dekartelizacja

pro­ces po­le­ga­ją­cy na ro­zbi­ciu wiel­kich or­ga­ni­za­cji prze­my­sło­wych zwa­nych kar­te­la­mi; po­zba­wie­nie cze­goś cech kar­te­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. po­dział kar­te­li na mniej­sze jed­nost­ki go­spo­dar­cze;

Wiktionary

De­kar­te­li­za­cja – pro­ces lik­wi­da­cji kar­te­li go­spo­dar­czych. Przed­się­bior­stwa w kar­te­lach wów­czas zo­sta­ją po­dzie­lo­ne na kilka nie­za­leż­nych spó­łek oraz ich udzia­ły ka­pi­ta­ło­we lub ak­ty­wa są wy­prze­da­wa­ne w spo­sób przy­mu­so­wy.

Po­stu­lat de­kar­te­li­za­cji Nie­miec po dru­giej woj­nie świa­to­wej był spo­wo­do­wa­ny wpły­wa­mi po­li­tycz­ny­mi ze Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Choć więk­szość jego ak­ty­wów po woj­nie zna­la­zła się w gra­ni­cach NRD i ule­gła na­cjo­na­li­za­cji, kon­cern Flic­ka uni­knął de­kar­te­li­za­cji dzię­ki par­ce­la­cji go mię­dzy synów prze­my­sło­we­go ma­gna­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kartel m., kartelik m.

 czas. dekartelizować ndk., zdekartelizować dk.

Wiktionary


dekarz

rze­mieśl­nik kry­ją­cy lub re­mon­tu­ją­cy dachy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. wy­ko­naw­ca po­kry­cia da­cho­we­go;

Wiktionary

De­karz – rze­mieśl­nik, zaj­mu­ją­cy się po­kry­wa­niem i na­pra­wia­niem da­chów ma­te­ria­ła­mi de­kar­ski­mi tj.: da­chów­ka­mi, bla­cho­da­chów­ka­mi, ka­mie­niem np. łup­kiem na­tu­ral­nym lub strze­chą.

De­karz jako zawód wy­o­dręb­nił się w dwóch ostat­nich dzie­się­cio­le­ciach XIX wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛkaʃ, AS: dekaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekarstwo n., dekarskość ż.

 przym. dekarski

Wiktionary


dekastyl

w kla­sycz­nym stylu grec­kim: fron­ton ma­ją­cy dzie­sięć ko­lumn


SJP.pl


dekatron

wie­lo­e­lek­tro­no­wa ga­zo­wa­na lampa elek­tro­no­wa, uży­wa­na w la­tach 50. i 60. XX wieku do po­mia­rów im­pul­sów elek­trycz­nych


SJP.pl


dekatyzacja

pod­da­wa­nie tka­ni­ny dzia­ła­niu go­rą­cej wody, pary i zim­nej wody w celu uod­por­nie­nia tka­ni­ny przed kur­cze­niem się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. jeden z ostat­nich eta­pów pro­duk­cji tka­ni­ny: na­prze­mien­ne pod­da­wa­nie jej dzia­ła­niu go­rą­cej i zim­nej wody;

Wiktionary

De­ka­ty­za­cja – pod­da­wa­nie za­wie­ra­ją­cej włó­kna na­tu­ral­ne tka­ni­ny lub dzia­ni­ny ko­lej­no dzia­ła­niu go­rą­cej (ok. 60 °C) wody, pary wod­nej i zim­nej wody, ma­ją­ce do­pro­wa­dzić do wy­kur­cze­nia się włó­kien w kon­tro­lo­wa­nych wa­run­kach i sta­bi­li­za­cji ich wy­mia­rów. Ma to na celu uni­knię­cie zbie­ga­nia się tka­ni­ny w okre­sie użyt­ko­wa­nia (prze­ciw­dzia­ła nad­mier­nej kurcz­li­wo­ści). Tka­ni­ny i dzia­ni­ny nie­pod­da­ne de­ka­ty­za­cji mają ten­den­cję do kur­cze­nia się pod wpły­wem dzia­ła­nia wil­go­ci oraz wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry.

Wikipedia


dekatyzarka

ma­szy­na do de­ka­ty­zo­wa­nia tka­nin


SJP.pl


dekatyzer

osoba zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo de­ka­ty­za­cją tka­nin


SJP.pl


dekatyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ka­ty­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dekatyzować ndk.

Wiktionary


dekatyzować

pod­da­wa­nie tka­ni­ny dzia­ła­niu na­sy­co­nej pary co za­po­bie­ga jej odksz­tał­ca­niu


SJP.pl


dekatyzy

de­ka­ty­zo­wa­ne spod­nie dżin­so­we, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się mar­mur­ko­wym wzo­rem; mar­mur­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. de­ka­ty­zo­wa­ne spod­nie dżin­so­we, w biało-gra­na­to­we wzor­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­tam czasy, jak cała Pol­ska cho­dzi­ła w de­ka­ty­zach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkaˈtɨzɨ, AS: dekatyzy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dekatyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dekaty, marmurki

Wiktionary


dekawka

po­tocz­nie: sa­mo­chód marki DKW


SJP.pl


dekański

→ Dekan (wy­ży­na w In­diach)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z De­ka­nem, do­ty­czą­cy De­ka­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dekan mrz.

Wiktionary


deken

alken o dzie­się­ciu ato­mach węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl

Deken – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ke­nów o dzie­się­ciu ato­mach węgla w czą­stecz­ce.

Wikipedia


dekert

naz­wi­sko, m.in. Jan De­kert (1786-1861), bi­skup ka­to­lic­ki


SJP.pl


dekiel

1. szczel­nie do­pa­so­wa­na po­kry­wa, np. de­kiel kotła, me­naż­ki, po­jem­ni­ka;
2. po­kry­wa osła­nia­ją­ca śruby, któ­ry­mi przy­krę­co­ne jest koło auta;
3. czap­ka kor­po­ranc­ka z ko­lo­ro­we­go sukna o okrą­głym, haf­to­wa­nym denku i małym dasz­ku, no­szo­na przez stu­den­tów w Niem­czech i w Pol­sce w la­tach 1919-1939;
4. po­tocz­nie: głowa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szczel­na po­kry­wa, do­pa­so­wa­na po­kryw­ka

 (1.2) daw. okrą­gła barw­na czap­ka kor­po­ranc­ka

 (1.3) przen. slang. głowa

 (1.4) mot. koł­pak koła sa­mo­cho­do­we­go

 (1.5) obraź. ktoś głupi, iry­tu­ją­cy

 (1.6) gw-pl|Górny Śląsk. po­kryw­ka na gar­nek

Wiktionary

De­kiel (z niem. "Dec­kel", m.in. „czap­ka”) – ro­dzaj czap­ki z dasz­kiem no­szo­ny przez człon­ków kor­po­ra­cji aka­de­mic­kich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podaj mi de­kiel od sło­i­ka.

 (1.3) Chyba masz coś z de­klem.

 (1.5) Nie roz­ma­wiaj z tym de­klem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛcɛl, AS: deḱel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. dekielek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokrywka

 (1.2) rondel

 (1.3) czerep

 (1.5) świr, palant

Wiktionary


dekielek

zdrob­nie­nie od: de­kiel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: de­kiel

 (1.2) fot. ele­ment za­kła­da­ny na obiek­tyw, słu­żą­cy do za­bez­pie­cze­nia szkła obiek­ty­wu przed bru­dem czy za­ry­so­wa­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­czę­ściej gu­bio­ny­mi przez fo­to­gra­fów ele­men­ta­mi są de­kiel­ki i szyb­ko­złącz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈcɛlɛk, AS: deḱelek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekiel m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. deklik

Wiktionary


dekin

alkin o dzie­się­ciu ato­mach węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl

Dekin – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ki­nów, cie­kły wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny za­wie­ra­ją­cy 10 ato­mów węgla i jedno wią­za­nie po­trój­ne. Wzór su­ma­rycz­ny: C10H18, masa mo­lo­wa 138,25 g/mol. Izo­mer de­ki­nu o szkie­le­cie nie­roz­ga­łę­zio­nym wy­stę­pu­je w po­sta­ci 5 izo­me­rów funk­cyj­nych:

Wikipedia


dekl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) slang. osoba ro­bią­ca głu­pie rze­czy po pi­ja­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — O boże! Ty deklu! Nie rzy­gaj na dzie­ci w przedsz­ko­lu!

Wiktionary


dekl.

skrót od: de­kli­na­cja


SJP.pl

skrót

 (1.1) = gram. de­kli­na­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje py­ta­nie do­ty­czy po­sta­ci na­rzęd­ni­ka l. mno­giej rze­czow­ni­ków rodz. mę­skie­go I dekl. typu koń, słoń.

 (1.1) Z roz­pę­du stwo­rzy­łem sobie błęd­ną formę mia­now­ni­ka lp. no­mi­num (z wy­gło­so­wym -um) per ana­lo­giam do pro­prium (lm. no­mi­na pro­pria), za­po­mi­na­jąc o tym, że brzmie­niem wła­ści­wym jest ła­ciń­skie ne­u­trum III dekl. nomen, -inis (‘imię’).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛklʲĩˈnat͡sʲja, AS: deklʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary


deklamacja

1. wy­gła­sza­nie ut­wo­ru li­te­rac­kie­go w spo­sób ar­ty­stycz­ny; re­cy­ta­cja;
2. prze­no­śnie: mowa, prze­mó­wie­nie, tekst o nie­szcze­rej tre­ści, pełne prze­sa­dy i sztucz­no­ści; fra­zes, banał, ogól­nik, pu­sto­sło­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ek­spre­syw­ne i wy­ra­zi­ste wy­re­cy­to­wa­nie ut­wo­ru li­te­rac­kie­go

 (1.2) pa­te­tycz­na i prze­sa­dzo­na wy­po­wiedź, puste słowa

Wiktionary

De­kla­ma­cja ( dēclāmātiō) – pu­blicz­ne wy­gło­sze­nie ut­wo­ru li­te­rac­kie­go z pa­mię­ci, naj­czę­ściej wier­szo­wa­ne­go, jako sztu­ka in­ter­pre­ta­cji tek­stu na głos. "De­kla­ma­to­ry­ka" (lub "re­cy­ta­cja") to nauka o pra­wi­dłach de­kla­ma­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po de­kla­ma­cji Anity chór zaś­pie­wa pieśń le­gio­no­wą: „Wo­jen­ko, wo­jen­ko”.

 (1.2) Jego de­kla­ma­cja­mi się nie przej­muj, jest prze­cież mi­strzem fra­ze­su.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklamacyjność ż., deklamator m., deklamatorka ż., deklamatoryka ż., deklamowanie n.

 czas. deklamować ndk., wydeklamować dk., zadeklamować dk.

 przym. deklamacyjny, deklamatorski

 przysł. deklamatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) recytacja

 (1.2) pustosłowie, puste słowa

Wiktionary


deklamacyjność

1. to, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla de­kla­ma­cji - wy­gła­sza­nia ut­wo­ru li­te­rac­kie­go w spo­sób ar­ty­stycz­ny;
2. na­pu­szo­ność, sztucz­ność, mó­wie­nie pu­stych słów; go­ło­słow­ność, de­kla­ma­tor­stwo, pa­te­tycz­ność


SJP.pl


deklamacyjny

de­kla­ma­tor­ski;
1. taki, który do­ty­czy de­kla­ma­cji - wy­gła­sza­nia ut­wo­ru li­te­rac­kie­go w spo­sób ar­ty­stycz­ny; re­cy­ta­tor­ski;
2. taki, który do­ty­czy de­kla­ma­cji - mowy, prze­mó­wie­nia, tek­stu o nie­szcze­rej tre­ści, peł­nych prze­sa­dy i sztucz­no­ści; pusty, pom­pa­tycz­ny, czczy, gór­no­lot­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. zwią­za­ny z de­kla­ma­cją; ma­ją­cy cha­rak­ter, formę de­kla­ma­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklamatorka ż., deklamator mos., deklamacja ż., deklamowanie n.

 czas. deklamować

Wiktionary


deklamator

1. osoba de­kla­mu­ją­ca, wy­gła­sza­ją­ca utwór li­te­rac­ki; re­cy­ta­tor;
2. prze­no­śnie: osoba po­słu­gu­ją­ca się czczy­mi fra­ze­sa­mi; bla­gier


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba re­cy­tu­ją­ca utwór li­te­rac­ki

 (1.2) osoba uży­wa­ją­ca fra­ze­sów, uda­wa­ją­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilku de­kla­ma­to­rów wy­bra­ło ut­wo­ry pol­skich po­e­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deklamować ndk., wydeklamować dk., zadeklamować dk.

 przym. deklamacyjny, deklamatorski, deklamatoryczny

 przysł. deklamatorsko

 rzecz. deklamacja ż., deklamacyjność ż., deklamatorstwo n., deklamatoryka ż., deklamowanie n.

:: fż. deklamatorka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) recytator

Wiktionary


deklamatorka

1. ko­bie­ta de­kla­mu­ją­ca, wy­gła­sza­ją­ca utwór li­te­rac­ki; re­cy­ta­tor;
2. prze­no­śnie: ko­bie­ta po­słu­gu­ją­ca się czczy­mi fra­ze­sa­mi; bla­gier­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta re­cy­tu­ją­ca utwór li­te­rac­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzy de­kla­ma­tor­ki wy­bra­ły ut­wo­ry Nor­wi­da.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deklamować ndk., wydeklamować dk., zadeklamować dk.

 przym. deklamacyjny, deklamatorski, deklamatoryczny

 przysł. deklamatorsko

 rzecz. deklamacja ż., deklamacyjność ż., deklamatorstwo n., deklamatoryka ż., deklamowanie n.

:: fm. deklamator m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) recytatorka

Wiktionary


deklamatorski

de­kla­ma­cyj­ny;
1. taki, który do­ty­czy de­kla­ma­cji - wy­gła­sza­nia ut­wo­ru li­te­rac­kie­go w spo­sób ar­ty­stycz­ny; re­cy­ta­tor­ski;
2. taki, który do­ty­czy de­kla­ma­cji - mowy, prze­mó­wie­nia, tek­stu o nie­szcze­rej tre­ści, peł­nych prze­sa­dy i sztucz­no­ści; pusty, pom­pa­tycz­ny, czczy, gór­no­lot­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­kla­ma­to­rem; taki jak u de­kla­ma­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklamacja ż., deklamowanie n., deklamator mos., deklamatorka ż.

 czas. deklamować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) recytatorski

Wiktionary


deklamatorstwo

na­pu­szo­ność, sztucz­ność, mó­wie­nie pu­stych słów; go­ło­słow­ność, de­kla­ma­cyj­ność, pa­te­tycz­ność


SJP.pl


deklamatoryczny

→ de­kla­ma­to­ry­ka


SJP.pl

Patrz:

deklamatoryka

deklamatoryka

nauka o zmie­nia­ją­cych się na prze­strze­ni epok pra­wi­dłach de­kla­ma­cji; te­o­ria, re­gu­ły ar­ty­stycz­ne­go wy­gła­sza­nia ut­wo­ru li­te­rac­kie­go


SJP.pl


deklamowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kla­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklamacja ż., deklamacyjność ż., deklamator m., deklamatorka ż., deklamatorstwo n., deklamatoryka ż., wydeklamowanie n.

 czas. deklamować ndk., zadeklamować dk.

 przym. deklamacyjny, deklamatorski

 przysł. deklamatorsko

Wiktionary


deklamować

1. wy­gła­szać utwór li­te­rac­ki, re­cy­to­wać;
2. prze­no­śnie: mówić w spo­sób nie­na­tu­ral­ny, na­pu­szo­ny, po­słu­gi­wać się fra­ze­sa­mi; ko­lo­ry­zo­wać, fan­taz­jo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) z ek­spre­sją wy­gła­szać utwór li­te­rac­ki

 (1.2) wy­po­wia­dać się w spo­sób na­pu­szo­ny, uży­wa­jąc roz­ma­i­tych fra­ze­sów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co czwar­tek w ka­wia­ren­ce aka­de­mic­kiej de­kla­mo­wa­li­śmy wier­sze współ­czes­nych ar­ty­stów, a raz w mie­sią­cu - kla­sy­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛklãˈmɔvat͡ɕ, AS: deklãmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wydeklamowanie n., deklamacja, deklamacyjność, deklamator, deklamatorka, deklamatorstwo, deklamatoryka, deklamowanie

 czas. zadeklamować

 przym. deklamacyjny, deklamatorski

 przysł. deklamatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) recytować, wygłaszać

 (1.2) przemawiać (z patosem), pogard. klepać

Wiktionary


deklaracja

1. pu­blicz­ne oś­wiad­cze­nie w danej spra­wie, wy­ra­żo­ne ust­nie lub pi­sem­nie; ma­ni­fest, pro­kla­ma­cja;
2. pi­sem­ne zo­bo­wią­za­nie, oś­wiad­cze­nie, które mają moc praw­ną;
3. blan­kiet, for­mu­larz do pod­pi­sy­wa­nia zez­nań i zo­bo­wią­zań;
4. wy­raź­ne wy­ra­że­nie zgody na coś;
5. w in­for­ma­ty­ce: wy­ra­że­nie ję­zy­ka źró­dło­we­go, które okre­śla naj­czę­ściej typy zmien­nych, ob­sza­ry pa­mię­ci lub stałe pro­gra­mu;
6. daw­niej: proś­ba o rękę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ofi­cjal­na wy­po­wiedź przed­sta­wia­ją­ca czyjś punkt wi­dze­nia, stan wie­dzy o czymś lub wolę oś­wiad­cza­ją­ce­go

 (1.2) pismo za­wie­ra­ją­ce de­kla­ra­cję (1.1)

 (1.3) praw. zo­bo­wią­za­nie ma­ją­ce moc praw­ną, akt praw­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – ina­czej oś­wiad­cze­nie lub zez­na­nie
    • de­kla­ra­cja po­dat­ko­wa
    • de­kla­ra­cja lo­jal­no­ści
  • de­kla­ra­cja – nazwa aktu praw­ne­go
    • De­kla­ra­cja Na­ro­dów Zjed­no­czo­nych
    • De­kla­ra­cja nie­pod­le­gło­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych
    • De­kla­ra­cja nie­pod­le­gło­ści Iz­ra­e­la
    • De­kla­ra­cja praw czło­wie­ka i oby­wa­te­la
    • Po­wszech­na de­kla­ra­cja praw czło­wie­ka
  • de­kla­ra­cja w in­for­ma­ty­ce
  • De­kla­ra­cja – w kry­kie­cie przedw­czes­ne za­koń­cze­nie in­ning­sa

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Zbrod­nią jest wy­mu­sza­nie groź­bą i szan­ta­żem pod­pi­sy­wa­nia de­kla­ra­cji o współ­pra­cy ze Służ­bą Bez­pie­czeń­stwa – mówił ks. Jerzy Po­pie­łusz­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛklaˈrat͡sʲja, AS: deklaracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklaratywność ż., deklaratywizm m., deklarant m., deklarowanie n., zadeklarowanie n., zdeklarowanie n.

 czas. deklarować ndk., zadeklarować dk., zdeklarować dk.

 przym. deklaracyjny, deklaratywny

 przysł. deklaratywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oświadczenie

 (1.2) oświadczenie

Wiktionary


deklaracyjny

ma­ją­cy cha­rak­ter de­kla­ra­cji, oś­wiad­cze­nia


SJP.pl


deklaratoryjny

pot­wier­dza­ją­cy ist­nie­ją­cy stan praw­ny


SJP.pl


deklaratywność

cecha orze­cze­nia sądu, w któ­rym stwier­dzo­ne zo­sta­je uprzed­nie (nie­za­leż­ne od bytu orze­cze­nia) za­ist­nie­nie okre­ślo­ne­go stanu fak­tycz­ne­go lub praw­ne­go; de­kla­ra­to­ryj­ność; prze­ci­wień­stwo kon­sty­tu­tyw­no­ści


SJP.pl


deklaratywny

ogra­ni­cza­ją­cy się do de­kla­ra­cji, stwier­dze­nia faktu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ogra­ni­cza­ją­cy się do sa­me­go stwier­dze­nia lub za­po­wie­dzi, bez wew­nętrz­ne­go prze­ko­na­nia, bez rze­czy­wi­ste­go dzia­ła­nia; sta­no­wią­cy je­dy­nie de­kla­ra­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklarowanie n., deklaracja ż., zadeklarowanie n., deklaratywność ż.

 przysł. deklaratywnie

 czas. deklarować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gołosłowny, nieszczery, ostentacyjny

Wiktionary


deklarowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kla­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadeklarowanie n., zdeklarowanie n., deklaracja ż., deklarant m., deklaratywność ż., deklaratywizm m.

 czas. deklarować ndk., zadeklarować dk., zdeklarować dk.

 przym. deklaracyjny, deklaratywny

 przysł. deklaratywnie

Wiktionary


deklarować

1. wy­ra­zić, wy­ra­żać go­to­wość do cze­goś, przy­rzec, przy­rze­kać pomoc, zo­bo­wią­zać się, zo­bo­wią­zy­wać się do cze­goś;
2. ofi­cjal­nie podać, po­da­wać do wia­do­mo­ści, ogło­sić, ogła­szać coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­de­kla­ro­wać)

 (1.1) wy­po­wia­dać ofi­cjal­nie

 (1.2) wy­ra­żać go­to­wość, przy­rze­kać pomoc

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­kla­ro­wać się (dk. za­de­kla­ro­wać się, zde­kla­ro­wać się)

 (2.1) zo­bo­wią­zy­wać się do zro­bie­nia czego

 (2.2) wy­ra­żać swoje po­par­cie lub sprze­ciw

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklaracja ż., deklaratywizm m., deklaratywność ż., zadeklarowanie n., deklarowanie n.

 przym. deklaracyjny, deklaratywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogłaszać, okazywać, oświadczać, pokazywać, ujawniać

 (1.2) obiecywać, oferować, przyrzekać, przysięgać, zobowiązywać się

 (2.1) oferować się, zgłaszać się, zobowiązywać się

Wiktionary


deklasacja

1. ob­ni­ża­nie po­zy­cji kla­so­wej;
2. prze­wyż­sza­nie w znacz­nym stop­niu kogoś w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­ni­że­nie się czy­jejś po­zy­cji spo­łecz­nej, zwła­szcza na sku­tek po­gor­sze­nia się sy­tu­a­cji eko­no­micz­nej

 (1.2) wy­pad­nię­cie lub wy­rzu­ce­nie poza obręb klasy

Wiktionary

De­kla­sa­cja – jest to ob­ni­że­nie, utra­ta przez jed­nost­kę, grupę jej do­tych­cza­so­wej po­zy­cji spo­łecz­nej, ma­ją­ce zwią­zek z de­gra­da­cją eko­no­micz­ną, pa­u­pe­ry­za­cją, osła­bie­niem pre­sti­żu spo­łecz­ne­go.

Wikipedia


deklasować

1. ob­ni­żyć, ob­ni­żać po­zy­cję spo­łecz­ną lub to­wa­rzy­ską ja­kiejś osoby lub grupy ludzi;
2. osią­gnąć, osią­gać re­zul­tat znacz­nie lep­szy niż prze­ciw­ni­cy


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) spra­wiać, że ktoś ulega de­kla­sa­cji

Wiktionary


dekle

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|de­kiel.

Wiktionary


dekliczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Za­ol­zie. zdrobn. od: de­kiel

 (1.2) gw-pl|Za­ol­zie. górna część ma­śnicz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekiel mrz., deklik mrz.

Wiktionary


deklik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. de­kie­lek, wiecz­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaj sie po­dzioł tyn de­klik?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekliczek mrz.

Wiktionary


deklinacja

1. od­mia­na rze­czow­ni­ków, przy­miot­ni­ków, za­im­ków i li­czeb­ni­ków przez przy­pad­ki i licz­by;
2. od­le­głość ką­to­wa da­ne­go punk­tu na nie­bie mie­rzo­na od pła­szczyz­ny rów­ni­ka nie­bie­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gram. od­mia­na przez przy­pad­ki i licz­by;

 (1.2) astr. jedna ze współ­rzęd­nych ciała nie­bie­skie­go w ukła­dach rów­ni­ko­wych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­kli­na­cja w gra­ma­ty­ce
    • de­kli­na­cja at­tyc­ka
    • de­kli­na­cja ła­ciń­ska
    • de­kli­na­cja w ję­zy­ku pol­skim
  • de­kli­na­cja (astro­no­mia)
  • de­kli­na­cja ma­gne­tycz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ucz­niom trud­ność spra­wi­ła de­kli­na­cja słów ro­dza­ju ni­ja­kie­go.

 (1.2) De­kli­na­cja bie­gu­nów nie­bie­skich wy­no­si 90 stop­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛklʲĩˈnat͡sʲja, AS: deklʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklinowanie n.

:: zdrobn. deklinacyjka ż.

 czas. deklinować ndk.

 przym. deklinacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. przypadkowanie

Wiktionary


deklinacyjka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. rzad. zdrobn. od de­kli­na­cja (od­mia­na wy­ra­zów przez przy­pad­ki i licz­by)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Pod­sta­wą ję­zy­ka ła­ciń­skie­go — cią­gnie Izdeb­ski — są de­kli­na­cje i ko­niu­ga­cje. Bez Kor­ne­liu­sza, Owi­diu­sza, Wer­gi­liu­sza mo­żesz zo­stać choć­by bi­sku­pem — ale jeśli nie znasz de­kli­na­cyj­ki i ko­niu­ga­cyj­ki, nie bę­dziesz nawet do­brym… / — Or­ga­ni­stą! — koń­czy[ł] któ­ryś z chłop­ców, na pa­mięć już zna­ją­cy tę prze­mo­wę, przez wszyst­kie klasy nie­u­stan­nie pow­ta­rza­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklinowanie n., deklinacja ż.

Wiktionary


deklinacyjny

→ de­kli­na­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) gram. zwią­za­ny z de­kli­na­cją, od­mia­ną przez przy­pad­ki i licz­by, przy­pad­ko­wa­niem

Wiktionary

Patrz:

deklinacja

Powiązane:

 rzecz. deklinacja ż., deklinowanie n.

 czas. deklinować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odmianowy

Wiktionary


deklinator

igła ma­gne­tycz­na umie­szczo­na na osi pio­no­wej w taki spo­sób, że może się obra­cać w pła­szczyź­nie po­zio­mej; igła de­kli­na­cyj­na


SJP.pl


deklinizm

te­o­ria za­ni­ka­nia pań­stwa wsku­tek przej­mo­wa­nia przez nie­su­we­ren­ne pod­mio­ty zadań przy­pi­sy­wa­nych uprzed­nio pań­stwu


SJP.pl


deklinometr

przy­rząd do po­mia­ru de­kli­na­cji ma­gne­tycz­nej


SJP.pl


deklinowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gram. do­ko­ny­wa­nie od­mia­ny przez przy­pad­ki i licz­by

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklinacja ż., deklinacyjka ż.

 czas. deklinować ndk.

 przym. deklinacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. przypadkowanie

Wiktionary


deklinować

od­mie­niać rze­czow­ni­ki, przy­miot­ni­ki, za­im­ki lub li­czeb­ni­ki przez przy­pad­ki i licz­by


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) jęz. od­mie­niać przez przy­pad­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyż nie dziw­nym jest, iż choć w tek­ście pow­ta­rza­ne jest słowo „Ho­lo­ca­ust”, to ani razu nie pada słowo „Niem­cy”, na­to­miast słowa „Po­la­cy” i „Armia Kra­jo­wa” de­kli­no­wa­ne są nie­u­stan­nie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deklinacja ż., deklinowanie n.

 przym. deklinacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypadkować

Wiktionary


deknąć

cza­sow­nik

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. ude­rzyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­knął kwier­lej­ką po gnyku, a z kluki zro­bił mu pyn­dzel. (Ju­liusz Kubel)

Wiktionary


deko

po­tocz­nie: de­ka­gram; deka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. de­ka­gram

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­trze­bu­je­my dzie­sięć deko cukru.

Wiktionary


dekoder

urzą­dze­nie lub pro­gram kom­pu­te­ro­wy do od­szy­fro­wy­wa­nia in­for­ma­cji; de­szy­fra­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do od­ko­do­wy­wa­nia za­szy­fro­wa­nych in­for­ma­cji;

Wiktionary

Nie mylić z: de­ko­de­rem te­le­wi­zyj­nym.

De­ko­der – układ cy­fro­wy, po­sia­da­ją­cy n wejść oraz k=2n wyjść, na­le­żą­cy do klasy ukła­dów kom­bi­na­cyj­nych. Jego dzia­ła­nie po­le­ga na za­mia­nie na­tu­ral­ne­go kodu bi­nar­ne­go (o dłu­go­ści n), lub każ­de­go in­ne­go kodu, na kod „1 z k” (o dłu­go­ści k). Dzia­ła od­wrot­nie do ko­de­ra, tzn. za­mie­nia kod bi­nar­ny na jego re­pre­zen­ta­cję w po­sta­ci tylko jed­ne­go wy­bra­ne­go wyj­ścia. W za­leż­no­ści od ilo­ści wyjść na­zy­wa się go "de­ko­de­rem 1 z N".

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. kod mrz., dekodowanie n.

 czas. dekodować, zakodować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deszyfrator

Wiktionary


dekoderowy

→ de­ko­der


SJP.pl

Patrz:

dekoder

dekodować

przet­wa­rzać in­for­ma­cję za­ko­do­wa­ną na in­for­ma­cję pier­wot­ną


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­ko­do­wać)

 (1.1) przet­wa­rzać za­ko­do­wa­ną/za­szy­fro­wa­ną in­for­ma­cję tak, by uzy­skać ją taką, jaka była przed za­ko­do­wa­niem/za­szy­fro­wa­niem

 (1.2) przen. od­czy­ty­wać ukry­te zna­cze­nie in­for­ma­cji, jej „dru­gie dno”

 (1.3) środ. kos­met. usu­wać lub za­kry­wać ory­gi­nal­ne oz­na­cze­nia pro­duk­tu (bez usz­ka­dza­nia ory­gi­nal­nej folii lub na­kła­da­jąc potem nową folię), takie jak kod kre­sko­wy lub numer par­tii, aby za­ta­ić in­for­ma­cje o jego po­cho­dze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moż­li­wość de­ko­do­wa­nia dźwię­ku ste­reo i obec­ność tu­ne­ra ra­dio­we­go to na­ji­stot­niej­sze cechy róż­ni­cu­ją­ce tu­ne­ry TV.

 (1.2) Ko­mu­ni­kat musi więc do­trzeć do od­bior­cy, zo­stać de­ko­do­wa­ny przez niego na po­zio­mie pier­wsze­go kon­tak­tu z wia­do­mo­ścią.

 (1.3) Nie­ste­ty fla­kon zo­stał de­ko­do­wa­ny, więc nie da się roz­szy­fro­wać roku pro­duk­cji po batch co­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kod mrz., koder mos./mrz., dekoder mrz.

 czas. kodować, zakodować

Wiktionary


dekofeinizacja

pro­ces po­zba­wia­nia kawy ko­fe­i­ny


SJP.pl


dekoherencja

zanik spój­no­ści kwan­to­wej wsku­tek od­dzia­ły­wa­nia ukła­du z oto­cze­niem


SJP.pl


dekokcja

w bro­war­nict­wie: spo­sób za­cie­ra­nia słodu przez pod­da­wa­nie go gwał­tow­nym zmia­nom tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl

De­kok­cja (łac. "de­co­qu­e­re, de­coc­tum" = za­go­to­wa­nie, wy­go­to­wa­nie) – me­to­da za­cie­ra­nia słodu bro­war­ne­go, w trak­cie któ­rej gęsta część za­cie­ru (ze sło­dem) czyli ok. 1/3 ca­łe­go za­cie­ru zo­sta­je od­dzie­lo­na i za­go­to­wa­na w od­dziel­nym kotle. Na­stęp­nie go­rą­ca zwra­ca­na jest do kadzi za­cier­nej z za­cie­rem głów­nym (rzad­szym), pod­no­sząc sko­ko­wo jego tem­pe­ra­tu­rę. Czyn­ność tę wy­ko­nu­je się głów­nie dla lep­sze­go skle­i­ko­wa­nia skro­bi i osią­gnię­cia piwa o peł­niej­szym smaku.

Wikipedia


dekokcyjny

→ de­kok­cja


SJP.pl

Patrz:

dekokcja

dekokt

napój lecz­ni­czy skła­da­ją­cy się z ziół itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. odwar; napój spo­rzą­dzo­ny z wy­wa­ru ziół lub in­nych sub­stan­cji; wywar lecz­ni­czy

 (1.2) spec. w pi­wo­war­stwie: część za­cie­ru po­bie­ra­na z kadzi za­cier­nej, do­pro­wa­dza­na do wrze­nia w kotle za­cier­nym, a na­stęp­nie po­now­nie wle­wa­na do za­cie­ru głów­ne­go;

Wiktionary

De­kokt (z łac. "de­co­quo", "de­coc­si", "de­coc­tum" = go­to­wać) - w pi­wo­war­stwie okre­śle­nie czę­ści za­cie­ru, zwy­kle 1/3, która po­bie­ra­na jest z kadzi za­cier­nej, do­pro­wa­dza­na do wrze­nia w kotle za­cier­nym, a na­stęp­nie po­now­nie wle­wa­na do za­cie­ru głów­ne­go.

Daw­niej de­kokt oz­na­czał wywar wodny z ziół le­kar­skich lub in­nych skład­ni­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­że­li pa­cjen­to­wi zda się smak przy­kry tego de­kok­tu, może kłaść cukru kan­dys­bro­tu do szklan­ki wiele się po­do­ba, bo ten nic nie szko­dzi.

 (1.1) Medyk ksią­żę­cy przy­go­to­wy­wał ja­kieś be­zo­a­ry i de­kok­ty odu­rza­ją­ce.

 (1.1) Le­czył się de­kok­tem z kłą­czy malin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekokcja ż., dekoktacja ż.

 przym. dekokcyjny

 przysł. dekokcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwar

Wiktionary


dekoktacja

kil­ku­na­sto­mi­nu­to­we dzia­ła­nie wrząt­kiem lub go­rą­cą parą wodną w celu zni­szcze­nia drob­no­u­stro­jów


SJP.pl

De­kok­ta­cja – daw­niej sto­so­wa­ne wy­ja­ła­wia­nie przez go­to­wa­nie w ma­szyn­kach elek­trycz­nych lub pod­grze­wa­nych pło­mie­niem pal­ni­ka. Pod­da­wa­no temu pro­ce­so­wi strzy­kaw­ki, igły, na­rzę­dzia chi­rur­gicz­ne.

W pro­ce­sie de­kok­ta­cji nie są ni­szczo­ne wi­ru­sy za­pa­le­nia wą­tro­by oraz przetr­wal­ni­ki bak­te­rii. Na­le­ży sto­so­wać wodę de­sty­lo­wa­ną, gdyż woda wo­do­cią­go­wa po­zo­sta­wia osad (ka­mień ko­tło­wy)

Wikipedia


dekokter

urzą­dze­nie do ni­szcze­nia drob­no­u­stro­jów, uży­wa­ne w przy­pad­ku braku ste­ry­li­za­to­rów


SJP.pl


dekolcik

zdrob­nie­nie od: de­kolt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­kolt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie de­kolt, lecz tylko mały de­kol­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekolt m.

Wiktionary


dekolektywizacja

roz­dzie­le­nie uprzed­nio sko­lek­ty­wi­zo­wa­nych go­spo­darstw rol­nych, grun­tów


SJP.pl


dekolektywizować

przy­wra­cać włas­ność in­dy­wi­du­al­ną go­spo­darstw rol­nych i środ­ków pro­duk­cji rol­nej


SJP.pl


dekolonizacja

pro­ces po­le­ga­ją­cy na wyz­wa­la­niu się na­ro­dów spod za­leż­no­ści ko­lo­nial­nej i two­rze­niu nie­pod­le­głych państw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. polit. pro­ces uzy­ski­wa­nia nie­za­leż­no­ści pań­stwo­wej przez te­ry­to­ria bę­dą­ce ko­lo­nia­mi; oba­la­nie sy­ste­mu ko­lo­nial­ne­go, lik­wi­da­cja ko­lo­nia­liz­mu;

Wiktionary

De­ko­lo­ni­za­cja (od łac. "de-+co­lo­nia" = od+osied­lać) – pro­ces wyz­wa­la­nia się na­ro­dów z za­leż­no­ści ko­lo­nial­nej po­przez two­rze­nie no­wych państw tzw. post­ko­lo­nial­nych lub po­wo­ły­wa­nia daw­nych, w któ­rych miej­sce wpro­wa­dzo­no ko­lo­nię (np. Etio­pia w 1944) lub do­bro­wol­ne­go przy­łą­cze­nia się do już ist­nie­ją­ce­go pań­stwa (np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: dekolõńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekolonizowanie n., kolonializm mrz.

 czas. dekolonizować ndk., zdekolonizować dk.

 przym. dekolonizacyjny, kolonialistyczny

Wiktionary


dekolonizacyjny

przy­miot­nik od: de­ko­lo­ni­za­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. polit. zwią­za­ny z de­ko­lo­ni­za­cją, do­ty­czą­cy de­ko­lo­ni­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekolonizacja ż., dekolonizowanie n., zdekolonizowanie n.

 czas. dekolonizować ndk., zdekolonizować dk.

Wiktionary


dekolonizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. do­ko­ny­wa­nie pro­ce­su de­ko­lo­ni­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekolonizacja ż.

 czas. dekolonizować ndk., zdekolonizować dk.

 przym. dekolonizacyjny

Wiktionary


dekolonizować

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­ny­wać pro­ce­su de­ko­lo­ni­za­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzɔvat͡ɕ, AS: dekolõńizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekolonizacja ż., dekolonizowanie n., zdekolonizowanie n.

 czas. zdekolonizować dk.

 przym. dekolonizacyjny

Wiktionary


dekoloryzacja

usu­wa­nie na­tu­ral­ne­go ko­lo­ru


SJP.pl

De­ko­lo­ry­za­cja przy uży­ciu roz­ja­śnia­cza jest naj­częst­szą formą usu­wa­nia pig­men­tu z wło­sów. Dzię­ki po­zby­ciu się pig­men­tów sztucz­nych jak i na­tu­ral­nych uzy­sku­je­my roz­ja­śnie­nie. Pod­czas tego pro­ce­su uwy­dat­nia­ją się tak zwane 'ukry­te pig­men­ty', od czer­wo­nych przez po­ma­rań­czo­we, aż do żół­tych.

Wikipedia


dekoloryzować

usu­wać na­tu­ral­ny kolor, np. wło­sów


SJP.pl


dekolt

wy­cię­cie w ubra­niu od­sła­nia­ją­ce szyję, ra­mio­na, pier­si, plecy; ciało od­sło­nię­te przez to wy­cię­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­cię­cie w ubra­niu (np. w sukni, swe­trze, bluz­ce), od­sła­nia­ją­ce szyję, cza­sem ra­mio­na, pier­si lub plecy

 (1.2) część ciała od­sło­nię­ta przez de­kolt (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten de­kolt do­sko­na­le pod­kre­śla kształt two­ich pier­si.

 (1.2) W dzi­siej­szych cza­sach wszyst­kie na­sto­lat­ki cho­dzą z de­kol­tem na wierz­chu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛkɔlt, AS: dekolt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekoltowanie n.

:: zdrobn. dekolcik m.

 czas. dekoltować ndk.

 przym. dekoltowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gors, wycięcie

Wiktionary


dekoltowany

od­sła­nia­ją­cy plecy, szyję, ra­mio­na lub pier­si


SJP.pl


dekoltowy

→ de­kolt


SJP.pl

Patrz:

dekolt

dekomercjalizacja

pro­ces prze­ciw­ny do ko­mer­cja­li­za­cji


SJP.pl


dekomercjalizować

po­zba­wiać jakąś dzie­dzi­nę cech ko­mer­cyj­nych


SJP.pl


dekompensacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­ła­ma­nie się wy­dol­no­ści na­rzą­du pod wpły­wem du­żych ob­cią­żeń

 (1.2) psych. za­ła­ma­nie się mechanizmòw obron­nych psy­chi­ki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekompensacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) załamanie psychiczne

Wiktionary


dekompensacyjny

→ de­kom­pen­sa­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­kom­pen­sa­cji

Wiktionary

Patrz:

dekompensacja

Powiązane:

 rzecz. dekompensacja ż.

Wiktionary


dekompensować

do­pro­wa­dzać do prze­kro­cze­nia gra­ni­cy zdol­no­ści przy­sto­so­wa­nia się na­rzą­du do zwięk­szo­nych ob­cią­żeń, ob­ja­wia­ją­ce­go się jego nie­wy­dol­no­ścią


SJP.pl


dekompilacja

odt­wo­rze­nie po­sta­ci źró­dło­wej pro­gra­mu w opar­ciu o jego kod wy­ni­ko­wy


SJP.pl


dekompilator

w in­for­ma­ty­ce: pro­gram przeksz­tał­ca­ją­cy kod wy­ni­ko­wy (np. bi­nar­ny) na po­stać zbli­żo­ną do kodu źró­dło­we­go


SJP.pl

De­kom­pi­la­tor – pro­gram przeksz­tał­ca­ją­cy język ma­szy­no­wy lub kod baj­to­wy do po­sta­ci ję­zy­ka wyż­sze­go po­zio­mu. Pro­ces tłu­ma­cze­nia kodu na­zy­wa się de­kom­pi­la­cją. De­kom­pi­la­cja nie odt­wa­rza kodu źró­dło­we­go pro­gra­mu sprzed jego kom­pi­la­cji, a je­dy­nie po­stać źró­dło­wą w pew­nym ję­zy­ku wyż­sze­go rzędu (za­leż­nym od de­kom­pi­la­to­ra) i ma­ją­cą iden­tycz­ne dzia­ła­nie jak de­kom­pi­lo­wa­ny kod.

Wikipedia


dekompilować

odt­wa­rzać po­stać źró­dło­wą pro­gra­mu w opar­ciu o jego kod wy­ni­ko­wy


SJP.pl


dekompletacja

roz­dzie­la­nie ele­men­tów, które po­win­ny two­rzyć kom­plet


SJP.pl


dekompletować

1. po­zba­wiać jakąś ca­łość jed­ne­go lub wielu ele­men­tów, po­wo­do­wać nie­kom­plet­ność cze­goś;
2. de­kom­ple­to­wać się - sta­wać się nie­kom­plet­nym


SJP.pl


dekomponowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kom­po­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekompozycja ż.

 czas. dekomponować ndk.

Wiktionary


dekomponować

roz­kła­dać jakąś ca­łość na czę­ści, do­pro­wa­dzać do roz­pa­du cze­goś


SJP.pl


dekompozycja

→ de­kom­po­no­wać


SJP.pl

Patrz:

dekomponować

dekompozycyjny

→ de­kom­po­zy­cja


SJP.pl

Patrz:

dekompozycja

dekompresator

zawór w sil­ni­ku spa­li­no­wym zmniej­sza­ją­cy ci­śnie­nie przy roz­ru­chu; de­kom­pre­sor


SJP.pl


dekompresja

1. ob­ni­że­nie ci­śnie­nia;
2. roz­pa­ko­wa­nie skom­pre­so­wa­ne­go pliku lub fol­de­ru do po­sta­ci sprzed kom­pre­sji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spa­dek ci­śnie­nia w zam­knię­tej prze­strze­ni, wy­wo­ła­ny umyśl­nie lub spo­wo­do­wa­ne usz­ko­dze­niem

 (1.2) stop­nio­we zmniej­sza­nie ci­śnie­nia dzia­ła­ją­ce­go na osobę wy­nu­rza­ją­cą się z dużej głę­bo­ko­ści w celu za­po­bie­gnię­cia cho­ro­bie de­kom­pre­syj­nej

 (1.3) in­form. przy­wró­ce­nie pier­wot­ne­go roz­mia­ru in­for­ma­cji, któ­rej roz­miar zo­stał uprzed­nio zmniej­szo­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­kom­pre­sja – wynik ce­lo­we­go lub przy­pad­ko­we­go ob­ni­że­nia ci­śnie­nia w zam­knię­tej prze­strze­ni ta­kiej jak cy­lin­der sil­ni­ka spa­li­no­we­go, ka­bi­na ci­śnie­nio­wa sa­mo­lo­tu, stat­ku kos­micz­ne­go, okrę­tu pod­wod­ne­go ...
  • de­kom­pre­sja – w in­for­ma­ty­ce, pro­ces od­wrot­ny do kom­pre­sji, pot. wy­pa­ko­wa­nie da­nych
  • de­kom­pre­sja – w nur­ko­wa­niu, pro­ces usu­wa­nia gazów na­gro­ma­dzo­nych w or­ga­niz­mie nurka
  • De­kom­pre­sja – klub mu­zycz­ny w Łodzi

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy du­żych usz­ko­dze­niach ka­dłu­ba gwał­tow­na de­kom­pre­sja może wys­sać z ka­bi­ny nie tylko bagaż po­dręcz­ny, ale i osoby znaj­du­ją­ce się w po­bli­żu.

 (1.2) W XVII wieku zawód nurka był bar­dzo nie­bez­piecz­ny. Nie znano wów­czas je­szcze tech­ni­ki do­ko­ny­wa­nia de­kom­pre­sji i po dłuż­szym nur­ko­wa­niu, zwła­szcza na więk­szych głę­bo­ko­ściach, czuli się oni źle i czę­sto nawet po­waż­nie cho­ro­wa­li.

 (1.3) Pro­ble­my mogą wy­stą­pić pod­czas de­kom­pre­sji po­prze­dza­ją­cej ska­no­wa­nie pli­ków RAR np. w za­łącz­ni­kach pocz­to­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekompresator m., dekompresor m.

 czas. dekompresować dk./ndk.

 przym. dekompresyjny

Wiktionary


dekompresor

zawór w sil­ni­ku spa­li­no­wym zmniej­sza­ją­cy ci­śnie­nie przy roz­ru­chu; de­kom­pre­sa­tor


SJP.pl


dekompresować

1. prze­pro­wa­dzać pro­ces od­wrot­ny do kom­pre­sji, naj­czę­ściej w od­nie­sie­niu do da­nych, po­tocz­nie: roz­pa­ko­wać (pliki), przy­wra­cać formę po­cząt­ko­wą sprzed za­ko­do­wa­nia zmniej­sza­ją­ce­go wiel­kość pliku;
2. po­wo­do­wać spa­dek ci­śnie­nia np. po­przez roz­szczel­nie­nie po­mie­szcze­nia lub obiek­tu


SJP.pl


dekompresyjny

→ de­kom­pre­sja, np. ko­mo­ra de­kom­pre­syj­na


SJP.pl


dekomunizacja

dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go w kra­jach daw­ne­go bloku ra­dziec­kie­go z ko­mu­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. polit. lik­wi­do­wa­nie ko­mu­niz­mu, pro­ces od­cho­dze­nia od ko­mu­niz­mu

Wiktionary

De­ko­mu­ni­za­cja – po­stu­lat eli­mi­no­wa­nia ko­mu­niz­mu z prze­strze­ni pu­blicz­nej, jak też pe­na­li­za­cji osób za­an­ga­żo­wa­nych w jego pro­mo­cję i le­gi­ty­mi­za­cję.

Obec­nie pro­ces de­ko­mu­ni­za­cji do­ty­czy głów­nie państw daw­ne­go bloku wschod­nie­go (Niem­cy, Pol­ska, Litwa, Łotwa, Esto­nia[], Cze­chy, Sło­wa­cja, Węgry, Ukra­i­na, Rosja[]).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z wiel­ki­mi opo­ra­mi roz­po­czę­to wresz­cie pro­ces de­ko­mu­ni­za­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zdekomunizować, dekomunizować ndk.

 rzecz. komunizm mrz., dekomunizowanie n.

 przym. dekomunizacyjny

Wiktionary


dekomunizacyjny

przy­miot­nik od: de­ko­mu­ni­za­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pro­ce­sem de­ko­mu­ni­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. komunizm mrz., dekomunizacja ż., dekomunizator mos.

 czas. zdekomunizować

Wiktionary


dekomunizator

osoba lik­wi­du­ją­ca struk­tu­ry wła­ści­we ko­mu­niz­mo­wi, usu­wa­ją­ca ze sta­no­wisk ludzi zwią­za­nych z ustro­jem ko­mu­ni­stycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się de­ko­mu­ni­za­cją

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekomunizacyjny

 czas. zdekomunizować

 rzecz. komunizm mrz.

Wiktionary


dekomunizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. usu­wa­nie wpły­wów dok­try­ny ko­mu­ni­stycz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. komunizm mrz., dekomunizacja ż.

 czas. zdekomunizować, dekomunizować ndk.

Wiktionary


dekomunizować

lik­wi­do­wać struk­tu­ry wła­ści­we ustro­jo­wi ko­mu­ni­stycz­ne­mu; od­ko­mu­ni­zo­wy­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) hist. polit. usu­wać wpły­wy dok­try­ny ko­mu­ni­stycz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowe po­ko­le­nie roz­po­czę­ło de­ko­mu­ni­zo­wać sferę eko­no­micz­ną i spo­łecz­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. komunizować, zdekomunizować

 rzecz. dekomunizowanie n., dekomunizacja ż., komunizm mrz.

Wiktionary


dekoncentracja

1. roz­pro­sze­nie uwagi;
2. roz­pra­sza­nie cze­goś, co jest sku­pio­ne w jed­nym miej­scu, skon­cen­tro­wa­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­pra­sza­nie tego co było sku­pio­ne

Wiktionary

De­kon­cen­tra­cja – for­mal­ny lub nie­for­mal­ny po­dział kom­pe­ten­cji wład­czych po­mię­dzy kilka pod­mio­tów, in­sty­tu­cji, oś­rod­ków de­cy­zyj­nych. Me­to­da de­kon­cen­tra­cji kom­pe­ten­cji jest na dużą skalę sto­so­wa­na w obrę­bie po­szcze­gól­nych szcze­bli or­ga­ni­za­cyj­nych (np. w każ­dej gmi­nie, po­wie­cie i wo­je­wództ­wie).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. zdekoncentrowanie n.

Wiktionary


dekoncentracyjny

przy­miot­nik od: de­kon­cen­tra­cja


SJP.pl


dekoncentrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kon­cen­tro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdekoncentrowanie n.

 czas. dekoncentrować ndk., zdekoncentrować dk.

Wiktionary


dekoncentrować

2. roz­pra­szać uwagę;
2. roz­pra­szać coś, co było skon­cen­tro­wa­ne w jed­nym miej­scu


SJP.pl


dekondensacja

pro­ces roz­luź­nia­nia struk­tu­ry ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go w ko­mór­ce


SJP.pl


dekoniunktura

ogół zja­wisk wy­wie­ra­ją­cych ne­ga­tyw­ny wpływ na roz­wój eko­no­micz­ny ja­kiejś bran­ży lub ca­łe­go kraju; kry­zys


SJP.pl

De­ko­niunk­tu­ra – po­ję­cie eko­no­micz­ne oz­na­cza­ją­ce ogół czyn­ni­ków de­cy­du­ją­cych o nie­ko­rzyst­nej sy­tu­a­cji na rynku; kry­zys; za­stój; re­ce­sja; za­ha­mo­wa­nie roz­wo­ju eko­no­micz­ne­go.

Wikipedia


dekoniunkturalny

→ de­ko­niunk­tu­ra


SJP.pl

Patrz:

dekoniunktura

dekonsolidacja

od­wrot­ność kon­so­li­da­cji


SJP.pl


dekonspiracja

wy­ja­wie­nie cze­goś ukry­wa­ne­go, za­kon­spi­ro­wa­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ujaw­nie­nie praw­dzi­wej toż­sa­mo­ści kogoś

Wiktionary


dekonspirować

1. po­zba­wiać taj­no­ści; ujaw­niać, de­ma­sko­wać;
2. de­kon­spi­ro­wać się - ujaw­niać się, de­ma­sko­wać się


SJP.pl


dekonstrukcja

ana­li­za tek­stu pod kątem jego se­mio­tycz­no-ję­zy­ko­wej bu­do­wy


SJP.pl

De­kon­struk­cja, de­kon­struk­cjo­nizm lub de­kon­struk­ty­wizm – po­dej­ście fi­lo­zo­ficz­ne i zbiór pojęć stwo­rzo­nych przez Jac­qu­es’a Der­ri­dę ok. 1960 roku.

Od­no­si się do wie­lo­ści moż­li­wych in­ter­pre­ta­cji i od­czy­tań ję­zy­ka i wyt­wo­rów kul­tu­ry. Zwra­ca uwagę na to, co sam tekst i język pod­kre­śla jako istot­ne, ale także to, co po­mi­ja.

Wikipedia


dekonstrukcjonistka

→ de­kon­struk­cjo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

dekonstrukcjonista

dekonstrukcjonistyczny

→ de­kon­struk­cjo­nizm


SJP.pl

Patrz:

dekonstrukcjonizm

dekonstrukcjonizm

kon­tro­wer­syj­na te­o­ria ana­li­zy tek­stu przy­pi­su­ją­ca mu brak sta­łe­go od­nie­sie­nia przed­mio­to­we­go


SJP.pl


dekonstrukcyjny

→ de­kon­struk­cja; de­kon­struk­tyw­ny


SJP.pl


dekonstruktor

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się de­kon­struk­cją ma­szyn, bu­dyn­ków itp.


SJP.pl


dekonstruktywistka

→ de­kon­struk­ty­wi­sta


SJP.pl

Patrz:

dekonstruktywista

dekonstruktywistyczny

→ de­kon­struk­ty­wizm


SJP.pl

Patrz:

dekonstruktywizm

dekonstruktywizm

nurt we współ­czes­nej sztu­ce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­kon­struk­ty­wizm – kie­ru­nek w fi­lo­zo­fii post­mo­der­ni­stycz­nej i li­te­ra­tu­rze
  • De­kon­struk­ty­wizm – kie­ru­nek w ar­chi­tek­tu­rze post­mo­der­ni­stycz­nej

Wikipedia


dekonstruktywny

→ de­kon­struk­cja; de­kon­struk­cyj­ny


SJP.pl


dekonstruowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kon­stru­o­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekonstrukcja ż., konstruktor mos.

 czas. dekonstruować ndk.

 przym. dekonstrukcyjny

Wiktionary


dekonstruować

zmie­niać kon­struk­cję cze­goś


SJP.pl


dekonsumpcja

ogra­ni­cze­nie kon­sump­cji pro­duk­tów i usług


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) świa­do­me i do­bro­wol­ne ogra­ni­cza­nie na­by­wa­nia oraz zu­ży­wa­nia dóbr i usług do po­zio­mu za­spo­ka­ja­ją­ce­go rze­czy­wi­ste po­trze­by, zwy­kle mo­ty­wo­wa­ne wzglę­da­mi etycz­ny­mi, eko­lo­gicz­ny­mi lub spo­łecz­ny­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ser­wis wska­zu­je, że de­kon­sump­cja, czyli po­sta­wa po­le­ga­ją­ca na świa­do­mym ogra­ni­cze­niu kon­sump­cji do nie­zbęd­ne­go mi­ni­mum, wciąż — nie­ste­ty — jest bar­dziej mod­nym ha­słem, niż świa­to­po­glą­dem więk­szo­ści pol­skie­go spo­łe­czeń­stwa.

 (1.1) Głów­nym oś­rod­kiem roz­wo­ju de­kon­sump­cji jest — o, iro­nio — TikTok. Jeden z naj­więk­szych we­hi­ku­łów mar­ke­tin­go­wych na świe­cie zro­dził trend […]. Jego pro­pa­ga­to­rem jest prze­de wszyst­kim młode po­ko­le­nie, zmę­czo­ne re­kla­ma­mi, za­ku­po­wy­mi ha­u­la­mi, sprze­da­żo­wą pre­sją i — jak można się do­my­ślać — nie­do­bo­rem fun­du­szy poz­wa­la­ją­cych na „upra­wia­nie” kon­sump­cjo­niz­mu.

Wiktionary


dekontaminacja

1. od­ka­ża­nie bio­lo­gicz­ne, ra­dio­lo­gicz­ne lub che­micz­ne ludzi, sprzę­tu, te­re­nu itp.;
2. oczy­szcze­nie lub usu­nię­cie zu­ży­tej po­wło­ki cze­goś, np. la­kie­ru sa­mo­cho­do­we­go


SJP.pl

De­kon­ta­mi­na­cja (łac. "de-" 'od-, wy-'; "con­ta­mi­na­tio" 'zet­knię­cie; spla­mie­nie') – pro­ces po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu i de­zak­ty­wa­cji sub­stan­cji szkod­li­wej (che­mi­ka­liów, ma­te­ria­łów ra­dio­ak­tyw­nych, czyn­ni­ków bio­lo­gicz­nych), która za­gra­ża życiu lub zdro­wiu or­ga­niz­mu ży­we­go po­przez kon­takt bez­poś­red­ni lub uży­wa­ne sprzę­ty. De­kon­ta­mi­na­cji pod­da­wa­ni są za­ra­zem lu­dzie, zwie­rzę­ta, jak i śro­do­wi­sko nie­o­ży­wio­ne (in­fra­struk­tu­ra itd.).

Wikipedia


dekontaminacyjny

→ de­kon­ta­mi­na­cja


SJP.pl

Patrz:

dekontaminacja

dekontenans

daw­niej: brak swo­bo­dy w za­cho­wa­niu, nie­pew­ność sie­bie


SJP.pl


dekor

motyw de­ko­ra­cyj­ny, zwła­szcza na wy­ro­bach ce­ra­micz­nych i na daw­nej zbroi


SJP.pl


dekoracja

1. ozda­bia­nie, de­ko­ro­wa­nie;
2. ozdo­ba, or­na­ment;
3. de­ko­ro­wa­nie odz­na­ką, or­de­rem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ele­ment upięk­sza­ją­cy, ozda­bia­ją­cy dany przed­miot, bu­dy­nek lub jego wnę­trze

 (1.2) w lm.: pla­stycz­ny­a­stycz­ne tło sceny te­a­tral­nej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­ko­ra­cja – ele­ment ozda­bia­ją­cy, ozdo­ba
  • De­ko­ra­cja te­a­tral­na – pla­stycz­ne tło sceny te­a­tral­nej lub planu fil­mo­we­go
  • De­ko­ra­cja ścien­na – ze­spół ele­men­tów słu­żą­cy do ozdo­by ścia­ny
  • De­ko­ra­cja – odz­na­cza­nie, przy­pi­na­nie odz­na­ki, or­de­ru
  • De­ko­ra­tor te­a­tral­ny
  • De­ko­ra­tor (wzo­rzec pro­jek­to­wy)
  • De­ko­ro­wa­nie nazw
  • Gar­ni­ro­wa­nie
  • Rze­mio­sło ar­ty­stycz­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Smu­kła syl­wet­ka i sub­tel­na de­ko­ra­cja tego ne­o­go­tyc­kie­go ko­ścio­ła jest niez­wy­kła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔˈrat͡sʲja, AS: dekoracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. udekorowanie n., dekorowanie n., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekoratorstwo n., dekorator m., dekoratorka ż., dekoratornia ż.

 czas. dekorować ndk., udekorować dk.

 przym. dekoracyjny, dekoratorski

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ozdoba

Wiktionary


dekoracyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób de­ko­ra­cyj­ny, z dużą ilo­ścią de­ko­ra­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔraˈt͡sɨjɲɛ, AS: dekoracyi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekoracja ż., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekoratorstwo n., dekorator m., dekoratorka ż., dekoratornia ż., dekor m., dekorowanie n., udekorowanie n.

 czas. dekorować ndk., udekorować dk.

 przym. dekoratorski, dekoracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ozdobnie, zdobniczo

Wiktionary


dekoracyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­ko­ra­cyj­nie


SJP.pl


dekoracyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­ko­ra­cyj­ny


SJP.pl


dekoracyjność

→ de­ko­ra­cyj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­ko­ra­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są de­ko­ra­cyj­ni

Wiktionary

Patrz:

dekoracyjny

Powiązane:

 przym. dekoracyjny

 przysł. dekoracyjnie

 rzecz. dekoracja ż., dekorowanie n., udekorowanie n.

 czas. dekorować

Wiktionary


dekoracyjny

1. słu­żą­cy do upięk­sza­nia cze­goś; ozdob­ny;
2. ma­ją­cy pię­kną formę;
3. do­ty­czą­cy de­ko­ra­cji te­a­tral­nej, fil­mo­wej itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­ko­ra­cją, sta­no­wią­cy de­ko­ra­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W bu­dow­nict­wie la­bra­do­ry­tu używa się w ce­lach de­ko­ra­cyj­nych.

 (1.1) To de­ko­ra­cyj­ne kwia­to­sta­ny spra­wia­ją, że lilak na­le­ży do naj­bar­dziej lu­bia­nych i roz­poz­na­wal­nych ro­ślin ozdob­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔraˈt͡sɨjnɨ, AS: dekoracyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekoracja ż., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekoratorstwo n., dekorator m., dekoratorka ż., dekoratornia ż., dekor m., dekorowanie n., udekorowanie n.

 czas. dekorować ndk., udekorować dk.

 przym. dekoratorski

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ozdobny, zdobniczy

Wiktionary


dekorator

1. osoba pro­jek­tu­ją­ca de­ko­ra­cje w te­a­trze; sce­no­graf;
2. osoba spe­cja­li­zu­ją­ca się w pro­jek­to­wa­niu wy­stro­ju wnętrz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się de­ko­ro­wa­niem wnętrz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­ko­ra­tor – w in­for­ma­ty­ce, wzo­rzec pro­jek­to­wy na­le­żą­cy do grupy wzor­ców struk­tu­ral­nych
  • de­ko­ra­tor – przy­rząd ku­chen­ny (szpry­ca, strzy­kaw­ka)
  • de­ko­ra­tor – przy­rząd ku­chen­ny (rękaw/worek cu­kier­ni­czy)
  • De­ko­ra­tor – po­wieść de­tek­ty­wi­stycz­na Bo­ri­sa Aku­ni­na

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dekoracja ż., dekorowanie n.

:: fż. dekoratorka ż.

 czas. dekorować ndk.

 przym. dekoracyjny, dekoratorski

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary


dekoratorka

1. ko­bie­ta pro­jek­tu­ją­ca de­ko­ra­cje w te­a­trze;
2. ko­bie­ta spe­cja­li­zu­ją­ca się w pro­jek­to­wa­niu wy­stro­ju wnętrz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej zaj­mu­ją­ca się de­ko­ro­wa­niem wnętrz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekoracja ż., dekorowanie n.

:: fm. dekorator

 czas. dekorować ndk.

 przym. dekoracyjny, dekoratorski

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary


dekoratornia

za­kład, firma zaj­mu­ją­ca się urzą­dza­niem miesz­kań


SJP.pl


dekoratorski

→ de­ko­ra­tor


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub za­wo­dem de­ko­ra­to­ra

Wiktionary

Patrz:

dekorator

Powiązane:

 rzecz. dekoratorka ż., dekoracja ż., dekorator mos., dekorowanie n., udekorowanie n.

 przysł. dekoracyjnie

 przym. dekoracyjny

 czas. dekorować

Wiktionary


dekoratorstwo

1. za­ję­cie de­ko­ra­to­ra;
2. sztu­ka de­ko­ra­tor­ska


SJP.pl


dekoratywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­ko­ra­tyw­ny


SJP.pl


dekoratywność

→ de­ko­ra­tyw­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­ko­ra­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są de­ko­ra­tyw­ni

Wiktionary

Patrz:

dekoratywny

Powiązane:

 przym. dekoratywny, dekoracyjny

 przysł. dekoratywnie, dekoracyjnie

 rzecz. dekoracja ż., dekorowanie n., udekorowanie n.

 czas. dekorować

Wiktionary


dekoratywny

słu­żą­cy jako de­ko­ra­cja, upięk­sze­nie; de­ko­ra­cyj­ny, zdob­ni­czy, ozdob­ny


SJP.pl


dekornizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. za­bieg usu­wa­nia rogów bydłu;

Wiktionary

De­kor­ni­za­cja – za­bieg pie­lę­gna­cyj­ny po­le­ga­ją­cy na usu­wa­niu za­wiąz­ków rogów u cie­ląt. Naj­czę­ściej nie wy­ma­ga on pow­ta­rza­nia (me­to­da ter­micz­na i chi­rur­gicz­na). Celem za­bie­gu jest pow­strzy­ma­nie ro­śnię­cia rogów u bydła. Za­bieg po­wo­du­je wzrost bez­pie­czeń­stwa pracy przy ob­słu­dze i tran­spor­cie zwie­rząt oraz ogra­ni­cza ich ska­le­cze­nia.

Wikipedia


dekorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ko­ro­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Wiel­ka­noc jest tra­dy­cja ma­lo­wa­nia i de­ko­ro­wa­nia jajek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔrɔˈvãɲɛ, AS: dekorovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. udekorowanie n., dekoracja ż., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekoratorstwo n., dekorator m., dekoratorka ż., dekoratornia ż.

 czas. dekorować ndk., udekorować dk.

 przym. dekoracyjny, dekoratorski

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary


dekorować

cza­sow­nik

 (1.1) upięk­szać coś, do­da­wać de­ko­ra­cje

 (1.2) przy­pi­nać odz­na­cze­nie, order lub odz­na­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A jak na­ka­zu­je tra­dy­cja, w maju de­ko­ro­wa­na jest pa­pie­ro­wy­mi kwia­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkɔˈrɔvat͡ɕ, AS: dekorovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekoracja ż., dekor m., dekoratorstwo n., dekoratornia ż., dekorator m., dekoratorka ż., dekoracyjność ż., dekoratywność ż., dekorowanie ż., udekorowanie n.

 czas. udekorować dk.

 przym. dekoratorski, dekoracyjny

 przysł. dekoracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upiększać, adornować, ozdabiać

 (1.2) odznaczać

Wiktionary


dekort

w hand­lu: ob­niż­ka ceny to­wa­ru; bo­ni­fi­ka­cja, bo­ni­fi­ka­ta, rabat, opust, opust


SJP.pl


dekortykacja

wy­do­by­wa­nie do celów przęd­nych włó­kien ły­ko­wych z łodyg lnu, ko­no­pi, juty


SJP.pl

De­kor­ty­ka­cja – za­bieg ope­ra­cyj­ny, po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu czę­ści zew­nętrz­nej war­stwy tka­nek or­ga­nów, ta­kich jak płuca, nerki, mózg.

Naj­czę­ściej[] wy­ko­ny­wa­na jest de­kor­ty­ka­cja płuca.

Wikipedia


dekortykacyjny

→ de­kor­ty­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

dekortykacja

dekorum

de­co­rum;
1. za­sa­da li­te­rac­ka ukła­du i wy­glą­du dzie­ła;
2. prze­sta­rza­le: na­le­ży­ty wy­gląd


SJP.pl


dekotora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ja­poń­ski styl ob­fi­te­go, mo­nu­men­tal­ne­go de­ko­ro­wa­nia cię­ża­ró­wek, czę­sto w licz­ne ilu­mi­na­cje, ma­lo­wi­dła, ele­men­ty prze­strzen­ne, rzeź­by itp.

 (1.2) cię­ża­rów­ka ozdo­bio­na w stylu de­ko­to­ra (1.1)

Wiktionary


dekowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadekowanie n., dekownictwo n., dekownik m.

 czas. dekować ndk., zadekować dk.

Wiktionary


dekować

1. zwy­kle w od­nie­sie­niu do służ­by woj­sko­wej: uni­kać obo­wiąz­ków, chro­nić w bez­piecz­nym miej­scu, osła­niać;
2. za­bez­pie­czać ro­śli­ny na polu przed wy­ma­rza­niem po­przez okry­cie słomą, obor­ni­kiem lub łę­ta­mi


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) po­ma­gać komuś w ukry­wa­niu się i uchy­la­niu się od obo­wiąz­ku

 (1.2) wy­ko­ny­wać czyn­no­ści ochra­nia­ją­ce za­siew przed prze­marz­nię­cie zimą

 (1.3) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. po­kry­wać, na­kry­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sztu­bo­wy Benio go de­ko­wał, bo Benio miał bar­dzo po­boż­ne­go ojca, któ­re­go za­ga­zo­wa­li w stamm­la­grze, i czę­sto mówił, że We­i­skranz przy­po­mi­na mu ojca.

 (1.1) Jürgen Stro­op był tchó­rzem. W cza­sie pier­wszej wojny świa­to­wej nie wy­róż­nił się ni­czym szcze­gól­nym i sta­rał się moż­li­wie naj­dłu­żej de­ko­wać na ty­łach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkɔvat͡ɕ, AS: dekovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekowanie n., zadekowanie n., dekownictwo n., dekownik m.

 czas. zadekować dk.

Wiktionary


dekownik

po­tocz­nie: osoba uni­ka­ją­ca obo­wiąz­ków; leń, kunk­ta­tor, de­zer­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba uchy­la­ją­ca się od cze­goś

 (1.2) pot. wojsk. osoba uchy­la­ją­ca się od służ­by woj­sko­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pre­zy­denc­kie uła­ska­wie­nia w USA wiele razy by­wa­ły przed­mio­tem kon­tro­wer­sji. Dzi­wio­no się, kiedy pre­zy­dent Tru­man uła­ska­wił de­kow­ni­ków uchy­la­ją­cych się od woj­ska w cza­sie II wojny świa­to­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekowanie n.

 czas. dekować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) uchylant

Wiktionary


dekowy

po­tocz­nie: de­ka­gra­mo­wy (wa­żą­cy 1 de­ka­gram)


SJP.pl


dekrement

prze­sta­rza­łe: zmniej­sza­nie się, uby­wa­nie cze­goś; uby­tek


SJP.pl


dekrementacja

ope­ra­cja w pro­gra­mo­wa­niu, która zmniej­sza war­tość o jeden


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. ope­ra­cja zmniej­sze­nia war­to­ści o jeden

 (1.2) in­form. ope­ra­cja zmia­ny wska­za­nia ite­ra­to­ra z pew­ne­go ele­men­tu na po­przed­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkrɛ̃mɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: dekrẽmẽntacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dekrementować ndk., zdekrementować dk.

Wiktionary


dekrepitacja

w che­mii:
1. gło­śne pę­ka­nie niek­tó­rych ma­te­ria­łów kry­sta­licz­nych pod­czas wy­pra­ża­nia;
2. od­głos to­wa­rzy­szą­cy temu pro­ce­so­wi


SJP.pl

De­kre­pi­ta­cja (ang. "de­cre­pi­ta­tion") - pę­ka­nie ma­te­ria­łów z cha­rak­te­ry­stycz­nym od­gło­sem pod wpły­wem dzia­ła­nia wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry, przy­kła­do­wo pod­czas pra­że­nia. Przy­kła­dem sub­stan­cji ule­ga­ją­cej de­kre­pi­ta­cji jest azo­tan oło­wiu(II), Pb(NO3)2.

Wikipedia


dekrescent

wiersz, w któ­rym każdy ko­lej­ny wers jest krót­szy od po­przed­nie­go o jedną sy­la­bę


SJP.pl


dekret

akt pra­wo­daw­czy ma­ją­cy moc usta­wy, wy­da­ny z upo­waż­nie­nia wła­dzy usta­wo­daw­czej przez inny organ pań­stwo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. akt praw­ny ma­ją­cy moc usta­wy, wy­da­ny przez organ wła­dzy wy­ko­naw­czej;

 (1.2) hist. w Pol­sce w XV-XVI w. – akt praw­ny wy­da­ny sa­mo­dziel­nie przez króla

 (1.4) rel. do­ku­ment wy­da­wa­ny przez zwierzch­ni­ka die­cez­ji rzym­sko­ka­to­lic­kiej, de­cy­du­ją­cy o przy­dzie­le­niu du­chow­ne­go do pa­ra­fii

 (1.5) ad­no­ta­cja na do­ku­men­cie okre­śla­ją­ca spo­sób uję­cia w księ­gach

Wiktionary

De­kret – akt nor­ma­tyw­ny ma­ją­cy moc usta­wy, wy­da­ny nie przez par­la­ment, ale przez organ wła­dzy wy­ko­naw­czej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nowy de­kret daje rzą­do­wi sze­ro­ką wła­dzę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛkrɛt, AS: dekret

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekretowanie n., zadekretowanie n., dekretacja ż., dekretalia m. lm., dekretały m. lm.

 czas. dekretować

 przym. dekretowy

Wiktionary


dekretacja

w ad­mi­ni­stra­cji, księ­go­wo­ści: ad­no­ta­cja na do­ku­men­cie usta­la­ją­ca dal­szy tryb za­łat­wia­nia spra­wy


SJP.pl

De­kre­ta­cja – za­rzą­dze­nie od­po­wied­niej osoby, do­ty­czą­ce zwła­szcza pism wpły­wa­ją­cych do ko­mór­ki or­ga­ni­za­cyj­nej, na­da­je wła­ści­wy bieg do­ku­men­ta­cji wpły­wa­ją­cej zgod­nie z przy­ję­tą in­struk­cją kan­ce­la­ryj­ną lub in­ny­mi prze­pi­sa­mi re­gu­lu­ją­cy­mi obieg da­ne­go ro­dza­ju do­ku­men­tów (np. księ­go­wych).

