

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eubea ż., Eubeja ż.

:: fż. Eubejka ż.

 przym. eubejski

Wiktionary


eubejka

miesz­kan­ka Eubei (wyspy na Morzu Egej­skim)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Eubei

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eubea ż., Eubeja ż.

:: fm. Eubejczyk mos.

 przym. eubejski

Wiktionary


eubejski

przy­miot­nik od: Eubea (Eu­be­ja), wyspa grec­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Eubeą, do­ty­czą­cy Eubei

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eubeja ż., Eubejczyk mos., Eubejka ż.

Wiktionary


eubiotyka

nauka zaj­mu­ją­ca się ra­cjo­nal­nym sty­lem życia ułat­wia­ją­cym re­kon­wa­le­scen­cję


SJP.pl


eublefar

ro­dzaj ja­szczu­rek z rzędu łu­sko­no­śnych


SJP.pl


eucardin

[czy­taj: eł­kar­din] nazwa hand­lo­wa leku o dzia­ła­niu roz­sze­rza­ją­cym na­czy­nia krwio­no­śne i wspo­ma­ga­ją­cym krą­że­nie, za­wie­ra­ją­ce­go ami­no­fi­li­nę, pa­pa­we­ry­nę i fe­no­bar­bi­tal


SJP.pl


euceryna

mie­sza­ni­na wa­ze­li­ny, al­ko­ho­lu ety­lo­we­go i cho­le­ste­ro­lu, sto­so­wa­na do wy­ro­bu maści i kre­mów


SJP.pl

Eu­ce­ry­na ( Eu­ce­ri­num, eu­ce­ry­na bez­wod­na – "Eu­ce­ri­num an­hy­dri­cum", eu­ce­ry­na ap­tecz­na, maść eu­ce­ry­no­wa – "Un­gu­en­tum Eu­ce­ri­ni") – pre­pa­rat ga­le­no­wy do użyt­ku zew­nętrz­ne­go, spo­rzą­dza­ny we­dług prze­pi­su far­ma­ko­pe­al­ne­go. W Pol­sce pier­wsza mo­no­gra­fia szcze­gó­ło­wa tej maści po­ja­wi­ła się w Far­ma­ko­pei Pol­skiej su­ple­me­cie FP IX (2013).

Wikipedia


eucerynowy

→ eu­ce­ry­na


SJP.pl

Patrz:

euceryna

eucharistikon

w li­te­ra­tu­rze sta­ro­żyt­nej: re­to­rycz­ny wiersz dzięk­czyn­ny


SJP.pl


euchariusz

imię mę­skie


SJP.pl

Eu­cha­riusz, Eu­che­riusz ("Eu­cha­rius") – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Oz­na­cza „przy­jaz­ny”. Pa­tro­nem imie­nia jest św. Eu­cha­riusz, który był pier­wszym bi­sku­pem Tre­wi­ru pod ko­niec III wieku.

Wikipedia


eucharysta

czło­nek za­ko­nu Ojców od Najś­więt­sze­go Sa­kra­men­tu


SJP.pl


eucharystia

1. sa­kra­ment chrze­ści­jań­ski;
2. ho­stia spo­ży­wa­na w cza­sie aktu przy­ję­cia tego sa­kra­men­tu;
3. msza w ko­ście­le ka­to­lic­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. jeden z sa­kra­men­tów w chrze­ści­jań­stwie;

 (1.2) rel. po­sta­cie eu­cha­ry­stycz­ne, kon­se­kro­wa­na ho­stia i wino;

 (1.3) rel. po­rzą­dek ce­le­bra­cji li­tur­gicz­nej w chrze­ści­jań­stwie, ina­czej msza;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­cha­ry­stia – sa­kra­ment (Ko­mu­nia)
  • Msza – ce­le­bra­cja li­tur­gicz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Najś­więt­sza Eu­cha­ry­stia do­peł­nia wta­jem­ni­cze­nie chrze­ści­jań­skie.

 (1.2) Po­głę­bia­jąc wiarę w rze­czy­wi­stą obec­ność Chry­stu­sa w Eu­cha­ry­stii, Ko­ściół uś­wia­do­mił sobie sens mil­czą­cej ado­ra­cji Chry­stu­sa obec­ne­go pod po­sta­cia­mi eu­cha­ry­stycz­ny­mi.

 (1.3) Tylko ka­pła­ni waż­nie wyś­wię­ce­ni mogą prze­wod­ni­czyć Eu­cha­ry­stii i kon­se­kro­wać chleb i wino, aby stały się Cia­łem i Krwią Pana.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛw.xa.rɨˈsti.a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eucharystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komunia

 (1.2) komunia, hostia, ciało Pańskie, krew Pańska, Boże Ciało, Najświętszy Sakrament

 (1.3) komunia, msza, celebracja eucharystyczna, zgromadzenie eucharystyczne, celebra, koncelebra, koncelebrowanie

Wiktionary


eucharystka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Słu­żeb­nic Je­zu­sa w Eu­cha­ry­stii


SJP.pl


eucharystyczny

→ eu­cha­ry­stia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. od­no­szą­cy się do eu­cha­ry­stii, zwią­za­ny z eu­cha­ry­stią

Wiktionary

Patrz:

eucharystia

Przykłady

 (1.1) O. Wi­to­sław wziął udział w kon­gre­sie eu­cha­ry­stycz­nym w Wied­niu.

 (1.1) Panie z so­da­li­cji ma­riań­skiej posz­ły na ado­ra­cję eu­cha­ry­stycz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwxarɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: eu̯χarystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eucharystia ż.

Wiktionary


eucheriusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Li­tur­gia wspo­mi­na św. Eu­che­riu­sza, bi­sku­pa Lyonu, 16 li­sto­pa­da.

Wiktionary


euchologion

pra­wo­sław­na księ­ga li­tur­gicz­na dla ka­pła­nów i dia­ko­nów


SJP.pl

Eu­cho­lo­gion (gr. bi­zant. Εὐχολόγιον, od euche „mod­lit­wa” + lego „zbie­ram”), treb­nik ( тре́бникъ, od trie­ba „po­trze­ba”) – pra­wo­sław­na księ­ga li­tur­gicz­na przez­na­czo­na dla ka­pła­nów i dia­ko­nów, za­wie­ra­ją­ca po­rzą­dek obrzę­dów niew­cho­dzą­cych w skład cyklu do­bo­we­go na­bo­żeństw oraz sa­kra­men­tów i poś­wię­ceń (wiel­ki eu­cho­lo­gion) lub tylko sa­kra­men­tów i poś­wię­ceń (mały eu­cho­lo­gion); od­po­wied­nik Ry­tu­a­łu Rzym­skie­go w Ko­ście­le ła­ciń­skim.

Wikipedia


euchromatyna

luźno ze­spi­ra­li­zo­wa­na chro­mo­so­mo­wa chro­ma­ty­na


SJP.pl

Eu­chro­ma­ty­na – roz­luź­nio­na forma chro­ma­ty­ny. Może ule­gać cał­ko­wi­tej de­kon­den­sa­cji, gdyż luźny jej stan jest jed­nym z wa­run­ków ko­niecz­nych do pro­ce­su tran­skryp­cji. Naj­waż­niej­szym skład­ni­kiem eu­chro­ma­ty­ny jest DNA. Eu­chro­ma­ty­na za­wie­ra głów­nie geny ak­tyw­ne tran­skryp­cyj­nie. W wy­ni­ku kon­den­sa­cji eu­chro­ma­ty­ny do­cho­dzi do pow­sta­nia chro­ma­ty­ny zwar­tej (he­te­ro­chro­ma­ty­ny), która w okre­sach wzmo­żo­nej ak­tyw­no­ści tran­skryp­cyj­nej może po­now­nie przeksz­tał­cać się (de­kon­den­so­wać) w chro­ma­ty­nę luźną.

Wikipedia


eucrasia

[czy­taj: eu­kra­sja] w me­dy­cy­nie sta­ro­żyt­nych Gre­ków: wła­ści­wy, nor­mal­ny skład cie­czy (soków) w ustro­ju


SJP.pl


eudajmonia

w sta­ro­żyt­nej etyce: peł­nia oso­bi­ste­go szczę­ścia, po­czu­cie speł­nie­nia wy­ni­ka­ją­ce z god­ne­go życia; eu­de­mo­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: stan za­do­wo­le­nia i sa­tys­fak­cji z życia, ro­zu­mia­ny róż­nie przez róż­nych fi­lo­zo­fów;

Wiktionary

Eu­daj­mo­nia (gr. "εὐδαιμονία") – ter­min fi­lo­zo­ficz­ny sto­so­wa­ny po­wszech­nie w fi­lo­zo­fii życia sta­ro­żyt­nej Gre­cji. Eu­daj­mo­nia, która w naj­prost­szy spo­sób może być ro­zu­mia­na jako szczę­ście, nie miała nigdy ści­śle okre­ślo­nej de­fi­ni­cji i roz­ma­i­ci grec­cy fi­lo­zo­fo­wie, w za­leż­no­ści od szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej, do któ­rej na­le­że­li, ro­zu­mie­li ten ter­min w różny spo­sób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szczę­ście w tym uję­ciu było je­dy­ną rze­czą, która sama przez się po­sia­da war­tość. Jest ono sta­nem ducha wy­ni­ka­ją­cym z ja­kichś dzia­łań, lub im to­wa­rzy­szą­cym, cho­ciaż Ary­sto­te­les ra­czej uważa, że eu­daj­mo­nią jest sama akcja, zgod­na z cnotą, bo tylko re­a­li­za­cja cnót może być szczę­ściem lub przy­no­sić szczę­ście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eudajmonizm m., eudajmonista m., eudajmonistka ż.

Wiktionary


eudajmonista

czło­wiek dą­żą­cy do szczę­ścia oso­bi­ste­go, uwa­ża­ją­cy je za ży­cio­wy cel; eu­de­mo­ni­sta


SJP.pl


eudajmonistyczny

→ eu­daj­mo­nizm; eu­de­mo­ni­stycz­ny


SJP.pl


eudajmonizm

po­gląd etycz­ny, wi­dzą­cy w dą­że­niu do szczę­ścia oso­bi­ste­go naj­wyż­sze dobro; eu­de­mo­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. sta­no­wi­sko etycz­ne gło­szą­ce, że szczę­ście jest naj­wyż­szą war­to­ścią i celem życia czło­wie­ka

Wiktionary

Eu­daj­mo­nizm (z gr. εὐδαίμων "eu­da­i­mon" – "szczę­śli­wy", dosł. "ma­ją­cy do­bre­go ducha") – sta­no­wi­sko etycz­ne gło­szą­ce, że szczę­ście ("eu­da­i­mo­nia") jest naj­wyż­szą war­to­ścią i celem życia ludz­kie­go. Eu­daj­mo­nizm wy­stę­pu­je pra­wie wy­łącz­nie w te­o­riach etycz­nych hel­le­niz­mu oraz w bud­dyj­skim opi­sie mo­ty­wu i celu dzia­ła­nia istot ży­wych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. eudemonizm m., eudajmonia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eudemonizm

Wiktionary


eudajmonologia

nauka o celu i szczę­ściu czło­wie­ka


SJP.pl


eudemonia

w sta­ro­żyt­nej etyce: peł­nia oso­bi­ste­go szczę­ścia, po­czu­cie speł­nie­nia wy­ni­ka­ją­ce z god­ne­go życia; eu­daj­mo­nia


SJP.pl


eudemonista

czło­wiek dą­żą­cy do szczę­ścia oso­bi­ste­go, uwa­ża­ją­cy je za ży­cio­wy cel; eu­daj­mo­ni­sta


SJP.pl


eudemonistyczny

→ eu­de­mo­nizm; eu­daj­mo­ni­stycz­ny


SJP.pl


eudemonizm

po­gląd etycz­ny, wi­dzą­cy w dą­że­niu do szczę­ścia oso­bi­ste­go naj­wyż­sze dobro; eu­daj­mo­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zob. eu­daj­mo­nizm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eudajmonizm m.

Wiktionary


eudemonologia

w kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nej Scho­pen­ha­u­e­ra: umie­jęt­ność szczę­ścia, sztu­ka bycia szczę­śli­wym


SJP.pl


eudialit

mi­ne­rał, krze­mian sodu, wap­nia, że­la­za i cyr­ko­nu


SJP.pl

Eu­dia­lit – mi­ne­rał za­li­cza­ny do gro­ma­dy krze­mia­nów. Jest krze­mia­nem pier­ście­nio­wym. Nazwa mi­ne­ra­łu po­cho­dzi od zło­że­nia dwóch grec­kich słów "eu" = do­brze i "dia­li­tos" = roz­kła­dal­ny, co na­wią­zu­je do łat­wo­ści roz­pu­szcze­nia tego mi­ne­ra­łu w kwa­sach. Po­tocz­nie eu­dia­lit na­zy­wa się krwią pół­no­cy.

Wikipedia


eudimorfodon

ro­dzaj za­u­rop­sy­da z rzędu pte­ro­za­u­rów


SJP.pl

Eu­di­mor­fo­don ("Eu­di­morp­ho­don") – pte­ro­za­ur z ro­dzi­ny Cam­py­lo­gnat­ho­i­di­dae

Żył w okre­sie póź­ne­go tria­su (noryk), ok. 216-203 mln lat temu, na te­re­nach obec­nej Eu­ro­py. Dłu­gość ciała ok. 70-100 cm, wy­so­kość ok. 20 cm, roz­pię­tość skrzy­deł ok. 1-1,2 m, masa ok. 2 kg. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no we Wło­szech, w oko­li­cach mia­sta Ber­ga­mo.

Wikipedia


eudiometr

apa­rat do zbie­ra­nia i po­mia­ru ob­ję­to­ści gazów


SJP.pl

Eu­dio­metr – urzą­dze­nie słu­żą­ce do po­mia­ru róż­ni­cy ob­ję­to­ści mie­sza­ni­ny gazów pow­sta­ją­cych na sku­tek roz­ma­i­tych pro­ce­sów che­micz­nych np. spa­la­nia, ab­sorp­cji itp.

Może mieć po­stać cy­lin­dra mia­ro­we­go od­wró­co­ne­go do góry dnem znaj­du­ją­ce­go się na górze pod­czas gdy dolna część urzą­dze­nia jest za­nu­rzo­na w wo­dzie albo w rtęci.

Wikipedia


eudocja

imię żeń­skie


SJP.pl


eudokia

imię żeń­skie


SJP.pl

Eu­do­kia, Eu­do­cja, "Fla­via Eu­do­cia" (439–474?) – star­sza córka ce­sa­rza Wa­len­ty­nia­na III, żona Pal­la­diu­sza, syna ce­sa­rza Pe­tro­niu­sza Mak­sy­mu­sa, a także Hu­ne­ry­ka, syna króla Wan­da­lów Gen­ze­ry­ka. Jej młod­szą sio­strą była Pla­cy­dia, żona ce­sa­rza Oli­briu­sza.

Wikipedia


eudokim

imię mę­skie


SJP.pl


eudoksja

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny go­rycz­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­dok­sja – imię żeń­skie
  • eu­dok­sja – sta­dium roz­wo­jo­we rur­ko­pła­wów

Wikipedia


eudoksjusz

imię mę­skie


SJP.pl

Eu­dok­sjusz, Eu­dok­sy – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go "sława".

Wikipedia


euergetes

sta­ro­żyt­nej Gre­cji:
1. tytuł przyz­na­wa­ny oso­bie ob­ce­go po­cho­dze­nia, która za­słu­ży­ła się dla polis; do­bro­czyń­ca;
2. osoba no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl


euf.

skrót od: eu­fe­mizm


SJP.pl


eufazja

przed­sta­wi­ciel rzędu eu­faz­ji (Eup­ha­sia), nie­wiel­ki mor­ski sko­ru­piak


SJP.pl


eufazje

rząd mor­skich pan­ce­rzow­ców; szczęt­ki


SJP.pl


eufem.

skrót od: eu­fe­mi­stycz­ny


SJP.pl


eufemia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­fe­mia – imię żeń­skie
  • Eu­fe­mia (zm. ok. 524) – ce­sa­rzo­wa bi­zan­tyń­ska, żona Ju­sty­na I
  • świę­ta Eu­fe­mia – mę­czen­ni­ca chrze­ści­jań­ska, świę­ta Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, or­miań­skie­go, kop­tyj­skie­go i pra­wo­sław­ne­go
  • Eu­fe­mia – księż­nicz­ka mo­raw­ska, córka Ot­to­na II Czar­ne­go i Zofii z Bergu
  • Eu­fe­mia – księż­nicz­ka zię­bic­ka, wład­czy­ni księ­stwa zię­bic­kie­go, córka Bolka III i Eu­fe­mii by­tom­skiej
  • Eu­fe­mia (żona Sie­mo­wi­ta III) (ok. 1319–1359/62) – żona Sie­mo­wi­ta III
  • Eu­fe­mia Gie­dy­mi­nów­na (zm. 1342) – żona Bo­le­sła­wa Je­rze­go II, księż­na ha­lic­ka
  • Eu­fe­mia gło­gow­ska (przed 1253 – przed 1275) córka Kon­ra­da I, księ­cia gło­gow­skie­go
  • Eu­fe­mia (Eu­fe­me, gr. Eup­he­mia) – w mi­to­lo­gii grec­kiej uo­so­bie­nie elok­wen­cji
  • Eu­fe­mia de Ross – kró­lo­wa Szko­cji, córka Aodha, earla Ross, i Mał­go­rza­ty Gra­ham
  • Eu­fe­mia ku­jaw­ska – księż­nicz­ka ku­jaw­ska, księż­na ha­lic­ka i wło­dzi­mier­ska, córka Ka­zi­mie­rza I i Eu­fro­zy­ny
  • Eu­fe­mia Odo­ni­ców­na – księż­nicz­ka wiel­ko­pol­ska, księż­na opol­sko-ra­ci­bor­ska, córka Wła­dy­sła­wa Odo­ni­ca i Jad­wi­gi

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani Eu­fe­mio, pro­szę nas kie­dyś od­wie­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈfɛ̃mʲja, AS: eu̯fẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eufemiusz mos.

:: zdrobn. Ofka ż.

Wiktionary


eufemian

imię mę­skie


SJP.pl


eufemianostwo

Eu­fe­mian z mał­żon­ką; Eu­fe­mia­no­wie


SJP.pl


eufemianowie

Eu­fe­mian z mał­żon­ką; Eu­fe­mia­no­stwo


SJP.pl


eufemianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eu­fe­mia­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


eufemiczny

nie­wy­ra­ża­ją­cy wprost, nie­do­słow­ny, zwy­kle w celu zmniej­sze­nia dra­stycz­no­ści lub do­sad­no­ści; eu­fe­mi­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. eu­fe­mi­stycz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eufemizm ż., eufemizacja ż., eufemizowanie n.

 czas. eufemizować ndk.

 przym. eufemistyczny

 przysł. eufemistycznie, eufemicznie

Wiktionary


eufeminy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eu­fe­mii lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


eufeminów

Eu­fe­mi­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie brze­ziń­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny.

Pow­sta­ła w roku 1830, za­ło­żo­na przez Jana Su­chec­kie­go herbu Poraj, nazwa wsi pow­sta­ła od imie­nia jego żony Eu­fe­mii z Chwa­li­bo­gów herbu Strze­mię. Wieś zo­sta­ła wy­dzie­lo­na z ma­jąt­ku Bedoń.

Wikipedia


eufemio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: Eu­fe­mia

Wiktionary


eufemistycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób zmięk­czo­ny, uni­ka­ją­cy do­sad­ne­go wy­ra­że­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eufemizm mrz.

 przym. eufemistyczny, eufemiczny

Wiktionary


eufemistyczny

nie­wy­ra­ża­ją­cy wprost, nie­do­słow­ny, zwy­kle w celu zmniej­sze­nia dra­stycz­no­ści lub do­sad­no­ści; eu­fe­micz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) uni­ka­ją­cy uży­cia draż­li­wych słów po­przez za­stą­pie­nie ich wy­ra­że­nia­mi de­li­kat­niej­szy­mi lub wy­mi­ja­ją­cy­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eufemizm ż., eufemizacja ż., eufemizowanie n.

 czas. eufemizować ndk.

 przym. eufemiczny

 przysł. eufemistycznie, eufemicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eufemiczny

Wiktionary


eufemiusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Eu­fe­miusz, Eu­fe­mian – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „po­myśl­nie wró­żą­cy”, „przy­chyl­ny”.

Spo­ty­ka­ne je­szcze w XIX wieku. W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, nie wy­ka­za­no męż­czyzn o imie­niu Eu­fe­miusz/Eu­fe­mian na­da­nym jako imię pier­wsze.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Eufemia ż.

Wiktionary


eufemizacja

zła­go­dze­nie wy­po­wie­dzi przez za­stą­pie­nie wy­ra­żeń draż­li­wych, nie­przyz­wo­i­tych lub dra­stycz­nych bar­dziej oględ­ny­mi, de­li­kat­niej­szy­mi


SJP.pl


eufemizm

zła­go­dze­nie;
1. wyraz, wy­ra­że­nie lub zwrot uży­wa­ny za­miast in­ne­go, któ­re­go chce się uni­knąć ze wzglę­dów oby­cza­jo­wych, po­li­tycz­nych, re­li­gij­nych itp., np. "zas­nąć na wieki" za­miast "um­rzeć"; okre­śle­nie pe­ry­fra­stycz­ne;
2. w fil­moz­naw­stwie: przed­sta­wie­nie scen dra­stycz­nych za po­mo­cą ła­god­niej­szych obra­zów fil­mo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. oględ­ne, de­li­kat­ne słowo lub ostroż­ne bądź alu­zyj­ne wy­ra­że­nie za­stę­pu­ją­ce inne, zbyt dra­stycz­ne, do­sad­ne lub nie­przyz­wo­i­te;

Wiktionary

Eu­fe­mizm (z ευφημισμός "euphēmismós", od "eu" „do­brze”, "phemi" „mówić”) – słowo lub po­łą­cze­nie wy­ra­zo­we za­stę­pu­ją­ce okre­śle­nia, które nie mogą lub nie po­win­ny być uży­wa­ne ze wzglę­du na: tabu kul­tu­ro­we, re­li­gij­ne, za­bo­bon, cen­zu­rę, au­to­cen­zu­rę (po­li­tycz­ną lub oby­cza­jo­wą), normy to­wa­rzy­skie, pru­de­rię, współ­czu­cie (em­pa­tię), po­praw­ność po­li­tycz­ną, de­li­kat­ność, uprzej­mość czy dobre wy­cho­wa­nie mó­wią­ce­go/pi­szą­ce­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O sek­sie mówi się naj­czę­ściej nie wprost, uży­wa­jąc eu­fe­miz­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈfɛ̃mʲism̥, AS: eu̯fẽmʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eufemizacja ż., eufemizowanie n.

 czas. eufemizować ndk.

 przym. eufemistyczny, eufemiczny

 przysł. eufemistycznie, eufemicznie

Wiktionary


eufemizować

uży­wać eu­fe­miz­mu dla okre­śle­nia cze­goś


SJP.pl


eufilina

nazwa hand­lo­wa leku roz­sze­rza­ją­ce­go os­krze­la, za­wie­ra­ją­ce­go te­o­fi­li­nę


SJP.pl


eufonia

1. uni­ka­nie po­łą­czeń fo­ne­tycz­nych od­czu­wa­nych jako trud­ne przez wsta­wia­nie w nie no­wych gło­sek, ułat­wia­ją­cych wy­mo­wę; har­mo­nij­ne brzmie­nie gło­sek w wy­ra­zie
2. dział po­e­ty­ki za­wie­ra­ją­cy te­o­re­tycz­ną wie­dzę o har­mo­nij­nym do­bo­rze gło­sek; eu­fo­no­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. wyraz, fraza lub zda­nie ma­ją­ce struk­tu­rę fo­ne­tycz­ną skut­ku­ją­cą w har­mo­nij­nym i przez to przy­jem­nym aku­stycz­nie jego brzmie­niu, też: to przy­jem­ne brzmie­nie;

 (1.2) jęz. ce­lo­we ry­mo­wa­nie wy­ra­zów wy­stę­pu­ją­cych w tej samej wy­po­wie­dzi, zaz­wy­czaj dla efek­tu ko­micz­ne­go

 (1.3) jęz. uni­ka­nie i czę­sto za tym idąca re­duk­cja trud­nych w wy­mo­wie zbi­tek gło­sko­wych

 (1.5) liter. dział po­e­ty­ki zaj­mu­ją­cy się eu­fo­nią (1.4)

 (1.6) muz. zgod­ność i współbrz­mie­nie tonów

 (1.7) spec. w lo­go­pe­dii: czy­sta po­stać głosu ludz­kie­go

Wiktionary

Eu­fo­nia ( εὐφωνία "eup­ho­nia" „pię­kne brzmie­nie”) – nazwa zbior­cza dla wszyst­kich typów or­ga­ni­za­cji nad­da­nej tek­stu w jego war­stwie brzmie­nio­wej, które w ja­kimś okre­sie uwa­ża­ne są za este­tycz­nie do­dat­nie. Eu­fo­nia to przy­jem­ny brzmie­nio­wo ton wy­po­wie­dzi, har­mo­nij­ny dobór dźwię­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bo to pię­kno ukła­da się także z brzmie­nia słów, z eu­fo­nii, z nich „bie­rze się mó­wie­nie”.

 (1.3) Po­ję­cie eu­fo­nii od­no­si się prze­de wszyst­kim do ję­zy­ka mó­wio­ne­go, jed­nak w pew­nym ogra­ni­czo­nym stop­niu do­ty­czy rów­nież tek­stów pi­sa­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eufoniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) eufonologia

Wiktionary


eufoniczność

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z eu­fo­nią


SJP.pl


eufoniczny

do­ty­czą­cy eu­fo­nii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy eu­fo­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eufonia ż.

Wiktionary


eufonium

ae­ro­fon ust­ni­ko­wy, ba­ry­to­no­wa od­mia­na tuby


SJP.pl

Eu­fo­nium (gr. εὖ "eû" „do­brze” i φωνή "phōnḗ" „dźwięk” – „o miłym dźwię­ku”) – in­stru­ment dęty bla­sza­ny o ni­skim dźwię­ku, ina­czej tuba ba­ry­to­no­wa, ba­ry­ton, za­li­cza­ny do ro­dzi­ny, po­dob­nie jak skrzy­dłów­ka, saks­horn te­no­ro­wy i tuba.

Eu­fo­nium jest udo­sko­na­lo­ną po­sta­cią ofi­klej­dy, która z kolei po­cho­dzi od ser­pen­tu.

Wikipedia


eufonolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie eu­fo­no­lo­gii


SJP.pl


eufonologia

dział po­e­ty­ki za­wie­ra­ją­cy te­o­re­tycz­ną wie­dzę o har­mo­nij­nym do­bo­rze gło­sek; eu­fo­nia


SJP.pl

Eu­fo­no­lo­gia – nauka o brzmie­nio­wym uksz­tał­to­wa­niu tek­stu li­te­rac­kie­go, na­zy­wa­na rów­nież fo­ne­ty­ką po­e­tyc­ką, fo­no­sty­li­sty­ką lub fo­no­e­ste­ty­ką. Nie­kie­dy używa się też nazwy eu­fo­nia, które jest dwuz­nacz­ne, po­nie­waż oz­na­cza rów­nież przed­miot ba­da­nia tej nauki. W kręgu za­in­te­re­so­wa­nia eu­fo­no­lo­gii znaj­du­ją się różne od­mia­ny in­stru­men­ta­cji gło­sko­wej i wpływ sto­so­wa­nia fo­ne­tycz­nych środ­ków sty­li­stycz­nych na zna­cze­nie ut­wo­ru.

Wikipedia


euforbia

ro­śli­na ziel­na lub drze­wia­sta z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych, za­wie­ra­ją­ca w pę­dach sok mlecz­ny, upra­wia­na w ce­lach ozdob­nych; wil­czom­lecz, ostrom­lecz


SJP.pl


euforia

1. stan za­do­wo­le­nia, unie­sie­nia i ra­dos­ne­go pod­nie­ce­nia;
2. cho­ro­bli­wy stan nie­u­za­sad­nio­nej we­so­ło­ści, po­zor­nie do­bre­go sa­mo­po­czu­cia i nie­na­tu­ral­ne­go pod­nie­ce­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan du­że­go za­do­wo­le­nia, bło­go­stan, stan ra­dos­ne­go pod­nie­ce­nia

Wiktionary

Eu­fo­ria (gr. "eu" – do­brze, "phero" – trzy­mać się) – stan wy­jąt­ko­wo do­bre­go sa­mo­po­czu­cia z ten­den­cją do śmie­chu, ra­do­ści, płyt­kiej we­so­ło­ści i dow­cip­ko­wa­nia, doz­na­wa­ny cza­sa­mi nawet po­mi­mo rze­czy­wi­stych nie­do­ma­gań or­ga­niz­mu. Dłu­gotr­wa­ły stan eu­fo­rii jest prze­waż­nie ob­ja­wem cho­ro­by psy­chicz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wej­ście wo­ka­li­sty na scenę wy­wo­ła­ło eu­fo­rię wśród wi­dzów kon­cer­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈfɔrʲja, AS: eu̯forʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. euforyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) entuzjazm, uniesienie, zachwyt

Wiktionary


euforyczka

→ eu­fo­ryk


SJP.pl

Patrz:

euforyk

euforyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: eu­fo­rycz­nie


SJP.pl


euforyczność

1. cecha cze­goś, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla eu­fo­rii;
2. cecha cze­goś wy­ra­ża­ją­ce­go eu­fo­rię;
3. cecha kogoś skłon­ne­go do eu­fo­rii


SJP.pl


euforyczny

wy­wo­ła­ny eu­fo­rią, świad­czą­cy o eu­fo­rii, od­no­szą­cy się do eu­fo­rii - stanu za­chwy­tu, ra­dos­ne­go unie­sie­nia, pod­nie­ce­nia; en­tuz­ja­stycz­ny, ek­sta­tycz­ny, fre­ne­tycz­ny, owa­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ce­chu­ją­cy się eu­fo­rią; w sil­nym uczu­ciu unie­sie­nia, nad­mier­nej ra­do­ści i po­bu­dze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A Ta­de­usz taki eu­fo­rycz­ny po wy­gra­nej…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. euforia ż.

Wiktionary


euforyk

czło­wiek łatwo po­pa­da­ją­cy w eu­fo­rię, ra­dos­ne pod­nie­ce­nie, stany unie­sie­nia i we­so­ło­ści


SJP.pl


euforyzować

do­pro­wa­dzać do eu­fo­rii


SJP.pl


eufracki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Eu­fra­tem, do­ty­czą­cy Eu­fra­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1867 roku pro­blem szyb­kie­go po­łą­cze­nia z In­dia­mi po­ja­wił się w związ­ku z pow­sta­niem si­pa­jów. Pow­stał wów­czas pro­jekt tzw. kolei eu­frac­kiej prze­wi­du­ją­cy bu­do­wę linii mię­dzy Alek­san­dret­tą nad Mo­rzem Śró­dziem­nym a Basrą.

 (1.1) Oj­ciec za­głę­biał się w roz­my­śla­niach, a ja przy­pa­try­wa­łam się to­po­lom eu­frac­kim ros­ną­cym w re­jo­nie Himsu.

 (1.1) Zda­niem hi­sto­ry­ków re­li­gii eu­frac­kich, głów­ną formą ry­tu­a­łu po­grze­bo­we­go była la­men­ta­cja re­li­gij­na, któ­rej wzo­rem były gorz­kie żale śpie­wa­ne nad Ta­mu­zem, bo­giem rol­nict­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eufrat mrz.

 przym. eufratowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eufratowy

Wiktionary


eufrat

rzeka w Tur­cji, Syrii i Iraku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Azji, prze­pły­wa przez Tur­cję, Syrię i Irak;

Wiktionary

Eu­frat ( Εὐφράτης "Eu­fra­tes"; także Firat, ‏الفرات‎, "Nahr al-Furat", Ferat) – obok Ty­gry­su jedna z dwóch naj­więk­szych rzek Me­zo­po­ta­mii. Nazwa „Eu­frat” ma ko­rze­nie w ję­zy­ku aka­dyj­skim, w któ­rym okre­śla­no ją mia­nem "Pu­rat­tu", w per­skiej wer­sji "Ufrat­tu", co oz­na­cza­ło „dobro”, a z kolei z per­skiej formy po­cho­dzi nazwa grec­ka "Euph­ra­tes".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W do­rze­czu Eu­fra­tu i Ty­gry­su roz­wi­ja­ły się sta­ro­żyt­ne cy­wi­li­za­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛwfrat, AS: eu̯frat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eufracki, eufratowy

Wiktionary


eufratowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Eu­fra­tem, do­ty­czą­cy Eu­fra­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­sto Nip­pur leży w po­łud­nio­wej Chal­dei, nie tak znowu da­le­ko od Ur, z któ­re­go wy­szedł nieg­dyś Abra­ham. Leży na po­łud­nie od Ba­bi­lo­nu, nad rzeką, a wła­ści­wie ka­na­łem eu­fra­to­wym Che­bar.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eufrat mrz.

 przym. eufracki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eufracki

Wiktionary


eufrazy

imię mę­skie


SJP.pl


eufrosyne

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z cha­ryt, duch na­tu­ry z or­sza­ku Afro­dy­ty, uo­sa­bia­ją­cy buj­ność przy­ro­dy, wcie­le­nie pię­kna i mi­łos­ne­go po­wa­bu


SJP.pl


eufrozyna

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) mit. jedna z mi­to­lo­gicz­nych Cha­ryt;

Wiktionary

Eu­fro­zy­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "euphrosýne" oz­na­cza­ją­ce­go ra­dość. Eu­fro­sy­ne była jedną z mi­to­lo­gicz­nych Gra­cji, bogiń wdzię­ku i ra­do­ści.

Wy­stę­po­wa­nie pot­wier­dzo­ne w Pol­sce od 1220 r., spo­ty­ka­ne do XIX wieku. Imię rzad­kie, w stycz­niu 2024 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 141 ko­biet o imie­niu Eu­fro­zy­na na­da­nym jako imię pier­wsze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ok. 1128 mnisz­ka Eu­fro­zy­na, w życiu świec­kim Przed­sła­wa, córka księ­cia po­łoc­kie­go Świa­to­sła­wa Wsie­sła­wo­wi­cza, za­ło­ży­ła w Po­łoc­ku żeń­ski mo­na­ster Prze­mie­nie­nia Pań­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwfrɔˈzɨ̃na, AS: eu̯frozỹna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Eufrosyne

Wiktionary


eufrozyniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eu­fro­zy­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


eufuizm

styl w li­te­ra­tu­rze an­giel­skiej wczes­ne­go ba­ro­ku, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się bo­gact­wem efek­tów re­to­rycz­nych, prze­sad­ną wyt­wor­no­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. ozdob­ny styl li­te­rac­ki ce­chu­ją­cy się wy­szu­ka­ną formą i na­gro­ma­dze­niem środ­ków re­to­rycz­nych; kie­ru­nek sty­li­stycz­ny w li­te­ra­tu­rze an­giel­skiej wczes­ne­go ba­ro­ku

Wiktionary


eug

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = ekon. polit. Eu­ro­az­ja­tyc­ka Unia Go­spo­dar­cza;

Wiktionary


euganejski

naz­wi­sko


SJP.pl


eugenia

ni­skie drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny mir­to­wa­tych; drze­wo goź­dzi­ko­we, goź­dzi­ko­wiec, jam­błusz­nik goź­dzi­ko­wy, eu­gen­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 45;

Wiktionary

Eu­ge­nia – imię po­cho­dze­nia grec­kie­go, żeń­ska forma mę­skie­go imie­nia Eu­ge­niusz.

Eu­ge­nia imie­ni­ny ob­cho­dzi: 7 lu­te­go, 6 marca, 10 marca, 16 wrze­śnia i 25 grud­nia (jako wspom­nie­nie mę­czen­ni­cy św. Eu­ge­nii Rzym­skiej).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eu­ge­nia ku­pi­ła dwie pusz­ki karmy dla kotów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈɡɛ̃ɲja, AS: eu̯gẽńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Genia ż., Genka ż.