Wikipedia


dekretacyjny

→ de­kre­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

dekretacja

dekretalia

de­kre­ta­ły;
1. orze­cze­nia pa­pie­skie w spra­wach zwią­za­nych z pra­wem ko­ściel­nym;
2. zbio­ry tych orze­czeń, sta­no­wią­ce prawo ka­no­nicz­ne


SJP.pl


dekretalistka

→ de­kre­ta­li­sta


SJP.pl

Patrz:

dekretalista

dekretarz

daw­niej: księ­ga są­do­wa, w któ­rej za­pi­sy­wa­no orze­cze­nia wraz z ich uza­sad­nie­nia­mi


SJP.pl


dekretał

de­kre­ta­lia;
1. wy­po­wiedź pa­pie­ska na pi­śmie za­wie­ra­ją­ca nor­ma­tyw­ne wy­ja­śnie­nia z za­kre­su prawa ko­ściel­ne­go;
2. zbiór ta­kich wy­po­wie­dzi, które sta­no­wi­ły kie­dyś prawo ka­no­nicz­ne w Ko­ście­le ka­to­lic­kim


SJP.pl


dekretowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­kre­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadekretowanie n., dekret m., dekretarz m., dekretał m.

 czas. dekretować ndk., zadekretować dk.

Wiktionary


dekretować

1. wy­da­wać (wydać) de­kret, usta­na­wiać (usta­no­wić) coś de­kre­tem;
2. do­ko­ny­wać (do­ko­nać) de­kre­ta­cji, głów­nie w do­ku­men­tach księ­go­wych


SJP.pl


dekretowy

zwią­za­ny z de­kre­tem


SJP.pl


dekretynizacja

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie: usu­nię­cie z życia pu­blicz­ne­go nie­mą­drych osób i bez­sen­sow­nych zja­wisk


SJP.pl


dekryminalizacja

1. ze­spół dzia­łań ma­ją­cych na celu zmniej­sze­nie prze­stęp­czo­ści;
2. w pra­wie: uz­na­nie, że czyn nie jest już prze­stęp­stwem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogra­ni­cze­nie za­kre­su i zła­go­dze­nie kary usta­wo­wej za okre­ślo­ne prze­stęp­stwa

Wiktionary

De­kry­mi­na­li­za­cja – uz­na­nie, iż czyn nie jest już prze­stęp­stwem. Ter­min ten nie­ko­niecz­nie musi oz­na­czać to samo co de­pe­na­li­za­cja, po­nie­waż dany czyn może być kwa­li­fi­ko­wa­ny jako wy­kro­cze­nie, które nie jest prze­stęp­stwem, a mimo to po­no­si się z tego ty­tu­łu od­po­wie­dzial­ność.

Wikipedia


dekryminalizować

usta­wo­wo uz­na­wać, że coś nie jest prze­stęp­stwem


SJP.pl


dekryptaż

od­czy­ta­nie za­szy­fro­wa­ne­go tek­stu; roz­szy­fro­wa­nie


SJP.pl


dekspantenol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. ana­log al­ko­ho­lo­wy bę­dą­cy wi­ta­mi­ną kwasu pan­to­te­no­we­go, re­ge­ne­ru­ją­cy skórę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez dek­span­te­no­lu nie po­ra­dzi­ła­bym sobie z jego za­pa­le­niem skóry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkspãnˈtɛ̃nɔl, AS: dekspãntẽnol

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: ApiPanten, Bepanthen, Dermopanten, Panthenol

Wiktionary


dekstralny

po­ło­żo­ny z pra­wej stro­ny; prawy


SJP.pl


dekstran

po­li­mer glu­ko­zy o wy­so­kim cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym


SJP.pl

Dek­stran – po­li­mer glu­ko­zy o wy­so­kim cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, sto­so­wa­ny w me­dy­cy­nie jako płyn krwio­za­stęp­czy, w prze­my­śle spo­żyw­czym dek­stran jest sto­so­wa­ny jako za­gęst­nik i emul­ga­tor, a w kos­me­ty­ce służy jako skład­nik pu­drów i po­ma­dek.

Wikipedia


dekstrokardia

sy­tu­a­cja, kiedy serce znaj­du­je się w pra­wej czę­ści klat­ki pier­sio­wej


SJP.pl

Dek­stro­kar­dia ( dex­tro­car­dia) – me­dycz­ne okre­śle­nie sy­tu­a­cji, gdy serce znaj­du­je się po pra­wej stro­nie klat­ki pier­sio­wej.

Je­że­li to­wa­rzy­szy mu nie­pra­wi­dło­we (po prze­ciw­nych stro­nach, jakby od­bi­te w lu­strze) po­ło­że­nie in­nych na­rzą­dów w obrę­bie klat­ki pier­sio­wej i jamie brzusz­nej mó­wi­my o od­wró­ce­niu trze­wi (łac. "situs in­ver­sus").

Wikipedia


dekstrometorfan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny (po­chod­na mor­fi­ny), uży­wa­ny jako śro­dek prze­ciw­kasz­lo­wy (bro­mo­wo­do­rek)


SJP.pl

Dek­stro­me­tor­fan, DXM ( dex­tro­met­horp­ha­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pra­wo­skręt­ny enan­cjo­mer me­tor­fa­nu uży­wa­ny w me­dy­cy­nie pod po­sta­cią bro­mo­wo­dor­ku jako lek prze­ciw­kasz­lo­wy.

Wikipedia


dekstroza

mo­no­sa­cha­ryd (cu­kier pro­sty) łatwo roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, bę­dą­cy źró­dłem ener­gii dla każ­de­go ży­we­go or­ga­niz­mu, sto­so­wa­ny głów­nie w prze­my­śle spo­żyw­czym i w lecz­nict­wie; glu­ko­za, gli­ko­za, cu­kier gro­no­wy, cu­kier skro­bio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. pra­wo­skręt­na po­stać glu­ko­zy;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) D-glukoza

Wiktionary


dekstryna

poś­red­ni pro­dukt roz­kła­du skro­bi lub gli­ko­ge­nu


SJP.pl


dekstryniarnia

za­kład lub od­dział fa­bry­ki che­micz­nej, gdzie wyt­wa­rza się dek­stry­ny


SJP.pl


dekstrynowy

zwią­za­ny z dek­stry­ną


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dek­stry­ną; za­wie­ra­ją­cy dek­stry­nę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekstryna ż.

Wiktionary


dekulturacja

De­kul­tu­ra­cja – pro­ces spo­łecz­ny, który za­cho­dzi w trak­cie kon­tak­tów mię­dzy­kul­tu­ro­wych do­pro­wa­dza­ją­cych do ubo­że­nia danej kul­tu­ry po­przez za­ni­ka­nie jej okre­ślo­nych ele­men­tów w danym cza­sie. De­kul­tu­ra­cja pro­wa­dzi do ujed­no­li­ca­nia się wszyst­kich kul­tur, które po­zo­sta­ją ze sobą we względ­nie sta­łym kon­tak­cie. Jest efek­tem pro­ce­sów akul­tu­ra­cji.

Wikipedia


dekunek

de­ko­wa­nie się; ukry­wa­nie się


SJP.pl


dekupaż

de­co­u­pa­ge;
1. me­to­da zdo­bie­nia przed­mio­tów ka­wał­ka­mi wy­ci­na­ne­go pa­pie­ru i la­kie­rów;
2. tech­no­lo­gia tło­cze­nia pła­skich kształ­tów, zwła­szcza w kar­to­nie lub war­stwie pla­sti­ku


SJP.pl


dekupażowy

→ de­ku­paż


SJP.pl

Patrz:

dekupaż

dekuplet

zgru­po­wa­nie dzie­się­ciu czą­stek ele­men­tar­nych


SJP.pl


dekurażować

daw­niej:
1. od­bie­rać od­wa­gę, znie­chę­cać, zra­żać;
2. de­ku­ra­żo­wać się - tra­cić od­wa­gę


SJP.pl


dekurion

1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie do­wód­ca dzie­się­cio­o­so­bo­we­go od­dzia­łu jazdy;
2. w sta­ro­żyt­nych rzym­skich mniej­szych mia­stach i osa­dach wyż­szy urzęd­nik lub se­na­tor


SJP.pl

De­ku­rion ( de­cu­rio) – ma trzy różne zna­cze­nia:

Wikipedia


dekwalifikacja

utra­ta kwa­li­fi­ka­cji


SJP.pl


dekówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. da­chów­ka

Wiktionary


del

rze­czow­nik

 (1.1) in­form. jeden z kla­wi­szy na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ro­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­uts­che Eis­hoc­key Liga – nie­miec­ka liga ho­ke­ja na lo­dzie
  • Gwia­zdo­zbiór Del­fi­na – gwia­zdo­zbiór nieba pół­noc­ne­go po­ło­żo­ny
  • Port lot­ni­czy In­di­ry Gand­hi w Delhi – port lot­ni­czy w Delhi
  • DEL (2006/2007)
  • DEL (2010/2011)
  • DEL (2011/2012)
  • DEL (2012/2013)
  • DEL (2014/2015)
  • DEL (2019/2020)
  • DEL (2021/2022)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛl, AS: del

Wiktionary


del.

skrót od: de­le­a­tur (w po­li­gra­fii: znak prze­kre­śle­nia uży­wa­ny w ko­rek­cie dru­kar­skiej)


SJP.pl


dela

naz­wi­sko


SJP.pl


delabializacja

De­la­bia­li­za­cja – pro­ces fo­ne­tycz­ny prze­ciw­ny do la­bia­li­za­cji, zanik za­o­krą­gle­nia warg przy wy­mo­wie sa­mo­gło­sek tyl­nych. Np. przej­ście "ū" w "y" (IPA [ɯ:]) i za­pew­ne krót­kie­go "u" w "ъ" (praw­do­po­dob­nie [ɯ]) w ję­zy­ku pra­sło­wiań­skim.

Wikipedia


delabializować

wy­ma­wiać sa­mo­gło­skę tylną z war­ga­mi spła­szczo­ny­mi


SJP.pl


delacja

de­nun­cja­cja, tajne oskar­że­nie


SJP.pl


delacroix

[czy­taj: delaKRŁA] naz­wi­sko, m.in.: Eu­ge­ne De­la­cro­ix, przed­sta­wi­ciel ma­lar­stwa ro­man­tycz­ne­go


SJP.pl


delacyja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. osta­tecz­ny ter­min

Wiktionary


delaminacja

pro­ces bio­lo­gicz­ny za­cho­dzą­cy pod­czas roz­wo­ju za­rod­ka zwie­rząt; jeden ze spo­so­bów prze­bie­gu ga­stru­la­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) usz­ko­dze­nie la­mi­na­tu po­le­ga­ją­ce na utra­cie spój­no­ści po­szcze­gól­nych warstw skła­do­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ga­stru­la­cja przez de­la­mi­na­cję – jeden ze spo­so­bów pow­sta­wa­nia ga­stru­li
  • de­la­mi­na­cja – pro­ces de­gra­da­cji kom­po­zy­tów

Wikipedia


delanoe

[czy­taj: delanoE] naz­wi­sko, m.in. Ber­trand De­la­noe, fran­cu­ski po­li­tyk


SJP.pl


delaroche

[czy­taj: dölaROSZ] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Paul De­la­ro­che (wła­ści­wie: Hip­po­ly­te De­la­ro­che) ( 1797-1856) - ma­larz fran­cu­ski


SJP.pl


delator

1. tajny oskar­ży­ciel, de­nun­cja­tor;
2. w daw­nej Pol­sce: oskar­ży­ciel w spra­wach kar­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ktoś, kto de­nun­cju­je, do­no­si; zdraj­ca

 (1.2) daw. gwara. więz. osoba okra­dzio­na na ulicy

Wiktionary

De­la­tor (z łac. "de­la­tio" = "wno­sze­nie", "przy­no­sze­nie", "do­star­cza­nie") – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie był to do­no­si­ciel, a na­stęp­nie oskar­ży­ciel pu­blicz­ny. W cza­sach wczes­nej re­pu­bli­ki rzym­skiej de­la­tor wy­ko­ny­wał swój pro­ce­der be­zin­te­re­sow­nie, trak­tu­jąc to jako swój oby­wa­tel­ski obo­wią­zek, jed­nak z cza­sem, a zwła­szcza w okre­sie ce­sar­stwa, gdy funk­cjo­no­wa­ło tzw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) – Ro­zu­miem, ro­zu­miem! – za­krzy­knął pan Za­gło­ba. – On to mu­siał Bo­hu­na na złość pu­ścić. Ale to kry­mi­nał taka spra­wa i gar­dłem pach­nie. Pier­wszy będę de­la­to­rem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlatɔr, AS: delator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delatorstwo n.

 przym. delatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) denuncjator, denuncjant, donosiciel, oskarżyciel

Wiktionary


delatorski

do­ty­czą­cy de­la­to­ra lub de­la­tor­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub funk­cją de­la­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delator mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oskarżycielski

Wiktionary


delatorstwo

1. po­uf­ne do­no­sze­nie na in­nych do władz lub prze­ło­żo­nych; de­nun­cja­tor­stwo, do­no­si­ciel­stwo;
2. w daw­nej Pol­sce: wnie­sie­nie oskar­że­nia przed sąd; do­nie­sie­nie


SJP.pl


delatyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le typu miej­skie­go w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim re­jo­nie nad­wór­niań­skim Ukra­i­ny, nie­da­le­ko Nad­wór­nej u wschod­nie­go przed­pro­ża Gor­ga­nów;

Wiktionary

De­la­tyn ( Делятин) – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie nad­wór­niań­skim, do 1945 mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie sta­ni­sła­wow­skim, w po­wie­cie nad­wór­niań­skim.

W gra­ni­cach De­la­ty­na znaj­du­je się daw­niej wieś Łuh.

W miej­sco­wo­ści jest sta­cja ko­le­jo­wa De­la­tyn.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. delatyński

Wiktionary


delavigne

[czy­taj: dölaWIŃ] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Ca­si­mir De­la­vi­gne (1793-1843) - poeta fran­cu­ski


SJP.pl


delawar

In­dia­nin Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl


delaware

[czy­taj: de­le­łer] język De­la­wa­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w Sta­nów Zjed­no­czo­nych;

 (1.2) geogr. rzeka na wscho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych;

Wiktionary

De­la­wa­re () – stan na wschod­nim wy­brze­żu Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w re­gio­nie Sta­nów Środ­ko­wo­at­lan­tyc­kich, na Ni­zi­nie At­lan­tyc­kiej, nad za­to­ką De­la­wa­re. Na za­cho­dzie i po­łud­niu gra­ni­czy ze sta­nem Ma­ry­land, na pół­no­cy ze sta­nem Pen­syl­wa­nia, a na pół­noc­nym wscho­dzie z New Jer­sey.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Delawar m., Delawarka ż.

 przym. delawarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. DE

Wiktionary


delawarka

In­dian­ka Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl


delawarowie

In­dia­nie Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

De­la­wa­ro­wie – ple­mię In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej na­le­żą­ce do al­gon­kiań­skiej ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej. Sami sie­bie na­zy­wa­li "Lenni Le­na­pe", znani także jako "Wa­pa­nach­ki" (Naród Czy­stej Krwi). Nazwa "De­la­wa­re" na­da­na zo­sta­ła przez Fran­cu­zów.

Wikipedia


delawarski

przy­miot­nik od: De­la­wa­re


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze sta­nem De­la­wa­re, rzeką De­la­wa­re lub za­to­ką De­la­wa­re

 (1.2) zwią­za­ny z ple­mię­e­mie­niem De­la­wa­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) He­y­ward spo­strzegł, że zwia­dow­ca jest za­go­rza­łym przy­ja­cie­lem De­la­wa­rów czy Mo­hi­ka­nów (któ­rzy byli tylko od­ga­łę­zie­niem licz­ne­go ple­mię­e­mie­nia de­la­war­skie­go), i gotów jest prze­cią­gnąć ten ja­ło­wy spór, zmie­nił więc temat roz­mo­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delaware

Wiktionary


delbeta

ro­dzaj szcze­pion­ki wzmac­nia­ją­cej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. farm. szcze­pion­ka dzia­ła­ją­ca im­mu­no­sty­mu­lu­ją­co, skła­da­ją­ca się z pa­cior­kow­ców, gron­kow­ców i pa­łe­czek ropy błę­kit­nej, po­da­wa­na do­mię­śnio­wo lub pod­skór­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­no­wał wal­nie sze­re­go­we­mu del­be­tę i zaraz wsta­nie jak no­wo­na­ro­dzo­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczepionka Delbeta

Wiktionary


deleatur

w po­li­gra­fii: znak prze­kre­śle­nia uży­wa­ny w ko­rek­cie dru­kar­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ligr. znak uży­wa­ny w ko­rek­cie dru­kar­skiej dla oz­na­cze­nia skre­śleń w tek­ście

Wiktionary

De­le­a­tur, ka­sow­nik (z łac.: "ma zo­stać usu­nię­ty, usu­nię­ta") – znak ko­rek­tor­ski, któ­rym oz­na­cza się frag­men­ty tek­stu, które mają zo­stać usu­nię­te (po­je­dyn­cze li­te­ry, słowa, zda­nia czy całe aka­pi­ty).

Kształt znaku po­cho­dzi od li­te­ry "d" w odręcz­nym pi­śmie nie­miec­kim (kur­ren­ta).

Wikipedia

Powiązane:

 skr. del.

Wiktionary


delecja

jeden z typów spon­ta­nicz­nej mu­ta­cji ge­no­wej do­ty­czą­cej zmia­ny skła­du nu­kle­o­ty­do­we­go DNA, po­le­ga­ją­cy na utra­cie jed­nej lub kilku par nu­kle­o­ty­dów z DNA ge­no­we­go


SJP.pl

De­le­cja – zmia­na w ma­te­ria­le ge­ne­tycz­nym po­le­ga­ją­ca na utra­cie jego frag­men­tu. Uby­tek taki może obej­mo­wać od jed­ne­go lub kilku nu­kle­o­ty­dów (mu­ta­cja punk­to­wa), po­przez uby­tek więk­szych frag­men­tów genów, ca­łych genów lub ich grup (struk­tu­ral­na aber­ra­cja chro­mo­so­mo­wa), aż po całe chro­mo­so­my (licz­bo­wa aber­ra­cja chro­mo­so­mo­wa). Niek­tó­re de­le­cje są przy­czy­ną cho­rób ge­ne­tycz­nych, inne mają cha­rak­ter ne­u­tral­ny.

Wikipedia


delecta

[czy­taj: de­lek­ta] marka spo­żyw­cza


SJP.pl

De­lec­ta – marka bran­ży spo­żyw­czej, na­le­żą­ca do grupy ka­pi­ta­ło­wej Ba­kal­land, daw­niej nazwa włoc­ław­skich za­kła­dów spo­żyw­czych.

Pod marką De­lec­ta sprze­da­wa­ne są dania go­to­we, zupy, de­se­ry (ki­sie­le mlecz­ne, ki­sie­le owo­co­we, ga­la­ret­ki), cia­sta go­to­we, cia­sta do sa­mo­dziel­ne­go przy­go­to­wa­nia, do­dat­ki do ciast, przy­pra­wy oraz kawa zbo­żo­wa (Ana­tol i Ku­ja­wian­ka). Czo­ło­wym pro­duk­tem marki De­lec­ta jest cia­sto i krem Kar­pat­ka oraz cia­sto Krów­ka.

Wikipedia


delecyjny

→ de­le­cja


SJP.pl

Patrz:

delecja

deleg.

skrót od: de­le­ga­cja, de­le­gat


SJP.pl


delegacja

1. wy­jazd w spra­wach służ­bo­wych;
2. grupa ludzi re­pre­zen­tu­ją­ca in­te­re­sy ja­kiejś zbio­ro­wo­ści;
3. do­ku­ment upo­waż­nia­ją­cy do wy­ja­zdu służ­bo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­jazd w spra­wach służ­bo­wych

 (1.2) grupa osób re­pre­zen­tu­ją­ca pewną spo­łecz­ność

 (1.3) praw. urz. czę­ścio­we lub cał­ko­wi­te prze­nie­sie­nie swo­ich kom­pe­ten­cje na inny organ

 (1.4) do­ku­ment pot­wier­dza­ją­cy de­le­ga­cję (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­le­ga­cja, w pra­wie – prze­nie­sie­nie czę­ści lub ca­ło­ści kom­pe­te­ne­cji
  • de­le­ga­cja – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na Mek­sy­ku
  • De­le­ga­cja – al­bań­sko-grec­ko-fran­cu­sko-ko­sow­ski film fa­bu­lar­ny z roku 2018
  • De­le­ga­cja – pol­sko-nie­miec­ko-iz­ra­el­ski film mło­dzie­żo­wy z roku 2023
  • de­le­ga­cja usta­wo­wa
  • de­le­ga­cja służ­bo­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mama po­je­cha­ła w de­le­ga­cję do Łodzi.

 (1.1) Je­stem w de­le­ga­cji, utrzy­mu­ję kon­takt, ale pro­szę do mnie cią­gle nie dzwo­nić.

 (1.2) De­le­ga­cja firmy uczest­ni­czy­ła w roz­mo­wach z wła­dza­mi mia­sta.

 (1.3) De­le­ga­cja od­by­ła się szyb­ko, ale chyba zro­zu­mia­łam swoje tym­cza­so­we obo­wiąz­ki.

 (1.4) Do­je­cha­łem, czy może mi Pani pod­stem­plo­wać de­le­ga­cję?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlɛˈɡat͡sʲja, AS: delegacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegat m., delegatka ż., delegatura ż., delegowanie n., wydelegowanie n., oddelegowanie n.

 czas. delegować ndk., wydelegować dk., oddelegować dk.

 przym. delegacyjny

Wiktionary


delegacki

→ de­le­gat (rzad­ko)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z de­le­ga­tem, de­le­ga­ta­mi, do­ty­czą­cy de­le­ga­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegat mos.

Wiktionary


delegacyjny

do­ty­czą­cy de­le­ga­cji


SJP.pl


delegalizacja

uz­na­nie cze­goś za nie­le­gal­ne; zde­le­ga­li­zo­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzę­do­we uz­na­nie cze­goś za nie­le­gal­ne

Wiktionary

De­le­ga­li­za­cja – wy­ję­cie spod prawa, za­ka­za­nie dzia­łal­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Upor­czy­we ła­ma­nie prawa przez par­tię po­li­tycz­ną może spo­wo­do­wać jej de­le­ga­li­za­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlɛɡalʲiˈzat͡sʲja, AS: delegalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegalizowanie n., zdelegalizowanie n.

 czas. delegalizować ndk., zdelegalizować dk.

 przym. delegalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdelegalizowanie

Wiktionary


delegalizacyjny

→ de­le­ga­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

delegalizacja

delegalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uz­na­wa­nie cze­goś za nie­le­gal­ne od ja­kie­goś mo­men­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdelegalizowanie n., delegalizacja ż.

 czas. zdelegalizować dk., delegalizować ndk.

 przym. delegalizacyjny

Wiktionary


delegalizować

1. uz­na­wać jakąś or­ga­ni­za­cję lub in­sty­tu­cję za nie­le­gal­ną; od­bie­rać prawo do ist­nie­nia i dzia­ła­nia;
2. de­le­ga­li­zo­wać się - sta­wać się nie­le­gal­nym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­le­ga­li­zo­wać)

 (1.1) praw. uz­na­wać coś za niez­god­ne z pra­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To wła­śnie Jel­cyn w li­sto­pa­dzie za­wie­sza i de­le­ga­li­zu­je rzą­dzą­cą par­tię ko­mu­ni­stycz­ną (liczy ona w tym mo­men­cie bli­sko dwa­dzie­ścia mi­lio­nów człon­ków).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegalizowanie n., zdelegalizowanie n., delegalizacja ż.

 czas. zdelegalizować dk.

 przym. delegalizacyjny

Wiktionary


delegat

osoba re­pre­zen­tu­ją­ca in­te­re­sy ja­kiejś zbio­ro­wo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ofi­cjal­ny wy­słan­nik ja­kiejś zbio­ro­wo­ści re­pre­zen­tu­ją­cy jej in­te­re­sy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wspól­nym po­kło­nie przed pom­ni­kiem de­le­ga­ci udali się w stro­nę try­bu­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlɛɡat, AS: delegat

Wiktionary

Powiązane:

 czas. delegować

 rzecz. delegacja, delegatka, delegatura

 przym. delegacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wysłannik, przest. ablegat

Wiktionary


delegatka

→ de­le­gat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od de­le­gat

Wiktionary

Patrz:

delegat

Powiązane:

 rzecz. delegatura ż., delegacja ż., delegat mos.

 czas. delegować

Wiktionary


delegatura

1. przed­sta­wi­ciel­stwo ja­kiejś firmy lub urzę­du w te­re­nie;
2. funk­cja de­le­ga­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urz. ofi­cjal­nie przed­sta­wi­ciel­stwo upo­waż­nio­ne do re­pre­zen­to­wa­nia czy­ichś in­te­re­sów na danym te­re­nie

 (1.2) pot. sie­dzi­ba de­le­ga­tu­ry (1.1)

 (1.3) urz. funk­cja de­le­ga­ta, przed­sta­wi­cie­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W marcu 1929 r. po­wo­ła­no w Szang­ha­ju de­le­ga­tu­rę RP, prze­mia­no­wa­ną w sierp­niu 1931 r. na po­sel­stwo.

 (1.2) Po­dob­ne­go zda­nia jest pani Zdzi­sła­wa, którą spot­ka­li­śmy w de­le­ga­tu­rze na Wi­dze­wie.

 (1.3) Sta­ni­sław Cią­gło i Wie­sław Ką­dzioł­ka, kon­ku­ru­ją­cy o de­le­ga­tu­rę na kra­jo­wy kon­gres PSL, zdo­by­li w pier­wszej turze taką samą licz­bę gło­sów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegacja ż., delegat mos., delegatka ż.

 czas. delegować

Wiktionary


delegitymizować

od­bie­rać za­u­fa­nie spo­łecz­ne, dobre imię, wła­dzę


SJP.pl


delegowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­le­go­wać.

Wiktionary

De­le­go­wa­nie – w za­rzą­dza­niu jest to forma prze­ka­zy­wa­nia praw i upo­waż­nień kie­row­ni­ka (dy­rek­to­ra) na swo­ich pod­wład­nych. Różni się ona od in­nych form prze­ka­zy­wa­nia upo­waż­nień tym że jest zo­rien­to­wa­na zaz­wy­czaj na jedno za­da­nie (może to być: pod­pi­sa­nie umowy z klien­tem, za­trud­nie­nie no­wych pra­cow­ni­ków, zbu­do­wa­nie no­we­go od­dzia­łu firmy, uru­cho­mie­nie nowej fa­bry­ki, linii pro­duk­cyj­nej itd.).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. delegacja ż.

 czas. delegować ndk.

 przym. delegacyjny

Wiktionary


delegować

urzę­do­wo:
1. wy­słać, wy­sy­łać kogoś w cha­rak­te­rze swego de­le­ga­ta;
2. wy­słać, wy­sy­łać pra­cow­ni­ka do pracy poza miej­scem, w któ­rym pra­cu­je on na co dzień


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­de­le­go­wać)

 (1.1) wy­sy­łać jako przed­sta­wi­cie­la celem wy­ko­na­nia okre­ślo­ne­go za­da­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delegacja ż., delegat mos., delegatka ż., delegatura ż., delegowanie n., delegowany mos.

 czas. oddelegować dk., wydelegować dk.

 przym. delegowany

Wiktionary


deleksykalizacja

w ję­zy­koz­naw­stwie: uży­wa­nie wy­ra­zu lub zwro­tu w zna­cze­niu pier­wot­nym, wy­ni­ka­ją­cym z jego bu­do­wy


SJP.pl

De­lek­sy­ka­li­za­cja – ro­dzaj chwy­tu sty­li­stycz­ne­go, który ma za isto­tę od­wo­ła­nie się do okre­ślo­nej ety­mo­lo­gii uży­te­go wy­ra­zu w danej wy­po­wie­dzi. Ten chwyt jest sto­so­wa­ny do uzy­ski­wa­nia efek­tu hu­mo­ry­stycz­ne­go.

Wikipedia


deleksykalizacyjny

→ de­lek­sy­ka­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

deleksykalizacja

delekta

naz­wi­sko


SJP.pl


delektowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­lek­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlɛktɔˈvãɲɛ, AS: delektovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. delektować

Wiktionary


delektować

de­lek­to­wać się - sma­ko­wać w czymś, zaj­mo­wać się czymś z przy­jem­no­ścią, upa­jać się


SJP.pl


delerue

naz­wi­sko


SJP.pl


deleseria

glon z typu kras­no­ro­stów, ma­ją­cy ple­chę roz­ga­łę­zio­ną, która u niek­tó­rych ga­tun­ków przy­bie­ra kształt liści; ro­śnie w mo­rzach; że­bro­wiec


SJP.pl


delesyt

mi­ne­rał z grupy lep­toch­lo­ry­tów, wy­stę­pu­ją­cy w pro­mie­ni­sto-prę­ci­ko­wych lub zie­mi­stych sku­pie­niach wy­peł­nia­ją­cych próż­nie mig­da­ło­we w me­la­fi­rze


SJP.pl


delete

[czy­taj: dilit] kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra usu­wa­ją­cy znak znaj­du­ją­cy się za kur­so­rem; De­le­te


SJP.pl


delewarowanie

ob­ni­ża­nie po­zio­mu dźwi­gni fi­nan­so­wej


SJP.pl


delfcki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Delf­tem, do­ty­czą­cy Delf­tu, po­cho­dzą­cy z Delf­tu (mia­sta w Ho­lan­dii)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delft mrz.

Wiktionary


delficki

przy­miot­nik od: Delfy (sta­ro­żyt­ne mia­sto grec­kie); m.in. wy­rocz­nia del­fic­ka - słyn­na wy­rocz­nia, znaj­du­ją­ca się w świa­ty­ni Apol­li­na w Del­fach, gdzie Pytia od­po­wia­da­ła na sta­wia­ne jej py­ta­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest nie­jas­ny, pro­ro­czy, wróż­biar­ski; wie­loz­nacz­ny

 (1.2) geogr. zwią­za­ny z Del­fa­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ar­chi­tra­wie świą­ty­ni del­fic­kiej sta­ro­żyt­ni na­pi­sa­li: "Poz­naj sa­me­go sie­bie", i za Pla­to­nem są­dzi­li, że praw­da jest przy­pom­nie­niem, anam­ne­zą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛlˈfʲit͡sʲci, AS: delfʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delfy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pytyjski, nieokreślony, dwuznaczny

Wiktionary


delfin

1. daw­niej: na­stęp­ca tronu fran­cu­skie­go;
2. żar­to­bli­wie: syn pier­wo­rod­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ssak mor­ski z rzędu wa­le­ni;

 (1.2) sport. jeden z czte­rech pod­sta­wo­wych sty­lów pły­wac­kich;

 (2.2) przen. żart. syn pier­wo­rod­ny

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (3.1) D. lm. od del­fi­na

Wiktionary

Del­fin – ogól­ne okre­śle­nie wod­nych ssa­ków z rzędu wa­le­ni, z ro­dzin Delp­hi­ni­dae (del­fi­ny oce­a­nicz­ne) i Pla­ta­ni­sti­dae (del­fi­ny słod­ko­wod­ne), obej­mu­ją­ce śred­niej wiel­ko­ści wa­le­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się wy­dłu­żo­nym py­skiem i obec­no­ścią me­lo­nu. W ści­ślej­szym uję­ciu od­no­si się ono też do ro­dza­ju na­le­żą­ce­go do ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Del­fin na­le­ży do ro­dzi­ny zę­bow­ców.

 (1.2) Pły­wa­nie del­fi­nem jest bar­dzo mę­czą­ce.

 (2.1) Pier­wo­rod­ni sy­no­wie kró­lów we Fran­cji to del­fi­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛlfʲĩn, AS: delfʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delfinat m., delfiniec m., delfinowiec m., delfinowate nmos.

:: zdrobn. delfinek m.

:: ż. delfina ż.

 przym. delfini, delfinowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orka, morświn

 (1.2) motylek, styl motylkowy

Wiktionary


delfina

1. daw­niej: na­stęp­ca tronu fran­cu­skie­go;
2. żar­to­bli­wie: syn pier­wo­rod­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. żona del­fi­na (na­stęp­cy tronu fran­cu­skie­go);

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: del­fin

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Del­fi­na – imię
  • Del­fi­na – wieś w woj. łódz­kim, w po­wie­cie pa­ję­czań­skim, w gmi­nie Siem­ko­wi­ce
  • del­fi­na Fran­cji – tytuł żony na­stęp­cy tronu fran­cu­skie­go
  • Del­fi­na – księż­nicz­ka Belgi
  • Del­fi­na – człon­ki­ni mo­na­kij­skiej ro­dzi­ny ksią­żę­cej

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. delfin m.

 przym. delfinowski

Wiktionary


delfinacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Del­fi­na­tem, do­ty­czą­cy Del­fi­na­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delfinat mrz.

Wiktionary


delfinarium

duży zbior­nik wody przez­na­czo­ny do ho­dow­li, tre­su­ry i po­ka­zów wy­tre­so­wa­nych del­fi­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obiekt przez­na­czo­ny do ho­dow­li, tre­su­ry i po­ka­zów wy­tre­so­wa­nych del­fi­nów lub in­nych wa­le­ni

Wiktionary

Del­fi­na­rium – zbior­nik wodny przez­na­czo­ny do ho­dow­li, tre­su­ry i po­ka­zów wy­tre­so­wa­nych del­fi­nów, a cza­sem in­nych wa­le­ni. W pier­wot­nym zna­cze­niu "del­fi­na­rium" to ak­wa­rium dla del­fi­nów. W szer­szym zna­cze­niu del­fi­na­rium na­zy­wa­ny jest cały obiekt, w któ­rym znaj­du­je się za­sad­ni­czy zbior­nik, jego za­ple­cze tech­nicz­ne oraz miej­sca przez­na­czo­ne dla zwie­dza­ją­cych. Del­fi­na­rium jest szcze­gól­nym ro­dza­jem oce­a­na­rium.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cho­rzow­skim ogro­dem zo­o­lo­gicz­nym za­in­te­re­so­wa­ni są z kolei Fran­cu­zi, któ­rzy chcie­li­by ot­wo­rzyć tutaj ca­ło­rocz­ne del­fi­na­rium oraz eg­zo­ta­rium.

Wiktionary


delfinat

kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji;

Wiktionary

Del­fi­nat (fr. "Dauphiné") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji, po­ło­żo­na po­mię­dzy Ro­da­nem a głów­nym grzbie­tem wo­do­dzia­ło­wym Alp, w do­rze­czu rzek Isère z do­pły­wa­mi Drac i Ro­man­che, Drôme oraz gór­nej Du­ran­ce, ze sto­li­cą w Gre­no­ble. Dawna pro­win­cja, obej­mu­ją­ca w przy­bli­że­niu te­re­ny dzi­siej­szych de­par­ta­men­tów Isère, Drôme i Ha­u­tes-Alpes.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. delfin mos.

 przym. delfinacki, delfinowski

Wiktionary


delfinek

zdrob­nie­nie od: del­fin


SJP.pl

Del­fi­nek ("Ste­nel­la") – ro­dzaj wod­nych ssa­ków z po­dro­dzi­ny Delp­hi­ni­nae w obrę­bie ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych (Delp­hi­ni­dae).

Wikipedia


delfini

→ del­fin (ssak); del­fi­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. do­ty­czą­cy del­fi­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spy­ta­łem An­to­nie­go, czy wi­dział ja­kieś del­fi­nie harce w Morzu Po­łud­nio­wo­chiń­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delfin m.

Wiktionary


delfiniak

drew­nia­na roz­pór­ka umo­co­wa­na do buksz­pry­tu do na­pię­cia wa­tersz­ta­gu


SJP.pl

Del­fi­niak (ła­bę­dziak, strza­ła Mar­ci­na) – roz­pór­ka wa­tersz­ta­gu.

Del­fi­niak to krót­kie drzew­ce sto­so­wa­ne na niek­tó­rych ża­glow­cach, bie­gną­ce w pła­szczyź­nie sy­me­trii jed­nost­ki, opar­te pro­sto­pad­le (lub pra­wie pro­sto­pad­le) o buksz­pryt, zwięk­sza­ją­ce kąt dzia­ła­nia wa­tersz­ta­gu na buksz­pryt, a przez to zwięk­sza­ją­ce jego dzia­ła­nie usz­tyw­nia­ją­ce. Sto­so­wa­ne jest przy dłuż­szych buksz­pry­tach.

Wikipedia


delfiniarz

po­tocz­nie: spor­to­wiec pły­wa­ją­cy del­fi­nem; del­fi­ni­sta


SJP.pl


delfinidyna

zwią­zek che­micz­ny, barw­nik spo­żyw­czy (sym­bol E163b)


SJP.pl

Del­fi­ni­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy an­to­cy­ja­ni­dy­nów; wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie jako barw­nik ro­ślin­ny, mię­dzy in­ny­mi w owo­cach (np. wi­no­gro­na, czar­ne ja­go­dy, czar­ny bez, żu­ra­wi­na) i płat­kach kwia­tów (np. bra­tek, ko­sa­ciec i malwa), na­da­jąc im nie­bie­ski kolor. Sto­so­wa­na jako nie­bie­ski barw­nik do żyw­no­ści o nu­me­rze E163b.

Wikipedia


delfininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Del­fi­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


delfinista

1. spor­to­wiec pły­wa­ją­cy del­fi­nem; del­fi­niarz;
2. w daw­nej Fran­cji: zwo­len­nik del­fi­na - na­stęp­cy fran­cu­skie­go tronu


SJP.pl


delfinistka

→ del­fi­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

delfinista

delfinium

ro­śli­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych; ostróż­ka


SJP.pl


delfinolog

zo­o­log ba­da­ją­cy życie del­fi­nów


SJP.pl


delfinoterapeuta

te­ra­pe­u­ta le­czą­cy po­przez kon­takt z del­fi­na­mi


SJP.pl


delfinoterapia

te­ra­pia po­przez kon­takt z del­fi­na­mi


SJP.pl

Del­fi­no­te­ra­pia – od­mia­na zo­o­te­ra­pii oraz hy­dro­te­ra­pii, w któ­rej pa­cjent znaj­du­je się w bli­skim kon­tak­cie z del­fi­na­mi. Nie ist­nie­ją prze­ko­nu­ją­ce do­wo­dy na­u­ko­we pot­wier­dza­ją­ce sku­tecz­ność tej te­ra­pii. Kon­tro­wer­syj­ne są rów­nież kwe­stie etycz­ne­go trak­to­wa­nia del­fi­nów w bar­dzo sztucz­nym dla nich śro­do­wi­sku.

Wikipedia


delfinowate

ro­dzi­na wa­le­ni uzę­bio­nych, du­żych, po­słu­gu­ją­cych się echo­lo­ka­cją, ży­wią­cych się ry­ba­mi, mię­cza­ka­mi i sko­ru­pia­ka­mi, ży­ją­cych w gru­pach we wszyst­kich oce­a­nach i przy­le­głych do nich mo­rzach


SJP.pl

Del­fi­no­wa­te, del­fi­ny oce­a­nicz­ne (Delp­hi­ni­dae) – ro­dzi­na ssa­ków wod­nych z par­wo­rząd zę­bow­ców w obrę­bie in­fra­rzę­du wa­le­ni (Ce­ta­cea). Na­le­żą do niej del­fi­ny oce­a­nicz­ne i przy­brzeż­ne, któ­rych na­tu­ral­nym śro­do­wi­skiem życia jest woda słona.

Wikipedia


delfinowaty

o ce­chach del­fi­no­wa­tych (ro­dzi­na wa­le­ni uzę­bio­nych)


SJP.pl


delfinowiec

ro­dzaj wod­nych ssa­ków z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych


SJP.pl

Del­fi­no­wiec ("La­ge­nor­hyn­chus") – ro­dzaj wod­nych ssa­ków z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych (Delp­hi­ni­dae).

Wikipedia


delfinowski

→ del­fin (na­stęp­ca tronu fran­cu­skie­go); del­fi­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub ty­tu­łem del­fi­na

 (1.2) na­le­żą­cy do del­fi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delfin mos., Delfinat mrz., delfinowa ż., delfina ż.

 przym. delfinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) delfinowy

Wiktionary


delfinowy

1. → del­fin (ssak); del­fi­ni;
2. → del­fin (na­stęp­ca tronu fran­cu­skie­go); del­fi­now­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. na­le­żą­cy do del­fi­na (na­stęp­cy tronu fran­cu­skie­go)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. delfinowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) delfinowski

Wiktionary


delfiny

grupa ssa­ków wod­nych z rzędu wa­le­ni, po­sia­da­ją­cych wy­dłu­żo­ny pysk i na­rząd echo­lo­ka­cyj­ny


SJP.pl


delft

ho­len­der­ski fa­jans użyt­ko­wy lub de­ko­ra­cyj­ny, wyt­wa­rza­ny w Delf­cie w XVII i XVIII wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej Ho­lan­dii, w pro­win­cji Ho­lan­dia Po­łud­nio­wa;

 (1.2) geogr. adm. gmina z sie­dzi­bą w Delf­cie (1.1)

Wiktionary

Delft – mia­sto i gmina w za­chod­niej Ho­lan­dii w pro­win­cji Ho­lan­dia Po­łud­nio­wa, nad rzeką Schie, na po­łud­nie od Hagi. Od końca XVI wieku jeden z głów­nych eu­ro­pej­skich oś­rod­ków pro­duk­cji fa­jan­su, a póź­niej por­ce­la­ny. Oś­ro­dek prze­my­słu me­ta­lo­we­go (pro­duk­cja kabli), che­micz­ne­go (far­ma­ce­u­ty­ki), op­tycz­ne­go i elek­tro­nicz­ne­go, nieg­dyś rów­nież skó­rza­ne­go i ty­to­nio­we­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. delfcki

Wiktionary


delftycki

→ Delft (mia­sto w Ho­lan­dii)


SJP.pl


delfy

sta­ro­żyt­ne mia­sto w środ­ko­wej Gre­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto i sank­tu­a­rium w Gre­cji, po­ło­żo­ne na zbo­czu góry Par­nas, w Fo­ki­dzie; jeden z naj­waż­niej­szych oś­rod­ków re­li­gij­nych świa­ta grec­kie­go

Wiktionary

Delfy (gr. Δελφοί "Del­foi", łac. "Delp­hi)" – sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w Gre­cji Środ­ko­wej obej­mu­ją­ce ruiny an­tycz­ne­go sank­tu­a­rium poś­wię­co­ne­go Apol­li­no­wi, gdzie funk­cjo­no­wa­ła wy­rocz­nia del­fic­ka oraz sank­tu­a­rium Ateny Pro­na­ja („Ateny Straż­nicz­ki Świą­ty­ni”); ze sta­no­wi­skiem są­sia­du­je współ­czes­na miej­sco­wość Delfy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. delficki

Wiktionary


delgado

Del­ga­do – mia­sto w środ­ko­wym Sal­wa­do­rze, w de­par­ta­men­cie San Sal­va­dor, w ze­spo­le miej­skim San Sal­va­dor, po­ło­żo­ne na pół­noc­ny wschód od sto­li­cy kraju. Lud­ność (2007): 112,2 tys. (mia­sto), 120,2 tys. (gmina).

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ce­ra­micz­ny oraz rolno-spo­żyw­czy.

Wikipedia


delhi

[czy­taj: deli]
1. sto­li­ca Indii;
2. te­ry­to­rium związ­ko­we w In­diach


SJP.pl

Delhi (hindi: दिल्ली [d̪ɪlliː], trb.: "Dilli", trl.: "Dilli"; pen­dżab­ski: ਦਿੱਲੀ; urdu: دہلی; ang. "Delhi") – sto­li­ca Indii (Te­ry­to­rium Sto­łecz­ne­go Delhi; "de facto" Nowe Delhi), po­ło­żo­na w ich pół­noc­nej czę­ści, nad rzeką Ja­mu­ną. Trze­cia aglo­me­ra­cja świa­ta o ponad 26 mi­lio­nach miesz­kań­ców, wiel­ki węzeł ko­mu­ni­ka­cyj­ny, cen­trum prze­my­słu i kul­tu­ry, mia­sto uni­wer­sy­tec­kie, z licz­ny­mi te­a­tra­mi, ga­le­ria­mi, mu­ze­a­mi i za­byt­ka­mi z okre­su Wiel­kich Mo­go­łów.

Wikipedia


delhijczyk

[czy­taj: de­lij­czyk] miesz­ka­niec Delhi (sto­li­cy Indii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec No­we­go Delhi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlʲijt͡ʃɨk, AS: delʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. delhijka ż.

 przym. delhijski

Wiktionary


delhijka

[czy­taj: de­lij­ka] miesz­kan­ka Delhi (sto­li­cy Indii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka No­we­go Delhi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlʲijka, AS: delʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. delhijczyk mos.

 przym. delhijski

Wiktionary


delhijski

→ Delhi [czy­taj: de­lij­ski]


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Nowe Delhi

 (1.2) od­no­szą­cy się do mia­sta Delhi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Indie — jak po­da­ła wczo­raj­sza prasa del­hij­ska — dały Pa­ki­sta­no­wi dwa mie­sią­ce czasu na „lik­wi­da­cję trans­gra­nicz­ne­go ter­ro­ryz­mu”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlʲijsʲci, AS: delʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delhi n., delhijczyk mos., delhijka ż.

Wiktionary


deli

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dłu­żej

Wiktionary

De­li­ler ( de­li­ler, dosł. „sza­le­ni”, lp. "deli") – w Im­pe­rium Os­mań­skim for­ma­cja od­dzia­łów lek­kiej jazdy utrzy­my­wa­nej przy gra­ni­cy z kra­ja­mi chrze­ści­jań­ski­mi, pod­czas wojny peł­nią­ca funk­cję stra­ży przed­niej.

De­li­ler po­cho­dzi­li głów­nie z Ru­me­lii, od ży­ją­cych tam Tur­ków, Bo­śnia­ków, Chor­wa­tów lub in­nych ludów sło­wiań­skich. For­ma­cja skła­da­ła się z ochot­ni­ków w wieku 20–25 lat, wy­róż­nia­ją­cych się od­wa­gą. Ich pa­tro­nem był drugi kalif Umar.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) delij

Wiktionary


delia

długi, lekko do­pa­so­wa­ny wierzch­ni ubiór męski, pod­bi­ty fu­trem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. dłu­gie, lekko do­pa­so­wa­ne mę­skie okry­cie wierzch­nie, pod­bi­te fu­trem, z fu­trza­nym koł­nie­rzem i sze­ro­ki­mi niez­szy­ty­mi rę­ka­wa­mi, no­szo­ne w Pol­sce przez szlach­tę głów­nie w XVI–XVIII w.

 (1.2) rzad. koc, dera pod­bi­ta fu­trem i okry­wa­ją­ca nogi w cza­sie jazdy po­wo­zem, sa­nia­mi itp.

Wiktionary

Delia – ele­ment ubio­ru mę­skie­go szlach­ty no­szo­ny na żu­pa­nie. Ro­dzaj pła­szcza, w odróż­nie­niu od kon­tu­sza nie prze­pa­sy­wa­na, cza­sa­mi no­szo­na jak opoń­cza – roz­pię­ta i je­dy­nie za­rzu­co­na na ra­mio­na. Wy­ko­na­na z wełny lub bar­dziej luk­su­so­wych ma­te­ria­łów, czę­sto wy­kań­cza­na fu­trem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛlʲja, AS: delʹi ̯a

Wiktionary


deliberacja

prze­sta­rza­le: za­sta­na­wia­nie się nad czymś, roz­wa­ża­nie, na­ra­dza­nie się; na­mysł, roz­wa­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. wni­kli­we roz­wa­ża­nie pew­nej kwe­stii, na­mysł nad czymś

Wiktionary

De­li­be­ra­cja (łac. "de­li­be­ra­re" 'roz­wa­żać; za­sta­na­wiać się' od "libra" 'waga') to pro­ces roz­wa­ża­nia i kon­fron­to­wa­nia ze sobą lub z in­ny­mi włas­nych uczuć, emo­cji czy po­glą­dów.

W psy­cho­lo­gii jest to, we­dług Pier­re'a Janet, jeden z głów­nych pro­ce­sów od­po­wia­da­ją­cych za kształ­to­wa­nie i ewo­lu­cję oso­bo­wo­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ra­dzi­my panu, żeby pan po­rzu­cił te zbęd­ne de­li­be­ra­cje, tylko się sku­pił, bo będą wobec pana sta­wia­ne wy­so­kie wy­ma­ga­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deliberować

 rzecz. deliberowanie n.

Wiktionary


deliberacyjny

→ de­li­be­ra­cja


SJP.pl

Patrz:

deliberacja

deliberatoria

w Pol­sce prze­dro­zbio­ro­wej: pisma kan­ce­la­rii kró­lew­skiej, roz­sy­ła­ne do se­na­to­rów przed sej­mem


SJP.pl


deliberatywny

ma­ją­cy cha­rak­ter roz­wa­ża­nia; roz­wa­ża­ją­cy, za­sta­na­wia­ją­cy się


SJP.pl


deliberowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­li­be­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲibɛrɔˈvãɲɛ, AS: delʹiberovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deliberacja ż.

 czas. deliberować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozważanie

Wiktionary


deliberować

prze­sta­rza­le: za­sta­na­wiać się nad czymś, roz­wa­żać, na­ra­dzać się; roz­my­ślać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. żart. roz­wa­żać, roz­my­ślać, de­ba­to­wać, roz­trzą­sać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲibɛˈrɔvat͡ɕ, AS: delʹiberovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deliberacja ż., deliberowanie n.

Wiktionary


delibes

[czy­taj: deLIB] naz­wi­sko


SJP.pl


delicja

coś bar­dzo smacz­ne­go; sma­ko­łyk, ra­ry­tas, spe­cjał, de­li­ka­tes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. coś pysz­ne­go; sma­ko­łyk

 (1.2) pot. ciast­ko bisz­kop­to­we z ga­la­ret­ką po­la­ne cze­ko­la­dą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ser­ni­czek cioci Jadzi to praw­dzi­we de­li­cje.

 (1.2) Ku­pi­łam de­li­cje na wagę, ale nie tak dobre jak wa­do­wic­kie kre­mów­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈlʲit͡sʲja, AS: delʹicʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) specjał, smakołyk, przysmak, rarytas, frykas, marcepan, cymes; gw. Śląsk maszket

Wiktionary


delicje

coś bar­dzo smacz­ne­go; sma­ko­łyk, ra­ry­tas, spe­cjał, de­li­ka­tes


SJP.pl


delicyje

rze­czow­nik

 (1.1) stpol. roz­ko­sze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲiˈt͡sɨjɛ, AS: delʹicyi ̯e

Wiktionary


delij

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dłu­żej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deli

Wiktionary


delijski

1. → Delos (wyspa);
2. pro­blem de­lij­ski - jeden z trzech, obok try­sek­cji kąta i kwa­dra­tu­ry koła, wiel­kich pro­ble­mów sta­ro­żyt­nej ma­te­ma­ty­ki grec­kiej; pod­wo­je­nie sze­ścia­nu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Delos, do­ty­czą­cy Delos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Delos

Wiktionary


delikacieć

rzad­ko: sta­wać się de­li­kat­niej­szym; de­li­kat­nieć


SJP.pl


delikacik

de­li­kat­nia­czek; lek­ce­wa­żą­co:
1. osoba mało od­por­na psy­chicz­nie, prze­sad­nie wraż­li­wa;
2. osoba słaba fi­zycz­nie


SJP.pl


delikat

naz­wi­sko


SJP.pl


delikates

książ­ko­wo: smacz­ny, drogi, wyk­wint­ny ar­ty­kuł spo­żyw­czy; spe­cjał, ra­ry­tas, przys­mak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. kulin. wyk­wint­ny, wy­szu­ka­ny ar­ty­kuł spo­żyw­czy;

Wiktionary

Ja­błoń do­mo­wa 'De­li­ka­tes' – od­mia­na upraw­na (kul­ty­war) ja­bło­ni do­mo­wej ("Malus do­me­sti­ca" 'De­li­ka­tes'), na­le­żą­ca do grupy od­mian je­sien­nych. Od­mia­na pol­ska, otrzy­ma­na na po­cząt­ku lat 60. XX w. w Go­spo­dar­stwie Doś­wiad­czal­nym Przy­bro­da przez prof. Me­dar­da Mać­ko­wia­ka z Aka­de­mii Rol­ni­czej w Poz­na­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziś za­ba­wiać mnie będą ta­bu­ny dziew­cząt, a stoły będą ugi­nać się od de­li­ka­te­sów. O! Taka bę­dzie im­pre­za!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲiˈkatɛs, AS: delʹikates

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikatesy nmos., delikatność ż.

 przym. delikatesowy, delikatny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) frykas, przysmak, specjał

Wiktionary


delikatesik

1. zdrob­nie­nie od: de­li­ka­tes;
2. żar­to­bli­wie: osoba roz­pie­szczo­na, roz­ka­pry­szo­na


SJP.pl


delikatesowość

→ de­li­ka­te­so­wy


SJP.pl

Patrz:

delikatesowy

delikatesowy

→ de­li­ka­te­sy, → de­li­ka­tes


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hand. zwią­za­ny z de­li­ka­te­sa­mi

Wiktionary

Patrz:

delikatesy, → delikates

Przykłady

 (1.1) Czy w tym dy­skon­cie znaj­dę sto­i­sko de­li­ka­te­so­we?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikates mrz., delikatesy nmos.

Wiktionary


delikatesy

duży sklep spo­żyw­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hand. do­brze za­o­pa­trzo­ny sklep spo­żyw­czy z wyk­wint­ny­mi ar­ty­ku­ła­mi;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B. i W. lm. od de­li­ka­tes

Wiktionary

De­li­ka­te­sy (z fr. "délicatesse" lub niem. "De­li­ka­tes­se") – wyk­wint­ne, nie­co­dzien­ne, wy­szu­ka­ne ar­ty­ku­ły spo­żyw­cze, daw­niej czę­sto spro­wa­dza­ne z ko­lo­nii. Niek­tó­re wy­stę­pu­ją tylko lo­kal­nie, na przy­kład fugu w Ja­po­nii lub esca­mo­les w Mek­sy­ku. Słowo to ma kilka sy­no­ni­mów, o takim samym lub zbli­żo­nym zna­cze­niu: spe­cja­ły, fry­ka­sy, de­li­cje, ra­ry­ta­sy, przys­ma­ki, sma­ko­ły­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­trze­bu­ję kilku przy­praw, zejdę do de­li­ka­te­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲikaˈtɛsɨ, AS: delʹikatesy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikates m.

 przym. delikatesowy

Wiktionary


delikatniaczek

de­li­ka­cik; lek­ce­wa­żą­co:
1. osoba mało od­por­na psy­chicz­nie, prze­sad­nie wraż­li­wa;
2. osoba słaba fi­zycz­nie


SJP.pl


delikatnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób de­li­kat­ny, sub­tel­nie, niez­nacz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Staś ma zam­knię­te oczka i de­li­kat­nie wy­dę­te usta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲiˈkatʲɲɛ, AS: delʹikatʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikatność ż.

 przym. delikatny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taktownie, lekko

Wiktionary


delikatniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­li­kat­nie


SJP.pl


delikatniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­li­kat­ny; bar­dziej de­li­kat­ny


SJP.pl


delikatnieć

sta­wać się de­li­kat­niej­szym; de­li­ka­cieć


SJP.pl


delikatnisia

ko­bie­ta bar­dzo roz­pie­szczo­na, wy­de­li­ka­co­na


SJP.pl


delikatniuchny

zdrob­nie­nie od: de­li­kat­ny; de­li­kat­niut­ki


SJP.pl


delikatniutki

zdrob­nie­nie od: de­li­kat­ny; de­li­kat­niuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: de­li­kat­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲikatʲˈɲutʲci, AS: delʹikatʹńutʹḱi

Wiktionary


delikatniś

czło­wiek bar­dzo roz­pie­szczo­ny, wy­de­li­ka­co­ny; pie­szczoch


SJP.pl


delikatność

→ de­li­kat­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest de­li­kat­ne

Wiktionary

De­li­kat­ność (fr. "La Délicatesse") – fran­cu­ska ko­me­dia ro­man­tycz­na w re­ży­se­rii Stéphane'a Fo­en­ki­no­sa i Da­vi­da Fo­en­ki­no­sa. Film jest ekra­ni­za­cją książ­ki Da­vi­da Fo­en­ki­no­sa pod tym samym ty­tu­łem, która osią­gnę­ła sprze­daż ponad 700 tys. eg­zem­pla­rzy we Fran­cji je­szcze przed pre­mie­rą filmu. Zdję­cia krę­co­no w Pa­ry­żu, Cli­chy i Mont­ge­ro­ult.

Wikipedia

Patrz:

delikatny

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲiˈkatnɔɕt͡ɕ, AS: delʹikatność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikates mrz.

 przym. delikatny

 przysł. delikatnie

Wiktionary


delikatny

1. kru­chy, łam­li­wy, słaby;
2. drob­ny, nie­ma­syw­ny;
3. wraż­li­wy, sub­tel­ny;
4. słaby, lekki, niez­nacz­ny;
5. lek­ko­straw­ny, lekki;
6. w prze­no­śni: trud­ny, draż­li­wy pro­blem


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się de­li­kat­no­ścią, sub­tel­no­ścią, kru­cho­ścią

 (1.2) skom­pli­ko­wa­ny

 (1.3) wy­ma­ga­ją­cy taktu, tak­tow­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ślicz­na, de­li­kat­na, o cud­nych, ko­lo­ru mor­skiej wody oczach, de­kla­mo­wa­ła dość sztucz­nie, ale z sobie tylko wła­ści­wą ma­nier­ką, ce­dząc słowa cu­krzo­nym gło­si­kiem.

 (1.1) Opi­nię zdro­we­go mięsa miała wo­ło­wi­na i de­li­kat­niej­sza cie­lę­ci­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛlʲiˈkatnɨ, AS: delʹikatny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delikates mrz., delikatność ż.

 przysł. delikatnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) subtelny, słaby, łagodny, smukły, kruchy, lekki

Wiktionary


delikt

czyn nie­doz­wo­lo­ny, na­ru­sze­nie prawa; prze­stęp­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. wy­kro­cze­nie prze­ciw prawu

Wiktionary

De­likt ( de­lic­tum – czyn nie­doz­wo­lo­ny, błąd, prze­wi­nie­nie) – po­ję­cie praw­ni­cze, ma­ją­ce swe ko­rze­nie w cza­sach sta­ro­żyt­ne­go Rzymu, współ­cze­śnie funk­cjo­nu­je w wielu dzie­dzi­nach prawa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛlʲikt, AS: delʹikt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deliktowy

Wiktionary


deliktowy

→ de­likt


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­lik­tem, do­ty­czą­cy de­lik­tu

Wiktionary

Patrz:

delikt

Powiązane:

 rzecz. delikt mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przestępczy

Wiktionary


delikwent

1. w pra­wo­daw­stwie: osoba są­dzo­na za prze­stęp­stwo; ska­za­niec; prze­stęp­ca;
2. po­tocz­nie: ktoś, kto jest za­leż­ny od kogoś, np. klient, pa­cjent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na są­dzo­ny za prze­stęp­stwo

 (1.2) pot. klient, pe­tent

Wiktionary


delikwentka

ko­bie­ta są­dzo­na za prze­stęp­stwo, wi­no­waj­czy­ni


SJP.pl


delille

[czy­taj: deLIL] naz­wi­sko fran­cu­skie, np. Jac­qu­es De­lil­le, fran­cu­ski poeta, tłu­macz


SJP.pl


delimitacja

1. roz­dzie­le­nie cze­goś, roz­gra­ni­cze­nie;
2. wy­ty­cze­nie gra­nic mię­dzy pań­stwa­mi na pod­sta­wie umowy mię­dzy­na­ro­do­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wyz­na­cze­nie gra­nic cze­goś (np. mia­sta, pań­stwa)

Wiktionary

De­li­mi­ta­cja (z łac. "limes" dpn. "li­mi­tis" „gra­ni­ca”) – po­ję­cie z za­kre­su prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go oz­na­cza­ją­ce usta­le­nie prze­bie­gu gra­ni­cy pań­stwo­wej. Zaz­wy­czaj pod­sta­wą jej prze­pro­wa­dze­nia jest od­po­wied­nia umowa mię­dzy­na­ro­do­wa. Po­sta­no­wie­nia o de­li­mi­ta­cji naj­czę­ściej spot­kać można w trak­ta­tach po­ko­ju oraz umo­wach o cesji te­ry­to­rium.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. delimitacyjny

Wiktionary


delimitacyjny

do­ty­czą­cy de­li­mi­ta­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­li­mi­ta­cją, roz­gra­ni­cza­niem, od­gra­ni­cza­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delimitacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgraniczeniowy

Wiktionary


delimitowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­li­mi­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. delimitować

Wiktionary


delimitować

usu­wać (usu­nąć) gra­ni­cę, limit cze­goś


SJP.pl


delina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. deska w po­dło­dze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delinka ż., deliny lm nm.

Wiktionary


delineavit

wy­ra­że­nie

 (1.1) for­muł­ka sta­wia­na cza­sa­mi przez twór­ców rycin i ry­sun­ków, w pod­pi­sie dzie­ła, obok swo­je­go naz­wi­ska;

Wiktionary

De­li­ne­a­vit, del. (łac. "na­ry­so­wał") – for­muł­ka (wy­ra­że­nie lub skrót) sta­wia­na cza­sa­mi przez twór­ców rycin i ry­sun­ków, w pod­pi­sie dzie­ła, obok włas­ne­go naz­wi­ska.

Po­dob­nie sto­so­wa­ne for­muł­ki to: "pin­xit" (u ma­la­rza i gra­fi­ka) oraz "sculp­sit" (u ry­tow­ni­ka).

Wikipedia


delinka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. belka po­dło­go­wa w chle­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delina ż., deliny lm nm.

Wiktionary


deliny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­dło­ga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mama umyli de­li­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. delować ndk.

 rzecz. delinka ż., delina ż.

Wiktionary


delirante

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: go­rącz­ko­wo, z wście­kło­ścią


SJP.pl


delirium

1. za­bu­rze­nie świa­do­mo­ści, któ­re­mu to­wa­rzy­szą omamy, lęki oraz po­bu­dze­nie psy­cho­ru­cho­we; obłęd;
2. de­li­rium tre­mens - obłęd drżą­cy, ostry stan za­bu­rze­nio­wy u na­ło­go­wych al­ko­ho­li­ków ob­ja­wia­ją­cy się drże­niem mię­śni, za­kłó­ce­niem krą­że­nia krwi, uro­je­nia­mi; biała go­rącz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. psych. ostra psy­cho­za pod po­sta­cią prze­mi­ja­ją­cych za­bu­rzeń świa­do­mo­ści, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się de­zo­rien­ta­cją w cza­sie i miej­scu, zmien­ną uwagą, za­bu­rze­nia­mi my­śle­nia, per­cep­cji i emo­cji; czę­sto to­wa­rzy­szą temu omamy, po­bu­dze­nie i lęk

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­li­rium – ina­czej ma­ja­cze­nie
  • De­li­rium – album ze­spo­łu Sedes
  • De­li­rium – album Ellie Go­ul­ding
  • De­li­rium – album La­cu­na Coil
  • De­li­rium – film w re­ży­se­rii Igora Po­dol­cza­ka z 2013 roku
  • De­li­rium – film w re­ży­se­rii Den­ni­sa Ilia­di­sa z 2018 roku

Wikipedia

Powiązane:

 przym. deliryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) majaczenie

Wiktionary


delirka

po­tocz­nie: stan po wy­pi­ciu al­ko­ho­lu, cha­rak­te­ry­zu­je się trzę­sie­niem rąk; de­li­rium tre­mens


SJP.pl


deliryczny

de­li­ryj­ny;
1. zwią­za­ny z de­li­rium, do­ty­czą­cy de­li­rium;
2. wy­wo­łu­ją­cy ha­lu­cy­na­cje, za­bu­rze­nia świa­do­mo­ści


SJP.pl


deliryjny

de­li­rycz­ny;
1. zwią­za­ny z de­li­rium, do­ty­czą­cy de­li­rium;
2. wy­wo­łu­ją­cy ha­lu­cy­na­cje, za­bu­rze­nia świa­do­mo­ści


SJP.pl


deliryk

po­tocz­nie: osoba prze­ży­wa­ją­ca de­li­rium tre­mens (psy­cho­zę wy­stę­pu­ją­cą u na­ło­go­wych al­ko­ho­li­ków)


SJP.pl


dell

firma i marka kom­pu­te­rów


SJP.pl

Dell Tech­no­lo­gies Inc. (wcze­śniej Dell Inc. i Dell Com­pu­ter Cor­po­ra­tion) – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo z sie­dzi­bą w Round Rock w sta­nie Tek­sas, które opra­co­wu­je, sprze­da­je, na­pra­wia i ob­słu­gu­je kom­pu­te­ry oraz po­wią­za­ne pro­duk­ty i usłu­gi. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska za­ło­ży­cie­la firmy Mi­cha­e­la Della i jest jed­nym z naj­więk­szych przed­się­biorstw tech­no­lo­gicz­nych na świe­cie, za­trud­nia­ją­cą ponad 97 000 osób w róż­nych kra­jach.

Wikipedia


dellenit

od­mia­na pe­tro­gra­ficz­na por­fi­ru


SJP.pl


delmoplastyczny

→ del­mo­pla­sty­ka; tak­sy­der­micz­ny, tak­si­der­micz­ny


SJP.pl


delmoplastyk

rzad­ko: czło­wiek zaj­mu­ją­cy się wy­py­cha­niem nie­ży­wych zwie­rząt; der­mo­pla­sta, tak­si­der­mik (rzad­ko), tak­si­der­mi­sta, tak­sy­der­mi­sta


SJP.pl


delmoplastyka

rzad­ko: sztu­ka pre­pa­ro­wa­nia zwie­rząt; tak­sy­der­mia, tak­si­der­mia


SJP.pl


deloitte

[czy­taj: di­lojt] mię­dzy­na­ro­do­wa firma świad­czą­ca usłu­gi kon­sul­tin­go­we i au­dy­tor­skie


SJP.pl

De­lo­it­te – mię­dzy­na­ro­do­we przed­się­bior­stwo świad­czą­ce usłu­gi do­rad­cze i au­dy­tor­skie. Na­le­ży do tzw. wiel­kiej czwór­ki pod­mio­tów zaj­mu­ją­cych się au­dy­tem fi­nan­so­wym (po­zo­sta­łe trzy to EY, KPMG i PwC).

De­lo­it­te nie sta­no­wi jed­nej glo­bal­nej spół­ki, lecz jest sie­cią nie­za­leż­nych pod­mio­tów dzia­ła­ją­cych w róż­nych pań­stwach, pod­le­ga­ją­cych lo­kal­nym re­gu­la­cjom. Glo­bal­na jed­nost­ka ko­or­dy­nu­ją­ca – De­lo­it­te To­u­che Toh­mat­su Li­mi­ted – nie świad­czy usług klien­tom.

Wikipedia


delokalizacja

1. prze­su­nię­cie z miej­sca wła­ści­we­go, ty­po­we­go w inne; prze­mie­szcze­nie;
2. w che­mii: de­lo­ka­li­za­cja elek­tro­nów - stan, w któ­rym elek­tron bie­rze udział w two­rze­niu wię­cej niż jed­ne­go wią­za­nia


SJP.pl


delon

naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Alain Delon [czy­taj: aLĘ deLĄ albo aLEN deLON] - aktor fran­cu­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alain Delon (1935–2024) – fran­cu­ski aktor
  • Ant­ho­ny Delon (ur. 1964) – fran­cu­ski aktor
  • Nat­ha­lie Delon, wła­ści­wie: Fran­ci­ne Ca­no­vas (1941–2021) – fran­cu­ska ak­tor­ka
  • Mar­cus Delon Wes­son (ur. 1946, Kan­sas) – ame­ry­kań­ski ma­so­wy mor­der­ca

Wikipedia


delors

[czy­taj: deLOR] naz­wi­sko, m.in. Jac­qu­es De­lors, fran­cu­ski po­li­tyk


SJP.pl


delos

ska­li­sta grec­ka wyspa w ar­chi­pe­la­gu Cy­klad na Morzu Egej­skim


SJP.pl

Delos (gr. Δήλος, "Dḗlos", "Dilos") – w sta­ro­żyt­no­ści zwana po­cząt­ko­wo "Or­ty­gią", mała, ska­li­sta grec­ka wy­sep­ka w ar­chi­pe­la­gu Cy­klad na Morzu Egej­skim, na po­łud­nio­wy wschód od Gre­cji kon­ty­nen­tal­nej.

Leży w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Wyspy Egej­skie, w re­gio­nie Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej My­ko­nos, w gmi­nie My­ko­nos.

Wikipedia


delosperma

cie­pło­lub­na ro­śli­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ków


SJP.pl

De­lo­sper­ma ("De­lo­sper­ma" N. E. Brown) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny pry­szczyr­ni­co­wa­tych (przy­po­łud­ni­ko­wa­tych). Obej­mu­je 170 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w po­łud­nio­wej i wschod­niej Afry­ce, na Ma­da­ga­ska­rze i na Pół­wy­spie Arab­skim. Jako ro­śli­ny zaw­le­czo­ne i zdzi­cza­łe rosną na ob­sza­rach o cie­płym kli­ma­cie.

Wikipedia


delować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ukła­dać po­dło­gę z desek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delówka ż., deliny lm nm.

Wiktionary


delożować

gwa­ro­wo: usu­wać (usu­nąć) kogoś z ja­kie­goś miej­sca, eks­mi­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Kresy. usu­wać z miesz­ka­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dul­ska chcia­ła ją po­cząt­ko­wo de­lo­żo­wać z po­wo­du nie­mo­ral­ne­go pro­wa­dze­nia się, jed­nak na­my­śli­ła się, iż ko­kot­ka może do­wieść, że Dul­ska wie­dzia­ła do­sko­na­le, komu od­naj­mu­je i przez dwa lata to­le­ro­wa­ła ją naj­spo­koj­niej w swej ka­mie­ni­cy.

Wiktionary


delphi

nazwa śro­do­wi­ska pro­gra­mi­stycz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Delp­hi – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Car­roll
  • Delp­hi – śro­do­wi­sko pro­gra­mi­stycz­ne
  • Delp­hi – kor­po­ra­cja zaj­mu­ją­ca się pro­duk­cją czę­ści dla prze­my­słu sa­mo­cho­do­we­go

Wikipedia


delszy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dłuż­szy

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dal­szy

Wiktionary


delta

1. czwar­ta li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go;
2. rów­nin­ny ob­szar u uj­ścia roz­wid­la­ją­cej się rzeki, ma­ją­cy kształt trój­ką­ta;
3. trój­kąt­ny układ skrzy­deł sa­mo­lo­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nazwa czwar­tej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, δ;

 (1.2) geogr. uj­ście rzeki w kształ­cie trój­ką­ta, wiel­kiej li­te­ry delta (1.1);

 (1.3) mat. pot. wy­róż­nik funk­cji kwa­dra­to­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Delta – sta­cja ko­le­jo­wa w Bruk­se­li
  • Delta – mia­sto
  • Delta – gmina w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Ma­ce­do­nia-Tra­cja, w re­gio­nie Ma­ce­do­nia Środ­ko­wa, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Sa­lo­ni­ki
  • Delta – mia­sto w pro­win­cji Ko­lum­bia Bry­tyj­ska
  • Delta – stan
  • Delta – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Clay
  • Delta – mia­sto w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Delta
  • Delta – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Ke­o­kuk
  • Delta – wieś w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Ma­di­son
  • Delta – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Cape Gi­rar­de­au
  • Delta – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Ful­ton
  • Delta – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie York

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Życie w sta­ro­żyt­nym Egip­cie kon­cen­tro­wa­ło się wzdłuż Nilu, a szcze­gól­nie w jego del­cie.

 (1.3) Kiedy delta jest mniej­sza od zera, to rów­na­nie nie ma pier­wiast­ków rze­czy­wi­stych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛlta, AS: delta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deltowaty, deltowy

Wiktionary


deltiolog

ko­lek­cjo­ner pocz­tó­wek


SJP.pl


deltiologia

hobby po­le­ga­ją­ce na zbie­ra­niu pocz­tó­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­lek­cjo­no­wa­nie pocz­tó­wek;

Wiktionary

Del­tio­lo­gia (fi­lo­kar­ty­sty­ka) – hobby po­le­ga­ją­ce na zbie­ra­niu pocz­tó­wek.

Ofi­cjal­nie naj­więk­szą ko­lek­cję pocz­tó­wek po­sia­da Mario Morby z Wiel­kiej Bry­ta­nii i za­wie­ra ona 1 000 265 sztuk. Jest to ofi­cjal­ny re­kord zat­wier­dzo­ny przez Księ­gę Re­kor­dów Gu­in­nes­sa, al­bo­wiem od 1991 w tej ka­te­go­rii nie są już przyj­mo­wa­ne zgło­sze­nia.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) filokartystyka

Wiktionary


deltoid

czwo­ro­kąt ma­ją­cy dwie pary boków są­sied­nich rów­nych; rom­bo­id


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. czwo­ro­kąt sy­me­trycz­ny wzglę­dem jed­nej z prze­kąt­nych

Wiktionary

Nie mylić z: del­to­i­da – inna linia zam­knię­ta.

Del­to­id – ro­dzaj czwo­ro­ką­ta, de­fi­nio­wa­ny róż­nie i nie­rów­no­waż­nie:

W del­to­i­dzie oś sy­me­trii jest sy­me­tral­ną dru­giej prze­kąt­nej, a pary są­sied­nich boków są rów­nej dłu­go­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W del­to­i­dzie kąty mię­dzy bo­ka­mi róż­nej dłu­go­ści są równe.

Wiktionary


deltoida

rzad­ko: czwo­ro­kąt ma­ją­cy dwie pary boków są­sied­nich rów­nych; del­to­id, rom­bo­id


SJP.pl

Nie mylić z: del­to­id – ro­dzaj czwo­ro­ką­ta.