:: fm. Eugeniusz mos.

 przym. Eugenin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Genia, Genka

Wiktionary


eugeniczka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie eu­ge­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka eu­ge­ni­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwɡɛ̃ˈɲit͡ʃka, AS: eu̯gẽńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eugenika

:: fm. eugenik

 przym. eugeniczny

Wiktionary


eugeniczny

→ eu­ge­ni­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z eu­ge­ni­ką, do­ty­czą­cy eu­ge­ni­ki

 (1.2) biol. rzad. zwią­za­ny z dzie­dzicz­no­ścią, do­ty­czą­cy dzie­dzicz­no­ści

Wiktionary

Patrz:

eugenika

Przykłady

 (1.1) Zwo­len­ni­cy eu­ta­naz­ji opie­ra­ją się na ar­gu­men­tach uty­li­tar­nych, eu­ge­nicz­nych czy te­ra­pe­u­tycz­nych i na za­sa­dzie pod­po­rząd­ko­wa­nia jed­nost­ki spo­łe­czeń­stwu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwɡɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: eu̯gẽńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eugenika ż., eugenik mos., eugeniczka ż.

Wiktionary


eugenik

osoba po­pie­ra­ją­ca te­o­rię gło­szą­cą do­sko­na­le­nie ludzi i zwie­rząt po­przez zmia­ny ge­ne­tycz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik eu­ge­ni­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈɡɛ̃ɲik, AS: eu̯gẽńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eugenika ż.

:: fż. eugeniczka ż.

 przym. eugeniczny

Wiktionary


eugenika

te­o­ria gło­szą­ca do­sko­na­le­nie ludzi i zwie­rząt po­przez se­lek­tyw­ne rozm­na­ża­nie i za­nie­cha­nie re­pro­duk­cji osob­ni­ków mniej war­to­ścio­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. sy­stem po­glą­dów do­ty­czą­cych moż­li­wo­ści se­lek­tyw­ne­go rozm­na­ża­nia zwie­rząt lub ludzi w celu ulep­sze­nia ga­tun­ków w opar­ciu o cechy dzie­dzi­czo­ne;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) D., B. lp. od: eu­ge­nik

Wiktionary

Eu­ge­ni­ka ( εὐγενής, "eu­ge­nes" „do­brze uro­dzo­ny”) – po­ję­cie wpro­wa­dzo­ne w 1869 przez Fran­ci­sa Gal­to­na, ku­zy­na Ka­ro­la Dar­wi­na, które do­ty­czy­ło se­lek­tyw­ne­go rozm­na­ża­nia zwie­rząt, aby ulep­szać ga­tun­ki z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie, szcze­gól­nie jeśli cho­dzi o cechy dzie­dzi­czo­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W za­kres eu­ge­ni­ki wcho­dzą m.in. po­rad­nict­wo ge­ne­tycz­ne i świa­do­me ro­dzi­ciel­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈɡɛ̃ɲika, AS: eu̯gẽńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eugenik m., eugeniczka ż.

 przym. eugeniczny

Wiktionary


eugeniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eu­ge­nii lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


eugeniusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Eu­ge­niusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Oz­na­cza „zacny“ lub „szla­chet­nie uro­dzo­ny”. Jego żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest Eu­ge­nia.

W po­pu­la­cji Po­la­ków imię to zaj­mo­wa­ło w 2017 r. 70. miej­sce (82 921 nadań).

Eu­ge­niusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 4 stycz­nia, 4 marca, 2 czerw­ca, 8 lipca, 13 lipca, 18 lipca, 29 lipca, 6 wrze­śnia, 13 li­sto­pa­da, 13 grud­nia, 20 grud­nia i 30 grud­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ge­ne­rał Eu­ge­niusz Kusz­ko w imie­niu na­czel­ne­go do­wód­cy WP od­czy­tał roz­kaz o odz­na­cze­niu po­śmiert­nym czo­ło­wych bo­ha­te­rów pow­sta­nia w get­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ, AS: eu̯gẽńuš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eugeniuszowa ż., Gienia ż.

:: fż. Eugenia ż.

:: zdrobn. Gienek m., Gienio m.

Wiktionary


eugeniuszostwo

Eu­ge­niusz z mał­żon­ką; Eu­ge­niu­szo­wie


SJP.pl


eugeniuszowie

Eu­ge­niusz z mał­żon­ką; Eu­ge­niu­szo­stwo


SJP.pl


eugeniuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eu­ge­niu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


eugenizm

czy­stość rasy


SJP.pl


eugenka

ni­skie drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny mir­to­wa­tych; drze­wo goź­dzi­ko­we, goź­dzi­ko­wiec, jam­błusz­nik goź­dzi­ko­wy, eu­ge­nia


SJP.pl


eugenol

be­zbarw­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny, ole­i­sta ciecz bę­dą­ca głów­nym skład­ni­kiem olej­ku goź­dzi­ko­we­go; sto­so­wa­ny w sto­ma­to­lo­gii jako śro­dek od­ka­ża­ją­cy


SJP.pl

Eu­ge­nol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy fe­no­li. Jest "para"-al­li­lo­wą po­chod­ną gwa­ja­ko­lu. Ut­le­nia­jąc eu­ge­nol można otrzy­mać wa­ni­li­nę, co jest jedną z pod­sta­wo­wych metod jej otrzy­my­wa­nia w prze­my­śle.

Jest związ­kiem za­pa­cho­wym, bę­dą­cym pod­sta­wo­wym skład­ni­kiem olej­ku z goź­dzi­ków (72–90%).

Wikipedia


eugenolowy

→ eu­ge­nol


SJP.pl

Patrz:

eugenol

euglena

słod­ko­wod­ny pier­wot­niak; klej­not­ka


SJP.pl

Eu­gle­na, klej­not­ka ("Eu­gle­na" Ehr. 1830) – ro­dzaj jed­no­ko­mór­ko­wych eu­gle­nin z ro­dzi­ny Eu­gle­na­ce­ae. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest eu­gle­na zie­lo­na ("E. vi­ri­dis"). W daw­nych sy­ste­mach tak­so­no­micz­nych uwz­ględ­nia­ją­cych je­dy­nie po­dział na ro­śli­ny i zwie­rzę­ta wraz z in­ny­mi przed­sta­wi­cie­la­mi tej grupy umie­szcza­na w obu tych kró­le­stwach jako glon lub pier­wot­niak.

Wikipedia


eugleny

tak­son glo­nów za­li­cza­ny do wi­ciow­ców; klej­not­ki


SJP.pl


euhelop

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów


SJP.pl

Eu­he­lop ("Eu­he­lo­pus") – ro­dzaj za­u­ro­po­da z ro­dzi­ny Eu­he­lo­po­di­dae ży­ją­ce­go we wczes­nej kre­dzie na obec­nych te­re­nach Azji. Zo­stał opi­sa­ny w 1929 roku przez Carla Wi­ma­na na pod­sta­wie ska­mie­nia­ło­ści od­kry­tych w chiń­skiej pro­win­cji Szan­tung pod nazwą "He­lo­pus zdan­skyi" jako pier­wszy di­no­za­ur z Chin.

Wikipedia


euhelopy

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów


SJP.pl

Eu­he­lo­py ( Eu­he­lo­po­di­dae) – ro­dzi­na za­u­ro­po­dów z grupy Ti­ta­no­sa­u­ri­for­mes.

Żyły we wczes­nej kre­dzie i być może także w póź­nej kre­dzie (mię­dzy ce­no­ma­nem a san­to­nem, przy za­ło­że­niu, że do tej ro­dzi­ny na­le­żał ro­dzaj "Er­ke­tu") na obec­nych te­re­nach wschod­niej Azji. Ich szcząt­ki znaj­do­wa­no na te­re­nie Chin, a być może także Mon­go­lii, Laosu i Taj­lan­dii.

Wikipedia


euhemer

Eu­he­mer z Mes­se­ny lub Akra­gas ( Εὐήμερος "Euhémeros", IV/III p.n.e.) – fi­lo­zof i po­dróż­nik grec­ki. Autor za­cho­wa­ne­go we frag­men­tach opisu po­dró­ży Ἱερὰ ἀναγραφή "Hiera ana­grap­he" ("Świę­te Pismo"), w któ­rym mówi o swo­ich po­dró­żach po Oce­a­nie In­dyj­skim na fik­cyj­ną wyspę Pan­chai, gdzie ist­nia­ło ide­al­ne pań­stwo Pan­cha­jów (zob. uto­pia).

Wikipedia


euhemerystyczny

→ eu­he­me­ryzm


SJP.pl

Patrz:

euhemeryzm

euhemeryzm

Eu­he­me­ryzm – te­o­ria, zgod­nie z którą wy­o­bra­że­nia bogów pow­sta­ły w wy­ni­ku de­i­fi­ka­cji wy­bit­nych ludzi z przesz­ło­ści, np. wład­ców, he­ro­sów.

Ter­min wy­wo­dzi się od Eu­he­me­ra z Mes­sa­ny, au­to­ra po­e­ma­tu opi­su­ją­ce­go po­dróż po Oce­a­nie In­dyj­skim, w trak­cie któ­rej miał od­kryć gro­bow­ce Zeusa i jego braci. W no­wo­żyt­no­ści od­no­wi­cie­lem tego po­glą­du był an­giel­ski re­li­gioz­naw­ca Her­bert Spen­cer.

Wikipedia


eukajryt

mi­ne­rał, se­le­nek mie­dzi i sre­bra


SJP.pl


eukaliptol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ter­pe­nów, be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu kam­fo­ry, wy­stę­pu­ją­ca w olej­ku ete­rycz­nym otrzy­my­wa­nym z eu­ka­lip­tu­sa, pio­łu­nu i roz­ma­ry­nu; cy­ne­ol


SJP.pl


eukaliptus

1. Eu­ca­lyp­tus, drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny mir­to­wa­tych, o wiecz­nie zie­lo­nych, skó­rza­stych li­ściach oraz naj­czę­ściej bia­łych kwia­tach;
2. farm. ole­jek ete­rycz­ny otrzy­my­wa­ny z liści drze­wa o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eu­ca­lyp­tus|L'Hér.|ref=tak., drze­wo lub krzew o wiecz­nie zie­lo­nych li­ściach ros­ną­ce w Au­stra­lii;

Wiktionary

Eu­ka­lip­tus ("Eu­ca­lyp­tus" L’Hér.) – ro­dzaj drzew i krze­wów na­le­żą­cy do ro­dzi­ny mir­to­wa­tych. Na­le­ży do niego ponad 700 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na­tu­ral­nie w Au­stra­lii, Nowej Gwi­nei, po­łud­nio­wo-wschod­niej In­do­nez­ji i na Fi­li­pi­nach. Jako ro­śli­ny in­tro­du­ko­wa­ne roz­po­wszech­ni­ły się w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej i na ob­sza­rach pod wpły­wem cie­płe­go kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go, licz­ne ga­tun­ki po in­tro­duk­cji oka­za­ły się in­wa­zyj­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sze­ro­kie do­li­ny le­żą­ce mię­dzy ła­god­ny­mi pa­gór­ka­mi po­ro­śnię­te były skru­bem, to jest krza­cza­stą, kłu­ją­cą gę­stwi­ną wiecz­nie zie­lo­nych skar­ło­wa­cia­łych aka­cji i eu­ka­lip­tu­sów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eukaliptusowy

Wiktionary


eukaliptusowy

przy­miot­nik od: eu­ka­lip­tus


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eu­ka­lip­tu­sem, do­ty­czą­cy eu­ka­lip­tu­sa

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści eu­ka­lip­tu­sa

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią eu­ka­lip­tu­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ko­ma­ry nie zno­szą za­pa­chu olej­ku kam­fo­ro­we­go, goź­dzi­ko­we­go, eu­ka­lip­tu­so­we­go, any­żo­we­go i kwia­tu dzi­kie­go bzu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwkalʲiptuˈsɔvɨ, AS: eu̯kalʹiptusovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eukaliptus m.

Wiktionary


eukariont

or­ga­nizm żywy zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek eu­ka­rio­tycz­nych tj. po­sia­da­ją­cych jądra ko­mór­ko­we; ją­dro­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. or­ga­nizm zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek po­sia­da­ją­cych jądro ko­mór­ko­we z chro­mo­so­ma­mi

 (1.2) biol. syst. or­ga­nizm na­le­żą­cy do kró­le­stwa eu­ka­rion­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eukarionty lm. nmos.

 przym. eukariotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jądrowiec

 (1.2) jądrowiec

Wiktionary


eukarionty

or­ga­nizm żywy zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek eu­ka­rio­tycz­nych tj. po­sia­da­ją­cych jądra ko­mór­ko­we; ją­dro­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. biol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eu­ca­ry­o­ta|Whit­ta­ker|ref=tak., do­me­na obej­mu­ją­ca or­ga­niz­my zbu­do­wa­ne z ko­mó­rek po­sia­da­ją­cych jądro ko­mór­ko­we z chro­mo­so­ma­mi;

Wiktionary

Eu­ka­rion­ty, eu­ka­rio­ta, eu­ka­rio­ty, or­ga­niz­my eu­ka­rio­tycz­ne (Eu­ka­ry­o­ta, Eu­ka­rya), okre­śla­ne też jako ją­drow­ce, ją­dro­we, or­ga­niz­my ją­dro­we, ka­rio­ty, ka­rio­ta (Ka­ry­o­bion­ta) – or­ga­niz­my zbu­do­wa­ne z ko­mó­rek po­sia­da­ją­cych jądro ko­mór­ko­we z chro­mo­so­ma­mi, co jest jed­nym z ele­men­tów odróż­nia­ją­cych je od pro­ka­rion­tów. Jądro ko­mór­ko­we od­gra­ni­czo­ne jest od cy­to­plaz­my pod­wój­ną błoną biał­ko­wo-li­pi­do­wą. Nazwa na­u­ko­wa po­cho­dzi od grec­kich słów εὖ ("eu", „do­brze”) i κάρυον ("ka­ry­on," „orzech”, „jądro”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do eu­ka­rion­tów za­li­cza się wszyst­kie or­ga­niz­my ko­mór­ko­we, z wy­jąt­kiem bak­te­rii i ar­che­ow­ców, a więc pro­ka­rion­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eukariont mzw.

 przym. eukariotyczny

Wiktionary


eukariota

do­me­na obej­mu­ją­ca or­ga­niz­my żywe zbu­do­wa­ne z ko­mó­rek ma­ją­cych jądra ko­mór­ko­we; or­ga­niz­my ją­dro­we (eu­ka­rio­tycz­ne), ją­drow­ce, ją­dro­we, eu­ka­rion­ty, ka­rion­ty, ka­rio­ty


SJP.pl


eukariotyczny

o ko­mór­ce: po­sia­da­ją­ca jądro ko­mór­ko­we z chro­mo­so­ma­mi, błoną ją­dro­wą i mi­to­chon­dria­mi; o or­ga­niz­mie: zbu­do­wa­ny z ta­kich ko­mó­rek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. po­sia­da­ją­cy w ko­mór­ce jądro z chro­mo­so­ma­mi

 (1.2) biol. na­le­żą­cy do eu­ka­rion­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­ne są z za­sa­dy znacz­nie więk­sze od pro­ka­rio­tycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eukariont mzw., eukarionty lm. nmos.

Wiktionary


euker

gra kar­cia­na


SJP.pl

Euker (ang. Eu­chre) – gra kar­cia­na dla 4 osób gra­ją­cych w pa­rach po­dob­na do Ecarté. Po­le­ga na bra­niu lew. Wy­my­śli­li ją przy­by­wa­ją­cy do Sta­nów nie­miec­cy emi­gran­ci. Praw­do­po­dob­nie gra jest matką jo­ke­ra z 2 po­wo­dów: po­dob­na wy­mo­wa i drugi waż­niej­szy – wcze­śniej jo­ke­rem była biała karta za­stęp­cza, z cza­sem po­ja­wiał się na niej obra­zek.

Wikipedia


euklaz

mi­ne­rał, be­ry­lo­krze­mian glinu


SJP.pl

Eu­klaz – rzad­ki i szla­chet­ny mi­ne­rał klasy krze­mia­nów wy­spo­wych.

Nazwa po­cho­dzi od grec­kie­go "εὖ" oz­na­cza­ją­ce­go "łatwo" i "κλάσις" = "pę­knię­cie", co na­wią­zu­je do jego do­sko­na­łej łu­pli­wo­ści. Eu­klaz zo­stał po raz pier­wszy zgło­szo­ny z okrę­gu Oren­burg na ro­syj­skim Uralu, gdzie wy­stę­pu­je z in­ny­mi ma­te­ria­ła­mi szla­chet­ny­mi i zło­tem w żwi­rach stru­mie­nio­wych. Jego ty­po­wą lo­ka­li­za­cją jest Ouro Preto w sta­nie Minas Ge­ra­is w Bra­zy­lii.

Wikipedia


euklides

(IV/III w. p.n.e.) ma­te­ma­tyk grec­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) grec­ki ma­te­ma­tyk;

Wiktionary

Eu­kli­des z Alek­san­drii ( Εὐκλείδης, "Eu­kle­i­des", ur. ok. 365 p.n.e., zm. ok. 270 p.n.e.) – grec­ki ma­te­ma­tyk i fizyk, przez więk­szość życia dzia­ła­ją­cy w Alek­san­drii.

Autor "Ele­men­tów" ( Στοιχεῖα, "Sto­i­che­ia"), jed­ne­go z naj­słyn­niej­szych dzieł ma­te­ma­tycz­nych w hi­sto­rii. Oprócz ma­te­ma­ty­ki i fi­zy­ki, Eu­kli­des zaj­mo­wał się także op­ty­ką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W jed­nym pier­ście­niu Eu­kli­de­sa może ist­nieć wiele róż­nych norm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈklʲidɛs, AS: eu̯klʹides

Wiktionary

Powiązane:

 przym. euklidesowy, Euklidesowy, nieeuklidesowy

Wiktionary


euklidesowy

od­no­szą­cy się do Eu­kli­de­sa, np. ge­o­me­tria eu­kli­de­so­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nauk. do­ty­czą­cy pew­ni­ków, któ­rych au­to­rem zo­stał Eu­kli­des, sta­ro­żyt­ny grec­ki ma­te­ma­tyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Euklides m.

 przym. Euklidesowy, nieeuklidesowy

Wiktionary


euknemezaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z po­drzę­du za­u­ro­po­do­mor­fów


SJP.pl

Eu­kne­ne­za­ur ("Euc­ne­me­sa­u­rus") – di­no­za­ur z grupy za­u­ro­po­do­mor­fów.

Di­no­za­ur ten zo­stał naz­wa­ny ze wzglę­du na bu­do­wę kości pi­szcze­lo­wej – "Euc­ne­me­sa­u­rus" zna­czy "ja­szczur z praw­dzi­wą ko­ścią pi­szcze­lo­wą" (gr. "eu" – "dobry, praw­dzi­wy" + gr. "kneme" – "kość pi­szcze­lo­wa, koń­czy­na dolna" + gr. "sa­u­ros" – "ja­szczur­ka"). Od­na­le­zio­ny ma­te­riał to kręgi, część kości ło­no­wej, kość udowa i dwa pi­szcze­le.

Wikipedia


eukomia

drze­wo po­cho­dzą­ce z Chin; wy­ciąg z kory i ga­łą­zek ma wła­ści­wo­ści lecz­ni­cze


SJP.pl


eukomiowate

ro­dzi­na drzew i krze­wów okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


eukomiowaty

o ce­chach eu­ko­mio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


eukomiowce

rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych z klasy de­re­nio­wych; Eu­com­mia­les


SJP.pl


eukomiowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych z klasy de­re­nio­wych


SJP.pl


eukomis

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych; war­kocz­ni­ca


SJP.pl


eukryt

ro­dzaj me­te­o­ry­tu po­cho­dzą­ce­go z wierzch­niej war­stwy pla­ne­to­id


SJP.pl

Eu­kryt ( eu­cri­te) – grupa me­te­o­ry­tów ka­mien­nych na­le­żą­cych do achon­dry­tów. Sta­no­wią one 50% ca­łe­go klanu HED, sta­no­wiąc dwa ro­dza­je brek­cji mo­no­mik­tycz­nych. Są ska­ła­mi mag­mo­wy­mi.

Eu­kry­ty dzie­li się na eu­kry­ty ku­mu­la­tyw­ne i eu­kry­ty ba­zal­to­we. Eu­kry­ty ku­mu­la­tyw­ne pow­sta­ją z kry­sta­li­za­cji mi­ne­ra­łów na dnie ba­se­nu mag­mo­we­go, z czego do­mi­nu­ją u nich krysz­ta­ły takie jak: kli­no­pi­rok­se­ny i pla­gio­klaz wap­nio­wy (An 89-90), za­wie­ra­ją­cy chro­mit oraz krze­mion­ka, fos­for­ki, il­me­nit, tro­i­lit i cyr­kon.

Wikipedia


euksenit

mi­ne­rał, tle­nek ziem rzad­kich


SJP.pl

Euk­se­nit – mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków. Nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go i zna­czy "przy­jaz­ny dla ob­cych", gdyż w jego struk­tu­rze może wy­stę­po­wać za­mien­nie wiele róż­nych pier­wiast­ków che­micz­nych.

Wikipedia


eulajos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. rzeka w Ira­nie, obec­nie na­zy­wa­na Karun

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usied­li nad Eu­la­jo­sem i za­czę­li po­dzi­wiać za­chód słoń­ca.

Wiktionary


eulalia

imię żeń­skie


SJP.pl

Eu­la­lia – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się ze zło­że­nia słów εὐ („do­brze”) i λαλεῖν („mówić”), oz­na­cza­ją­ce­go „do­brze mó­wią­ca” lub „elok­went­na”.

Imię rzad­kie w Pol­sce. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 1230 ko­biet o imie­niu Eu­la­lia na­da­nym jako imię pier­wsze

Wikipedia


eulaliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eu­la­lii lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


eulaliusz

imię mę­skie


SJP.pl

Eu­la­liusz (zm. w 423 w Kam­pa­nii) – an­ty­pa­pież w okre­sie od 27 grud­nia 418 do 3 kwiet­nia 419.

Wikipedia


eulaliuszostwo

Eu­la­liusz z mał­żon­ką; Eu­la­liu­szo­wie


SJP.pl


eulaliuszowie

Eu­la­liusz z mał­żon­ką; Eu­la­liu­szo­stwo


SJP.pl


eulaliuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Eu­la­liu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


euler

ro­dzaj skoku w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym wy­ko­ny­wa­ny z wy­sko­ku tyłem i z lą­do­wa­niem na lewej nodze


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Le­on­hard Euler – szwaj­car­ski ma­te­ma­tyk
    • licz­ba Eu­le­ra – stała ma­te­ma­tycz­na
  • Hans von Euler-Chel­pin – szwedz­ki che­mik or­ga­nik, bio­che­mik, la­u­re­at Na­gro­dy Nobla z che­mii 1929
  • Ulf von Euler – szwedz­ki fiz­jo­log, la­u­re­at Na­gro­dy Nobla w dzie­dzi­nie me­dy­cy­ny 1970
  • (2002) Euler – pla­ne­to­i­da
  • „Euler” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su I wojny świa­to­wej
  • Euler – skok wy­ko­ny­wa­ny w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym

Wikipedia


eulogia

chleb bło­go­sła­wio­ny, opła­tek


SJP.pl

Eu­lo­gia (gr. koine εὐλογία – „dobre słowo” od εὐ- „dobry” + λόγος „słowo”) – bło­go­sła­wień­stwo we wczes­nym chrze­ści­jań­stwie. Wier­ni w pier­wszych wie­kach po Chry­stu­sie przy­no­si­li do świą­ty­ni chle­by i przed mszą kład­li je na oł­ta­rzu. Część z przy­nie­sio­nych chle­bów bi­skup - zgod­nie z wiarą Ko­ścio­ła - mocą Je­zu­sa prze­mie­niał w "Ciało Pań­skie", a po­zo­sta­łą część bło­go­sła­wił po mszy.

Wikipedia


eulogiusz

imię mę­skie


SJP.pl

Eu­lo­giusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wśród pa­tro­nów – św. Eu­lo­giusz z Tar­ra­go­ny, dia­kon, spa­lo­ny na sto­sie w 259, św. Eu­lo­giusz, bi­skup Edes­sy (zm. w 383), św. Eu­lo­giusz z Kor­do­by, mę­czen­nik, ścię­ty w 859, a także św. Eu­lo­giusz Alek­san­dryj­ski, pa­triar­cha Alek­san­drii, zm. w 608.

Wikipedia


eumenida

każda z trzech bogiń zem­sty, które prze­śla­do­wa­ły zdraj­ców, wia­ro­łom­ców i prze­stęp­ców; Eu­me­ni­da, Ery­nia, ery­nia


SJP.pl


eumolpos

Eu­mol­pos – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Po­sej­do­na i Chio­ne (w innej wer­sji po­to­mek Her­me­sa i Agla­u­lus). Był ponoć zna­ko­mi­tym mu­zy­kiem i śpie­wa­kiem. Grał na au­lo­sie i lirze. Miał za­po­cząt­ko­wać mi­ste­ria ele­u­zyń­skie.

Chio­ne ze stra­chu przed ojcem wrzu­ci­ła go do morza.

Wikipedia


eunice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ni­ce – mia­sto w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii St. Lan­dry
  • Eu­ni­ce – mia­sto w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Lea
  • Eu­ni­ce – ro­dzaj wie­lo­szcze­tów z ro­dzi­ny Eu­ni­ci­dae.
  • – in­ten­syw­ny sztorm, cy­klon po­za­tro­pi­kal­ny (część eu­ro­pej­skie­go se­zo­nu wi­chur 2021-2022

Wikipedia


eunika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Eu­ni­ka – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, skła­da­ją­ce się ze słów "eu" „do­brze” i "níke" „zwy­cię­stwo”. Imię roz­sła­wił Hen­ryk Sien­kie­wicz, który nadał je w po­wie­ści "Quo vadis" Eu­ni­ce, uko­cha­nej Pe­tro­niu­sza.

Imię wy­stę­pu­je w Bi­blii. No­si­ła je matka Ty­mo­te­u­sza, wzmian­ko­wa­na w 2. Li­ście do Ty­mo­te­u­sza (2 Tm 1, 5).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛwʲˈɲika, AS: eu̯ʹńika

Wiktionary


eunomia

1. me­to­da za­rzą­dza­nia, w któ­rej in­for­ma­cje o dzia­ła­niach firmy są do­stęp­ne dla wszyst­kich za­in­te­re­so­wa­nych stron, w szcze­gól­no­ści dla pra­cow­ni­ków; jaw­ność, tran­spa­rent­ność;
2. do­stoj­ka eu­no­mia - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • eu­no­mia – pol­ska nazwa ga­tun­ko­wa, np. Do­stoj­ka eu­no­mia
  • eu­no­mia – ła­ciń­ska nazwa ga­tun­ko­wa, np. Bo­lo­ria eu­no­mia
  • Eu­no­mia – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 15
  • Eu­no­mia – imię żeń­skie
  • Ro­dzi­na pla­ne­to­i­dy Eu­no­mia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Babka Eu­no­mia zwie­dzi­ła Rzym.

Wiktionary


eunuch

męż­czyz­na po­zba­wio­ny jąder; ka­strat; rze­za­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na z wy­cię­ty­mi ją­dra­mi;

 (1.2) daw. sługa dwor­ski, po­ko­jo­wiec

Wiktionary

Eu­nuch (gr. „straż­nik łoża”, od "eune" – „łoże” i "eche­in" – „trzy­mać, mieć”) – wy­ka­stro­wa­ny męż­czyz­na lub chło­piec. Inne dawne okre­śle­nia to trze­bie­niec i rze­za­niec. Nie­kie­dy uz­na­wa­ni za trze­cią płeć.

Ka­stro­wa­no ich z przy­czyn re­li­gij­nych, me­dycz­nych, jako karę (dla ho­mo­sek­su­a­li­stów, gwał­ci­cie­li i cu­dzo­łoż­ni­ków), jako spo­sób po­hań­bie­nia prze­ciw­ni­ka po­ko­na­ne­go na woj­nie, z po­wo­dów sek­su­al­nych, po­li­tycz­nych oraz dla ułat­wie­nia dzie­ciom ka­rie­ry dwor­skiej albo ko­ściel­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) I przysz­ły słu­żą­ce Este­ry i jej eu­nu­cho­wie, i opo­wie­dzie­li jej o tym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛwnux, AS: eu̯nuχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eunuchoid m., eunuchoidyzm m.

 przym. eunuszy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kastrat, rzezaniec, trzebieniec

Wiktionary


eunuchoid

męż­czyz­na dot­knię­ty eu­nu­cho­i­dyz­mem, czyli nie­do­czyn­no­ścią hor­mo­nal­ną jąder, która za­ist­nia­ła po okre­sie pok­wi­ta­nia; im­po­tent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. psych. osob­nik ma­ją­cy cechy eu­nu­cha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eunuch m., eunuchoidyzm m.

 przym. eunuszy

Wiktionary


eunuchoidalny

→ eu­nu­cho­id


SJP.pl

Patrz:

eunuchoid

eunuchoidyzm

nie­do­czyn­ność jąder skut­ku­ją­ca nie­do­roz­wo­jem fi­zycz­nych i psy­chicz­nych cech mę­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. psych. za­bu­rze­nie hor­mo­nal­ne spo­wo­do­wa­ne nie­do­czyn­no­ścią jąder;

Wiktionary

Eu­nu­cho­i­dyzm – za­bu­rze­nie hor­mo­nal­ne wy­stę­pu­ją­ce u osob­ni­ków mę­skich, roz­wi­ja­ją­ce się wsku­tek trwa­ją­cej dłuż­szy czas nie­do­czyn­no­ści hor­mo­nal­nej jąder. Może być wro­dzo­ne (na przy­kład wsku­tek wro­dzo­ne­go braku jąder – anor­chii), bądź na­by­te – wsku­tek ka­stra­cji, prze­by­te­go za­pa­le­nia jąder (na przy­kład z po­wo­du świn­ki) lub skrę­tu jądra.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. eunuchoid m., eunuch mos.

Wiktionary


eunuchowatość

po­tocz­nie: brak zde­cy­do­wa­nia i wy­ra­zi­sto­ści; bezpł­cio­wość, ni­ja­kość


SJP.pl


eunuszy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eu­nu­chem, do­ty­czą­cy eu­nu­cha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eunuch m., eunuchoid mos.

Wiktionary


euoplocefal

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­ky­lo­za­u­rów; ste­re­o­ce­fal, sko­lo­za­ur


SJP.pl

Eu­o­plo­ce­fal ("Eu­o­plo­cep­ha­lus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­ky­lo­za­u­rów (An­ky­lo­sa­u­ri­dae).

Za­miesz­ki­wał te­re­ny dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Ka­na­dy (Al­ber­ta) i USA (Mon­ta­na) w okre­sie póź­nej kredy. Wy­róż­nia­ny jest jeden ga­tu­nek – "Eu­o­plo­cep­ha­lus tutus".

Wikipedia


euparkeria

ro­dzaj nie­wiel­kie­go gada z pod­gro­ma­dy diap­sy­dów


SJP.pl

Eu­par­ke­ria – ro­dzaj nie­wiel­kie­go ar­cho­za­u­ro­mor­fa z grupy Ar­cho­sa­u­ri­for­mes. Żył we wczes­nym tria­sie, około 248 mi­lio­nów lat temu. Jego szcząt­ki od­kry­to tylko na jed­nym sta­no­wi­sku w re­gio­nie Karoo. Znane są ska­mie­nia­ło­ści za­led­wie kilku osob­ni­ków. Nazwa "Eu­par­ke­ria" na­wią­zu­je do naz­wi­ska W. K. Par­ke­ra.

Wikipedia


eupatoria

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Kry­mie, port nad Mo­rzem Czar­nym;

Wiktionary

Eu­pa­to­ria ( Євпаторія – "Jew­pa­to­ri­ja", "Kez­lev" ("Gez­lev"), Евпатория – "Jew­pa­to­ri­ja", Ευπατορία, Κερκινίτις, Κερκινίτιδα – "Ef­pa­to­ria, Ker­ki­ni­tis, Ker­ki­ni­ti­da", daw­niej po pol­sku "Ko­złów", Եվպատորիա – "Jew­pa­to­ria") – mia­sto ukra­iń­skie na Kry­mie, od 2014 oku­po­wa­ne przez Rosję, port nad Mo­rzem Czar­nym. Około 107 tys. miesz­kań­ców (2014).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛw.paˈtɔ.rja

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eupatoryjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Kozłów

Wiktionary


eupatoryjski

→ Eu­pa­to­ria (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Eu­pa­to­rią, do­ty­czą­cy Eu­pa­to­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eupatoria ż.

Wiktionary


eupatryda

czło­nek rodu ary­sto­kra­tycz­ne­go w sta­ro­żyt­nych Ate­nach


SJP.pl


eupatrydzi

czło­nek rodu ary­sto­kra­tycz­ne­go w sta­ro­żyt­nych Ate­nach


SJP.pl

Eu­pa­try­dzi (gr. "εὐπατρίδαι, eu­pa­tri­dai" w l.p. "εὐπατρίδης, eupatrídēs" „z do­bre­go ojca” od "εὖ, eu" „dobry”, "πατήρ, pater" „oj­ciec” i "-ίδης, -ides" przy­ro­stek oz­na­cza­ją­cy bycie synem) – ateń­ska ary­sto­kra­cja ro­do­wa, szlach­ta, war­stwa wiel­kich po­sia­da­czy ziem­skich.

Wikipedia


eupelagial

po­wierzch­nio­we wody ot­war­te mórz, oce­a­nów i je­zior; epi­pe­la­gial


SJP.pl


euploidia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) genet. stan, w któ­rym ko­mór­ka lub or­ga­nizm po­sia­da pra­wi­dło­wą, cał­ko­wi­tą licz­bę ze­sta­wów chro­mo­so­mów, bę­dą­cą wie­lo­krot­no­ścią pod­sta­wo­wej licz­by ha­plo­i­dal­nej dla da­ne­go ga­tun­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. euploid m., euploidalność ż.

Wiktionary


eur

euro (skrót sto­so­wa­ny prze­de wszyst­kim przy po­da­wa­niu kursu tej wa­lu­ty)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eur-li-Romin – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Heure-le-Ro­ma­in
  • Eur-li-Tîxhe – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Diets-Heur
  • EUR

Wikipedia


eur.

skrót od: eu­ro­pej­ski


SJP.pl


eurak

po­tocz­nie: euro


SJP.pl


euras

po­tocz­nie: euro


SJP.pl


eurasier

[czy­taj: oj­raz­jer lub ju­rejz­jer] rasa psów o buj­nym owło­sie­niu i wy­glą­dzie szpi­ca, po­cho­dzą­ca z Nie­miec


SJP.pl

Eu­ra­sier – rasa psów na­le­żą­ca do grupy 5 FCI - szpi­ców i psów pier­wot­nych, za­kla­sy­fi­ko­wa­na do sek­cji szpi­ców az­ja­tyc­kich i ras po­krew­nych. Typ li­so­wa­ty. Nie pod­le­ga pró­bom pracy.

Wikipedia


euratom

ang. Eu­ro­pe­an Ato­mic Ener­gy Com­mu­ni­ty, Eu­ro­pej­ska Wspól­no­ta Ener­gii Ato­mo­wej, mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja zaj­mu­ją­ca się wie­lo­ma spra­wa­mi do­ty­czą­cy­mi wy­ko­rzy­sty­wa­nia ener­gii ato­mo­wej


SJP.pl


eurazja

kon­ty­nent obej­mu­ją­cy Eu­ro­pę i Azję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­więk­szy su­per­kon­ty­nent na Ziemi, po­dzie­lo­ny umow­nie na Eu­ro­pę i Azję;

Wiktionary

Eu­raz­ja (nie­nor­ma­tyw­na forma: Eu­ro­az­ja) – zbior­cze okre­śle­nie na ob­sza­ry Eu­ro­py i Azji, obej­mu­ją­ce po­wierzch­nię około 55 mln km², za­miesz­ka­ne przez 4,918 mld ludzi, co sta­no­wi 70,65% lud­no­ści świa­ta (z czego 60,25% za­miesz­ku­je Azję). Kon­ty­nent eu­raz­ja­tyc­ki dzie­li się umow­nie na Eu­ro­pę i Azję, okre­śla­ne tra­dy­cyj­nie mia­nem kon­ty­nen­tów (Eu­ro­pa, tak samo jak Pół­wy­sep In­dyj­ski, jest ra­czej sub­kon­ty­nen­tem Eu­raz­ji).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eu­raz­ja, spoś­ród wszyst­kich lądów Ziemi, wy­róż­nia się du­ży­mi kon­tra­sta­mi uksz­tał­to­wa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈrazʲja, AS: eu̯razʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eurazjatycki

Wiktionary


eurazjat.

skrót od: eu­raz­ja­tyc­ki


SJP.pl


eurazjatycki

zwią­za­ny z Eu­raz­ją, do­ty­czą­cy Eu­raz­ji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny Eu­raz­ją, do­ty­czą­cy Eu­raz­ji, po­cho­dzą­cy z Eu­raz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Park Na­ro­do­wy jest usy­tu­o­wa­ny na Wiel­kiej Ni­zi­nie Wę­gier­skiej, bę­dą­cej naj­bar­dziej na za­chód wy­su­nię­tym krań­cem stepu eu­raz­ja­tyc­kie­go, zwa­ne­go tutaj pusz­tą.