Del­to­i­da – krzy­wa pła­ska kon­stru­o­wa­na to­cze­niem okrę­gu wew­nątrz in­ne­go okrę­gu, trzy­krot­nie szer­sze­go. Jeśli for­mu­la_1 to pro­mień to­czo­ne­go okrę­gu, a for­mu­la_2 – okrę­gu zew­nętrz­ne­go, to for­mu­la_3

Del­to­i­da jest przy­kła­dem – czyli szcze­gól­nym przy­pad­kiem – hi­po­cy­klo­i­dy i przez to krzy­wej cy­klicz­nej. Pier­wszy opis del­to­i­dy po­cho­dzi z XVIII wieku, kiedy Le­on­hard Euler roz­wa­żał ją w kon­tek­ście op­ty­ki.

Wikipedia


deltoidalny

→ del­to­id


SJP.pl

Patrz:

deltoid

deltowaty

uj­ście del­to­wa­te - roz­ga­łę­zio­ne uj­ście rzeki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki jak delta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delta ż.

 przym. deltowy

Wiktionary


deltowy

zwią­za­ny z deltą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy delty, stwo­rzo­ny w del­cie lub przez deltę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. delta ż.

 przym. deltowaty

Wiktionary


delulu

oder­wa­nie od rze­czy­wi­sto­ści, na­iw­ne lub nie­re­a­li­stycz­ne my­śle­nie i fan­taz­jo­wa­nie


SJP.pl


deluwialny

w ge­o­lo­gii: osa­do­wy, np. gleby de­lu­wial­ne - gleby pow­sta­ją­ce na sku­tek osa­dza­nia się czą­stek mi­ne­ral­nych u pod­nó­ży wznie­sień pod­czas eroz­ji


SJP.pl


deluwium

w ge­o­lo­gii: osad ma­te­ria­łu zmy­te­go ze stoku i osa­dzo­ne­go u jego stóp


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. osad pow­sta­ły u pod­nó­ża wzgórz w wy­ni­ku zmy­wa­nia zbo­czy przez wody opa­do­we

Wiktionary

De­lu­wium (łac. "de­lu­vium", wy­my­cie), osad de­lu­wial­ny – luźny lub słabo spo­jo­ny osad pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku aku­mu­la­cji (osa­dza­nia) drob­nych czą­stek mi­ne­ral­nych z gleb, glin, les­sów, po­kryw zwie­trze­li­no­wych itp., wy­płu­ka­nych i zmy­tych ze sto­ków przez wody opa­do­we. De­lu­wia pow­sta­ją przez prze­no­sze­nie pro­duk­tów wie­trze­nia z wyż­szych do niż­szych czę­ści stoku.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. deluwialny

Wiktionary


delówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. deski na po­dło­gę

Wiktionary

Powiązane:

 czas. delować ndk.

Wiktionary


deląg

naz­wi­sko


SJP.pl


dem

jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na sta­ro­żyt­ne­go pań­stwa ateń­skie­go; demos


SJP.pl

Dem (gr. "demos" δῆμος; l.mn. "demoi") – pod­sta­wo­wa jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na i te­ry­to­rial­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, gmina.

Rów­no­le­gle słowo to po­sia­da­ło je­szcze dwa zna­cze­nia.

Dem był przed­mie­ściem lub sek­cją Aten oraz in­nych polis. Pro­ste po­dzia­ły ziemi na ob­sza­rach wiej­skich ist­nia­ły już w VI wieku p.n.e.

Wikipedia


dema

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Basz­kor­to­sta­nie i ob­wo­dzie oren­bur­skim, ucho­dzi do Bie­łej w do­rze­czu Wołgi;

Wiktionary

DEMA jest wskaź­ni­kiem, który zo­stał za­pre­zen­to­wa­ny przez Pa­tric­ka Mul­lo­ya w grud­niu 1994 r. w cza­so­pi­śmie "Tech­ni­cal Ana­li­sys of Stocks & Com­mo­di­ties".

DEMA jest skró­tem oz­na­cza­ją­cym "Do­u­ble Ex­po­nen­tial Mo­ving Ave­ra­ge". Jed­nak­że, nazwa tej tech­ni­ki gła­dze­nia jest tro­chę my­lą­ca, po­nie­waż nie jest to pro­sta śred­nia ru­cho­ma śred­niej ru­cho­mej.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Dioma

Wiktionary


demagnetyzacja

w fi­zy­ce: przy­wra­ca­nie na­ma­gne­so­wa­ne­mu ciału fer­ro­ma­gne­tycz­ne­go stanu obo­jęt­ne­go; od­ma­gne­so­wa­nie


SJP.pl


demagnetyzacyjny

słu­żą­cy do de­ma­gne­ty­za­cji - przy­wra­ca­nia na­ma­gne­so­wa­ne­mu ciału fer­ro­ma­gne­tycz­ne­mu stanu obo­jęt­ne­go; od­ma­gne­so­wu­ją­cy


SJP.pl


demagnetyzer

urzą­dze­nie do de­ma­gne­ty­za­cji


SJP.pl


demagnetyzować

przy­wra­cać na­ma­gne­so­wa­ne­mu ciału stan obo­jęt­ny; od­ma­gne­so­wy­wać


SJP.pl


demagog

1. osoba sta­ra­ją­ca się uzy­skać po­par­cie spo­łecz­ne, po­słu­gu­jąc się czczy­mi obiet­ni­ca­mi lub cza­sem nawet kłam­stwem; po­pu­li­sta, po­li­ty­kier;
2. przy­wód­ca ludu pod­czas buntu w sta­ro­żyt­nych Ate­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­li­tyk, dzia­łacz, który wy­gła­sza hasła nie­re­al­ne, lecz da­ją­ce mu sze­ro­kie po­par­cie

 (1.2) hist. przy­wód­ca lu­do­wy w sta­ro­żyt­nej Gre­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osoba sto­su­ją­ca de­ma­go­gię,
  • Skró­to­wa nazwa Sto­wa­rzy­sze­nia De­ma­gog

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeśli ten de­ma­gog zo­sta­nie prze­wod­ni­czą­cym, wy­stą­pię z par­tii!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmaɡɔk, AS: dẽmagok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demagogia ż., demagogizm m., demagogizowanie n.

 czas. demagogizować ndk.

 przym. demagogiczny

 przysł. demagogicznie

Wiktionary


demagogia

1. gło­sze­nie chwyt­li­wych, nie­re­al­nych, zgod­nych z ocze­ki­wa­nia­mi więk­szo­ści haseł po­li­tycz­nych w celu zdo­by­cia po­par­cia spo­łecz­ne­go; po­pu­lizm, po­li­ty­kier­stwo;
2. wszel­ka akcja obli­czo­na na łatwy po­klask i schle­bia­nie naj­niż­szym gu­stom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­dzia­ły­wa­nie na uczu­cia i na­stro­je po­li­tycz­ne lub spo­łecz­ne nie­uś­wia­do­mio­nych mas przez nie­re­al­ne obiet­ni­ce, poch­leb­stwa itp. dla osią­gnię­cia włas­nych celów;

Wiktionary

De­ma­go­gia (gr. "dēmagōgía" – pro­wa­dze­nie ludu) – wpły­wa­nie na opi­nię pu­blicz­ną w celu po­zy­ska­nia i utrzy­ma­nia zwo­len­ni­ków za po­mo­cą nie­re­al­nych obiet­nic oraz zwod­ni­czych haseł.

De­ma­go­gia roz­wi­nę­ła się już w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, lecz pier­wot­nie miała nieco inne niż współ­cze­śnie zna­cze­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prasa zgod­nie oce­ni­ła wy­stą­pie­nie pre­mie­ra jako nie­u­dol­ną de­ma­go­gię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃maˈɡɔɟja, AS: dẽmagoǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demagog m., demagogizm m., demagogizowanie n.

 czas. demagogizować ndk., demagogować ndk.

 przym. demagogiczny

 przysł. demagogicznie

Wiktionary


demagogiczność

cecha cze­goś po­le­ga­ją­ce­go na gło­sze­niu nie­re­a­li­stycz­nych haseł i po­słu­gi­wa­niu się czczy­mi obiet­ni­ca­mi


SJP.pl


demagogiczny

wła­ści­wy de­ma­go­go­wi - oso­bie sta­ra­ją­cej się uzy­skać po­par­cie spo­łecz­ne, po­słu­gu­jąc się czczy­mi obiet­ni­ca­mi lub cza­sem nawet kłam­stwem; po­pu­li­stycz­ny, po­li­ty­kier­ski, po­ka­zo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­ma­go­gią; ty­po­wy dla de­ma­go­ga; po­kręt­nie schle­bia­ją­cy masom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demagogizowanie n., demagog mos., demagogia ż.

 czas. demagogizować ndk.

 przysł. demagogicznie

Wiktionary


demagogizm

prze­sta­rza­łe: po­stę­po­wa­nie wła­ści­we de­ma­go­go­wi - oso­bie sta­ra­ją­cej się uzy­skać po­par­cie spo­łecz­ne, po­słu­gu­jąc się czczy­mi obiet­ni­ca­mi lub cza­sem nawet kłam­stwem


SJP.pl


demagogizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ma­go­gi­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demagogia m., demagog m., demagogizm m., , demagogiczność ż.

 czas. demagogizować ndk., demagogować ndk.

 przym. demagogiczny

 przysł. demagogicznie

Wiktionary


demagogizować

po­stę­po­wać jak de­ma­gog - osoba sta­ra­ją­ca się uzy­skać po­par­cie spo­łecz­ne, po­słu­gu­jąc się czczy­mi obiet­ni­ca­mi lub cza­sem nawet kłam­stwem; mamić, ba­ła­mu­cić, zwo­dzić


SJP.pl


demagożka

→ de­ma­gog


SJP.pl

Patrz:

demagog

demakijaż

usu­wa­nie ma­ki­ja­żu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) usu­wa­nie ma­ki­ja­żu przy po­mo­cy wa­ci­ka na­są­czo­ne­go od­po­wied­ni­mi kos­me­ty­ka­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­ma­ki­jaż – usu­wa­nie ma­ki­ja­żu
  • De­ma­ki­jaż – album Marii Sa­dow­skiej
  • De­ma­ki­jaż – film z 2009 w reż. Marii Sa­dow­skiej, Do­ro­ty Lam­par­skiej i Anny Ma­li­szew­skiej
  • De­ma­ki­jaż – pol­ski pro­gram te­le­wi­zyj­ny pro­wa­dzo­ny przez Krzysz­to­fa Ibi­sza

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Idąc spać, nie za­pom­nij o de­ma­ki­ja­żu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃maˈcijaʃ, AS: dẽmaḱii ̯aš

Wiktionary


demantoid

mi­ne­rał z grupy gra­na­tów, zie­lo­na od­mia­na an­dra­dy­tu; szma­ragd ural­ski


SJP.pl

De­man­to­id – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy gra­na­tów (gem­mo­lo­gicz­na od­mia­na an­dra­dy­tu). Mi­ne­rał bar­dzo rzad­ki.

Nazwa po­cho­dzi od ni­der­landz­kie­go "de­mant" – dia­ment, co ma wska­zy­wać na znacz­ne po­do­bień­stwo ogni ka­mie­nia osz­li­fo­wa­ne­go do dia­men­tu.

Wikipedia


demarch

de­mar­cha;
1. w sta­ro­żyt­nym pań­stwie ateń­skim i jego ko­lo­niach: urzęd­nik kie­ru­ją­cy ad­mi­ni­stra­cją demu, wy­bie­ra­ny na rok
2. w ce­sar­stwie bi­zan­tyj­skim: urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cji lo­kal­nej


SJP.pl


demarcha

de­march;
1. w sta­ro­żyt­nym pań­stwie ateń­skim i jego ko­lo­niach: urzęd­nik kie­ru­ją­cy ad­mi­ni­stra­cją demu, wy­bie­ra­ny na rok
2. w ce­sar­stwie bi­zan­tyj­skim: urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cji lo­kal­nej


SJP.pl


demarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


demarkacja

1. wyz­na­cze­nie gra­nic w te­re­nie na pod­sta­wie za­war­tych umów;
2. od­dzie­la­nie się tka­nek ży­wych od mart­wych w po­sta­ci na­cie­ku na gra­ni­cy ogni­ska mart­wi­cze­go w or­ga­niz­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ty­cze­nie gra­ni­cy po­mię­dzy dwoma ob­sza­ra­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­mar­ka­cja (me­dy­cy­na)
  • de­mar­ka­cja (prawo)
  • Pro­blem de­mar­ka­cji – fi­lo­zo­ficz­ny pro­blem roz­róż­nie­nia nauki od in­nych dzie­dzin
  • linia de­mar­ka­cyj­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­su­mo­wa­niem prac nad de­li­mi­ta­cją i de­mar­ka­cją gra­ni­cy za­chod­niej było pod­pi­sa­nie 27 stycz­nia 1951 r. we Frank­fur­cie nad Odrą aktu (…)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgraniczenie

Wiktionary


demarkacyjny

do­ty­czą­cy de­mar­ka­cji


SJP.pl


demaskacja

rzad­ko: de­ma­sko­wa­nie, ujaw­nia­nie; de­ma­ska­tor­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ujaw­nie­nie praw­dy o kimś lub o czymś nie­ucz­ci­wym lub ne­ga­tyw­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­ma­ska­cja mitów na­ro­do­wych w dra­ma­cie Sta­ni­sła­wa Wy­spiań­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃maˈskat͡sʲja, AS: dẽmaskacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demaskowanie n., demaskator m., demaskatorka ż.

 czas. demaskować

 przym. demaskacyjny, demaskatorski

Wiktionary


demaskacyjny

przy­miot­nik od: de­ma­ska­cja


SJP.pl


demaskator

osoba ujaw­nia­ją­ca tajne spi­ski, nie­le­gal­ne po­wią­za­nia, dzia­ła­nia osób, które swoją dzia­łal­ność chcą po­zo­sta­wić w ukry­ciu; sy­gna­li­sta, de­mi­sty­fi­ka­tor, whist­le­blo­wer


SJP.pl

De­ma­ska­tor (ang. "Blac­klight") – au­stra­lij­sko-ame­ry­kań­sko-chiń­ski dre­szczo­wiec z 2022 roku w re­ży­se­rii Marka Wil­liam­sa. W głów­nych ro­lach wy­stą­pi­li Liam Ne­e­son, Aidan Quinn i Ta­y­lor John Smith. Film miał pre­mie­rę 10 lu­te­go 2022 roku.

Wikipedia


demaskatorka

ko­bie­ta ujaw­nia­ją­ca tajne spi­ski, nie­le­gal­ne po­wią­za­nia, dzia­ła­nia osób, które swoją dzia­łal­ność chcą po­zo­sta­wić w ukry­ciu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej, która kogoś lub coś de­ma­sku­je, ujaw­nia ukry­te fakty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demaskacja ż.

:: fm. demaskator

 czas. demaskować

 przym. demaskatorski

Wiktionary


demaskatorski

wy­do­by­wa­ją­cy praw­dę spod ma­sku­ją­cych ją po­zo­rów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który de­ma­sku­je; który ujaw­nia to, co skry­wa­ne (np. czy­jeś ta­jem­ni­ce, tajne in­for­ma­cje)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W do­ku­men­tach ujaw­nio­nych przez de­ma­ska­tor­ski por­tal in­ter­ne­to­wy Wi­ki­le­aks Rosja i Bia­ło­ruś zo­sta­ły okre­ślo­ne przez hisz­pań­skie­go pro­ku­ra­to­ra, spe­cja­li­stę ds. prze­stęp­czo­ści zor­ga­ni­zo­wa­nej (…) jako „do­słow­nie pań­stwa ma­fij­ne”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃maskaˈtɔrsʲci, AS: dẽmaskatorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demaskacja ż., demaskator m., demaskatorka ż., demaskowanie n., zdemaskowanie n., maska ż., demaskatorstwo n.

 czas. demaskować ndk., zdemaskować dk., maskować ndk.

 przysł. demaskatorsko

Wiktionary


demaskatorstwo

dzia­ła­nie de­ma­ska­to­ra, de­ma­sko­wa­nie kogoś lub cze­goś


SJP.pl


demaskowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ma­sko­wać.

Wiktionary

De­ma­sko­wa­nie – ujaw­nia­nie przez prze­ciw­ni­ka da­nych o woj­skach na pod­sta­wie cech, we­dług któ­rych można wy­kryć lub usta­lić okre­ślo­ne obiek­ty, roz­poz­nać za­mie­rze­nia i dzia­ła­nia wojsk. Na pod­sta­wie cech de­ma­sku­ją­cych można np. we­dług pracy ra­dio­sta­cji usta­lić typ i miej­sce, ko­le­in czoł­gu okre­ślić jego ro­dzaj, czas prze­ja­zdu, kie­ru­nek i szyb­kość jazdy, na pod­sta­wie bły­sków i wy­bu­chów wy­strza­łów w nocy zde­ma­sko­wać ar­ty­le­rię.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. zdemaskowanie n., demaskatorstwo n., demaskator m., demaskatorka ż., demaskacja ż.

 czas. demaskować ndk., zdemaskować dk.

 przym. demaskacyjny, demaskatorski

 przysł. demaskacyjnie, demaskatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demistyfikowanie, obnażanie, negliżowanie

Wiktionary


demaskować

ujaw­niać praw­dę o kimś lub o czymś nie­ucz­ci­wym, ne­ga­tyw­nym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­ma­sko­wać)

 (1.1) ujaw­niać praw­dzi­wą toż­sa­mość lub cha­rak­ter kogoś albo cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demaskowanie n., demaskatorka ż., demaskacja ż.

 przym. demaskatorski

Wiktionary


dematerializacja

zni­ka­nie przed­mio­tów, zja­wi­sko po­strze­ga­ne w spi­ry­tyz­mie i okul­tyz­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. nagłe zni­knię­cie z pola wi­dze­nia

 (1.2) książk. cał­ko­wi­te, ta­jem­ni­cze zni­knię­cie

 (1.3) fiz. ani­hi­la­cja czą­stek i an­ty­czą­stek

 (1.4) ekon. wnie­sie­nie pa­pie­rów war­to­ścio­wych na ra­chu­nek in­we­sty­cyj­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ja i mój asy­stent Pie­tro po­ka­że­my pań­stwu de­ma­te­ria­li­za­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃matɛrʲjalʲiˈzat͡sʲja, AS: dẽmaterʹi ̯alʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dematerializowanie n.

 czas. dematerializować się, zdematerializować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) wyparowanie, znikanie, zniknięcie

Wiktionary


dematerializacyjny

→ de­ma­te­ria­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

dematerializacja

dematerializować

1. spra­wiać, żeby jakaś po­stać lub rzecz prze­sta­ła ist­nieć;
2. w eko­no­mii: od­da­wać pa­pie­ry war­to­ścio­we do banku lub biura ma­kler­skie­go w celu za­stą­pie­nia ich ma­te­rial­nej po­sta­ci za­pi­sem na ra­chun­ku in­we­sty­cyj­nym


SJP.pl


demawend

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Ira­nie, w osta­nie Te­he­ran;

Wiktionary

De­ma­wend (5610 m n.p.m.) – wul­kan drze­mią­cy w gó­rach El­burs, naj­wyż­szy szczyt Iranu, po­ło­żo­ny około 70 km na pół­noc­ny wschód od Te­he­ra­nu i ok. 60 km na po­łud­nie od mia­sta Amol. Wul­kan zbu­do­wa­ny głów­nie z kwa­so­wych law an­de­zy­to­wych. Duży kąt na­chy­le­nia sto­ków (stra­to­wul­kan) – ok. 30-40°. U pod­nó­ża wy­stę­pu­ją licz­nie wody siar­cza­no­we. Wy­so­kość wul­ka­nu wy­no­si 5610 m. [], jest to jed­nak war­tość za­wy­żo­na[].

Wikipedia


dembek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Dem­bek (1926–1990) – pol­ska Spra­wied­li­wa wśród Na­ro­dów Świa­ta
  • Ber­nard Dem­bek (1878–1937) – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, bi­skup

Wikipedia


dembicki

naz­wi­sko


SJP.pl


dembiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dem­biń­ski – pol­skie naz­wi­sko, forma żeń­ska – Dem­biń­ska
  • Dem­biń­scy – pol­ski ród szla­chec­ki
  • An­drzej Sa­mu­el Dem­biń­ski herbu Ra­wicz (zm. 15 lu­te­go 1649) − kasz­te­lan biec­ki w la­tach 1618–1649, pod­sto­li kra­kow­ski w la­tach 1604–1618, sta­ro­sta bę­dziń­ski w la­tach 1591–1604, kil­ku­krot­ny poseł na sej...
  • Bog­dan Dem­biń­ski (ur. 1954) – pol­ski fi­lo­zof i hi­sto­ryk fi­lo­zo­fii, mi­ło­śnik astro­no­mii, ta­ter­nik i że­glarz mor­ski, pro­fe­sor nauk hu­ma­ni­stycz­nych
  • Bo­le­sław Dem­biń­ski (1833–1914) – pol­ski kom­po­zy­tor i dy­ry­gent
  • Bro­ni­sław Dem­biń­ski (1858–1939) – pol­ski hi­sto­ryk
  • Cze­sław Dem­biń­ski (ur. 1937) – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm PRL VIII ka­den­cji
  • Erazm Dem­biń­ski herbu Ra­wicz – dzie­kan kra­kow­ski i kan­tor san­do­mier­ski w 1571 roku, se­kre­tarz kró­lew­ski w 1576 roku
  • Fe­li­cjan Ciesz­kow­ski-Dem­biń­ski (1901–1981) – pol­ski pro­fe­sor w dzie­dzi­nie rol­nict­wa, agro­tech­nik, bo­ta­nik, ho­dow­ca ro­ślin, eko­no­mi­sta
  • Hen­ryk Dem­biń­ski (1791–1864) – pol­ski ge­ne­rał
  • Hen­ryk Dem­biń­ski (1908–1941) – dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Jacek Dem­biń­ski (ur. 1969) – pol­ski pił­karz

Wikipedia


dembowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dem­bow­ski – kra­ter na Księ­ży­cu naz­wa­ny na cześć Her­ku­le­sa Dem­bow­skie­go
  • (349) Dem­bow­ska – pla­ne­to­i­da w pasie głów­nym naz­wa­na na cześć Her­ku­le­sa Dem­bow­skie­go
  • Alek­sy Dem­bow­ski – ofi­cer pow­sta­nia ko­ściusz­kow­skie­go
  • An­drzej Dem­bow­ski (zm. 1571) – wo­je­wo­da beł­ski, kasz­te­lan beł­ski i lu­ba­czow­ski
  • Anie­la Dem­bow­ska (1824-1901) – pu­bli­cyst­ka, au­tor­ka tek­stów o te­ma­ty­ce nie­pod­le­gło­ścio­wej
  • Anna Ko­mo­row­ska, z domu Dem­bow­ska (ur. 1953) – żona pre­zy­den­ta Bro­ni­sła­wa Ko­mo­row­skie­go
  • An­to­ni Mi­chał Dem­bow­ski – urzęd­nik ziem­ski I Rze­czy­po­spo­li­tej
  • An­to­ni Se­ba­stian Dem­bow­ski (1682-1763) – bi­skup płoc­ki od 1737, włoc­ław­ski od 1752
  • Bro­ni­sław Dem­bow­ski (1849-1893) – fol­klo­ry­sta pod­ha­lań­ski
  • Bro­ni­sław Dem­bow­ski (1927-2019) – bi­skup włoc­ław­ski w la­tach 1992-2003
  • Ce­cy­lia Gra­bow­ska, z domu Dem­bow­ska (1787-1821) – ma­lar­ka
  • Ed­ward Dem­bow­ski (1822-1846) – fi­lo­zof, pu­bli­cy­sta, pol­ski dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy

Wikipedia


dembski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Paweł Demb­ski (1540-1614) – ka­to­lic­ki ksiądz
  • Ja­nusz Demb­ski (1929-1997) – pol­ski bi­blio­te­karz, hi­sto­ryk i ani­ma­tor kul­tu­ry
  • Woj­ciech Demb­ski (1934-1995) – pol­ski orien­ta­li­sta
  • Wie­sław Demb­ski (1933-2017) – pol­ski gra­fik, ma­larz
  • Wil­liam A. Demb­ski (ur. 1960) – ame­ry­kań­ski ma­te­ma­tyk, fi­lo­zof, te­o­log ewan­ge­li­kal­ny

Wikipedia


demczuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • My­chaj­ło Dem­czuk (1881-1941) – ukra­iń­ski dzia­łacz spo­łecz­ny, pe­da­gog
  • Ry­szard Dem­czuk (ur. 1959) – pol­ski ma­ry­narz
  • To­masz Dem­czuk (ur. 1983) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny

Wikipedia


demencja

otę­pie­nie; ze­spół symp­to­mów zwią­za­nych z po­gar­sza­ją­cą się pa­mię­cią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. utra­ta zdol­no­ści umy­sło­wych or­ga­niz­mu spo­wo­do­wa­na cho­ro­bą lub sta­rze­niem się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sąd Naj­wyż­szy uznał, że ge­ne­rał cier­pi na de­men­cję star­czą i w związ­ku z tym nie może być są­dzo­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otępienie

Wiktionary


demencyjny

→ de­men­cja


SJP.pl

Patrz:

demencja

dementi

ofi­cjal­ne spro­sto­wa­nie nie­praw­dzi­wej lub nie­ści­słej in­for­ma­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. dypl. za­prze­cze­nie ogło­szo­ne ofi­cjal­nie; spro­sto­wa­nie okre­ślo­nych wia­do­mo­ści (zaz­wy­czaj po­li­tycz­nych), wcze­śniej udo­stęp­nio­nych pu­blicz­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­men­ti – album ze­spo­łu 2Tm2,3
  • De­men­ti – ze­spół mu­zycz­ny stwo­rzo­ny w 1998 roku
  • Nie­za­leż­na Agen­cja Fo­to­gra­ficz­na De­men­ti – spo­łecz­na agen­cja fo­to­gra­ficz­na w PRL

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W związ­ku z po­gło­ską o śmier­ci pre­mie­ra, rząd wydał na­tych­mia­sto­we de­men­ti.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɛ̃ntʲi, AS: dẽmẽntʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dementowanie n., zdementowanie n.

 czas. dementować ndk., zdementować dk.

Wiktionary


dementowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­men­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dementi n., zdementowanie n.

 czas. dementować ndk., zdementować dk.

Wiktionary


dementować

stwier­dzać fał­szy­wość ja­kiejś in­for­ma­cji; pro­sto­wać, za­prze­czać, prze­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pro­sto­wać nie­praw­dzi­we in­for­ma­cje, za­prze­czać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W son­da­żach wy­mie­nia­ni są także Do­nald Tusk (PO), pre­zen­ter te­le­wi­zyj­ny To­masz Lis i były pre­zy­dent Lech Wa­łę­sa, który już jed­nak de­men­to­wał te po­gło­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: dẽmẽntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dementi n., dementowanie n., zdementowanie n.

 czas. zdementować dk.

Wiktionary


demeryt

daw­niej: ksiądz ska­za­ny za wy­kro­cze­nie prze­ciw prawu ko­ściel­ne­mu na karę odo­sob­nie­nia w domu po­pra­wy dla du­chow­nych; de­me­ry­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ksiądz, który po wej­ściu w kon­flikt z pra­wem ka­no­nicz­nym od­by­wa karę odo­sob­nie­nia w domu po­pra­wy dla du­chow­nych;

Wiktionary

De­me­ryt, także de­me­ry­ta (ze śr.-fr. "démérite"– prze­stęp­stwo) – dawna nazwa okre­śla­ją­ca księ­dza ska­za­ne­go na po­ku­tę w odo­sob­nie­niu za wy­kro­cze­nie prze­ciw mo­ral­no­ści.

Synod w To­le­do w 675 na­ka­zy­wał po­da­wa­nie de­me­ry­tom je­dy­nie chle­ba i wody, bi­czo­wa­nie i ob­cię­cie wło­sów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co to ta­kie­go dom de­me­ry­tów, za­pew­ne nie wiesz rów­nież lub z równą zręcz­no­ścią udasz, że nie wiesz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɛrɨt, AS: dẽmeryt

Wiktionary


demeryta

daw­niej: ksiądz ska­za­ny za wy­kro­cze­nie prze­ciw prawu ko­ściel­ne­mu na karę odo­sob­nie­nia w domu po­pra­wy dla du­chow­nych; de­me­ryt


SJP.pl


demeszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. sza­bla z da­ma­sceń­skiej stali

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaśniéj wi­dzieć będą oczy
I de­mesz­ka śmieléj bły­śnie,
Gdy krwi pol­skiej nie wy­to­czy,
Gdy łzy polskiéj nie wy­ci­śnie
.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. damasceński

 rzecz. damascenka ż.

Wiktionary


demeter

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­gi­ni zbóż, jedno z naj­star­szych bóstw ziemi upraw­nej; De­me­tra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni ziemi upraw­nej, uro­dza­ju, zboża i rol­nict­wa, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Ceres;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1108;

Wiktionary

De­me­ter (także De­me­tra; Δημήτηρ, Δήμητρα Dēmḗtēr, Dḗmētra, Ceres) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni płod­no­ści ziemi, uro­dza­ju, ziemi upraw­nej, zbóż, rol­nict­wa; matka Kory-Per­se­fo­ny. Sio­stra Zeusa, Po­sej­do­na, Ha­de­sa, He­stii i Hery. Miała z Ze­u­sem córkę Korę-Per­se­fo­nę. Córka Rei i Kro­no­sa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­me­ter opie­ko­wa­ła się wzro­stem zbóż od siewu aż po żniwa.

 (1.1) Atry­bu­ta­mi De­me­ter były: kłosy zbóż, kwia­ty maku, ma­ków­ki, zło­to­głów (as­fo­del), nar­cyz, cy­prys, pszczo­ła, świ­nia, żuraw, kogut, sierp i po­chod­nia.

 (1.1) Ma­ków­ki ofia­ro­wy­wa­no De­me­ter na mi­ste­riach ele­u­zyń­skich jako sym­bol ziemi, snu i za­pom­nie­nia (po śmier­ci i przed odro­dze­niem).

 (1.2) De­me­ter po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɛtɛr, AS: dẽmeter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Demetria ż., Demetriusz mos.

 zob. Demetra.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Demetra; Ceres / Cerera

Wiktionary


demetra

mit. gr. bo­gi­ni zbóż, jedno z naj­star­szych bóstw ziemi upraw­nej; De­me­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. De­me­ter.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­me­tra opie­ko­wa­ła się wzro­stem zbóż od siewu aż po żniwa.

 (1.1) Atry­bu­ta­mi De­me­try były kłos zboża, mak, nar­cyz, pszczo­ła, świ­nia, żuraw i sierp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɛtra, AS: dẽmetra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Demetria ż., Demetriusz mos.

 przym. Demetrzyn

 zob. Demeter.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Demeter; Ceres / Cerera

Wiktionary


demetria

imię żeń­skie


SJP.pl

De­me­tria – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia De­me­triusz. Zna­czy "na­le­żą­cy do De­me­ter".

De­me­tria imie­ni­ny ob­cho­dzi: 9 kwiet­nia i 21 czerw­ca.

Wikipedia


demetriusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­me­triusz – imię
  • De­me­triusz – po­stać bi­blij­na
  • De­me­triusz Cynik – fi­lo­zof grec­ki ży­ją­cy w I wieku n.e.
  • De­me­triusz z Alek­san­drii – retor grec­ki ży­ją­cy w II wieku n.e.
  • De­me­triusz z Alo­pe­ke (V/IV w. p.n.e.) – rzeź­biarz grec­ki
  • De­me­triusz z Fa­le­ro­nu (ok. 345–283 p.n.e.) – fi­lo­zof grec­ki
  • De­me­triusz z Ga­da­ry – stron­nik Pom­pe­ju­sza, pła­cił za wzno­szo­ne przez niego bu­dow­le
  • De­me­triusz I Po­lior­ke­tes (337–283 p.n.e.) – wódz ma­ce­doń­ski, król Ma­ce­do­nii w la­tach 294–288 p.n.e.
  • De­me­triusz II An­ty­go­ni­da (ok. 276–229 p.n.e.) – król Ma­ce­do­nii z dy­na­stii An­ty­go­ni­dów od 239 p.n.e.
  • De­me­triusz Chro­no­graf (ko­niec III w. p.n.e.) – ży­dow­ski hi­sto­ryk two­rzą­cy w ję­zy­ku grec­kim
  • De­me­triusz I Bak­tryj­ski – król Bak­trii od ok. 190 p.n.e. do ok. 167 p.n.e.
  • De­me­triusz I Soter (ok. 187–150 p.n.e.) – wład­ca mo­nar­chii Se­le­u­ki­dów od 162 p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A je­że­li De­me­triusz i jego rze­mieśl­ni­cy mają spra­wy prze­ciw komuś, to na rynku od­by­wa­ją się sądy, są też pro­kon­su­lo­wie, niech­że jedni dru­gich oskar­ża­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɛtrʲjuʃ, AS: dẽmetrʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Demeter ż., Demetra ż., Dymitr m.

Wiktionary


demi

po­tocz­nie: osoba od­czu­wa­ją­ca popęd płcio­wy wy­łącz­nie do osób, z któ­ry­mi na­wią­za­ła silną więź emo­cjo­nal­ną; de­mi­sek­su­a­li­sta


SJP.pl

Demi (sty­li­zo­wa­ny na "D E M I") – czwar­ty so­lo­wy stu­dyj­ny album ame­ry­kań­skiej pio­sen­kar­ki Demi Lo­va­to wy­da­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych 14 maja 2013 roku na­kła­dem Hol­ly­wo­od Re­cords. W pier­wszym ty­god­niu sprze­da­ży, album tra­fił na 3. miej­sce ame­ry­kań­skiej listy prze­bo­jów "Bill­bo­ard 200" sprze­da­jąc się tam w 110 ty­się­cy eg­zem­pla­rzy. Do tej pory[] płyta ro­zesz­ła się w na­kła­dzie 500 ty­się­cy kopii w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia


demi-monde

[czy­taj: dmi-mąd] z fran­cu­skie­go, prze­sta­rza­łe: półś­wia­tek; śro­do­wi­sko pro­sty­tu­tek i su­te­ne­rów usi­łu­ją­cych do­rów­nać świa­tu wyż­sze­go to­wa­rzy­stwa


SJP.pl


demi-saison

[czy­taj: dmiseZĄ] z fran­cu­skie­go: przej­ścio­wy, mię­dzy­se­zo­no­wy; zwy­kle o odzie­ży no­szo­nej wios­ną lub je­szie­nią, np. płaszcz demi-sa­i­son


SJP.pl


demi-sec

[czy­taj: demi sek] o trun­ku, zwy­kle winie: pół­wy­traw­ny


SJP.pl

Demi-sec – drugi album stu­dyj­ny pol­skie­go ze­spo­łu po­po­we­go Blue Café, który zo­stał wy­da­ny 4 grud­nia 2003 na­kła­dem EMI. Au­to­ra­mi tek­stów wszyst­kich pio­se­nek z płyty są Paweł Rurak-Sokal i Ka­mi­la So­wiń­ska.

Album po­dzie­lo­ny jest na dwie czę­ści: "Demi" (sie­dem pio­se­nek) i "Sec" (je­de­na­ście pio­se­nek).

Wikipedia


demi-vierge

[czy­taj: dmi wierż] z fran­cu­skie­go: pół­dzie­wi­ca; ko­bie­ta za­cho­wu­ją­ca fi­zycz­ne dzie­wict­wo, ale nie­u­ni­ka­ją­ca ero­tycz­nych kon­tak­tów


SJP.pl


demian

De­mian: Dzie­je mło­do­ści Emila Sinc­la­i­ra – po­wieść nie­miec­kie­go pi­sa­rza Her­man­na Hes­se­go. Na­pi­sał ją w roku 1917, wy­da­na zo­sta­ła w roku 1919 pod pse­u­do­ni­mem Emil Sinc­la­ir, pod któ­rym Hesse zmu­szo­ny był pu­bli­ko­wać swoje ar­ty­ku­ły od 1917 roku.

"De­mian" opo­wia­da o doj­rze­wa­niu głów­ne­go bo­ha­te­ra i od­naj­do­wa­niu włas­nej toż­sa­mo­ści za poś­red­nict­wem przy­ja­cie­la, Maksa De­mia­na.

Wikipedia


demianiuk

naz­wi­sko


SJP.pl


demianów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie ha­lic­kim;

Wiktionary

De­mia­nów ( Дем'янів) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie iwa­no­fran­kiw­skim.

Przez wieś prze­bie­ga droga kra­jo­wa N09. Znaj­du­je tu się sta­cja ko­le­jo­wa Bursz­tyn, po­ło­żo­na na linii Lwów – Czer­niow­ce.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. demianowski

Wiktionary


demiańczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


demidowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


demidówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie, sto­li­ca re­jo­nu w ob­wo­dzie ró­wień­skim;

Wiktionary

De­mi­dów­ka (ukr. Демидівка) – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie i sto­li­ca re­jo­nu ob­wo­du ró­wień­skie­go, po­ło­żo­ne na Wo­ły­niu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. demidówecki

Wiktionary


demielinizacja

zanik lub roz­pad osło­nek mie­li­no­wych włó­kien ner­wo­wych (den­dry­tów i ak­so­nów) spo­wo­do­wa­ny przez za­ka­że­nia, za­tru­cia, nie­dot­le­nie­nie i pro­ce­sy au­to­im­mu­no­lo­gicz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces pa­to­lo­gicz­ne­go roz­pa­du osło­nek mie­li­no­wych w ukła­dzie ner­wo­wym

Wiktionary

De­mie­li­ni­za­cja – pa­to­lo­gicz­ny pro­ces ukła­du ner­wo­we­go, po­le­ga­ją­cy na roz­pa­dzie osło­nek mie­li­no­wych w oś­rod­ko­wym lub ob­wo­do­wym ukła­dzie ner­wo­wym.

Więk­szość włó­kien ner­wo­wych (ak­so­nów) oto­czo­nych jest osłon­ką mie­li­no­wą, w skład któ­rej wcho­dzi mie­li­na. Za wyt­wa­rza­nie mie­li­ny w oś­rod­ko­wym ukła­dzie ner­wo­wym od­po­wia­da­ją oli­go­den­dro­cy­ty, zaś za jej wyt­wa­rza­nie w ob­wo­do­wym ukła­dzie ner­wo­wym – ko­mór­ki Schwan­na.

Wikipedia


demijohn

[czy­taj: DEmidżon] pę­ka­ty po­jem­nik ople­cio­ny ło­zi­ną, o po­jem­no­ści naj­czę­ściej od 8 do 54 li­trów


SJP.pl


demilitaryzacja

1. ogra­ni­cze­nie lub lik­wi­da­cja sił woj­sko­wych na okre­ślo­nym te­ry­to­rium; roz­bro­je­nie;
2. przy­wró­ce­nie cy­wil­ne­go cha­rak­te­ru cze­muś wcze­śniej zmi­li­ta­ry­zo­wa­ne­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. pro­ces, w któ­rym okre­ślo­ny ob­szar, pań­stwo lub or­ga­ni­za­cja po­zba­wia­ne są zdol­no­ści woj­sko­wych

Wiktionary

De­mi­li­ta­ry­za­cja (łac. "de-" 'z (czego), od, wy-' i "mi­li­ta­ria" 'ćwi­cze­nia woj­sko­we' od "mi­li­ta­ris" 'woj­sko­wy' od "miles" dpn. "mi­li­tis" 'żoł­nierz') – pro­ces, w któ­rym po­zba­wia się dany teren wojsk oraz bu­dyn­ków i ma­szyn o cha­rak­te­rze wo­jen­nym. Po­ję­cie to od­no­si się także do roz­bra­ja­nia for­ma­cji mi­li­tar­nych i pa­ra­mi­li­tar­nych (także od­dzia­łów par­ty­zanc­kich), sta­no­wiąc naj­czę­ściej ele­ment de­mo­bi­li­za­cji. Ob­szar pod­da­ny ta­kie­mu pro­ce­so­wi na­zy­wa­ny jest stre­fą zde­mi­li­ta­ry­zo­wa­ną.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. demilitaryzować ndk., zdemilitaryzować dk.

 przym. demilitaryzacyjny

 rzecz. remilitaryzacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozbrojenie

Wiktionary


demilitaryzacyjny

do­ty­czą­cy de­mi­li­ta­ry­za­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z de­mi­li­ta­ry­za­cją, do­ty­czą­cy de­mi­li­ta­ry­za­cji, roz­bro­je­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demilitaryzacja ż.

 czas. demilitaryzować ndk., zdemilitaryzować dk.

Wiktionary


demimondka

daw­niej: dama z półś­wiat­ka; de­mi­mon­dów­ka


SJP.pl


demimondówka

daw­niej: dama z półś­wiat­ka; de­mi­mond­ka


SJP.pl


demineralizacja

1. usu­wa­nie soli mi­ne­ral­nych z ja­kiejś sub­stan­cji, zwła­szcza z wody;
2. utra­ta soli mi­ne­ral­nych, np. de­mi­ne­ra­li­za­cja pły­nów ustro­jo­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­mi­ne­ra­li­za­cja wody
  • de­mi­ne­ra­li­za­cja (fiz­jo­lo­gia)

Wikipedia


demineralizacyjny

do­ty­czą­cy de­mi­ne­ra­li­za­cji


SJP.pl


deminutivum

zdrob­nie­nie, wyraz pow­sta­ły po­przez do­da­nie od­po­wied­nie­go for­man­tu, oz­na­cza­ją­cy przed­miot mniej­szy w sto­sun­ku do przed­mio­tu opi­sy­wa­ne­go przez wyraz, do któ­re­go do­da­ny zo­stał for­mant; de­mi­nu­ti­wum; de­mi­nu­tyw; de­mi­nu­ty­wum


SJP.pl


deminutiwum

zdrob­nie­nie, wyraz pow­sta­ły po­przez do­da­nie od­po­wied­nie­go for­man­tu, oz­na­cza­ją­cy przed­miot mniej­szy w sto­sun­ku do przed­mio­tu opi­sy­wa­ne­go przez wyraz, do któ­re­go do­da­ny zo­stał for­mant; de­mi­nu­ti­vum; de­mi­nu­tyw; de­mi­nu­ty­wum


SJP.pl


deminutyw

zdrob­nie­nie, wyraz pow­sta­ły po­przez do­da­nie od­po­wied­nie­go for­man­tu, oz­na­cza­ją­cy przed­miot mniej­szy w sto­sun­ku do przed­mio­tu opi­sy­wa­ne­go przez wyraz, do któ­re­go do­da­ny zo­stał for­mant; de­mi­nu­ti­vum; de­mi­nu­ti­wum; de­mi­nu­ty­wum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zdrob­nie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Two­rze­nie de­mi­nu­ty­wów w ję­zy­ku nie­miec­kim jest pro­ste i spro­wa­dza się do do­da­nia do rdze­nia od­po­wied­nie­go su­fik­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mʲĩˈnutɨf, AS: dẽmʹĩnutyf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deminutywność ż.

 przym. deminutywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobnienie

Wiktionary


deminutywność

→ de­mi­nu­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

deminutywny

deminutywny

w ję­zy­koz­naw­stwie: zdrab­nia­ją­cy, ma­ją­cy cha­rak­ter zdrob­nie­nia; zdrob­nia­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrob­nia­ły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mʲĩnuˈtɨvnɨ, AS: dẽmʹĩnutyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deminutyw, deminutywum, deminutiwum, deminutivum, deminutywność

Wiktionary


deminutywum

zdrob­nie­nie, wyraz pow­sta­ły po­przez do­da­nie od­po­wied­nie­go for­man­tu, oz­na­cza­ją­cy przed­miot mniej­szy w sto­sun­ku do przed­mio­tu opi­sy­wa­ne­go przez wyraz, do któ­re­go do­da­ny zo­stał for­mant; de­mi­nu­ti­vum; de­mi­nu­ti­wum; de­mi­nu­tyw


SJP.pl


demirel

naz­wi­sko, m.in. Süleyman De­mi­rel, tu­rec­ki po­li­tyk


SJP.pl


demirowski

naz­wi­sko


SJP.pl


demirski

naz­wi­sko


SJP.pl


demiseksualista

osoba od­czu­wa­ją­ca popęd płcio­wy wy­łącz­nie do osób, z któ­ry­mi na­wią­za­ła silną więź emo­cjo­nal­ną; demi


SJP.pl


demiseksualizm

popęd płcio­wy wy­łącz­nie do osób, z któ­rym na­wią­za­ło się silną więź emo­cjo­nal­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. neol. od­czu­wa­nie po­pę­du sek­su­al­ne­go pod wa­run­kiem na­wią­za­nia sil­nej więzi emo­cjo­nal­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) można po­wie­dzieć, że de­mi­sek­su­a­lizm leży w po­ło­wie drogi mię­dzy sek­su­a­liz­mem a asek­su­a­liz­mem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. seks mrz., demiseksualista mos., demiseksualistka ż., demiseksualność ż.

 przym. demiseksualny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demiseksualność

Wiktionary


demiseksualność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, męski

 (1.1) seks. neol. od­czu­wa­nie po­pę­du sek­su­al­ne­go pod wa­run­kiem na­wią­za­nia sil­nej więzi emo­cjo­nal­nej;

Wiktionary

De­mi­sek­su­al­ność, ina­czej de­mi­sek­su­a­lizm – orien­ta­cja sek­su­al­na osób, które mogą od­czu­wać po­ciąg sek­su­al­ny do innej osoby wy­łącz­nie w przy­pad­ku na­wią­za­nia z nią wcze­śniej sil­nej więzi emo­cjo­nal­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ter­min de­mi­sek­su­al­ność od­no­si się do osób, które za­czy­na­ją od­czu­wać po­ciąg sek­su­al­ny do­pie­ro wtedy, gdy zbu­du­ją z kimś głę­bo­ką więź emo­cjo­nal­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. seks mrz., demiseksualista mos., demiseksualistka ż., demiseksualizm m.

 przym. demiseksualny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demiseksualizm

Wiktionary


demiseksualny

od­czu­wa­ją­cy popęd płcio­wy wy­łącz­nie do osób, z któ­ry­mi na­wią­za­ło się silną więź emo­cjo­nal­ną


SJP.pl


demisezonowy

o odzie­ży: przej­ścio­wy, przez­na­czo­ny do no­sze­nia wios­ną lub je­sie­nią


SJP.pl


demistyfikacja

wy­kry­cie, ujaw­nie­nie mi­sty­fi­ka­cji; zde­ma­sko­wa­nie


SJP.pl


demistyfikacyjny

ujaw­nia­ją­cy mi­sty­fi­ka­cję; de­mi­sty­fi­ka­tor­ski


SJP.pl


demistyfikator

ten, kto de­ma­sku­je jakąś mi­sty­fi­ka­cję


SJP.pl


demistyfikatorka

ko­bie­ta, która de­ma­sku­je jakąś mi­sty­fi­ka­cję


SJP.pl


demistyfikatorski

ujaw­nia­ją­cy mi­sty­fi­ka­cję; de­mi­sty­fi­ka­cyj­ny


SJP.pl


demistyfikować

wy­kry­wać i ujaw­niać mi­sty­fi­ka­cję; de­ma­sko­wać


SJP.pl


demitologizacja

1 po­zba­wie­nie cze­goś cech mitu, le­gen­dy; od­mi­to­lo­gi­zo­wa­nie;
2. oba­le­nie mitów, le­gend; od­mi­to­lo­gi­zo­wa­nie;
3. nurt re­li­gij­ny dą­żą­cy do od­dzie­le­nia istot­nej tre­ści Słowa Bo­że­go od mitów


SJP.pl

De­mi­to­lo­gi­za­cja (niem. "Ent­myt­ho­lo­gi­sie­rung") – po­stu­lat w her­me­ne­u­ty­ce bi­blij­nej za­pro­po­no­wa­ny przez Ru­dol­fa Bult­man­na, bi­bli­stę i te­o­lo­ga ewan­ge­lic­kie­go. De­mi­to­lo­gi­za­cja oz­na­cza eg­zy­sten­cjal­ną in­ter­pre­ta­cję mitów bi­blij­nych w zwia­sto­wa­niu No­we­go Te­sta­men­tu, aby utrzy­mać jego waż­ność dla współ­czes­ne­go czło­wie­ka. Choć po­ję­cie to zo­sta­ło wpro­wa­dzo­ne i spo­pu­la­ry­zo­wa­ne przez Bult­man­na, to po­trze­ba przez­wy­cię­że­nia mi­tycz­no­ści re­li­gii po­ja­wia­ła się już wcze­śniej w hi­sto­rii Ko­ścio­ła i myśli te­o­lo­gicz­nej.

Wikipedia


demitologizacyjny

→ de­mi­to­lo­gi­za­cja


SJP.pl

Patrz:

demitologizacja

demiurg

1. twór­ca, pro­to­pla­sta;
2. daw­niej: twór­ca świa­ta;
3. daw­niej: wy­ko­naw­ca wol­ne­go za­wo­du lub rę­ko­dziel­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. ide­al­na siła stwór­cza, któ­rej dzie­łem jest rze­czy­wi­stość

 (1.2) książk. przen. czło­wiek ob­da­rzo­ny nie­sa­mo­wi­tym ta­len­tem twór­czym

 (1.3) hist. w pań­stwach do­ryc­kich sta­ro­żyt­nej Gre­cji wy­so­ki tytuł urzęd­ni­czy

 (1.4) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji urzęd­nik wy­so­kie­go szcze­bla

Wiktionary

De­miurg (gr. δημιουργός "dēmiourgós") – w fi­lo­zo­fii i re­li­giach sta­ro­żyt­nych isto­ta boska stwa­rza­ją­ca świat ma­te­rial­ny.

De­miurg może być ro­zu­mia­ny jako po­stać, be­zo­so­bo­wa siła spraw­cza czy me­ta­fo­ra opi­su­ją­ca funk­cjo­no­wa­nie przy­ro­dy.

Fi­lo­zo­ficz­ne zna­cze­nie de­miur­go­wi nadał Pla­ton, który uczy­nił go siłą spraw­czą w swo­jej fi­lo­zo­fii przy­ro­dy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃mʲjurk, AS: dẽmʹi ̯urk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. demiurgiczny

Wiktionary


demiurgiczny

→ de­miurg


SJP.pl

Patrz:

demiurg

demko

zdrob­nie­nie od: demo


SJP.pl


demkowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


demlin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dem­lin (kaszb."Demlënò", za II RP "Dę­blin") – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Skar­sze­wy. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 224.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Dem­lin". W skład so­łectw wcho­dzi rów­nież Nowe Go­łę­biew­ko.

Wikipedia


demo

1. de­mon­stra­cyj­na wer­sja pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go;
2. de­mon­stra­cyj­ne na­gra­nie mu­zycz­ne lub zbiór ta­kich na­grań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. wer­sja de­mon­stra­cyj­na, np. gry kom­pu­te­ro­wej, ut­wo­ru, pro­gra­mu

 (1.2) pot. de­mon­stra­cja (pro­test ulicz­ny)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • demo − twór­czość np.: mu­zycz­na, pla­stycz­na (gra­fi­ka kom­pu­te­ro­wa), fil­mo­wa, pro­gra­mi­stycz­na; za­pi­sa­na i udo­stęp­nia­na jako de­mon­stra­cja moż­li­wo­ści twór­ców (czę­sto w ce­lach pro­mo­cyj­nych − wy­ją­tek de­mosc...
    • demo − w ki­ne­ma­to­graf­fi, zwia­stun, an­gli­cyzm tra­i­ler
    • demo − 1) ro­dzaj al­bu­mu mu­zycz­ne­go; 2) pier­wsza na­gra­na, nie­do­pra­co­wa­na forma ut­wo­ru mu­zycz­ne­go
    • demo − w in­for­ma­ty­ce, wer­sja z ogra­ni­czo­ny­mi moż­li­wo­ścia­mi, ma­ją­ca za­chę­cić do kupna opro­gra­mo­wa­nia
    • demo − w sztu­ce kom­pu­te­ro­wej, zo­bacz: de­mo­sce­na
    • tryb demo (RTV) − tryb de­mon­stra­cyj­ny w sprzę­cie RTV
  • Demo – album ze­spo­łu Łzy wy­da­ny w 1996 roku
  • Demo – album mu­zycz­ny ze­spo­łu Re­pu­bli­ka, wy­da­ny w 2003 roku
  • Demo – pier­wsze wy­daw­nict­wo ze­spo­łu he­a­vy­me­ta­lo­we­go Grave Dig­ger
  • Demo – pier­wszy ma­te­riał demo duń­skie­go ze­spo­łu he­a­vy­me­ta­lo­we­go King Dia­mond
  • Demo – dawny za­ścia­nek na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie świę­ciań­skim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃mɔ, AS: dẽmo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demówka

 (1.2) manifa

Wiktionary


demobil

1. sprzęt woj­sko­wy, który wy­szedł z uży­cia;
2. po­tocz­nie: odzież wzo­ro­wa­na na mun­du­rach żoł­nier­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­sta­rza­ły lub zu­ży­ty sprzęt woj­sko­wy sprze­da­wa­ny na rynku cy­wil­nym

 (1.2) pot. in­sty­tu­cja, która za­rzą­dza de­mo­bi­lem (1.1) bądź miej­sce, gdzie można go nabyć

Wiktionary

De­mo­bil – wy­co­fa­ny z użyt­ko­wa­nia sprzęt woj­sko­wy, prze­ka­zy­wa­ny do użyt­ku cy­wil­ne­go. Także sprzęt nad­pro­gra­mo­wy, po­zo­sta­ły po de­mo­bi­li­za­cji woj­ska.

Od­bior­ca­mi de­mo­bi­lu są co do za­sa­dy pod­mio­ty spoza pań­stwo­wej sfery bu­dże­to­wej na­by­wa­ją­ce zbęd­ne woj­sku wy­po­sa­że­nie w celu użyt­ku oso­bi­ste­go lub na po­trze­by dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, rol­ni­czej, kul­tu­ral­nej, oś­wia­to­wej czy innej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔbʲil, AS: dẽmobʹil

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demobilizacja ż.

 czas. demobilizować ndk.

Wiktionary


demobilizacja

1. prze­cho­dze­nie pań­stwa ze stanu wojny do stanu po­ko­ju;
2. zwol­nie­nie do re­zer­wy osób peł­nią­cych służ­bę woj­sko­wą;
3. utra­ta go­to­wo­ści do dzia­ła­nia, osła­bie­nie chęci do ak­tyw­no­ści, walki; znie­chę­ce­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­bro­je­nie, przej­ście sił zbroj­nych pań­stwa ze stanu wo­jen­ne­go do stanu po­ko­jo­we­go

 (1.2) zwal­nia­nie od­by­wa­ją­cych czyn­ną służ­bę woj­sko­wą do re­zer­wy

 (1.3) przen. utra­ta mo­ty­wa­cji do dzia­ła­nia

Wiktionary

De­mo­bi­li­za­cja – ogół czyn­no­ści zwią­za­nych z przej­ściem pań­stwa ze stanu wo­jen­ne­go do po­ko­jo­we­go. Jest prze­ci­wień­stwem mo­bi­li­za­cji.

Celem de­mo­bi­li­za­cji jest prze­sta­wie­nie go­spo­dar­ki na­ro­do­wej, tj. m.in.: prze­my­słu, rol­nict­wa, tran­spor­tu, łącz­no­ści z pro­duk­cji woj­sko­wej na pro­duk­cję na po­trze­by cy­wil­ne, a także re­duk­cja sił zbroj­nych po­przez zwal­nia­nie czę­ści żoł­nie­rzy do re­zer­wy oraz re­duk­cji środ­ków i sprzę­tu słu­żą­ce­go woj­sku pod­czas pro­wa­dze­nia wojny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Rząd Rwan­dy pla­no­wa­ća­nu­je de­mo­bi­li­za­cję wielu żoł­nie­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzat͡sʲja, AS: dẽmobʹilʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. demobilizować

 rzecz. demobilizowanie n., demobil mrz.

 przym. demobilizacyjny

Wiktionary


demobilizacyjny

do­ty­czą­cy de­mo­bi­li­za­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­mo­bi­li­za­cją, do­ty­czą­cy de­mo­bi­li­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demobilizacja ż., demobilizowanie n.

 czas. demobilizować ndk., zdemobilizować dk.

Wiktionary


demobilizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­mo­bi­li­zo­wać)

 (1.1) wojsk. prze­no­sić po­wo­ła­nych do udzia­łu w walce zbroj­nej do re­zer­wy

 (1.2) wojsk. przez­na­czać sprzęt woj­sko­wy do użyt­ku cy­wil­ne­go

 (1.3) książk. znie­chę­cać, osła­biać chęć do dzia­ła­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­mo­bi­li­zo­wać się (dk. zde­mo­bi­li­zo­wać się)

 (2.1) wojsk. pod­da­wać się roz­bro­je­niu i prze­nie­sie­niu do re­zer­wy

 (2.2) książk. znie­chę­cać się, tra­cić chęć do dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Rów­no­cze­śnie na­u­czy­ciel, będąc czło­wie­kiem swego czasu, ulega pro­gra­mom i men­tal­no­ści, które ra­czej de­mo­bi­li­zu­ją czło­wie­ka, zwal­nia­jąc go od trudu ko­niecz­ne­go wzra­sta­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demobil mrz., demobilizacja ż., mobilizacja ż., demobilizowanie n., mobilizowanie n., zdemobilizowanie n., zmobilizowanie n.

 czas. mobilizować ndk., zdemobilizować dk., zmobilizować dk.

 przym. mobilizujący, demobilizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) zniechęcać

 (2.2) zniechęcać się

Wiktionary


demobilizująco

w spo­sób od­bie­ra­ją­cy mo­ty­wa­cję i zdol­ność do dzia­ła­nia, walki


SJP.pl


demobilowy

zwią­za­ny z de­mo­bi­lem


SJP.pl


demodekoza

nu­ży­ca; cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza koni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. nu­ży­ca.

Wiktionary


demodekozy

nu­ży­ca; cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza koni


SJP.pl


demodulacja

pro­ces, w któ­rym z prze­bie­gu zmo­du­lo­wa­ne­go uzy­sku­je się prze­bieg mo­du­lu­ją­cy; umoż­li­wia odt­wo­rze­nie dźwię­ków mowy i my­zy­ki lub sy­gna­łu obra­zu w od­bior­ni­kach ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych; de­tek­cja


SJP.pl


demodulacyjny

→ de­mo­du­la­cja


SJP.pl

Patrz:

demodulacja

demodulator

urzą­dze­nie lub układ słu­żą­cy do de­tek­cji zmo­du­lo­wa­ne­go prze­bie­gu elek­trycz­ne­go


SJP.pl


demogr.

skrót od: de­mo­gra­fia, de­mo­gra­ficz­ny


SJP.pl


demograf

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w de­mo­gra­fii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się de­mo­gra­fią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔɡraf, AS: dẽmograf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demografia ż.

:: fż. demografka ż.

 przym. demograficzny

Wiktionary


demografia

nauka zaj­mu­ją­ca się lud­no­ścią, a zwła­szcza jej sta­ty­stycz­nym, ogól­nym opi­sem pod wzglę­dem: licz­by, wieku, płci, rasy, wyksz­tał­ce­nia, za­wo­du itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. eduk. nauka zaj­mu­ją­ca się ja­ko­ścio­wym i ilo­ścio­wym ba­da­niem sta­nów, struk­tur, ru­chów i roz­wo­ju lud­no­ści w okre­ślo­nych wa­run­kach hi­sto­rycz­nych;

Wiktionary

De­mo­gra­fia – dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się pow­sta­wa­niem, ży­ciem i prze­mi­ja­niem spo­łecz­no­ści ludz­kiej. Obej­mu­je m.in. takie za­gad­nie­nia jak: przy­rost na­tu­ral­ny, mi­gra­cje, struk­tu­ra spo­łecz­na (wiek, płeć, przy­na­leż­ność za­wo­do­wa, na­ro­do­wość, wyz­na­nie) oraz ich roz­mie­szcze­nie prze­strzen­ne i od­dzia­ły­wa­nia spo­łecz­ne i so­cjo­lo­gicz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwe­ry­fi­ko­wa­nie grupy do­ce­lo­wej do­ko­nu­je się na pod­sta­wie pa­ra­me­trów, któ­ry­mi są: ge­o­gra­fia, czyli po­cho­dze­nie, miej­sce za­miesz­ka­nia; de­mo­gra­fia tj. płeć, wyksz­tał­ce­nie, stan cy­wil­ny, na­ro­do­wość, zawód.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja, AS: dẽmografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demograf m., demografka ż.

 przym. demograficzny

 przysł. demograficznie

Wiktionary


demograficzny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­mo­gra­fii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demograf m., demografia ż., demografka ż.

 przysł. demograficznie

Wiktionary


demografio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: de­mo­gra­fia

Wiktionary


demografizm

w so­cjo­lo­gii: kon­cep­cja, we­dług któ­rej czyn­ni­ki de­mo­gra­ficz­ne za­sad­ni­czo wpły­wa­ją na zja­wi­ska spo­łecz­ne


SJP.pl


demografka

→ de­mo­graf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się de­mo­gra­fią

Wiktionary

Patrz:

demograf

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈɡrafka, AS: dẽmografka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demografia ż.

:: fm. demograf m.

 przym. demograficzny

Wiktionary


demokr.

skrót od: de­mo­kra­cja, de­mo­kra­tycz­ny


SJP.pl


demokracja

1. ustrój po­li­tycz­ny, w któ­rym o spra­wach pań­stwa więk­szo­ścią gło­sów de­cy­du­ją wszy­scy oby­wa­te­le;
2. pań­stwo o takim ustro­ju;
3. de­mo­kra­cja so­cja­li­stycz­na - okre­śle­nie to­ta­li­tar­ne­go ustro­ju w pań­stwach ko­mu­ni­stycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ustrój po­li­tycz­ny, w któ­rym źró­dło wła­dzy sta­no­wi wola więk­szo­ści oby­wa­te­li;

 (1.2) polit. pań­stwo o ustro­ju de­mo­kra­tycz­nym

 (1.3) polit. stron­nict­wo po­li­tycz­ne opo­wia­da­ją­ce się za za­sa­da­mi de­mo­kra­tycz­ny­mi

 (1.4) so­cjol. spo­sób funk­cjo­no­wa­nia i wza­jem­ne re­la­cje w gru­pie

Wiktionary

De­mo­kra­cja (gr. "dḗmos" „lud”, "krátos" „wła­dza” – dosł. „rządy ludu, lu­do­władzt­wo”) – jeden z typów ustro­ju pań­stwa, za­kła­da­ją­cy udział oby­wa­te­li w spra­wo­wa­niu wła­dzy.

De­mo­kra­cja ma swój po­czą­tek w sta­ro­żyt­nej Gre­cji. Zna­czą­cy wkład w roz­wój de­mo­kra­cji miał także sta­ro­żyt­ny Rzym oraz kul­tu­ra Za­cho­du (Eu­ro­pa, Ame­ry­ka Pół­noc­na i Po­łud­nio­wa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku re­fe­ren­dum zo­stał od­wo­ła­ny - prawo de­mo­kra­cji. Ale pa­ra­dok­sal­nie wójt miał prze­stać pra­co­wać dla gminy w cza­sie, gdy z po­wo­dze­niem fi­na­li­zo­wał kilka naj­waż­niej­szych in­we­sty­cji.

 (1.1) Gwa­ran­tem ist­nie­nia de­mo­kra­cji par­la­men­tar­nej jest kon­sty­tu­cja (…)

 (1.2) Wpro­wa­dzi­ła ona rów­nież prawo wy­bor­cze dla ko­biet, które w in­nych de­mo­kra­cjach usta­no­wio­no do­pie­ro w XX wieku.

 (1.3) Wy­ni­ki gło­so­wa­nia będą za­le­żeć od tego, jak za­gło­su­je de­mo­kra­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈkrat͡sʲja, AS: dẽmokracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokrata mos., demokratka ż., demokratyczność ż., demokratyzm mrz., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

 czas. demokratyzować ndk., zdemokratyzować dk., zdemokratyzować się dk.

 przym. demokratyczny, demokratyzacyjny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ludowładztwo

Wiktionary


demokrata

1. czło­nek par­tii de­mo­kra­tycz­nej;
2. zwo­len­nik de­mo­kra­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik de­mo­kra­cji

 (1.2) osoba na­le­żą­ca do par­tii de­mo­kra­tycz­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈkrata, AS: dẽmokrata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokracja ż., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

:: fż. demokratka ż.

 czas. demokratyzować

 przym. demokratyczny, demokratyzacyjny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary


demokratka

1. ko­bie­ta o prze­ko­na­niach de­mo­kra­tycz­nych;
2. w gwa­rze szo­fer­skiej: sa­mo­chód marki Chev­ro­let


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka de­mo­kra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokracja ż., demokratyczność ż., demokratyzm m., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

:: fm. demokrata

 czas. demokratyzować ndk.

 przym. demokratyczny, demokratyzacyjny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary


demokrato

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: de­mo­kra­ta

Wiktionary


demokratura

forma rzą­dów z ele­men­ta­mi de­mo­kra­cji i dyk­ta­tu­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. forma spra­wo­wa­nia wła­dzy bę­dą­ca dyk­ta­tu­rą przy­bie­ra­ją­cą po­zo­ry de­mo­kra­cji

Wiktionary


demokratycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) zgod­nie z za­ło­że­nia­mi de­mo­kra­cji, w spo­sób de­mo­kra­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowy pre­zy­dent pań­stwa wy­grał w de­mo­kra­tycz­nie prze­pro­wa­dzo­nych wy­bo­rach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: dẽmokratyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokratyzm m., demokratyczność ż., demokracja ż., demokrata m., demokratka ż., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

 czas. demokratyzować

 przym. demokratyczny

Wiktionary


demokratyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­mo­kra­tycz­nie


SJP.pl


demokratyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­mo­kra­tycz­ny


SJP.pl


demokratyczność

→ de­mo­kra­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co de­mo­kra­tycz­ne

Wiktionary

Patrz:

demokratyczny

Powiązane:

 rzecz. demokracja ż., demokrata m., demokratka ż., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

 czas. demokratyzować ndk.

 przym. demokratyczny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary


demokratyczny

→ de­mo­kra­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z de­mo­kra­cją

Wiktionary

Patrz:

demokracja

Przykłady

 (1.1) W kra­jach de­mo­kra­tycz­nych wła­dzę wy­bie­ra spo­łe­czeń­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dẽmokratyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokracja ż., demokratyczność ż., demokratyzm m., demokrata m., demokratka ż., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

 przysł. demokratycznie

 czas. demokratyzować ndk.

Wiktionary


demokratyzacja

wpro­wa­dza­nie zasad de­mo­kra­tycz­nych, re­or­ga­ni­za­cja pań­stwa, or­ga­ni­za­cji itp. we­dług zasad de­mo­kra­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. pro­ces prze­o­bra­ża­nia sy­ste­mu po­li­tycz­ne­go celem roz­sze­rze­nia uczest­nict­wa po­li­tycz­ne­go oby­wa­te­li pań­stwa, wpro­wa­dza­nie zasad rzą­dze­nia opar­tych na współ­de­cy­do­wa­niu wszyst­kich oby­wa­te­li;

Wiktionary

De­mo­kra­ty­za­cja – pro­ces zmie­rza­ją­cy do przeksz­tał­ce­nia do­tych­cza­so­wej formy rzą­dów w ustrój de­mo­kra­tycz­ny. W wy­ni­ku głę­bo­kich re­form w sfe­rze spo­łecz­nej i po­li­tycz­nej me­cha­nizm ustro­jo­wy pań­stwa za­czy­na funk­cjo­no­wać w opar­ciu o za­sa­dy de­mo­kra­cji.

De­mo­kra­ty­za­cja może rów­nież za­cho­dzić w ra­mach struk­tu­ry par­tyj­nej lub in­sty­tu­cjo­nal­nej do­pro­wa­dza­jąc do wzro­stu re­al­ne­go wpły­wów człon­ków danej or­ga­ni­za­cji na jej funk­cjo­no­wa­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stwo­rze­nie na gru­zach daw­ne­go apa­ra­tu pań­stwo­we­go, który był apa­ra­tem ka­pi­ta­li­stycz­nej prze­mo­cy w sto­sun­ku do mas lu­do­wych, no­we­go apa­ra­tu pań­stwo­we­go, zło­żo­ne­go w swych za­sad­ni­czych ogni­wach z no­wych, lu­do­wych kadr, apa­ra­tu, który stał się orę­żem walki z wszel­ki­mi pró­ba­mi przy­wró­ce­nia pa­no­wa­nia bur­żu­az­ji oraz dźwi­gnią pod­sta­wo­wych prze­o­bra­żeń ustro­jo­wych w kie­run­ku so­cja­liz­mu; ści­słe po­wią­za­nie woj­ska z ludem i de­mo­kra­ty­za­cja kor­pu­su ofi­cer­skie­go; coraz szer­szy i ak­tyw­niej­szy udział mas w rzą­dze­niu pań­stwem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔkratɨˈzat͡sʲja, AS: dẽmokratyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokratyczność ż., demokratyzm mrz., demokracja ż., demokrata m., demokratka ż., demokratyzowanie n.

 czas. zdemokratyzować, demokratyzować ndk.

 przym. demokratyzacyjny, demokratyczny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary


demokratyzacyjny

do­ty­czą­cy de­mo­kra­ty­za­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. przeksz­tał­ca­ją­cy w duchu zasad de­mo­kra­tycz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy opo­zy­cja sprzy­ja dzia­ła­niom de­mo­kra­ty­za­cyj­nym w na­szym kraju?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokratyzowanie n., demokratka ż., demokrata mos., demokracja ż., demokratyzacja ż.

 czas. demokratyzować ndk., demokratyzować się ndk., zdemokratyzować dk.

Wiktionary


demokratyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. wyz­na­wa­nie de­mo­kra­tycz­nych zasad

Wiktionary

De­mo­kra­tyzm – ide­o­lo­gia po­li­tycz­na i fi­lo­zo­ficz­na opar­ta na po­par­ciu dla de­mo­kra­cji uz­na­wa­nej za naj­lep­szą formę rzą­dów. Prze­ci­wień­stwem de­mo­kra­tyz­mu jest an­ty­de­mo­kra­tyzm, któ­re­go zwo­len­ni­cy wolą mo­nar­chię ab­so­lut­ną albo de­spo­tycz­ną lub dyk­ta­tu­rę.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. demokracja ż., demokrata m., demokratka ż., demokratyzacja ż., demokratyzowanie n.

 czas. demokratyzować ndk.

 przym. demokratyczny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary


demokratyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­da­wa­nie cze­muś de­mo­kra­tycz­ne­go cha­rak­te­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­ces de­mo­kra­ty­zo­wa­nia so­cja­liz­mu zo­stał jed­nak za­ha­mo­wa­ny, owo­cem od­wil­ży było na­sy­ce­nie re­żi­mo­wej pro­pa­gan­dy slo­ga­na­mi na­cjo­na­li­stycz­ny­mi, po­gor­sze­nie re­la­cji z Ko­ścio­łem i po­wszech­ne roz­cza­ro­wa­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔkratɨzɔˈvãɲɛ, AS: dẽmokratyzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokratyczność ż., zdemokratyzowanie n., demokratyzm mrz., demokratyzacja ż., demokracja ż., demokrata mos., demokratka ż.

 czas. demokratyzować ndk., zdemokratyzować dk.

 przym. demokratyzacyjny, demokratyczny

 przysł. demokratycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demokratyzacja

Wiktionary


demokratyzować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) do­ko­ny­wać pro­ce­su de­mo­kra­ty­za­cji

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­mo­kra­ty­zo­wać się (dk. brak)

 (2.1) do­ko­ny­wać na sobie pro­ce­su de­mo­kra­ty­za­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Li­be­ra­lizm był apro­bo­wa­ny, bo­wiem de­mo­kra­ty­zo­wał ro­man­tyzm i zmu­szał do do­ko­na­nia na­stęp­ne­go kroku.

 (1.1) Re­wo­lu­cja irań­ska była fa­scy­nu­ją­cym i waż­nym wy­da­rze­niem hi­sto­rycz­nym. Po­ka­za­ła, jak trud­no jest de­mo­kra­ty­zo­wać wie­lo­na­ro­do­we pań­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔkratɨˈzɔvat͡ɕ, AS: dẽmokratyzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demokratyczność ż., demokratyzacja ż., demokracja ż., demokrata m., demokratka ż., demokratyzowanie n., demokratyzm m.

 przym. demokratyzacyjny, demokratyczny

 przysł. demokratycznie

 czas. zdemokratyzować

Wiktionary


demokryt

De­mo­kryt z Ab­de­ry (ok. 460-ok. 370 p.n.e.), fi­lo­zof grec­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

De­mo­kryt z Ab­de­ry ( Δημόκριτος ὁ Ἀβδηρίτης "De­mo­kri­tos ho Ab­de­ri­tes", dosł. De­mo­kryt Ab­de­ry­ta, ur. ok. 460 p.n.e., zm. ok. 370 p.n.e.) – my­śli­ciel i po­dróż­nik, uczeń Le­u­kip­po­sa, na­u­ko­wiec, znany jako „śmie­ją­cy się fi­lo­zof”. Prace De­mo­kry­ta, któ­rych stwo­rzył 70, do­ty­czy­ły wielu róż­nych dzie­dzin (fi­zy­ki, astro­no­mii, me­dy­cy­ny, che­mii, gra­ma­ty­ki, tech­ni­ki, lo­gi­ki, stra­te­gii, mu­zy­ki itd.)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔkrɨt, AS: dẽmokryt

Wiktionary


demokrytowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­mo­kry­ta lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


demolens

szkło oku­la­ro­we o ze­ro­wej zdol­no­ści sku­pia­ją­cej


SJP.pl


demoliberalizm

od­mia­na dzie­więt­na­sto­wiecz­ne­go li­be­ra­liz­mu do­pu­szcza­ją­ca pewne ele­men­ty de­mo­kra­tycz­ne; li­be­ra­lizm de­mo­kra­tycz­ny


SJP.pl


demoliberalny

→ de­mo­li­be­ra­lizm


SJP.pl

Patrz:

demoliberalizm

demolka

po­tocz­nie: de­mo­lo­wa­nie, ni­szcze­nie cze­goś; roz­ró­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. czyn­ność ce­lo­we­go ni­szcze­nia cze­goś, zwła­szcza po­mie­szcze­nia

 (1.2) pot. efekt de­mol­ki (1.1)

 (1.3) środ. bójka, bi­ja­ty­ka

 (1.4) środ. prze­stęp­ców napad na miesz­ka­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔlka, AS: dẽmolka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demolowanie n., zdemolowanie n.

 czas. zdemolować, demolować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demolowanie, dewastacja

Wiktionary


demolowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­mo­lo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔlɔˈvãɲɛ, AS: dẽmolovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. demolować

 rzecz. demolka

Wiktionary


demolować

1. ni­szczyć, roz­wa­lać w gwał­tow­ny spo­sób;
2. dzia­łać na szko­dę kogoś lub cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­mo­lo­wać)

 (1.1) świa­do­mie ni­szczyć coś w spo­sób nie­od­wra­cal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczest­ni­cy kłót­ni w barze de­mo­lo­wa­li wszyst­ko co im wpa­dło w ręce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈlɔvat͡ɕ, AS: dẽmolovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demolka ż., demolowanie n., zdemolowanie n.

 czas. zdemolować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dewastować

Wiktionary


demolud

po­tocz­nie: kraj by­łe­go sy­ste­mu so­cja­li­stycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kraj o ustró­ju ko­mu­ni­stycz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tym do­ku­men­tem mógł sobie jeź­dzić, gdzie mu się żyw­nie po­do­ba, pod wa­run­kiem że będą to „de­mo­lu­dy”.