 (1.1) Wska­zy­wa­no na Indie jako istot­ny filar no­we­go sy­ste­mu bez­pie­czeń­stwa eu­raz­ja­tyc­kie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrazʲjaˈtɨt͡sʲci, AS: eu̯razʹi ̯atycʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Eurazja ż.

Wiktionary


eurazjatyzm

ruch po­li­tycz­ny pow­sta­ły na po­cząt­ku lat 20. XX wieku w śro­do­wi­sku bia­łej emi­gra­cji, za­kła­da­ją­cy, że cy­wi­li­za­cja ro­syj­ska nie sta­no­wi eu­ro­pej­skiej czę­ści cy­wi­li­za­cji za­chod­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) polit. jedna z waż­niej­szych szkół w tra­dy­cji ro­syj­skiej ge­o­po­li­ty­ki;

Wiktionary

Eu­raz­ja­tyzm ( евразийство, "je­wra­zij­stwo") – ro­syj­ski ruch in­te­lek­tu­al­ny i po­li­tycz­ny, za­po­cząt­ko­wa­ny w la­tach 20. XX wieku w śro­do­wi­sku ro­syj­skiej „bia­łej emi­gra­cji". Jego przed­sta­wi­cie­le gło­si­li, że Rosja sta­no­wi odręb­ną cy­wi­li­za­cję, nie­re­du­ko­wal­ną ani do Eu­ro­py, ani do Azji, i pełni szcze­gól­ną misję dzie­jo­wą jako cen­trum kon­ty­nen­tu eu­raz­ja­tyc­kie­go. Cen­tral­nym ele­men­tem dok­try­ny było odrzu­ce­nie eu­ro­po­cen­tryz­mu oraz wrogi sto­su­nek do cy­wi­li­za­cji za­chod­niej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. eurazjanizm m.

 przym. eurazjański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eurazjanizm

Wiktionary


eureka

he­u­re­ka, okrzyk ra­do­ści po do­ko­na­niu ja­kie­goś od­kry­cia


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) „zna­la­złem!”, okrzyk ra­do­ści po do­ko­na­niu ja­kie­goś od­kry­cia lub zna­le­zie­niu roz­wią­za­nia pro­ble­mu

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) met. stop 60% mie­dzi i 40% niklu cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się stałą re­zy­styw­no­ścią

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­re­ka (zna­la­złem) – okrzyk rze­ko­mo wy­da­ny przez Ar­chi­me­de­sa
  • (5261) Eu­re­ka – jedna z pla­ne­to­id tro­jań­skich Marsa
  • Eu­re­ka – pro­gram po­pu­lar­no­na­u­ko­wy, na­da­wa­ny w Te­le­wiz­ji Pol­skiej w la­tach 1957–1975
  • Eu­re­ka – film
  • Eu­re­ka – ame­ry­kań­ski se­rial scien­ce fic­tion
  • Eu­re­ka – mia­sto w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Hum­boldt
  • Eu­re­ka – mia­sto w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Wo­od­ford
  • Eu­re­ka – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Gre­en­wo­od
  • Eu­re­ka – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie St. Louis
  • Eu­re­ka – miej­sco­wość w sta­nie Mon­ta­na, w hrab­stwie Lin­coln
  • Eu­re­ka – miej­sco­wość w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Wayne
  • Eu­re­ka – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie McPherson

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛwˈrɛka, AS: eu̯reka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. heurystyka ż.

 przym. heurystyczny

 przysł. heurystycznie

 wykrz. heureka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heureka!, aha!

 (2.1) konstantan

Wiktionary


eureko

prze­no­śnie: od­kry­cie, coś od­kryw­cze­go; he­u­re­ka


SJP.pl


euretyka

umie­jęt­ność do­ko­ny­wa­nia wy­na­laz­ków; wy­na­laz­czość


SJP.pl


euriale

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z trzech gor­gon; Eu­ry­a­le


SJP.pl

Eu­ria­le (Eu­ry­a­le, gr. Εὐρυάλη "Euryálē", łac. "Eu­ry­a­le") – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z trzech gor­gon.

Wikipedia


eurinozaur

ga­tu­nek dol­no­ju­raj­skie­go ich­tio­za­u­ra o mocno wy­dłu­żo­nej gór­nej szczę­ce


SJP.pl

Eu­ri­no­za­ur ("Eur­hi­no­sa­u­rus lon­gi­ro­stris") – ich­tio­za­ur z ro­dzi­ny Lep­to­nec­ti­dae; jego nazwa zna­czy "ja­szczur z ład­nym nosem".

Żył w okre­sie wczes­nej jury na te­re­nach obec­nej Eu­ro­py. Dłu­gość ciała ok. 2 m. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Niem­czech.

Po­sia­dał nie­pro­por­cjo­nal­nie długi pysk w sto­sun­ku do roz­mia­rów ciała. Kształ­tem przy­po­mi­nał miecz, po­dob­nie jak u ryby-piły.

Wikipedia


euro

wa­lu­ta więk­szo­ści państw Unii Eu­ro­pej­skiej i niek­tó­rych państw poza nią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) monet. wa­lu­ta Unii Eu­ro­pej­skiej;

Wiktionary

Euro (znak: €, kod ISO 4217: EUR; евро, trb. ewro; ευρώ; eiro; euras; ewro; evro; euró) – nazwa wa­lu­ty wpro­wa­dzo­nej w więk­szo­ści państw Unii Eu­ro­pej­skiej, a także in­nych, w miej­sce walut kra­jo­wych. W for­mie go­tów­ko­wej wa­lu­tę euro wpro­wa­dzo­no do obie­gu dnia 1 stycz­nia 2002 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Daj mi jedno euro.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛwrɔ, AS: eu̯ro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. euroizowanie n., Europa ż., Europejczyk mos., Europejka ż., euras mrz., euracz mrz., europejskość ż., europ mrz.

 czas. euroizować ndk.

 przym. eurowy, europejski

 przysł. europejsko

 temsłow. euro-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. €; pot. euras, euracz

Wiktionary


euro-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z Eu­ro­pą, Eu­ro­pej­czy­ka­mi lub Unią Eu­ro­pej­ską

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛwrɔ, AS: eu̯ro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Europejczyk mos., Europa ż., euro n., europ mrz.

Wiktionary


euroamerykanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eufem. etn. bia­ło­skó­ry Ame­ry­ka­nin po­cho­dze­nia eu­ro­pej­skie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛwrɔãmɛrɨˈkãɲĩn, AS: eu̯roãmerykãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Euroamerykanka ż.

 przym. euroamerykański

Wiktionary


euroamerykański

do­ty­czą­cy Eu­ro­py i Ame­ry­ki Pół­noc­nej, zwią­za­ny ze spo­łe­czeń­stwem za­chod­nim i jego war­to­ścia­mi; euro-ame­ry­kań­ski, eu­ro­at­lan­tyc­ki


SJP.pl


euroatlantycki

do­ty­czą­cy Eu­ro­py i Ame­ry­ki Pół­noc­nej, zwią­za­ny ze spo­łe­czeń­stwem za­chod­nim i jego war­to­ścia­mi; eu­ro­a­me­ry­kań­ski


SJP.pl


euroazjatycki

do­ty­czą­cy Eu­ro­py i Azji, np. szczyt eu­ro­az­ja­tyc­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Eu­ro­py i Azji, dzie­ją­cy się w Eu­ro­pie i Azji

Wiktionary


eurobarometr

oś­ro­dek badań opi­nii pu­blicz­nej


SJP.pl

Eu­ro­ba­ro­metr – mię­dzy­na­ro­do­wy pro­jekt re­gu­lar­ne­go ba­da­nia opi­nii pu­blicz­nej re­a­li­zo­wa­ny na zle­ce­nie Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej.

Ba­da­nia opi­nii pu­blicz­nej pro­wa­dzo­ne są od 1973 roku przez Ko­mi­sję Eu­ro­pej­ską dwa razy w roku (wios­ną i je­sie­nią). Po­le­ga­ją one na ana­li­zie spe­cjal­nie przy­go­to­wa­nych an­kiet, które wy­peł­nia­ne są przez re­pre­zen­ta­cję 1000 oby­wa­te­li (w przy­pad­ku Wiel­kiej Bry­ta­nii – 1300, a Luk­sem­bur­ga – 500) z każ­de­go państw człon­kow­skich Unii Eu­ro­pej­skiej.

Wikipedia


eurobeat

[czy­taj: eł­ro­bit] ga­tu­nek ta­necz­nej mu­zy­ki po­cho­dzą­cy z Eu­ro­py


SJP.pl

Eu­ro­be­at – ga­tu­nek mu­zy­ki po­cho­dzą­cy z Eu­ro­py. Pod­ga­tu­nek italo disco z lat osiem­dzie­sią­tych (znany jako eu­ro­di­sco). W USA na­zy­wa­ny Hi-NRG i przez krót­ki okres dzie­lił to okre­śle­nie z wczes­ny­mi hi­ta­mi mu­zy­ki fre­e­sty­le’owej.

„Eu­ro­be­at” jest rów­nież sil­nie po­wią­za­ny z ja­poń­ską kul­tu­rą Para Para, ale w zu­peł­nie inny spo­sób, co jest wy­ja­śnio­ne w dal­szej czę­ści ar­ty­ku­łu.

Wikipedia


eurobiedota

po­gard­li­wie: bied­niej­sze pań­stwa na­le­żą­ce do Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


eurobiurokracja

eu­ro­kra­cja;
1. sy­stem za­rzą­dza­nia, w któ­rym de­cyz­je po­dej­mo­wa­ne są przez urzęd­ni­ków Unii Eu­ro­pej­skiej;
2. wy­so­cy urzęd­ni­cy Unii Eu­ro­pej­skiej, prze­strze­ga­ją­cy z nad­mier­nym for­ma­liz­mem obo­wią­zu­ją­cych w niej reguł urzę­do­wych i przed­kła­da­ją­cy in­te­re­sy tej or­ga­ni­za­cji nad in­te­re­sy po­szcze­gól­nych państw


SJP.pl


eurobiurokrata

urzęd­nik Unii Eu­ro­pej­skiej, pra­cu­ją­cy w Bruk­se­li, słabo zo­rien­to­wa­ny w rze­czy­wi­stych pro­ble­mach miesz­kań­ców Eu­ro­py; eu­ro­kra­ta


SJP.pl


eurobiurokratka

→ eu­ro­biu­ro­kra­ta


SJP.pl

Patrz:

eurobiurokrata

eurobiznes

in­te­res eu­ro­pej­ski, biz­nes eu­ro­pej­ski


SJP.pl


eurobungee

[czy­taj: euroBANdżi] tram­po­li­na ze spe­cjal­nym ste­la­żem li­no­wym do wy­ko­ny­wa­nia akro­ba­cji w po­wie­trzu


SJP.pl


euroburdel

po­gard­li­wie: Unia Eu­ro­pej­ska; eu­ro­koł­choz


SJP.pl


eurobusiness

[czy­taj: eł­ro­biz­nes] eko­no­micz­na gra plan­szo­wa


SJP.pl

Eu­ro­bu­si­ness – pol­ska gra plan­szo­wa wzo­ro­wa­na na Mo­no­po­ly, pro­du­ko­wa­na od 1983 przez firmę Labo (obec­nie Labo Mar­ket Sp. z o.o.).

Wikipedia


eurocent

mo­ne­ta Unii Eu­ro­pej­skiej równa 1/100 euro


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. monet. mo­ne­ta zdaw­ko­wa o war­to­ści jed­nej set­nej (1/100) euro

 (1.2) ekon. jedna setna eu­ro­do­la­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Daj mi dzie­sięć eu­ro­cen­tów, bra­ku­je mi na piwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈrɔt͡sɛ̃nt, AS: eu̯rocẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cent m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cent

Wiktionary


eurocentryczka

→ eu­ro­cen­tryk


SJP.pl

Patrz:

eurocentryk

eurocentryczność

→ eu­ro­cen­trycz­ny


SJP.pl

Patrz:

eurocentryczny

eurocentryczny

→ eu­ro­cen­tryzm


SJP.pl

Patrz:

eurocentryzm

eurocentryk

Eu­ro­pej­czyk oce­nia­ją­cy kul­tu­ry in­nych re­gio­nów świa­ta wy­łącz­nie z eu­ro­pej­skie­go punk­tu wi­dze­nia; eu­ro­po­cen­tryk


SJP.pl


eurocentryzm

ro­dzaj et­no­cen­tryz­mu, po­sta­wa niek­tó­rych Eu­ro­pej­czy­ków po­le­ga­ją­ca na oce­nia­niu in­nych re­gio­nów świa­ta wy­łącz­nie z eu­ro­pej­skie­go punk­tu wi­dze­nia; eu­ro­po­cen­tryzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. so­cjol. oce­nia­nie in­nych kul­tur wy­łącz­nie z punk­tu wi­dze­nia Eu­ro­pej­czy­ków

Wiktionary

Eu­ro­cen­tryzm (też: eu­ro­po­cen­tryzm) – prak­ty­ka i po­sta­wa ce­chu­ją­ce świa­do­me lub nieś­wia­do­me sta­wia­nie eu­ro­pej­skich (i ge­ne­ral­nie za­chod­nich) roz­wią­zań, pro­ble­mów, kul­tu­ry czy war­to­ści wyżej niż te z in­nych krę­gów kul­tu­ro­wych. Eu­ro­cen­tryzm jest od­mia­ną et­no­cen­tryz­mu, wy­jąt­ko­wo wpły­wo­wą z po­wo­du jej for­so­wa­nia na pod­sta­wie bie­żą­cej i mi­nio­nej siły po­li­tycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eu­ro­pej­czy­cy z ich eu­ro­cen­tryz­mem naj­chęt­niej ulo­ko­wa­li­by wszyst­kie agen­cje NATO w Eu­ro­pie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurocentryk mos.

 przym. eurocentryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) europocentryzm

Wiktionary


eurocity

[czy­taj: euro-s-ity] typ po­łą­czeń ko­le­jo­wych o wy­so­kim stan­dar­dzie re­a­li­zo­wa­nych po­mię­dzy mia­sta­mi pol­ski­mi a mia­sta­mi in­nych kra­jów eu­ro­pej­skich


SJP.pl

EuroCity (skrót EC) – mię­dzy­na­ro­do­wa ka­te­go­ria po­cią­gów ut­wo­rzo­na 31 maja 1987 r. przez za­rzą­dy ko­le­jo­we państw EWG oraz Szwaj­ca­rii i Au­strii.

Po­cią­gi EC są na­stęp­ca­mi Trans-Europ-Ex­press (TEE), który kur­so­wał mię­dzy 1957 i 1987 r. Pod­sta­wo­wą róż­ni­cą mię­dzy TEE i EC jest to, że TEE miał tylko pier­wszą klasę, a EC ma też drugą.

Wikipedia


euroczek

czek na oka­zi­cie­la, ak­cep­to­wa­ny jako śro­dek płat­ni­czy w wielu punk­tach hand­lo­wych i usłu­go­wych Eu­ro­py


SJP.pl


euroczekowy

zwią­za­ny z eu­ro­cze­kiem


SJP.pl


eurodance

[czy­taj: eł­ro­dens] ga­tu­nek elek­tro­nicz­nej mu­zy­ki klu­bo­wej po­pu­lar­ny w la­tach 90. XX wieku, bę­dą­cy pod­ga­tun­kiem mu­zy­ki dance


SJP.pl

Eu­ro­dan­ce – ga­tu­nek elek­tro­nicz­nej mu­zy­ki ta­necz­nej (klu­bo­wej) po­pu­lar­ny w la­tach 90. XX wieku, bę­dą­cy pod­ga­tun­kiem mu­zy­ki dance.

Wikipedia


eurodeputowana

→ eu­ro­de­pu­to­wa­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. de­pu­to­wa­na do Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go

Wiktionary

Patrz:

eurodeputowany

Przykłady

 (1.1) Na­szej eu­ro­de­pu­to­wa­nej bra­ko­wa­ło w cza­sie gło­so­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. eurodeputowany m.

Wiktionary


eurodeputowany

czło­nek Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go; eu­ro­par­la­men­ta­rzy­sta, eu­ro­po­seł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. poseł do Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Man­dat eu­ro­de­pu­to­wa­ne­go trwa pięć lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔdɛputɔˈvãnɨ, AS: eu̯rodeputovãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurodeputowana ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) europarlamentarzysta, europoseł

Wiktionary


eurodolar

ame­ry­kań­ska wa­lu­ta znaj­du­ją­ca się w for­mie de­po­zy­tu w ban­kach eu­ro­pej­skich, gwa­ran­to­wa­na przez te banki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ekon. dolar ame­ry­kań­ski w for­mie znaj­du­ją­ce­go się poza Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi de­po­zy­tu ban­ko­we­go lub po­życz­ki udzie­lo­nej in­ne­mu pań­stwu;

Wiktionary

Eu­ro­do­lar – dolar ame­ry­kań­ski prze­cho­wy­wa­ny jako de­po­zyt ban­ko­wy poza Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔˈdɔlar, AS: eu̯rodolar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolar m.

 przym. eurodolarowy

Wiktionary


eurodolarowy

zwią­za­ny z eu­ro­do­la­rem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od eu­ro­do­lar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dosz­ło do tego, że pań­stwa EWG za­czę­to na­zy­wać stre­fą eu­ro­do­la­ro­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔdɔlaˈrɔvɨ, AS: eu̯rodolarovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurodolar

Wiktionary


euroentuzjasta

osoba bę­dą­ca zwo­len­ni­kiem in­te­gra­cji w ra­mach Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) neol. go­rą­cy zwo­len­nik in­te­gra­cji z Unią Eu­ro­pej­ską.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mają na­u­czy­cie­la eu­ro­en­tuz­ja­stę, cią­gle przy­no­si do szko­ły ja­kieś bro­szur­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔɛ̃ntuˈzʲjasta, AS: eu̯roẽntuzʹi ̯asta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. euroentuzjazm m.

:: fż. euroentuzjastka ż.

 przym. euroentuzjastyczny

Wiktionary


euroentuzjastka

→ eu­ro­en­tuz­ja­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: eu­ro­en­tuz­ja­sta

Wiktionary

Patrz:

euroentuzjasta

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔɛ̃ntuˈzʲjastka, AS: eu̯roẽntuzʹi ̯astka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. euroentuzjasta.

Wiktionary


euroentuzjastyczny

→ eu­ro­en­tuz­jazm


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pełen en­tuz­jaz­mu w sto­sun­ku do Unii Eu­ro­pej­skiej

Wiktionary

Patrz:

euroentuzjazm

Przykłady

 (1.1) Nie można po­wie­dzieć, że na­stro­ju wśród stocz­niow­ców były eu­ro­en­tuz­ja­stycz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. euroentuzjasta mos., euroentuzjastka ż., euroentuzjazm mrz.

Wiktionary


euroentuzjazm

1. en­tuz­jazm wobec Unii Eu­ro­pej­skiej;
2. en­tuz­jazm wobec in­te­gra­cji w ra­mach Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­sta­wa pełna za­pa­łu wobec in­te­gra­cji z Unią Eu­ro­pej­ską

Wiktionary

Nie mylić z: Pro­e­u­ro­pe­izm.

Eu­ro­en­tuz­jazm – po­sta­wa spo­łecz­no-po­li­tycz­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się zde­cy­do­wa­nym po­par­ciem dla pro­ce­sów in­te­gra­cji eu­ro­pej­skiej oraz po­li­ty­ki i in­sty­tu­cji Unii Eu­ro­pej­skiej. Sta­no­wi ona bez­poś­red­nią od­wrot­ność eu­ro­scep­ty­cyz­mu. Eu­ro­en­tuz­jaz­mu nie na­le­ży mylić z pro­e­u­ro­pe­iz­mem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Eu­ro­pie ofi­cjal­nie pa­nu­je eu­ro­en­tuz­jazm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔɛ̃nˈtuzʲjasm̥, AS: eu̯roẽntuzʹi ̯asm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. euroentuzjasta m., euroentuzjastka

 przym. euroentuzjastyczny

Wiktionary


eurofarmer

rol­nik eu­ro­pej­ski ob­ję­ty sy­ste­mem Wspól­nej Po­li­ty­ki Rol­nej Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


eurofederalista

zwo­len­nik fe­de­ra­liz­mu w ra­mach Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


eurofederalizm

fe­de­ra­lizm w ra­mach Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


eurofob

osoba prze­ja­wia­ją­ca silną nie­chęć do Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


eurofobia

nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


eurofundusz

fun­dusz w ra­mach bu­dże­tu Unii Eu­ro­pej­skiej, wy­dzie­lo­ny do re­a­li­za­cji jed­ne­go z jej pro­gra­mów


SJP.pl


eurogrupa

nie­for­mal­na struk­tu­ra de­cy­zyj­na w Unii Eu­ro­pej­skiej, skła­da­ją­ca się z przed­sta­wi­cie­li kra­jów stre­fy euro


SJP.pl

Eu­ro­gru­pa (ang. "Eu­ro­gro­up", "Euro Group", znana także jako "Euro-X-co­un­cil") – ut­wo­rzo­ny w 1997 roku nie­for­mal­ny ele­ment struk­tu­ry de­cy­zyj­nej w Unii Go­spo­dar­czej i Wa­lu­to­wej. W jej skład wcho­dzą mi­ni­stro­wie fi­nan­sów z państw stre­fy euro. Przy­ję­ty wraz z trak­ta­tem li­zboń­skim "Pro­to­kół w spra­wie Eu­ro­gru­py" do­ko­nu­je jej in­sty­tu­cjo­na­li­za­cji.

Wikipedia


euroinflacja

in­fla­cja w stre­fie euro


SJP.pl


eurointegracja

pro­ces przy­łą­cza­nia do Unii Eu­ro­pej­skiej lub za­cie­śnia­nie z nią współ­pra­cy


SJP.pl


euroinwestycja

in­we­sty­cja współ­fi­nan­so­wa­ne z fun­du­szy Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


euroizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. wpro­wa­dze­nie euro do obro­tu jako urzę­do­wą wa­lu­tę w pań­stwie nie­na­le­żą­cym do Unii Eu­ro­pej­skiej;

Wiktionary

Eu­ro­i­za­cja – przy­ję­cie euro przez pań­stwo nie­bę­dą­ce człon­kiem Unii Go­spo­dar­czej i Wa­lu­to­wej. Jed­no­stron­na eu­ro­i­za­cja oz­na­cza "de facto" zgodę na re­zy­gna­cję z wpły­wu na po­li­ty­kę mo­ne­tar­ną, gdyż nie wiąże się z wpro­wa­dze­niem przed­sta­wi­cie­li tego pań­stwa do or­ga­nów funk­cjo­nu­ją­cych w ra­mach Eu­ro­pej­skie­go Sy­ste­mu Ban­ków Cen­tral­nych. Eu­ro­pej­ski Bank Cen­tral­ny stoi na sta­no­wi­sku, że wej­ście do stre­fy euro po­win­no być zwień­cze­niem pro­ce­su kon­wer­gen­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔjiˈzat͡sʲja, AS: eu̯roi ̯izacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. euroizowanie n.

 czas. euroizować ndk.

Wiktionary


euroizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|eu­ro­i­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔjizɔˈvãɲɛ, AS: eu̯roi ̯izovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. euroizować

 rzecz. Europa ż., euroizacja, euro

Wiktionary


euroizować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ekon. wpro­wa­dzać euro do obro­tu jako urzę­do­wą wa­lu­tę w pań­stwie nie­na­le­żą­cym do Unii Eu­ro­pej­skiej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔjiˈzɔvat͡ɕ, AS: eu̯roi ̯izovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. euroizowanie n., euroizacja, euro

Wiktionary


eurojapoński

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Eu­ro­pą i Ja­po­nią

Wiktionary


eurojen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. jen ja­poń­ski w for­mie znaj­du­ją­ce­go się poza Ja­po­nią de­po­zy­tu ban­ko­we­go lub po­życz­ki udzie­lo­nej in­ne­mu pań­stwu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈrɔjɛ̃n, AS: eu̯roi ̯ẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eurojenowy

Wiktionary


eurojenowy

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od eu­ro­jen

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔjɛ̃ˈnɔvɨ, AS: eu̯roi ̯ẽnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurojen

Wiktionary


eurokampania

kam­pa­nia wy­bor­cza do Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go


SJP.pl


eurokarta

mię­dzy­na­ro­do­wa karta płat­ni­cza


SJP.pl


eurokomisarz

ko­mi­sarz eu­ro­pej­ski


SJP.pl


eurokompromis

kom­pro­mis osią­gnię­ty w ja­kiejś kwe­stii przez przy­wód­ców kra­jów Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


eurokomuch

po­gard­li­wie: eu­ro­ko­mu­ni­sta


SJP.pl


eurokomunista

zwo­len­nik eu­ro­ko­mu­niz­mu, zwła­szcza czło­nek jed­nej z par­tii ko­mu­ni­stycz­nych dzia­ła­ją­cych na za­cho­dzie Eu­ro­py


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik eu­ro­ko­mu­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurokomunizm mrz.

Wiktionary


eurokomunistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka eu­ro­ko­mu­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurokomunizm mrz.

Wiktionary


eurokomunistyczny

→ eu­ro­ko­mu­nizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy eu­ro­ko­mu­niz­mu

Wiktionary

Patrz:

eurokomunizm

Powiązane:

 rzecz. eurokomunizm mrz.

Wiktionary


eurokomunizm

pow­sta­ły w la­tach sie­dem­dzie­sią­tych XX wieku w Eu­ro­pie Za­chod­niej nurt ko­mu­niz­mu, al­ter­na­tyw­ny wobec wer­sji ko­mu­niz­mu kra­jów bloku ra­dziec­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. od­mia­na ko­mu­niz­mu pow­sta­ła w la­tach 70., po­rzu­ca­ją­ca dyk­ta­tu­rę pro­le­ta­ria­tu i le­ni­nizm na rzecz po­ko­jo­we­go i de­mo­kra­tycz­ne­go prze­ję­cia wła­dzy oraz przys­wo­je­nia niek­tó­rych ele­men­tów go­spo­dar­ki ka­pi­ta­li­stycz­nej;

Wiktionary

Eu­ro­ko­mu­nizm – nurt ide­o­wo-pro­gra­mo­wy przy­ję­ty w po­ło­wie lat 70. XX w. przez część par­tii ko­mu­ni­stycz­nych Eu­ro­py Za­chod­niej (z Hisz­pa­nii, Gre­cji, Włoch, Bel­gii, Wiel­kiej Bry­ta­nii, w mniej­szym stop­niu Fran­cji), a także przez par­tie spoza sta­re­go kon­ty­nen­tu, m.in.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za awan­gar­dę eu­ro­ko­mu­niz­mu uwa­ża­na była Wło­ska Par­tia Ko­mu­ni­stycz­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurokomunista, eurokomunistka

 przym. eurokomunistyczny

Wiktionary


eurokorpus

Eu­ro­kor­pus (ang. "Eu­ro­corps"), Kor­pus Eu­ro­pej­ski (ang. „ The Eu­ro­pe­an Corps”) – wie­lo­na­ro­do­wa struk­tu­ra woj­sko­wa szyb­kie­go re­a­go­wa­nia, ut­wo­rzo­na w celu udzia­łu w ope­ra­cjach kry­zy­so­wych, hu­ma­ni­tar­nych, ra­tun­ko­wych oraz wy­mu­sza­nia i utrzy­ma­nia po­ko­ju – za­rów­no na po­trze­by Unii Eu­ro­pej­skiej, jak i NATO.

Wikipedia


eurokołchoz

po­gard­li­wie: Unia Eu­ro­pej­ska; eu­ro­bur­del


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) neol. polit. po­gard. Unia Eu­ro­pej­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] roz­pocz­nie kam­pa­nię pro­pa­gan­do­wą rządu ko­mu­ni­stycz­ne­go, ma­ją­cą za­mie­nić Pol­skę w kraj pod­bi­ty, rzą­dzo­ny przez tę samą for­ma­cję, co wtedy w 1945 r., ale tym razem w imię bruk­sel­skiej dok­try­ny so­cjal­de­mo­kra­tycz­no-li­be­ral­nej. Dok­try­ny za­kła­da­ją­cej lik­wi­da­cję państw na­ro­do­wych i za­mia­nę na­sze­go kon­ty­nen­tu w gi­gan­tycz­ny eu­ro­koł­choz.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eurokołchozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Unia Europejska

Wiktionary


eurokołchozowy

→ eu­ro­koł­choz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) neol. polit. po­gard. zwią­za­ny z eu­ro­koł­cho­zem, Unią Eu­ro­pej­ską

Wiktionary

Patrz:

eurokołchoz

Przykłady

 (1.1) Pro­te­sty rol­ni­ków, po­dże­ga­nie do wojny, zie­lo­ny, czyli w isto­cie czer­wo­ny ład eu­ro­koł­cho­zo­wy, to, co na nas je­dzie. Ten Sejm się do tego nie od­no­si

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurokołchoz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. unijny

Wiktionary


eurokracja

eu­ro­biu­ro­kra­cja;
1. sy­stem za­rzą­dza­nia, w któ­rym de­cyz­je po­dej­mo­wa­ne są przez urzęd­ni­ków Unii Eu­ro­pej­skiej;
2. wy­so­cy urzęd­ni­cy Unii Eu­ro­pej­skiej, prze­strze­ga­ją­cy z nad­mier­nym for­ma­liz­mem obo­wią­zu­ją­cych w niej reguł urzę­do­wych i przed­kła­da­ją­cy in­te­re­sy tej or­ga­ni­za­cji nad in­te­re­sy po­szcze­gól­nych państw


SJP.pl


eurokrata

urzęd­nik Unii Eu­ro­pej­skiej, pra­cu­ją­cy w Bruk­se­li, słabo zo­rien­to­wa­ny w rze­czy­wi­stych pro­ble­mach miesz­kań­ców Eu­ro­py; eu­ro­biu­ro­kra­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. żart. wy­so­ko po­sta­wio­ny urzęd­nik Unii Eu­ro­pej­skiej, ce­chu­ją­cy się nad­mier­nym biu­ro­kra­tyz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hisz­pa­nie i Włosi ostro za­pro­te­sto­wa­li, kiedy unij­ne biuro re­kru­ta­cji per­so­ne­lu chcia­ło dla oszczęd­no­ści zor­ga­ni­zo­wać eg­za­mi­ny pi­sem­ne i ustne na eu­ro­kra­tów z no­wych państw człon­kow­skich wy­łącz­nie po an­giel­sku, fran­cu­sku i nie­miec­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurokracja ż.

:: fż. eurokratka ż.

 przym. eurokratyczny

 przysł. eurokratycznie

Wiktionary


eurokratka

→ eu­ro­kra­ta


SJP.pl

Patrz:

eurokrata

eurokratyczny

→ eu­ro­kra­cja


SJP.pl

Patrz:

eurokracja

eurokrytyczny

1. kry­tycz­ny wobec in­te­gra­cji Unii Eu­ro­pej­skiej i po­więk­sze­nia jej o nowe pań­stwa;
2. kry­tycz­ny wobec wej­ścia swo­je­go kraju do Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


euroksiądz

po­tocz­nie: ksiądz o po­glą­dach pro­e­u­ro­pej­skich


SJP.pl


eurokuchnia

spo­sób wy­po­sa­że­nia kuch­ni upo­wszech­nio­ny w wielu kra­jach za­chod­niej Eu­ro­py na prze­ło­mie lat 80. i 90.


SJP.pl


euroland

grupa kra­jów człon­kow­skich Unii Eu­ro­pej­skiej, po­słu­gu­ją­cych się wspól­ną wa­lu­tą euro; Eu­ro­land


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okre­śle­nie kra­jów eu­ro­pej­skich po­słu­gu­ją­cych się wspól­ną wa­lu­tą euro

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sze­fo­wie państw i rzą­dów Eu­ro­lan­du ze­bra­li się w nie­dzie­lę tuż po godz. 17.00 w Pa­ry­żu, by na­ra­dzić się nad dro­ga­mi wyj­ścia z kry­zy­su fi­nan­so­we­go i ban­ko­we­go. (z In­ter­ne­tu)

 (1.1) Pol­ska od­da­la się od Eu­ro­lan­du. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈrɔlãnt, AS: eu̯rolãnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obszar euro, strefa euro

Wiktionary


euroliga

mię­dzy­na­ro­do­we, klu­bo­we roz­gryw­ki w eu­ro­pej­skiej ko­szy­ków­ce


SJP.pl

Zo­bacz też: EuroLiga ko­biet.

EuroLiga (ang. "EuroLeague") – mię­dzy­na­ro­do­we, klu­bo­we roz­gryw­ki ko­szy­kar­skie, przez­na­czo­ne dla naj­lep­szych oraz naj­bo­gat­szych mę­skich dru­żyn Eu­ro­py i za­chod­niej Azji (tj. zaj­mu­ją­cych naj­wyż­sze miej­sca w czo­ło­wych li­gach kra­jo­wych), or­ga­ni­zo­wa­ne i za­rzą­dza­ne przez Eu­ro­le­a­gue Ba­sket­ball Com­pa­ny, a wcze­śniej przez FIBA Eu­ro­pa.

Wikipedia


euroligowy

→ eu­ro­li­ga


SJP.pl

Patrz:

euroliga

euromandat

peł­no­moc­nict­wo do peł­nie­nia urzę­du eu­ro­po­sła


SJP.pl


euromarket

śro­do­wi­sko­wo: su­per­mar­ket lub hi­per­mar­ket wy­stę­pu­ją­cy w wielu kra­jach eu­ro­pej­skich


SJP.pl


euronaiwny

wią­żą­cy prze­sad­ne na­dzie­je z wej­ściem do Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


euroobligacja

1. obli­ga­cja de­no­mi­no­wa­na w wa­lu­cie kra­jo­wej, która jest przed­mio­tem obro­tu fi­nan­so­we­go w in­nych kra­jach;
2. obli­ga­cja emi­to­wa­na w euro przez Eu­ro­pej­ski Bank Cen­tral­ny


SJP.pl

Eu­ro­o­bli­ga­cja (ang. "Eu­ro­bond") – śred­nio- lub dłu­go­ter­mi­no­wy dłuż­ny pa­pier war­to­ścio­wy na oka­zi­cie­la, w któ­rym – po­dob­nie jak w przy­pad­ku kla­sycz­nej obli­ga­cji – emi­tent zo­bo­wią­zu­je się do speł­nie­nia okre­ślo­ne­go świad­cze­nia (tj. do za­pła­ty po­sia­da­czo­wi eu­ro­o­bli­ga­cji na­leż­no­ści głów­nej wraz z od­set­ka­mi w okre­ślo­nych od­stę­pach czasu aż do upły­wu ter­mi­nu jej wy­ku­pu).