Wiktionary


demon

uo­so­bie­nie złych mocy; sza­tan; zły duch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mit. isto­ta nad­przy­ro­dzo­na wy­stę­pu­ją­ca w wie­rze­niach lu­do­wych, mi­to­lo­giach i re­li­giach, zaj­mu­ją­ca po­zy­cję poś­red­nią mię­dzy bo­ga­mi a ludź­mi; o ce­chach na wpół ludz­kich, na wpół bo­skich; naj­czę­ściej nie­przy­jaz­na czło­wie­ko­wi;

 (1.2) in­form. pro­gram, który au­to­ma­tycz­nie prze­pro­wa­dza okre­ślo­ne pro­ce­sy bez ko­niecz­no­ści in­te­rak­cji z użyt­kow­ni­kiem;

Wiktionary

Demon ( δαίμων "da­i­mon", "nad­przy­ro­dzo­na po­tę­ga", "dola"; da­e­mon) – isto­ta wy­stę­pu­ją­ca w wielu wie­rze­niach lu­do­wych, mi­to­lo­giach i re­li­giach, która zaj­mu­je po­zy­cję poś­red­nią mię­dzy bo­ga­mi a ludź­mi, mię­dzy sferą ziem­sko-ludz­ką, ma­te­rial­ną a sferą boską, czy­sto du­cho­wą; isto­ta o ce­chach na wpół ludz­kich, na wpół bo­skich; naj­czę­ściej nie­przy­jaz­ny czło­wie­ko­wi duch, zwią­za­ny pier­wot­nie z po­ję­ciem nie­czy­sto­ści sa­kral­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy uz­na­li, że zo­stał opę­ta­ny przez de­mo­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃mɔ̃n, AS: dẽmõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonizm m., demoniczność ż., demonizowanie n., zdemonizowanie n.

:: zdrobn. demonek m.

:: zgrub. demonisko n.

:: fż. demonica ż., demoniczka ż.

 czas. demonizować ndk., zdemonizować dk.

 przym. demoniczny

 przysł. demonicznie

Wiktionary


demonetaryzacja

1. ode­bra­nie ban­kno­tom lub mo­ne­tom praw­ne­go zna­cze­nia pie­nią­dza, wy­co­fa­nie ich z obie­gu;
2. spa­dek war­to­ści obie­go­we­go pie­nią­dza w okre­sie in­fla­cji;
3. de­mo­ne­ta­ry­za­cja złota - od­stą­pie­nie od trak­to­wa­nia złota jako rów­no­waż­ni­ka pie­nią­dza


SJP.pl


demonetyzacja

de­mo­ne­ta­ry­za­cja;
1. ode­bra­nie ban­kno­tom lub mo­ne­tom praw­ne­go zna­cze­nia pie­nią­dza, wy­co­fa­nie ich z obie­gu;
2. spa­dek war­to­ści obie­go­we­go pie­nią­dza w okre­sie in­fla­cji;
3. de­mo­ne­ty­za­cja złota - od­stą­pie­nie od trak­to­wa­nia złota jako rów­no­waż­ni­ka pie­nią­dza


SJP.pl


demonetyzować

1. wy­co­fy­wać z obie­gu ban­kno­ty, mo­ne­ty;
2. po­zba­wiać moż­li­wo­ści uzy­ska­nia do­cho­du z opu­bli­ko­wa­nej w in­ter­ne­cie tre­ści


SJP.pl


demonica

→ demon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) demon płci żeń­skiej

Wiktionary

De­mo­ni­ca – kom­pi­la­cyj­ny box-set za­wie­ra­ją­cy ut­wo­ry zre­a­li­zo­wa­ne przez pol­ską grupę mu­zycz­ną Be­he­moth wy­da­ny przez szwedz­ką wyt­wór­nię pły­to­wą Re­ga­in Re­cords 6 czerw­ca 2006 w li­mi­to­wa­nym na­kła­dzie 10 000 sztuk.

Wy­daw­nict­wo skła­da­ło się z dwóch płyt kom­pak­to­wych za­wie­ra­ją­cych ut­wo­ry wcze­śniej nie­pu­bli­ko­wa­ne, rzad­kie na­gra­nia demo (za­war­tość dwóch dem: "The Re­turn of the Nort­hern Moon" i "...From the Pagan Vast­lands") oraz ut­wo­ry po­cho­dzą­ce z po­cząt­ku dzia­łal­no­ści ze­spo­łu po­now­nie na­gra­ne pod­czas sesji na­gra­nio­wej al­bu­mu "De­mi­god".

Wikipedia

Patrz:

demon

Powiązane:

 rzecz. demon mzw.

Wiktionary


demonicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­nie dla de­mo­na (do­słow­nie lub w prze­no­śni)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A wtedy mart­we po­wie­ki drgnę­ły, za­trze­po­ta­ły i od­sło­ni­ły oczy, de­mo­nicz­nie zie­lo­ne na tle szkar­łat­nej od po­so­ki twa­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonizacja ż., demon m., demonik m., demoniczność ż., demonizowanie n., zdemonizowanie n.

 czas. demonizować ndk., zdemonizować dk.

 przym. demoniczny

Wiktionary


demoniczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­mo­nicz­ny


SJP.pl


demoniczność

→ de­mo­nicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co de­mo­nicz­ne

Wiktionary

Patrz:

demoniczny

Powiązane:

 rzecz. demon m., demonizowanie n., demonizacja ż.

 czas. demonizować

 przym. demoniczny

 przysł. demonicznie

Wiktionary


demoniczny

nie­sa­mo­wi­ty; upior­ny; sza­tań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przen. taki, który ma w sobie coś z de­mo­na; nie­sa­mo­wi­ty

 (1.2) zwią­za­ny z de­mo­nem, do­ty­czą­cy de­mo­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie na­le­ży im­pu­to­wać glo­bal­ne­mu mo­car­stwu ani de­mo­nicz­nych, ani im­pe­ria­li­stycz­nych za­mia­rów po­za­pla­ne­tar­nej ek­span­sji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: dẽmõńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonizacja ż., demon m., demonizowanie n., demoniczność ż.

 czas. demonizować

 przysł. demonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarci, czartowski, diabelski, diabli, diaboliczny, lucyferyczny, mefistofeliczny, mefistofelowy, sataniczny, szatański, upiorny, z piekła rodem

Wiktionary


demonizacja

1. przy­pi­sy­wa­nie, przy­pi­sa­nie komuś lub cze­muś cech de­mo­nicz­nych;
2. wy­ol­brzy­mia­nie, wy­ol­brzy­mie­nie roli lub złych cech kogoś lub cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­pi­sy­wa­nie lub wy­ol­brzy­mia­nie ne­ga­tyw­nych cech

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­cząt­ku za­po­wia­da­ło się nudne stu­dium de­mo­ni­za­cji i de­gra­da­cji ca­łe­go po­ko­le­nia, w do­dat­ku kiep­sko na­pi­sa­ne, bo epa­tu­ją­ce tylko ogól­ni­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demon mzw., demoniczność ż., demonizm mrz., demonizowanie n.

 czas. demonizować ndk., zdemonizować dk.

 przym. demoniczny, demoniacki

 przysł. demonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabolizacja

Wiktionary


demonizm

1. wiara w de­mo­ny, złe duchy;
2. de­mo­nicz­ny cha­rak­ter kogoś lub cze­goś; dia­bo­lizm, sza­tań­skość


SJP.pl


demonizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ol­brzy­mia­nie ne­ga­tyw­nych zja­wisk lub złych cech

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃ɲizɔˈvãɲɛ, AS: dẽmõńizovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demon m., demonizacja ż., demoniczność ż., demonizm m.

 przym. demoniczny, demoniacki

 przysł. demonicznie

 czas. zdemonizować dk., demonizować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demonizacja, diabolizowanie

Wiktionary


demonizować

1. wy­ol­brzy­miać złe cechy, ne­ga­tyw­ne zja­wi­ska;
2. przy­pi­sy­wać de­mo­nicz­ne cechy


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wy­ol­brzy­miać zna­cze­nie cze­goś złego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie de­mo­ni­zuj za­gro­że­nia ze stro­ny tsu­na­mi, bo miesz­kasz w Za­ko­pa­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃ɲiˈzɔvat͡ɕ, AS: dẽmõńizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demon m., demonizacja ż., demoniczność ż., demonizm m., demonizowanie n.

 czas. zdemonizować dk.

 przym. demoniczny, demoniacki

 przysł. demonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przejaskrawiać

Wiktionary


demono-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z de­mo­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) de­mo­nofobia • de­mo­nokra­cja • de­mo­nola­tria • de­mo­nolog • de­mo­nolo­gicz­ny • de­mo­nomania

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demon mzw.

Wiktionary


demonofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed de­mo­na­mi, złymi du­cha­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lęk przed złymi du­cha­mi

Wiktionary


demonokracja

rządy de­mo­nów, wła­dza sza­ta­na


SJP.pl


demonolatria

od­da­wa­nie czci de­mo­nom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. czcze­nie de­mo­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Owego Żyda ska­za­no za de­mo­no­la­trię, do czego on też się przyz­nał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlatrʲja, AS: dẽmõnolatrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonolatra m.

Wiktionary


demonolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie de­mo­no­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teol. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie de­mo­no­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W prze­dzia­le poz­na­łem de­mo­no­lo­ga z Ka­to­wic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonologia ż.

:: fż. demonolożka ż.

 przym. demonologiczny

Wiktionary


demonologia

1. dział te­o­lo­gii, któ­re­go przed­mio­tem są moce i siły, które zaj­mu­ją poś­red­nią po­zy­cję mię­dzy Bo­giem a ludź­mi;
2. dział kul­tu­roz­naw­stwa i et­no­gra­fii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem wy­o­bra­żeń o de­mo­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. dział te­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się de­mo­na­mi

 (1.2) etn. dział et­no­gra­fii i re­li­gioz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem wy­o­bra­żeń o de­mo­nach;

Wiktionary

De­mo­no­lo­gia (gr. δαίμων, "da­i­mon"; λογος, "logos" – nauka; dosł. nauka o de­mo­nach) – ter­min wie­loz­nacz­ny

W pier­wszych dwóch przy­pad­kach de­mo­no­lo­gia może obej­mo­wać wiarę w:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten znany de­mo­no­log zaj­mo­wał się de­mo­no­lo­gią od wielu lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja, AS: dẽmõnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonolog m., demonolożka ż.

 przym. demonologiczny

 przysł. demonologicznie

Wiktionary


demonologiczny

→ de­mo­no­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) teol. do­ty­czą­cy de­mo­no­lo­gii (dzia­łu te­o­lo­gii)

 (1.2) etn. do­ty­czą­cy de­mo­no­lo­gii (dzia­łu et­no­gra­fii)

Wiktionary

Patrz:

demonologia

Przykłady

 (1.1) Uczel­nia zor­ga­ni­zu­je kon­gres de­mo­no­lo­gicz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demon mzw., demonolog m., demonologia ż.

 przysł. demonicznie

 przym. demoniczny

Wiktionary


demonolożka

→ de­mo­no­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie de­mo­no­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

demonolog

Przykłady

 (1.1) Wil­helm poz­nał tę de­mo­no­loż­kę w Ma­ce­ra­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonologia ż.

:: fm. demonolog mos.

Wiktionary


demonoman

→ de­mo­no­ma­nia


SJP.pl

Patrz:

demonomania

demonomania

1. opę­ta­nie przez de­mo­ny;
2. prześ­wiad­cze­nie o wsze­cho­bec­no­ści złych mocy, de­mo­nów


SJP.pl


demonopolizacja

lik­wi­do­wa­nie mo­no­po­li w dzie­dzi­nie prze­my­słu, hand­lu, ko­mu­ni­ka­cji, in­for­ma­cji, or­ga­ni­za­cji spo­łecz­nych itd.


SJP.pl


demonopolizacyjny

→ de­mo­no­po­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

demonopolizacja

demonopolizować

lik­wi­do­wać mo­no­pol


SJP.pl


demonstracja

1. wy­stą­pie­nie zbio­ro­we, np. po­chód, zgro­ma­dze­nie, ma­ją­ce na celu wy­ra­że­nie opi­nii (naj­czę­ściej pro­te­stu lub po­par­cia dla kogoś, cze­goś); ma­ni­fe­sta­cja;
2. pu­blicz­ne oka­zy­wa­nie uczuć, po­glą­dów wobec kogoś lub cze­goś; ma­ni­fe­sta­cja, prze­jaw;
3. pokaz, pod­czas któ­re­go wy­ja­śnia się ob­ser­wa­to­rom lub klien­tom za­sa­dy dzia­ła­nia ja­kie­goś urzą­dze­nia; pre­zen­ta­cja, pro­mo­cja;
4. w na­u­kach doś­wiad­czal­nych: me­to­da na­u­cza­nia opie­ra­ją­ca na wy­ko­ny­wa­niu doś­wiad­czeń przed au­dy­to­rium; pokaz;
5. w woj­sku: ruchy woj­ska w celu zmy­le­nia, od­wró­ce­nia uwagi wroga; dy­wer­sja;
6. w woj­sku: dzia­ła­nia woj­sko­we wobec in­ne­go pań­stwa ma­ją­ce na celu stwo­rze­nie stanu za­gro­że­nia, wy­war­cie na­ci­sku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czyn­ność po­ka­zy­wa­nia cze­goś

 (1.2) osten­ta­cyj­ne wy­ra­ża­nie cze­goś w taki spo­sób, żeby zwró­cić na sie­bie uwagę

 (1.3) polit. zbio­ro­we wy­stą­pie­nie ma­ją­ce na celu wy­ra­że­nie pro­te­stu lub po­par­cia, zwy­kle gło­śne lub gwał­tow­ne;

 (1.4) wojsk. ma­newr tak­tycz­ny od­cią­ga­ją­cy uwagę prze­ciw­ni­ka;

Wiktionary

De­mon­stra­cja (łac. "de­mon­stra­tio" – wska­za­nie, ina­czej "ma­ni­fe­sta­cja") – wy­stą­pie­nie zbio­ro­we, zgro­ma­dze­nie, ma­ją­ce na celu wy­ra­że­nie pro­te­stu­ją­cej prze­ciw cze­muś lub po­pie­ra­ją­cej coś czę­ści opi­nii pu­blicz­nej. Jest to pu­blicz­ne oka­zy­wa­nie uczuć, po­sta­wy wobec cze­goś lub kogoś przez jed­nost­kę lub grupę. W pań­stwie de­mo­kra­tycz­nym sta­no­wi spo­sób ko­rzy­sta­nia z wol­no­ści zgro­ma­dzeń. Jest jed­nym z prze­ja­wów pro­te­stu po­li­tycz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aby wziąć udział w kon­kur­sie, na­le­ży stwo­rzyć na­gra­nie fil­mo­we bę­dą­ce ory­gi­nal­ną de­mon­stra­cją włas­nej me­to­dy oszczę­dza­nia pie­nię­dzy i wy­słać je na YouTube.

 (1.3) Bra­łem udział w de­mon­stra­cjach na rzecz praw ko­biet, ciem­no­skó­rych, gejów i dla po­ko­ju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrat͡sʲja, AS: dẽmõũ̯stracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstracyjność ż., demonstrator m., demonstrant m., demonstrantka ż., demonstratorka ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

 czas. demonstrować ndk., zademonstrować dk.

 przym. demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

Wiktionary


demonstracyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób de­mon­stra­cyj­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obu­rze­ni wier­ni od­su­wa­ją się od niego de­mon­stra­cyj­nie, a on, nieś­wia­dom zgor­sze­nia, które sze­rzy, toczy życz­li­wym okiem do­ko­ła i mówi coś do sie­bie pół­gło­sem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃straˈt͡sɨjɲɛ, AS: dẽmõũ̯stracyi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstracja ż., demonstrant m., demonstrantka ż., demonstrator m., demonstratorka ż., demonstracyjność ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 czas. demonstrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) manifestacyjnie

Wiktionary


demonstracyjność

książ­ko­wo: pro­wo­ka­cyj­ny, de­mon­stra­cyj­ny spo­sób za­cho­wa­nia się, ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie czy­jejś uwagi, za­ma­ni­fe­sto­wa­nie swo­jej obec­no­ści; osten­ta­cja, osten­ta­cyj­ność, ma­ni­fe­sta­cyj­ność


SJP.pl


demonstracyjny

1. taki, który pu­blicz­nie coś oka­zu­je, zwra­ca na sie­bie uwagę; osten­ta­cyj­ny, ma­ni­fe­sta­cyj­ny;
2. taki, który służy pre­zen­ta­cji zasad dzia­ła­nia ja­kie­goś urzą­dze­nia, czy­ichś osią­gnięć, po­my­słów, np. wer­sja de­mon­stra­cyj­na gry kom­pu­te­ro­wej;
3. ma­ją­cy cha­rak­ter de­mon­stra­cji - wy­stą­pie­nia zbio­ro­we­go, ma­ją­ce­go na celu wy­ra­że­nie opi­nii (naj­czę­ściej pro­te­stu lub po­par­cia dla kogoś, cze­goś); ma­ni­fe­sta­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy do po­ka­za­nia pro­duk­tu, doś­wiad­cze­nia albo urzą­dze­nia

 (1.2) obli­czo­ny na efekt

 (1.3) zwią­za­ny z de­mon­stra­cja­mi ulicz­ny­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃straˈt͡sɨjnɨ, AS: dẽmõũ̯stracyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. demonstracyjnie

 rzecz. demonstrant mos., demonstrantka ż., demonstrator mos., demonstratorka ż., demonstrowanie n.

 czas. demonstrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poglądowy, pokazowy

 (1.2) ostentacyjny, na pokaz

Wiktionary


demonstrant

uczest­nik de­mon­stra­cji, zgro­ma­dze­nia, po­cho­du zwo­ła­ne­go dla wy­ra­że­nia po­glą­dów grupy ludzi; ma­ni­fe­stant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczest­nik de­mon­stra­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­mon­stran­ci zgro­ma­dzi­li się przed ame­ry­kań­ską am­ba­sa­dą w Lon­dy­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt, AS: dẽmõũ̯strãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstrator m., demonstratorka ż., demonstracja ż., demonstracyjność ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

:: fż. demonstrantka ż.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

 czas. demonstrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) manifestant

Wiktionary


demonstrantka

→ de­mon­strant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: de­mon­strant

Wiktionary

Patrz:

demonstrant

Przykłady

 (1.1) Aresz­to­wa­no trzy naj­bar­dziej ak­tyw­ne de­mon­strant­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrãntka, AS: dẽmõũ̯strãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstrator m., demonstratorka ż., demonstracja ż., demonstracyjność ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

:: fm. demonstrant m.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

 czas. demonstrować

Wiktionary


demonstrator

1. osoba do­ko­nu­ją­ca po­ka­zu, wy­ko­nu­ją­ca pre­zen­ta­cję cze­goś przed jakąś pu­blicz­no­ścią;
2. or­ga­ni­za­tor lub uczest­nik de­mon­stra­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba de­mon­stru­ją­ca lub pre­zen­tu­ją­ca coś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstratɔr, AS: dẽmõũ̯strator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstrant m., demonstrantka ż., demonstracja ż., demonstracyjność ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

:: fż. demonstratorka ż.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

Wiktionary


demonstratorka

1. ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca po­ka­zu, wy­ko­nu­ją­ca pre­zen­ta­cję cze­goś przed jakąś pu­blicz­no­ścią;
2. or­ga­ni­za­tor­ka lub uczest­nicz­ka de­mon­stra­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: de­mon­stra­tor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy pa­trzy­li z za­in­te­re­so­wa­niem, gdy de­mon­stra­tor­ka po­ka­zy­wa­ła dzia­ła­nie no­we­go spe­cy­fi­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃straˈtɔrka, AS: dẽmõũ̯stratorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstrant m., demonstrantka ż., demonstracja ż., demonstracyjność ż., demonstrowanie n., zademonstrowanie n.

:: fm. demonstrator m.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prezenterka

Wiktionary


demonstratywny

rzad­ko: ma­ją­cy cha­rak­ter do­wo­du, opar­ty na do­wo­dze­niu


SJP.pl


demonstrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­mon­stro­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­mon­stro­wa­nie swo­ich po­glą­dów nie jest mile wi­dzia­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃strɔˈvãɲɛ, AS: dẽmõũ̯strovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zademonstrowanie n., demonstracyjność ż., demonstracja ż., demonstrant m., demonstrantka ż., demonstrator m., demonstratorka ż.

 czas. demonstrować ndk., zademonstrować dk.

 przym. demonstracyjny, demonstratywny

 przysł. demonstracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokazywanie, uzewnętrznianie, przejawianie

Wiktionary


demonstrować

1. brać udział w de­mon­stra­cji; ma­ni­fe­sto­wać;
2. pu­blicz­nie wy­ra­żać swoje uczu­cia, po­glą­dy, po­sta­wy; ma­ni­fe­sto­wać;
3. do­ko­ny­wać po­ka­zu; pre­zen­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pre­zen­to­wać coś – urzą­dze­nie, towar lub dzia­ła­nie cze­goś

 (1.2) brać udział w pu­blicz­nym pro­te­ście, de­mon­stra­cji

 (1.3) oka­zy­wać w spo­sób osten­ta­cyj­ny swoje uczu­cia, siłę, moż­li­wo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Doś­wiad­cze­nie de­mon­stru­je za­sa­dę za­cho­wa­nia mo­men­tu pędu w ruchu obro­to­wym.

 (1.2) Na placu przed mi­ni­ster­stwem de­mon­stro­wa­li nie­za­do­wo­le­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrɔvat͡ɕ, AS: dẽmõũ̯strovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demonstracja ż., demonstrant m., demonstrantka ż., demonstrowanie n.

 czas. zademonstrować dk.

 przym. demonstracyjny

 przysł. demonstracyjnie

Wiktionary


demontaż

1. roz­kła­da­nie na czę­ści skła­do­we ma­szyn, urzą­dzeń, kon­struk­cji itp.; ro­zbiór­ka;
2. zja­wi­sko stop­nio­we­go roz­kła­du, ni­szcze­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roz­kła­da­nie na czę­ści przed­mio­tu tak, że prze­sta­je ist­nieć jako ca­łość

 (1.2) usu­nię­cie skądś peł­nią­cej daną funk­cję in­sta­la­cji

 (1.3) książk. uni­ce­stwie­nie danej ca­ło­ści ma­ją­cej okre­ślo­ny cel, np. in­sty­tu­cji lub ustro­ju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈmɔ̃ntaʃ, AS: dẽmõntaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demontowanie n., zdemontowanie n.

 czas. demontować ndk., zdemontować dk.

 przym. demontażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demontowanie

 (1.2) demontowanie

 (1.3) demontowanie

Wiktionary


demontażowy

zwią­za­ny z de­mon­ta­żem


SJP.pl


demontażysta

spe­cja­li­sta od roz­kła­da­nia ma­szyn, urzą­dzeń na czę­ści


SJP.pl


demontowalny

1. da­ją­cy się ro­zło­żyć na ze­spo­ły lub czę­ści;
2. da­ją­cy się zdjąć z miej­sca, w któ­rym był za­mon­to­wa­ny


SJP.pl


demontowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­pro­wa­dza­nie de­mon­ta­żu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: dẽmõntovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdemontowanie n., demontaż m.

 czas. demontować ndk., zdemontować dk.

 przym. demontażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmontowanie

Wiktionary


demontować

zde­mon­to­wy­wać;
1. roz­kła­dać na ze­spo­ły lub czę­ści; ro­zbie­rać, roz­mon­to­wy­wać;
2. zdej­mo­wać ja­kieś urzą­dze­nie z miej­sca, w któ­rym było za­mon­to­wa­ne;
3. 2. prze­no­śnie: bu­rzyć jakiś po­rzą­dek; roz­mon­to­wy­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) roz­kła­dać jakąś ca­łość na czę­ści; do­ko­ny­wać de­mon­ta­żu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: dẽmõntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demontaż m., demontowanie n., zdemontowanie n.

 czas. zdemontować dk.

 przym. demontażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmontowywać

Wiktionary


demontownia

fa­bry­ka lub hala fa­brycz­na, w któ­rej się od­by­wa ro­zbie­ra­nie na czę­ści ma­szyn, urzą­dzeń itp.


SJP.pl


demoralizacja

upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów, które prze­ja­wia­ją się w na­si­le­niu prze­stępstw, roz­wią­zło­ści, nie­ucz­ci­wo­ści, ko­rup­cji itp.; de­pra­wa­cja, zep­su­cie, wy­ko­le­je­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) odrzu­ca­nie ogól­nie przy­ję­tych zasad mo­ral­nych

 (1.2) dzia­ła­nie po­wo­du­ją­ce de­mo­ra­li­za­cję (1.1) u in­nych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. demoralizacyjny

 czas. demoralizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) deprawacja

Wiktionary


demoralizacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­mo­ra­li­za­cją; po­wo­du­ją­cy de­mo­ra­li­za­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demoralizacja ż.

Wiktionary


demoralizator

osoba, która de­mo­ra­li­zu­je oto­cze­nie, po­wo­du­je czyjś upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­pra­wa­tor, gor­szy­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto de­mo­ra­li­zu­je

Wiktionary


demoralizatorka

ko­bie­ta, która de­mo­ra­li­zu­je oto­cze­nie, po­wo­du­je czyjś upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­pra­wa­tor­ka, gor­szy­ciel­ka


SJP.pl


demoralizatorski

→ de­mo­ra­li­za­tor; de­pra­wa­tor­ski, de­mo­ra­li­zu­ją­cy


SJP.pl


demoralizować

1. po­wo­do­wać upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­pra­wo­wać, gor­szyć, znie­pra­wiać;
2. po­dej­mo­wać dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu ob­ni­że­nie mo­ra­le osoby lub grupy osób


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gor­szyć, sze­rzyć de­mo­ra­li­za­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ak­cep­to­wa­nie drob­nych kra­dzie­ży na te­re­nie za­kła­du dzia­ła de­mo­ra­li­zu­ją­co na za­ło­gę.

 (1.1) Każda ra­dio­fo­nia czyni wy­sił­ki aby wy­ple­nić pla­ga­a­gę ra­dio­pa­ję­czar­stwa, na­ra­ża­ją­cą na szwank in­te­re­sy radia oraz de­mo­ra­li­zu­ją­cą ra­dio­słu­cha­czy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demoralizacja ż., demoralizowanie n.

Wiktionary


demoralizujący

taki, który po­wo­du­je upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­pra­wu­ją­cy, gor­szą­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­wo­du­je de­mo­ra­li­za­cję

Wiktionary


demorfologizacja

w ję­zy­koz­naw­stwie: pro­ces utra­ty wy­ra­zi­sto­ści mor­fo­lo­gicz­nej, zwła­szcza flek­syj­nej, przez okre­ślo­ne formy lub całe ka­te­go­rie flek­syj­ne


SJP.pl


demos

1. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: lud, po­spól­stwo;
2. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na sta­ro­żyt­ne­go pań­stwa ateń­skie­go; dem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) oby­wa­te­le, lud

Wiktionary

Dimos, demos "(gr. δήμος – dimos)" – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go Gre­cji, od­po­wia­da­ją­ca pol­skie­mu po­ję­ciu gminy lub dziel­ni­cy mia­sta. W sta­ro­żyt­no­ści słowo to po­sia­da­ło wię­cej zna­czeń.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃mɔs, AS: dẽmos

Wiktionary

Powiązane:

 przym. demotyczny

Wiktionary


demoscena

sub­kul­tu­ra użyt­kow­ni­ków kom­pu­te­rów two­rzą­cych dema (dzie­ła au­dio­wi­zu­al­ne), de­mon­stru­ją­ce ich umie­jęt­no­ści


SJP.pl

De­mo­sce­na – mię­dzy­na­ro­do­wa sub­kul­tu­ra zaj­mu­ją­ca się two­rze­niem dzieł au­dio­wi­zu­al­nych, w szcze­gól­no­ści tzw. dem – sa­mo­dziel­nych pro­gra­mów de­mon­stru­ją­cych moż­li­wo­ści sprzę­tu kom­pu­te­ro­we­go. Ideą de­mo­sce­ny jest nie­ko­mer­cyj­ne two­rze­nie, pre­zen­to­wa­nie i wy­mia­na dzieł bę­dą­cych owo­cem wspól­nej pracy osób two­rzą­cych kod kom­pu­te­ro­wy, mu­zy­kę i gra­fi­kę.

Wikipedia


demoscenowy

→ de­mo­sce­na


SJP.pl

Patrz:

demoscena

demoskop

osoba ba­da­ją­ca me­to­da­mi sta­ty­stycz­ny­mi opi­nie i na­stro­je spo­łecz­ne w celu usta­le­nia ist­nie­ją­ce­go stanu i opra­co­wa­nia pro­gnoz; sta­ty­styk spo­łecz­ny


SJP.pl


demoskopia

ba­da­nie po­glą­dów i na­stro­jów spo­łe­czeń­stwa w celu okre­śle­nia ist­nie­ją­ce­go stanu i opra­co­wa­nia pro­gno­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. ba­da­nie opi­nii pu­blicz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demoskop mos.

Wiktionary


demoskopijny

zwią­za­ny z ba­da­niem po­glą­dów i na­stro­jów spo­łe­czeń­stwa w celu okre­śle­nia ist­nie­ją­ce­go stanu i opra­co­wa­nia pro­gno­zy; de­mo­sko­po­wy


SJP.pl


demoskopowy

zwią­za­ny z ba­da­niem po­glą­dów i na­stro­jów spo­łe­czeń­stwa w celu okre­śle­nia ist­nie­ją­ce­go stanu i opra­co­wa­nia pro­gno­zy; de­mo­sko­pij­ny


SJP.pl


demostenes

De­mo­ste­nes (384-322 p.n.e.), grec­ki mówca, po­li­tyk


SJP.pl

De­mo­ste­nes (gr. Δημοσθένης "Dēmosthénēs", 384–322 p.n.e.) – mówca grec­ki, po­li­tyk, sta­now­czy prze­ciw­nik ma­ce­doń­skiej do­mi­na­cji w świe­cie grec­kim.

Wikipedia


demot

po­tocz­nie: de­mo­ty­wa­tor


SJP.pl


demotyczny

pismo de­mo­tycz­ne - naj­bar­dziej upro­szczo­na forma sta­ro­e­gip­skie­go pisma hie­ra­tycz­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do de­mo­su, lu­do­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda li­te­ra wy­ra­ża­ła się za po­mo­cą kilku sym­bo­lów hie­ro­gli­ficz­nych lub kilku zna­ków de­mo­tycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃mɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dẽmotyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demos m.

Wiktionary


demotyk

grec­ki język lu­do­wy (mó­wio­ny)


SJP.pl


demotyka

1. od­mia­na pisma hie­ra­tycz­ne­go w Dol­nym Egip­cie w Trze­cim Okre­sie Przej­ścio­wym;
2. język po­tocz­ny za­pi­sy­wa­ny tym pis­mem, uży­wa­nym w Sta­ro­żyt­nym Egip­cie


SJP.pl

De­mo­ty­ka ( δημοτικά "de­mo­ti­ka" ‘lu­do­we’, od δημοτικὰ γράμματα "de­mo­ti­ka gram­ma­ta" ‘pismo lu­do­we’) – nazwa za­rów­no od­mia­ny pisma wy­wo­dzą­ce­go się z re­gio­nal­ne­go wa­rian­tu hie­ra­ty­ki sto­so­wa­nej w Dol­nym Egip­cie w trze­cim okre­sie przej­ścio­wym, jak i ów­czes­ne­go po­tocz­ne­go ję­zy­ka za­pi­sy­wa­ne­go tym pis­mem uży­wa­ne­go w sta­ro­żyt­nym Egip­cie w epoce póź­nej, okre­sie grec­kim i rzym­skim.

Wikipedia


demotywacja

1. ogół czyn­ni­ków wpły­wa­ją­cych na nie­chęć lub wzrost nie­chę­ci do pod­ję­cia ja­kichś dzia­łań lub de­cyz­ji;
2. stan psy­chicz­ny ob­ja­wia­ją­cy się bra­kiem ener­gii, chęci, za­pa­łu; znie­chę­ce­nie, apa­tia


SJP.pl


demotywacyjny

ob­ni­ża­ją­cy mo­ty­wa­cję; de­mo­ty­wu­ją­cy


SJP.pl


demotywator

po­łą­cze­nie wy­mow­ne­go obraz­ka bądź zdję­cia z ko­men­tu­ją­cym jego za­war­tość pod­pi­sem, wy­wo­łu­ją­ce naj­czę­ściej uczu­cie no­stal­gii, smut­ku, tęs­kno­ty lub wzrost nie­chę­ci do pod­ję­cia ja­kichś dzia­łań lub de­cyz­ji; demot


SJP.pl

De­mo­ty­wa­tor, demot – de­mo­ty­wu­ją­cy obra­zek, po­łą­cze­nie wy­mow­ne­go obraz­ka bądź zdję­cia z ko­men­tu­ją­cym jego za­war­tość pod­pi­sem. De­mo­ty­wa­tor ma naj­czę­ściej cha­rak­ter iro­nicz­ny lub cy­nicz­ny.

De­mo­ty­wa­to­ry są pa­ro­dią pla­ka­tów mo­ty­wa­cyj­nych. W wielu biu­rach (głów­nie ame­ry­kań­skich) wiszą pla­ka­ty mo­ty­wu­ją­ce pra­cow­ni­ków do osią­gnię­cia celu.

Wikipedia


demotywować

po­wo­do­wać, że ktoś traci chęć dzia­ła­nia, po­zy­tyw­ne na­sta­wie­nie wobec kogoś lub cze­goś; znie­chę­cać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) znie­chę­cać do dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już nie bądź takim płat­kiem śnie­gu, że byle opi­nia z netu Cię de­mo­ty­wu­je.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. motyw mrz., demotywacja ż., demotywator m., demotywatorka ż.

 czas. zdemotywować dk.

Wiktionary


demotywujący

→ de­mo­ty­wo­wać


SJP.pl

Patrz:

demotywować

dempsey

naz­wi­sko, m.in. Jack Demp­sey (1895-1983), ame­ry­kań­ski bok­ser


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Clint Demp­sey – ame­ry­kań­ski pił­karz
  • Jack Demp­sey – ame­ry­kań­ski bok­ser
  • Jack (Non­pa­re­il) Demp­sey – ir­landz­ki bok­ser
  • Pa­trick Demp­sey – ir­landz­ko-ame­ry­kań­ski aktor, model i kie­row­ca wy­ści­go­wy

Wikipedia


demski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eva Dem­ski (ur. 1944) – pi­sar­ka nie­miec­ka
  • Wła­dy­sław Dem­ski (1884-1940) – pol­ski du­chow­ny, bło­go­sła­wio­ny

Wikipedia


demuksowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­o­dręb­nia­nie z obra­zu wideo ścież­ki audio, na­pi­sów i in­nych ele­men­tów

Wiktionary


demulgacja

pro­ces od­wrot­ny do emul­ga­cji po­le­ga­ją­cy na roz­dzie­le­niu emul­sji po­przez łą­cze­nie się drob­nych czą­ste­czek jed­ne­go ze skład­ni­ków; de­e­mul­ga­cja


SJP.pl


demulgacyjny

→ de­mul­ga­cja


SJP.pl

Patrz:

demulgacja

demulgator

sub­stan­cja, która do­da­na do emul­sji po­wo­du­je roz­dzie­le­nie wcho­dzą­cych w jej skład faz cie­kłych; de­e­mul­ga­tor


SJP.pl


demulgować

po­wo­do­wać roz­dzie­le­nie faz cie­kłych emul­sji; de­e­mul­go­wać


SJP.pl


demultiplekserowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­mul­ti­plek­se­rem, do­ty­czą­cy de­mul­ti­plek­se­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. demultiplekser m., multiplo n.

Wiktionary


demurrage

[czy­taj: de­ma­rejdż] opła­ta karna, odsz­ko­do­wa­nie pła­co­ne przez:
1. port ar­ma­to­ro­wi stat­ku za jego prze­stój na re­dzie lub w por­cie z winy władz por­to­wych;
2. czar­te­ru­ją­ce­go ar­ma­to­ro­wi w przy­pad­ku prze­dłu­że­nia czasu czar­te­ru ponad usta­lo­ną umowę


SJP.pl


demówka

po­tocz­nie:
1. na­gra­nie de­mon­stra­cyj­ne; demo;
2. wer­sja de­mon­stra­cyj­na pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go; demo;
3. ko­bie­ta, któ­rej nie da się po­der­wać i na­mó­wić na seks


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­mów­ka, obec­nie De­miw­ka – wieś na Ukra­i­nie
  • De­mów­ka – zob. demo
  • De­mów­ka EP – mi­nial­bum ra­pe­rów Bia­ła­sa i Qu­e­bo­na­fi­de

Wikipedia


den

dna mo­cza­no­wa (po­tocz­nie skaza mo­cza­no­wa), za­pa­le­nie sta­wów o cha­rak­te­rze na­pa­do­wym, potem przew­le­kłym, spo­wo­do­wa­ne kry­sta­li­za­cją mo­cza­nu sodu w pły­nie sta­wo­wym, na­le­ży do cho­rób re­u­ma­tycz­nych; ar­tre­tyzm


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka|en.

 (1.1) D. lm. od: dno

Wiktionary

Den – piąty wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu z I dy­na­stii, pier­wszy no­szą­cy tytuł króla Gór­ne­go i Dol­ne­go Egip­tu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛ̃n, AS: dẽn

Wiktionary


denacjonalizacja

zwrot ma­jąt­ku prze­ję­te­go przez pań­stwo jego uprzed­nim wła­ści­cie­lom; od­pań­stwo­wie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. zwrot skon­fi­sko­wa­nych przez pań­stwo dóbr ich pra­wo­wi­tym wła­ści­cie­lom

 (1.2) daw. zni­szcze­nie po­czu­cia przy­na­leż­no­ści kogoś do okre­ślo­ne­go na­ro­du

Wiktionary

De­na­cjo­na­li­za­cja – pro­ces prze­ka­zy­wa­nia ma­jąt­ku pań­stwo­we­go w ręce pry­wat­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­na­cjo­na­li­za­cja po­le­ga na sprze­da­ży włas­no­ści pu­blicz­nej jed­nost­kom pry­wat­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. denacjonalizować ndk., zdenacjonalizować dk.

 przym. denacjonalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prywatyzacja

 (1.2) wynarodowienie

Wiktionary


denacjonalizacyjny

→ de­na­cjo­na­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

denacjonalizacja

denacyfikacja

dzia­ła­nia pod­ję­te po II woj­nie świa­to­wej w celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go w Niem­czech i Wło­szech z na­ziz­mu; de­na­zy­fi­ka­cja, de­fa­szy­za­cja


SJP.pl


denacyfikacyjny

przy­miot­nik od: de­na­cy­fi­ka­cja


SJP.pl


denacyfikować

oczy­szczać z na­ziz­mu; de­na­zy­fi­ko­wać


SJP.pl


denar

dynar;
1. w śred­nio­wie­czu: pod­sta­wo­wa mo­ne­ta srebr­na róż­nych kra­jów eu­ro­pej­skich, także i Pol­ski;
2. sta­ro­rzym­ska mo­ne­ta srebr­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hist. nu­mizm. srebr­na mo­ne­ta rzym­ska, póź­niej śred­nio­wiecz­na jed­nost­ka mo­ne­tar­na róż­nych kra­jów eu­ro­pej­skich;

 (1.2) monet. wa­lu­ta Ma­ce­do­nii;

 (1.3) daw. me­trol. jed­nost­ka miary masy równa 1/16 łuta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. usta­wia­ny na ogniu że­laz­ny trój­nóg, słu­żą­cy za pod­sta­wę dla kotła lub garn­ka

Wiktionary

Denar (łac. "dēnārǐŭs", l.mn. "de­na­rii", stgr. "δηνάριον") – dawna mo­ne­ta srebr­na, pier­wszy raz wy­bi­ta w Rzy­mie około 215–211 roku p.n.e. Nazwa po­cho­dzi z łac. "deni" („po dzie­sięć”), gdyż wów­czas miała war­tość dzie­się­ciu brą­zo­wych asów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więk­szość trzy­na­sto­wiecz­nych pol­skich de­na­rów była brak­te­a­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃nar, AS: dẽnar

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. półdenar, denarek

 przym. denarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dynarek, dryfus

Wiktionary


denarek

zdrob­nie­nie od: denar


SJP.pl


denarowy

zwią­za­ny z de­na­rem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­na­ra

Wiktionary


denasalizacja

zja­wi­sko za­ni­ku re­zo­nan­su no­so­we­go gło­ski


SJP.pl


denaseryzacja

dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go Egip­tu z so­cja­li­stycz­nej ide­o­lo­gii Ga­ma­la Ab­de­la Na­se­ra, au­to­ry­tar­ne­go wład­cy Egip­tu w la­tach 1954-70


SJP.pl


denat

1. osoba zmar­ła śmier­cią gwał­tow­ną, nie­na­tu­ral­ną;
2. żar­to­bli­wie: osoba bar­dzo zmę­czo­na lub pi­ja­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zgi­nę­ła w wy­ni­ku mor­der­stwa, sa­mo­bój­stwa lub wy­pad­ku

 (1.2) pot. ktoś bar­dzo pi­ja­ny lub zmę­czo­ny

 (1.3) pot. de­na­tu­rat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­wo­dy wska­zu­ją, że denat umarł przez tru­ciz­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃nat, AS: dẽnat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. denatka ż.

Wiktionary


denatka

1. ko­bie­ta zmar­ła śmier­cią gwał­tow­ną, nie­na­tu­ral­ną;
2. żar­to­bli­wie: ko­bie­ta bar­dzo zmę­czo­na lub pi­ja­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która zgi­nę­ła w wy­ni­ku mor­der­stwa, sa­mo­bój­stwa lub wy­pad­ku

 (1.2) pot. ko­bie­ta bar­dzo pi­ja­na lub zmę­czo­na

 (1.3) pot. ko­bie­ta, która jest nie­o­bez­na­na w danej dzie­dzi­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ˈnatka, AS: dẽnatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. denat

Wiktionary


denaturacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­na­tu­rat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie de­na­tu­rat, lecz tylko mały de­na­tu­ra­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denaturat m.

Wiktionary


denaturacja

1. zmia­na struk­tu­ry czą­ste­czek biał­ko­wych pod wpły­wem dzia­ła­nia czyn­ni­ków fi­zycz­nych lub che­micz­nych;
2. za­nie­czy­szcze­nie spi­ry­tu­su w celu unie­moż­li­wie­nia uży­cia go do kon­sump­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­na­tu­ra­cja biał­ka
  • de­na­tu­ra­cja DNA
  • de­na­tu­rat
  • de­na­tu­rant

Wikipedia


denaturacyjny

→ de­na­tu­ra­cja


SJP.pl

Patrz:

denaturacja

denaturalizacja

po­zba­wie­nie oby­wa­tel­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­zba­wie­nie kogoś oby­wa­tel­stwa

Wiktionary


denaturalizować

1. po­zba­wiać oby­wa­tel­stwa;
2. daw­niej: po­zba­wiać na­tu­ral­no­ści, czy­nić sztucz­nym;
3. de­na­tu­ra­li­zo­wać się -
a) tra­cić oby­wa­tel­stwo;
b) daw­niej: tra­cić na­tu­ral­ność, sta­wać się sztucz­nym


SJP.pl


denaturat

eta­nol ska­żo­ny barw­ni­kiem i sub­stan­cja­mi tru­ją­cy­mi, wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik i pa­li­wo, np. w ku­chen­kach tu­ry­stycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nazwa hand­lo­wa ska­żo­ne­go al­ko­ho­lu ety­lo­we­go;

Wiktionary

Nie mylić z: De­na­tu­rant.

De­na­tu­rat ("spi­ry­tus ska­żo­ny") – hand­lo­wa nazwa al­ko­ho­lu ety­lo­we­go (zwy­kle ok. 92%) ska­żo­ne­go sub­stan­cja­mi ma­ją­cy­mi unie­moż­li­wić jego spo­ży­cie.

De­na­tu­rat otrzy­my­wa­ny jest po­przez do­da­nie do spi­ry­tu­su su­ro­we­go sub­stan­cji ska­ża­ją­cej, na­da­ją­cej mu na przy­kład odra­ża­ją­cy smak, za­pach lub wła­ści­wo­ści wy­miot­ne oraz czę­sto in­ten­syw­ne­go barw­ni­ka (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­na­tu­rat to al­ko­hol uży­wa­ny do celów tech­nicz­nych.

 (1.1) W skle­pach al­ko­ho­li ol­brzy­mi wybór, ale nie bra­ku­je ama­to­rów picia de­na­tu­ra­tu.

 (1.1) Od czasu do czasu szyb­ki po­więk­szal­ni­ka na­le­ży prze­myć de­na­tu­ra­tem i wy­trzeć do sucha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃naˈturat, AS: dẽnaturat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denaturator mrz., denaturacja ż., denaturowanie n.

:: zdrobn. denaturacik mrz.

 czas. denaturować ndk.

 przym. denaturatowy, denaturacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skażony spirytus, jagodzianka, jagodzianka na kościach

Wiktionary


denaturka

po­tocz­nie: de­na­tu­rat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. de­na­tu­rat

Wiktionary


denaturować

1. nie­od­wra­cal­nie zmie­niać struk­tu­rę czą­ste­czek biał­ko­wych przez dzia­ła­nie czyn­ni­ków fi­zycz­nych lub che­micz­nych;
2. ska­żać spi­ry­tu­su w celu unie­moż­li­wie­nia uży­cia go do kon­sump­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­na­tu­ro­wać)

 (1.1) zmie­niać wła­ści­wo­ści, po­zba­wiać cech na­tu­ral­nych

 (1.2) bio­chem. zmie­niać struk­tu­rę i funk­cję biał­ka pod wpły­wem wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry lub kwasu

 (1.3) chem. spoż. do­da­wać sub­stan­cji tok­sycz­nej lub gorz­kiej, aby al­ko­hol stał się nie­zdat­ny do picia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denaturacja ż., denaturat mrz., denaturowanie n.

Wiktionary


denaturowiec

po­tocz­nie: al­ko­ho­lik pi­ją­cy de­na­tu­rat


SJP.pl


denazalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pro­ces w wy­ni­ku któ­re­go za­ni­ka­ją sa­mo­gło­ski no­so­we;

Wiktionary

De­na­za­li­za­cja lub od­no­so­wie­nie to zmia­na fo­ne­tycz­na po­le­ga­ją­ca na za­tra­cie ar­ty­ku­la­cji no­so­wej przez sa­mo­gło­skę no­so­wą i przej­ściu jej w sa­mo­gło­skę ustną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Re­gio­nal­ne ano­ma­lie w udź­więcz­nie­niach czy de­na­za­li­za­cjach za­le­żą bar­dziej od in­dy­wi­du­al­ne­go słu­chu ję­zy­ko­we­go da­ne­go czło­wie­ka i jego sta­ran­no­ści niż od wpły­wu dia­lek­tu i spo­ty­ka się wśród ludzi z róż­nych stron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nazalʲiˈzat͡sʲja, AS: dẽnazalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odnosowienie

Wiktionary


denazyfikacja

dzia­ła­nia pod­ję­te po II woj­nie świa­to­wej w celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go w Niem­czech z na­ziz­mu; de­na­cy­fi­ka­cja, de­fa­szy­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. eli­mi­na­cja wpły­wów na­ziz­mu, usu­nię­cie na­zi­stów z życia po­li­tycz­ne­go i spo­łecz­ne­go;

Wiktionary

De­na­zy­fi­ka­cja (niem. "Ent­na­zi­fi­zie­rung") – środ­ki pod­ję­te po II woj­nie świa­to­wej w celu wy­ko­rze­nie­nia zasad, ustaw oraz or­ga­ni­za­cji na­zi­stow­skich z życia po­li­tycz­no-spo­łecz­ne­go Nie­miec oraz Au­strii.

Za­po­wie­dzia­na zo­sta­ła na kon­fe­ren­cji jał­tań­skiej, a kon­kret­ne po­sta­no­wie­nia pod­ję­to na kon­fe­ren­cji pocz­dam­skiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. nazista mos., nazizm mrz., denazyfikowanie n.

 czas. denazyfikować ndk.

 przym. denazyfikacyjny, nazistowski

Wiktionary


denazyfikacyjny

przy­miot­nik od: de­na­zy­fi­ka­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z de­na­zy­fi­ka­cją, słu­żą­cy de­na­zy­fi­ka­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denazyfikacja ż., denazyfikowanie n., nazista mos., nazizm mrz.

 czas. denazyfikować ndk.

 przym. nazistowski

Wiktionary


denazyfikator

osoba oczy­szcza­ją­ca życie po­li­tycz­ne, spo­łecz­ne i kul­tu­ral­ne z na­ziz­mu


SJP.pl


denazyfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. polit. prze­pro­wa­dza­nie pro­ce­su de­na­zy­fi­ka­cji, lik­wi­do­wa­nie na­ziz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denazyfikacja ż.

 czas. denazyfikować ndk.

 przym. denazyfikacyjny

Wiktionary


denazyfikować

oczy­szczać z na­ziz­mu; de­na­cy­fi­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­na­zy­fi­ko­wać)

 (1.1) polit. prze­pro­wa­dzać de­na­zy­fi­ka­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denazyfikacja ż., denazyfikowanie n., nazista mos., nazizm mrz.

 przym. denazyfikacyjny, nazistowski

Wiktionary


dendera

re­gio­nal­na nazwa ro­śli­ny z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych - bie­lu­nia dzię­dzie­rza­wy; dę­de­ra


SJP.pl

Den­de­ra, Ten­ty­ra (egip. "Junet", Τεντυρις) – mia­sto w Gór­nym Egip­cie (Te­ba­i­da), na pra­wym brze­gu Nilu; w sta­ro­żyt­no­ści oś­ro­dek kultu bo­gi­ni Hat­hor, przez Gre­ków utoż­sa­mia­nej z Afro­dy­tą. Po­ło­żo­ne w oko­li­cy, w któ­rej bieg Nilu nie­ty­po­wo kie­ru­je się ze wscho­du na za­chód.

Wikipedia


dendrarium

po­wierzch­nia upraw­na drzew i krze­wów dla celów ho­dow­la­nych i ba­daw­czych; ar­bo­re­tum


SJP.pl


dendro-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z drze­wem lub drew­nem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃ndrɔ, AS: dẽndro

Wiktionary


dendrobena

dżdżow­ni­ca uży­wa­na jako przy­nę­ta przy ło­wie­niu ryb


SJP.pl


dendrobium

ga­tu­nek stor­czy­ka; drze­wo­po­rzec


SJP.pl

Den­dro­bium ("Den­dro­bium" Sw.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych ("Or­chi­da­ce­ae"). Na­le­ży do niego ponad 1500 ga­tun­ków. Jest to jeden z ro­dza­jów stor­czy­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cych naj­więk­szą licz­bę ga­tun­ków, do­dat­ko­wo odz­na­cza­ją­cych się niez­wy­kle dużą zmien­no­ścią oraz adap­ta­cją do róż­nych wa­run­ków kli­ma­tycz­nych.

Wikipedia


dendrochronologia

me­to­da okre­śla­nia wieku drew­nia­nych przed­mio­tów na pod­sta­wie ana­li­zy kon­cen­trycz­nych pier­ście­ni wzro­stu drzew, tzw. sło­jów drzew­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. me­to­da da­to­wa­nia drew­na i wyt­wo­rów z niego;

Wiktionary

Den­dro­chro­no­lo­gia – gałąź den­dro­lo­gii, na­u­ko­wa me­to­da da­to­wa­nia zja­wisk przy­rod­ni­czych, za­byt­ków i zna­le­zisk ar­che­o­lo­gicz­nych za­wie­ra­ją­cych drew­no. Po­le­ga na ana­li­zie wzoru przy­ro­stów rocz­nych (sło­jów) drzew i poz­wa­la okre­ślić wiek z pró­bek drew­na z do­kład­no­ścią przy­najm­niej do roku, a cza­sem nawet co do se­zo­nu. Me­to­da zo­sta­ła opra­co­wa­na w la­tach 20. XX wieku przez ame­ry­kań­skie­go astro­no­ma A.E. Do­u­glas­sa, za­ło­ży­cie­la La­bo­ra­to­ry of Tree-Ring Re­se­arch na Uni­wer­sy­te­cie Stanu Ari­zo­na w Tuc­son.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po prze­ba­da­niu ar­te­fak­tu me­to­dą den­dro­chro­no­lo­gii stwier­dzo­no próby sztucz­ne­go po­sta­rza­nia i fał­szer­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dendrochronologiczny

Wiktionary


dendrochronologiczny

do­ty­czą­cy den­dro­chro­no­lo­gii; zwią­za­ny z den­dro­chro­no­lo­gią (np. me­to­da den­dro­chro­no­lo­gicz­na, ba­da­nia den­dro­chro­no­lo­gicz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z den­dro­chro­no­lo­gią, do­ty­czą­cy den­dro­chro­no­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dendrochronologia ż.

Wiktionary


dendroekologia

dzie­dzi­na wie­dzy wy­ko­rzy­stu­ją­ca den­dro­me­trię do roz­wią­zy­wa­nia za­gad­nień eko­lo­gicz­nych, ta­kich jak np. ba­da­nie hi­sto­rii po­ża­rów czy gra­da­cji owa­dów


SJP.pl


dendrofil

osoba cier­pią­ca de­wia­cję sek­su­al­ną, w któ­rej obiek­tem sek­su­al­nym są drze­wa


SJP.pl


dendrofilia

de­wia­cja sek­su­al­na, w któ­rej obiek­tem sek­su­al­nym są drze­wa


SJP.pl


dendrofilka

ko­bie­ta cier­pią­ca de­wia­cję sek­su­al­ną, w któ­rej obiek­tem sek­su­al­nym są drze­wa


SJP.pl


dendrogram

dia­gram w kształ­cie drze­wa uka­zu­ją­cy związ­ki po­mię­dzy wy­bra­ny­mi ele­men­ta­mi na pod­sta­wie przy­ję­te­go kry­te­rium


SJP.pl

Den­dro­gram – dia­gram w kształ­cie drze­wa uka­zu­ją­cy związ­ki po­mię­dzy wy­bra­ny­mi ele­men­ta­mi na pod­sta­wie przy­ję­te­go kry­te­rium. Den­dro­gra­mem jest fi­lo­gram, kla­do­gram i fe­no­gram. Den­dro­gram sto­so­wa­ny jest po­wszech­nie w na­u­kach przy­rod­ni­czych do przed­sta­wia­nia za­leż­no­ści ewo­lu­cyj­nych i po­do­bieństw mię­dzy or­ga­niz­ma­mi i ze­spo­ła­mi ro­ślin­ny­mi lub zwie­rzę­cy­mi.

Wikipedia


dendroklimatologia

Den­dro­kli­ma­to­lo­gia – nauka zaj­mu­ją­ca się re­kon­stru­o­wa­niem wa­run­ków kli­ma­tycz­nych i ich zmian w cza­sie i prze­strze­ni na pod­sta­wie po­mia­rów sło­jów drzew. Dzię­ki tech­ni­kom den­dro­kli­ma­to­lo­gii jest moż­li­we poz­na­nie kie­run­ków zmian kli­ma­tu. Tech­ni­ki umoż­li­wia­ją re­kon­struk­cję da­nych do­ty­czą­cych tem­pe­ra­tu­ry, opa­dów i in­nych czyn­ni­ków kli­ma­tycz­nych.

Wikipedia


dendrolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie nauki o drze­wach i krze­wach; drze­woz­naw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem, iden­ty­fi­ka­cją i oceną stanu zdro­wot­ne­go drzew oraz krze­wów

Wiktionary


dendrologia

nauka o drze­wach i krze­wach; drze­woz­naw­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. dział bo­ta­ni­ki, nauka o drze­wach, krze­wach, krze­win­kach i pną­czach o zdrew­nia­łych ło­dy­gach;

Wiktionary

Den­dro­lo­gia (gr. "déndron" „drze­wo”, "lógos" „słowo, nauka”), drze­woz­naw­stwo – dział bo­ta­ni­ki zaj­mu­ją­cy się drze­wa­mi i krze­wa­mi, w tym m.in. ich mor­fo­lo­gią, ana­to­mią, ge­o­gra­fią, ge­ne­ty­ką. Zaj­mu­je się też in­tro­duk­cją – wpro­wa­dze­niem do upra­wy ob­cych ga­tun­ków ro­ślin oraz ich akli­ma­ty­za­cją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­dział ten ist­nie­je we wszyst­kich mi zna­nych pra­cach o świer­ku, den­dro­lo­giach, mo­no­gra­fiach, klu­czach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja, AS: dẽndroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dendrolog mos., dendrolożka ż., dendrologiczność ż.

 przym. dendrologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. drzewoznawstwo; skr. dendr.

Wiktionary


dendrologiczny

zwią­za­ny z nauką o drze­wach i krze­wach; drze­woz­naw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. leśn. zwią­za­ny z den­dro­lo­gią, wie­dzą o drze­wach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dendrologia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drzewoznawczy

Wiktionary


dendrolożka

→ den­dro­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem, iden­ty­fi­ka­cją i oceną stanu zdro­wot­ne­go drzew oraz krze­wów

Wiktionary

Patrz:

dendrolog

dendrometria

Den­dro­me­tria (gr. "déndron" – drze­wo; "metréō" – mie­rzę) – nauka zaj­mu­ją­ca się me­to­da­mi po­mia­ru drzew i drze­wo­sta­nów. Prze­de wszyst­kim okre­śla się:

Miąż­szość drzew okre­śla się naj­czę­ściej na pod­sta­wie ta­kich cech jak:

Do okre­śla­nia miąż­szo­ści drze­wo­sta­nu wy­ko­rzy­stu­je się prze­cięt­ną wy­so­kość, pier­śni­co­wą licz­bę kształ­tu oraz pole pier­śni­co­we­go prze­kro­ju.

Wikipedia


dendrometryczny

→ den­dro­me­tria


SJP.pl

Patrz:

dendrometria

dendronim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na drze­wa

Wiktionary


dendrymer

pier­wsza sztucz­nie otrzy­ma­na sub­stan­cja, któ­rej czą­stecz­ki mają trój­wy­mia­ro­wą formę


SJP.pl


dendryt

1. ze­spół drob­nych krysz­ta­łów two­rzą­cy się pod­czas tę­że­nia sto­pów me­ta­li lub od­le­wów
2. kry­sta­licz­ny osad mi­ne­ra­łów o kształ­cie przy­po­mi­na­ją­cym od­ci­ski liści pa­pro­ci
3. wy­pust­ka ne­u­ro­nu od­bie­ra­ją­ca im­pul­sy ner­wo­we od in­nych ko­mó­rek
4. wy­kres w for­mie roz­ga­łę­zio­ne­go drze­wa; po­pu­lar­nie: drze­wo, drzew­ko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • den­dryt – ele­ment ne­u­ro­nu
  • den­dryt – agre­gat drob­nych krysz­ta­łów
  • den­dryt – w te­o­rii gra­fów graf, który jest acy­klicz­ny i spój­ny
  • den­dryt wroc­ław­ski
  • kolec den­dry­tycz­ny

Wikipedia


dendryta

dawny, wschod­ni asce­ta, który spę­dzał życie na drze­wach


SJP.pl


dendrytowy

przy­miot­nik od: den­dryt (np. agat den­dry­to­wy, me­to­da den­dry­to­wa); den­dry­tycz­ny


SJP.pl


dendrytyczny

przy­miot­nik od: den­dryt (np. krysz­tał den­dry­tycz­ny, ko­mór­ka den­dry­tycz­na); den­dry­to­wy


SJP.pl


deneka

naz­wi­sko


SJP.pl


denerwacja

ce­lo­we usz­ko­dze­nie czu­cio­wych włó­kien ner­wo­wych jako me­to­da le­cze­nia przew­le­kłe­go bólu


SJP.pl


denerwowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ner­wo­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy de­ner­wo­wa­nie in­nych spra­wia ci przy­jem­ność?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nɛrvɔˈvãɲɛ, AS: dẽnervovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. denerwować ndk., zdenerwować dk.

 rzecz. zdenerwowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drażnienie, dokuczanie

Wiktionary


denerwować

1. draż­nić, wy­pro­wa­dzać z rów­no­wa­gi;
2. mart­wić się o kogoś lub o coś;
3. de­ner­wo­wać się - wpa­dać w roz­draż­nie­nie, złość


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. zde­ner­wo­wać)

 (1.1) dzia­łać komuś na nerwy, wy­pro­wa­dzać kogoś z rów­no­wa­gi emo­cjo­nal­nej / psy­chicz­nej

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­ner­wo­wać się (dk. zde­ner­wo­wać się)

 (2.1) być czymś prze­ję­tym, wzbu­rzo­nym, po­dek­scy­to­wa­nym; od­czu­wać zde­ner­wo­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­ner­wu­je mnie twoje za­cho­wa­nie.

 (2.1) Bar­dzo de­ner­wo­wa­łem się przed tą trud­ną roz­mo­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nɛrˈvɔvat͡ɕ, AS: dẽnervovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdenerwowanie n., denerwowanie n., nerw mrz., nerwica ż.

 przym. zdenerwowany, nerwowy, denerwujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) irytować, niepokoić, zakłócać spokój, mącić, drażnić, dolewać oliwy do ognia; pot. wnerwiać; wulg. wkurwiać

Wiktionary


denerwujący

po­bu­dza­ją­cy do gnie­wu; draż­nią­cy, iry­tu­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wpro­wa­dza­ją­cy w stan zde­ner­wo­wa­nia, iry­ta­cji, wy­wo­łu­ją­cy zde­ner­wo­wa­nie; do­kucz­li­wy, wku­rza­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego pre­ten­sjo­nal­ne za­in­te­re­so­wa­nie sztu­ką było wy­jąt­ko­wo de­ner­wu­ją­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nɛrvuˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: dẽnervui ̯õncy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. denerwować

 przysł. denerwująco

 rzecz. denerwowanie, zdenerwowanie, poddenerwowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wpieniający, wnerwiający

Wiktionary


deneuve

naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Cat­he­ri­ne De­ne­u­ve [czy­taj: katRIN deNEW] - fran­cu­ska ak­tor­ka fil­mo­wa


SJP.pl


denga

ostra wi­ru­so­wa cho­ro­ba za­kaź­na, prze­no­szo­na przez ko­ma­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostra wi­ru­so­wa cho­ro­ba prze­no­szo­na przez ko­ma­ry po­wo­du­ją­ca m.in. ból głowy, mię­śni i sta­wów oraz cha­rak­te­ry­stycz­ną wy­syp­kę;

Wiktionary

Denga – in­fek­cyj­na cho­ro­ba tro­pi­kal­na wy­wo­ły­wa­na przez wirus dengi. Ob­ja­wy obej­mu­ją go­rącz­kę, ból głowy, mię­śni i sta­wów oraz cha­rak­te­ry­stycz­ną wy­syp­kę, przy­po­mi­na­ją­cą spo­ty­ka­ną w odrze. W odo­sob­nio­nych przy­pad­kach cho­ro­ba pro­wa­dzi do za­gra­ża­ją­cej życiu go­rącz­ki krwo­tocz­nej z krwo­to­ka­mi, trom­bo­cy­to­pe­nią i hi­po­wo­le­mią, może się także roz­wi­nąć wstrząs.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie ist­nie­ją swo­i­ste leki prze­ciw­wi­ru­so­we prze­ciw­ko wi­ru­so­wi dengi.

Wiktionary


deni

mo­ne­ta ma­ce­doń­ska, 1/100 de­na­ra


SJP.pl

Deni – dawna pół­noc­no­ma­ce­doń­ska mo­ne­ta zdaw­ko­wa. 1 denar dzie­lił się na 100 deni.

Deni stał się ofi­cjal­nym środ­kiem płat­ni­czym 10 maja 1993, w związ­ku z ów­czes­ną de­no­mi­na­cją de­na­ra. W obie­gu znaj­do­wa­ły się mo­ne­ty o no­mi­na­le je­dy­nie 50 deni. Zo­sta­ły one wy­co­fa­ne z uży­cia 1 stycz­nia 2013.

Wikipedia


denialista

scep­tyk odrzu­ca­ją­cy, pod­wa­ża­ją­cy jakąś praw­dę na­u­ko­wą lub fakt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. so­cjol. osoba, która odrzu­ca okre­ślo­ne usta­le­nia na­u­ko­we, za­prze­cza fak­tom, hoł­du­je za­kli­na­niu rze­czy­wi­sto­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­o­ko­ła pełno jest wciąż kli­ma­tycz­nych de­nia­li­stów, apo­lo­ge­tów prze­my­sło­wej pro­duk­cji mięsa i ra­bun­ko­wej de­fo­re­sta­cji, a wy­bo­ry w Pol­sce wy­gry­wa­ją ci, któ­rzy przy­ro­dę mają za nic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denializm m.

:: fż. denialistka ż.

 przym. denialistyczny

Wiktionary


denialistka

→ de­nia­li­sta


SJP.pl

Patrz:

denialista

denializm

odrzu­ca­nie, pod­wa­ża­nie praw­dy, faktu, rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) społ. psych. po­sta­wa za­prze­cze­nia fak­tów i odrzu­ce­nia wie­dzy na­u­ko­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denialista m., denialistka ż.

 przym. denialistyczny

Wiktionary


denier

jed­nost­ka miary gru­bo­ści włó­kna


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­nier – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • de­nier – jed­nost­ka gę­sto­ści li­nio­wej włó­kna

Wikipedia


denigrować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. rzad. roz­po­wia­dać krzyw­dzą­ce, nie­praw­dzi­we in­for­ma­cje na czyjś temat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sam Sien­kie­wicz, któ­re­go przed paru laty je­szcze, gdy­by­śmy mieli wolną elek­cyę, wy­bra­no­by nie­chyb­nie kró­lem pol­skim, wkrót­ce póź­niej cią­ga­ny był w błoto i de­ni­gro­wa­ny aż do od­mo­wy ostat­niej szczyp­ty ta­len­tu […]

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. oczerniać.

Wiktionary


denim

dżins, jeans;
1. mocna i gruba tka­ni­na ba­weł­nia­na;
2. ubra­nie uszy­te z de­ni­mu


SJP.pl


denimowy

→ denim


SJP.pl

Patrz:

denim

denimy

dżins, jeans;
1. mocna i gruba tka­ni­na ba­weł­nia­na;
2. ubra­nie uszy­te z de­ni­mu


SJP.pl


denis

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cla­i­re Denis – fran­cu­ska re­ży­ser­ka
  • Ma­u­ri­ce Denis – fran­cu­ski ma­larz
  • Mi­cha­el Denis – au­striac­ki poeta
  • Denis & Denis – chor­wac­ki ze­spół mu­zycz­ny
  • Denis – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Dio­ni­zy
  • Saint-Denis

Wikipedia


denise

[czy­taj: denis] obce imię żeń­skie


SJP.pl

De­ni­se – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii, w sta­nie Mato Gros­so.

Wikipedia


denisiuk

naz­wi­sko


SJP.pl


denisowianin

wy­mar­ły ga­tu­nek czło­wie­ka, znany z DNA od­kry­te­go w ja­ski­ni De­ni­so­wa w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wy­mar­ły ga­tu­nek czło­wie­ka, któ­re­go szcząt­ki zna­le­zio­no w De­ni­so­wej Ja­ski­ni

Wiktionary

Czło­wiek z De­ni­so­wej Ja­ski­ni, de­ni­so­wia­nin – do 2025 roku nie­zde­fi­nio­wa­ny co do rangi sy­ste­ma­tycz­nej tak­son z ro­dza­ju czło­wiek ("Homo") z epoki pa­le­o­li­tu opi­sa­ny w 2010 r. Roz­poz­na­ny jako odręb­ny tak­son zo­stał w opar­ciu o ana­li­zę mo­le­ku­lar­ną mi­to­chon­drial­ne­go DNA z dwóch zębów i kości palca u ręki.

Wikipedia


denisowianka

ko­bie­ta wy­mar­łe­go ga­tun­ku czło­wie­ka, zna­ne­go z DNA od­kry­te­go w ja­ski­ni De­ni­so­wa w Rosji


SJP.pl


denitryfikacja

pro­ces za­cho­dzą­cy w śro­do­wi­skach bezt­le­no­wych (np. w za­la­nych wodą gle­bach), pod­czas któ­re­go azo­ta­ny zo­sta­ją zre­du­ko­wa­ne do azotu ga­zo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. pro­ces re­duk­cji azo­ta­nów do azotu czą­stecz­ko­we­go w wa­run­kach bezt­le­no­wych;

Wiktionary

De­ni­try­fi­ka­cja – re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na re­duk­cji azo­ta­nów do azotu.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. denitryfikować ndk., zdenitryfikować dk.

 przym. denitryfikacyjny

Wiktionary


denitryfikacyjny

do­ty­czą­cy de­ni­try­fi­ka­cji


SJP.pl


denitryfikator

De­ni­try­fi­ka­tor, źró­deł­ko – filtr ak­wa­ry­stycz­ny ostat­nie­go etapu oczy­szcza­nia wody. Poz­wa­la na rzad­szą wy­mia­nę wody oraz ogra­ni­cza wzrost glo­nów.

Usuwa azo­ta­ny bę­dą­ce koń­co­wym pro­duk­tem oczy­szcza­nia wody przez bak­te­rie tle­no­we w fil­trze bio­lo­gicz­nym. Do­dat­ko­wo usuwa część fos­fo­ra­nów.

Wikipedia


deniwelacja

róż­ni­ca po­mię­dzy naj­wyż­szym i naj­niż­szym wznie­sie­niem na okre­ślo­nym te­re­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. geol. róż­ni­ca wy­so­ko­ści te­re­nu;

Wiktionary

De­ni­we­la­cja – róż­ni­ca wy­so­ko­ści po­mię­dzy naj­wy­żej i naj­ni­żej po­ło­żo­nym punk­tem na okre­ślo­nym te­re­nie. Ter­min jest sto­so­wa­ny jako względ­na miara wy­so­ko­ści góry od jej pod­sta­wy lub da­ne­go punk­tu (np. par­kin­gu, po­cząt­ku szla­ku, schro­ni­ska).

Sto­su­je się go rów­nież w spe­le­o­lo­gi jako miarę głę­bo­ko­ści ja­ski­ni. W przy­pad­ku gdy naj­wy­żej po­ło­żo­nym punk­tem jest otwór wej­ścio­wy, de­ni­we­la­cja jest głę­bo­ko­ścią ja­ski­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kli­mat ob­sza­ru Ko­sza­li­na kształ­tu­ją masy po­wie­trza na­pły­wa­ją­ce znad Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go, któ­rych cechy ule­ga­ją mo­dy­fi­ka­cji za spra­wą są­siedzt­wa Morza Bał­tyc­kie­go i de­ni­we­la­cji te­re­nu na gra­ni­cy Po­brze­ża Po­łud­nio­wo­bał­tyc­kie­go i Po­je­zie­rza Po­mor­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deniwelacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nierówność

Wiktionary


deniwelacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do de­ni­we­la­cji, zwią­za­ny z de­ni­we­la­cją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deniwelacja ż.

Wiktionary


deniwelator

przy­rząd słu­żą­cy w ge­o­dez­ji do usta­la­nia po­zio­mu te­re­nu


SJP.pl


denkarka

obra­biar­ka uży­wa­na w bed­nar­stwie do wy­ci­na­nia drew­nia­nych den do be­czek


SJP.pl


denkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ka­diusz Den­kie­wicz – pol­ski mi­li­cjant
  • Mar­ce­li Den­kie­wicz – pol­ski re­sta­u­ra­tor, pow­sta­niec stycz­nio­wy
  • Ma­rian Den­kie­wicz – pol­ski woj­sko­wy

Wikipedia


denko

zdrob­nie­nie od: dno


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. dno

 (1.2) pot. dno nie­wiel­kie­go po­jem­ni­ka

 (1.3) przy­kryw­ka cze­goś

 (1.4) górna część niek­tó­rych na­kryć głowy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Denko – część tłoka w sil­ni­ku
  • Denko – u okrze­mek, mniej­sza, na­kry­wa­na więk­szym wiecz­kiem, część ścia­ny ko­mór­ko­wej
  • Aichi S1A – pro­to­ty­po­wy my­śli­wiec ja­poń­ski
  • Mi­ko­łaj Deńko

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Renia nosi oku­la­ry grube jak denka od bu­te­lek.

 (1.3) „Chwa­li­cie mą ta­ba­kę mości do­bro­dzie­je, • Obacz­cież co się wew­nątrz ta­ba­kier­ki dzie­je.” • Tu wy­cie­ra­jąc chust­ką za­bru­dzo­ne denko, • Po­ka­zał ma­lo­wa­ną ar­mi­ję ma­leń­ką (…)

 (1.4) Ro­ga­tyw­ka to czap­ka o głów­ce z kwa­dra­to­wym den­kiem, szcze­gól­nie roz­po­wszech­nio­na w Pol­sce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛ̃nkɔ, AS: dẽnko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dno n., denuszko n.

 przym. denny

 przysł. dennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) denuszko

 (1.3) wieczko, przykrywka

Wiktionary


denkowiec

wy­mar­ły pa­le­o­zo­icz­ny ko­ra­lo­wiec; ta­bu­lat


SJP.pl


denkowy

→ denko


SJP.pl

Patrz:

denko

denner

[czy­taj: dener] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Balt­ha­sar Den­ner (1685–1749) – nie­miec­ki ma­larz
  • Jo­hann Chri­stoph Den­ner (1655–1707) – nie­miec­ki kon­struk­tor in­stru­men­tów mu­zycz­nych
  • Mi­cha­el Den­ner (ur. 1958) – duń­ski gi­ta­rzy­sta

Wikipedia


denniak

w gór­nict­wie: dolna war­stwa po­kła­du rudy że­la­za


SJP.pl


dennica

1. spód ula;
2. deska kła­dzio­na na całą dłu­gość wozu mię­dzy dra­bi­na­mi;
3. ścian­ka za­my­ka­ją­ca otwór cy­lin­drycz­ne­go wal­cza­ka lub pio­no­we­go zbior­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pszcz. dolny ele­ment ula

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • den­ni­ca w pszcze­lar­stwie – spod­nia część ula
  • den­ni­ca w wozie dra­bi­nia­stym – belka bie­gną­ca wzdłuż ca­łe­go wozu mię­dzy dra­bi­na­mi
  • w kotle den­ni­ca oz­na­cza sta­lo­we zam­knię­cie ot­wo­ru kotła ma­ją­ce kształt cy­lin­drycz­ny, pół­ku­li­sty lub inny
  • Den­ni­ca w ob­wo­dzie Szu­men
  • Den­ni­ca w ob­wo­dzie Jam­boł
  • Den­ni­ca – cza­so­pis­mo uka­zu­ją­ce się w Buł­ga­rii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wios­ną na­le­ży oczy­ścić den­ni­ce z osypu zi­mo­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃ɲˈːit͡sa, AS: dẽ•ńica

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dennicowy

Wiktionary


dennicowy

→ den­ni­ca


SJP.pl

Patrz:

dennica

denniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: den­nie


SJP.pl


denniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: denny (po­tocz­nie: bez­na­dziej­ny, bez­war­to­ścio­wy)


SJP.pl


dennik

1. ryba mor­ska;
2. po­przecz­ny ele­ment kon­struk­cji den­nej stat­ku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • den­nik – ga­tu­nek mor­skiej ryby skor­pe­noksz­tałt­nej z ro­dzi­ny den­ni­ko­wa­tych.
  • den­nik – ele­ment szkie­le­tu stat­ku, po­przecz­ne wią­za­nie mo­co­wa­ne od góry do stęp­ki, da­ją­ce opar­cie po­szy­ciu dna ka­dłu­ba.

Wikipedia


dennikowate

ro­dzi­na głę­bi­no­wych ryb mor­skich, obej­mu­ją­ca wiele ga­tun­ków ży­ją­cych w At­lan­ty­ku i Pa­cy­fi­ku


SJP.pl

Den­ni­ko­wa­te (Li­pa­ri­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb skor­pe­noksz­tałt­nych (Scor­pa­e­ni­for­mes).

Wikipedia


dennikowaty

o ce­chach den­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


dennis

1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko obce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Den­nis – mia­sto w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Barn­sta­ble
  • Den­nis – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Barn­sta­ble
  • Den­nis – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie De­la­wa­re
  • Den­nis (ang. Den­nis Town) – gmina w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Barn­sta­ble
  • Den­nis (ang. Den­nis Towns­hip) – gmina w sta­nie New Jer­sey, w hrab­stwie Cape May
  • Den­nis – an­giel­ska forma mę­skie­go imie­nia Dio­ni­zy
  • Ri­chard Wil­liam Ge­or­ge Den­nis – an­giel­ski my­ko­log i fi­to­pa­to­log
  • Den­nis – marka au­to­bu­sów pro­du­ko­wa­nych oraz cię­ża­ró­wek (zwła­szcza po­żar­ni­czych) w Wiel­kiej Bry­ta­nii
  • Den­nis – grupa mu­zycz­na
  • Den­nis – wło­ski pio­sen­karz

Wikipedia


denny

1. do­ty­czą­cy dna
2. w prze­no­śni: kiep­ski, bez­war­to­ścio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dnem, dolną po­wierzch­nią ja­kie­goś za­głę­bie­nia

 (1.2) pejor. pot. po­zba­wio­ny ja­kiej­kol­wiek war­to­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Denny – wyspa w An­glii, w hrab­stwie So­mer­set
  • Denny – opu­szczo­ne mia­sto w Ka­li­for­nii
  • Denny – wyspa w Ka­na­dzie, w Ko­lum­bii Bry­tyj­skiej
  • Denny – mia­sto w Szko­cji
  • (23257) Denny – pla­ne­to­i­da
  • Char­les Denny – bry­tyj­ski ko­larz to­ro­wy
  • Ebe­ne­zer Denny – ame­ry­kań­ski po­li­tyk
  • James Wil­liam Denny – ame­ry­kań­ski po­li­tyk
  • Denny’s

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dno n., denko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) beznadziejny, bezwartościowy, kiepski

Wiktionary


denominacja

1. wy­mia­na pie­nię­dzy w pań­stwie zwią­za­na z ob­ni­że­niem ich no­mi­na­łu (przy za­cho­wa­nej war­to­ści na­byw­czej) lub ze zmia­ną nazwy;
2. zmia­na nazwy cze­goś; prze­mia­no­wa­nie;
3. w Eu­ro­pie: grupa wyz­na­nio­wa, która od­dzie­li­ła się od ma­cie­rzy­stej for­ma­cji re­li­gij­nej; w USA: każda grupa wyz­na­nio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. ob­ni­że­nie no­mi­na­łu danej wa­lu­ty;

 (1.2) jęz. zmia­na nazwy cze­goś

 (1.3) kośc. w Eu­ro­pie – grupa wyz­na­nio­wa, która od­dzie­li­ła się od ma­cie­rzy­stej for­ma­cji re­li­gij­nej; w USA – każda grupa wyz­na­nio­wa;

Wiktionary

De­no­mi­na­cja – re­for­ma pie­nięż­na, po­le­ga­ją­ca na za­stą­pie­niu do­tych­cza­so­wych zna­ków pie­nięż­nych no­wy­mi o niż­szych no­mi­na­łach i prze­li­cze­niu wszyst­kich war­to­ści we­dług usta­lo­nych pro­por­cji. De­no­mi­na­cji nie na­le­ży mylić z de­wa­lu­a­cją, ta bo­wiem za­kła­da re­al­ne ob­ni­że­nie war­to­ści wa­lu­ty kra­jo­wej wobec in­nych walut, pod­czas gdy de­no­mi­na­cja ma cha­rak­ter uspraw­nie­nia czy­sto tech­nicz­ne­go, a wszel­kie ob­niż­ki mają w tym wy­pad­ku cha­rak­ter wy­łącz­nie no­mi­nal­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. denominator m.

 przym. denominacyjny, bezdenominacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przemianowanie

Wiktionary


denominacyjny

przy­miot­nik od: de­no­mi­na­cja (np. po­dział de­no­mi­na­cyj­ny, re­for­ma de­no­mi­na­cyj­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. zwią­za­ny z de­no­mi­na­cją, do­ty­czą­cy de­no­mi­na­cji

 (1.2) rel. zwią­za­ny z de­no­mi­na­cją, do­ty­czą­cy de­no­mi­na­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denominacja ż.

 przym. bezdenominacyjny

Wiktionary


denominator

w eko­no­mii: wa­lu­ta słu­żą­ca do wyz­na­cza­nia kur­sów in­nych walut


SJP.pl


denominować

zmie­niać war­tość wy­ra­ża­ną przez jakąś jed­nost­kę


SJP.pl


denotacja

zbiór wszyst­kich de­sy­gna­tów danej nazwy, za­kres zna­cze­nia nazwy; ek­sten­sja


SJP.pl

De­no­ta­cja – w se­man­ty­ce ję­zy­koz­naw­czej, se­man­ty­ce lo­gicz­nej, lo­gi­ce, se­mio­ty­ce oraz fi­lo­zo­fii ję­zy­ka ter­min od­no­szą­cy się do związ­ku mię­dzy wy­ra­że­niem ję­zy­ko­wym albo zna­kiem a tym, do czego dane wy­ra­że­nie lub znak się od­no­si. W za­leż­no­ści od przy­ję­tej te­o­rii de­no­ta­cją na­zy­wa się także war­tość se­man­tycz­ną wy­ra­że­nia, np. jego za­kres, zbiór obiek­tów speł­nia­ją­cych dany opis, re­fe­rent albo, w przy­pad­ku zdań, war­tość lo­gicz­na.

Wikipedia


denotacyjny

→ de­no­ta­cja; de­no­ta­tyw­ny


SJP.pl


denotat

osoba lub przed­miot bę­dą­cy od­nie­sie­niem przy­na­leż­nej mu nazwy; de­sy­gnat


SJP.pl


denotatywny

→ de­no­ta­cja; de­no­ta­cyj­ny


SJP.pl


denotować

o naz­wie: od­no­sić się, wyz­na­czać pe­wien za­kres przed­mio­tów


SJP.pl


densometr

przy­rząd do mie­rze­nia gę­sto­ści op­tycz­nej; den­sy­to­metr


SJP.pl


densymetr

przy­rząd do mie­rze­nia gę­sto­ści cie­czy lub stę­że­nia rozt­wo­ru (uży­wa­ny m.in. do po­mia­ru gę­sto­ści elek­tro­li­tu w aku­mu­la­to­rach sa­mo­cho­do­wych); gę­sto­ścio­mierz; are­o­metr


SJP.pl

Den­sy­metr ( den­sus – gęsty, metréō – mie­rzę) – ro­dzaj are­o­me­tru wy­ska­lo­wa­ne­go w jed­nost­kach gę­sto­ści. Służy do mie­rze­nia gę­sto­ści cie­czy.

Wikipedia


densymetryczny

→ den­sy­metr


SJP.pl

Patrz:

densymetr

densytometr

przy­rząd do mie­rze­nia gę­sto­ści op­tycz­nej; den­so­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do po­mia­ru gę­sto­ści op­tycz­nej ma­te­ria­łów;

 (1.2) med. urzą­dze­nie dia­gno­stycz­ne do po­mia­ru gę­sto­ści kości

Wiktionary

Den­sy­to­metr – urzą­dze­nie fo­to­e­lek­trycz­ne słu­żą­ce do po­mia­ru gę­sto­ści op­tycz­nej ma­te­ria­łów przez­ro­czy­stych i nie­przez­ro­czy­stych.

W związ­ku z ww. ro­dza­ja­mi po­mia­rów roz­róż­nia się den­sy­to­me­try trans­mi­syj­ne, słu­żą­ce do po­mia­ru prze­pu­szczal­no­ści świa­tła przez ba­da­ny ma­te­riał (np.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. densytometria ż.

 przym. densytometryczny

Wiktionary


densytometria

me­to­da po­mia­ru stop­nia za­czer­nie­nia ma­te­ria­łów świa­tło­czu­łych w wy­ni­ku dzia­ła­nia świa­tła oraz obrób­ki che­micz­nej


SJP.pl

Den­sy­to­me­tria – tech­ni­ka po­mia­ru stop­nia za­czer­nie­nia świa­tło­czu­łe­go ma­te­ria­łu fo­to­gra­ficz­ne­go w wy­ni­ku dzia­ła­nia świa­tła i obrób­ki che­micz­nej (wy­wo­ła­nia i utr­wa­le­nia). Sto­so­wa­na jest w po­mia­rach czu­ło­ści ogól­nej i bar­wo­czu­ło­ści ma­te­ria­łów fo­to­gra­ficz­nych (sen­sy­to­me­tria), oraz po­mia­ru stop­nia za­czer­nie­nia ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go, a po­przez to poś­red­nio do po­mia­ru stop­nia po­chła­nia­nia pro­mie­nio­wa­nia za­czer­nia­ją­ce­go ma­te­riał świa­tło­czu­ły.

Wikipedia


densytometryczny

→ den­sy­to­me­tria


SJP.pl

Patrz:

densytometria

dent.

skrót od: den­ty­sta, den­ty­stycz­ny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = med. den­ty­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O dużym za­sko­cze­niu przy przy­lo­cie do Afry­ki opo­wia­da lek. dent. Sła­wo­mir Burda, który w ra­mach akcji „Den­ty­sta w Afry­ce” spę­dził kilka ty­god­ni w Ka­me­ru­nie.

Wiktionary


dentalny

wy­ma­wia­ny z udzia­łem czub­ka ję­zy­ka i gór­ne­go sze­re­gu zębów; zę­bo­wy


SJP.pl


dentobus

au­to­bus z ga­bi­ne­tem sto­ma­to­lo­gicz­nym


SJP.pl


dentyna

tkan­ka kost­na ota­cza­ją­ca miaz­gę zę­bo­wą; zę­bi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sto­mat. tkan­ka le­żą­ca pod szkli­wem w obrę­bie ko­ro­ny zęba i pod ce­men­tem w obrę­bie szyj­ki i ko­rze­nia zęba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor długo roz­wo­dził się na temat den­ty­ny i szkli­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dentysta m., dentystka ż., dentystyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zębina

Wiktionary


dentynowy

→ den­ty­na


SJP.pl

Patrz:

dentyna

dentysta

le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w za­kre­sie den­ty­sty­ki (sto­ma­to­lo­gii); sto­ma­to­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. sto­ma­to­log.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Boli mnie ząb, więc muszę iść do den­ty­sty.

 (1.1) Cho­dzę re­gu­lar­nie do den­ty­sty co sześć mie­się­cy.

 (1.1) Mo­żesz mi po­le­cić do­bre­go den­ty­stę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃nˈtɨsta, AS: dẽntysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dentystyka ż.

:: fż. dentystka ż.

 przym. dentystyczny

 przysł. dentystycznie

 temsłow. dento-, -dont

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stomatolog, wyrwiząb; gw. Śląsk Cieszyński zymbiorz

Wiktionary


dentystka

ko­bie­ta spe­cja­li­zu­ją­ca się w dzie­dzi­nie den­ty­sty­ki (sto­ma­to­lo­gii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta sto­ma­to­log

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta den­tyst­ka pa­stwi­ła się nade mną pra­wie go­dzi­nę!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃nˈtɨstka, AS: dẽntystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dentystyka ż., dentofobia ż.

:: fm. dentysta mos.

 przym. dentystyczny

 przysł. dentystycznie

 temsłow. dento-, -dont

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stomatolog, stomatolożka

Wiktionary


dentystyczny

→ den­ty­sty­ka; sto­ma­to­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z den­ty­stą (sto­ma­to­lo­giem) lub den­ty­sty­ką (sto­ma­to­lo­gią)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie zno­szę za­pa­chu ga­bi­ne­tu den­ty­stycz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃ntɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: dẽntystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dentysta m., dentystka ż., dentystyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stomatologiczny

Wiktionary


dentystyka

dział me­dy­cy­ny, nauka zaj­mu­ją­ca się cho­ro­ba­mi i wa­da­mi roz­wo­jo­wy­mi zębów, jamy ust­nej oraz me­to­da­mi ich le­cze­nia; sto­ma­to­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pot. sto­ma­to­lo­gia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ̃nˈtɨstɨka, AS: dẽntystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dentysta ż., dentystka ż., dentyna ż.

 przym. dentystyczny

 przysł. dentystycznie

 temsłow. dento-, -dont

Wiktionary


denudacja

pro­ces wie­trze­nia, eroz­ji i osu­wa­nia się mas skal­nych, pro­wa­dzą­cy do ob­ni­że­nia wy­so­ko­ści kon­ty­nen­tów


SJP.pl

De­nu­da­cja (etym. łac. "de­nu­da­re", ogo­ła­cać, od­kry­wać; ina­czej: de­gra­da­cja, etym. łac. "de­gra­da­tio", ob­ni­że­nie) – de­gra­da­cja, pro­ce­sy de­nu­da­cyj­ne – pro­ce­sy ni­szczą­ce po­wo­du­ją­ce wy­rów­ny­wa­nie i stop­nio­we ob­ni­że­nie po­wierzch­ni Ziemi. Obej­mu­je pro­ce­sy takie jak wie­trze­nie, eroz­ja i ruchy ma­so­we (prze­mie­szcza­nie okru­chów skal­nych, efek­tów de­zin­te­gra­cji blo­ko­wej i ziar­no­wej) z te­re­nów gór­skich i wy­żyn­nych na ni­zin­ne, po­wo­du­ją­ce wy­rów­na­nie te­re­nu (pe­ne­ple­ni­za­cja).

Wikipedia


denudacyjny

do­ty­czą­cy de­nu­da­cji


SJP.pl


denuklearyzacja

two­rze­nie stref po­zba­wio­nych broni nu­kle­ar­nej; de­za­to­mi­za­cja


SJP.pl


denuklearyzacyjny

do­ty­czą­cy de­nu­kle­a­ry­za­cji


SJP.pl


denuklearyzować

two­rzyć te­ry­to­ria po­zba­wio­ne broni nu­kle­ar­nej; de­za­to­mi­zo­wać


SJP.pl


denuncjacja

tajne oskar­że­nie przed wła­dzą, do­nie­sie­nie, donos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­uf­na skar­ga na kogoś na­ru­sza­ją­ce­go usta­lo­ny po­rzą­dek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nũnˈt͡sʲjat͡sʲja, AS: dẽnũncʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denuncjator m., denuncjatorka ż., denuncjowanie n.

 przym. denuncjatorski, denuncjacyjny

 czas. denuncjować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doniesienie; pot. donos, zakapowanie, zakablowanie, podkablowanie, wsypanie, wkopanie

Wiktionary


denuncjacyjny

→ de­nun­cja­cja


SJP.pl

Patrz:

denuncjacja

denuncjant

osoba de­nun­cju­ją­ca (po­uf­nie do­no­szą­ca wła­dzy o po­peł­nie­niu wy­kro­cze­nia); do­no­si­ciel, de­nun­cja­tor, kon­fi­dent


SJP.pl


denuncjantka

ko­bie­ta de­nun­cju­ją­ca (po­uf­nie do­no­szą­ca wła­dzy o po­peł­nie­niu wy­kro­cze­nia); do­no­si­ciel­ka, de­nun­cja­tor­ka


SJP.pl


denuncjator

osoba de­nun­cju­ją­ca (po­uf­nie do­no­szą­ca wła­dzy o po­peł­nie­niu wy­kro­cze­nia); do­no­si­ciel, de­nun­cjant, kon­fi­dent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto skry­cie oskar­ża przed wła­dzą o wy­kro­cze­nie prze­ciw prawu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nũnˈt͡sʲjatɔr, AS: dẽnũncʹi ̯ator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denuncjacja ż., denuncjowanie n., zadenuncjowanie n.

:: fż. denuncjatorka ż.

 czas. denuncjować ndk., zadenuncjować dk.

 przym. denuncjatorski, denuncjacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. denuncjant; daw. delator

Wiktionary


denuncjatorka

ko­bie­ta de­nun­cju­ją­ca (po­uf­nie do­no­szą­ca wła­dzy o po­peł­nie­niu wy­kro­cze­nia); do­no­si­ciel­ka, de­nun­cjant­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej, która po­ta­jem­nie do­no­si na kogoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denuncjacja ż., denuncjowanie n., zadenuncjowanie n.

:: fm. denuncjator

 czas. denuncjować ndk., zadenuncjować dk.

 przym. denuncjatorski, denuncjacyjny

Wiktionary


denuncjatorski

zwią­za­ny z de­nun­cja­cją (np. na­dzo­ro­wa­nie cze­goś w de­nun­cja­tor­ski spo­sób, list de­nun­cja­tor­ski)


SJP.pl


denuncjatorstwo

po­uf­ne do­no­sze­nie na in­nych do władz lub prze­ło­żo­nych; de­la­tor­stwo, do­no­si­ciel­stwo


SJP.pl


denuncjowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ta­jem­ne do­no­sze­nie wła­dzom o po­peł­nie­niu przez kogoś wy­kro­cze­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nũnt͡sʲjɔˈvãɲɛ, AS: dẽnũncʹi ̯ovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denuncjacja ż., denuncjator m., denuncjatorka ż., zadenuncjowanie n.

 czas. denuncjować ndk., zadenuncjować dk.

 przym. denuncjacyjny

Wiktionary


denuncjować

in­for­mo­wać po­uf­nie o czymś wła­dze, zwy­kle o wy­kro­cze­niu prze­ciw obo­wią­zu­ją­ce­mu prawu; do­no­sić


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­no­sić wła­dzom po­uf­nie o po­peł­nie­niu przez kogoś wy­kro­cze­nia, po­ta­jem­nie oskar­żać o takie czyny lub po­glą­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­cow­ni­cy de­nun­cjo­wa­li uczest­ni­ków spi­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ̃nũnˈt͡sʲjɔvat͡ɕ, AS: dẽnũncʹi ̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denuncjacja ż., denuncjator m., denuncjatorka ż., denuncjant m., denuncjantka ż., denuncjowanie n., zadenuncjowanie n.

 czas. zadenuncjować dk.

 przym. denuncjatorski, denuncjacyjny

Wiktionary


denver

mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ko­lo­ra­do


SJP.pl

Den­ver – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca stanu Ko­lo­ra­do. Mia­sto sta­no­wi jed­no­cze­śnie hrab­stwo Den­ver (wspól­na ad­mi­ni­stra­cja). Po­ło­żo­ne na rów­ni­nie u pod­nó­ża Gór Ska­li­stych, nad rzeką Plat­te Po­łud­nio­wą.

Cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne ma po­wierzch­nię 400,7 km² i licz­bę lud­no­ści 715 522 (2020), na­to­miast ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Den­ver ma po­wierzch­nię 21 790 km² i licz­bę lud­no­ści 2 963 821 (2020).

Wikipedia


denwerczyk

miesz­ka­niec Den­ver


SJP.pl


denwerka

miesz­kan­ka Den­ver


SJP.pl


denwerski

→ Den­ver


SJP.pl

Patrz:

Denver

deo

po­tocz­nie o de­zo­do­ran­cie


SJP.pl


deoksyrybonukleaza

enzym tra­wien­ny po­cho­dze­nia trzust­ko­we­go; de­zok­sy­ry­bo­nu­kle­a­za


SJP.pl


deoksyrybonukleinowy

kwas de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny peł­nią­cy rolę no­śni­ka in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej or­ga­niz­mów ży­wych i wi­ru­sów; DNA, kwas de­zok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. tylko w wy­ra­że­niu: kwas de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deoksyryboza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. dezoksyrybonukleinowy

Wiktionary


deoksyryboza

pię­cio­wę­glo­wy cu­kier wcho­dzą­cy w skład DNA; de­zok­sy­ry­bo­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. mo­no­sa­cha­ryd bę­dą­cy skład­ni­kiem kwa­sów de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wych;

Wiktionary

De­ok­sy­ry­bo­za ("2-de­ok­sy­ry­bo­za", "de­zok­sy­ry­bo­za") – cu­kier pro­sty z grupy al­do­pen­toz. W de­ok­sy­ry­bo­zie w po­zy­cji 2, za­miast grupy hy­drok­sy­lo­wej obec­nej w ry­bo­zie, znaj­du­je się atom wo­do­ru, w związ­ku z czym nie pod­le­ga ona pod wzór ogól­ny wę­glo­wo­da­nów [Cx(H2O)y].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­ok­sy­ry­bo­za jest skład­ni­kiem nu­kle­o­zy­dów, nu­kle­o­ty­dów i kwa­sów nu­kle­i­no­wych (w tym DNA).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deoksyrybonukleinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dezoksyryboza

Wiktionary


deontolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie de­on­to­lo­gii


SJP.pl


deontologia

1. dział etyki trak­tu­ją­cy o obo­wiąz­kach mo­ral­nych i o tym, co de­cy­du­je o mo­ral­nej war­to­ści czy­nów
2. ogół ele­men­tar­nych zasad mo­ral­nych obo­wią­zu­ją­cych w danym śro­do­wi­sku, za­wo­dzie, np. le­ka­rza, praw­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. filoz. dział etyki zaj­mu­ją­cy się obo­wiąz­ka­mi mo­ral­ny­mi i za­sa­da­mi po­stę­po­wa­nia, zwła­szcza w okre­ślo­nych za­wo­dach

Wiktionary

De­on­to­lo­gia (gr. "déon", „to, co nie­zbęd­ne, wła­ści­we”; „obo­wią­zek” i "logos", „mowa”, „słowo”; przez ang. "de­on­to­lo­gy", pier­wot­nie „etyka pry­wat­na” (Je­re­my'ego Bent­ha­ma)) – nauka o po­win­no­ściach i obo­wiąz­kach, a także po­gląd prze­ciw­staw­ny kon­sek­wen­cja­liz­mo­wi – jeśli chce się osią­gnąć dobry re­zul­tat, na­le­ży do niego dojść dobrą drogą („cel nie uś­wię­ca środ­ków”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Im­ma­nu­el Kant jest twór­cą kla­sycz­nej de­on­to­lo­gii w etyce.

Wiktionary


deontologicznie

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. w spo­sób de­on­to­lo­gicz­ny

Wiktionary


deontologiczny

od­no­szą­cy się do de­on­to­lo­gii (np. ar­gu­men­ty de­on­to­lo­gicz­ne, ko­deks de­on­to­lo­gicz­ny, wy­miar de­on­to­lo­gicz­ny); de­on­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z de­on­to­lo­gią; ro­zu­mia­ny w za­kre­sie de­on­to­lo­gii

Wiktionary


deontologizm

kie­ru­nek w etyce, wg któ­re­go nakaz mia­ro­daj­ne­go au­to­ry­te­tu kon­sty­tu­u­je mo­ral­ną po­win­ność dzia­ła­nia czło­wie­ka i zo­bo­wią­zu­je go do dzia­ła­nia


SJP.pl


deontyczny

wy­ni­ka­ją­cy z obo­wiąz­ku lub po­win­no­ści, np. lo­gi­ka de­on­tycz­na, normy de­on­tycz­ne; de­on­to­lo­gicz­ny


SJP.pl


deorbitacja

spro­wa­dze­nie stat­ku kos­micz­ne­go z or­bi­ty w gęste war­stwy at­mos­fe­ry


SJP.pl

De­or­bi­ta­cja – spro­wa­dze­nie stat­ku kos­micz­ne­go z or­bi­ty w gęste war­stwy at­mos­fe­ry. Po­czą­tek de­or­bi­ta­cji po­wo­du­je praca sil­ni­ka ra­kie­to­we­go o wstecz­nym ciągu, czyli o ciągu ze zwro­tem prze­ciw­nym do zwro­tu pręd­ko­ści stat­ku kos­micz­ne­go. Im­puls cał­ko­wi­ty sil­ni­ka ra­kie­to­we­go nie­zbęd­ny do ini­cja­cji de­or­bi­ta­cji za­le­ży od masy stat­ku kos­micz­ne­go i wy­so­ko­ści or­bi­ty.

Wikipedia


deorbitacyjny

→ de­or­bi­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

deorbitacja

deotyma

grec­ka fi­lo­zof­ka z V w. p.n.e., uwa­ża­na za na­u­czy­ciel­kę So­kra­te­sa i twór­czy­nię kon­cep­cji mi­ło­ści pla­to­nicz­nej


SJP.pl


dep.

skrót od: de­par­ta­ment


SJP.pl

skrót

 (1.1) = de­par­ta­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­ce­szef IV Dep. MSW płk Adam Pie­trusz­ka usły­szał wyrok 25 lat za po­dże­ga­nie do za­bój­stwa.

Wiktionary


depa

naz­wi­sko


SJP.pl


depalatalizacja

w ję­zy­koz­naw­stwie: zanik pa­la­tal­nej (mięk­kiej) wy­mo­wy gło­sek, zwła­szcza spół­gło­sek (np. ma­zo­wiec­kie "lypa" za­miast "lipa"); dy­spa­la­ta­li­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fonet. zmia­na ar­ty­ku­la­cji gło­ski po­le­ga­ją­ca na utra­cie jej mięk­ko­ści; znie­sie­nie pa­la­ta­li­za­cji

Wiktionary

De­pa­la­ta­li­za­cja – pro­ces fo­ne­tycz­ny prze­ciw­ny do pa­la­ta­li­za­cji (zmięk­cze­nia). Np. zanik mięk­ko­ści "sz", "cz", "ż", "c" w ję­zy­ku pol­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­że­li pa­la­ta­li­zo­wa­ne [tʲ] prze­cho­dzi w [t], jest to de­pa­la­ta­li­za­cja.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odpodniebiennienie

Wiktionary


depaletyzacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­zła­do­wy­wa­nie to­wa­ru z palet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpalɛtɨˈzat͡sʲja, AS: depaletyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depaletyzator, depaletyzowanie

 czas. depaletyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) depaletyzowanie

Wiktionary


depaletyzator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do ro­zła­do­wy­wa­nia to­wa­ru z palet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpalɛtɨˈzatɔr, AS: depaletyzator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depaletyzacja, depaletyzowanie

 czas. depaletyzować

Wiktionary


depaletyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­zła­do­wy­wa­nie to­wa­ru z palet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpalɛtɨzɔˈvãɲɛ, AS: depaletyzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depaletyzacja, depaletyzator

 czas. depaletyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) depaletyzacja

Wiktionary


depaletyzować

cza­sow­nik

 (1.1) ro­zła­do­wy­wać towar z palet

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpalɛtɨˈzɔvat͡ɕ, AS: depaletyzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depaletyzacja, depaletyzowanie, depaletyzator

Wiktionary


depardieu

[czy­taj: döparDJÖ albo deparDJE] naz­wi­sko


SJP.pl


departamencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­par­ta­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie de­par­ta­ment, lecz tylko mały de­par­ta­men­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. departament m.

 przym. departamentalny, departamentowy

Wiktionary


departament

1. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na Re­pu­bli­ki Fran­cu­skiej oraz wielu państw Afry­ki i Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej;
2. jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na wyż­sze­go rzędu w mi­ni­ster­stwie lub innej in­sty­tu­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na mi­ni­ster­stwa lub innej in­sty­tu­cji,

 (1.2) adm. jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w niek­tó­rych pań­stwach,

 (1.3) daw. na Lit­wie sąd głów­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­par­ta­ment – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go
  • de­par­ta­ment – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go we Fran­cji
  • de­par­ta­ment – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w Ga­bo­nie
  • de­par­ta­ment – dawna jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w Ho­lan­dii
  • de­par­ta­ment – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w Ka­me­ru­nie
  • de­par­ta­ment – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w Księ­stwie War­szaw­skim
  • de­par­ta­ment – jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na or­ga­nów ad­mi­ni­stra­cji w Pol­sce
  • de­par­ta­ment – mi­ni­ster­stwo m.in. w USA, Ka­na­dzie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do De­par­ta­men­tu na­le­ży wy­ko­ny­wa­nie zadań wy­ni­ka­ją­cych z po­li­ty­ki rządu w za­kre­sie ochro­ny za­byt­ków.

 (1.2) Po­dział na de­par­ta­men­ty zo­stał wpro­wa­dzo­ny we Fran­cji na miej­sce do­tych­cza­so­wych pro­win­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛparˈtãmɛ̃nt, AS: departãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. departamentowy, departamentalny

 rzecz. departamencik mrz.

Wiktionary


departamentalizm

struk­tu­ra ad­mi­ni­stra­cyj­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­za­leż­no­ścią de­par­ta­men­tów, skut­ku­ją­ca zmniej­szo­nym pod­po­rząd­ko­wa­niem or­ga­nom wła­dzy po­li­tycz­nej


SJP.pl


departamentalny

zwią­za­ny z de­par­ta­men­tem (np. ko­mi­tet de­par­ta­men­tal­ny, szcze­bel de­par­ta­men­tal­ny); de­par­ta­men­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­par­ta­men­tem, do­ty­czą­cy de­par­ta­men­tu, obej­mu­ją­cy za­kre­sem de­par­ta­ment

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. departament mrz., departamencik mrz.

 przym. departamentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) departamentowy

Wiktionary


departamentowy

zwią­za­ny z de­par­ta­men­tem (np. sy­stem de­par­ta­men­to­wy, rady de­par­ta­men­to­we); de­par­ta­men­tal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­par­ta­men­tem, do­ty­czą­cy de­par­ta­men­tu, obej­mu­ją­cy za­kre­sem de­par­ta­ment

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. departament mrz., departamencik mrz.

 przym. departamentalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) departamentalny

Wiktionary


depczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


depech

po­tocz­nie: fan ze­spo­łu De­pe­che Mode; de­pe­szo­wiec, de­pesz


SJP.pl


depees

po­tocz­nie: dom po­mo­cy spo­łecz­nej


SJP.pl


depek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. praw. nazwa od DPK – do­bro­wol­ne pod­da­nie się karze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛpɛk, AS: depek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) DPK

Wiktionary


depenalizacja

ob­ni­że­nie wy­mia­ru i ogra­ni­cze­nie za­kre­su kar usta­wo­wych za pewne ro­dza­je prze­stępstw lub uz­na­nie za le­gal­ne czy­nów wcze­śniej ka­ral­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ogra­ni­cze­nie i zła­go­dze­nie wy­mia­ru ka­ral­no­ści okre­ślo­ne­go typu czynu, uz­na­wa­ne­go do­tych­czas za prze­stęp­stwo lub wy­kro­cze­nie;

Wiktionary

De­pe­na­li­za­cja – prze­ci­wień­stwo pe­na­li­za­cji, re­zy­gna­cja z ka­ral­no­ści okre­ślo­ne­go typu czynu uz­na­wa­ne­go do­tych­czas za prze­stęp­stwo lub wy­kro­cze­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ina­czej mó­wiąc de­kry­mi­na­li­za­cja lub de­pe­na­li­za­cja po­wo­du­je prze­de wszyst­kim za­nie­cha­nie wy­wie­ra­nia na tę grupę osób nie­u­stan­ne­go na­ci­sku po­li­cyj­ne­go.

Wiktionary


depenalizować

re­zy­gno­wać z ka­ra­nia okre­ślo­ne­go ro­dza­ju czy­nów, ła­go­dzić kary za pewne ro­dza­je prze­stępstw


SJP.pl


dependencja

1. daw­niej: za­leż­ność, za­wi­słość, pod­le­głość;
2. dobra, ma­ją­tek, in­sty­tu­cje za­leż­ne od in­nych in­sty­tu­cji;
3. kraj, pań­stwo za­leż­ne od in­ne­go;
4. prak­ty­ka praw­ni­cza, za­ję­cie de­pen­den­ta


SJP.pl

De­pen­den­cja – ter­min wy­wo­dzą­cy się z ła­ciń­skie­go de­pen­da­re, czyli „być rzą­dzo­nym przez kogoś”, „za­le­żeć od kogoś”. Obec­nie ter­min de­pen­den­cja sto­so­wa­ny w po­li­to­lo­gii, do­ty­czy dwóch ro­dza­jów za­leż­no­ści te­ry­to­riów.

Pier­wszy ro­dzaj do­ty­czy spe­cy­ficz­nej formy za­leż­no­ści ko­lo­nial­nej te­ry­to­rium od me­tro­po­lii. W sen­sie tym ter­min de­pen­den­cja jest wy­róż­nia­ny w ję­zy­ku pol­skim – w wielu in­nych ję­zy­kach jest on na­to­miast sy­no­ni­mem okre­śle­nia „te­ry­to­rium za­leż­ne”. Obec­nie ist­nie­ją czte­ry takie te­ry­to­ria:

Wikipedia


dependent

prze­sta­rza­le: prak­ty­kant, po­moc­nik u ad­wo­ka­ta lub no­ta­riu­sza


SJP.pl


depersonalizacja

de­per­so­ni­fi­ka­cja;
1. ode­bra­nie cze­muś in­dy­wi­du­al­ne­go cha­rak­te­ru lub po­zba­wie­nie kogoś odręb­no­ści;
2. za­bu­rze­nie psy­chicz­ne wy­stę­pu­ją­ce głów­nie w schi­zo­fre­nii i głę­bo­kich sta­nach de­pre­syj­nych, po­le­ga­ją­ce na braku wiary w swoje od­czu­cia, w swój obraz, we włas­ne ist­nie­nie itp.


SJP.pl

De­per­so­na­li­za­cja – objaw psy­cho­pa­to­lo­gicz­ny zwią­za­ny ze zmie­nio­nym od­czu­wa­niem sie­bie jako osoby.

De­per­so­na­li­za­cję za­li­cza się do za­bu­rzeń spo­strze­ga­nia, do­kład­niej zaś do za­bu­rzeń spo­strze­ga­nia włas­nej osoby i oto­cze­nia, bę­dą­cych na po­gra­ni­czu za­bu­rzeń spo­strze­ga­nia i za­bu­rzeń świa­do­mo­ści, wraz z de­re­a­li­za­cją bądź też do za­bu­rzeń sca­la­nia czyn­no­ści psy­chicz­nych, a w ich obrę­bie do ob­ja­wów za­bu­rzeń po­czu­cia sie­bie.

Wikipedia


depersonalizacyjny

→ de­per­so­na­li­za­cja de­per­so­ni­fi­ka­cyj­ny


SJP.pl


depersonalizować

1. od­bie­rać cze­muś in­dy­wi­du­al­ny cha­rak­ter;
2. po­zba­wiać kogoś po­czu­cia odręb­no­ści;
3. usu­wać z do­ku­men­tów czy­jeś dane per­so­nal­ne;
4. po­wo­do­wać, że re­la­cje mię­dzy­ludz­kie tracą cha­rak­ter oso­bo­wy


SJP.pl


depersonifikacja

de­per­so­na­li­za­cja;
1. ode­bra­nie cze­muś in­dy­wi­du­al­ne­go cha­rak­te­ru lub po­zba­wie­nie kogoś odręb­no­ści;
2. za­bu­rze­nie psy­chicz­ne wy­stę­pu­ją­ce głów­nie w schi­zo­fre­nii i głę­bo­kich sta­nach de­pre­syj­nych, po­le­ga­ją­ce na braku wiary w swoje od­czu­cia, w swój obraz, we włas­ne ist­nie­nie itp.


SJP.pl


depersonifikacyjny

→ de­per­so­ni­fi­ka­cja; de­per­so­na­li­za­cyj­ny


SJP.pl


depesz

ko­mu­ni­kat w for­mie tek­stu prze­sła­ny te­le­gra­ficz­nie; te­le­gram


SJP.pl


depesza

ko­mu­ni­kat w for­mie tek­stu prze­sła­ny te­le­gra­ficz­nie; te­le­gram


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) te­le­kom. tekst prze­sła­ny te­le­gra­ficz­nie, blan­kiet z tym tek­stem

 (1.2) te­le­kom. pra­so­wa wia­do­mość te­le­gra­ficz­na

 (1.3) daw. urzę­do­wa wia­do­mość, list pilny, do­ty­czą­cy spraw pań­stwo­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­stał de­pe­szę, że jego matka cięż­ko za­cho­ro­wa­ła i mu­siał zaraz je­chać.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) telegram

Wiktionary


depeszka

fanka ze­spo­łu mu­zycz­ne­go De­pe­che Mode


SJP.pl


depeszować

wy­sy­łać de­pe­szę, za­wia­da­miać o czymś te­le­gra­ficz­nie; te­le­gra­fo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­de­pe­szo­wać)

 (1.1) na­da­wać de­pe­szę

Wiktionary


depeszowiec

1. dzien­ni­karz re­da­gu­ją­cy naj­no­wsze wia­do­mo­ści;
2. po­tocz­nie: fan ze­spo­łu De­pe­che Mode; de­pesz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. czło­nek sub­kul­tu­ry zwią­za­nej z ze­spo­łem De­pe­che Mode;

 (1.2) środ. muz. młodz. fan ze­spo­łu De­pe­che Mode

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­pe­szow­cy czę­sto no­si­li ubra­nia z logo swo­je­go ulu­bio­ne­go ze­spo­łu.

 (1.2) Pa­mię­tam nie­for­mal­ną „wojnę” mię­dzy de­pe­szow­ca­mi a me­ta­low­ca­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depesz

 przym. depeszowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) depesz

Wiktionary


depeszowski

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla okre­su dzia­ła­nia i twór­czo­ści grupy De­pe­che Mode

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na co dzień z de­pe­szow­skich ciu­chów zo­sta­ją mi tylko buty, bo mar­ten­sy pa­su­ją do wszyst­kie­go i są bar­dzo wy­god­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depeszowiec mos.

Wiktionary


depeszowy

zwią­za­ny z de­pe­szą


SJP.pl


depigmentacja

pro­ces usu­wa­nia pig­men­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) utra­ta barwy skóry

Wiktionary


depigmentacyjny

→ de­pig­men­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

depigmentacja

depigmentować

usu­wać pig­ment


SJP.pl


depilacja

epi­la­cja;
1. usu­wa­nie nad­mier­ne­go, nie­po­żą­da­ne­go owło­sie­nia w ce­lach lecz­ni­czych lub kos­me­tycz­nych;
2. me­cha­nicz­ne usu­wa­nie sztyw­nych wło­sów ze skór fu­ter­ko­wych w celu ich wy­koń­cze­nia i usz­la­chet­nie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kos­met. med. usu­wa­nie wło­sów z miejsc nie­po­żą­da­nych za po­mo­cą urzą­dzeń lub środ­ków che­micz­nych;

 (1.2) techn. pro­ces usz­la­chet­nia­nia i wy­kań­cza­nia skór fu­ter­ko­wych po­przez me­cha­nicz­ne usu­wa­nie sztyw­nych, wy­sta­ją­cych wło­sów

Wiktionary

De­pi­la­cja – ter­min okre­śla­ją­cy usu­wa­nie owło­sie­nia ciała.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­da­łem się be­zbo­les­nej de­pi­la­cji klat­ki pier­sio­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpʲiˈlat͡sʲja, AS: depʹilacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depilator m., depilowanie n., wydepilowanie n.

 czas. depilować ndk., wydepilować dk.

 przym. depilacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epilacja

 (1.2) epilacja

Wiktionary


depilacyjny

do­ty­czą­cy de­pi­la­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­pi­la­cją, do­ty­czą­cy de­pi­la­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depilacja ż., depilator m., depilowanie n., wydepilowanie n.

 czas. depilować ndk., wydepilować dk.

Wiktionary


depilator

przy­rząd słu­żą­cy do usu­wa­nia nad­mier­ne­go, niech­cia­ne­go owło­sie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. przy­rząd słu­żą­cy do usu­wa­nia owło­sie­nia razem z ce­bul­ka­mi;

 (1.2) kos­met. pre­pa­rat kos­me­tycz­ny słu­żą­cy do usu­wa­nia owło­sie­nia razem z ce­bul­ka­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­pi­la­tor (urzą­dze­nie)
  • de­pi­la­tor (sub­stan­cja)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­stęp­ne są de­pi­la­to­ry z pę­se­ta­mi lub z obra­ca­ją­cy­mi się dy­ska­mi, które usu­wa­ją owło­sie­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpʲiˈlatɔr, AS: depʹilator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depilacja ż., depilowanie n., wydepilowanie n.

 czas. depilować ndk., wydepilować dk.

 przym. depilacyjny

Wiktionary


depilatorium

śro­dek do usu­wa­nia zbęd­ne­go owło­sie­nia


SJP.pl


depilowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kos­met. usu­wa­nie zbęd­ne­go owło­sie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depilacja ż., depilator mrz., wydepilowanie n.

 czas. depilować ndk., wydepilować dk.

 przym. depilacyjny

Wiktionary


depilować

usu­wać nie­po­żą­da­ne owło­sie­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­ny­wać de­pi­la­cji, usu­wać owło­sie­nie z ciała

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zarys i gru­bość brwi, na­da­ne nam przez na­tu­rę mo­że­my zmie­niać de­pi­lu­jąc część wło­sów.

 (1.1) Wosk jest też naj­po­pu­lar­niej­szą me­to­dą de­pi­la­cji wśród Wło­szek, które oprócz nóg, oko­lic bi­ki­ni i skóry pod pa­cha­mi de­pi­lu­ją też wło­ski znad gór­nej wargi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depilator m., depilacja ż., depilowanie n., wydepilowanie n.

 czas. wydepilować dk.

 przym. depilacyjny

Wiktionary


depionierka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) harc. za­ję­cia zwią­za­ne z ro­ze­bra­niem obozu har­cer­skie­go na jego ko­niec po za­koń­cze­niu wszyst­kich zajęć, przed wy­ja­zdem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś za­czy­na­my de­pio­nier­kę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dekwaterka

Wiktionary


deplanacja

wy­pa­cze­nie się ele­men­tu po­cząt­ko­we­go pła­skie­go


SJP.pl


deplazmoliza

prze­ni­ka­nie wody z oto­cze­nia do od­wod­nio­nej ko­mór­ki; tur­gor


SJP.pl

De­plaz­mo­li­za – pro­ces od­wrot­ny do plaz­mo­li­zy, po­le­ga­ją­cy na po­bie­ra­niu wody przez ko­mór­kę prze­nie­sio­ną z rozt­wo­ru hi­per­to­nicz­ne­go i za­nu­rzo­ną w rozt­wo­rze hi­po­to­nicz­nym. W wy­ni­ku de­plaz­mo­li­zy ko­mór­ka odzy­sku­je tur­gor, a błona ko­mór­ko­wa w ko­mór­kach ro­ślin­nych, po­now­nie w pełni przy­le­ga do ścia­ny ko­mór­ko­wej.

Wikipedia


deplecja

zmniej­sze­nie, wy­czer­pa­nie, uszczu­ple­nie


SJP.pl


depluralizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. przeksz­tał­ce­nie za­po­ży­cza­ne­go wy­ra­zu wy­stę­pu­ją­ce­go pier­wot­nie w licz­bie mno­giej do licz­by po­je­dyn­czej w ję­zy­ku po­ży­cza­ją­cym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś można jed­nak przy­pu­szczać, że coraz lep­sza i po­wszech­niej­sza zna­jo­mość an­giel­skie­go przy­najm­niej w re­la­cjach pol­szczyz­ny z tym ję­zy­kiem de­plu­ra­li­za­cji za­po­ży­czeń sprzy­jać nie bę­dzie, a re­gu­łą się staną za­cho­wa­nia gra­ma­tycz­ne takie jak An­drze­ja Osęki.

Wiktionary


depnąć

po­tocz­nie:
1. na­dep­nąć;
2. przy­spie­szyć, pro­wa­dząc sa­mo­chód; wcis­nąć gaz do dechy


SJP.pl


depo

dépôt;
1. miej­sce po­sto­ju oraz na­pra­wy pa­ro­wo­zów, wa­go­nów; lo­ko­mo­ty­wow­nia;
2. skład, ma­ga­zyn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. kolej. miej­sce po­sto­ju, kon­ser­wa­cji i ob­słu­gi lo­ko­mo­tyw i wa­go­nów

 (1.2) przest. ma­ga­zyn, skład

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. re­mi­za

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w ban­ko­wo­ści: ro­dzaj tran­sak­cji na rynku pie­nięż­nym
  • w ko­lej­nict­wie: lo­ko­mo­ty­wow­nia, a także skład, ma­ga­zyn, za­jezd­nia, miej­sce po­sto­ju i re­mon­tu lo­ko­mo­tyw i wa­go­nów
  • w spor­tach mo­to­ro­wych: aleja ser­wi­so­wa
  • Wac­ław Depo – pol­ski bi­skup rzym­sko­ka­to­lic­ki, te­o­log
  • Depo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w miej­sco­wo­ści Krzy­czew, w re­jo­nie krzy­czew­skim, w ob­wo­dzie mo­hy­lew­skim, na Bia­ło­rus
  • Depo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w miej­sco­wo­ści Ryga, na Łot­wie
  • Depo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w po­bli­żu miej­sco­wo­ści Stare Ko­sza­ry, w re­jo­nie ko­wel­skim, w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, na Ukra­i­nie

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) daw. dépôt; współcz. lokomotywownia

 (1.2) daw. dépôt; współcz. magazyn, skład, składnica

Wiktionary


depok

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. guzik

Wiktionary

Depok – mia­sto w In­do­nez­ji na Jawie w pro­win­cji Jawa Za­chod­nia w ze­spo­le miej­skim Dża­kar­ty.

Wikipedia


depolaryzacja

zmniej­sze­nie stop­nia po­la­ry­za­cji świa­tła, ogni­wa gal­wa­nicz­ne­go itp.


SJP.pl


depolaryzacyjny

→ de­po­la­ry­za­cja


SJP.pl

Patrz:

depolaryzacja

depolaryzator

sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ca po­la­ry­za­cję elek­trod w pra­cu­ją­cych elek­tro­li­ze­rach


SJP.pl

De­po­la­ry­za­tor ("sub­stan­cja elek­tro­ak­tyw­na") – sub­stan­cja che­micz­na obec­na w rozt­wo­rze elek­tro­li­tu, która ule­ga­jąc pro­ce­som ut­le­nia­nia bądź re­duk­cji na po­wierzch­ni elek­tro­dy, prze­ciw­dzia­ła jej po­la­ry­za­cji, tj. po­wo­du­je zmia­ny po­ten­cja­łu elek­tro­dy w kie­run­ku po­ten­cja­łu rów­no­wa­go­we­go. Po­ję­cie "de­po­la­ry­za­tor" jest też czę­sto uży­wa­ne w sen­sie ogól­niej­szym, jako okre­śle­nie sub­stan­cji do­da­wa­nej do elek­tro­li­tu w celu za­po­bie­ga­nia wszel­kim nie­po­żą­da­nym re­ak­cjom elek­tro­do­wym.

Wikipedia


depolaryzować

zno­sić lub osła­biać po­la­ry­za­cję


SJP.pl


depolimeryzacja

pro­ces roz­pa­du po­li­me­ru w mo­no­mer lub w po­li­mer o zmniej­szo­nym cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym, za­cho­dzą­cy ze zmia­ną lub bez zmia­ny skła­du che­micz­ne­go


SJP.pl

De­po­li­me­ry­za­cja – re­ak­cja che­micz­na roz­pa­du po­li­me­ru (związ­ku wiel­ko­czą­stecz­ko­we­go) na mo­no­me­ry, za­cho­dzą­ca tak samo jak re­ak­cja po­li­me­ry­za­cji, tyle że w prze­ciw­ną stro­nę.

De­po­li­me­ry­za­cją na­zy­wa się pro­ces, w któ­rym głów­nym pro­duk­tem są wyj­ścio­we mo­no­me­ry.

Wikipedia


depolimeryzowanie

do­pro­wa­dzać do roz­pa­du po­li­me­ru w mo­no­mer lub w po­li­mer o zmniej­szo­nym cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­po­li­me­ry­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. depolimeryzować

Wiktionary


depolimeryzowany

do­pro­wa­dzać do roz­pa­du po­li­me­ru w mo­no­mer lub w po­li­mer o zmniej­szo­nym cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym


SJP.pl


depolimeryzować

do­pro­wa­dzać do roz­pa­du po­li­me­ru w mo­no­mer lub w po­li­mer o zmniej­szo­nym cię­ża­rze czą­stecz­ko­wym


SJP.pl


depolityzacja

po­zba­wie­nie cze­goś cha­rak­te­ru po­li­tycz­ne­go, od­dzie­le­nie od wpły­wu po­li­ty­ki i po­li­ty­ków


SJP.pl


depolonizacja

za­tra­ce­nie pol­sko­ści, wy­na­ra­da­wia­nie się Po­la­ków


SJP.pl

De­po­lo­ni­za­cja – dzia­ła­nia w za­kre­sie ję­zy­ka, kul­tu­ry, włas­no­ści zmie­rza­ją­ce do zmniej­sze­nia po­czu­cia pol­sko­ści, za­ni­ku pa­mię­ci o pol­skim ję­zy­ku, ko­rze­niach i tra­dy­cjach. Prze­ci­wień­stwo po­lo­ni­za­cji.

De­po­lo­ni­za­cja w XVIII/XIX wieku obej­mo­wa­ła ce­lo­we dzia­ła­nia na te­re­nie wszyst­kich 3 ro­zbio­rów (zabór pru­ski, zabór au­striac­ki, zabór ro­syj­ski) Pol­ski.

Wikipedia


depolonizacyjny

do­ty­czą­cy de­po­lo­ni­za­cji


SJP.pl


depolonizować

1. od­bie­rać cze­muś cechy pol­sko­ści, pol­ski cha­rak­te­ru;
2. wy­na­ra­da­wiać Po­la­ków;
3. de­po­lo­ni­zo­wać się - o Po­la­ku: wy­na­ra­da­wiać się


SJP.pl


deponariusz

osoba, u któ­rej coś zde­po­no­wa­no; de­po­zy­ta­riusz


SJP.pl


deponens

cza­sow­nik ma­ją­cy formę bier­ną, a zna­cze­nie czyn­ne - głów­nie w ła­ci­nie


SJP.pl


deponent

1. osoba skła­da­ją­ca pie­nią­dze lub przed­mio­ty na prze­cho­wa­nie, w de­po­zyt; de­po­zy­tor;
2. daw­niej: osoba skła­da­ją­ca zez­na­nia, świa­dek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. osoba po­sia­da­ją­ca de­po­zyt

 (1.2) praw. za­przy­się­żo­ny świa­dek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ekon. firma lub or­ga­ni­za­cja po­sia­da­ją­ca de­po­zyt

Wiktionary

Nie mylić z: De­po­zy­ta­riusz.

De­po­nent – osoba, przed­się­bior­stwo lub or­ga­ni­za­cja, która zło­ży­ła de­po­zyt. W od­nie­sie­niu do de­po­nen­tów nie na­le­ży sto­so­wać ter­mi­nu de­po­zy­ta­riusz, po­nie­waż od­no­si się on do osoby lub in­sty­tu­cji, która przyj­mu­je de­po­zyt.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈpɔ̃nɛ̃nt, AS: depõnẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deponować ndk., zdeponować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) depozytor

Wiktionary


deponentka

→ de­po­nent


SJP.pl

Patrz:

deponent

deponować

skła­dać coś, np. pie­nią­dze, w de­po­zyt


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) praw. po­zo­sta­wiać gdzieś lub u kogoś pie­nią­dze albo kosz­tow­no­ści, w celu ich za­bez­pie­cze­nia

 (1.3) ekol. skła­do­wać dane ma­te­ria­ły lub płyny w miej­scu, gdzie nie sta­no­wią one za­gro­że­nia dla ludzi i śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sztab­ki złota i pier­ścion­ki de­po­no­wa­li­śmy w za­mó­wio­nym przez nas sej­fie

 (1.2) Pie­nią­dze na bu­do­wę tego domu de­po­no­wa­łem na opro­cen­to­wa­nym kon­cie

 (1.1) Od­pa­dy ra­dio­ak­tyw­ne de­po­nu­je­my w spe­cjal­nej stre­fie, z dala od elek­trow­ni ato­mo­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deponowanie n., deponent m., deponens m., deponariusz m.

 czas. zdeponować dk.

Wiktionary


depopulacja

zmniej­sze­nie się za­lud­nie­nia w te­re­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­lud­nie­nie, zmniej­sze­nie stanu za­lud­nie­nia

Wiktionary

De­po­pu­la­cja albo spa­dek po­pu­la­cji – do­wol­ne zmniej­sze­nie li­czeb­no­ści ja­kie­goś or­ga­niz­mu na wska­za­nym te­re­nie. Zwy­kle okre­śla się tym ter­mi­nem dra­stycz­ne zmniej­sze­nie po­pu­la­cji ludzi na ja­kimś ob­sza­rze. Może ono być spo­wo­do­wa­ne za­rów­no po­wol­ny­mi tren­da­mi de­mo­gra­ficz­ny­mi, jak mi­gra­cje czy ujem­ny przy­rost na­tu­ral­ny, bądź gwał­tow­ny­mi wy­da­rze­nia­mi, ta­ki­mi jak ka­ta­stro­fy na­tu­ral­ne, epi­de­mie czy wojny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. depopulacyjny

Wiktionary


depopulacyjny

do­ty­czą­cy de­po­pu­la­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­po­pu­la­cją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depopulacja ż.

Wiktionary


depopularyzacja

utra­ta po­pu­lar­no­ści, sta­wa­nie się nie­po­pu­lar­nym


SJP.pl


depopularyzować

1. zmniej­szać po­pu­lar­ność kogoś lub cze­goś;
2. de­po­pu­la­ry­zo­wać się - sta­wać się mniej po­pu­lar­nym, tra­cić po­pu­lar­ność


SJP.pl


depopulować

zmniej­szać licz­bę lud­no­ści


SJP.pl


deport

umowa na okre­ślo­ny ter­min


SJP.pl

De­port (ang. "back­war­da­tion") – to wa­run­ki ryn­ko­we, w któ­rych cena to­wa­ru o do­sta­wie w bliż­szym ter­mi­nie jest wyż­sza niż cena to­wa­ru o dłuż­szym ter­mi­nie do­sta­wy.

Uwaga: W żar­go­nie bran­żo­wym back­war­da­tion może od­no­sić się do sy­tu­a­cji, w któ­rej ceny kon­trak­tów fu­tu­res znaj­du­ją się po­ni­żej bie­żą­cej ceny spot.

Wikipedia


deportacja

1. przy­mu­so­we prze­sied­le­nie, ze­sła­nie ska­za­ne­go do od­le­głe­go, izo­lo­wa­ne­go miej­sca, po­łą­czo­ne z czę­ścio­wym lub cał­ko­wi­tym ogra­ni­cze­niem wol­no­ści;
2. wy­da­le­nie z te­re­nu pań­stwa prze­by­wa­ją­ce­go w nim nie­le­gal­nie oby­wa­te­la in­ne­go kraju, głów­nie do kraju oj­czy­ste­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­sła­nie do okre­ślo­ne­go miej­sca na przy­mu­so­wy pobyt

 (1.2) praw. polit. wy­da­le­nie cu­dzo­ziem­ca poza gra­ni­ce da­ne­go kraju

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­por­ta­cja (po­li­to­lo­gia) – przy­mu­so­we prze­sied­le­nie naj­czę­ściej całej grupy osób z po­wo­dów po­li­tycz­nych,
  • de­por­ta­cja (prawo) – wy­da­le­nie cu­dzo­ziem­ca na pod­sta­wie in­dy­wi­du­al­nej de­cyz­ji ad­mi­ni­stra­cyj­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W zesz­łym ty­god­niu miały miej­sce de­por­ta­cje nie­le­gal­nych imi­gran­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpɔrˈtat͡sʲja, AS: deportacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deportowanie n.

 czas. deportować ndk.

 przym. deportacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zesłanie, zsyłka

 (1.2) wydalenie

Wiktionary


deportacyjny

do­ty­czą­cy de­por­ta­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­por­ta­cji, de­por­to­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 2015 r. dosz­ło do bli­sko 400 prób sa­mo­bój­czych w bry­tyj­skich oś­rod­kach de­por­ta­cyj­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deportacja ż., deportowanie n.

 czas. deportować ndk.

Wiktionary


deportivo

nazwa wielu klu­bów spor­to­wych w kra­jach hi­spa­no­ję­zycz­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­por­ti­vo Alavés – hisz­pań­ski klub pił­kar­ski z Vi­to­rii
  • De­por­ti­vo Cali – ko­lum­bij­ski klub pił­kar­ski
  • De­por­ti­vo La Coruña – hisz­pań­ski klub pił­kar­ski z La Co­ru­nii
  • De­por­ti­vo Sa­pris­sa – ko­sta­ry­kań­ski klub pił­kar­ski

Wikipedia


deportowana

1. ko­bie­ta ska­za­na na de­por­ta­cję;
2. ko­bie­ta pod­da­na de­por­ta­cji


SJP.pl


deportowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­por­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpɔrtɔˈvãɲɛ, AS: deportovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deportacja ż.

 czas. deportować

 przym. deportacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zsyłanie

Wiktionary


deportowany

osoba ska­za­na na de­por­ta­cję


SJP.pl


deportować

czyn­ność po­le­ga­ją­ca na wy­da­le­niu cu­dzo­ziem­ca z da­ne­go kraju


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) zsy­łać, wy­wo­zić z roz­ka­zu władz poza gra­ni­ce pań­stwa lub miej­sco­wo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­le­gal­ni imi­gran­ci zo­sta­li de­por­to­wa­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpɔrˈtɔvat͡ɕ, AS: deportovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deportacja ż., deportowanie n.

 przym. deportacyjny

Wiktionary


deportowy

→ de­port


SJP.pl

Patrz:

deport

depot

dépôt, depo; daw­niej:
1. miej­sce po­sto­ju oraz na­pra­wy pa­ro­wo­zów, wa­go­nów; lo­ko­mo­ty­wow­nia;
2. skład, ma­ga­zyn;
3. dwo­rzec, za­jezd­nia


SJP.pl

Depot – przy­sió­łek wsi Dą­brów­ka Wiel­ko­pol­ska w Pol­sce po­ło­żo­ny w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Zbą­szy­nek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


depozycik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­po­zyt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie de­po­zyt, lecz tylko mały de­po­zy­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depozyt m.

 przym. depozytowy

Wiktionary


depozycja

1. po­zba­wie­nie urzę­du du­chow­ne­go;
2. stop­nio­we prze­mie­szcza­nie się luź­nych ma­te­ria­łów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­po­zy­cja (ar­che­o­lo­gia)
  • de­po­zy­cja (ge­o­lo­gia)
  • de­po­zy­cja (ge­o­gra­fia)
  • de­po­zy­cja (me­dy­cy­na)
  • de­po­zy­cja (prawo)

Wikipedia


depozycyjny

→ de­po­zy­cja


SJP.pl

Patrz:

depozycja

depozyt

1. umowa, na mocy któ­rej jedna osoba lub in­sty­tu­cja przyj­mu­je na prze­cho­wa­nie np. pie­nią­dze czy kosz­tow­no­ści dru­giej osoby;
2. pie­nią­dze, kosz­tow­no­ści itp., prze­cho­wy­wa­ne na pod­sta­wie tej umowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) for­mal­ne prze­ję­cie na prze­cho­wa­nie cze­goś na­le­żą­ce­go do kogoś in­ne­go

 (1.2) miej­sce prze­cho­wy­wa­nia war­to­ścio­wych rze­czy

 (1.3) bank. środ­ki pie­nięż­ne prze­cho­wy­wa­ne w banku

Wiktionary

Zo­bacz też: De­po­zyt – po­wieść Jo­an­ny Chmie­lew­skiej z 1999 roku.

De­po­zyt (z łac. "de­po­si­tum", r. n. od "de­po­si­tus", imie­słów od "de­po­ne­re" ‘odło­żyć’, "de-" 'od-' i "po­ne­re" ‘usta­wić, po­ło­żyć’) – miej­sce przez­na­czo­ne do prze­trzy­my­wa­nia za­bez­pie­czo­nych pie­nię­dzy lub in­nych, war­to­ścio­wych dla de­po­nen­ta przed­mio­tów. Po­ję­cie to ma wie­lo­ra­kie zna­cze­nie, z bie­giem czasu sta­jąc się waż­nym ele­men­tem sze­re­gu in­sty­tu­cji w sfe­rze prawa i ban­ko­wo­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. depozytariusz mos., depozytor mos., depozytorium n.

:: zdrobn. depozycik mrz.

 przym. depozytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przechowanie

 (1.2) depozytorium, skarbiec, skrytka, trezor

 (1.3) lokata

Wiktionary


depozytariusz

osoba, u któ­rej zło­żo­no de­po­zyt


SJP.pl

Nie mylić z: de­po­nent. Zo­bacz też: bank de­po­zy­ta­riusz.

Ta stro­na do­ty­czy in­sty­tu­cji prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go i cy­wil­ne­go. Zo­bacz też: De­po­zy­ta­riusz (film 2014).

De­po­zy­ta­riusz – w pra­wie mię­dzy­na­ro­do­wym pań­stwo, grupa państw, or­ga­ni­za­cja mię­dzy­na­ro­do­wa lub organ or­ga­ni­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej prze­cho­wu­ją­cy ory­gi­nał umowy mię­dzy­na­ro­do­wej (wie­lo­stron­nej) oraz do­ku­men­ty z nią zwią­za­ne (do­ku­men­ty ra­ty­fi­ka­cyj­ne, za­strze­że­nia, sprze­ci­wy do za­strze­żeń, oś­wiad­cze­nia, itd).

Wikipedia


depozytariuszka

ko­bie­ta, u któ­rej zło­żo­no de­po­zyt


SJP.pl


depozytor

osoba skła­da­ją­ca pie­nią­dze lub przed­mio­ty war­to­ścio­we w de­po­zyt; de­po­nent


SJP.pl


depozytorka

ko­bie­ta skła­da­ją­ca pie­nią­dze lub przed­mio­ty war­to­ścio­we w de­po­zyt; de­po­nent­ka


SJP.pl


depozytować

po­wie­rzać coś do prze­cho­wa­nia in­sty­tu­cji lub oso­bie upraw­nio­nej


SJP.pl


depozytowy

zwią­za­ny z de­po­zy­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­po­zy­tem, do­ty­czą­cy de­po­zy­tu, sta­no­wią­cy de­po­zyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depozyt mrz., depozycik mrz., depozytariusz mos., depozytor mos., depozytorium n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) powierniczy

Wiktionary


depra

po­tocz­nie: de­pre­sja


SJP.pl


deprawacja

zde­mo­ra­li­zo­wa­nie kogoś, do­pro­wa­dze­nie do zep­su­cia, zgor­sze­nia, upad­ku mo­ral­no­ści; de­mo­ra­li­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zep­su­cie oby­cza­jów, przy­ję­tych zasad, zej­ście z ucz­ci­wej drogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­pra­wa­cja nie­let­nich jest prze­stęp­stwem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpraˈvat͡sʲja, AS: depravacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deprawowanie n., zdeprawowanie n., deprawator m.

 czas. deprawować ndk., zdeprawować dk.

 przym. deprawacyjny, zdeprawowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demoralizacja

Wiktionary


deprawacyjny

→ de­pra­wa­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­wo­du­ją­cy de­pra­wa­cję

Wiktionary

Patrz:

deprawacja

Powiązane:

 przym. zdeprawowany

 rzecz. deprawowanie n., deprawacja ż.

Wiktionary


deprawator

osoba de­mo­ra­li­zu­ją­ca oto­cze­nie, po­wo­du­ją­ca czyjś upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­mo­ra­li­za­tor, gor­szy­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która de­pra­wu­je

Wiktionary

Powiązane:

 przym. zdeprawowany

 rzecz. deprawowanie n., deprawacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gorszyciel, demoralizator

Wiktionary


deprawatorka

ko­bie­ta, która de­pra­wu­je oto­cze­nie, po­wo­du­je czyjś upa­dek mo­ral­no­ści i zep­su­cie oby­cza­jów; de­mo­ra­li­za­tor­ka, gor­szy­ciel­ka


SJP.pl


deprawowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­pra­wo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdeprawowanie n., deprawacja ż., deprawator m.

 czas. deprawować ndk., zdeprawować dk.

 przym. deprawacyjny, zdeprawowany

Wiktionary


deprawować

po­zba­wiać zasad mo­ral­nych, sze­rzyć zgor­sze­nie, do­pro­wa­dzać do zep­su­cia; de­mo­ra­li­zo­wać, gor­szyć, znie­pra­wiać


SJP.pl


deprawująco

książ­ko­wo: w spo­sób po­wo­du­ją­cy de­pra­wa­cję; de­mo­ra­li­zu­ją­co, gor­szą­co


SJP.pl


deprecha

po­tocz­nie: de­pre­sja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. pot. psych. de­pre­sja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W na­szym słow­ni­ku de­pre­cha to po pro­stu uczu­cie przy­gnę­bie­nia. Czę­sto uży­wa­my słowa „de­pre­sja” do okre­śle­nia na­sze­go stanu, kiedy po pro­stu mamy gor­szy dzień.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depresja ż.

 przym. depresyjny

 przysł. depresyjnie

Wiktionary


deprecjacja

ob­ni­że­nie war­to­ści cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. spa­dek war­to­ści dobra lub usłu­gi, zwy­kle pie­nią­dza w sy­ste­mie płyn­nych kur­sów walut;

 (1.2) ob­ni­że­nie war­to­ści cze­goś

Wiktionary

De­pre­cja­cja (łac. "de­pre­tia­re" 'ob­ni­żać cenę' od "de-" 'z, od, wy-' i "pre­tium" 'cena; war­tość; na­gro­da') – spa­dek war­to­ści to­wa­ru lub dobra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spa­dek po­py­tu na pol­skie to­wa­ry spo­wo­do­wał de­pre­cja­cję zło­te­go, przez co kurs euro wzrósł z 3,80 zł do 4,20 zł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛˈt͡sʲjat͡sʲja, AS: deprecʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deprecjonowanie n., zdeprecjonowanie n.

 czas. deprecjonować ndk., zdeprecjonować dk.

 przym. deprecjacyjny, deprecjatywny

Wiktionary


deprecjacyjny

ob­ni­ża­ją­cy war­tość, wy­ra­ża­ją­cy po­gar­dę, ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do kogoś lub cze­goś; de­pre­cja­tyw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od de­pre­cja­cja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛt͡sʲjaˈt͡sɨjnɨ, AS: deprecʹi ̯acyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deprecjacja ż., deprecjonowanie n., zdeprecjonowanie n.

 czas. deprecjonować, zdeprecjonować

 przym. deprecjatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deprecjatywny

Wiktionary


deprecjatywność

cecha cze­goś ob­ni­ża­ją­ce­go war­tość, wy­ra­ża­ją­ce­go po­gar­dę, ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do kogoś lub cze­goś


SJP.pl


deprecjatywny

ob­ni­ża­ją­cy war­tość, wy­ra­ża­ją­cy po­gar­dę, ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do kogoś lub cze­goś; de­pre­cja­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) jęz. wy­ra­ża­ją­cy ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do kogoś lub cze­goś, ob­ni­ża­ją­cy jego war­tość, wy­ra­ża­ją­cy po­gar­dę lub iro­nię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛt͡sʲjaˈtɨvnɨ, AS: deprecʹi ̯atyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deprecjacja ż., deprecjatywność ż., deprecjonowanie n., zdeprecjonowanie n.

 czas. deprecjonować ndk., zdeprecjonować dk.

 przym. deprecjacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. depr.

Wiktionary


deprecjonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­pre­cjo­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛt͡sʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: deprecʹi ̯õnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdeprecjonowanie n., deprecjacja ż.

 czas. deprecjonować ndk., zdeprecjonować dk.

 przym. deprecjacyjny, deprecjatywny

Wiktionary


deprecjonować

ob­ni­żać war­tość


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ob­ni­żać war­tość, po­wo­do­wać utra­tę war­to­ści

 (1.2) przed­sta­wiać coś w gor­szym świet­le, um­niej­szać war­tość

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­pre­cjo­no­wać się

 (2.1) zmniej­szać swoją war­tość, tra­cić na war­to­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pro­blem z pa­tro­na­mi ulic. PiS nie de­pre­cjo­nu­je kan­dy­da­tów, ale woli in­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: deprecʹi ̯õnovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zdeprecjonować dk.

 rzecz. deprecjacja ż., deprecjonowanie n., zdeprecjonowanie n.

 przym. deprecjacyjny, deprecjatywny

Wiktionary


deprecjonująco

→ de­pre­cjo­nu­ją­cy


SJP.pl

Patrz:

deprecjonujący

deprekować

daw­niej: prze­pra­szać, prze­pro­sić w obec­no­ści świad­ków


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) daw. prze­pro­sić/prze­pra­szać w obec­no­ści świad­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed po­je­dyn­kiem zwy­czaj jest po­słać przy­ja­cioł, / Ukła­dać się. Wszak Hra­bia może nas prze­pro­sić, / De­pre­ko­wać; cze­kaj Waść, czasu je­szcze dosyć.