Wikipedia


europ

pier­wia­stek che­micz­ny, metal o sym­bo­lu Eu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu "Eu" i licz­bie ato­mo­wej 63;

Wiktionary

Europ (Eu, łac. "eu­ro­pium") – pier­wia­stek che­micz­ny, lan­ta­no­wiec, sre­brzy­sto­bia­ły metal. Nazwa po­cho­dzi od nazwy kon­ty­nen­tu – Eu­ro­py. W tech­ni­ce ją­dro­wej uwa­ża­ny za tru­ciz­nę re­ak­to­ro­wą, z uwagi na duży prze­krój czyn­ny na po­chła­nia­nie ne­u­tro­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma europ?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɛwrɔp, AS: eu̯rop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Europa ż., Europejczyk mos., Europejka ż., europejskość ż., europeizacja ż., europeistyka ż., euro n.

 czas. europeizować dk.

 przym. europejski, europowy

 przysł. europejsko

 temsłow. eur-, euro-, europo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Eu

Wiktionary


europ.

skrót od: eu­ro­pej­ski, eu­ro­pej­skość (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = eu­ro­pej­ski

Wiktionary


europa

[czy­taj: eł­ro­pa] śro­do­wi­sko­wo: szkla­ne opa­ko­wa­nie o po­jem­no­ści 0,5 litra, w kształ­cie bu­te­lek, przy­sto­so­wa­ne do prze­cho­wy­wa­nia na­po­jów, głów­nie piwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. kró­lew­na ty­ryj­ska i kró­lo­wa kre­teń­ska, córka Age­no­ra i ko­chan­ka Zeusa oraz matka Mi­no­sa, Ra­da­man­ty­sa i Sar­pe­do­na;

 (1.2) geogr. część świa­ta po­ło­żo­na na pół­ku­li pół­noc­nej, sta­no­wią­ca razem z Azją kon­ty­nent zwany Eu­raz­ją;

 (1.3) astr. jeden z księ­ży­ców Jo­wi­sza;

 (1.4) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 52;

 (1.5) geogr. wyspa na po­łud­niu Afry­ki;

Wiktionary

Eu­ro­pa – część świa­ta le­żą­ca na pół­ku­li pół­noc­nej, na po­gra­ni­czu pół­ku­li wschod­niej i za­chod­niej. Jest uz­na­wa­na za kon­ty­nent albo za część świa­ta two­rzą­cą wraz z Azją kon­ty­nent Eu­raz­ję.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zeus pod po­sta­cią byka upro­wa­dził Eu­ro­pę na Kretę.

 (1.2) Nie wszyst­kie pań­stwa w Eu­ro­pie na­le­żą do Unii Eu­ro­pej­skiej.

 (1.4) Eu­ro­pa po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

 (1.5) Czy wiesz, że Eu­ro­pa to wyspa Afry­ki?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈrɔpa, AS: eu̯ropa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. europeizm mrz., Europejczyk m., Europejka ż., europejskość ż., europeizacja ż., europeistyka ż., euro n., europ m., europeista mos., europeistka ż., europeizowanie n., euroizowanie n.

 czas. europeizować

 przym. europejski, nieeuropejski, wewnątrzeuropejski

 przysł. europejsko

 temsłow. eur-, euro-, europo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. Europe

 (1.2) peryfr. Stary Kontynent; gw. Górny Śląsk Ojropa

Wiktionary


europaleta

po­tocz­nie: uni­wer­sal­ny typ pa­le­ty (drew­nia­nej plat­for­my na to­wa­ry), pa­su­ją­cy do każ­de­go wózka wi­dło­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pa­le­ta o wy­mia­rach 80 cm na 120 cm i wy­so­ko­ści 14,4 cm

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔpaˈlɛta, AS: eu̯ropaleta

Wiktionary


europarlament

wy­bie­ra­ny w wy­bo­rach bez­poś­red­nich Par­la­ment Unii Eu­ro­pej­skiej, ma­ją­cy sie­dzi­by w Bruk­se­li i Sztras­bur­gu


SJP.pl


europarlamentarny

→ eu­ro­par­la­ment


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go

Wiktionary

Patrz:

europarlament

Przykłady

 (1.1) I już po bólu. Jedna piąta oby­wa­te­li Rze­czy­po­spo­li­tej wy­bra­ła na­ro­do­wą kadrę eu­ro­par­la­men­tar­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔparlãmɛ̃nˈtarnɨ, AS: eu̯roparlãmẽntarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Parlament Europejski

Wiktionary


europarlamentarzysta

czło­nek Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go; eu­ro­de­pu­to­wa­ny, eu­ro­po­seł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) poseł do Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔparlãmɛ̃ntaˈʒɨsta, AS: eu̯roparlãmẽntažysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. europarlament m.

:: fż. europarlamentarzystka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eurodeputowany, europoseł

Wiktionary


europarlamentarzystka

→ eu­ro­par­la­men­ta­rzy­sta


SJP.pl

Patrz:

europarlamentarzysta

europe

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ro­pe – ła­ciń­ska forma słowa Eu­ro­pa
  • Eu­ro­pe – szwedz­ka grupa mu­zycz­na
    • Eu­ro­pe – de­biu­tanc­ki album szwedz­kiej grupy o tej samej naz­wie
  • Eu­ro­pe – sta­cja metra w Pa­ry­żu
  • CNBC Eu­ro­pe – bry­tyj­ski kanał te­le­wi­zyj­ny
  • MTV Eu­ro­pe – mię­dzy­na­ro­do­wy mu­zycz­ny kanał te­le­wi­zyj­ny
  • ORF 2 Eu­ro­pe – au­striac­ki kanał te­le­wiz­ji sa­te­li­tar­nej
  • Air Eu­ro­pe – wło­ska linia lot­ni­cza
  • Air Crew Eu­ro­pe Star – gwia­zda Wspól­no­ty Bry­tyj­skiej, za udział w II woj­nie świa­to­wej
  • Gare de Lille-Eu­ro­pe – dwo­rzec ko­le­jo­wy w Lille
  • Miss Eu­ro­pe – naj­star­szy kon­ty­nen­tal­ny kon­kurs pię­kno­ści
  • Quest Eu­ro­pe – mię­dzy­na­ro­do­wy fe­sti­wal fil­mo­wy w Zie­lo­nej Górze

Wikipedia


europeidalny

rasa eu­ro­pe­i­dal­na - jeden z fe­no­ty­pów czło­wie­ka jako ga­tun­ku bio­lo­gicz­ne­go; rasa ka­u­ka­zo­i­dal­na, rasa biała


SJP.pl


europeista

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie eu­ro­pe­i­sty­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) neol. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie eu­ro­pe­i­sty­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do eu­ro­pe­i­stów na­le­żą rów­nież czo­ło­wi biu­ro­kra­ci, po­sia­da­ją­cy ogrom­ną wła­dzę nad po­li­ty­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. europeistyka ż., Europa ż.

:: fż. europeistka ż.

 przym. europejski

Wiktionary


europeistka

→ eu­ro­pe­i­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie eu­ro­pe­i­sty­ki

Wiktionary

Patrz:

europeista

Przykłady

 (1.1) Stu­den­ci eu­ro­pe­i­sty­ki za­pro­si­li na spot­ka­nie tę wy­bit­ną eu­ro­pe­ist­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. europeistyka ż., Europa ż.

:: fm. europeista m.

 przym. europejski

Wiktionary


europeistyczny

→ eu­ro­pe­izm, → eu­ro­pe­i­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

europeizm, → europeistyka

europeistyka

1. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem kul­tu­ry, prawa i go­spo­dar­ki eu­ro­pej­skiej oraz eu­ro­pej­skich sto­sun­ków mię­dzy­na­ro­do­wych;
2. wy­dział lub kie­ru­nek w szko­le wyż­szej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. dy­scy­pli­na hu­ma­ni­stycz­na zaj­mu­ją­ca się ca­łoksz­tał­tem za­gad­nień zwią­za­nych z Unią Eu­ro­pej­ską

 (1.2) pot. stu­dia obej­mu­ją­ce eu­ro­pe­i­sty­kę (1.1) na wyż­szej uczel­ni

Wiktionary

Eu­ro­pe­i­sty­ka – ob­szar badań na­u­ko­wych zaj­mu­ją­cych się Eu­ro­pą jako zło­żo­nym zja­wi­skiem spo­łecz­no-kul­tu­ro­wym oraz kie­ru­nek stu­diów w szko­łach wyż­szych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ho­no­ra­ta ukoń­czy­ła eu­ro­pe­i­sty­kę w Ka­to­wi­cach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. europeista m., europeistka ż., Europa ż., europ mrz.

 przym. europejski

Wiktionary


europeizacja

1. wpro­wa­dza­nie lub przys­wa­ja­nie sobie cy­wi­li­za­cji eu­ro­pej­skiej;
2. glo­ba­li­za­cja ogra­ni­czo­na do Eu­ro­py lub kra­jów Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czy­nie­nie cze­goś eu­ro­pej­skim, na­da­wa­nie cech eu­ro­pej­skich;

 (1.2) zy­ski­wa­nie cech eu­ro­pej­skich

Wiktionary

Eu­ro­pe­i­za­cja – wie­lo­pła­szczyz­no­wy roz­wi­ja­ją­cy się w cza­sie pro­ces po­le­ga­ją­cy na zło­żo­nej in­te­rak­cyj­no­ści zmien­nych, skut­ku­ją­cy zróż­ni­co­wa­ny­mi, współ­za­leż­ny­mi, a nawet sprzecz­ny­mi efek­ta­mi, wy­stę­pu­ją­cy w wielu dzie­dzi­nach życia i od­mien­nie in­ter­pre­to­wa­ny w uję­ciu po­szcze­gól­nych dzie­dzin i dy­scy­plin na­u­ko­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miej­sco­wa lud­ność ule­gła eu­ro­pe­i­za­cji w XIX wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. europeizm mrz., europeizowanie n., europ mrz., Europa ż.

 czas. europeizować ndk., zeuropeizować dk.

 przym. europejski

Wiktionary


europeizacyjny

→ eu­ro­pe­i­za­cja


SJP.pl

Patrz:

europeizacja

europeizm

1. ze­spół cech świad­czą­cych o przy­na­leż­no­ści do kul­tu­ry eu­ro­pej­skiej; eu­ro­pej­skość;
2. wyraz, zwrot lub kon­struk­cja gra­ma­tycz­na wy­stę­pu­ją­ca w kilku ję­zy­kach eu­ro­pej­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. zbiór wła­ści­wo­ści de­cy­du­ją­cych o przy­na­leż­no­ści do cy­wi­li­za­cji eu­ro­pej­skiej

 (1.2) jęz. lek­sem funk­cjo­nu­ją­cy w zbli­żo­nej for­mie w wielu ję­zy­kach Eu­ro­py, ma­ją­cy zaz­wy­czaj źró­dło w ła­ci­nie lub grece

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Książ­ka Dah­ren­dor­fa po­ma­ga zro­zu­mieć wła­ści­we zna­cze­nie tych słów: po­ma­ga przez­wy­cie­żyć na­iw­ny eu­ro­pe­izm, uto­pij­ny li­be­ra­lizm i za­ścian­ko­wy pa­trio­tyzm.

 (1.2) Ter­min stwo­rzo­ny przez K. Čapka roz­po­wszech­nił się jako eu­ro­pe­izm. Nie jest wy­klu­czo­ne, że do ję­zy­ka pol­skie­go „robot” do­stał się nie wprost z cze­skie­go, ale przez ję­zy­ki za­chod­nio­e­u­ro­pej­skie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Europa ż., Europejczyk mos., Europejka ż., europeizacja ż., europejskość ż., europejszczyzna ż., paneuropeizm mrz.

 przym. europejski

 czas. europeizować ndk., europeizować się ndk., zeuropeizować dk., zeuropeizować się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) europejskość

Wiktionary


europeizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czy­nie­nie cze­goś eu­ro­pej­skim, na­da­wa­nie cech eu­ro­pej­skich

 (1.2) zy­ski­wa­nie cech eu­ro­pej­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Au­toch­to­ni zbyt łatwo ule­ga­li eu­ro­pe­i­zo­wa­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Europa ż., europeizacja ż.

 czas. europeizować ndk., zeuropeizować dk.

Wiktionary


europeizować

1. na­da­wać cze­muś cechy ty­po­we dla cy­wi­li­za­cji eu­ro­pej­skiej;
2. eu­ro­pe­i­zo­wać się - przys­wa­jać cy­wi­li­za­cję eu­ro­pej­ską


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ze­u­ro­pe­i­zo­wać)

 (1.1) czy­nić coś eu­ro­pej­skim

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny eu­ro­pe­i­zo­wać się (dk. ze­u­ro­pe­i­zo­wać się)

 (2.1) zy­ski­wać cechy eu­ro­pej­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­sjo­na­rze mi­mo­wol­nie eu­ro­pe­i­zo­wa­li całe szcze­py.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. europeizm mrz., Europejczyk mos., Europa ż., europ mrz., europeizacja ż., europeizowanie n.

 przym. europejski

 czas. zeuropeizować

Wiktionary


europejczyk

prze­no­śnie: osoba zwią­za­na z kul­tu­rą eu­ro­pej­ską


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Eu­ro­py

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krzysz­tof Ko­lumb był pier­wszym Eu­ro­pej­czy­kiem, który do­tarł do wy­brze­ży Ame­ry­ki.

 (1.1) Można mieć za­strze­że­nia wobec Eu­ro­pej­czy­ka, który ni­cu­je na pi­śmie kul­tu­rę kraju pod­po­rząd­ko­wa­ne­go i ek­splo­a­to­wa­ne­go przez jego ro­da­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔˈpɛjt͡ʃɨk, AS: eu̯ropei ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Europa ż., euro n., europ mrz.

:: fż. Europejka ż.

 czas. europeizować ndk., zeuropeizować dk.

 przym. europejski

 przysł. europejsko

 temsłow. eur-, euro-, europo-

Wiktionary


europejka

prze­no­śnie: ko­bie­ta zwią­za­na z kul­tu­rą eu­ro­pej­ską, bę­dą­ca pod jej sil­nym wpły­wem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Eu­ro­py

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kłót­nia za­czę­ła się od py­ta­nia: „Czy czu­jesz się Polką czy Eu­ro­pej­ką?”

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔˈpɛjka, AS: eu̯ropei ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Europa ż.

:: fm. Europejczyk mos.

 przym. europejski

Wiktionary


europejski

przy­miot­nik od: Eu­ro­pa (kon­ty­nent)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Eu­ro­py

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby zwie­dzić cały Man­hat­tan, po­trze­ba co najm­niej dwóch ty­god­ni – zwa­ży­wszy, że zaj­mu­je on pra­wie 60 ki­lo­me­trów kwa­dra­to­wych po­wierzch­ni, czyli wię­cej niż niek­tó­re małe eu­ro­pej­skie pań­stew­ka.

 (1.1) Czy za­mie­rzasz gło­so­wać w wy­bo­rach do Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔˈpɛjsʲci, AS: eu̯ropei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. europeizm mrz., Europejczyk mos., Europejka ż., Europa ż., europeizacja ż., europeistyka ż., euro n., europ mrz., europeista mos., europeistka ż., europejskość ż.

 przysł. europejsko

 czas. europeizować ndk.

 przym. pozaeuropejski, nieeuropejski

Wiktionary


europejsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób eu­ro­pej­ski, po eu­ro­pej­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym afry­kań­skim mie­ście od­na­leź­li­śmy eu­ro­pej­sko wy­glą­da­ją­cą dziel­ni­cę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. euro n., Europejczyk mos., europ mrz., Europa ż., europejskość ż.

 przym. europejski

Wiktionary


europejskość

→ eu­ro­pej­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest eu­ro­pej­skie; cecha tych, któ­rzy są eu­ro­pej­scy

Wiktionary

Patrz:

europejski

Powiązane:

 przym. europejski

 przysł. europejsko

 rzecz. europeizm mrz., Europa ż., euro n., europ mrz.

Wiktionary


europejszczyzna

wszyst­ko to, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla Eu­ro­py, dla kul­tu­ry i cy­wi­li­za­cji eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


europida

czło­wiek na­le­żą­cy do bia­łej od­mia­ny


SJP.pl


europocentryczność

→ eu­ro­po­cen­trycz­ny


SJP.pl

Patrz:

europocentryczny

europocentryczny

→ eu­ro­po­cen­tryzm


SJP.pl

Patrz:

europocentryzm

europocentryk

Eu­ro­pej­czyk oce­nia­ją­cy kul­tu­ry in­nych re­gio­nów świa­ta wy­łącz­nie z eu­ro­pej­skie­go punk­tu wi­dze­nia; eu­ro­cen­tryk


SJP.pl


europocentryzm

ro­dzaj et­no­cen­tryz­mu, po­sta­wa niek­tó­rych Eu­ro­pej­czy­ków po­le­ga­ją­ca na oce­nia­niu in­nych re­gio­nów świa­ta wy­łącz­nie z eu­ro­pej­skie­go punk­tu wi­dze­nia; eu­ro­cen­tryzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. so­cjol. oce­nia­nie in­nych kul­tur wy­łącz­nie z punk­tu wi­dze­nia Eu­ro­pej­czy­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eu­ro­pej­czy­cy z ich eu­ro­po­cen­tryz­mem naj­chęt­niej ulo­ko­wa­li­by wszyst­kie agen­cje NATO w Eu­ro­pie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. europocentryk mos.

 przym. europocentryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eurocentryzm

Wiktionary


europol

agen­cja Unii Eu­ro­pej­skiej peł­nią­ca funk­cje po­li­cyj­ne i ko­or­dy­nu­ją­ca dzia­ła­nia po­li­cyj­ne kra­jów człon­kow­skich; eu­ro­po­li­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) Eu­ro­pej­ski Urząd Po­li­cji, agen­cja po­li­cyj­na z sie­dzi­bą w Hadze;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] we­dług Eu­ro­po­lu w la­tach 2007-2010, na 1890 wy­da­rzeń zak­wa­li­fi­ko­wa­nych jako „akty ter­ro­ry­stycz­ne” je­dy­nie 6 przy­pi­sy­wa­nych jest is­lam­skim ra­dy­ka­łom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛwˈrɔpɔl, AS: eu̯ropol

Wiktionary


europolicja

agen­cja Unii Eu­ro­pej­skiej peł­nią­ca funk­cje po­li­cyj­ne i ko­or­dy­nu­ją­ca dzia­ła­nia po­li­cyj­ne kra­jów człon­kow­skich; Eu­ro­pol


SJP.pl


europoselski

→ eu­ro­po­seł


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z eu­ro­po­słem, eu­ro­po­słan­ką, do­ty­czą­cy eu­ro­po­słów

Wiktionary

Patrz:

europoseł

Powiązane:

 rzecz. europoseł mos., europosłanka ż.