Wiktionary


depresant

osoba cier­pią­ca na de­pre­sję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na dzia­ła­ją­ca de­pre­syj­nie na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy, po­wo­du­ją­ca uspo­ko­je­nie, roz­luź­nie­nie, sen­ność;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­pre­san­ty są prze­pi­sy­wa­ne m.in. oso­bom cier­pią­cym na bez­sen­ność, lęk lub ataki pa­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈprɛsãnt, AS: depresãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depresja ż., antydepresant mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) środek uspokajający

Wiktionary


depresantka

ko­bie­ta cier­pią­ca na de­pre­sję


SJP.pl


depresator

do­da­tek do pa­li­wa ob­ni­ża­ją­cy tem­pe­ra­tu­rę za­ma­rza­nia


SJP.pl


depresja

1. za­bu­rze­nia psy­chicz­ne z grupy za­bu­rzeń afek­tyw­nych, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się m. in. ob­ni­że­niem na­stro­ju;
2. po­tocz­nie: nie­cho­ro­bo­wy stan po­gor­szo­ne­go na­stro­ju; przy­gnę­bie­nie;
3. nie­za­la­ny ob­szar le­żą­cy po­ni­żej po­zio­mu morza;
4. okres braku po­py­tu na to­wa­ry, ni­skie­go po­zio­mu cen i sła­bej ak­tyw­no­ści go­spo­dar­czej; de­ko­niunk­tu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. cho­ro­bli­we przy­gnę­bie­nie i za­ha­mo­wa­nie czyn­no­ści psy­chicz­nych;

 (1.2) po­zor­ne po­głę­bie­nie po­zio­mu, kąt mię­dzy pła­szczyz­ną po­zio­mą a linią wio­dą­cą od oka ob­ser­wa­to­ra do wy­o­dręb­nio­ne­go punk­tu na ho­ry­zon­cie

 (1.3) ekon. faza cyklu ko­niunk­tu­ral­ne­go na­stę­pu­ją­ca po kry­zy­sie

 (1.4) geogr. ob­szar le­żą­cy po­ni­żej po­zio­mu morza;

 (1.5) me­te­o­rol. ob­szar ob­ni­żo­ne­go ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­pre­sja – grupa za­bu­rzeń psy­chicz­nych
  • de­pre­sja – niż ba­rycz­ny; w me­te­o­ro­lo­gii sy­stem ni­żo­wy, w któ­rym wy­stę­pu­ją zaz­wy­czaj ukła­dy fron­tal­ne
  • de­pre­sja – ob­szar lądu po­ło­żo­ny po­ni­żej po­zio­mu morza
  • de­pre­sja – w to­po­gra­fii wklę­sła forma rzeź­by te­re­nu
  • De­pre­sja – sin­gel Ur­szu­li
  • De­pre­sja – album mu­zycz­ny ze­spo­łu De Łin­dows wy­da­ny w 2004 r.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) On cho­ru­je na de­pre­sję.

 (1.3) Na­stą­pi­ła de­pre­sja.

 (1.4) Znaj­du­je­my się na ob­sza­rze de­pre­sji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈprɛsʲja, AS: depresʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depresjonik m., depresjonista m., depresjoniczka ż., depresjonistka ż., depresyjność ż.

:: zdrobn. depresyjka ż.

 przym. depresyjny, depresjonistyczny

 przysł. depresyjnie, depresjonistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. pot. melancholia

Wiktionary


depresjogenny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) psych. sprzy­ja­ją­cy roz­wi­ja­niu się de­pre­sji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­pre­sjo­gen­ne dzia­ła­nie al­ko­ho­lu tłu­ma­czy się jego poś­red­nim wpły­wem na wiele ukła­dów ne­u­ro­prze­kaź­ni­ko­wych, po­wo­du­ją­cym taki ich stan, jak spo­ty­ka­ny w niek­tó­rych de­pre­sjach.

Wiktionary


depresyjność

→ de­pre­syj­ny


SJP.pl

Patrz:

depresyjny

depresyjny

→ de­pre­sja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) psych. taki, który wy­wo­łu­je de­pre­sję, przy­gnę­bie­nie

 (1.2) psych. taki, który pre­zen­tu­je de­pre­sję, znie­chę­ce­nie

 (1.3) geol. po­ło­żo­ny po­ni­żej po­zio­mu morza

 (1.4) psych. med. taki, który spo­wal­nia lub ha­mu­je prze­ka­zy­wa­nie sy­gna­łów mię­dzy móz­giem a cia­łem

Wiktionary

Patrz:

depresja

Przykłady

 (1.2) Sa­mo­bój­stwo jest skraj­ną kon­sek­wen­cją niech­cia­nej bez­dziet­no­ści, ale oprócz niego stan ten czę­sto wiąże się także z in­ny­mi de­pre­syj­ny­mi ob­ja­wa­mi.

 (1.3) Za­gro­że­nie po­wo­dzio­we do­ty­czy mie­rzei nisko po­ło­żo­nych oraz de­pre­syj­nych ob­sza­rów przy­mor­skich, a także wy­so­kich brze­gów kli­fo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɛˈsɨjnɨ, AS: depresyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. depresja ż., deprecha ż., depresyjność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dołujący, przygnębiający, smutny

 (1.2) przygnębiony, smutny, załamany, zdołowany, zniechęcony

Wiktionary


deprogramator

ro­dzaj apa­ra­tu or­to­don­tycz­ne­go


SJP.pl


deproletaryzacja

pro­ces wzbo­ga­ca­nia pra­cow­ni­ków na­jem­nych przez uzy­ska­nie praw włas­no­ści do środ­ków pro­duk­cji


SJP.pl


deprymometr

daw­niej: ba­ro­metr - przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia po­wie­trza


SJP.pl


deprymowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­pry­mo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɨ̃mɔˈvãɲɛ, AS: deprỹmovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deprymować

 rzecz. zdeprymowanie n.

Wiktionary


deprymować

1. wpro­wa­dzać w za­kło­po­ta­nie, po­wo­do­wać, że ktoś traci pew­ność sie­bie;
2. de­pry­mo­wać się - wpa­dać w za­kło­po­ta­nie, tra­cić pew­ność sie­bie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­pry­mo­wać)

 (1.1) wpra­wiać w stan za­kło­po­ta­nia, nie­pew­no­ści

 (1.2) znie­chę­cać, przy­gnę­biać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stu­dent za­rzu­cił ko­mi­sji, że umyśl­nie de­pry­mu­je zda­ją­cych.

 (1.2) Dźwięk ude­rza­ją­cych o szybę kro­pli de­szczu de­pry­mu­je mnie i wpę­dza w de­pre­sję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛprɨ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: deprỹmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deprymowanie n., zdeprymowanie n.

 czas. zdeprymować dk.

 przym. deprymujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dołować, przygnębiać

Wiktionary


deprymujący

taki, który wpro­wa­dza w za­kło­po­ta­nie, po­wo­du­je, że ktoś traci pew­ność sie­bie; przy­gnę­bia­ją­cy, przy­gnia­ta­ją­cy, przy­tła­cza­ją­cy


SJP.pl


deprywacja

1. w psy­cho­lo­gii: po­zba­wie­nie moż­li­wo­ści dzia­ła­nia, do­pro­wa­dze­nie do bez­sil­no­ści;
2. w po­li­ty­ce: utrud­nia­nie lub zam­knię­cie do­stę­pu do sta­no­wisk pu­blicz­nych okre­ślo­nym gru­pom ludzi ze wzglę­du na na­ro­do­wość lub rasę


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­pry­wa­cja – cią­głe nie­za­spo­ko­je­nie ja­kiejś po­trze­by bio­lo­gicz­nej, bądź psy­cho­lo­gicz­nej
  • de­pry­wa­cja po­li­tycz­na
  • de­pry­wa­cja w an­tro­po­lo­gii
  • de­pry­wa­cja w psy­cho­lo­gii
    • de­pry­wa­cja po­trze­by
    • de­pry­wa­cja re­la­tyw­na
    • de­pry­wa­cja sen­so­rycz­na
    • de­pry­wa­cja snu
    • de­pry­wa­cja zmy­sło­wa

Wikipedia


deprywacyjny

→ de­pry­wa­cja


SJP.pl

Patrz:

deprywacja

deprywatyzacja

ode­bra­nie cze­muś cech pry­wat­no­ści, spo­wo­do­wa­nie, że coś pry­wat­ne­go, np. re­li­gia, staje się przed­mio­tem pu­blicz­nym


SJP.pl


deprywować

po­zba­wiać kogoś cze­goś istot­ne­go (np. praw, po­trzeb, bodź­ców)


SJP.pl


depta

naz­wi­sko


SJP.pl


deptacz

osoba udep­tu­ją­ca coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ten, który dep­cząc ugnia­ta coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deptak m., deptanie n., podeptanie n., zdeptanie n., wydeptanie n., wydeptywanie n., przydeptywanie n., przydepnięcie n., depnięcie n.

 czas. deptać ndk., podeptać dk., zdeptać dk., wydeptać dk., wydeptywać ndk., przydeptywać ndk., przydepnąć dk.

Wiktionary


deptaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dep­tak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deptak m.

Wiktionary


deptaczka

→ dep­tacz


SJP.pl

Patrz:

deptacz

deptak

1. po­tocz­nie: ele­ganc­ki aleja spa­ce­ro­wa, naj­czę­ściej w obrę­bie mia­sta, wy­łą­czo­na z ruchu ko­ło­we­go;
2. w tech­ni­ce: pedał mie­chów przy or­ga­nach, słu­żą­cy do ka­li­ko­wa­nia;
3. w tech­ni­ce: pedał w da­nych ma­szy­nach tkac­kich;
4. krąg udep­ta­ny przez cho­dzą­ce w kie­ra­cie konie;
5. daw­niej:urzą­dze­nie na­pę­do­we w po­sta­ci koła z ło­pat­ka­mi, po­ru­sza­ne cię­ża­rem wspi­na­ją­cych się ludzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ulica, aleja lub plac tylko dla pie­szych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeż­dże­nie na ro­we­rze po dep­ta­ku jest su­ro­wo za­bro­nio­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛptak, AS: deptak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deptacz mos., deptanka ż., deptanie n.

:: zdrobn. deptaczek m.

 czas. deptać ndk., udeptywać ndk.

 przym. deptakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strefa piesza

Wiktionary


deptakowy

→ dep­tak


SJP.pl

Patrz:

deptak

deptanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­gnia­ta­nie cze­goś, na­stę­po­wa­nie na coś w cza­sie cho­dze­nia

 (1.2) reg-pl|Ma­zu­ry. okres go­do­wy ptact­wa do­mo­we­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈptãɲɛ, AS: deptãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozdeptywanie n., rozdeptanie n., zdeptanie n., udeptanie n., deptacz mos., deptak m., deptanka ż.

 czas. deptać, udeptywać, rozdeptać

Wiktionary


deptanka

dep­ta­nie po czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­dze­nie po czymś z ce­lo­wym dep­ta­niem

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deptać

 rzecz. deptanie n., deptak mrz.

Wiktionary


deptać

przy­gnia­tać coś, stą­pa­jąc po tym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dep­nąć)

 (1.1) przy­gnia­tać coś, stą­pa­jąc po tym

 (1.2) prze­mie­rzać jakąś drogę lub prze­strzeń pie­szo, cho­dzić dużo, stale po ja­kichś miej­scach

 (1.3) przen. bru­tal­nie znie­wa­żać, po­nie­wie­rać kogoś lub coś

 (1.4) przen. bru­tal­nie łamać za­sa­dę, umowę

 (1.5) pot. cho­dząc zo­sta­wiać ślady stóp, bru­dzić no­ga­mi

 (1.6) pot. (także gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski.) ornit. o sam­cach pta­ków: za­pład­niać

 (1.7) kulin. ugnia­tać ka­pu­stę lub wi­no­gro­na we wstęp­nej obrób­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gna­li­śmy na miej­sce wy­pad­ku, prze­wra­ca­jąc me­naż­ki i dep­cąc ogni­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛptat͡ɕ, AS: deptać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozdeptywanie n., rozdeptanie n., nadepnięcie n., nadeptywanie n., deptak m., deptanie n., depnięcie n., udeptywanie n., udeptanie n., wydeptywanie n., wydeptanie n., przydeptywanie n., przydepnięcie n., zadeptywanie n., zadeptanie n., deptacz mos., deptanka ż.

 czas. depnąć dk., udeptywać ndk., udeptać dk., wydeptywać ndk., wydeptać dk., przydeptywać ndk., przydeptać dk., przydepnąć dk., zadeptywać ndk., zadeptać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miażdżyć stopami, rozdeptywać, tratować

Wiktionary


deptuła

naz­wi­sko


SJP.pl


deputacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­pu­tat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie de­pu­tat, lecz tylko mały de­pu­ta­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deputat m.

Wiktionary


deputacja

1. prze­sta­rza­le: grupa przed­sta­wi­cie­li, peł­no­moc­ni­ków ja­kiejś zbio­ro­wo­ści, de­le­ga­cja
2. grupa osób wyz­na­czo­na do speł­nie­nia okre­ślo­nej czyn­no­ści, okre­ślo­ne­go za­da­nia; ko­mi­sja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. urząd posła

 (1.2) hist. wy­sła­nie osoby

 (1.3) przest. de­le­ga­cja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpuˈtat͡sʲja, AS: deputacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deputować

 rzecz. deputat

Wiktionary


deputacki

zwią­za­ny z de­pu­ta­tem


SJP.pl


deputant

prze­sta­rza­le: czło­nek de­pu­ta­cji; de­pu­to­wa­ny, de­le­gat; de­pu­tat


SJP.pl


deputat

prze­sta­rza­le: czło­nek de­pu­ta­cji; de­pu­to­wa­ny, de­le­gat; de­pu­tant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. czło­nek de­pu­ta­cji

 (1.2) przest. de­pu­to­wa­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) część upo­sa­że­nia lub upo­sa­że­nie do­dat­ko­we wy­pła­ca­ne w na­tu­rze ar­ty­ku­ła­mi pier­wszej po­trze­by, typu opał, żyw­ność;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­pu­tat (eko­no­mia)
  • de­pu­tat (I Rzecz­po­spo­li­ta) – de­pu­tat try­bu­nal­ski
  • Marek De­pu­tat (ur. 1964) – pol­ski bie­gacz dłu­go­dy­stan­so­wy

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) W tym roku żadna z pra­cow­ni­czek nie do­sta­ła de­pu­ta­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈputat, AS: deputat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deputacja ż., deputowany m., deputacik mrz.

 czas. deputować

Wiktionary


deputatka

→ de­pu­tat; de­pu­to­wa­na


SJP.pl


deputatowicz

osoba, któ­rej przy­słu­gu­je de­pu­tat


SJP.pl


deputatowy

przy­miot­nik od: de­pu­tat


SJP.pl


deputowana

ko­bie­ta bę­dą­ca człon­kiem par­la­men­tu lub in­nych władz wy­bie­ral­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) człon­ki­ni par­la­men­tu lub in­nych władz wy­bie­ral­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza Jola zo­sta­ła de­pu­to­wa­ną do izby niż­szej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. deputowany m.

Wiktionary


deputowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­pu­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛputɔˈvãɲɛ, AS: deputovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deputować

Wiktionary


deputowany

1. czło­nek niż­szej izby par­la­men­tu w niek­tó­rych kra­jach
2. w Pol­sce prze­dro­zbio­ro­wej: poseł na sejm wy­bie­ra­ny przez stan mie­szczań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wy­bra­ny czło­nek par­la­men­tu lub in­ne­go ciała wy­bie­ral­ne­go w gło­so­wa­niu

Wiktionary

De­pu­to­wa­ny (forma żeń­ska: de­pu­to­wa­na; ety­mo­lo­gia: de­pu­ta­tus – wyz­na­czo­ny) – przed­sta­wi­ciel lud­no­ści w wy­bie­ral­nym or­ga­nie przed­sta­wi­ciel­skim, takim jak par­la­ment, rada gminy, rada po­wia­tu czy też sej­mik wo­je­wództ­wa.

W Pol­sce od­po­wied­ni­kiem de­pu­to­wa­ne­go jest poseł (czło­nek niż­szej izby pol­skie­go par­la­men­tu – Sejmu) lub se­na­tor (czło­nek wyż­szej izby par­la­men­tu – Se­na­tu). W Pol­sce de­pu­to­wa­nych do Eu­ro­par­la­men­tu na­zy­wa się eu­ro­po­sła­mi, eu­ro­de­pu­to­wa­ny­mi lub eu­ro­par­la­men­ta­rzy­sta­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Patrz­cie, jak te de­pu­to­wa­ne się roz­la­zły po sa­lo­nach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. deputowana ż.

Wiktionary


deputować

daw­niej: po­słać, po­sy­łać kogoś jako przed­sta­wi­cie­la, wy­słan­ni­ka, peł­no­moc­ni­ka; de­le­go­wać (wy­de­le­go­wać)


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) za­stę­po­wać się kimś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛpuˈtɔvat͡ɕ, AS: deputovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deputowanie n., deputacja, deputat

Wiktionary


dera

gruby koc, uży­wa­ny głów­nie jako okry­cie na konie; derka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od: derka

Wiktionary

Dera (cyr. Дера) – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Re­pu­bli­ce Serb­skiej, w mie­ście Pri­je­dor. W 2013 roku li­czy­ła 753 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. derka ż.

Wiktionary


deracjonalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­zby­cie się ra­cjo­na­liz­mu, poz­na­nia ro­zu­mo­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dru­gim waż­nym ele­men­tem wpły­wa­ją­cym na po­ziom debat jest śro­do­wi­sko spo­łecz­no-po­li­tycz­ne. Im bar­dziej jest ono zra­cjo­na­li­zo­wa­ne tym więk­sza szan­sa na ra­cjo­na­li­za­cję dy­sku­sji. Jed­nak ogól­noś­wia­to­wy (nie)ład po­li­tycz­ny zmie­rza w kie­run­ku de­ra­cjo­na­li­za­cji dy­sku­sji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. racjonalizować ndk.

 rzecz. racjonalizm mrz., racjonalizacja ż.

 przym. racjonalny, racjonalistyczny

 przysł. racjonalnie, racjonalistycznie

Wiktionary


deradykalizacja

pro­ces ogra­ni­cza­nia ra­dy­kal­nych za­cho­wań i po­glą­dów


SJP.pl


derain

[czy­taj: deRĘ] naz­wi­sko, m.in. André De­ra­in (1880-1954), fran­cu­ski ma­larz


SJP.pl


deranżować

daw­niej: wpra­wiać w stan za­kło­po­ta­nia, spra­wiać za­mie­sza­nie; przesz­ka­dzać, de­pry­mo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. przesz­ka­dzać, krę­po­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­ran­żo­wać się

 (2.1) daw. krę­po­wać się, że­no­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) kon­duk­tor w za­sa­dzie urzę­do­wał tylko na plat­for­mach, aby spa­ce­ro­wa­niem przez prze­dzia­ły nie de­ran­żo­wać pa­sa­że­rów.

Wiktionary


derapaż

daw­niej: za­rzu­ca­nie tyl­nej czę­ści sa­mo­cho­du przy gwał­tow­nym ha­mo­wa­niu lub jeź­dzie po dro­dze po­kry­tej lodem albo bło­tem; dérapage


SJP.pl


deratyzacja

tę­pie­nie szkod­li­wych gry­zo­ni (głów­nie szczu­rów i myszy), prze­pro­wa­dza­ne ze wzglę­du na wy­rzą­dza­ne przez nie szko­dy go­spo­dar­cze i za­gro­że­nie zdro­wia ludzi; od­szczu­rza­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. od­szczu­rza­nie.;

Wiktionary

De­ra­ty­za­cja, od­szczu­rza­nie – zwal­cza­nie za po­mo­cą środ­ków che­micz­nych, fi­zycz­nych lub bio­lo­gicz­nych wszel­kich szkod­li­wych gry­zo­ni, naj­czę­ściej szczu­rów i myszy. Prze­waż­nie za­tru­tym po­kar­mem lub za po­mo­cą pu­ła­pek, rza­dziej in­ny­mi me­to­da­mi. [].

De­ra­ty­za­cję wy­ko­nu­je się w celu ogra­ni­cze­nia: szkód wy­rzą­dza­nych przez gry­zo­nie w in­fra­struk­tu­rze mia­sta i oto­cze­nia czło­wie­ka, za­nie­czy­szcza­nia żyw­no­ści oraz roz­prze­strze­nia­nia przez gry­zo­nie cho­rób, do któ­rych na­le­żą m.in.: dur brzusz­ny, cho­ro­by, lep­to­spi­ro­zy, dżuma czy wście­kliz­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szym bloku prze­pro­wa­dzo­no wczo­raj de­ra­ty­za­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛratɨˈzat͡sʲja, AS: deratyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deratyzować ndk.

 przym. deratyzacyjny

Wiktionary


deratyzacyjny

do­ty­czą­cy de­ra­ty­za­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­ra­ty­za­cją, od­szczu­rza­niem, do­ty­czą­cy de­ra­ty­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deratyzacja ż.

 czas. deratyzować ndk.

Wiktionary


deratyzator

osoba zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo de­ra­ty­za­cją


SJP.pl


deratyzować

tępić szkod­li­we gry­zo­nie; od­szczu­rzać, od­my­szać


SJP.pl


derażnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto re­jo­no­we na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim;

Wiktionary

De­raż­nia ( Деражня) – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim, w re­jo­nie chmiel­nic­kim, nad rzeką Wowk, sie­dzi­ba hro­ma­dy. Do 2020 r. sie­dzi­ba re­jo­nu de­raż­niań­skie­go, który zo­stał zlik­wi­do­wa­ny w wy­ni­ku re­forr­ny ad­mi­ni­stra­cyj­no-te­ry­to­rial­nej. W 2016 roku li­czy­ło ok. 10,4 tys. miesz­kań­ców, a w 2022 r. ta licz­ba zmniej­szy­ła się do 9772 osób.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. derażnieński

Wiktionary


derbencki

przy­miot­nik od: Der­bent


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Der­ben­tem, do­ty­czą­cy Der­ben­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Derbent mrz.

Wiktionary


derbent

mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Da­ge­sta­nie, naj­da­lej na po­łud­nie wy­su­nię­te mia­sto Rosji, po­ło­żo­ne po­mię­dzy Mo­rzem Ka­spij­skim a Ka­u­ka­zem;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Der­bent (Rosja) – mia­sto w Da­ge­sta­nie, naj­da­lej na po­łud­nie po­ło­żo­ne mia­sto Rosji
  • Der­bent (Tur­cja) – nazwa przes­my­ku mię­dzy mo­rza­mi Ka­spij­ski­mi i Czar­nym w po­bli­żu gór Ka­spij­skich

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. derbentczyk mos., derbentka ż.

 przym. derbencki

Wiktionary


derbistka

klacz uczest­ni­czą­ca w za­wo­dach


SJP.pl


derbowy

zwią­za­ny z der­ba­mi


SJP.pl


derby

1. za­wo­dy spor­to­we z udzia­łem dwóch dru­żyn z jed­ne­go mia­sta lub re­gio­nu;
2. go­nit­wa koni od­by­wa­ją­ca się raz w roku na dy­stan­sie 2400 me­trów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­dzaj an­giel­skiej go­nit­wy dla koni;

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) sport. spot­ka­nie dwóch dru­żyn z tego sa­me­go mia­sta w ra­mach jed­ne­go tur­nie­ju, w któ­rym uczest­ni­czą też dru­ży­ny z in­nych miast;

 (2.2) obu­wie mę­skie z ot­war­tą przysz­wą, w któ­rym boki buta z dziur­ka­mi na sznu­ro­wa­dła są na­szy­te na wierzch przysz­wy

Wiktionary

Derby (wym.) – mia­sto i dy­strykt (uni­ta­ry aut­ho­ri­ty) w środ­ko­wej An­glii (Wiel­ka Bry­ta­nia), w hrab­stwie ce­re­mo­nial­nym Der­bys­hi­re, nad rzeką Der­went (do­pływ Tren­tu).

Mia­sto za­ło­żo­ne zo­sta­ło ok. 2000 lat temu. Jest obec­nie po­dzie­lo­ne na 17 okrę­gów. Derby to mia­sto ty­po­wo prze­my­sło­we. Było oś­rod­kiem an­giel­skiej re­wo­lu­cji prze­my­sło­wej w XVIII w. Znaj­du­je się tam dru­go­li­go­wy klub pił­kar­ski Derby Co­un­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Konie tego mi­lio­ne­ra co roku wy­gry­wa­ją derby.

 (2.1) W der­bach War­sza­wy Legia wy­gra­ła z Po­lo­nią 1:0 (jeden zero lub jeden do zera).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrbɨ, AS: derby

Wiktionary

Powiązane:

 przym. derbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) angielki

Wiktionary


derda

naz­wi­sko


SJP.pl

Derda – gra kar­cia­na dla dwóch lub trzech osób, roz­gry­wa­na talią 32 kart, po­pu­lar­na w PRL. Gra po­le­ga na zbie­ra­niu lew i punk­tów za karty oraz zgła­sza­ne mel­dun­ki. Celem jest uzbie­ra­nie jako pier­wszy 500 pkt.

Derda na­le­ży, obok m.in. fran­cu­skiej be­lo­te, do ro­dzi­ny gier jass cha­rak­te­ry­zu­ją­cej się tym, że walet i dzie­wiąt­ka atu­to­we są naj­star­szy­mi atu­ta­mi.

Wikipedia


derdać

daw­niej: dyr­dać - pod­bie­gać drob­ny­mi krocz­ka­mi


SJP.pl


derealizacja

po­ja­wia­ją­ce się w cho­ro­bach psy­chicz­nych prze­ko­na­nie o nie­rze­czy­wi­sto­ści ota­cza­ją­ce­go świa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. za­bu­rze­nie psy­chicz­ne po­le­ga­ją­ce na po­czu­ciu ob­co­ści świa­ta zew­nętrz­ne­go i od­bie­ra­niu go jako zmie­nio­ne­go lub nie­rze­czy­wi­ste­go

Wiktionary

De­re­a­li­za­cja – za­bu­rze­nie psy­chicz­ne okre­śla­ją­ce róż­ne­go ro­dza­ju od­czu­wa­nie zmian ota­cza­ją­ce­go świa­ta. Osoba dot­knię­ta de­re­a­li­za­cją ma po­czu­cie jakby ota­cza­ją­cy ją świat był w jakiś spo­sób zmie­nio­ny, nie­re­al­ny, od­da­lo­ny. Głów­ną przy­czy­ną po­ja­wie­nia się tego za­bu­rze­nia jest lęk, jed­nak może do niej rów­nież do­pro­wa­dzić zmę­cze­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­wie­dział, że jedną z re­ak­cji na stres jest nie­wia­ra w praw­dzi­wość wy­da­rzeń, de­re­a­li­za­cja.

 (1.1) Psy­chia­tria współ­czes­na zna dwa — ści­śle ze sobą złą­czo­ne — typy za­bu­rzeń psy­chicz­nych: de­per­so­na­li­za­cję i de­re­a­li­za­cję.

Wiktionary


derecki

naz­wi­sko


SJP.pl


dereczka

zdrob­nie­nie od: derka


SJP.pl


dereferencja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. uzy­ska­nie do­stę­pu do zmien­nej lub obiek­tu w pa­mię­ci na pod­sta­wie ich adre­sów lub re­fe­ren­cji;

Wiktionary

De­re­fe­ren­cja – za­mia­na re­fe­ren­cji lub wskaź­ni­ka (iden­ty­fi­ka­to­ra obiek­tu lub adre­su zmien­nej) na war­tość prze­cho­wy­wa­ną wew­nątrz tego obiek­tu lub tej zmien­nej. W więk­szo­ści ję­zy­ków pro­gra­mo­wa­nia ope­ra­tor de­re­fe­ren­cji nie wy­stę­pu­je jaw­nie, lecz jest im­pli­ko­wa­ny przez inne ope­ra­to­ry, np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛrɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja, AS: dereferẽncʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyłuskanie

Wiktionary


deregulacja

wy­co­fy­wa­nie się pań­stwa z re­gu­lo­wa­nia ja­kichś dzie­dzin życia spo­łecz­ne­go lub go­spo­dar­cze­go, unie­waż­nie­nie uz­na­nych za zbęd­ne prze­pi­sów praw­nych, re­gu­lu­ją­cych jakiś ro­dzaj ak­tyw­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ekon. znie­sie­nie lub ogra­ni­cze­nie prze­pi­sów okre­śla­ją­cych coś

Wiktionary

De­re­gu­la­cja (łac.) – zmniej­sze­nie od­dzia­ły­wa­nia pań­stwa na rynek. Pro­ces usu­wa­nia lub zmniej­sza­nia licz­by re­gu­la­cji praw­nych lub "quasi" praw­nych ogra­ni­cza­ją­cych kon­ku­ren­cję, stwa­rza­ją­cych ba­rie­ry wej­ścia na rynek, do­ty­czą­cych pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej lub usta­la­nia cen.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. deregulacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odregulowanie, zderegulowanie, liberalizacja, poluzowanie przepisów

Wiktionary


deregulacyjny

→ de­re­gu­la­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) adm. ekon. zwią­za­ny z de­re­gu­la­cją, do­ty­czą­cy de­re­gu­la­cji

Wiktionary

Patrz:

deregulacja

Powiązane:

 rzecz. deregulacja ż.

Wiktionary


deregulować

zmniej­szać licz­bę re­gu­la­cji praw­nych w ja­kiejś dzie­dzi­nie życia, go­spo­dar­ki itp.


SJP.pl


dereifikacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. wy­łą­cze­nie z ka­te­go­rii rze­czy (zwy­kle o zwie­rzę­tach)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W naj­prost­szych sło­wach de­re­i­fi­ka­cja (do­słow­nie: od­przed­mio­to­wie­nie) oz­na­cza uz­na­nie, że obiekt trak­to­wa­ny wcze­śniej jak rzecz nie jest rze­czą.

 (1.1) Po­nad­to, w in­nych orze­cze­niach Na­czel­ny Sąd Ad­mi­ni­stra­cyj­ny pod­kre­śla zwią­zek po­mię­dzy de­re­i­fi­ka­cją zwie­rzę­cia a praw­nym obo­wiąz­kiem po­dej­mo­wa­nia ta­kich roz­strzy­gnięć praw­nych, które uwz­ględ­nia­ją to, że nie jest ono rze­czą, lecz żywą isto­tą zdol­ną do od­czu­wa­nia cier­pie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛrɛjifʲiˈkat͡sʲja, AS: derei ̯ifʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dereifikacyjny

 czas. dereifikować, zdereifikować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odrzeczowienie, odprzedmiotowienie

Wiktionary


dereistyczny

→ de­re­izm


SJP.pl

Patrz:

dereizm

dereizm

my­śle­nie od­wra­ca­ją­ce się od re­al­no­ści świa­ta i praw lo­gi­ki


SJP.pl

De­re­izm (ina­czej my­śle­nie de­re­i­stycz­ne, de re „z dala od rze­czy­wi­sto­ści”) – objaw psy­cho­pa­to­lo­gicz­ny, na­le­żą­cy do grupy za­bu­rzeń my­śle­nia, po­le­ga­ją­cy na nie­li­cze­niu się z re­a­lia­mi (nie­kie­dy na ka­ta­ty­micz­nym in­ter­pre­to­wa­niu rze­czy­wi­sto­ści), mo­gą­cy­mi skut­ko­wać róż­ne­go ro­dza­ju nie­do­sto­so­wa­niem do wa­run­ków pa­nu­ją­cych w oto­cze­niu, w tym za­cho­wa­nia­mi dzi­wacz­ny­mi lub na­ru­sza­ją­cy­mi po­wszech­nie przyj­mo­wa­ne re­gu­ły spo­łecz­ne, czę­sto ze szko­dą dla danej osoby.

Wikipedia


derek

gruby koc, uży­wa­ny głów­nie jako okry­cie na konie; dera


SJP.pl


derelikt

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. rzecz po­rzu­co­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈrɛlʲikt, AS: derelʹikt

Wiktionary


deremeński

dra­ce­na de­re­meń­ska - ro­śli­na upraw­na z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych


SJP.pl


dereniak

wódka otrzy­my­wa­na za po­mo­cą fer­men­ta­cji mo­szczu owo­ców de­re­nia - ma­łe­go drze­wa, osią­ga­ją­ce­go wy­so­kość do 9 me­trów


SJP.pl


derenina

krzew de­re­nia


SJP.pl


dereniowate

ro­dzi­na drzew i krze­wów dwu­li­ścien­nych stre­fy umiar­ko­wa­nej


SJP.pl

De­re­nio­wa­te ("Cor­na­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu de­re­niow­ców. Obej­mu­je dwa ro­dza­je – alan­gium "Alan­gium" i dereń "Cor­nus" – z ponad 100 ga­tun­ka­mi. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją głów­nie na pół­ku­li pół­noc­nej, poza tym w róż­nych ob­sza­rach wszyst­kich kon­ty­nen­tów – w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej w An­dach, w Afry­ce środ­ko­wej i w pół­noc­nym Ma­da­ga­ska­rze, we wschod­niej Au­stra­lii i na wy­spach Oce­a­nii.

Wikipedia


dereniowaty

o ce­chach de­re­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy dereń, po­dob­ny do de­re­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) zob. de­re­nio­wa­te.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dereń m., dereniówka ż., Dereniówka ż., dereniowce nmos., dereniowate nmos., derenina ż.

 przym. dereniowy

Wiktionary


dereniowce

rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl

De­re­niow­ce ("Cor­na­les") – rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych sta­no­wią­cy klad ba­zal­ny grupy ro­ślin astro­wych od­po­wia­da­ją­cej na­drzę­do­wi astro­po­dob­nych "Aste­ra­nae" w sy­ste­mie Rug­gie­ro i in. z 2015. Od­dzie­lo­ny ze wspól­ne­go pnia po zróż­ni­co­wa­niu się linii roz­wo­jo­wej goź­dzi­kow­ców "Ca­ry­op­hyl­la­les", a przed wy­o­dręb­nie­niem się wrzo­sow­ców "Eri­ca­les".

Wikipedia


dereniowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


dereniowy

przy­miot­nik od: de­re­niem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­re­niem, do­ty­czą­cy de­re­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dereń m., dereniówka ż., Dereniówka ż., dereniowce nmos., dereniowate nmos., derenina ż., dereniowaty nmos.

 przym. dereniowaty

Wiktionary


derenióweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: de­re­niów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dereniówka ż.

Wiktionary


dereniówka

na­lew­ka spo­rzą­dzo­na z ja­dal­nych owo­ców de­re­nia - ma­łe­go drze­wa, osią­ga­ją­ce­go wy­so­kość do 9 me­trów; na­lew­ka de­re­nio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka z de­re­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­re­niów­ka – na­lew­ka przy­go­to­wy­wa­na na owo­cach de­re­nia ja­dal­ne­go
  • De­re­niów­ka – wieś w re­jo­nie tar­no­pol­skim na­le­żą­cym do ob­wo­du tar­no­pol­skie­go
  • De­re­niów­ka – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści De­re­niów­ka, w re­jo­nie trem­bo­wel­skim, w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­pił­bym się bab­ci­nej de­re­niów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dereń ż., Dereniówka ż., dereniowce nmos., dereniowate nmos., derenina ż., dereniowaty nmos., derenióweczka ż.

 przym. dereniowy, dereniowaty

Wiktionary


deresz

1. koń o maści karej, gnia­dej lub kasz­ta­no­wej z do­miesz­ką sza­rych wło­sów, da­ją­cych wra­że­nie "szpa­ko­wa­to­ści"; de­re­szo­wa­ty
2. po­tocz­nie, prze­sta­rza­łe: lichy, słaby al­ko­hol; lura, rza­dziz­na, cien­kusz;
3. daw­niej: ławka, na któ­rej wy­mie­rza­no ucz­niom chło­sty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hipol. koń, któ­re­go maść sier­ści ma mie­sza­ne ko­lo­ry: kary, gnia­dy lub kasz­ta­no­wa­ty z bia­łym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. stpol. ławka, na któ­rej wy­mie­rza­no ucz­niom karę chło­sty

 (2.2) dendr. zep­su­ty sęk w drew­nie dębu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • doł­czan de­resz – owad
  • maść de­re­szo­wa­ta (ple­śnia­wa)
  • daw­niej ławka, na któ­rej chło­sta­no ucz­niów za karę, po­dob­nie słow. dereš „sto­łek, na któ­rym bity leży”
  • z ukra­iń­skie­go (дереш) krasy koń, u Kar­ło­wi­cza „koń po­cho­dzą­cy z Wę­gier”
  • Jo­lan­ta Do­ro­ta Szy­ma­nek-De­resz
  • Lubko De­resz – ukra­iń­ski pi­sarz
  • Paweł De­resz
  • We­ro­ni­ka De­resz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więc coraz czę­ściej po­pę­dzał konia: de­resz rwał już, jakby na skrzy­dłach, aż mu grała wą­tro­ba i po­kry­wał się pianą.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dereszowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dereszowaty

Wiktionary


dereszowata

klacz o maści karej, gnia­dej lub kasz­ta­no­wej z do­miesz­ką sza­rych wło­sów, da­ją­cych wra­że­nie "szpa­ko­wa­to­ści"


SJP.pl


dereszowaty

o koniu lub jego maści: po­dob­ny do de­re­sza, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla de­re­sza


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hipol. ciem­nej barwy z do­miesz­ką bia­łej sier­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Duży, de­re­szo­wa­ty koń, szedł stępa, dy­sząc cięż­ko, ki­wa­jąc łbem spo­co­nym, żeby go tro­chę ochło­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deresz mzw.

Wiktionary


derewiecki

naz­wi­sko


SJP.pl


dereziński

naz­wi­sko


SJP.pl


dereń

1. drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny de­re­nio­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w około 50 ga­tun­kach, o czer­wo­nych, ja­dal­nych owo­cach;
2. owoc tego drze­wa lub krze­wu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cor­nus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny de­re­nio­wa­tych;

 (1.2) bot. ozdob­ny lub upraw­ny krzew albo drze­wo z ro­dza­ju dereń (1.1), czę­sto o ja­dal­nych owo­cach

 (1.3) spoż. drob­ny, czer­wo­ny owoc de­re­nia (1.2) ja­dal­ne­go

 (1.4) drew­no de­re­nia (1.2)

 (1.5) przest. ju­ju­ba

Wiktionary

Dereń ("Cor­nus" L.) – ro­dzaj krze­wów z ro­dzi­ny de­re­nio­wa­tych ("Cor­na­ce­ae"). Obej­mu­je 50 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją głów­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej z nie­licz­ny­mi przed­sta­wi­cie­la­mi się­ga­ją­cy­mi ob­sza­ru oko­ło­bie­gu­no­we­go oraz stre­fy tro­pi­kal­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pod­wór­ka od­dzie­lo­ne były ży­wo­pło­tem z de­re­nia.

 (1.2) (…) całe bo­wiem widły rzecz­ne i zew­nętrz­ne brze­gi były po­ro­śnię­te czę­ścią zwy­czaj­nym de­re­niem, czę­ścią świd­wą.

 (1.3) Bab­cia robi do­sko­na­łą na­lew­kę z de­re­ni.

 (1.3) Do­star­cza­no też im bez oporu ku­ku­ry­dzo­wych pla­ce­kac­ków, su­szo­ne­go de­re­niu i su­szo­ne­go ba­wo­le­go mięsa.

 (1.4) Dereń jest do­sko­na­ły do to­cze­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrɛ̃ɲ, AS: derẽń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dereniówka ż., Dereniówka ż., dereniowce nmos., dereniowate nmos., derenina ż., dereniowaty nmos.

 przym. dereniowy, dereniowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) derenina

Wiktionary


derik

żuraw masz­to­wy; der­rik


SJP.pl


derka

gruby koc, uży­wa­ny głów­nie jako okry­cie na konie; dera


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stary, zni­szczo­ny koc

 (1.2) jeźdz. okry­cie dla konia

Wiktionary

Derka – okry­cie konia, za­kry­wa­ją­ce jego cały tułów ("kłodę"), zad i cza­sem szyję, wy­ko­na­ne z róż­nych ma­te­ria­łów w za­leż­no­ści od funk­cji, jaką mają speł­niać. Derki mo­cu­je się pa­ska­mi prze­bie­ga­ją­cy­mi w oko­li­cy mo­co­wa­nia po­prę­gu oraz mię­dzy tyl­ny­mi no­ga­mi konia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­kry­ty tą derką wy­glą­dam jak klo­szard.

 (1.2) Zimna noc przed nami. Okryj siwka derką, bo zmarz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrka, AS: derka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dera ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kapa, kropierz

Wiktionary


derkacz

ptak z ro­dzi­ny chru­ście­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Crex crex|ref=tak., smu­kły ptak o ter­ko­czą­cym gło­sie;

Wiktionary

Der­kacz, der­kacz zwy­czaj­ny ("Crex crex") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny chru­ście­li (Ral­li­dae). Wę­drow­ny; w se­zo­nie lę­go­wym za­miesz­ku­je Eu­raz­ję, zi­mu­je w Afry­ce na po­łud­nie od rów­ni­ka. Więk­szość ob­ser­wa­cji do­ty­czy je­dy­nie jego cha­rak­te­ry­stycz­ne­go głosu, po­nie­waż jest to ptak bar­dzo płoch­li­wy, o skry­tym try­bie życia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grały jej tedy do snu der­ka­cze i prze­piór­ki, mi­go­ta­ły gwia­zdy, gdy po­wiew po­ru­szył ga­łę­zie, brzę­cza­ły chrzą­szcze na dę­bo­wych li­ściach – i us­nę­ła wresz­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrkat͡ʃ, AS: derkač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derkanie n.

 czas. derkać ndk., derknąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. pot. chruściel, reg. dziergacz/dzierkacz, kiecak, kaspar

Wiktionary


derkaczyk

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny chru­ście­li


SJP.pl


derkać

o der­ka­czu: wy­da­wać głos


SJP.pl


derknąć

o der­ka­czu: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny głos


SJP.pl


derkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


derlatka

naz­wi­sko


SJP.pl

Zo­bacz też: An­drzej Der­lat­ka.

Der­lat­ka – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Tro­ja­nów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


derlukiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


derma

1. two­rzy­wo sztucz­ne imi­tu­ją­ce skórę; der­ma­to­id;
2. po­tocz­na nazwa skóry wła­ści­wej, czyli środ­ko­wej war­stwy skóry na­tu­ral­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. two­rzy­wo imi­tu­ją­ce skórę;

 (1.2) anat. środ­ko­wa war­stwa skóry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrma, AS: derma

Wiktionary

Powiązane:

 temsłow. dermo-, dermato-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skaj, skay, dermatoid, eko-skóra, skóra ekologiczna, sztuczna skóra

Wiktionary


dermabrazja

za­bieg chi­rur­gii este­tycz­nej, po­le­ga­ją­cy na złu­szcze­niu na­skór­ka


SJP.pl


dermato-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy ze skórą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛrˈmatɔ, AS: dermato

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derma ż.

 temsłow. dermo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dermo-

Wiktionary


dermatofit

grzyb cho­ro­bot­wór­czy pa­so­ży­tu­ją­cy na na­skór­ku, we wło­sach i paz­nok­ciach, wy­wo­łu­ją­cy grzy­bi­cę - der­ma­to­mi­ko­zę


SJP.pl


dermatofitowy

→ der­ma­to­fit


SJP.pl

Patrz:

dermatofit

dermatofitoza

za­raź­li­wa cho­ro­ba za­kaź­na zwie­rząt (w tym czło­wie­ka); grzy­bi­ca skóry


SJP.pl


dermatoglif

ry­su­nek linii pa­pi­lar­nych na dol­nych po­wierzch­niach dłoni i stóp


SJP.pl


dermatograf

1. urzą­dze­nie do ozda­bia­nia skór lub imi­ta­cji skóry róż­ne­go ro­dza­ju de­se­nia­mi po­przez od­ci­ska­nie;
2. spe­cjal­ny ołó­wek do ry­so­wa­nia i pi­sa­nia na ta­śmie fil­mo­wej; der­mo­graf;
3. w pra­wie: od­cisk palca


SJP.pl


dermatoid

two­rzy­wo sztucz­ne imi­tu­ją­ce skórę; derma


SJP.pl


dermatoidowy

przy­miot­nik od: der­ma­to­id


SJP.pl


dermatokosmetyk

kos­me­tyk do pie­lę­gna­cji skóry; der­mo­kos­me­tyk, der­mo­ce­u­tyk


SJP.pl


dermatokosmetyka

za­bie­gi kos­me­tycz­ne do pie­lę­gna­cji skóry; der­mo­kos­me­ty­ka


SJP.pl


dermatol

lek o dzia­ła­niu wy­su­sza­ją­cym; biz­mu­ta­wy ga­lu­san za­sa­do­wy


SJP.pl

Der­ma­tol ( bis­mut­hi sub­gal­las) – nazwa zwy­cza­jo­wa za­sa­do­we­go ga­lu­sa­nu biz­mu­ta­we­go. Sub­stan­cja ma po­stać cięż­kie­go, żół­te­go prosz­ku. Der­ma­tol jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny w lecz­nict­wie jako za­syp­ka na skórę, służy jako śro­dek od­ka­ża­ją­cy, osu­sza­ją­cy, ścią­ga­ją­cy i prze­ciw­za­pal­ny.

Wikipedia


dermatolog

le­karz cho­rób skór­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­niem, pro­fi­lak­ty­ką oraz le­cze­niem cho­rób, ob­ja­wia­ją­cych się na skó­rze, paz­nok­ciach i wło­sach

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. ko­bie­ta der­ma­to­log (1.1), der­ma­to­loż­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­piej idź z tą zmia­ną do der­ma­to­lo­ga – to może być czer­niak.

 (2.1) Żona Ste­fa­na jest der­ma­to­lo­giem.

 (2.1) Moja der­ma­to­log nie cier­pi, kiedy ktoś mówi o niej „der­ma­to­loż­ka”, jej zda­niem wszy­scy po­win­ni uży­wać zwro­tu: „pani der­ma­to­log”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛrmaˈtɔlɔk, AS: dermatolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dermatologia ż., dermatologiczność ż.

:: fż. dermatolożka ż.

 przym. dermatologiczny

 przysł. dermatologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pot. dermatolożka

Wiktionary


dermatologa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od: der­ma­to­log

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛrmatɔˈlɔɡa, AS: dermatologa

Wiktionary


dermatologia

1. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się pro­ble­ma­mi i cho­ro­ba­mi skóry;
2. od­dział cho­rób skór­nych w szpi­ta­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nauka zaj­mu­ją­ca się cho­ro­ba­mi skóry i jej przy­dat­ków;

Wiktionary

Der­ma­to­lo­gia (gr. "derma" – skóra) – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem oraz opi­sem struk­tu­ry i funk­cji skóry, a także scho­rze­nia­mi skóry i jej przy­dat­ków (wło­sów, paz­nok­ci) oraz niek­tó­ry­mi cho­ro­ba­mi ogól­no­u­stro­jo­wy­mi, ujaw­nia­ją­cy­mi się prze­de wszyst­kim na skó­rze (np. ła­god­ne i zło­śli­we no­wot­wo­ry, jak czer­niak zło­śli­wy lub ru­mień gu­zo­wa­ty).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piotr po­sta­no­wił stu­dio­wać der­ma­to­lo­gię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛrmatɔˈlɔɟja, AS: dermatoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dermatolog m.

 przym. dermatologiczny

Wiktionary


dermatologiczny

do­ty­czą­cy der­ma­to­lo­gii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z der­ma­to­lo­gią, do­ty­czą­cy der­ma­to­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łu­szczy­ca to scho­rze­nie der­ma­to­lo­gicz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dermatolog mos./ż.

Wiktionary


dermatolożka

→ der­ma­to­log


SJP.pl

Patrz:

dermatolog

dermatom

apa­rat lub nóż chi­rur­gicz­ny słu­żą­cy do po­bie­ra­nia prze­szcze­pów skóry, sto­so­wa­ny w chi­rur­gii pla­stycz­nej


SJP.pl


dermatomalny

→ der­ma­tom


SJP.pl

Patrz:

dermatom

dermatomikoza

ro­dzaj grzy­bi­cy o prze­bie­gu ła­god­nym


SJP.pl


dermatoplastyka

dzie­dzi­na chi­rur­gii zaj­mu­ją­ca się ope­ra­cyj­nym uzu­peł­nia­niem ubyt­ków skóry i po­pra­wą jej stanu; der­mo­pla­sty­ka


SJP.pl


dermatoskop

urzą­dze­nie do ba­da­nia zmian na skó­rze


SJP.pl


dermatoskopia

w me­dy­cy­nie: ba­da­nie dia­gno­stycz­ne skóry pod po­więk­sze­niem


SJP.pl

Der­ma­to­sko­pia – me­to­da dia­gno­stycz­na sto­so­wa­na do oceny zmian skór­nych. Jest to nie­in­wa­zyj­na, me­to­da obra­zo­wa­nia skóry in vivo wy­ko­ny­wa­na za po­mo­cą ręcz­ne­go der­ma­to­sko­pu, wy­po­sa­żo­ne­go w włas­ne źró­dło świa­tła i op­ty­kę po­więk­sza­ją­cą 10x. Umoż­li­wia ob­ser­wa­cję struk­tur skóry, które nie są wi­docz­ne gołym okiem.

Wikipedia


dermatoskopowy

→ der­ma­to­skop


SJP.pl

Patrz:

dermatoskop

dermatoza

cho­ro­ba skóry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba skóry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛrmaˈtɔza, AS: dermatoza

Wiktionary


dermatyn

mi­ne­rał, bru­nat­no­zie­lo­ny że­la­zo­krze­mian ma­gne­zu, zbli­żo­ny do ser­pen­ty­nu


SJP.pl


dermo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) zob. der­ma­to-.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derma ż.

 temsłow. dermato-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dermato-

Wiktionary


dermoceutyk

kos­me­tyk do pie­lę­gna­cji skóry; der­ma­to­kos­me­tyk, der­mo­kos­me­tyk


SJP.pl


dermograf

1. ołó­wek do ry­so­wa­nia na skó­rze, imi­ta­cjach skóry i szkle, sto­so­wa­ny w ce­lach dy­dak­tycz­nych i dia­gno­stycz­nych;
2. spe­cjal­ny ołó­wek do ry­so­wa­nia i pi­sa­nia na ta­śmie fil­mo­wej; der­ma­to­graf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przy­rząd uży­wa­ny do pi­sa­nia po ludz­kiej skó­rze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po omó­wie­niu ocze­ki­wań na­stę­pu­je ze­bra­nie wy­wia­du le­karz zaz­na­cza der­mo­gra­fem ob­szar przez­na­czo­ny do li­po­li­zy na ciele lub twa­rzy.

Wiktionary


dermografizm

wy­stę­po­wa­nie na skó­rze wy­pu­kłych linii pod wpły­wem me­cha­nicz­nych po­draż­nień, świad­czą­ce zwy­kle o za­bu­rze­niu re­gu­la­cji we­ge­ta­tyw­nej na­czyń krwio­no­śnych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. zmia­ny skór­ne wy­wo­ły­wa­ne przez za­dra­pa­nie, po­tar­cie lub ucisk skóry;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokrzywka dermograficzna

Wiktionary


dermokonsultacja

ba­da­nie skóry w celu do­bra­nia od­po­wied­nich kos­me­ty­ków


SJP.pl


dermokonsultant

spe­cja­li­sta w spra­wach pie­lę­gna­cji skóry


SJP.pl


dermokonsultantka

spe­cja­list­ka w spra­wach pie­lę­gna­cji skóry


SJP.pl


dermokosmetyczny

→ der­mo­kos­me­ty­ka; der­ma­to­kos­me­tycz­ny


SJP.pl


dermokosmetyk

kos­me­tyk do pie­lę­gna­cji skóry; der­ma­to­kos­me­tyk, der­mo­ce­u­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kos­met. farm. pro­dukt kos­me­tycz­ny za­wie­ra­ją­cy ak­tyw­ne bio­lo­gicz­nie sub­stan­cje, które mają mieć dzia­ła­nie po­dob­ne do tego, jakie mają leki

Wiktionary


dermokosmetyka

za­bie­gi kos­me­tycz­ne do pie­lę­gna­cji skóry; der­ma­to­kos­me­ty­ka


SJP.pl


dermoplasta

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się wy­py­cha­niem nie­ży­wych zwie­rząt; del­mo­pla­styk (rzad­ko), tak­si­der­mik (rzad­ko), tak­si­der­mi­sta, tak­sy­der­mi­sta


SJP.pl


dermoplastyczny

→ der­mo­pla­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

dermoplastyka

dermoplastyka

dzie­dzi­na chi­rur­gii zaj­mu­ją­ca się ope­ra­cyj­nym uzu­peł­nia­niem ubyt­ków skóry i po­pra­wą jej stanu; der­ma­to­pla­sty­ka


SJP.pl

Der­mo­pla­sty­ka – dział chi­rur­gii pla­stycz­nej zaj­mu­ją­cy się ope­ra­cyj­nym po­kry­wa­niem ubyt­ków skóry oraz usu­wa­niem wro­dzo­nych i na­by­tych znieksz­tał­ceń skóry, w celu po­pra­wie­nia jej czyn­no­ści i wy­glą­du. Do po­kry­cia ubyt­ków sto­su­je się prze­szcze­py róż­nych tka­nek, naj­czę­ściej skóry (z innej oko­li­cy ciała lub od in­ne­go osob­ni­ka), po­wię­zi, tkan­ki tłu­szczo­wej, a także two­rzy­wa sztucz­ne.

Wikipedia


dermosan

nazwa hand­lo­wa kremu ochron­no‑pie­lę­gna­cyj­ne­go do skóry


SJP.pl


dermoskop

urzą­dze­nie op­tycz­ne do oglą­da­nia zmian skór­nych w po­więk­sze­niu i z podś­wiet­le­niem


SJP.pl


dermoskopia

ba­da­nie skóry przy uży­ciu der­mo­sko­pu


SJP.pl


dernąć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. uciec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: dernõńć

Wiktionary


derogacja

1. w pra­wo­daw­stwie: po­zba­wie­nie prze­pi­su praw­ne­go mocy obo­wią­zu­ją­cej przez za­stą­pie­nie go innym prze­pi­sem praw­nym;
2. za­wie­sze­nie obo­wią­zy­wa­nia ja­kie­goś prawa Unii Eu­ro­pej­skiej wobec któ­re­goś pań­stwa człon­kow­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. po­zba­wie­nie normy praw­nej jej mocy, z za­stą­pie­niem lub bez za­stą­pie­nia jej nową;

 (1.2) wy­łą­cze­nie pań­stwa człon­kow­skie­go Unii Eu­ro­pej­skiej z obo­wiąz­ku wy­peł­nia­nia czę­ści zo­bo­wią­zań pły­ną­cych ze sto­so­wa­nia prawa Unii;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­ro­ga­cja w pra­wie
  • de­ro­ga­cja w hand­lu emi­sja­mi
  • de­ro­ga­cja w mię­dzy­na­ro­do­wym sy­ste­mie ochro­ny praw czło­wie­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wska­zu­je się, że stan wy­jąt­ko­wy to przej­ścio­wa sy­tu­a­cja, w któ­rej in­sty­tu­cje pań­stwo­we są po­sta­wio­ne w za­gro­żo­nej po­zy­cji, przez co czują się upo­waż­nio­ne do de­ro­ga­cji, czyli za­wie­sze­nia pew­nych zasad, co wiąże się z ogra­ni­cze­niem praw i wol­no­ści czło­wie­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. abrogacja ż., obrogacja ż.

Wiktionary


derogacyjny

do­ty­czą­cy de­ro­ga­cji, zwią­za­ny z de­ro­ga­cją


SJP.pl


derogować

1. uchy­lić (uchy­lać) do­tych­czas obo­wią­zu­ją­cy akt praw­ny, usta­wę, przy­wi­lej w ca­ło­ści lub czę­ścio­wo;
2. cza­so­wo lub trwa­le wy­łą­czyć (wy­łą­czać) no­we­go człon­ka Unii Eu­ro­pej­skiej spod pew­nych zasad praw­nych Unii


SJP.pl


derożka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Kresy. posp. do­roż­ka

Wiktionary


derrida

naz­wi­sko, m.in. Jac­qu­es Der­ri­da (1930-2004), fran­cu­ski fi­lo­zof


SJP.pl


derrik

żuraw masz­to­wy; derik


SJP.pl


derringer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kie­szon­ko­wy pi­sto­let o krót­kiej lufie bądź lu­fach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był to mały, prze­sad­nie zdo­bio­ny der­rin­ger o dwóch lu­fach umie­szczo­nych jedna nad drugą.

Wiktionary


dersław

imię mę­skie


SJP.pl


derus

daw­niej:
1. zdzier­ca, zdzie­rus;
2. ob­szar­pa­niec, ob­dar­tus


SJP.pl


derusyfikacja

uwal­nia­nie od wpły­wów ro­syj­skich


SJP.pl


derusyfikować

uwal­niać od wpły­wów ro­syj­skich


SJP.pl


deruta

daw­niej: uciecz­ka w nie­ła­dzie; za­mie­sza­nie, zde­zo­rien­to­wa­nie, de­zo­rien­ta­cja


SJP.pl

De­ru­ta – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Um­bria, w pro­win­cji Pe­ru­gia.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ku­je 8085 osób, 183,8 os./km².

Wikipedia


derutować

daw­niej:
1. wpro­wa­dzać w błąd, de­zo­rien­to­wać;
2. de­ru­to­wać się - tra­cić pew­ność sie­bie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. spro­wa­dzać kogoś z pro­stej drogi, zbi­jać z tropu

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­ru­to­wać się (dk. brak)

 (2.1) przest. być zmie­sza­nym, tra­cić pew­ność sie­bie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛruˈtɔvat͡ɕ, AS: derutovać

Wiktionary


derwisz

1. czło­nek mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym; mew­le­wi­ta;
2. w niek­tó­rych kra­jach is­lam­skich: po­boż­ny że­brak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym

 (1.2) rel. po­boż­ny i asce­tycz­ny mu­zuł­mań­ski mnich wę­drow­ny

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie­grzecz­ne dziec­ko

Wiktionary

Der­wisz (pers. درویش, "dar­wisz") – czło­nek mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym; także że­brzą­cy, asce­tycz­ny, wę­drow­ny mnich mu­zuł­mań­ski (fakir). Bract­wa der­wi­szów za­czę­ły pow­sta­wać w XI wieku i opie­ra­ły się na dok­try­nie su­fiz­mu. Część hi­sto­ry­ków na­zy­wa der­wi­sza­mi ogól­nie mah­dy­stów – bo­jow­ni­ków bio­rą­cych udział w su­dań­skim pow­sta­niu Mah­die­go i w takim kon­tek­ście po­ja­wia­ją się oni w po­wie­ści Hen­ry­ka Sien­kie­wi­cza pt. "W pu­sty­ni i w pu­szczy".

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cisza pa­nu­ją­ca po za­gar­nię­ciu ludzi przez der­wi­szów i widok ba­na­nów przy­nę­ci­ły tu spore stado szym­pan­sów, które na wyż­szych drze­wach po­u­rzą­dza­ły sobie nawet ro­dzaj pa­ra­so­li lub dasz­ków dla ochro­ny od de­szczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛrvʲiʃ, AS: dervʹiš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. derwiszowski, derwiszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) fakir

Wiktionary


derwisze

1. czło­nek mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym; mew­le­wi­ta;
2. w niek­tó­rych kra­jach is­lam­skich: po­boż­ny że­brak


SJP.pl


derwiszowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z der­wi­szem, do­ty­czą­cy der­wi­szów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derwisz mos.

 przym. derwiszowy

Wiktionary


derywacja

1. two­rze­nie wy­ra­zów po­chod­nych od wy­ra­zu pod­sta­wo­we­go;
2. od­chy­le­nie po­ci­sku od pła­szczyz­ny rzutu w prawo lub w lewo;
3. prze­mie­szcza­nie się sa­mo­lo­tu w kie­run­ku po­przecz­nym do wyz­na­czo­nej trasy pod wpły­wem wia­tru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. two­rze­nie no­wych wy­ra­zów przez do­da­nie lub usu­nię­cie prze­drost­ków i przy­rost­ków;

 (1.2) jęz. roz­wi­nię­cie zda­nia

 (1.3) lotn. kąt zno­sze­nia sa­mo­lo­tu;

 (1.4) wojsk. kąt zno­sze­nia po­ci­sku

 (1.5) so­cjol. po­za­lo­gicz­ne uza­sad­nie­nie ludz­kie­go dzia­ła­nia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­ry­wa­cja (so­cjo­lo­gia) – po­za­lo­gicz­ne uza­sad­nie­nia ludz­kie­go dzia­ła­nia
  • de­ry­wa­cja (ję­zy­koz­naw­stwo) – jeden z pro­ce­sów sło­wot­wór­czych
  • de­ry­wa­cja (lot­nict­wo) – kąt zno­sze­nia
  • de­ry­wa­cja (woj­sko­wość) – od­chy­le­nie lotu po­ci­sku
  • de­ry­wa­cja (lo­gi­ka)
  • de­ry­wat

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛrɨˈvat͡sʲja, AS: deryvacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derywat m.

 przym. derywacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afiksacja

Wiktionary


derywacyjny

do­ty­czą­cy de­ry­wa­cji


SJP.pl


derywat

wyraz ut­wo­rzo­ny od in­ne­go wy­ra­zu; wyraz po­chod­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wyraz po­chod­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­ry­wat (ję­zy­koz­naw­stwo) – po­ję­cie zwią­za­ne z ję­zy­koz­naw­stwem,
  • de­ry­wat – po­ję­cie zwią­za­ne z che­mią,
  • de­ry­wat – po­ję­cie zwią­za­ne z eko­no­mią, inna nazwa in­stru­men­tów po­chod­nych.
  • po­chod­na
  • de­ry­wa­cja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyraz czołg jest de­ry­wa­tem od cza­sow­ni­ka czoł­gać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. derywacja ż.

Wiktionary


derywometr

przy­rząd po­kła­do­wy do wyz­na­cza­nia de­ry­wa­cji sa­mo­lo­tu; zno­sze­nio­mierz


SJP.pl


derywować

1. w ję­zy­koz­naw­stwie: two­rzyć wy­ra­zy po­chod­ne od pod­sta­wo­wych
2. w gra­ma­ty­ce ge­ne­ra­tyw­nej: roz­wi­jać zda­nie


SJP.pl


derzyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ucie­kać, pę­dzić

Wiktionary


deręgowski

naz­wi­sko


SJP.pl


des

dźwięk d ob­ni­żo­ny o pół tonu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk d ob­ni­żo­ny o pół­ton;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • stent uwal­nia­ją­cy lek ()
  • die­ty­lo­styl­be­strol – lek
  • roz­la­ny skurcz prze­ły­ku
  • D♭ – dźwięk
  • Data En­cryp­tion Stan­dard – stan­dard szy­fro­wa­nia
  • Deep Ec­lip­tic Sur­vey – pro­gram prze­szu­ki­wa­nia pasa Ku­i­pe­ra

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛs, AS: des

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. D♭

Wiktionary


des-dur

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku des


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku des (w za­pi­sie nu­to­wym z pię­cio­ma be­mo­la­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji Des-dur (1.1)

Wiktionary

Des-dur – gama mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, któ­rej to­ni­ką jest des. Gama Des-dur za­wie­ra dźwię­ki: des, es, f, ges, as, b, c. To­na­cja Des-dur za­wie­ra pięć be­mo­li.

Wikipedia


des-moll

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku des


SJP.pl

des-moll – gama mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, któ­rej to­ni­ką jest des. Gama des-moll za­wie­ra dźwię­ki: des, es, fes, ges, as, heses, ces. Czę­ściej uży­wa­nym en­har­mo­nicz­nym od­po­wied­ni­kiem des-moll jest gama cis-moll. Po­krew­ną jej gamą du­ro­wą jest Fes-dur.

Wikipedia


desa

po­tocz­nie: salon sta­ro­ci, hand­lu­ją­cy głów­nie dzie­ła­mi sztu­ki oraz an­ty­ka­mi; an­tyk­wa­riat, an­tyk­war­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. pot. sklep z dzie­ła­mi sztu­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Desa – przed­się­bior­stwo
  • Desa – wieś w okrę­gu Dolj, w gmi­nie Desa
  • Desa – gmina w okrę­gu Dolj

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛsa, AS: desa

Wiktionary


desakralizacja

1. przej­ście okre­ślo­ne­go pod­mio­tu spod wła­dzy ko­ściel­nej do świec­kiej; ześ­wiec­cze­nie, la­i­cy­za­cja, se­ku­la­ry­za­cja;
2. po­zba­wie­nie cze­goś cech świę­to­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­zba­wie­nie cze­goś cech świę­to­ści lub utra­ta przez coś tych cech

 (1.2) pro­ces eli­mi­no­wa­nia ele­men­tów sa­kral­nych (od­wrot­ność kon­se­kra­cji); jej prze­ja­wa­mi są la­i­cy­za­cja i se­ku­la­ry­za­cja, skraj­ny­mi - nawet pro­fa­na­cja; ogra­ni­cza­nie tego, co na­le­ży do sfery sa­crum

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛsakralʲiˈzat͡sʲja, AS: desakralʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. desakralizować

Wiktionary

Synonimy:

zeświecczenie, laicyzacja, sekularyzacja

Wiktionary


desakralizacyjny

→ de­sa­kra­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

desakralizacja

desakralizować

na­da­wać cze­muś cechy świec­kie, usu­wać wpływ du­cho­wień­stwa z róż­nych dzie­dzin życia spo­łecz­ne­go; ześ­wiec­czać, se­ku­la­ry­zo­wać, la­i­cy­zo­wać


SJP.pl


desancik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­sant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie de­sant, lecz tylko mały de­san­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desant m., desantowiec mos./mrz.

 przym. desantowy

Wiktionary


desant

prze­tran­spor­to­wa­nie wojsk na teren za­ję­ty przez wroga; także od­dzia­ły prze­rzu­co­ne w ten spo­sób na teren nie­przy­ja­cie­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. ope­ra­cja tak­tycz­na prze­nie­sie­nia wojsk na teren nie­przy­ja­cie­la;

 (1.2) wojsk. część za­ło­gi po­ja­zdu bo­jo­we­go przez­na­czo­na do spie­sze­nia w cza­sie walki;

 (1.3) wojsk. żoł­nie­rze prze­wo­że­ni np. na czoł­gu;

 (1.4) wojsk. for­ma­cja woj­sko­wa, która zo­sta­ła prze­rzu­co­na na teren wroga;

 (1.5) więz. pacz­ka żyw­no­ścio­wa

Wiktionary

De­sant – ope­ra­cja tak­tycz­na prze­nie­sie­nia wojsk na teren prze­ciw­ni­ka, w celu wy­ko­na­nia okre­ślo­ne­go za­da­nia, naj­czę­ściej opa­no­wa­nia te­re­nu prze­ciw­ni­ka lub uchwy­ce­nia punk­tów o istot­nym zna­cze­niu.

Roz­róż­nia się de­san­ty: stra­te­gicz­ne, ope­ra­cyj­ne lub tak­tycz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­sant w Nor­man­dii był naj­więk­szą ope­ra­cją mor­ską w Eu­ro­pie w cza­sie II wojny świa­to­wej.

 (1.2) W tran­spor­te­rze opan­ce­rzo­nym prze­wo­że­ni żoł­nie­rze są zwani de­san­tem.

 (1.3) Ro­sja­nie czę­sto prze­wo­zi­li żoł­nie­rzy pie­cho­ty na czoł­gach jako de­sant.

 (1.4) Żoł­nie­rze de­san­tu za­a­ta­ko­wa­li dzia­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛsãnt, AS: desãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desantowiec m., desantowanie n., desancik mrz.

 czas. desantować ndk.

 przym. desantowy

Wiktionary


desantowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­san­to­wać.

Wiktionary

De­san­to­wa­nie – dzia­ła­nie wojsk obej­mu­ją­ce za­ła­do­wa­nie wy­dzie­lo­nych sił i środ­ków na okre­ślo­ne ro­dza­je tran­spor­tu (mor­skie­go, po­wietrz­ne­go), prze­wóz (prze­lot) do na­ka­za­ne­go re­jo­nu, przy­go­to­wa­nie i za­bez­pie­cze­nie lą­do­wa­nia de­san­tu w celu wy­ko­na­nia za­da­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. desant m., desantowiec m.

 czas. desantować ndk.

 przym. desantowy

Wiktionary


desantować

1. w woj­sku: do­ko­ny­wać de­san­tu;
2. żar­to­bli­wie: ucie­kać, ulat­niać się


SJP.pl


desantowiec

żoł­nierz do­ko­nu­ją­cy de­san­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. żegl. okręt słu­żą­cy do de­san­tu mor­skie­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) wojsk. żoł­nierz, któ­re­go za­da­niem jest wy­ko­na­nie de­san­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desant m., desancik m., kontrdesant m., desantówka ż., desantowanie n., desantówka ż.

 czas. desantować ndk.

 przym. desantowy, kontrdesantowy, przeciwdesantowy

Wiktionary


desantowy

przy­miot­nik od: de­sant


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. zwią­za­ny z de­san­tem, do­ty­czą­cy de­san­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desant mrz., desantowiec m., desantowanie n., desancik mrz.

 czas. desantować ndk.

Wiktionary


desargues

[czy­taj: de­zarg] naz­wi­sko


SJP.pl


desaturacja

1. wy­dzie­le­nie (się) skład­ni­ka mie­sza­ni­ny;
2. prze­mia­na che­micz­na, w wy­ni­ku któ­rej po­je­dyn­cze wią­za­nie che­micz­ne zo­sta­je przeksz­tał­co­ne w wią­za­nie wie­lo­krot­ne;
3. stan, w któ­rym ob­ni­żo­na jest sa­tu­ra­cja krwi tle­nem;
4. usu­nię­cie barw pod­czas przet­wa­rza­nia zdję­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. pro­ces od­sy­ca­nia gazu z cie­czy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­sa­tu­ra­cja (bio­che­mia)
  • de­sa­tu­ra­cja – wy­dzie­le­nie (się) skład­ni­ka mie­sza­ni­ny (np. gazu z jego rozt­wo­ru na­sy­co­ne­go lub cie­czy z na­sy­co­ne­go nią po­dło­ża)
  • de­sa­tu­ra­cja (me­dy­cy­na)
  • de­sa­tu­ra­cja – usu­nię­cie barw pod­czas przet­wa­rza­nia zdję­cia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­ces de­sa­tu­ra­cji prze­bie­ga gwał­tow­niej w wyż­szej tem­pe­ra­tu­rze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saturator mrz., saturacja ż.

 czas. saturować ndk.

Wiktionary


descartes

René De­scar­tes (Kar­tez­jusz) [czy­taj: reNE deKART] - fran­cu­ski fi­lo­zof i ma­te­ma­tyk (1596-1650)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kar­tez­jusz
  • De­scar­tes (Indre i Loara) – mia­sto we Fran­cji

Wikipedia


descendent

krew­ny w linii zstęp­nej


SJP.pl


descendentalny

→ de­scen­dent


SJP.pl

Patrz:

descendent

descens

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. upław

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛst͡sɛ̃w̃s, AS: descẽũ̯s

Wiktionary


descort

[czy­taj: de­skort] ro­dzaj pie­śni w po­ez­ji sta­ro­pro­wan­sal­skiej o zmien­nej dłu­go­ści wer­sów, ich rytmu i me­lo­dii


SJP.pl


descriptio

[czy­taj: de­skrip­tio] w re­to­ry­ce: obra­zo­we, pla­stycz­ne opi­sa­nie cze­goś lub kogoś


SJP.pl


deseczka

zdrob­nie­nie od: deska; de­szczuł­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: deska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈsɛt͡ʃka, AS: desečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deskowiec mrz., deska ż.

Wiktionary


desegregacja

pro­ces zno­sze­nia wszel­kich prak­tyk od­dzie­la­nia, izo­la­cji grup ra­so­wych, na­ro­do­wych lub wyz­na­nio­wych


SJP.pl


deseksualizacja

tłu­mie­nie lub igno­ro­wa­nie aspek­tów sek­su­al­nych czło­wie­ka


SJP.pl


deseniarka

prasa do wy­ci­ska­nia de­se­ni na skó­rze


SJP.pl


desenik

drob­ny deseń


SJP.pl


deseniować

śro­do­wi­sko­wo: zdo­bić de­se­niem, ukła­dać deseń


SJP.pl


deseniowy

przy­miot­nik od: deseń


SJP.pl


desensybilizacja

1. za­bieg me­dycz­ny zmniej­sza­ją­cy lub lik­wi­du­ją­cy aler­gię; od­czu­la­nie;
2. zmniej­sze­nie lub zlik­wi­do­wa­nie świa­tło­czu­ło­ści ma­te­ria­łu fo­to­gra­ficz­ne­go;
3. w psy­cho­lo­gii: zmniej­sze­nie wraż­li­wo­ści na jakiś bo­dziec; re­lak­sa­cja


SJP.pl


desensybilizacyjny

→ de­sen­sy­bi­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

desensybilizacja

desensytyzacja

za­ni­ka­nie wraż­li­wo­ści or­ga­niz­mu na jakiś bo­dziec w wy­ni­ku jego pow­ta­rza­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. te­ra­pia po­le­ga­ją­ca na re­du­ko­wa­niu in­ten­syw­no­ści re­ak­cji lę­ko­wej;

Wiktionary

De­sen­sy­ty­za­cja lub od­wraż­li­wia­nie – pro­ces te­ra­pe­u­tycz­ny po­le­ga­ją­cy na re­du­ko­wa­niu in­ten­syw­no­ści re­ak­cji lę­ko­wej (np. na tra­u­ma­tycz­ne prze­ży­cia, obiekt wy­wo­łu­ją­cy fobię) po­przez kon­stru­o­wa­nie sy­tu­a­cji, w któ­rych osoba (w rze­czy­wi­sto­ści lub w wy­o­braź­ni) może skon­fron­to­wać się ze zła­go­dzo­ną wer­sją swo­ich doś­wiad­czeń (czy obiek­tem lęku). Może oz­na­czać także po­zba­wie­nie wraż­li­wo­ści wy­ni­ka­ją­ce z przyz­wy­cza­je­nia się do wi­do­ku dra­stycz­nych scen.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛsɛ̃w̃sɨtɨˈzat͡sʲja, AS: desẽũ̯sytyzacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwrażliwianie

Wiktionary


deser

jedno z dań po­da­wa­nych zwy­kle na końcu po­sił­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. danie, naj­czę­ściej słod­kie, ser­wo­wa­ne po daniu głów­nym

Wiktionary

Deser (wyraz po­cho­dzi od fran­cu­skie­go "des­ser­vir" = „sprzą­tać ze stołu”) – słod­ka po­tra­wa po­da­wa­na jako osob­ne słod­kie danie na ko­niec po­sił­ku (obia­du, ko­la­cji lub przy­ję­cia), ale także na pod­wie­czo­rek albo pod­czas nie­zo­bo­wią­zu­ją­ce­go spot­ka­nia o do­wol­nej porze dnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A na deser zjemy dziś lody z tru­skaw­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛsɛr, AS: deser

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deserant m.