Wiktionary


europoseł

czło­nek Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go; eu­ro­de­pu­to­wa­ny, eu­ro­par­la­men­ta­rzy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. publ. poseł do Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze­bra­ni za­da­wa­li wiele pytań, na każde kan­dy­dat na eu­ro­po­sła wy­czer­pu­ją­co od­po­wia­dał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔˈpɔsɛw, AS: eu̯roposeu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. europosłanka ż.

 przym. europoselski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eurodeputowany, europarlamentarzysta

Wiktionary


europosłanka

→ eu­ro­po­seł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. publ. po­słan­ka do Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go;

Wiktionary

Patrz:

europoseł

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔpɔˈswãnka, AS: eu̯roposu̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. europoseł m.

 przym. europoselski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eurodeputowana, europarlamentarzystka

Wiktionary


europowy

→ europ


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy eu­ro­pu

Wiktionary

Patrz:

europ

Powiązane:

 rzecz. europ m.

Wiktionary


eurorealista

re­a­li­sta w za­kre­sie in­te­gra­cji z Unią Eu­ro­pej­ską


SJP.pl


eurorealistka

→ eu­ro­re­a­li­sta


SJP.pl

Patrz:

eurorealista

eurorealizm

Eu­ro­re­a­lizm – dok­try­na po­li­tycz­na i nurt w dy­sku­sji o in­te­gra­cji eu­ro­pej­skiej, sy­tu­u­ją­cy się mię­dzy ra­dy­kal­nym fe­de­ra­liz­mem a ra­dy­kal­nym eu­ro­scep­ty­cyz­mem. Za­kła­da po­strze­ga­nie Unii Eu­ro­pej­skiej jako wspól­no­ty su­we­ren­nych państw na­ro­do­wych, współ­pra­cu­ją­cych głów­nie na pła­szczyź­nie go­spo­dar­czej. Eu­ro­re­a­li­ści sprze­ci­wia­ją się nad­mier­nej cen­tra­li­za­cji i prze­ka­zy­wa­niu klu­czo­wych kom­pe­ten­cji or­ga­nom po­nad­na­ro­do­wym, opo­wia­da­jąc się za kon­cep­cją „Eu­ro­py na­ro­dów”

Wikipedia


euroregion

wy­dzie­lo­na jed­nost­ka na te­ry­to­rium dwóch lub wię­cej państw Unii Eu­ro­pej­skiej, bę­dą­ca ob­sza­rem współ­pra­cy tych państw


SJP.pl

Eu­ro­re­gion – jed­nost­ka na ob­sza­rze dwóch lub wię­cej państw, forma współ­pra­cy po­mię­dzy re­gio­na­mi państw człon­kow­skich Unii Eu­ro­pej­skiej, państw kan­dy­du­ją­cych oraz re­gio­na­mi ich są­sia­dów. W two­rze­niu eu­ro­re­gio­nu uczest­ni­czą przed­sta­wi­cie­le lo­kal­nych i re­gio­nal­nych władz sa­mo­rzą­do­wych, a nie­kie­dy także inni po­sło­wie spo­łecz­ni i eko­no­micz­ni re­gio­nów przy­gra­nicz­nych.

Wikipedia


euroregionalny

→ eu­ro­re­gion


SJP.pl

Patrz:

euroregion

eurorynek

sieć za­gra­nicz­nych filii ban­ków, dzia­ła­ją­ca na te­re­nie całej Eu­ro­py


SJP.pl


euros

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie wia­tru po­łud­nio­wo-wschod­nie­go, utoż­sa­mia­ny z rzym­skim Wul­tur­nu­sem;

Wiktionary

Euros (gr. Εὖρος Euros ‘ten, który pali’, łac. Eurus ‘wiatr po­łud­nio­wo-wschod­ni’, Vul­tur­nus ‘wiatr po­łud­nio­wo-wschod­ni’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie wia­tru po­łud­nio­wo-wschod­nie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɛwrɔs, AS: eu̯ros

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Eurosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Wulturnus, Eurus

Wiktionary


eurosceptycyzm

nie­chęć do Unii Eu­ro­pej­skiej, po­sze­rza­nia jej o nowe kraje i zwięk­sza­nia kom­pe­ten­cji jej władz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) publ. ne­ga­tyw­ne na­sta­wie­nie do in­te­gra­cji z Unią Eu­ro­pej­ską;

Wiktionary

Eu­ro­scep­ty­cyzm – po­ję­cie oz­na­cza­ją­ce nie­chęć do więk­szej in­te­gra­cji kra­jów Unii Eu­ro­pej­skiej i po­więk­sze­nia jej o nowe pań­stwa człon­kow­skie lub sprze­ciw wobec wej­ścia do niej w przy­pad­ku kra­jów kan­dy­du­ją­cych. Jako okre­śle­nie po­tocz­ne sto­so­wa­ne jest w róż­nych zna­cze­niach; zwy­kle dla opi­sa­nia po­glą­dów osób kry­tycz­nych wobec róż­nych ele­men­tów bie­żą­cej po­li­ty­ki oraz sy­ste­mu praw­ne­go Unii Eu­ro­pej­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Strach przed Eu­ro­pą bez Boga jest cechą szcze­gól­ną pol­skie­go eu­ro­scep­ty­cyz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔst͡sɛpˈtɨt͡sɨsm̥, AS: eu̯rosceptycysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurosceptyk m., eurosceptyczka ż.

 przym. eurosceptyczny

 przysł. eurosceptycznie

Wiktionary


eurosceptyczka

→ eu­ro­scep­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta prze­ciw­na in­te­gra­cji z Unią Eu­ro­pej­ską

Wiktionary

Patrz:

eurosceptyk

Przykłady

 (1.1) Dy­rek­tor­ka na­szej szko­ły ogło­si­ła się eu­ro­scep­tycz­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurosceptycyzm m.

:: fm. eurosceptyk m.

 przym. eurosceptyczny

Wiktionary


eurosceptycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób eu­ro­scep­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurosceptycyzm mrz.

Wiktionary


eurosceptyczny

nie­chęt­ny wobec Unii Eu­ro­pej­skiej, po­sze­rza­nia jej o nowe kraje i zwięk­sza­nia kom­pe­ten­cji jej władz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny Unii Eu­ro­pej­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurosceptyk m., eurosceptyczka ż., eurosceptycyzm n.

Wiktionary


eurosceptyk

osoba nie­chęt­na Unii Eu­ro­pej­skiej, po­sze­rza­niu jej o nowe kraje i zwięk­sza­niu kom­pe­ten­cji jej władz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba prze­ciw­na in­te­gra­cji z Unią Eu­ro­pej­ską

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wójt wyz­wał pro­bo­szcza od eu­ro­scep­ty­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔˈst͡sɛptɨk, AS: eu̯rosceptyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurosceptycyzm m.

:: fż. eurosceptyczka ż.

 przym. eurosceptyczny

Wiktionary


eurosieroctwo

stan dziec­ka, któ­re­go ro­dzi­ce wy­je­cha­li za gra­ni­cę, zwy­kle w celu pod­ję­cia pracy za­rob­ko­wej


SJP.pl

Eu­ro­sie­roct­wo – szcze­gól­na forma sie­roct­wa bę­dą­ca skut­kiem mi­gra­cji jed­ne­go lub oboj­ga ro­dzi­ców, w wy­ni­ku któ­rej dzie­ci po­zo­sta­ją naj­czę­ściej pod opie­ką dru­gie­go współ­mał­żon­ka, dziad­ków, dal­szej ro­dzi­ny, a nawet same. Naj­czę­ściej mi­gra­cje ro­dzi­ciel­skie są ra­czej krót­kotr­wa­łe, mają cha­rak­ter se­zo­no­wy lub spo­ra­dycz­ny, tzn.

Wikipedia


eurosierota

dziec­ko, któ­re­go ro­dzi­ce wy­je­cha­li za gra­ni­cę, zwy­kle w celu pod­ję­cia pracy za­rob­ko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) publ. dziec­ko, któ­re­go jedno lub oboje ro­dzi­ców wy­je­cha­ło za gra­ni­cę w ce­lach za­rob­ko­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Psy­cho­lo­go­wie są zgod­ni – eu­ro­sie­ro­ty czę­ściej mają pro­ble­my z nauką, po­pa­da­ją w uza­leż­nie­nia, są agre­syw­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔɕɛˈrɔta, AS: eu̯rośerota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurosieroctwo

Wiktionary


euroskrzynka

skrzyn­ka pocz­to­wa od­po­wia­da­ją­ca nor­mom Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


eurosondaż

son­daż do­ty­czą­cy wy­bo­rów par­tii po­li­tycz­nych do Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go


SJP.pl


eurosport

fran­cu­ski kanał te­le­wi­zyj­ny, jeden z naj­po­pu­lar­niej­szych ka­na­łów spor­to­wych


SJP.pl

Eu­ro­sport – spół­ka za­leż­na od War­ner Bros. Di­sco­ve­ry. W Eu­ro­pie Eu­ro­sport wy­star­to­wał 5 lu­te­go 1989 roku. Dzia­ła kilka sta­cji te­le­wi­zyj­nych z na­ci­skiem na sport. W 1999 uru­cho­mił w In­ter­ne­cie por­tal in­for­ma­cyj­ny, który od sa­me­go po­cząt­ku na­le­ży do naj­chęt­niej od­wie­dza­nych przez In­ter­na­u­tów w Eu­ro­pie.

Wikipedia


eurostar

prze­woź­nik ko­le­jo­wy ob­słu­gu­ją­cy po­łą­cze­nia du­żych pręd­ko­ści mię­dzy Wiel­ką Bry­ta­nią, Fran­cją, Bel­gią i Ho­lan­dią


SJP.pl

Eu­ro­star – prze­woź­nik ko­le­jo­wy ob­słu­gu­ją­cy po­łą­cze­nia du­żych pręd­ko­ści po­mię­dzy Wiel­ką Bry­ta­nią, Fran­cją, Bel­gią i Ho­lan­dią.

Eu­ro­star ob­słu­gu­je głów­nie po­łą­cze­nia St Pan­cras In­ter­na­tio­nal – Bruk­se­la Midi/Zuid i St Pan­cras In­ter­na­tio­nal – Paryż Gare du Nord (sta­cje poś­red­nie dla wy­bra­nych po­łą­czeń: Lille-Eu­ro­pe, Ash­ford In­ter­na­tio­nal, Ca­la­is-Fréthun,).

Wikipedia


eurostat

urząd sta­ty­stycz­ny Unii Eu­ro­pej­skiej, z sie­dzi­bą w Luk­sem­bur­gu


SJP.pl


eurostrefa

grupa państw Unii Eu­ro­pej­skiej, które uży­wa­ją euro jako swo­jej wa­lu­ty


SJP.pl


eurotunel

ko­le­jo­wy tunel pod ka­na­łem La Man­che łą­czą­cy Ca­la­is we Fran­cji z Fol­ke­sto­ne w Wiel­kiej Bry­ta­nii


SJP.pl

Eu­ro­tu­nel ( Tun­nel sous la Man­che, Chan­nel Tun­nel, także Eu­ro­tun­nel) – tunel ko­le­jo­wy pod Cie­śni­ną Ka­le­tań­ską – naj­węż­szą czę­ścią ka­na­łu La Man­che. Długi na ok. 50 km. Łączy Ca­la­is we Fran­cji z Fol­ke­sto­ne w Wiel­kiej Bry­ta­nii. Zo­stał wy­bu­do­wa­ny i jest ob­słu­gi­wa­ny przez bry­tyj­sko-fran­cu­skie, pry­wat­ne kon­sor­cjum Eu­ro­tun­nel plc. Koszt bu­do­wy wy­niósł (w ce­nach z 1985) 4,65 mi­liar­da £. Od­da­ny do użyt­ku w 1994 r.

Wikipedia


eurowaluta

wa­lu­ta, w któ­rej utrzy­my­wa­ne są de­po­zy­ty i udzie­la­ne kre­dy­ty poza kra­jem jej po­cho­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. wa­lu­ta da­ne­go kraju w for­mie znaj­du­ją­ce­go się poza tym kra­jem de­po­zy­tu ban­ko­we­go lub po­życz­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda wy­mie­nial­na wa­lu­ta może funk­cjo­no­wać w for­mie eu­ro­wa­lu­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔvaˈluta, AS: eu̯rovaluta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. eurowalutowy

Wiktionary


eurowalutowy

zwią­za­ny z eu­ro­wa­lu­tą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od eu­ro­wa­lu­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] rynek eu­ro­wa­lu­to­wy obej­mu­je eu­ro­do­la­ry, eu­ro­je­ny, oraz inne wa­lu­ty, które są de­po­no­wa­ne poza włas­nym kra­jo­wym ryn­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔvaluˈtɔvɨ, AS: eu̯rovalutovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. eurowaluta

Wiktionary


eurowicz

po­tocz­nie: osoba, która wzię­ła kre­dyt w euro


SJP.pl


eurowizja

or­ga­ni­za­cja wy­mie­nia­ją­ca pro­gra­my te­le­wi­zyj­ne kra­jów na­le­żą­cych do Eu­ro­pej­skiej Unii Ra­dio­fo­nii


SJP.pl


eurowizyjny

przy­miot­nik od: Eu­ro­wiz­ja


SJP.pl


eurowpierdol

wul­gar­nie: kom­pro­mi­tu­ją­ca po­raż­ka pol­skie­go ze­spo­łu w roz­gryw­kach mię­dzy­na­ro­do­wych


SJP.pl


eurowy

→ euro (wa­lu­ta}


SJP.pl


eurowyborczy

zwią­za­ny z wy­bo­ra­mi do in­sty­tu­cji Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


eurowybory

wy­bo­ry do Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) wy­bo­ry do Par­la­men­tu Eu­ro­pej­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy wzią­łeś udział w eu­ro­wy­bo­rach w 2009 roku?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛwrɔvɨˈbɔrɨ, AS: eu̯rovybory

Wiktionary


eurozona

miej­sca, w któ­rych obo­wią­zu­je wa­lu­ta euro


SJP.pl


eurozłącze

złą­cze słu­żą­ce do prze­sy­ła­nia sy­gna­łu ana­lo­go­we­go w ze­sta­wach audio-video; scart


SJP.pl


eurus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. zob. Wul­tur­nus.

Wiktionary

Eurus (także Wul­tur­nus, łac. Eurus, Vul­tur­nus, gr. Εὖρος Eúros) – w mi­to­lo­gii rzym­skiej bóg i uo­so­bie­nie wia­tru wschod­nie­go (lub po­łud­nio­wo-wschod­nie­go albo pół­noc­no-wschod­nie­go) i wschod­niej stro­ny świa­ta.

Uo­sa­biał silny, burz­li­wy wiatr. Był utoż­sa­mia­ny z grec­kim Eu­ro­sem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. Eurusowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Wulturnus, Euros

Wiktionary


eury-

prze­dro­stek

 (1.1) ekol. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na sze­ro­ki za­kres to­le­ran­cji na dany czyn­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) eury- + ter­micz­ny = eu­ry­ter­micz­ny

 (1.1) eury- + -biont = eu­ry­biont

Wiktionary


euryale

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z trzech gor­gon; Eu­ria­le


SJP.pl


eurybiont

or­ga­nizm o sze­ro­kiej to­le­ran­cji wobec czyn­ni­ków śro­do­wi­ska, np. wró­bel do­mo­wy; eu­ry­top


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ekol. ga­tu­nek o sze­ro­kim za­kre­sie to­le­ran­cji w sto­sun­ku do czyn­ni­ków śro­do­wi­sko­wych;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eurytop

Wiktionary


eurybiotyzm

zja­wi­sko do­sto­so­wy­wa­nia się or­ga­niz­mu do życia w róż­nych wa­run­kach


SJP.pl


eurydyka

w mi­to­lo­gii grec­kiej: żona Or­fe­u­sza


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ry­dy­ka – imię żeń­skie
  • Eu­ry­dy­ka – druga żona Pto­le­me­u­sza I So­te­ra
  • w mi­to­lo­gii grec­kiej:
    • Eu­ry­dy­ka – jedna z driad, żona Or­fe­u­sza
    • Eu­ry­dy­ka – kró­lew­na z Argos, córka Adra­sta
    • Eu­ry­dy­ka – kró­lew­na spar­tań­ska, córka La­ke­daj­mo­na
    • Eu­ry­dy­ka – kró­lo­wa Teb, żona Kre­o­na
  • Eu­ry­di­ke – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 75
  • Sieć Eu­ry­di­ce – sieć wy­mia­ny in­for­ma­cji i ana­liz na temat sy­ste­mów edu­ka­cji w Eu­ro­pie
  • Eu­ry­dy­ka I (ur. ok. 410, zm. ok. 340 p.n.e.) – żona Amyn­ta­sa III, króla Ma­ce­do­nii, matka słyn­ne­go Fi­li­pa II Ma­ce­doń­skie­go
  • Eu­ry­dy­ka II (Au­da­ta) (IV w. p.n.e.) – córka lub wnucz­ka Bar­dy­li­sa I, króla il­li­ryj­skich Dar­da­nów, pier­wsza żona słyn­ne­go Fi­li­pa II Ma­ce­doń­skie­go
  • Eu­ry­dy­ka III (Adea) (ur. ok. 337, zm. 317 p.n.e.) – córka by­łe­go króla Ma­ce­do­nii Amyn­ta­sa IV i Ky­na­ne, córki króla ma­ce­doń­skie­go Fi­li­pa II i kró­lo­wej Eu­ry­dy­ki II

Wikipedia


euryfag

or­ga­nizm o dużym za­kre­sie to­le­ran­cji na ro­dzaj przyj­mo­wa­ne­go po­kar­mu; zwie­rzę wie­lo­żer­ne, po­li­fag


SJP.pl


euryfagiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. ce­chu­ją­cy się dużą to­le­ran­cją w sto­sun­ku do ro­dza­ju spo­ży­wa­ne­go po­ży­wie­nia

Wiktionary


euryfot

or­ga­nizm zdol­ny do życia w róż­nych wa­run­kach świetl­nych


SJP.pl


euryfotyzm

zja­wi­sko do­bre­go zno­sze­nia du­żych róż­nic w sile oś­wiet­le­nia swo­je­go oto­cze­nia przez or­ga­nizm


SJP.pl


euryhalin

or­ga­nizm wy­trzy­mu­ją­cy duże wa­ha­nia za­so­le­nia wody


SJP.pl


euryhalinowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. ce­chu­ją­cy się dużą to­le­ran­cją w sto­sun­ku do róż­nych wiel­ko­ści za­so­le­nia

Wiktionary


euryhigryczny

do­brze zno­szą­cy duże wa­ha­nia wil­got­no­ści; eu­ry­hy­drycz­ny


SJP.pl