:: zdrobn. deserek m.

 przym. deserowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. wety

Wiktionary


deserant

osoba zaj­mu­ją­ca się ro­bie­niem de­se­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która przy­rzą­dza de­se­ry w ka­wiar­ni lub re­sta­u­ra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deser mrz.

Wiktionary


deserantka

→ de­se­rant


SJP.pl

Patrz:

deserant

deserek

zdrob­nie­nie od: deser; nie­du­ży deser


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: deser

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deser mrz.

Wiktionary


deserowość

→ de­se­ro­wy


SJP.pl

Patrz:

deserowy

deserowy

przy­miot­nik od: deser


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­se­ru, wła­ści­wy de­se­ro­wi, słod­ki, ser­wo­wa­ny na deser

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­de­lec de­se­ro­wy na­le­ży zo­sta­wić na ta­le­rzu z lewej stro­ny ły­żecz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deser m.

Wiktionary


desertyfikacja

pro­ces pow­sta­wa­nia ob­sza­rów pu­styn­nych; de­zer­ty­fi­ka­cja, pu­styn­nie­nie


SJP.pl


deses

dźwięk d ob­ni­żo­ny o dwa pół­to­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk d ob­ni­żo­ny o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwię­ki deses na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: deses¹, deses², Deses, deses°.

Deses – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla deses¹ wy­no­si około 261,6 Hz. Jest to ob­ni­żo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go be­mo­la dźwięk d. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne to: his i c.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛsɛs, AS: deses

Wiktionary


deseń

haf­to­wa­ny lub wy­tła­cza­ny wzór zdo­bią­cy tka­ni­nę, ta­pe­tę, po­sadz­kę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ozdob­ny, pow­ta­rza­ją­cy się wzór – dru­ko­wa­ny, tkany lub wy­tła­cza­ny na po­wierzch­ni cze­goś

 (1.2) przy­pad­ko­wy układ pow­ta­rzal­nych ele­men­tów, który daje wra­że­nie wzoru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deseniarka ż., deseniowanie n.

 czas. deseniować ndk.

 przym. deseniowy

 przysł. deseniowo

Wiktionary


desiderium

[czy­taj: des-ide­rium] daw­niej: jasno sfor­mu­ło­wa­ne żą­da­nie, ży­cze­nie lub pro­po­zy­cja; po­stu­lat, de­zy­de­rium, de­zy­de­rat


SJP.pl


design

[czy­taj: diZAJN] wzor­nict­wo, pro­jek­to­wa­nie, pro­jekt; di­zajn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zaw. szt. wzór, pro­jekt wy­ro­bu prze­my­sło­we­go; także zaj­mo­wa­nie się wzor­nict­wem prze­my­sło­wym

 (1.2) zaw. szt. sty­li­sty­ka ja­kie­goś przed­mio­tu, pro­jek­tu; ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla pro­jek­tan­ta, firmy itp.

Wiktionary

De­sign (z de­sign //, wzór), wzor­nict­wo, di­zajn lub wzor­nict­wo prze­my­sło­we (z in­du­strial de­sign) – wie­loz­nacz­ny ter­min od­no­szą­cy się do przed­mio­tów użyt­ko­wych i dzieł sztu­ki, oz­na­cza­ją­cy ich wy­gląd albo pro­jek­to­wa­nie. De­sign można zde­fi­nio­wać jako „ogół dzia­łań o cha­rak­te­rze twór­czym, do­ty­czą­cym pro­jek­to­wa­nia dóbr i usług, któ­rych celem jest two­rze­nie war­to­ści do­da­nej z per­spek­ty­wy klien­ta, firmy oraz w wy­mia­rze ca­łe­go kraju jego pow­sta­wa­nia”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­do­ba mi się ten naj­no­wszy de­sign de­pi­la­to­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. designer mos., designerka ż.

 przym. designerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzornictwo

 (1.2) wzornictwo

Wiktionary


designatus

z ła­ci­ny: wy­bra­ny; w re­pu­bli­ce rzym­skiej: tytuł no­szo­ny przez osobę wy­bra­ną na urząd od dnia wy­bo­ru do mo­men­tu ob­ję­cia funk­cji


SJP.pl


designer

[czy­taj: di­zaj­ner] pro­jek­tant przed­mio­tów lub sy­ste­mów użyt­ko­wych; di­zaj­ner


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. szt. spe­cja­li­sta od de­si­gnu, pro­jek­tant wzo­rów dla wy­ro­bów prze­my­sło­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odkąd firma ma no­we­go de­si­gne­ra, znacz­nie wzro­sła jej sprze­daż.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. design n.

:: fż. designerka

 przym. designerski

Wiktionary


designerka

[czy­taj: di­zaj­ner­ka] pro­jek­tant­ka przed­mio­tów lub sy­ste­mów użyt­ko­wych; di­zaj­ner­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zaw. szt. forma żeń­ska od: de­si­gner, pro­jek­tant­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od kilku dni po­ma­gam zna­jo­mej de­si­gner­ce w przy­go­to­wa­niu świą­tecz­nych tar­gów. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Powiązane:

 zob. designer.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) projektantka

Wiktionary


designerski

[czy­taj: di­zaj­ner­ski] ma­ją­cy cie­ka­wą formę pla­stycz­ną, in­te­re­su­ją­ce wzor­nict­wo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zaw. szt. pro­jek­tanc­ki; przym. od de­si­gner

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek wy­grał kon­kurs de­si­gner­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 zob. designer.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dizajnerski, projektancki

Wiktionary


designerskość

→ de­si­gner­ski


SJP.pl

Patrz:

designerski

designerstwo

[czy­taj: di­zaj­ner­stwo] za­ję­cie de­si­gne­ra


SJP.pl


deska

1. pła­ski, pro­sto­kąt­ny ka­wa­łek drew­na;
2. pła­ski przed­miot, np. deska sur­fin­go­wa lub deska kre­ślar­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pła­ski ka­wa­łek drew­na;

 (1.2) po­dłuż­ny, pła­ski sprzęt, np. spor­to­wy, do­mo­wy, ku­chen­ny

 (1.3) przen. grub. ko­bie­ta z małym biu­stem

 (1.4) przen. pot. narta lub snow­bo­ard

 (1.5) gwara. sport. pla­sti­ko­wy ochra­niacz wkła­da­ny w getry

 (1.6) gwara. muz. gi­ta­ra elek­trycz­na bez pudła re­zo­nan­so­we­go

 (1.13) gwara. sport. sza­chow­ni­ca

Wiktionary

Deska – drew­nia­ny ele­ment w kształ­cie pła­skie­go i sil­nie wy­dłu­żo­ne­go pro­sto­pa­dło­ścia­nu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny głów­nie jako ma­te­riał bu­dow­la­ny, pół­pro­dukt sto­lar­ski do wy­ko­ny­wa­nia mebli lub ma­te­riał wy­koń­cze­nio­wy w ar­chi­tek­tu­rze wnętrz, wy­ko­rzy­sty­wa­ny na przy­kład do ukła­da­nia bo­a­ze­rii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do bu­do­wy szopy uży­łem moc­nych, dę­bo­wych desek.

 (1.1) Mój dzia­dek za­wsze miał w ga­ra­żu kilka desek na wszel­ki wy­pa­dek.

 (1.3) Moja ko­le­żan­ka uważa, że bycie deską to nie powód do wsty­du.

 (1.3) Nawet jako deska miała dużo pew­no­ści sie­bie.

 (1.4) Wczo­raj wi­dzia­łem nowe deski w ser­wi­sie snow­bo­ar­do­wym w in­ter­ne­cie.

 (1.5) Deski po­win­ny być re­gu­lar­nie czy­szczo­ne, żeby były hi­gie­nicz­ne.

 (1.5) Za­kła­da­nie desek to dla mnie ru­ty­na przed każ­dym tre­nin­giem.

 (1.5) Nowe deski są dużo lżej­sze i bar­dziej ela­stycz­ne niż te, któ­rych uży­wa­łem kilka lat temu.

 (1.6) Po kon­cer­cie mu­zy­cy chęt­nie roz­ma­wia­li o swo­ich de­skach i sprzę­cie.

 (1.6) Kasia do­sta­ła deskę jako pre­zent na osiem­na­ste uro­dzi­ny.

 (1.8) A cho­le­ra by jego wzię­ła z tym ko­le­gą. Pier­do­lo­ny gno­jek z bez­piecz­niac­kiej bandy! – mam­ro­tał do sie­bie Te­o­fil, sie­dząc na desce.

 (1.13) Na trze­ciej desce Bar­tosz Soćko zre­mi­so­wał z Da­vi­dem Na­va­rą, a zwy­cię­ski punkt dla dru­ży­ny zdo­był Jacek Tom­czak, który po­ko­nał czar­ny­mi wyżej no­to­wa­ne­go Mar­ku­sa Rag­ge­ra po bar­dzo do­brej par­tii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛska, AS: deska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskowanie n., deskowiec mrz.

:: zdrobn. deseczka ż., deszczułka ż.

:: zgrub. decha ż.

 przym. deskowy, deskowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.6) decha

Wiktionary


deskal

ma­lo­wi­dło na drew­nia­nych po­wierzch­niach przy­po­mi­na­ją­ce mural


SJP.pl


deskarka

po­tocz­nie:
1. snow­bo­ar­dzist­ka (snow­bo­ar­der­ka);
2. wind­sur­fer­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ko­bie­ta jeż­dżą­ca lub ser­fu­ją­ca na desce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­skim de­skar­kom do­sta­ło się naj­cen­niej­sze tro­fe­um za­wo­dów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deska ż., deskowanie n., deskowiec mrz., deseczka ż., deszczułka ż., decha ż.

:: fm. deskarz mos.

 przym. deskowy, deskowaty

Wiktionary


deskarz

1. osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce; de­sko­rol­ko­wiec, de­sko­rol­karz, de­sko­rol­ko­wicz, ska­te­bo­ar­dzi­sta, ska­te­o­wiec, skejt, skate, ska­ter, skej­ter;
2. osoba jeż­dżą­ca na desce snow­bo­ar­do­wej; snow­bo­ar­dzi­sta;
3. osoba pły­wa­ją­ca na desce wind­sur­fin­go­wej; wind­sur­fer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. sport. osoba jeż­dżą­ca na snow­bo­ar­dzie

 (1.2) pot. sport. osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce

 (1.3) pot. sport. osoba ser­fu­ją­ca na wo­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Straż­ni­cy chcą dor­wać de­ska­rzy jeż­dżą­cych wie­czo­rem wokół pom­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deska ż.

:: fż. deskarka ż.

Wiktionary


deski

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przen. scena te­a­tral­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: deska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na de­skach Te­a­tru Dra­ma­tycz­ne­go wy­sta­wia­ne jest „We­se­le” Wy­spiań­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛsʲci, AS: desʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskowanie n.

Wiktionary


deskolaryzacja

pro­ces ma­ją­cy na celu ogra­ni­cze­nie roli szkol­nict­wa w życiu spo­łecz­nym; des­cho­la­ry­za­cja


SJP.pl


deskorolka

deska z czte­re­ma rol­ka­mi, na któ­rej można jeź­dzić i wy­ko­ny­wać ewo­lu­cje


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. deska na kół­kach, słu­żą­ca do re­kre­a­cji oraz spor­tu;

Wiktionary

De­sko­rol­ka ( ska­te­bo­ard) – deska wy­ko­na­na ze sklej­ki (zwy­kle 7-war­stwo­wej) po­kry­ta pa­pie­rem ścier­nym (grip), po­sia­da­ją­ca 4 kółka i 8 ło­żysk mo­co­wa­nych do dwóch truc­ków (osiek) uży­wa­na do re­kre­a­cji oraz wy­ko­ny­wa­nia ewo­lu­cji. De­sko­rol­ka po­ja­wi­ła się w Ka­li­for­nii w la­tach 50. XX wieku, kiedy to en­tuz­ja­ści sur­fin­gu do­cze­pi­li do desek kółka, żeby móc szli­fo­wać tech­ni­kę sur­fo­wa­nia na su­chym po­dło­żu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lubię jeź­dzić na de­sko­rol­ce.

 (1.1) De­sko­rol­ka przy­dat­na jest jako śro­dek tran­spor­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛskɔˈrɔlka, AS: deskorolka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskorolkowiec mos., deskorolkowicz mos., deskorolkarstwo n., deska ż., deskorolkarz mos.

Wiktionary


deskorolkarka

ko­bie­ta jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce; ska­te­bo­ar­dzist­ka, ska­te­bo­ar­der­ka


SJP.pl


deskorolkarski

→ de­sko­rol­karz; skej­tow­ski


SJP.pl


deskorolkarstwo

jazda na de­sko­rol­ce; ska­te­bo­ard, ska­te­bo­ar­ding, ska­ting, skate, skejt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. jazda na de­sko­rol­ce;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wo­dy w de­sko­rol­kar­stwie wy­grał chło­pak z Ostra­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskorolka ż., deskorolkarz mos., deskorolkowicz mos., deskorolkowiec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skateboard, skateboarding, skejt

Wiktionary


deskorolkarz

osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce; de­sko­rol­ko­wiec, de­sko­rol­ko­wicz, de­skarz, ska­te­bo­ar­dzi­sta, ska­te­o­wiec, skejt, skate, ska­ter, skej­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. ktoś, kto jeź­dzi na de­sko­rol­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilku de­sko­rol­ka­rzy roz­jeż­dża­ło plac przed pom­ni­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛskɔˈrɔlkaʃ, AS: deskorolkaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskorolkarstwo n., deskorolka ż.

:: fż. deskorolkarka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deskorolkowicz, deskorolkowiec, skateboardzista, skater, skejt

Wiktionary


deskorolki

deska z czte­re­ma rol­ka­mi, na któ­rej można jeź­dzić i wy­ko­ny­wać ewo­lu­cje


SJP.pl


deskorolkowicz

osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce; de­sko­rol­ko­wiec, de­sko­rol­karz, de­skarz, ska­te­bo­ar­dzi­sta, ska­te­o­wiec, skejt, skate, ska­ter, skej­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ska­te­par­ku spo­ty­ka­my de­sko­rol­ko­wi­czów z po­bli­skie­go osied­la.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskorolka ż., deskorolkarz mos., deskorolkarstwo n., deskorolkowiec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deskorolkarz, deskorolkowiec, skateboardzista, skater, skejt

Wiktionary


deskorolkowiec

osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce; de­sko­rol­ko­wicz, de­sko­rol­karz, de­skarz, ska­te­bo­ar­dzi­sta, ska­te­o­wiec, skejt, skate, ska­ter, skej­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. osoba jeż­dżą­ca na de­sko­rol­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wios­nę de­sko­rol­kow­com udało się zdo­być ko­lej­ny pu­char.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskorolka ż., deskorolkarz mos., deskorolkarstwo n., deskorolkowicz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deskorolkarz, deskorolkowicz, skateboardzista, skater, skejt

Wiktionary


deskorolkowy

→ de­sko­rol­ka


SJP.pl

Patrz:

deskorolka

deskowanie

sza­lu­nek, sza­lów­ka, de­sków­ka, sza­lo­wa­nie; w bu­dow­nict­wie:
1. wew­nętrz­ne obi­cie z desek po­kry­wa­ją­ce ścia­ny bu­dow­li, po­mie­szczeń, wy­ko­pów itp.;
2. pro­wi­zo­rycz­na kon­struk­cja z drew­na, two­rzą­ca formę dla masy be­to­no­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­sko­wać.

 (1.2) bud. ścia­na, sufit, po­kry­cie dachu wy­ko­na­ne z desek po­łą­czo­nych lub przy­le­ga­ją­cych kra­wę­dzia­mi

 (1.3) bud. forma sto­so­wa­na przy wzno­sze­niu kon­struk­cji, utrzy­mu­ją­ca mie­szan­kę be­to­no­wą aż do jej za­sty­gnię­cia w go­to­wy ele­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po uło­że­niu każ­dej war­stwy dla za­pew­nie­nia wła­ści­wej izo­la­cji ciepl­nej do płyt zew­nętrz­ne­go de­sko­wa­nia od stro­ny wew­nętrz­nej przy­mo­co­wu­je­my płyty sty­ro­pia­no­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deski nmos., deskowiec mrz., deska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) szalunek, szalowanie

Wiktionary


deskowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy deskę, po­dob­ny do deski;
2. po­tocz­nie:
a) pła­ski;
b) ma­ją­cy mało wy­dat­ny biust


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­dob­ny do deski, ma­ją­cy cechy deski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deskowiec mrz., decha ż., deska ż.

 przym. deskowy

Wiktionary


deskować

two­rzyć formę do za­la­nia mie­szan­ką be­to­no­wą; sza­lo­wać


SJP.pl


deskowiec

po­tocz­nie: wy­so­ki i długi blok miesz­kal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. ar­chit. po­gard. wy­so­ki i długi blok miesz­kal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deska ż., deseczka ż., deszczułka ż., decha ż., deskowanie n., odeskowanie n.

 czas. deskować ndk., odeskowanie n.

 przym. deskowy, deskowaty

Wiktionary


deskowisko

skład tar­ci­cy w tar­ta­ku


SJP.pl

De­sko­wi­sko – skła­do­wi­sko tar­ci­cy na te­re­nie tar­ta­ku.

Po­nie­waż tar­ci­ca zwy­kle nie jest od­bie­ra­na na­tych­miast po prze­tar­ciu, musi być przez pe­wien czas, w od­po­wied­nich wa­run­kach, prze­cho­wy­wa­na na te­re­nie tar­ta­ku. W tym celu skła­do­wa­na jest w szta­plach na de­sko­wi­sku. Szta­plo­wa­nie, oprócz ładu na skła­do­wi­sku umoż­li­wia prze­wie­trza­nie tar­ci­cy, co ogra­ni­cza pa­cze­nie się drew­na.

Wikipedia


deskowy

przy­miot­nik od: deska


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z deską, do­ty­czą­cy deski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deskowiec mrz., deska ż.

 przym. deskowaty

Wiktionary


deskrypcja

1. opis;
2. wy­ra­że­nie nie bę­dą­ce imie­niem włas­nym oraz po­sia­da­ją­ce jedną lub wię­cej da­nych nazw od­no­szą­cych się do osoby lub zja­wi­ska


SJP.pl

De­skryp­cja – w fi­lo­zo­fii ję­zy­ka i lo­gi­ce wy­ra­że­nie opi­so­we, które od­no­si się do przed­mio­tu lub przed­mio­tów przez po­da­nie ich włas­no­ści, re­la­cji albo roli, np. „autor "Wa­ver­le­ya"”, „obec­ny król Fran­cji” albo „pe­wien czło­wiek”. W li­te­ra­tu­rze an­glo­ję­zycz­nej od­po­wia­da temu ter­mi­no­wi "des­crip­tion". W szcze­gól­no­ści odróż­nia się "de­fi­ni­te des­crip­tions", czyli de­skryp­cje okre­ślo­ne, oraz "in­de­fi­ni­te des­crip­tions", czyli de­skryp­cje nie­o­kre­ślo­ne.

Wikipedia


deskrypcyjny

opi­so­wy, opi­su­ją­cy coś; de­skryp­tyw­ny


SJP.pl


deskryptor

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­skryp­tor pliku;
  • de­skryp­tor seg­men­tu;
  • de­skryp­tor (bi­blio­te­koz­naw­stwo) – krót­kie określ­ni­ki ele­men­tów rze­czy­wi­sto­ści lub pojęć ab­strak­cyj­nych słu­żą­cych do ka­ta­lo­go­wa­nia.

Wikipedia


deskryptorowy

przy­miot­nik od: de­skryp­tor


SJP.pl


deskryptywizm

opi­so­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dąż­ność do opi­sy­wa­nia fak­tów w spo­sób ne­u­tral­ny

 (1.2) jęz. dąż­ność do opi­sy­wa­nia re­al­nie uży­wa­ne­go ję­zy­ka w spo­sób ne­u­tral­ny, bez war­to­ścio­wa­nia jego ele­men­tów;

 (1.3) jęz. ame­ry­kań­ski struk­tu­ra­lizm;

 (1.4) filoz. de­skryp­tyw­na te­o­ria nazw

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dąż­ność do opi­sy­wa­nia osób, rze­czy, fak­tów, wy­da­rzeń bez ich oceny
  • de­skryp­ty­wizm – w ling­wi­sty­ce: ne­u­tral­ne opi­sy­wa­nie sy­ste­mu ję­zy­ko­we­go
  • de­skryp­ty­wizm – w ling­wi­sty­ce: struk­tu­ra­lizm ame­ry­kań­ski
  • de­skryp­ty­wizm – po­dej­ście po­li­ty­ki go­spo­dar­czej
  • de­skryp­ty­wizm – w me­ta­e­ty­ce
  • de­skryp­ty­wizm – w fi­lo­zo­fii ję­zy­ka: de­skryp­tyw­na te­o­ria nazw
  • pre­skryp­ty­wizm
  • nor­ma­ty­wizm

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. deskryptywista m., deskryptywność ż., deskrypcja ż.

 czas. deskrybować ndk.

 przym. deskryptywny, deskryptywistyczny, deskrypcyjny

Wiktionary


deskryptywny

opi­so­wy, opi­su­ją­cy coś; de­skryp­cyj­ny


SJP.pl


desktop

typ obu­do­wy kom­pu­te­ra


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • desk­top – obu­do­wa kom­pu­te­ra
  • desk­top – pul­pit
  • desk­top – opro­gra­mo­wa­nie kom­pu­te­ro­we
  • desk­top – roz­sze­rze­nie pli­ków

Wikipedia


desktopowy

→ desk­top


SJP.pl

Patrz:

desktop

deskur

naz­wi­sko, m.in. An­drzej De­skur, pol­ski aktor


SJP.pl

De­skur (De­sco­ur, Góra Zło­to­ska­li­sta) – pol­ski herb szla­chec­ki z in­dy­ge­na­tu.

Wikipedia


deskwamacja

złu­szcza­nie się na­skór­ka wy­stę­pu­ją­ce w cho­ro­bach za­kaź­nych


SJP.pl


deskówka

wew­nętrz­ne obi­cie z desek po­kry­wa­ją­ce ścia­ny bu­dow­li, po­mie­szczeń lub wy­ko­pów; sza­lo­wa­nie, sza­lów­ka


SJP.pl


desman

ziem­no­wod­ny ssak z ro­dzi­ny kre­to­wa­tych; cho­choł; wy­chu­chol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Des­ma­ni­ni|ref=tak. zwie­rzę fu­ter­ko­we z ro­dzi­ny kre­to­wa­tych;

Wiktionary

Des­man ("Des­ma­na") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny kre­tów (Tal­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny kre­to­wa­tych (Tal­pi­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛsmãn, AS: desmãn

Wiktionary


desmidia

słod­ko­wod­ny glon na­le­żą­cy do zie­le­nic


SJP.pl


desmidie

ro­dzi­na glo­nów z gro­ma­dy zie­le­nic


SJP.pl

Des­mi­die – we­dług róż­nych ujęć po­drząd ("Des­mi­dia­les") lub ro­dzi­na ("Des­mi­dia­ce­ae") glo­nów z gro­ma­dy zie­le­nic. W więk­szo­ści jed­no­ko­mór­ko­we (cza­sem two­rzą­ce nit­ko­wa­te ce­no­bia, np. "Bam­bu­si­na", "Spon­dy­lo­sium"). Ko­mór­ki wy­ka­zu­ją sy­me­trię osio­wą, przy czym lu­strza­ne czę­ści, naj­czę­ściej po­sia­da­ją­ce po jed­nym chlo­ro­pla­ście, od­dzie­lo­ne są prze­wę­że­niem i po­łą­czo­ne przes­my­kiem ("isth­mus").

Wikipedia


desmin

po­spo­li­ty mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów; stil­bit, styl­bit


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zob. stil­bit.

Wiktionary


desmofit

mor­ski or­ga­nizm jed­no­ko­mór­ko­wy rozm­na­ża­ją­cy się we­ge­ta­tyw­nie przez po­dział po­dłuż­ny


SJP.pl


desmologia

dział ana­to­mii zaj­mu­ją­cy się bu­do­wą i dzia­ła­niem po­wię­zi i ścię­gien


SJP.pl


desmologiczny

do­ty­czą­cy des­mo­lo­gii


SJP.pl


desmosom

po­łą­cze­nie mię­dzy ko­mór­ka­mi przy­po­mi­na­ją­ce swo­i­sty za­trzask zbu­do­wa­ny z biał­ko­wych włó­kie­nek


SJP.pl


desmosomalny

→ des­mo­som; des­mo­so­mo­wy


SJP.pl


desmosomowy

→ des­mo­som; des­mo­so­mal­ny


SJP.pl


desmostyl

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych ssa­ków


SJP.pl


desmostyle

rząd wy­mar­łych ssa­ków


SJP.pl

Des­mo­sty­le (†Des­mo­sty­lia) – rząd wy­mar­łych ssa­ków spo­krew­nio­nych bli­sko z trą­bow­ca­mi (Pro­bo­sci­dae) i brze­gow­ca­mi (Si­re­nia). Były to ssaki ziem­no­wod­ne, o czte­ro­pal­cza­stych koń­czy­nach z pal­ca­mi naj­praw­do­po­dob­niej spię­ty­mi błoną pław­ną i za­koń­czo­ny­mi ko­pyt­ka­mi.

Wikipedia


desmotropowy

→ des­mo­tro­pia; ta­u­to­me­rycz­ny


SJP.pl


desmurgia

nauka o opa­trun­kach i ma­te­ria­łach opa­trun­ko­wych


SJP.pl

Des­mur­gia (gr."des­mos" - więź, wię­za­dło) – dział chi­rur­gii, któ­re­go do­me­ną są opa­trun­ki. W kręgu za­in­te­re­so­wa­nia des­mur­gii leży za­rów­no ma­te­riał słu­żą­cy do opa­try­wa­nia ran, czyli opa­tru­nek, jak rów­nież jego bu­do­wa, funk­cja oraz spo­sób za­ło­że­nia.

Po­dręcz­ni­ki des­mur­gii za­wie­ra­ją in­for­ma­cje o ra­nach i opa­trun­kach, za­sa­dy ban­da­żo­wa­nia, ro­dza­je ob­wo­jów, spo­sób ich wy­ko­na­nia (ban­da­żo­wa­nie po­szcze­gól­nych czę­ści ciała), or­ga­ni­za­cję sprzę­tu i miej­sca przy opa­try­wa­niu rany, dobór środ­ków bez­pie­czeń­stwa pa­cjen­ta.

Wikipedia


desna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji i na Ukra­i­nie, naj­dłuż­szy, le­wo­stron­ny do­pływ Dnie­pru;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Desna – rzeka w Rosji i na Ukra­i­nie, do­pływ Dnie­pru
  • Desna – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie czer­ni­how­skim
  • Desna – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie win­nic­kim
  • Desna – ukra­iń­ski klub pił­kar­ski z Czer­ni­cho­wa
  • Desna – ochot­ni­cza ko­la­bo­ra­cyj­na jed­nost­ka woj­sko­wa Wehr­mach­tu na Ukra­i­nie
  • Desná – mia­sto w Cze­chach, w kraju li­be­rec­kim
  • Desná – rzeka w Cze­chach, do­pływ Mo­ra­wy
  • SA-75 Desna – ra­dziec­ka ra­kie­ta prze­ciw­lot­ni­cza
  • Dešná

Wikipedia


desneński

przy­miot­nik od: Desna, rzeka w Rosji i na Ukra­i­nie


SJP.pl


desocjalizacja

wy­ob­co­wa­nie osoby z ja­kiejś grupy spo­łecz­nej na sku­tek nie­prze­strze­ga­nia obo­wią­zu­ją­cych w niej reguł


SJP.pl


desocjalizować

1. izo­lo­wać od ja­kiejś spo­łecz­no­ści; wy­ob­co­wy­wać;
2. de­so­cja­li­zo­wać się - odi­zo­lo­wy­wać się od ja­kiejś spo­łecz­no­ści; wy­ob­co­wy­wać się


SJP.pl


desolidaryzacja

od­su­nię­cie od wła­dzy ludzi wy­wo­dzą­cych się z So­li­dar­no­ści


SJP.pl


desorber

ogrze­wa­ny zbior­nik chło­dziar­ki ab­sorp­cyj­nej; war­nik


SJP.pl

De­sor­ber (war­nik) – ogrze­wa­ny zbior­nik chło­dziar­ki ab­sorp­cyj­nej słu­żą­cy do od­pa­ro­wy­wa­nia czyn­ni­ka chłod­ni­cze­go z jego stę­żo­ne­go rozt­wo­ru.

Wikipedia


desorpcja

pro­ces prze­ciw­ny do ab­sorp­cji i ad­sorp­cji, po­le­ga­ją­cy na uwol­nie­niu przys­wo­jo­nych przez ab­sor­bent lub ad­sor­bent skład­ni­ków w celu ich iden­ty­fi­ka­cji i odt­wo­rze­nia ab­sor­ben­tu (ad­sor­ben­tu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. chem. pro­ces uwal­nia­nia czą­ste­czek z wnę­trza lub z po­wierzch­ni ciała sta­łe­go lub cie­czy;

Wiktionary

De­sorp­cja – prze­mia­na fi­zycz­na, od­wrot­na do sorp­cji, po­le­ga­ją­ca na uwal­nia­niu czą­ste­czek, ato­mów lub jonów z po­wierzch­ni lub z masy jed­nej cią­głej fazy fi­zycz­nej do dru­giej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas rów­no­wa­gi ter­mo­dy­na­micz­nej szyb­kość ad­sorp­cji musi być równa szyb­ko­ści de­sorp­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. desorbować, adsorbować

 przym. desorpcyjny, adsorpcyjny

 rzecz. sorpcja ż., absorbent mrz., adsorbat mrz., adsorbent mrz., adsorber mrz., adsorpcja ż.

Wiktionary


desorpcyjny

→ de­sorp­cja


SJP.pl

Patrz:

desorpcja

desowietyzacja

uwal­nia­nie od wpły­wów so­wiec­kich i sy­ste­mu ustro­jo­we­go na­rzu­ca­ne­go przez ZSRR


SJP.pl


desowietyzować

uwal­niać od wpły­wów so­wiec­kich i sy­ste­mu ustro­jo­we­go na­rzu­ca­ne­go przez ZSRR


SJP.pl


despekt

daw­niej: uchy­bie­nie komuś, ubli­że­nie; afront


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. po­stę­pek uchy­bia­ją­cy komu

Wiktionary

De­spekt – skała w gru­pie skał Czar­cie­go Ko­ry­ta­rza w Do­li­ny Będ­kow­skiej na Wy­ży­nie Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej. Znaj­du­je się w obrę­bie wsi Będ­ko­wi­ce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Wiel­ka Wieś.

Czte­ry skały Czar­cie­go Ko­ry­ta­rza two­rzą dwa rów­no­le­głe rzędy o pio­no­wych ścia­nach, po­mię­dzy któ­ry­mi jest wąski ko­ry­tarz.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. despektowanie n.

 czas. despektować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afront, dotknięcie, dyshonor, dyzgust, epitet, hańba, niesława, obelga, obraza, plama, policzek, poniżenie, ubliżenie, uchybienie, ujma, urażenie, wstyd, wzgarda, zhańbienie, zmaza, zniewaga, znieważenie

Wiktionary


desperacja

stan roz­pa­czy, brak na­dziei


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwąt­pie­nie w po­wo­dze­nie dzia­łań

 (1.2) sta­now­czość i zde­cy­do­wa­nie w po­stę­po­wa­niu, spo­wo­do­wa­ne zna­le­zie­niem się w skraj­nie trud­nym po­ło­że­niu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­spe­ra­cja (po­wieść) – po­wieść au­tor­stwa Step­he­na Kinga
  • De­spe­ra­cja (film 1988) – pol­ski film hi­sto­rycz­ny w reż. Zbi­gnie­wa Kuź­miń­skie­go
  • De­spe­ra­cja (film 2006) – ame­ry­kań­ski hor­ror w re­ży­se­rii Micka Gar­ric­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nak po­mi­mo nie­do­li, po­tra­fią być ze sobą bli­sko, ko­chać się i trwać w zgo­dzie - nikt tu nie krzy­czy w de­spe­ra­cji "Jak żyć?!".

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desperat m., desperatka ż.

 czas. desperować ndk.

 przym. desperacki, zdesperowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpacz

 (1.1) determinacja

Wiktionary


desperacjonizm

fi­lo­zo­fia osób zroz­pa­czo­nych, zre­zy­gno­wa­nych; de­fe­tyzm


SJP.pl


desperacki

wła­ści­wy de­spe­ra­to­wi - oso­bie zroz­pa­czo­nej, po­grą­żo­nej w roz­pa­czy, bez­na­dziej­no­ści; roz­pacz­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy de­spe­ra­cie, świad­czą­cy o roz­pa­czy, utra­cie na­dziei i go­to­wo­ści na wszyst­ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desperat m., desperatka ż., desperacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpaczliwy

Wiktionary


desperacko

przy­słó­wek

 (1.1) roz­pacz­li­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­be­lia de­spe­rac­ko po­trze­bo­wa­ła pi­lo­tów, więc bez trudu do­sta­ła się na szko­le­nie.

Wiktionary


desperak

naz­wi­sko


SJP.pl


desperat

osoba, która wsku­tek roz­pa­czy lub z po­wo­du zna­le­zie­nia się w sy­tu­a­cji ek­stre­mal­nej, skłon­na jest do gwał­tow­nych, cza­sem nie­o­bli­czal­nych za­cho­wań; stra­ce­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który stra­cił na­dzie­ję na coś; ktoś, kto jest go­to­wy na wszyst­ko, bez zwra­ca­nia uwagi na kon­sek­wen­cje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakiś de­spe­rat wy­szedł na dach i grozi, że sko­czy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛsˈpɛrat, AS: desperat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desperacja ż.

:: fż. desperatka ż.

 przym. desperacki, zdesperowany

Wiktionary


desperatka

ko­bie­ta, która wsku­tek roz­pa­czy lub z po­wo­du zna­le­zie­nia się w sy­tu­a­cji ek­stre­mal­nej, skłon­na jest do gwał­tow­nych, cza­sem nie­o­bli­czal­nych za­cho­wań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która jest zde­spe­ro­wa­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­chod­nie oca­li­li życie de­spe­rat­ce, która chcia­ła sko­czyć z esta­ka­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛspɛˈratka, AS: desperatka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. desperat.

Wiktionary


desperować

roz­pa­czać, la­men­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) roz­pa­czać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desperacja ż.

Wiktionary


despiralizacja

de­spi­ra­li­za­cja chro­mo­so­mów - pro­ces za­cho­dzą­cy w prze­bie­gu po­dzia­łu ko­mór­ki w eta­pie me­jo­zy pro­wa­dzą­cy do odt­wo­rze­nia chro­ma­ty­ny


SJP.pl


despocja

de­spo­tia; prze­sta­rza­łe:
1. pań­stwo rzą­dzo­ne de­spo­tycz­nie;
2. nie­o­gra­ni­czo­na, ab­so­lut­na wła­dza, spra­wo­wa­na przez jed­nost­kę lub grupę z za­sto­so­wa­niem prze­mo­cy, ter­ro­ru, ła­ma­niem praw oby­wa­tel­skich; ty­ra­nia


SJP.pl


despot

tytuł przy­słu­gu­ją­cy wład­com niek­tó­rych państw (cza­sem też człon­kom ich ro­dzin), zwła­szcza ce­sa­rzom bi­zan­tyj­skim i wład­com pań­stwa serb­skie­go w XV wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. tytuł ce­sa­rzy bi­zan­tyj­skich i ich krew­nych

 (1.2) hist. tytuł wład­ców serb­skich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛspɔt, AS: despot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despotat m., despotyczność ż.

 przym. despotyczny

Wiktionary


despota

tyran, dyk­ta­tor, sa­tra­pa, au­to­kra­ta;
1. osoba ma­ją­ca wła­dzę nie­o­gra­ni­czo­ną, nie­kon­tro­lo­wa­ną przez ni­ko­go, rzą­dzą­ca bezwz­ględ­nie; wład­ca ab­so­lut­ny, sa­mo­wład­ca;
2. osoba bez­kom­pro­mi­so­wa, na­rzu­ca­ją­ca innym swoje zda­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. tytuł dwor­ski w Ce­sar­stwie Bi­zan­tyj­skim, na­da­wa­ny ho­no­ro­wo synom lub zię­ciom ce­sa­rzy;

 (1.2) polit. wład­ca ab­so­lut­ny, ma­ją­cy nie­o­gra­ni­czo­ną wła­dzę

 (1.3) przen. czło­wiek bezwz­ględ­ny, na­rzu­ca­ją­cy swoją wolę

Wiktionary

De­spo­ta ( δεσπότης, "despotēs", r.ż. δέσποινα, "de­spo­i­na", bułg. i serb. деспот, "de­spot", r.ż. деспотица, "de­spo­tit­sa") – tytuł dwor­ski w Ce­sar­stwie Bi­zan­tyj­skim, przy­ję­ty w Ce­sar­stwie Ła­ciń­skim, Buł­ga­rii, Ser­bii i Ce­sar­stwie Tra­pe­zun­tu.

Był to tytuł ho­no­ro­wy na­da­wa­ny synom lub zię­ciom ce­sa­rzy bi­zan­tyj­skich. Pier­wszy raz zo­stał użyty w 1163 wobec przysz­łe­go króla Wę­gier Beli III, który był zię­ciem ce­sa­rza Ma­nu­e­la I Kom­ne­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jako młod­szy syn zo­stał w roku 1428 wy­sła­ny do Morei w po­łud­nio­wej Gre­cji, gdzie współ­rzą­dził jako de­spo­ta ze swymi brać­mi (…)

 (1.2) Był bezwz­ględ­nym wład­cą i de­spo­tą, który po ob­ję­ciu tronu zgła­dził krew­nych za­gra­ża­ją­cych jego wła­dzy.

 (1.3) Dzi­wię się, jak ona wy­trzy­mu­je z takim mężem de­spo­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛsˈpɔta, AS: despota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despotyzm m., despotyczność ż., despotat m.

:: fż. despotka ż.

 przym. despotyczny

 przysł. despotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dyktator, tyran, hegemon, autokrata, jedynowładca, satrapa

 (1.3) tyran, autarcha, autokrata, dyktator, dzierżymorda, zamordysta, sobiepanek, satrapa

Wiktionary


despotia

de­spo­cja; prze­sta­rza­łe:
1. pań­stwo rzą­dzo­ne de­spo­tycz­nie;
2. nie­o­gra­ni­czo­na, ab­so­lut­na wła­dza, spra­wo­wa­na przez jed­nost­kę lub grupę z za­sto­so­wa­niem prze­mo­cy, ter­ro­ru, ła­ma­niem praw oby­wa­tel­skich; ty­ra­nia, anar­chia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spo­sób spra­wo­wa­nia wła­dzy, w któ­rym jed­nost­ka spra­wu­je nie­o­gra­ni­czo­ną wła­dzę

Wiktionary


despotka

ko­bie­ta na­rzu­ca­ją­ca wszyst­kim swoje zda­nie, nie­li­czą­ca się z opi­nia­mi in­nych, ty­ra­ni­zu­ją­ca oto­cze­nie; ty­ran­ka, ksan­ty­pa, dyk­ta­tor­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: de­spo­ta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛsˈpɔtka, AS: despotka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. despota.

Wiktionary


despotycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób de­spo­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hisz­pa­nia rzą­dzi­ła swymi ko­lo­nia­mi w Ame­ry­ce Ła­ciń­skiej wy­jąt­ko­wo de­spo­tycz­nie i bru­tal­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛspɔˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: despotyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despotyczność ż., despotyzm m., despotia ż., despocja ż., despota m., despotka ż.

 przym. despotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apodyktycznie, arbitralnie, autorytarnie, autokratycznie, kategorycznie, władczo, tyrańsko

Wiktionary


despotyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­spo­tycz­nie


SJP.pl


despotyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­spo­tycz­ny


SJP.pl


despotyczność

cecha de­spo­ty - osoby, która na­rzu­ca wszyst­kim swoją wolę, nie liczy się z opi­nia­mi in­nych; apo­dyk­tycz­ność, bezwz­ględ­ność, bez­kom­pro­mi­so­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co de­spo­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są de­spo­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despotyzm m., despotia ż., despota m., despot m., despotka ż.

 przym. despotyczny

 przysł. despotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autokratyczność, apodyktyczność, autorytarność

Wiktionary


despotyczny

1. do­ty­czą­cy de­spo­tyz­mu, ma­ją­cy nie­o­gra­ni­czo­ną wła­dzę, rzą­dzą­cy pań­stwem w spo­sób bezwz­ględ­ny (np. de­spo­tycz­ny wład­ca); ty­rań­ski, dyk­ta­tor­ski, to­ta­li­tar­ny;
2. od­no­szą­cy się do de­spo­ty - osoby bezwz­ględ­nej, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ta­kiej osoby (np. de­spo­tycz­ne za­cho­wa­nie); au­to­ry­ta­tyw­ny, ab­so­lut­ny, au­to­ry­tar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. polit. zwią­za­ny z de­spo­tyz­mem jako formą rzą­dów lub z de­spo­tą

 (1.2) książk. na­rzu­ca­ją­cy włas­ną wolę i wy­ma­ga­ją­cy od in­nych bezwz­ględ­ne­go po­słu­szeń­stwa

 (1.3) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla de­spo­ty lub de­spot­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despotyzm m., despotia ż., despotyczność ż., despot m., despota m., despotka ż.

 przysł. despotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) absolutystyczny, autokratyczny, tyrański

 (1.2-3) apodyktyczny, arbitralny, autokratyczny, autorytarny, autorytatywny, dyktatorski, kategoryczny, samowładny, tyrański, władczy

Wiktionary


despotyzm

1. sy­stem rzą­dów opar­tych na nie­o­gra­ni­czo­nej wła­dzy mo­nar­chy rzą­dzą­ce­go w spo­sób bezwz­ględ­ny, nie­uz­na­ją­ce­go żad­nych praw oprócz włas­nej woli, opie­ra­ją­cy się na ter­ro­rze i ar­gu­men­tach siły; ty­ra­nia, dyk­ta­tu­ra, de­spo­tia, de­spo­cja, reżim, reżym;
2. bezwz­ględ­ne, bez­kom­pro­mi­so­we dzia­ła­nie, nie re­spek­tu­ją­ce opi­nii in­nych; ab­so­lu­tyzm, au­to­kra­cja, au­to­kra­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. bezwz­ględ­na i nie­o­gra­ni­czo­na wła­dza, opie­ra­ją­ca się na ter­ro­rze oraz nie­prze­strze­ga­niu praw i wol­no­ści oby­wa­tel­skich

 (1.2) bezwz­ględ­ne po­stę­po­wa­nie, nie­li­czą­ce się z nikim i ni­czym wy­mu­sza­nie na in­nych swej woli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛsˈpɔtɨsm̥, AS: despotysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. despocja ż., despotia ż., despota mos., despotka ż., despotyczność ż.

 przym. despotyczny

 przysł. despotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autorytaryzm, dyktatura, tyrania, reżim; pot. zamordyzm

 (1.2) apodyktyczność, autokratyzm, autorytaryzm, despotyczność, dyktatura, tyrania

Wiktionary


dessau

1. mia­sto w Niem­czech;
2. Paul Des­sau (1894-1979), nie­miec­ki kom­po­zy­tor i dy­ry­gent


SJP.pl

Des­sau – do 2007 mia­sto na pra­wach po­wia­tu we wschod­nich Niem­czech, w Sak­so­nii-An­halt. Po po­łą­cze­niu z Roßlau (Elbe) sta­no­wi po­łud­nio­wą (le­wo­brzeż­ną) część Des­sau-Roßlau.

Pier­wsza wzmian­ka o mie­ście po­cho­dzi z 1213 r. Po po­dzia­le księ­stwa An­halt, do któ­re­go na­le­ża­ło od po­cząt­ku swego ist­nie­nia, zna­la­zło się w gra­ni­cach An­halt-Zerbst.

Wikipedia


dessous

[czy­taj: deSU] książ­ko­wo, cza­sem żar­to­bli­wie lub eu­fe­mi­stycz­nie: kom­plet lub część dzien­nej bie­liz­ny dam­skiej; desu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ab­bans-Des­so­us – gmina
  • Auxon-Des­so­us – gmina
  • Argut-Des­so­us – gmina
  • Ben­que-Des­so­us-et-Des­sus – gmina
  • Cler­mont-Des­so­us – gmina
  • Saint-Of­fen­ge-Des­so­us – gmina
  • Or­mont-Des­so­us – gmina w kan­to­nie Vaud, w okrę­gu Aigle
  • Brot-Des­so­us
  • Des­sus

Wikipedia


destabilizacja

za­chwia­nie, utra­ta stanu pew­no­ści, trwa­ło­ści, brak rów­no­wa­gi, za­kłó­ce­nie spo­koj­ne­go roz­wo­ju; chwiej­ność, nie­rów­no­wa­ga, la­bil­ność, roz­chwia­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­chwia­nie rów­no­wa­gi, za­kłó­ce­nie po­rząd­ku, wpro­wa­dze­nie cha­o­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­da­wać by się mogło, iż pod­sta­wo­wym celem wojny w Iraku była jego cał­ko­wi­ta de­sta­bi­li­za­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛstabʲilʲiˈzat͡sʲja, AS: destabʹilʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. destabilizować ndk., zdestabilizować dk.

 przym. destabilizacyjny

Wiktionary


destabilizacyjny

→ de­sta­bi­li­za­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­sta­bi­li­za­cją; po­wo­du­ją­cy de­sta­bi­li­za­cję

Wiktionary

Patrz:

destabilizacja

Powiązane:

 rzecz. destabilizacja ż.

 czas. destabilizować ndk., zdestabilizować dk.

Wiktionary


destabilizator

1. czyn­nik zmniej­sza­ją­cy lub zno­szą­cy rów­no­wa­gę;
2. do­dat­ko­wy płat na przed­niej czę­ści ka­dłu­ba sa­mo­lo­tu lub ra­kie­ty, po­lep­sza­ją­cy ste­row­no­ści przy pręd­ko­ściach przydź­wię­ko­wych


SJP.pl


destabilizować

po­wo­do­wać de­sta­bi­li­za­cję, za­chwia­nie stanu rów­no­wa­gi


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wpro­wa­dzać de­sta­bi­li­za­cję, do­pro­wa­dzać do utra­ty sta­bil­no­ści przez jakiś pod­miot, czę­sto w sen­sie po­li­tycz­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­sta­bi­li­zo­wać się

 (2.1) wcho­dzić w stan de­sta­bi­li­za­cji, tra­cić rów­no­wa­gę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) UE sta­now­czo za­mie­rza nadal dawać odpór tym, któ­rzy de­sta­bi­li­zu­ją nasze bez­poś­red­nie są­siedzt­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destabilizacja ż.

 przym. destabilizacyjny

Wiktionary


destabilizujący

taki, który po­wo­du­je za­chwia­nie stanu rów­no­wa­gi, pro­wa­dzi do de­sta­bi­li­za­cji


SJP.pl


destalinizacja

dzia­ła­nia pro­wa­dzo­ne po śmier­ci Sta­li­na, ma­ją­ce na celu oczy­szcze­nia ze sta­li­niz­mu życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go w Związ­ku Ra­dziec­kim i kra­jach bloku so­wiec­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. polit. lik­wi­do­wa­nie sta­li­niz­mu, pro­ces od­cho­dze­nia od sta­li­niz­mu;

Wiktionary

De­sta­li­ni­za­cja – pro­ces za­po­cząt­ko­wa­ny przez Ni­ki­tę Chru­szczo­wa od­czy­ta­niem taj­ne­go re­fe­ra­tu "O kul­cie jed­nost­ki i jego na­stęp­stwach" na XX zjeź­dzie KC KPZR 25 lu­te­go 1956 roku, ma­ją­cy na celu po­rzu­ce­nie wpro­wa­dzo­ne­go przez Jó­ze­fa Sta­li­na kultu jed­nost­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. destalinizować ndk.

Wiktionary


destalinizować

usu­wać cechy sta­li­niz­mu w dzie­dzi­nie po­li­tycz­nej, go­spo­dar­czej i kul­tu­ral­nej


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) hist. polit. usu­wać wpły­wy dok­try­ny sta­li­now­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W la­tach prze­ło­mu roz­po­czę­to de­sta­li­ni­zo­wać po­dręcz­ni­ki szkol­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. stalinizować ndk.

 rzecz. destalinizacja ż.

Wiktionary


destan

epika wier­szem i prozą na­wią­zu­ją­ca do daw­nych le­gend, podań, baśni oraz kla­sycz­nej, he­ro­icz­nej po­ez­ji irań­skiej; da­stan


SJP.pl


destandaryzować

1. usu­wać jed­no­li­te normy, zwła­szcza w prze­my­śle;
2. de­stan­da­ry­zo­wać się - prze­sta­wać być stan­dar­do­wym; róż­ni­co­wać się


SJP.pl


destra

prawa ręka; pra­wi­ca


SJP.pl


destratyfikator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1)  urzą­dze­nie za­po­bie­ga­ją­ce war­stwo­we­mu ukła­do­wi cze­goś

Wiktionary


destrojs

śro­do­wi­sko­wo: silny, bezwz­ględ­ny kibic, sto­ją­cy naj­wy­żej w hie­rar­chii w swoim śro­do­wi­sku


SJP.pl


destroy

[czy­taj: de­stroj] ty­po­wy dla mło­dzie­ży styl bycia, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ce­lo­wo ek­spo­no­wa­nym nie­ła­dem


SJP.pl

De­stroy – trze­ci album stu­dyj­ny wę­gier­skiej grupy mu­zycz­nej Ek­to­morf.

Wikipedia


destruent

or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny; re­du­cent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekol. zob. re­du­cent.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reducent

Wiktionary


destrukcja

akt prze­ciw­staw­ny kre­a­cji; cał­ko­wi­te zni­szcze­nie lub sa­mo­ist­ny roz­pad cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ni­szcze­nie, zni­szcze­nie, roz­pad

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­struk­cja, usz­ko­dze­nie
  • De­struk­cja – film z 2015
  • De­struk­cja – drugi tom serii Kru­cja­ta
  • Twór­cza de­struk­cja

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈstrukt͡sʲja, AS: destrukcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcyjność ż., destruktywność ż.

 czas. destruować ndk.

 przym. destrukcyjny, destruktywny

 przysł. destrukcyjnie, destruktywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpad

Wiktionary


destrukcyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób de­struk­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż., destrukcyjność ż.

 przym. destrukcyjny, destruktywny

Wiktionary


destrukcyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­struk­cyj­nie


SJP.pl


destrukcyjność

→ de­struk­cyj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­struk­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są de­struk­cyj­ni

Wiktionary

Patrz:

destrukcyjny

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż.

 przym. destrukcyjny

 przysł. destrukcyjnie

Wiktionary


destrukcyjny

po­wo­du­ją­cy roz­przę­że­nie lub zni­szcze­nie; de­struk­tyw­ny, ni­szczą­cy, ruj­nu­ją­cy, zgub­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy włas­ność ni­szcze­nia cze­goś lub bu­rze­nia jego struk­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­du­ży­wa­nie al­ko­ho­lu ma de­struk­cyj­ny wpływ na oso­bo­wość czło­wie­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛstrukˈt͡sɨjnɨ, AS: destrukcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż., destruktor m., destrukcyjność ż.

 czas. dekonstruować, destruować

 przym. destruktywny, zdestruowany

 przysł. destrukcyjne, destrukcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) destruktywny, niszczycielski

Wiktionary


destrukt

1. pa­pier przez­na­czo­ny do zni­szcze­nia; ma­ku­la­tu­ra;
2. ban­knot wy­co­fa­ny z obie­gu;
3. ar­kusz zep­su­ty w druku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zni­szczo­na lub usz­ko­dzo­na rzecz

 (1.2) ma­te­riał z fre­zo­wa­nia sta­rej war­stwy as­fal­tu, pod­czas re­mon­tu dróg

Wiktionary

De­strukt (z łac. "de­stru­e­tus" ‘zni­szczo­ny’) – ter­min od­no­szą­cy się do zni­szczo­nych, usz­ko­dzo­nych przed­mio­tów, są to np.:

De­struk­ty np. broni (zwane rów­nież "deko") by­wa­ją przed­mio­tem ko­lek­cjo­ner­stwa, co rodzi nie­jas­ne sy­tu­a­cje praw­ne.

De­struk­ty nu­miz­ma­tycz­ne po­przez swą uni­ka­to­wość rów­nież sta­no­wą przed­miot za­in­te­re­so­wa­nia ko­lek­cjo­ne­rów.

Wikipedia


destruktor

czyn­nik ni­szczą­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­nik lub osoba ni­szczą­ca

Wiktionary

De­struk­tor – spe­cjal­na me­to­da, wy­wo­ły­wa­na przez pro­gram przed usu­nię­ciem obiek­tu i nie­mal nigdy nie wy­wo­ły­wa­na wprost w ko­dzie uży­wa­ją­cym obiek­tu. Pod wzglę­dem funk­cjo­nal­nym jest to prze­ci­wień­stwo kon­struk­to­ra.

De­struk­tor ma za za­da­nie wy­ko­nać czyn­no­ści skła­da­ją­ce się na jego „zni­szcze­nie”, inne niż zwol­nie­nie pa­mię­ci zaj­mo­wa­nej przez sam obiekt, a przy­go­to­wu­ją­ce obiekt do fi­zycz­ne­go usu­nię­cia.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. destrukcyjny

 czas. destruować

Wiktionary


destruktorka

→ de­struk­tor


SJP.pl

Patrz:

destruktor

destruktywistyczny

→ de­struk­ty­wizm


SJP.pl

Patrz:

destruktywizm

destruktywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób de­struk­tyw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż., destruktywność ż.

 przym. destruktywny

Wiktionary


destruktywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­struk­tyw­nie


SJP.pl


destruktywność

→ de­struk­tyw­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­struk­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są de­struk­tyw­ni

Wiktionary

Patrz:

destruktywny

Powiązane:

 przym. destruktywny

 przysł. destruktywnie

 rzecz. destrukcja ż.

Wiktionary


destruktywny

po­wo­du­ją­cy roz­przę­że­nie lub zni­szcze­nie; de­struk­cyj­ny, ni­szczą­cy, ruj­nu­ją­cy, zgub­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. po­wo­du­ją­cy zni­szcze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] coś nie­moż­li­wie de­struk­tyw­ne­go i ne­ga­tyw­ne­go […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż., destruktywność ż.

 przysł. destrukcyjnie, destruktywnie

 przym. destrukcyjny

 czas. destruować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) destrukcyjny, niszczący, rujnujący, zgubny

Wiktionary


destruować

do­ko­ny­wać de­struk­cji, ni­szczyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. ni­szczyć, roz­kła­dać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ta­kich wa­run­kach de­ma­go­gia par­tii po­li­tycz­nych de­stru­u­je po­li­ty­kę pań­stwa

 (1.1) Mi­lio­ny ludzi, któ­rych wy­o­bra­że­nie szczę­ścia łączy się z sym­bo­licz­ną kon­sump­cją, po­pa­da­ją w ka­ta­stro­fal­ne długi, ni­szczą sobie życie, za­ha­ro­wu­ją się, de­stru­u­ją ro­dzi­ny, ska­zu­ją się na sa­mot­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destrukcja ż., destruktor m.

 przym. destrukcyjny, destruktywny

Wiktionary


destygmatyzacja

zno­sze­nie styg­ma­ty­za­cji zwią­za­nej z jakąś grupą, cho­ro­bą lub cechą


SJP.pl


destylacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­sty­lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie de­sty­lat, lecz tylko mały de­sty­la­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylat m.

Wiktionary


destylacja

od­dzie­la­nie ciał lot­nych od nie­lot­nych lub skład­ni­ków cie­kłej mie­sza­ni­ny przez za­mia­nę ich w stan pary, a na­stęp­nie ozię­bia­nie i skra­pla­nie tej pary


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. spo­sób roz­dzia­łu sub­stan­cji wy­ko­rzy­stu­ją­cy róż­ni­cę w pręż­no­ściach par (tem­pe­ra­tu­rach wrze­nia);

Wiktionary

De­sty­la­cja (łac. "de­sti­la­tio", "de-" 'od' i "stil­la­re" 'skra­pla­nie' od "stil­la" 'kro­pla') – roz­dzie­la­nie cie­kłej mie­sza­ni­ny wie­los­kład­ni­ko­wej po­przez od­pa­ro­wa­nie, a na­stęp­nie skro­ple­nie jej skład­ni­ków. Sto­su­je się ją w celu wy­i­zo­lo­wa­nia lub oczy­szcze­nia jed­ne­go lub wię­cej związ­ków skła­do­wych. Pro­ces wy­ko­rzy­stu­je różną lot­ność względ­ną skład­ni­ków mie­sza­ni­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W celu roz­dzie­le­nia sub­stan­cji na­u­kow­cy prze­pro­wa­dzi­li de­sty­la­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛstɨˈlat͡sʲja, AS: destylacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylat m., destylator m., destylarnia ż., destylatornia ż., destylowanie n., przedestylowanie n., wydestylowanie n.

 czas. destylować, przedestylować, wydestylować, oddestylowywać

 przym. destylacyjny, destylowany, destylarniany, destylatorski, destylatowy

 przysł. destylacyjnie

Wiktionary


destylacyjny

do­ty­czą­cy de­sty­la­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­sty­la­cją, de­sty­lo­wa­niem, do­ty­czą­cy de­sty­la­cji, de­sty­lo­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylat m., destylacja ż., destylator m., destylarnia ż., destylatornia ż., destylowanie n., przedestylowanie n., wydestylowanie n.

 czas. destylować, przedestylować, wydestylować

 przym. destylatowy, destylowany, destylatorski, destylarniany

 przysł. destylacyjnie

Wiktionary


destylarka

mały apa­rat do de­sty­la­cji


SJP.pl


destylarnia

za­kład lub dział fa­bry­ki, gdzie od­by­wa się de­sty­la­cja


SJP.pl

De­sty­lar­nia – za­kład prze­my­sło­wy lub la­bo­ra­to­rium, w któ­rym prze­pro­wa­dza się de­sty­la­cję.

Wikipedia


destylarniany

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­sty­lar­nią, do­ty­czą­cy de­sty­lar­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylator mos. / mrz., destylat m., destylacja ż., destylarnia ż., destylatornia ż., destylowanie n., przedestylowanie n., wydestylowanie n.

 czas. destylować, przedestylować, wydestylować

 przym. destylatowy, destylowany, destylacyjny, destylatorski

 przysł. destylacyjnie

Wiktionary


destylat

czy­sty pro­dukt de­sty­la­cji; odpęd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­dukt de­sty­la­cji;

Wiktionary

De­sty­lat – pro­dukt de­sty­la­cji (koń­co­wy lub poś­red­ni), który jest otrzy­my­wa­ny przez skro­ple­nie par lot­nych skład­ni­ków (zwy­kle jed­ne­go) de­sty­lo­wa­nej mie­sza­ni­ny cie­kłej.

W przy­pad­ku wy­o­dręb­nia­nia jed­ne­go związ­ku che­micz­ne­go, z mie­sza­ni­ny dwóch lub wię­cej związ­ków, jego stę­że­nie w de­sty­la­cie jest tym więk­sze, im bar­dziej różni się on tem­pe­ra­tu­rą wrze­nia od po­zo­sta­łych, pod wa­run­kiem że mie­sza­ni­na nie znaj­du­je się w punk­cie aze­o­tro­po­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na czy­stość de­sty­la­tu znacz­ny wpływ ma też tempo de­sty­la­cji (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈstɨlat, AS: destylat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylacja ż., destylacik mrz.

 czas. oddestylowywać, destylować ndk.

 przym. destylacyjny, destylowany, destylarniany, destylatorski, destylatowy

Wiktionary


destylator

urzą­dze­nie słu­żą­ce do de­sty­la­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. apa­rat słu­żą­cy do de­sty­la­cji

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba za­trud­nio­na przy de­sty­lo­wa­niu

 (2.2) przest. wła­ści­ciel de­sty­lar­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylacja ż., destylarnia ż.

 przym. destylacyjny, destylarniany, destylatorski, destylatowy, destylowany

 czas. destylować

Wiktionary


destylatorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­sty­la­to­rem, do­ty­czą­cy de­sty­la­to­ra (osoby coś de­sty­lu­ją­cej)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylator mos. / mrz., destylat m., destylacja ż., destylarnia ż., destylatornia ż., destylowanie n., przedestylowanie n., wydestylowanie n.

 czas. destylować, przedestylować, wydestylować

 przym. destylatowy, destylowany, destylacyjny

 przysł. destylacyjnie

Wiktionary


destylatowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­sty­la­tem, do­ty­czą­cy de­sty­la­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylator mos. / mrz., destylat m., destylacja ż., destylarnia ż., destylatornia ż., destylowanie n., przedestylowanie n., wydestylowanie n.

 czas. destylować, przedestylować, wydestylować

 przym. destylatorski, destylowany, destylacyjny

 przysł. destylacyjnie

Wiktionary


destylowany

oczy­szczo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. pod­da­ny pro­ce­so­wi de­sty­la­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylacja ż., destylarnia ż., destylat mrz., destylator mrz.

 czas. destylować ndk., przedestylować dk.

 przym. destylacyjny, destylarniany, destylatorski, destylatowy

Wiktionary


destylować

pod­da­wać de­sty­la­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) chem. pod­da­wać de­sty­la­cji czyli pro­ce­so­wi od­pa­ro­wy­wa­nia i skra­pla­nia cie­czy w celu usu­nię­cia z niej sub­stan­cji nie­lot­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Schmidt de­sty­lu­je wódkę w swo­jej sto­do­le.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destylacja ż., destylarnia ż., destylat mrz., destylator m., destylowanie n.

 czas. oddestylowywać, wydestylować dk.

 przym. destylowany, destylacyjny, destylarniany, destylatorski, destylatowy

Wiktionary


destymulanta

zmien­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się ujem­ną ko­re­la­cją ze zmien­ną ob­ja­śnia­ną


SJP.pl


destynacja

1. śro­do­wi­sko­wo: cel po­dró­ży;
2. daw­niej: przez­na­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. przez­na­cze­nie

 (1.2) cel po­dró­ży

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛstɨ̃ˈnat͡sʲja, AS: destỹnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. destynować ndk.

 rzecz. destynowanie n., destynator mos.

Wiktionary


destynator

osoba, dla któ­rej coś przez­na­czo­no; od­bior­ca to­wa­ru wska­za­ny ek­spe­dy­to­ro­wi przez wy­sy­ła­ją­ce­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, dla któ­rej coś przez­na­czo­no, od­bior­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. destynacja ż.

Wiktionary


destynować

daw­niej: przez­na­czać, wyz­na­czać


SJP.pl


destytucja

daw­niej: zło­że­nie z urzę­du, wy­da­le­nie, zwol­nie­nie ze służ­by pań­stwo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zło­że­nie kogoś z urzę­du

Wiktionary

Powiązane:

 czas. destytuować ndk.

Wiktionary


destytuować

daw­niej: zwal­niać ze służ­by pań­stwo­wej, od­wo­ły­wać z urzę­du; dy­mi­sjo­no­wać


SJP.pl


desu

[czy­taj: deSU] książ­ko­wo, cza­sem żar­to­bli­wie lub eu­fe­mi­stycz­nie: kom­plet lub część dzien­nej bie­liz­ny dam­skiej; des­so­us


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żart. eufem. część lub kom­plet dam­skiej bie­liz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nies­for­ny wiatr pod­wi­nął Hani spód­ni­cę, uka­zu­jąc ró­żo­we, ko­ron­ko­we desu.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) dessous n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dessous, niewymowne

Wiktionary


desuetudo

zja­wi­sko dłu­gotr­wa­łe­go nie­sto­so­wa­nia lub nie­prze­strze­ga­nia normy praw­nej, wsku­tek czego traci ona moc obo­wią­zu­ją­cą; mart­we prawo


SJP.pl

De­su­e­tu­do (wym. [des­we­tu­do] lub [de­słe­tu­do], nie „de­su­e­tu­do”; z łac. od­wy­knie­nie, odz­wy­cza­je­nie) – ter­min praw­ni­czy oz­na­cza­ją­cy jedną z reguł de­ro­ga­cyj­nych, we­dług któ­rej dłu­gotr­wa­łe nie­sto­so­wa­nie lub nie­prze­strze­ga­nie w prak­ty­ce okre­ślo­nej normy praw­nej skut­ku­je utra­tą przez nią mocy obo­wią­zu­ją­cej.

Wikipedia


desulfitacja

usu­wa­nie z przet­wo­rów (naj­czę­ściej owo­co­wych i wa­rzyw­nych) dwut­len­ku siar­ki, uży­te­go do ich kon­ser­wa­cji


SJP.pl


desulfonacja

usu­wa­nie się ze związ­ku che­micz­ne­go grupy sul­fo­no­wej


SJP.pl


desusy

żar­to­bli­wie: dam­skie majt­ki; desu, des­so­us


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) żart. ko­bie­ce majt­ki

Wiktionary


desygnacja

wyz­na­cza­nie lub pro­po­no­wa­nie kogoś na ja­kieś sta­no­wi­sko, do peł­nie­nia okre­ślo­nych funk­cji


SJP.pl


desygnacyjny

→ de­sy­gna­cja


SJP.pl

Patrz:

desygnacja

desygnat

1. przed­miot myśli od­po­wia­da­ją­cy wy­ra­zo­wi
2. osoba lub przed­miot bę­dą­cy od­nie­sie­niem przy­na­leż­nej mu nazwy; de­no­tat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. log. do­wol­ny obiekt, do któ­re­go za­sto­so­wa­nie danej nazwy ma sens;

Wiktionary

De­sy­gnat ( de­si­gna­tus, 'oz­na­czo­ny') (rzad­ko: "re­fe­rent") – po­ję­cie sto­so­wa­ne w lo­gi­ce, ję­zy­koz­naw­stwie, fi­lo­zo­fii oz­na­cza­ją­ce każdy kon­kret­ny obiekt pa­su­ją­cy (de­no­to­wa­ny) do nazwy. Ści­ślej mó­wiąc, każdy obiekt oz­na­cza­ny przez dany znak, wyraz, wy­ra­że­nie lub po­ję­cie. Przy­kła­do­wo "de­sy­gna­tem" słowa "pies" jest zwie­rzę, o któ­rym można zgod­nie z praw­dą po­wie­dzieć, że jest psem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten kon­kret­ny pies z obraz­ka jest de­sy­gna­tem nazwy „pies”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈsɨɡnat, AS: desygnat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desygnacja ż., desygnowanie n.

 czas. desygnować ndk.

Wiktionary


desygnowany

w re­pu­bli­ce rzym­skiej: osoba wy­bra­na na urząd, ale je­szcze go nie­peł­nią­ca


SJP.pl


desygnować

1. zle­cić, zle­cać komuś ob­ję­cie ja­kiejś funk­cji, wła­dzy, ja­kie­goś sta­no­wi­ska; no­mi­no­wać, wyz­na­czyć (wyz­na­czać), ob­wo­łać (ob­wo­ły­wać), po­wo­łać (po­wo­ły­wać);
2. w lo­gi­ce: wią­zać nazwę z jej od­nie­sie­niem przed­mio­to­wym; na­zy­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) mia­no­wać kogoś, po­wie­rzyć komuś sta­no­wi­sko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desygnat mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wskazywać, wyznaczyć, mianować

Wiktionary


desykacja

1. me­to­da elek­tro­chi­rur­gii po­le­ga­ją­ca na wy­su­sza­niu po­wierzch­nio­wej war­stwy tkan­ki, np. pła­skie­go na­czy­nia­ka skóry, za po­mo­cą jed­no­bie­gu­no­wej dia­ter­mii;
2. sto­so­wa­nie środ­ków che­micz­nych do wy­su­sza­nia liści i łodyg ro­ślin upraw­nych przed zbio­rem w celu ułat­wie­nia zbio­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) che­micz­ny za­bieg sto­so­wa­ny w celu wy­su­sze­nia ro­ślin upraw­nych przed zbio­rem:

Wiktionary

De­sy­ka­cja ( de­sic­co ‘osu­szam’), wy­sy­cha­nie – che­micz­ny za­bieg agro­tech­nicz­ny sto­so­wa­ny w celu wy­su­sze­nia ro­ślin upraw­nych przed zbio­rem (tzw. do­sy­cha­nie na pniu). Do jego prze­pro­wa­dze­nia wy­ko­rzy­stu­je się de­sy­kan­ty (cho­ciaż pro­ces ten może za­cho­dzić rów­nież na­tu­ral­nie, np. pod wpły­wem dzia­ła­nia su­che­go po­wie­trza).

Wikipedia


desykant

śro­dek che­micz­ny sto­so­wa­ny do wy­su­sza­nia li­sto­wia i źdźbeł ro­ślin przed zbio­ra­mi


SJP.pl


desykować

che­micz­nie wy­su­szać ro­śli­ny upraw­ne przed zbio­rem


SJP.pl


desynch

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) elek­tron. pot. stan utra­ty syn­chro­ni­za­cji

Wiktionary


desynchronizacja

1. za­kłó­ce­nie syn­chro­ni­za­cji, za­bu­rze­nie zgod­no­ści cza­so­wej ja­kichś zja­wisk, zda­rzeń;
2. w me­dy­cy­nie: nie­ryt­micz­ne po­bu­dze­nia ne­u­ro­nów ko­ro­wych mózgu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces tra­ce­nia syn­chro­ni­za­cji

Wiktionary


desynchronizować

po­zba­wiać zgod­no­ści, roz­stra­jać lub zry­wać współ­dzia­ła­nie mię­dzy ele­men­ta­mi, pro­ce­sa­mi lub ryt­ma­mi


SJP.pl


deszarżować

daw­niej: strze­lać sal­wa­mi lub w celu po­zby­cia się na­bo­ju


SJP.pl


deszcz

1. kro­ple wody spa­da­ją­ce z chmur;
2. prze­no­śnie: bar­dzo duża ilość cze­goś; grad, ulewa;
3. po­tocz­nie: złoty deszcz - od­da­wa­nie moczu na ciało part­ne­ra lub part­ner­ki; chiń­ski de­szczyk, pis­sing


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. opad at­mos­fe­rycz­ny, kro­ple wody pow­sta­ją­ce w chmu­rach i spa­da­ją­ce na zie­mię;

 (1.2) przen. duża ilość cze­goś, co spada lub po­ja­wia się nie­spo­dzie­wa­nie

Wiktionary

Deszcz – opad at­mos­fe­rycz­ny (hy­dro­me­te­or), do­się­ga­ją­cy po­wierzch­ni Ziemi w po­sta­ci kro­pel wody o śred­ni­cy więk­szej od 0,5 mm. Gdy kro­ple są mniej­sze niż 0,5 mm, opad taki na­zy­wa się mżaw­ką. Opad nie­się­ga­ją­cy po­wierzch­ni Ziemi na­zy­wa się virgą.

Duże kro­ple wody (po­wy­żej 6-8 mm) spa­da­jąc ule­ga­ją roz­pa­do­wi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za oknem padał pier­wszy, wio­sen­ny deszcz i zmy­wał z ulic na­gro­ma­dzo­ny brud i kurz.

 (1.1) De­szcze nie­spo­koj­ne / po­tar­ga­ły sad / a my na tej woj­nie ład­nych parę lat.

 (1.2) De­szczem na­gród w tym roku zo­stał ob­sy­pa­ny film Gliń­skie­go „Cześć Te­re­ska”.

 (1.2) Kiedy zo­ba­czy­łem Lilę, tra­fi­ła mnie strza­ła Amora, a wła­ści­wie to był deszcz strzał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛʃt͡ʃ, AS: dešč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczowiec m., deszczówka ż., deszczownia ż., deszczownica ż., dżdżenie n., deżdż m., dżdżownica ż.

:: zdrobn. deszczyk m.

 czas. dżdżyć ndk.

 przym. deszczowy, dżdżysty

 przysł. deszczowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżdża; slang. wacha

 (1.2) ulewa, burza, grad

Wiktionary


deszczeński

zwią­za­ny z Deszcz­nem


SJP.pl


deszczno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Deszcz­no ( "Dech­sel") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie go­rzow­skim, sie­dzi­ba gminy Deszcz­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go a w la­tach 1950–1975 do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


deszczochron

daw­niej: pa­ra­sol


SJP.pl


deszczodajny

bę­dą­cy przy­czy­ną de­szczu; po­wo­du­ją­cy deszcz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) poet. da­ją­cy deszcz, bę­dą­cy przy­czy­ną de­szczu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­czór w ka­te­drze Świę­te­go Jana or­ga­ni­zo­wa­ło wiele sto­wa­rzy­szeń, w tym obroń­cy de­szczo­daj­nych dżun­gli, […].

Wiktionary


deszczolubny

o ro­śli­nie: lu­bią­cy kli­mat o dużej ilo­ści opa­dów; om­bro­fil­ny


SJP.pl


deszczomierz

przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru ilo­ści opa­dów at­mos­fe­rycz­nych; om­bro­metr, plu­wio­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. me­trol. apa­rat do po­mia­ru opa­dów de­szczo­wych;

Wiktionary

De­szczo­mierz (om­bro­metr, plu­wio­metr) – przy­rząd do po­mia­ru ilo­ści opa­dów at­mos­fe­rycz­nych.

Naj­po­wszech­niej uży­wa­ne de­szczo­mie­rze Hell­man­na są na­czy­nia­mi o ostrych kra­wę­dziach, zna­nej po­wierzch­ni gór­ne­go ot­wo­ru (np. w Pol­sce sto­su­je się de­szczo­mie­rze o po­wierzch­ni re­cep­cyj­nej/zbie­ra­ją­cej = 200 cm²), umie­szcza­ny­mi na wy­so­ko­ści 1 m nad grun­tem w przy­pad­ku gdy przy­rząd jest usta­wio­ny do wy­so­ko­ści 500 m n.p.m.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obec­nie wpro­wa­dza­ne de­szczo­mie­rze au­to­ma­tycz­ne do­ko­nu­ją po­mia­ru wy­so­ko­ści opadu (…) i za­pi­su­ją tę in­for­ma­cję w pa­mię­ci elek­tro­nicz­nej (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛʃˈt͡ʃɔ̃mʲjɛʃ, AS: deščõmʹi ̯eš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pluwiometr, ombrometr

Wiktionary


deszczonośny

przy­no­szą­cy deszcz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­no­szą­cy opady de­szczu

Wiktionary


deszczoodporność

→ de­szczo­od­por­ny


SJP.pl

Patrz:

deszczoodporny

deszczoodporny

nie­prze­pu­szcza­ją­cy wody de­szczo­wej; nie­prze­ma­kal­ny


SJP.pl


deszczosiewność

roz­sie­wa­nie dia­spor ro­ślin przez wodę de­szczo­wą; om­bro­cho­ria


SJP.pl


deszczować

w rol­nict­wie: na­wad­niać pola upraw­ne, sady itp. za po­mo­cą sztucz­ne­go de­szczu z de­szczow­nic


SJP.pl


deszczowiec

płaszcz z tka­ni­ny im­pre­gno­wa­nej, chro­nią­cy od de­szczu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. płaszcz prze­ciw­de­szczo­wy; okry­cie wierzch­nie chro­nią­ce przed opa­da­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi, wy­ko­na­ne z ma­te­ria­łu nie­prze­pu­szcza­ją­ce­go wody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miesz­kań­cy każ­dej gminy, uz­bro­je­ni w gu­mow­ce, de­szczow­ce i pa­ra­so­le tłum­nie wy­sta­wa­li na mo­stach i ko­men­to­wa­li po­ziom rzek.

 (1.1) Pod­czas próby utr­wa­le­nia skut­ków na­wał­ni­cy na zdję­ciu, po­desz­ła do mnie ko­bie­ta w de­szczow­cu.

 (1.1) Mus­so­li­ni był ubra­ny na czar­no, w mun­du­rze wodza fa­szy­stów, miał mnó­stwo or­de­rów – Hit­ler był w ja­kimś ob­skur­nym de­szczow­cu.

 (1.1) To­wa­rzy­sza z baru spot­kał do­pie­ro, scho­dząc na ląd; z lewej stro­ny wlókł go mun­du­ro­wy straż­nik, z pra­wej taj­niak w zie­lo­nym de­szczow­cu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszcz mrz., deszczyk mrz., deszczówka ż., deszczownia ż.

 czas. deszczować

 przym. deszczowy, bezdeszczowy, przeciwdeszczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płaszcz przeciwdeszczowy, peleryna

Wiktionary


deszczownia

1. urzą­dze­nie do wyt­wa­rza­nia sztucz­ne­go de­szczu; de­szczow­ni­ca;
2. zbior­nik wody de­szczo­wej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­szczow­nia (rol­nict­wo)
  • De­szczow­nia (ak­wa­ry­sty­ka)

Wikipedia


deszczowniany

→ de­szczow­nia


SJP.pl

Patrz:

deszczownia

deszczownica

w rol­nict­wie: urzą­dze­nie do wyt­wa­rza­nia sztucz­ne­go de­szczu; de­szczow­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj ba­te­rii prysz­ni­co­wej o dużym „ta­le­rzu” za­pew­nia­ją­cym sze­ro­ki stru­mień wody, mon­to­wa­nej pod­tyn­ko­wo (na ścia­nie lub na su­fi­cie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszcz m., deszczówka ż.

 przym. deszczowy

Wiktionary


deszczownik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bot. zi­mo­wit

Wiktionary

De­szczow­nik ("Hy­la­e­a­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny ba­weł­nia­ków (Sig­mo­don­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Wikipedia


deszczowny

daw­niej: de­szczo­wy, dżdży­sty


SJP.pl


deszczowo

przy­słó­wek

 (1.1) tak, jak jest pod­czas de­szczu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Było bar­dzo mało czasu, zro­bi­ło się poch­mur­no, de­szczo­wo, wy­jąt­ko­wo wcze­śnie za­czę­ło się zmierz­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszcz m., deszczyk m., deżdż mrz., dżdżystość ż.

 czas. deszczyć ndk.

 przym. deszczowy, dżdżysty

Wiktionary


deszczowo-gradowy

de­szczo­wy i gra­do­wy


SJP.pl


deszczowy

przy­miot­nik od: deszcz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­szczem, od­no­szą­cy się do de­szczu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ob­fi­tu­ją­cy w deszcz

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W de­szczo­wy dzień przy­da­je się pa­ra­sol.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛʃˈt͡ʃɔvɨ, AS: deščovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczowiec mrz., deszczownica ż., dżdżystość ż., deszcz m., deszczyk m., deszczówka ż., deżdż m.

 przym. dżdżysty

 przysł. deszczowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) słotny

Wiktionary


deszczułeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: de­szczuł­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczułka ż.

Wiktionary


deszczułka

mała deska; de­secz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) de­secz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczułeczka ż., deskowiec mrz., deskarka ż., deska ż.

Wiktionary


deszczułkarka

obra­biar­ka do obrób­ki de­szczu­łek po­sadz­ko­wych; par­kie­ciar­ka


SJP.pl


deszczułkarnia

wyt­wór­nia de­szczu­łek po­sadz­ko­wych


SJP.pl


deszczułkowy

→ de­szczuł­ka


SJP.pl

Patrz:

deszczułka

deszczyk

zdrob­nie­nie od: deszcz (opad lub duża ilość cze­goś)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: deszcz

 (1.2) mały, drob­ny deszcz lub mżaw­ka

 (1.3) deseń z drob­nych kre­sek

Wiktionary

De­szczyk (ros. Дождик, дождик, пуще!) – ra­dziec­ki krót­ko­me­tra­żo­wy film ani­mo­wa­ny z 1982 roku w re­ży­se­rii Bo­ri­sa Chra­nie­wi­cza.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛʃt͡ʃɨk, AS: deščyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczowiec mrz., deszcz m., deszczownia ż.

 przym. deszczowy

 przysł. deszczowo

Wiktionary


deszczysko

zgru­bie­nie od: deszcz; nie­spo­dzie­wa­ny, upor­czy­wy deszcz


SJP.pl

De­szczy­sko (nazwa obocz­na: De­szczów­ka) – część wsi Zabr­nie w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie dą­brow­skim, w gmi­nie Szczu­cin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

Wikipedia


deszczysty

de­szczo­wy; dżdży­sty


SJP.pl


deszczyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. o de­szczu padać

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. deszczowo

Wiktionary


deszczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


deszczówka

po­tocz­nie:
1. woda de­szczo­wa;
2. opona de­szczo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. woda po­cho­dzą­ca z opa­dów de­szczu

 (1.2) techn. rura ka­na­li­za­cyj­na słu­żą­ca do od­pro­wa­dza­nia wody de­szczo­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śmie­ci zap­cha­ły rurę od­pro­wa­dza­ją­cą de­szczów­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszczowiec mrz., deszcz mrz., deszczownica ż., deżdż mrz.

 przym. deszczowy

Wiktionary


deszczówki

po­tocz­nie:
1. woda de­szczo­wa;
2. opona de­szczo­wa


SJP.pl


deszeret

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. czer­wo­na ko­ro­na wład­ców Dol­ne­go Egip­tu w okre­sie pre­dy­na­stycz­nym, ma­ją­ca pod­wyż­szo­ny tył i spi­ra­lę z przo­du;

Wiktionary

De­sze­ret (sta­ro­e­gip. dšrt) także: Net – (dosł. "czer­wo­ny" – tzn. ko­ro­na czer­wo­na) lub Bit (dosł. "pszczo­ła" – sym­bol Dol­ne­go Egip­tu, także oz­na­cza: "król Dol­ne­go Egip­tu") lub Mehes (dosł. "ko­ro­na Dol­ne­go Egip­tu") – ko­ro­na egip­skich wład­ców o kształ­cie ścię­tej czapy o wy­so­kiej tyl­nej czę­ści, de­ko­ro­wa­nej z przo­du spi­ra­lą "Cha­bet". Był to atry­but wła­dzy fa­ra­o­na nad Dol­nym Egip­tem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈʃɛrɛt, AS: dešeret

Wiktionary


deszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


desznica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Desz­ni­ca (j. łem­kow­ski Дошниця) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­siel­skim, w gmi­nie Nowy Żmi­gród. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kro­śnień­skie­go.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą pa­ra­fii Matki Bożej Nie­po­ka­la­nej, na­le­żą­cej do de­ka­na­tu Nowy Żmi­gród, die­cez­ji rze­szow­skiej.

Wikipedia


deszperactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie­go­dzi­wość

Wiktionary


desztaplowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roz­kła­da­nie to­wa­ru ze szta­pli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛʃtaplɔˈvãɲɛ, AS: deštaplovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. desztaplować

Wiktionary


desztaplować

cza­sow­nik

 (1.1) roz­kła­dać towar ze szta­pli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛʃtaˈplɔvat͡ɕ, AS: deštaplovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desztaplowanie

Wiktionary


deszyfracja

od­czy­ty­wa­nie za­szy­fro­wa­nej, za­ko­do­wa­nej in­for­ma­cji; od­czy­ty­wa­nie kodu, de­ko­do­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pro­ces przet­wa­rza­nia za­ko­do­wa­nej in­for­ma­cji w in­for­ma­cję pier­wot­ną; od­czy­ty­wa­nie kodu, de­ko­do­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pełna de­szy­fra­cja trzech czar­nych skrzy­nek, które znaj­do­wa­ły się na po­kła­dzie rzą­do­we­go Tu-154M, potr­wa ty­dzień – twier­dzą ek­sper­ci z In­sty­tu­tu Tech­nicz­ne­go Wojsk Lot­ni­czych […].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszyfrowanie n., deszyfrator m., deszyfratorka ż.

 czas. deszyfrować ndk.

Wiktionary


deszyfrant

osoba od­czy­tu­ją­ca za­szy­fro­wa­ne, za­ko­do­wa­ne in­for­ma­cje


SJP.pl


deszyfrantka

→ de­szy­frant


SJP.pl

Patrz:

deszyfrant

deszyfrator

urzą­dze­nie (lub pro­gram kom­pu­te­ro­wy), słu­żą­cy do od­ga­dy­wa­nia za­szy­fro­wa­nych in­for­ma­cji; de­ko­der


SJP.pl


deszyfraż

1. od­czy­ty­wa­nie in­for­ma­cji za­pi­sa­nych szy­frem, sto­so­wa­ne zwy­kle w służ­bie wy­wia­dow­czej lub woj­sko­wej;
2. grupa osób sy­ste­ma­tycz­nie zaj­mu­ją­cych się roz­wią­zy­wa­niem szy­frów


SJP.pl


deszyfrować

przet­wa­rzać za­ko­do­wa­ną in­for­ma­cję w in­for­ma­cję pier­wot­ną, bez zmia­ny jej tre­ści; od­czy­ty­wać kod, de­ko­do­wać


SJP.pl


det.

skrót od: de­ta­licz­ny


SJP.pl


detailer

[czy­taj: di­tej­ler] osoba za­wo­do­wo od­na­wia­ją­ca sa­mo­cho­dy; au­to­de­ta­i­ler, au­to­de­ta­i­lin­go­wiec, de­ta­i­lin­go­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się auto de­ta­i­lin­giem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby oba­wia­ją­ce się sa­mo­dziel­ne­go po­le­ro­wa­nia la­kie­ru, po­win­ny oddać sa­mo­chód w ręce pro­fe­sjo­nal­ne­go de­ta­i­le­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. auto detailing

 przym. autodetailingowy

Wiktionary


detailerka

→ de­ta­i­ler [czy­taj: di­tej­ler­ka]; au­to­de­ta­i­ler­ka


SJP.pl


detailing

[czy­taj: di­tej­ling] do­kład­ne czy­szcze­nie, od­no­wie­nie i kon­ser­wa­cja sa­mo­cho­du; au­to­de­ta­i­ling, auto de­ta­i­ling, car­de­ta­i­ling, car de­ta­i­ling


SJP.pl


detailingowiec

[czy­taj: di­tej­lin­go­wiec] osoba za­wo­do­wo od­na­wia­ją­ca sa­mo­cho­dy; au­to­de­ta­i­ler, de­ta­i­ler, au­to­de­ta­i­lin­go­wiec


SJP.pl


detailingowy

→ de­ta­i­ling [czy­taj: di­tej­lin­go­wy]; au­to­de­ta­i­lin­go­wy, car­de­ta­i­lin­go­wy


SJP.pl


detaksa

zwrot po­dat­ku VAT od to­wa­ru za­ku­pio­ne­go z za­mia­rem wy­wo­zu za gra­ni­cę


SJP.pl


detaksacja

oce­nia­nie war­to­ści, sza­co­wa­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. oce­nia­nie war­to­ści cze­goś, sza­co­wa­nie

Wiktionary


detal

1. szcze­gół, dro­biazg, drob­nost­ka;
2. drob­ny ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny;
3. han­del de­ta­licz­ny, sprze­daż to­wa­rów bez­poś­red­nio kon­su­men­to­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szcze­gół, coś mało waż­ne­go

 (1.2) ekon. forma hand­lu, w ma­łych ilo­ściach, sprze­daż nie­hur­to­wa, bez­poś­red­nio kon­su­men­to­wi

 (1.3) szcze­gół, frag­ment dzie­ła sztu­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • detal - w ar­chi­tek­tu­rze bywa ro­zu­mia­ny jako ele­ment de­ko­ra­cyj­ny lub też szcze­gół
  • detal – forma hand­lu
  • detal – naj­bliż­szy z pla­nów fil­mo­wych, uka­zu­ją­cy szcze­gó­ły nie­wi­docz­ne z więk­szej per­spek­ty­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każdy detal ma czę­sto duże zna­cze­nie.

 (1.2) W de­ta­lu wszyst­ko kosz­tu­je wię­cej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛtal, AS: detal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detalista m., detalistka ż.

:: zdrobn. detalik m.

 przym. detaliczny

 przysł. detalicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczegół, niuans, drobiazg, drobnostka

 (1.3) szczegół

Wiktionary


detalicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) hand. w hand­lu de­ta­licz­nym

 (1.2) w spo­sób do­kład­ny, szcze­gó­ło­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detal mrz., detalista mos.

 przym. detaliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dokładnie, szczegółowo

Wiktionary


detaliczniej

dawny sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­ta­licz­nie (do­kład­nie, dro­biaz­go­wo)


SJP.pl


detaliczność

→ de­ta­licz­ny


SJP.pl

Patrz:

detaliczny

detaliczny

1. od­no­szą­cy się do sprze­da­ży to­wa­rów w ma­łych ilo­ściach;
2. prze­sta­rza­łe: szcze­gó­ło­wy, dro­biaz­go­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hand. do­ty­czą­cy drob­nej sprze­da­ży

 (1.2) pot. od­no­szą­cy się do szcze­gó­łu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detal mrz., detalista mos.

 czas. detalizować ndk., detalować ndk.

 przysł. detalicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niehurtowy

 (1.2) dokładny, drobiazgowy, szczegółowy, wierny

Wiktionary


detalista

ku­piec pro­wa­dzą­cy han­del de­ta­licz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hand. przed­się­bior­stwo lub ku­piec zaj­mu­ją­cy się hand­lem w ma­łych ilo­ściach

 (1.2) przen. czło­wiek sku­pia­ją­cy się na szcze­gó­łach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtaˈlʲista, AS: detalʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detal m.

:: fż. detalistka

 przym. detaliczny

 przysł. detalicznie

Wiktionary


detalistka

→ de­ta­li­sta


SJP.pl

Patrz:

detalista

detalizować

szcze­gó­ło­wo, dro­biaz­go­wo roz­pa­try­wać; opo­wia­dać ze szcze­gó­ła­mi


SJP.pl


detalować

odt­wa­rzać z ry­sun­ków zbior­czych lub mon­ta­żo­wych po­szcze­gól­ne ele­men­ty skła­do­we ja­kie­goś me­cha­niz­mu w celu spo­rzą­dza­nia ry­sun­ków warsz­ta­to­wych, poz­wa­la­ją­cych na wy­ko­na­nie każ­dej czę­ści skła­do­wej z osob­na


SJP.pl


detalowość

→ de­ta­lo­wy


SJP.pl

Patrz:

detalowy

detalowy

szcze­gó­ło­wy, dro­biaz­go­wy; de­ta­licz­ny


SJP.pl


detaszować

daw­niej:
1. odłą­czyć (odłą­czać), od­dzie­lić (od­dzie­lać);
2. w woj­sku: od­ko­men­de­ro­wać (od­ko­men­de­ro­wy­wać) grupę, od­dział


SJP.pl


detefon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rad. pro­sty ra­dio­od­bior­nik de­tek­to­ro­wy nie wy­ma­ga­ją­cy za­si­la­nia, pro­du­ko­wa­ny ma­so­wo po 1927 roku w Pol­sce;

Wiktionary

De­te­fon – nazwa hand­lo­wa pol­skie­go ra­dio­od­bior­ni­ka wy­po­sa­żo­ne­go w de­tek­tor krysz­tał­ko­wy. Zo­stał opra­co­wa­ny w roku 1929 przez Wil­hel­ma Rot­kie­wi­cza i pro­du­ko­wa­ny do wy­bu­chu wojny przez Pań­stwo­wą Wyt­wór­nię Łącz­no­ści, potem przez Pań­stwo­we Za­kła­dy Tele- i Ra­dio­tech­nicz­ne, jako pro­sty i tani od­bior­nik po przy­stęp­nej cenie.

Wikipedia


detek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­u­fa­ła forma mę­skie­go imie­nia Det­lef (Det­lev)

Wiktionary

Detek – wieś i gmina w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Wę­gier, w po­bli­żu mia­sta Encs.

Miej­sco­wość leży na ob­sza­rze Śred­nio­gó­rza Pół­noc­no­wę­gier­skie­go. Ad­mi­ni­stra­cyj­nie gmina na­le­ży do po­wia­tu Encs, wcho­dzą­ce­go w skład ko­mi­ta­tu Bor­sod-Abaúj-Zemplén i jest jedną z jego 36 gmin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ale gdy tak słu­cha­ła, jak mówił Detek, mo­gła­by z ra­do­ści za­pła­kać, że dzio­u­sze tra­fił się taki faj­ni­sty kar­lus.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Detlef m.

Wiktionary


detekcja

1. wy­kry­wa­nie do­wol­nych sy­gna­łów, np. elek­trycz­nych, pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go;
2. pro­ces, w któ­rym z prze­bie­gu zmo­du­lo­wa­ne­go uzy­sku­je się prze­bieg mo­du­lu­ją­cy; umoż­li­wia odt­wo­rze­nie dźwię­ków mowy i my­zy­ki lub sy­gna­łu obra­zu w od­bior­ni­kach ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych; de­mo­du­la­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­kry­wa­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • wy­kry­wa­nie do­wol­nych sy­gna­łów, np. elek­trycz­nych, pro­mie­nio­wa­nia, w tym np. jo­ni­zu­ją­ce­go;
  • wy­kry­wa­nie zda­rzeń, np. wy­kry­wa­nie ruchu obiek­tów, czą­stek ele­men­tar­nych
  • de­mo­du­la­cja – pro­ces od­wrot­ny do mo­du­la­cji, w wy­ni­ku któ­re­go z prze­bie­gu zmo­du­lo­wa­ne­go otrzy­mu­je się prze­bieg mo­du­lu­ją­cy.
  • de­tek­cja ko­liz­ji
  • de­tek­cja ne­u­tro­nów
  • de­tek­cja obiek­tów
  • de­tek­cja pro­mie­nio­wa­nia ją­dro­we­go
  • de­tek­tor
  • de­tek­tor lam­po­wy
  • dioda
  • mo­du­la­cja am­pli­tu­dy (AM)
  • mo­du­la­cja czę­stot­li­wo­ści (FM)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­tek­cja twa­rzy to od­naj­dy­wa­nie twa­rzy na obra­zie, fo­to­gra­fii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈtɛkt͡sʲja, AS: detekcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detektor m., detektyw m., detektorysta mos.

 przym. detekcyjny

Wiktionary


detekcyjność

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z de­tek­cją, np. pa­ra­me­try de­tek­cyj­no­ści


SJP.pl


detekcyjny

→ de­tek­cja


SJP.pl

Patrz:

detekcja

detektor

1. urzą­dze­nie do wy­kry­wa­nia cze­goś;
2. urzą­dze­nie słu­żą­ce do wy­o­dręb­nie­nia z mo­du­lo­wa­ne­go prądu sy­gna­łu mo­du­la­cyj­ne­go; de­mo­du­la­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce wy­kry­wa­niu obec­no­ści sub­stan­cji, czą­ste­czek albo obiek­tów;

Wiktionary

De­tek­tor – urzą­dze­nie słu­żą­ce do wy­kry­wa­nia (de­tek­cji) i ewen­tu­al­nie re­je­stra­cji. De­tek­cji pod­le­gać mogą różne obiek­ty, zja­wi­ska i pa­ra­me­try fi­zycz­ne. De­tek­to­ry sto­su­je się wów­czas, gdy ba­da­ny sy­gnał nie możne być za­re­je­stro­wa­ny bez­poś­red­nio zmy­sła­mi czło­wie­ka lub wów­czas, gdy dzia­ła jako ele­ment urzą­dze­nia au­to­ma­tycz­nie re­a­gu­ją­ce­go na na­dej­ście sy­gna­łu oraz wtedy, gdy po­żą­da­na jest be­zob­słu­go­wa re­je­stra­cja sy­gna­łów. De­tek­tor za­mie­nia wy­kry­wa­ny sy­gnał na formę moż­li­wą do ob­ser­wa­cji lub re­je­stra­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈtɛktɔr, AS: detektor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detekcja ż., detektyw mos., detektorysta mos.

 przym. detektorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czujnik, sensor, wykrywacz

Wiktionary


detektorowy

→ de­tek­tor


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. zwią­za­ny z de­tek­to­rem; słu­żą­cy do wy­kry­wa­nia

Wiktionary

Patrz:

detektor

Powiązane:

 rzecz. detektor mrz., detektorysta mos.

Wiktionary


detektorysta

osoba szu­ka­ją­ca przed­mio­tów za­ko­pa­nych pod zie­mią za po­mo­cą wy­kry­wa­cza me­ta­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­szu­ku­ją­ca ar­te­fak­tów hi­sto­rycz­nych przy po­mo­cy de­tek­to­ra me­ta­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym roku od­by­ła się już siód­ma edy­cja prac po­szu­ki­waw­czych, w któ­rych pod na­dzo­rem ar­che­o­lo­ga brało udział 70 de­tek­to­ry­stów z ca­łe­go kraju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detektor m., detektorek m., detekcja ż., detektyw m.

:: fż. detektorystka ż.

 przym. detektywistyczny, detektorowy, detekcyjny, detektorystyczny

Wiktionary


detektorystka

ko­bie­ta szu­ka­ją­ca przed­mio­tów za­ko­pa­nych pod zie­mią za po­mo­cą wy­kry­wa­cza me­ta­li


SJP.pl


detektyw

1. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się od­płat­nie wy­naj­dy­wa­niem in­for­ma­cji;
2. tajny agent śled­czy po­li­cji kry­mi­nal­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek zaj­mu­ją­cy się w spo­sób nie­jaw­ny do­cho­dze­niem, śle­dze­niem, roz­wią­zy­wa­niem spraw o cha­rak­te­rze kry­mi­nal­nym jako funk­cjo­na­riusz po­li­cji lub jako pra­cow­nik pry­wat­nej agen­cji śled­czej

Wiktionary

De­tek­tyw ( de­tec­ti­ve, z de­te­go, co oz­na­cza „od­kryć, wy­kryć, wy­ja­wić”.) – tytuł za­wo­do­wy osoby świad­czą­cej usłu­gi de­tek­ty­wi­stycz­ne oraz nazwa sta­no­wi­ska utaj­nio­ne­go pra­cow­ni­ka po­li­cji zaj­mu­ją­ce­go się czyn­no­ścia­mi śled­czy­mi w spo­sób dy­skret­ny. W niek­tó­rych kra­jach na­zy­wa­ny jest tak jawny funk­cjo­na­riusz po­li­cji albo in­nych służb ochro­ny po­rząd­ku pu­blicz­ne­go zaj­mu­ją­cy się czyn­no­ścia­mi śled­czy­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwy­kle głów­ny­mi bo­ha­te­ra­mi kry­mi­na­łów są de­tek­ty­wi.

 (1.1) De­tek­tyw długo my­ślał nad roz­wią­za­niem tej spra­wy.

 (1.1) Kon­takt de­tek­ty­wa był nie­u­dol­ny i nie do­star­czał żad­nych war­to­ścio­wych in­for­ma­cji.

 (1.1) Teraz jego de­tek­ty­wi wy­sła­li do CBŚ i Pro­ku­ra­tu­ry Ape­la­cyj­nej w Poz­na­niu do­ku­men­ty, które we­dług de­tek­ty­wa Wal­de­ma­ra Czer­wiń­skie­go do­wo­dzą, że Jur­kie­wicz zo­stał za­mor­do­wa­ny na zle­ce­nie.

 (1.1) Takie dzia­ła­nia już za­czy­na­ją owo­co­wać - po­wie­dział re­por­te­ro­wi "De­tek­ty­wa" jeden z utaj­nio­nych spe­cja­li­stów grupy "Obcy".

 (1.1) Cia­łem de­tek­ty­wa wstrząs­nął lekki dreszcz. Ktoś bu­szo­wał w apar­ta­men­cie, pod­czas gdy on był prak­tycz­nie bez­bron­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈtɛktɨf, AS: detektyf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detektorysta mos., detekcja ż., detektor m.

 przym. detektywistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śledczy m., pogard. szpicel, żart. szerlok

Wiktionary


detektywistyczny

1. do­ty­czą­cy de­tek­ty­wa, zwią­za­ny z de­tek­ty­wem;
2. przed­sta­wia­ją­cy przy­go­dy, pracę de­tek­ty­wów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­tek­ty­wi­sty­ką i de­tek­ty­wa­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detektorysta mos., detektywistyka ż., detektyw m.

Wiktionary


detektywistyka

dzia­łal­ność de­tek­ty­wi­stycz­na lub śled­cza


SJP.pl


detektywka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się od­płat­nie wy­naj­dy­wa­niem in­for­ma­cji;
2. tajna agent­ka śled­cza po­li­cji kry­mi­nal­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zaw. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się w spo­sób nie­jaw­ny do­cho­dze­niem, śle­dze­niem, roz­wią­zy­wa­niem spraw o cha­rak­te­rze kry­mi­nal­nym jako funk­cjo­na­riusz­ka po­li­cji lub jako pra­cow­nicz­ka pry­wat­nej agen­cji śled­czej

Wiktionary


detektywny

prze­sta­rza­le:
1. de­tek­ty­wi­stycz­ny;
2. zwią­za­ny z de­tek­cją sy­gna­łów ra­dio­wych; de­tek­to­ro­wy


SJP.pl


detencja

daw­niej:
1. przy­mu­so­we za­trzy­ma­nie kogoś w aresz­cie lub za­kła­dzie psy­chia­trycz­nym, naj­czę­ściej sto­so­wa­ne wobec spraw­cy prze­stęp­stwa
2. bez­praw­ne za­trzy­ma­nie cu­dzej włas­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. przy­mu­so­we umie­szcze­nie w zam­knię­tym oś­rod­ku pod na­dzo­rem, np. w szpi­ta­lu psy­chia­trycz­nym, oś­rod­ku dla uchodź­ców

Wiktionary

Powiązane:

 przym. detencyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) internacja, internowanie

Wiktionary


detencyjny

→ de­ten­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­ten­cją, do­ty­czą­cy de­ten­cji

Wiktionary

Patrz:

detencja

Powiązane:

 rzecz. detencja ż.

Wiktionary


detepowiec

śro­do­wi­sko­wo: osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się przy­go­to­wy­wa­niem pu­bli­ka­cji za po­mo­cą kom­pu­te­ra; DTP-owiec


SJP.pl


detergent

śro­dek po­wierzch­nio­wo czyn­ny, tj. zmniej­sza­ją­cy na­pię­cie po­wierzch­nio­we wody; znaj­du­je się w szam­po­nach, pły­nach do mycia na­czyń, prosz­kach do pra­nia i in­nych środ­kach my­ją­cych i pio­rą­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. śro­dek pio­rą­cy, my­ją­cy lub czy­szczą­cy; także. sub­stan­cja che­micz­na za­war­ta w takim środ­ku;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W domu uży­wa­my je­dy­nie de­ter­gen­tów bio­de­gra­do­wal­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈtɛrɡɛ̃nt, AS: detergẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. detergentowy

Wiktionary


detergentowy

przy­miot­nik od: de­ter­gent


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z de­ter­gen­ta­mi, do­ty­czą­cy de­ter­gen­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detergent mrz.

Wiktionary


deterioracja

po­gor­sze­nie się stanu cze­goś; zruj­no­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gor­sze­nie stanu, spa­dek spraw­no­ści, przy­dat­no­ści, war­to­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɛrʲjɔˈrat͡sʲja, AS: deterʹi ̯oracʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pogorszenie, zepsucie, zniszczenie, zrujnowanie

Wiktionary


deterioratiwum

w ję­zy­koz­naw­stwie: wyraz na­ce­cho­wa­ny ujem­nie, de­pre­cjo­nu­ją­co; de­te­rio­ra­ty­wum


SJP.pl


deterioratywny

przy­miot­nik od: de­te­rio­ra­cja


SJP.pl


deterioratywum

w ję­zy­koz­naw­stwie: wyraz na­ce­cho­wa­ny ujem­nie, de­pre­cjo­nu­ją­co; de­te­rio­ra­ti­wum


SJP.pl


deterlon

marka de­ter­gen­tu


SJP.pl


determinacja

1. zdol­ność do po­dej­mo­wa­nia kon­kret­nych, sta­now­czych de­cyz­ji spo­wo­do­wa­na moc­nym wew­nętrz­nym prze­ko­na­niem i siłą woli;
2. de­ter­mi­na­cja płci - uwa­run­ko­wa­nie płci przez ro­dzaj chro­mo­so­mu płcio­we­go nie­sio­ne­go przez za­pład­nia­ją­cy plem­nik;
3. daw­niej: po­sta­no­wie­nia, de­cyz­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zde­cy­do­wa­nie i wytr­wa­łość w dą­że­niu do celu mimo prze­ciw­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­a­li­za­cja pro­jek­tu prze­bie­ga z de­ter­mi­na­cją, ale też zgod­nie ze zdro­wy­mi za­sa­da­mi za­rzą­dza­nia fi­nan­so­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdeterminowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdeterminowanie, desperacja

Wiktionary


determinacyjny

→ de­ter­mi­na­cja


SJP.pl

Patrz:

determinacja

determinant

pa­ra­metr okre­śla­ją­cy, wyz­na­cza­ją­cy coś, wpły­wa­ją­cy w za­sad­ni­czy spo­sób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­nik ma­ją­cy de­cy­du­ją­cy wpływ

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɛrˈmʲĩnãnt, AS: determʹĩnãnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) determinanta

Wiktionary


determinanta

czyn­nik wpły­wa­ją­cy na coś w za­sad­ni­czy spo­sób


SJP.pl


determinatyw

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wy­stę­pu­ją­cy w niek­tó­rych ję­zy­kach znak okre­śla­ją­cy klasę po­ję­cio­wą cha­rak­te­ry­zu­ją­cą dane słowo i umie­szcza­ny przed lub po nim;

Wiktionary

De­ter­mi­na­tyw ( de­ter­mi­na­ti­vus „okre­śla­ją­cy” od de­ter­mi­na­re „wyz­na­czać, roz­róż­niać, wska­zy­wać, roz­strzy­gać”, de „z (czego), od, wy-” i ter­mi­na­re „ogra­ni­czać” od ter­mi­nus „słup gra­nicz­ny, gra­ni­ca, cel, ko­niec”) – znak sto­ją­cy w sy­ste­mach pisma ide­o­gra­ficz­no-fo­ne­tycz­ne­go przed lub po znaku okre­śla­nym, oz­na­cza­ją­cy klasę po­ję­cio­wą, jaką okre­śla­ny znak re­pre­zen­tu­je (drze­wa, lu­dzie, bo­go­wie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­ter­mi­na­ty­wy wy­stę­pu­ją m.in. w ję­zy­ku sta­ro­e­gip­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɛrmʲĩˈnatɨf, AS: determʹĩnatyf

Wiktionary


determinista

zwo­len­nik po­glą­du fi­lo­zo­ficz­ne­go, że każde zda­rze­nie jest ści­śle wyz­na­czo­ne przez wa­run­ki, w ja­kich za­cho­dzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik de­ter­mi­niz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɛrmʲĩˈɲista, AS: determʹĩńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. determinizm m.

:: fż. deterministka ż.

 przym. deterministyczny

 przysł. deterministycznie

Wiktionary


deterministka

→ de­ter­mi­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka de­ter­mi­niz­mu

Wiktionary

Patrz:

determinista

Powiązane:

 rzecz. determinizm mrz.

:: fm. determinista

 czas. determinować ndk., zdeterminować dk.

 przym. deterministyczny

 przysł. deterministycznie

Wiktionary


deterministyczny

uwa­run­ko­wa­ny przy­czy­no­wo, nie­przy­pad­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­ter­mi­niz­mu, zwią­za­ny z de­ter­mi­niz­mem, opar­ty na de­ter­mi­niz­mie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tylko nie za­po­mi­naj­my, że kon­cep­cja Pa­wło­wa jest w isto­cie rze­czy kon­cep­cją de­ter­mi­ni­stycz­ną, a chrze­ści­jań­ska kon­cep­cja wy­cho­wa­nia - in­de­ter­mi­ni­stycz­ną. [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. determinizm m., determinista m., deterministka ż., indeterminizm mrz.

 przysł. deterministycznie

Wiktionary


determinizm

1. twier­dze­nie, że wszyst­kie zja­wi­ska i dzia­ła­nia są po­łą­czo­ne związ­kiem przy­czy­no­wo-skut­ko­wym;
2. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny gło­szą­cy, że każde zda­rze­nie jest jed­noz­nacz­ne i uwa­run­ko­wa­ne swo­i­mi przy­czy­na­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. te­o­ria przy­czy­no­wo-skut­ko­wa za­kła­da­ją­ca, że ciąg okre­ślo­nych zda­rzeń nie­u­chron­nie pro­wa­dzi do da­ne­go skut­ku, re­zul­ta­tu;

Wiktionary

De­ter­mi­nizm przy­czy­no­wy ( de­ter­mi­na­re – od­dzie­lić, ogra­ni­czyć, okre­ślić) – kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na, we­dług któ­rej wszyst­kie zda­rze­nia w ra­mach przy­ję­tych pa­ra­dyg­ma­tów są po­łą­czo­ne związ­kiem przy­czy­no­wo-skut­ko­wym, a zatem każde zda­rze­nie i stan jest "zde­ter­mi­no­wa­ne" przez swoje uprzed­nio ist­nie­ją­ce przy­czy­ny (rów­nież zda­rze­nia i stany).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. indeterminizm mrz., determinista mos., deterministka ż.

 czas. determinować ndk., zdeterminować dk.

 przym. deterministyczny

 przysł. deterministycznie

Wiktionary


determinować

wpły­wać na coś w de­cy­du­ją­cy spo­sób


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­ter­mi­no­wać)

 (1.1) mieć wpływ na prze­bieg czy wynik

 (1.2) daw. przy­wo­dzić kogoś do po­sta­no­wie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. indeterminizm mrz., determinizm mrz., determinowanie n., deterministka ż.

 czas. zdeterminować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) określać, kształtować, przesądzać, warunkować, wyznaczać

 (1.2) decydować

Wiktionary


detersja

wy­gła­dza­nie i szli­fo­wa­nie po­dło­ża skal­ne­go ma­te­ria­łem nie­sio­nym w dnie lo­dow­ca


SJP.pl

De­ter­sja – wy­gła­dza­nie rzeź­by te­re­nu przez tran­spor­to­wa­ny w sto­pie lo­dow­ca ma­te­riał mo­re­no­wy. W wy­ni­ku de­ter­sji pow­sta­ją m.in. wy­gła­dy lo­dow­co­we.

Wikipedia


detka

naz­wi­sko


SJP.pl


detoks

1. usu­wa­nie z or­ga­niz­mu sub­stan­cji tru­ją­cych; od­tru­wa­nie, de­tok­sy­ka­cja;
2. od­dział szpi­tal­ny, w któ­rym prze­pro­wa­dza się de­toks;
3. po­tocz­nie: odwyk


SJP.pl


detoksowy

→ de­toks


SJP.pl

Patrz:

detoks

detoksyfikacja

usu­wa­nie lub ne­u­tra­li­zo­wa­nie tok­sycz­nych sub­stan­cji z or­ga­niz­mu lub śro­do­wi­ska; de­tok­sy­ka­cja, de­toks


SJP.pl


detoksykacja

usu­wa­nie z or­ga­niz­mu sub­stan­cji tru­ją­cych; od­tru­wa­nie, de­toks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tok­sy­kol. oczy­szcza­nie or­ga­niz­mu z sub­stan­cji tru­ją­cych;

Wiktionary

De­tok­sy­ka­cja, po­tocz­nie de­toks (łac. "de­to­xi­ca­tio" zna­czy „od­tru­wa­nie”, „usu­wa­nie tok­sy­ny”) – etap le­cze­nia uza­leż­nień sta­no­wią­cy le­cze­nie ze­spo­łów ab­sty­nen­cyj­nych po pró­bach na­głe­go od­sta­wie­nia al­ko­ho­lu lub in­nych sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych, obej­mu­ją­cy zwy­kle far­ma­ko­te­ra­pię w po­łą­cze­niu z te­ra­pią psy­cho­lo­gicz­ną.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) detoks, odtruwanie

Wiktionary


detoksykacyjny

zwią­za­ny z de­tok­sy­ka­cją


SJP.pl


detonacja

1. huk to­wa­rzy­szą­cy ek­sploz­ji po­ci­sków, wy­strza­łom, pę­ka­niu wiel­kich mas ja­kiejś sub­stan­cji itp. ;
2. ro­dzaj re­ak­cji che­micz­nej prze­bie­ga­ją­cej wy­bu­cho­wo, odz­na­cza­ją­cej się bar­dzo dużą, stałą pręd­ko­ścią li­nio­wą roz­prze­strze­nia­nia się;
3. nad­mier­nie szyb­kie spa­la­nie się pa­li­wa w cy­lin­drze sil­ni­ka po­łą­czo­ne z ek­sploz­ją


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ek­sploz­ja ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go po­łą­czo­na z hu­kiem;

 (1.2) spo­wo­do­wa­nie de­to­na­cji (1.1)

 (1.3) chem. re­ak­cja che­micz­na prze­bie­ga­ją­ca wy­bu­cho­wo

 (1.4) mech. nad­mier­nie szyb­kie spa­la­nie się mie­szan­ki pa­li­wo­wej w cy­lin­drze sil­ni­ka po­łą­czo­ne z cha­rak­te­ry­stycz­nym stu­ka­niem

Wiktionary

De­to­na­cja ( détonation z de­to­na­re ‘grzmieć’) – wy­buch (fala re­ak­cji che­micz­nych) roz­prze­strze­nia­ją­cy się w ma­te­ria­le wy­bu­cho­wym z pręd­ko­ścią po­naddź­wię­ko­wą, a naj­czę­ściej z wy­so­ką pręd­ko­ścią hi­perdź­wię­ko­wą (z re­gu­ły wy­no­si od kilku ty­się­cy m/s do ponad 10 ty­się­cy m/s), po­wo­du­ją­cy pow­sta­nie w ota­cza­ją­cym go oś­rod­ku fali ude­rze­nio­wej. Na jej czole wy­stę­pu­je bar­dzo wy­so­kie ci­śnie­nie (do ok. 50 GPa) i tem­pe­ra­tu­ra (do ok. 5800 °C).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɔ̃ˈnat͡sʲja, AS: detõnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detonowanie n., zdetonowanie n., detonator m.

 czas. detonować ndk., zdetonować dk.

 przym. detonacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eksplozja, wybuch

 (1.2) detonowanie

Wiktionary


detonacyjny

zwią­za­ny z de­to­na­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­to­na­cją, słu­żą­cy do de­to­na­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detonacja ż., detonowanie n., zdetonowanie n., detonator m.

 czas. detonować ndk., zdetonować dk.

Wiktionary


detonator

nie­wiel­ki ła­du­nek ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go do de­to­na­cji wła­ści­we­go ła­dun­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ła­du­nek ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go prze­no­szą­cy de­to­na­cję ze spłon­ki do kru­szą­ce­go ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go;

Wiktionary

De­to­na­tor:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­czy­ną nie­wy­bu­chu był usz­ko­dzo­ny de­to­na­tor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr, AS: detõnator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detonacja ż., detonowanie n., zdetonowanie n.

 czas. detonować ndk., zdetonować dk.

 przym. detonacyjny

Wiktionary


detonometr

przy­rząd sy­gna­li­zu­ją­cy zja­wi­ska de­to­na­cji, sto­so­wa­ny w sil­ni­kach lot­ni­czych


SJP.pl


detonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ini­cjo­wa­nie, po­wo­do­wa­nie de­to­na­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdetonowanie n., detonacja ż., detonator m.

 czas. detonować ndk., zdetonować dk.

 przym. detonacyjny

Wiktionary


detonowany

1. ek­splo­do­wać, wy­bu­chać;
2. po­wo­do­wać wy­buch;
3. książ­ko­wo: pe­szyć, onie­śmie­lać;
4. w mu­zy­ce: grać lub śpie­wać nie­czy­sto; fał­szo­wać


SJP.pl


detonować

1. ek­splo­do­wać, wy­bu­chać;
2. po­wo­do­wać wy­buch;
3. książ­ko­wo: pe­szyć, onie­śmie­lać;
4. w mu­zy­ce: grać lub śpie­wać nie­czy­sto; fał­szo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­to­no­wać)

 (1.1) po­wo­do­wać wy­buch

 (1.2) wy­wo­ły­wać onie­śmie­le­nie

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­to­no­wać)

 (2.1) roz­ry­wać się z hu­kiem; ule­gać ek­sploz­ji

 (2.2) muz. wy­ko­ny­wać dźwię­ki nie­czy­sto

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­to­no­wać się (dk. zde­to­no­wać się)

 (3.1) być lub sta­wać się spe­szo­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdetonowanie n., detonator mrz., detonowanie n., detonacja ż.

 przym. detonacyjny

 czas. zdetonować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) onieśmielać, peszyć, zawstydzać

 (2.1) eksplodować, wybuchać

 (2.2) fałszować

 (3.1) onieśmielać się, peszyć się, zawstydzać się

Wiktionary


detotalitaryzacja

dzia­ła­nia po oba­le­niu rzą­dów to­ta­li­tar­nych, ma­ją­ce na celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go z to­ta­li­ta­ryz­mu


SJP.pl


detrakcja

wy­ry­wa­nie przez lo­do­wiec blo­ków i okru­chów skal­nych z po­dło­ża


SJP.pl

De­trak­cja – pro­ces wy­ry­wa­nia, wy­dzie­ra­nia przez lo­do­wiec okru­chów i blo­ków skal­nych z po­dło­ża po­przez dzia­łal­ność me­cha­nicz­ną i zam­róz.

Wikipedia


detranzycja

pro­ces od­wra­ca­nia tran­zy­cji płcio­wej


SJP.pl

De­tran­zy­cja – pro­ces za­trzy­ma­nia lub od­wra­ca­nia tran­zy­cji płcio­wej. Ro­zu­mia­na jest jako za­prze­sta­nie te­ra­pii ko­rek­ty płci i próba cof­nię­cia zmian, jakie zasz­ły w jej wy­ni­ku. Na­kie­ro­wa­na jest na przy­wró­ce­nie cech płcio­wych zgod­nych z płcią przy­pi­sa­ną przy na­ro­dzi­nach.

Wikipedia


detreomycyna

nazwa hand­lo­wa an­ty­bio­ty­ku sto­so­wa­ne­go w der­ma­to­lo­gii do le­cze­nia rop­nych za­ka­żeń skóry, za­wie­ra­ją­ce­go chlo­ram­fe­ni­kol


SJP.pl


detroicki

[czy­taj: di­trojc­ki albo po­tocz­nie de­trojc­ki] przy­miot­nik od: De­tro­it


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z De­tro­it, do­ty­czą­cy De­tro­it

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Detroit n.

Wiktionary


detroiczanin

[czy­taj: di­troj­cza­nin] miesz­ka­niec De­tro­it


SJP.pl


detroiczanka

[czy­taj: di­troj­czan­ka] miesz­kan­ka De­tro­it


SJP.pl


detroit

[czy­taj: diTROJT albo po­tocz­nie deTROit] rzeka i mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na gra­ni­cy Ka­na­dy i Sta­nów Zjed­no­czo­nych;

 (1.2) geogr. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mi­chi­gan;

 (1.3) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miast i gmin w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

Wiktionary

De­tro­it (wym. []; z fr. "cie­śni­na") – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mi­chi­gan na pół­noc­nym brze­gu rzeki De­tro­it łą­czą­cej je­zio­ra St. Clair i Erie. Na po­łud­niu są­sia­du­je z ka­na­dyj­skim mia­stem Wind­sor. We­dług da­nych z 2023 roku liczy 633,2 tys. miesz­kań­ców oraz 4,3 mln w ob­sza­rze me­tro­po­li­tal­nym (14. co do wiel­ko­ści me­tro­po­lia Sta­nów Zjed­no­czo­nych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­tek spo­koj­nie pły­nął po wo­dach De­tro­it.

 (1.2) Bar­tek przy­le­ci z De­tro­it na ślub Mirka.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. detroicki

Wiktionary


detronizacja

1. po­zba­wie­nie pa­nu­ją­ce­go mo­nar­chy wła­dzy;
2. po­zba­wie­nie kogoś naj­wyż­szej po­zy­cji w ja­kiejś gru­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. po­zba­wie­nie mo­nar­chy jego wła­dzy i ty­tu­łu;

 (1.2) przen. po­zba­wie­nie kogoś (cze­goś) pier­wsze­go miej­sca

Wiktionary

De­tro­ni­za­cja (gr. "thró­nos", tron) – ro­dzaj de­po­zy­cji, po­zba­wie­nie pa­nu­ją­ce­go wład­cy tronu, po­zba­wie­nie urzę­du siłą lub po­ko­jo­wym trak­ta­tem. Naj­czę­ściej de­tro­ni­za­cja jest skut­kiem za­ma­chu stanu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. detronizowanie n., zdetronizowanie n., tron mrz.

 czas. detronizować ndk., zdetronizować dk.

 przym. detronizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdetronizowanie

Wiktionary


detronizacyjny

zwią­za­ny z de­tro­ni­za­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­tro­ni­za­cją, do­ty­czą­cy de­tro­ni­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detronizacja ż., detronizowanie n., zdetronizowanie

 czas. detronizować ndk., zdetronizować

Wiktionary


detronizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) usu­wa­nie mo­nar­chy z tronu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdetronizowanie n., detronizacja ż.

 czas. detronizować ndk., zdetronizować dk.

 przym. detronizacyjny

Wiktionary


detronizować

1. po­zba­wiać pa­nu­ją­ce­go mo­nar­chę wła­dzy;
2. po­zba­wiać kogoś naj­wyż­szej po­zy­cji w ja­kiejś gru­pie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­zba­wiać pa­nu­ją­ce­go wła­dzy mo­nar­szej

 (1.2) przen. po­zba­wiać kogoś sta­no­wi­ska lub po­zy­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdetronizowanie n., tron mrz., detronizowanie n., detronizacja ż.

 przym. detronizacyjny

 czas. zdetronizować

Wiktionary


detrybalizacja

1. re­zy­gna­cja z przy­na­leż­no­ści ple­mien­nej lub jej za­tra­ce­nie;
2. re­zy­gna­cja z odręb­no­ści ple­mien­nych na rzecz no­we­go pro­ce­su na­ro­do­wot­wór­cze­go w pań­stwach post­ko­lo­nial­nych


SJP.pl


detrytofag

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ekol. zwie­rzę odży­wia­ją­ce się de­try­tu­sem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) detrytusożerca

Wiktionary


detrytus

1. ge­o­lo­gia: po­kru­szo­ny ma­te­riał skal­ny;
2. eko­lo­gia: pod­le­ga­ją­ca roz­kła­do­wi lub sil­nie roz­drob­nio­na ma­te­ria or­ga­nicz­na po­cho­dze­nia zwie­rzę­ce­go i ro­ślin­ne­go, wy­stę­pu­ją­ca w toni wod­nej w po­sta­ci za­wie­si­ny lub w po­sta­ci osa­dów den­nych, w śro­do­wi­sku lą­do­wym wcho­dzą­ca w skład próch­ni­cy gle­bo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. drob­no­szcząt­ko­wa, mart­wa ma­te­ria or­ga­nicz­na;

 (1.2) geol. pro­dukt roz­pa­du skał;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­try­tus – w eko­lo­gii: mart­wa ma­te­ria or­ga­nicz­na
  • de­try­tus – w ge­o­lo­gii: pro­dukt roz­pa­du skał

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. detrytusofag mzw., detrytusożerca mzw.

 przym. detrytusowy, detrytyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) detryt, trypton, abioseston

 (1.2) materiał detrytyczny

Wiktionary


detrytusowy

→ de­try­tus


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do de­try­tu­su, ma­ją­cy zwią­zek z de­try­tu­sem

Wiktionary

Patrz:

detrytus

Powiązane:

 rzecz. detrytus mrz.

Wiktionary


dettlaff

naz­wi­sko


SJP.pl


dettloff

naz­wi­sko, m.in. Szczęs­ny Dett­loff (1878-1961), pol­ski hi­sto­ryk sztu­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczęs­ny Dett­loff – ka­to­lic­ki du­chow­ny i hi­sto­ryk sztu­ki
  • Wer­ner Dett­loff – du­chow­ny ka­to­lic­ki, te­o­log i dog­ma­tyk

Wikipedia


detto

z wło­skie­go: to samo, jak wyżej; ditto


SJP.pl


deubekizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. de­zu­be­ki­za­cja.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­to­lo­gia mar­ty­ro­lo­gi­zu­ją­ca i wy­bie­la­ją­ca kon­fi­den­tów SB - zwła­szcza tych z kręgu kul­tu­ry (twór­czej i aka­de­mic­kiej) oraz z kręgu kruch­ty - stała się agre­syw­ną dok­try­ną pol­skie­go Sa­lo­nu, ko­lej­nym me­cha­niz­mem an­ty­lu­stra­cyj­nym, zmie­rza­ją­cym do za­ha­mo­wa­nia de­u­be­ki­za­cji i do zam­knię­cia (lub przy­najm­niej spa­cy­fi­ko­wa­nia) In­sty­tu­tu Pa­mię­ci Na­ro­do­wej (IPN-u).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezubekizacja ż.

 przym. deubekizacyjny, dezubekizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dezubekizacja, deesbekizacja

Wiktionary


deuter

izo­top wo­do­ru o licz­bie ma­so­wej 2, któ­re­go jądro za­wie­ra jeden pro­ton i jeden ne­u­tron; cięż­ki wodór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. izo­top wo­do­ru ma­ją­cy w ją­drze jeden pro­ton i jeden ne­u­tron;

Wiktionary

De­u­ter (, D) – izo­top wo­do­ru wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie. W wo­dzie mor­skiej (SMOW) wy­stę­pu­je w ilo­ści około 1 atomu na 6420 ato­mów protu (około 0,02 grama w 1 li­trze wody). Jądro de­u­te­ru (de­u­te­ron) skła­da się z jed­ne­go pro­to­nu i jed­ne­go ne­u­tro­nu, pod­czas gdy ją­drem protu jest jeden pro­ton.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛwtɛr, AS: deu̯ter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deuteron mrz., deuterowanie n., deuton mrz.

 czas. deuterować ndk.

 przym. deuterowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciężki wodór, symbol. ²H, D

Wiktionary


deuteragonista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. teatr. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: drugi co do waż­no­ści aktor od­gry­wa­ją­cy rolę w an­tycz­nej sztu­ce grec­kiej

 (1.2) rzad. liter. druga naj­waż­niej­sza po­stać w nar­ra­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na przy­kład Leh­mann, (…) po­ka­zu­je, jak długo tra­ge­dia nie miała roz­poz­na­wal­nych dla nas cech formy dra­ma­tycz­nej. Brak było w niej dia­lo­gu, nawet wtedy, kiedy po­ja­wił się drugi aktor. De­u­te­ra­go­ni­sta nie zo­stał bo­wiem wpro­wa­dzo­ny po to, by to­czyć roz­mo­wę z pro­ta­go­ni­stą, ale jako po­sła­niec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. deuteragonistka

Wiktionary


deuteranomalia

nie­do­wi­dze­nie barwy zie­lo­nej


SJP.pl

De­u­te­ra­no­ma­lia – za­bu­rze­nie roz­poz­na­wa­nia barw, po­dob­nie jak pro­ta­no­ma­lia cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się je­dy­nie ob­ni­żo­ną per­cep­cją na­sy­ce­nia (ale nie ja­skra­wo­ści) zie­le­ni. Barwa czer­wo­na, po­ma­rań­czo­wa, żółta, ka­nar­ko­wa i zie­lo­na są prze­su­nię­te w kie­run­ku zie­le­ni. De­u­te­ra­no­ma­lia do­ty­czy około 6% męż­czyzn i około 0,4% ko­biet (daje to około 95% wszyst­kich za­bu­rzeń roz­poz­na­wa­nia barw u męż­czyzn).

Wikipedia


deuteranopia

De­u­te­ra­no­pia (dal­to­nizm) – wada wzro­ku, od­mia­na śle­po­ty barw, po­le­ga­ją­ca na nie­roz­poz­na­wa­niu barwy zie­lo­nej (lub my­le­niu jej z barwą czer­wo­ną). Ob­ja­wia się to do­kład­nie bra­kiem roz­róż­nie­nia ko­lo­ru czer­wo­ne­go, po­ma­rań­czo­we­go, żół­te­go i zie­lo­ne­go. Per­cep­cja ja­skra­wo­ści nie zmie­nia się. Wy­stę­pu­je za to brak roz­róż­nie­nia w per­cep­cji skła­do­wych czer­wo­nej i zie­lo­nej, co pro­wa­dzi do od­bio­ru fio­le­tu i cy­ja­nu jako ten sam kolor.

Wikipedia


deuterek

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy de­u­ter (cięż­ki izo­top wo­do­ru)


SJP.pl


deuterium

daw­niej: izo­top wo­do­ru o licz­bie ma­so­wej 2, któ­re­go jądro za­wie­ra jeden pro­ton i jeden ne­u­tron; de­u­ter, cięż­ki wodór


SJP.pl


deutero-izajasz

umow­na nazwa ano­ni­mo­we­go au­to­ra roz­dzia­łów 40-55 bi­blij­nej Księ­gi Iza­ja­sza


SJP.pl

De­u­te­ro-Iza­jasz – od końca XVIII w. umow­ne okre­śle­nie ano­ni­mo­we­go, nie­toż­sa­me­go z Iza­ja­szem au­to­ra roz­dzia­łów 40–55 bi­blij­nej Księ­gi Iza­ja­sza.

Tło roz­dzia­łów 40–55 jest zu­peł­nie od­mien­ne od tła roz­dzia­łów 1–39 Księ­gi Iza­ja­sza, al­bo­wiem jest póź­niej­sze od tych ostat­nich o około 150 lat.

Wikipedia


deuterokanoniczny

księ­gi de­u­te­ro­ka­no­nicz­ne - księ­gi Sta­re­go Te­sta­men­tu, które chrze­ści­jań­stwo włą­czy­ło do ka­no­nu Bi­blii póź­niej niż po­zo­sta­łe; odrzu­co­ne wcze­śniej przez pro­te­stan­tyzm i ju­da­izm; księ­gi wtó­ro­ka­no­nicz­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. o księ­dze bi­blij­nej: po­cząt­ko­wo nie­uz­na­wa­ny za ka­no­nicz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛwtɛrɔkãnɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: deu̯terokãnõńičny

Wiktionary


deuteron

jądro ato­mo­we de­u­te­ru, zło­żo­ne z ne­u­tro­nu i pro­to­nu; de­u­ton


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. jądro atomu de­u­te­ru;

Wiktionary

De­u­te­ron – jądro ato­mo­we de­u­te­ru, czyli izo­to­pu wo­do­ru #PATRZ, zwa­ne­go cięż­kim wo­do­rem. De­u­te­ron skła­da się z jed­ne­go ne­u­tro­nu i jed­ne­go pro­to­nu.

Licz­ba ato­mo­wa de­u­te­ro­nu wy­no­si Z=1, zaś licz­ba ma­so­wa A=2, ener­gia wią­za­nia 2,225 MeV. De­u­te­ron oz­na­cza­ny jest sym­bo­lem che­micz­nym D, lub czę­ściej sym­bo­lem d, przy­ję­tym w za­pi­sach prze­mian ją­dro­wych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛwˈtɛrɔ̃n, AS: deu̯terõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deuter m., deuterowanie n., daw. deuton m.

 czas. deuterować ndk.

 przym. deuterowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. deuton

Wiktionary


deuteronomiczny

zwią­za­ny z Księ­gą Pow­tó­rzo­ne­go Prawa (De­u­te­ro­no­mium)


SJP.pl


deuteronomium

Księ­ga Pow­tó­rzo­ne­go Prawa; ostat­nia księ­ga Pię­ciok­się­gu


SJP.pl


deuterowy

→ de­u­ter


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy de­u­te­ru, zwią­za­ny z de­u­te­rem, za­si­la­ny de­u­te­rem

Wiktionary

Patrz:

deuter

Przykłady

 (1.1) Otóż czą­stecz­ki wody w at­mos­fe­rze, za­rów­no zwy­kłej, jak i tej cięż­szej - de­u­te­ro­wej (tzw. cięż­kiej wody) są ro­zbi­ja­ne na atomy przez pro­mie­nio­wa­nie sło­necz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛwtɛˈrɔvɨ, AS: deu̯terovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deuter mrz., deuteron mrz., deuterowanie n., deuton mrz.

 czas. deuterować ndk.

Wiktionary


deuton

jądro ato­mo­we de­u­te­ru, zło­żo­ne z ne­u­tro­nu i pro­to­nu; de­u­te­ron


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. fiz. chem. de­u­te­ron

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla bu­do­wy atomu azotu (cię­żar ato­mo­wy w za­o­krą­gle­niu 14) mamy wzór: N¹⁴ = π₇ w₇ = α₃η (7 pro­to­nów i 7 ne­u­tro­nów, albo 3 hel­jo­ny i 1 de­u­ton).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deuter m., deuteron m., deuterowanie n.

 czas. deuterować ndk.

 przym. deuterowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. deuteron

Wiktionary


deutoplazma

żółt­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żółt­ko

Wiktionary


deutoplazmatyczny

→ de­u­to­plaz­ma


SJP.pl

Patrz:

deutoplazma

deutsch

[czy­taj: dojcz] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­utsch Go­ritz – gmina w kraju związ­ko­wym Sty­ria, w po­wie­cie Südoststeiermark
  • De­utsch Kal­ten­brunn – gmina w kraju związ­ko­wym Bur­gen­land, w po­wie­cie Jen­ners­dorf
  • De­utsch Schützen-Ei­sen­berg – gmina w kraju związ­ko­wym Bur­gen­land, w po­wie­cie Ober­wart
  • De­utsch-Grif­fen – gmina w kraju związ­ko­wym Ka­ryn­tia, w po­wie­cie Sankt Veit an der Glan
  • De­utsch-Wa­gram – mia­sto w kraju związ­ko­wym Dolna Au­stria, w po­wie­cie Gänserndorf
  • Bad De­utsch-Al­ten­burg – gmina tar­go­wa w kraju związ­ko­wym Dolna Au­stria, w po­wie­cie Bruck na der Le­it­ha
  • De­utsch Crone
  • De­utsch Evern – gmina w kraju związ­ko­wym Dolna Sak­so­nia, w po­wie­cie Lüneburg
  • De­utsch Krone – dawny po­wiat
  • De­utsch-Wil­mers­dorf – dawna nazwa Wil­mers­dor­fu
  • Awra­ham De­utsch – iz­ra­el­ski rabin, fi­lo­zof i po­li­tyk
  • David De­utsch – iz­ra­el­ski fizyk

Wikipedia


developer

de­we­lo­per;
1. osoba lub firma przez­na­cza­ją­ca środ­ki fi­nan­so­we na bu­do­wę domów w celu sprze­da­ży lub wy­naj­mu;
2. osoba lub in­sty­tu­cja two­rzą­ca pro­gra­my kom­pu­te­ro­we


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­we­lo­per bu­dow­la­ny (ang. real esta­te de­ve­lo­per) - w bu­dow­nict­wie, in­we­stor który in­we­stu­je w bu­do­wę nie­ru­cho­mo­ści bu­dyn­ko­wych z przez­na­cze­niem na sprze­daż lub wy­na­jem
  • pro­gra­mi­sta (ang. soft­wa­re de­ve­lo­per) - w in­for­ma­ty­ce, twór­ca opro­gra­mo­wa­nia

Wikipedia


developerka

de­we­lo­per­ka;
1. ko­bie­ta przez­na­cza­ją­ca środ­ki fi­nan­so­we na bu­do­wę domów w celu sprze­da­ży lub wy­naj­mu;
2. po­tocz­nie: rynek, bran­ża bu­dow­nict­wa de­we­lo­per­skie­go


SJP.pl


developerski

→ de­ve­lo­per; de­we­lo­per­ski


SJP.pl


devito

naz­wi­sko, m.in. Danny DeVito, ame­ry­kań­ski aktor


SJP.pl


devon

wyspa na Morzu Ark­tycz­nym


SJP.pl

Devon – hrab­stwo ad­mi­ni­stra­cyj­ne (nie­me­tro­po­li­tal­ne), ce­re­mo­nial­ne i hi­sto­rycz­ne w An­glii, w re­gio­nie South West En­gland, po­ło­żo­ne we wschod­niej czę­ści Pół­wy­spu Korn­wa­lij­skie­go, po­mię­dzy Korn­wa­lią na za­cho­dzie a hrab­stwa­mi So­mer­set i Dor­set na wscho­dzie.

Wikipedia


dewa

w hin­du­iz­mie: ogól­na nazwa każ­de­go z bogów uo­sa­bia­ją­cych siły dobra i har­mo­nii kos­micz­nej, bio­rą­cych udział w two­rze­niu świa­ta


SJP.pl

Dewa (san­skryt देव, trl. "deva", „świet­li­sty”, „ja­śnie­ją­cy”, „oś­wie­co­ny”, ang. Deva; w in­nych ję­zy­kach: ty­be­tań­ski "lha", chiń­ski "tiān" (天), ko­re­ań­ski "chǒn", ja­poń­ski "ten", wiet. "thiên") – nie­po­sia­da­ją­ca ciała fi­zycz­ne­go isto­ta nad­przy­ro­dzo­na, bóg lub pół­bóg, wy­stę­pu­ją­cy w re­li­giach dhar­micz­nych i mi­tach kul­tur az­ja­tyc­kich. Żeń­skim od­po­wied­ni­kiem dewy jest dewi.

Wikipedia


dewadasi

tan­cer­ka świą­tyn­na wy­ko­nu­ją­ca kla­sycz­ne tańce hin­du­skie


SJP.pl

De­wa­da­si (w san­skry­cie boska nie­wol­ni­ca, port. "ba­i­la­de­i­ra" – tan­cer­ka, z fr. "bayadère" – ba­ja­de­ra) – tan­cer­ka kul­to­wa w In­diach wy­ko­nu­ją­ca kla­sycz­ne tańce in­dyj­skie. Zaz­wy­czaj miesz­ka­ła bli­sko świą­ty­ni, była ofi­cjal­nie uz­na­wa­na za boską mał­żon­kę i ota­cza­na dużym sza­cun­kiem. Roz­po­czy­na­ła naukę tańca w bar­dzo mło­dym wieku, około szó­ste­go roku życia.

Wikipedia


dewajtis

Zo­bacz też: De­waj­tis (se­rial te­le­wi­zyj­ny).

De­waj­tis. Po­wieść współ­czes­na – po­zy­ty­wi­stycz­na po­wieść oby­cza­jo­wa Marii Ro­dzie­wi­czów­ny z 1889 roku.Pełny tekst: ' w Wi­kiź­ró­dłach

Wikipedia


dewaloryzacja

ob­ni­że­nie się war­to­ści lub zna­cze­nia cze­goś; de­wa­lu­a­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­ni­ża­nie się war­to­ści cze­goś

Wiktionary


dewaloryzacyjny

→ de­wa­lo­ry­za­cja


SJP.pl

Patrz:

dewaloryzacja

dewaloryzować

ob­ni­żać war­tość lub zna­cze­nie cze­goś; de­wa­lu­o­wać


SJP.pl


dewaluacja

1. urzę­do­we ob­ni­że­nie war­to­ści danej wa­lu­ty w sto­sun­ku do złota lub walut za­gra­nicz­nych; ob­ni­że­nie się re­al­nej war­to­ści pie­nię­dzy;
2. prze­no­śnie: ob­ni­że­nie się war­to­ści lub zna­cze­nia cze­goś; de­wa­lo­ry­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. urzę­do­we ob­ni­że­nie kursu danej wa­lu­ty;

 (1.2) książk. ob­ni­że­nie (się) war­to­ści lub zna­cze­nia cze­goś

Wiktionary

De­wa­lu­a­cja (łac. "de" 'z (czego), od, niżej' (wska­zu­ją­ce na zmniej­sze­nie) i "valor" 'war­tość') – usta­wo­we bądź ad­mi­ni­stra­cyj­ne osła­bie­nie sztyw­ne­go kursu wa­lu­ty na­ro­do­wej wobec in­nych walut przez rząd lub bank cen­tral­ny, np. w celu po­pra­wie­nia bi­lan­su płat­ni­cze­go albo zwięk­sze­nia ce­no­wej kon­ku­ren­cyj­no­ści zew­nętrz­nej go­spo­dar­ki da­ne­go kraju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­wa­lu­a­cja łata może wpro­wa­dzić pa­ni­kę na ryn­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaluˈwat͡sʲja, AS: devaluu̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewaluowanie n., zdewaluowanie n.

 czas. dewaluować ndk., zdewaluować dk.

 przym. dewaluacyjny

Wiktionary


dewaluacyjny

zwią­za­ny z de­wa­lu­a­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od de­wa­lu­a­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To zaś może wy­wo­łać – zda­niem pre­zes Gron­kie­wicz-Waltz – pre­sję de­wa­lu­a­cyj­ną, co bę­dzie go­dzić w inny cel za­ło­żo­ny w "Pa­kie­cie", czyli ogra­ni­cza­nie in­fla­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaluwaˈt͡sɨjnɨ, AS: devaluu̯acyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewaluacja ż., dewaluowanie n., zdewaluowanie n.

 czas. dewaluować ndk., zdewaluować dk.

Wiktionary


dewaluowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­wa­lu­o­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaluwɔˈvãɲɛ, AS: devaluu̯ovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdewaluowanie n., dewaluacja ż.

 czas. dewaluować ndk., zdewaluować dk.

 przym. dewaluacyjny

Wiktionary


dewaluować

1. prze­pro­wa­dzać (prze­pro­wa­dzić) re­for­mę pie­nięż­ną opar­tą na de­wa­lu­a­cji;
2. prze­no­śnie: ob­ni­żać (ob­ni­żyć) war­tość lub zna­cze­nie cze­goś; de­wa­lo­ry­zo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) ekon. urzę­do­wo ob­ni­żać kurs danej wa­lu­ty

 (1.2) książk. ob­ni­żać war­tość lub zna­cze­nie cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny

 (2.1) książk. tra­cić na war­to­ści

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Wy­star­czy przyj­rzeć się zmia­nom ryn­ków Eu­ro­py Za­chod­niej i Ame­ry­ki Pół­noc­nej, aby za­u­wa­żyć, że tra­dy­cyj­ny model kon­sump­cji to­wa­rów po­wo­li się de­wa­lu­u­je, a lu­dzie pra­gną cze­goś wię­cej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaluˈwɔvat͡ɕ, AS: devaluu̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewaluacja ż., dewaluowanie n., zdewaluowanie n.

 czas. zdewaluować dk.

 przym. dewaluacyjny

Wiktionary


dewanagari

sy­la­bicz­ne pismo pół­noc­no­in­dyj­skie uży­wa­ne do za­pi­su np. san­skry­tu i hindi; na­ga­ri


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. pismo sy­la­bicz­ne uży­wa­ne do za­pi­su m.in. san­skry­tu i hindi;

Wiktionary


dewastacja

ce­lo­we ni­szcze­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bezwz­ględ­ne ni­szcze­nie, ruj­no­wa­nie

Wiktionary

De­wa­sta­cja – umyśl­ne i bez­praw­ne spo­wo­do­wa­nie szko­dy w mie­niu, ni­szcze­nie cze­goś w wy­ni­ku ce­lo­we­go dzia­ła­nia lub na­stę­pu­ją­ce wsku­tek za­nied­bań. W myśl prawa de­wa­sta­cja jest zni­szcze­niem mie­nia i jest czy­nem za­bro­nio­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ga­ze­cie pi­sa­li dziś o de­wa­sta­cji cmen­ta­rza ży­dow­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaˈstat͡sʲja, AS: devastacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdewastowanie n., dewastowanie n., dewastator mos.

 czas. dewastować ndk., zdewastować dk.

 przym. dewastacyjny, dewastatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ruina; pot. rujnacja

Wiktionary


dewastacyjny

zwią­za­ny z de­wa­sta­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­wa­sta­cją; ma­ją­cy na celu de­wa­sta­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewastacja ż., zdewastowanie n., dewastowanie n., dewastator mos.

 czas. dewastować ndk., zdewastować dk.

 przym. dewastatorski

Wiktionary


dewastator

osoba sie­ją­ca spu­sto­sze­nie, zni­szcze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba, która ni­szczy, de­wa­stu­je

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja po­win­na wy­ła­pać tych de­wa­sta­to­rów parku miej­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaˈstatɔr, AS: devastator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewastacja ż., dewastowanie n., zdewastowanie n.

 czas. dewastować ndk., zdewastować dk.

 przym. dewastatorski, dewastacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) destruktor, niszczyciel, szkodnik, wandal; pot. żart. psuj

Wiktionary


dewastatorka

ko­bie­ta sie­ją­ca spu­sto­sze­nie, zni­szcze­nie


SJP.pl


dewastowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­wa­sto­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvastɔˈvãɲɛ, AS: devastovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdewastowanie n., dewastacja ż., dewastator mos.

 czas. dewastować ndk., zdewastować dk.

 przym. dewastacyjny, dewastatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niszczenie, rujnowanie, pustoszenie

Wiktionary


dewastować

ni­szczyć, pu­sto­szyć, ruj­no­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) ni­szczyć coś ce­lo­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grupy sa­ta­ni­stycz­ne de­wa­stu­ją cmen­ta­rze chrze­ści­jań­skie i obiek­ty kultu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvaˈstɔvat͡ɕ, AS: devastovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewastacja ż., dewastator m., dewastowanie n., zdewastowanie n.

 czas. zdewastować dk.

 przym. dewastacyjny, dewastatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) burzyć, demolować, niszczyć, rozwalać, druzgotać, niszczyć, psuć, rujnować, uszkadzać, pustoszyć

Wiktionary


dewatnost

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dzie­więt­na­ście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dewatnoście

Wiktionary


dewatnoście

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dzie­więt­na­ście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dewatnost

Wiktionary


deweloper

de­ve­lo­per;
1. osoba lub firma przez­na­cza­ją­ca środ­ki fi­nan­so­we na bu­do­wę domów w celu sprze­da­ży lub wy­naj­mu;
2. osoba lub in­sty­tu­cja two­rzą­ca pro­gra­my kom­pu­te­ro­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bud. osoba lub przed­się­bior­stwo in­we­stu­ją­ce w bu­do­wę nie­ru­cho­mo­ści;

 (1.2) in­form. twór­ca opro­gra­mo­wa­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) druk. ma­gne­tycz­ny pro­szek, który tran­spor­tu­je toner na wałek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­we­lo­per bu­dow­la­ny (ang. real esta­te de­ve­lo­per) - w bu­dow­nict­wie, in­we­stor który in­we­stu­je w bu­do­wę nie­ru­cho­mo­ści bu­dyn­ko­wych z przez­na­cze­niem na sprze­daż lub wy­na­jem
  • pro­gra­mi­sta (ang. soft­wa­re de­ve­lo­per) - w in­for­ma­ty­ce, twór­ca opro­gra­mo­wa­nia

Wikipedia

Powiązane:

 przym. deweloperski

Wiktionary


deweloperka

de­ve­lo­per­ka;
1. ko­bie­ta przez­na­cza­ją­ca środ­ki fi­nan­so­we na bu­do­wę domów w celu sprze­da­ży lub wy­naj­mu;
2. po­tocz­nie: rynek, bran­ża bu­dow­nict­wa de­we­lo­per­skie­go;
3. ko­bie­ta two­rzą­ca pro­gra­my kom­pu­te­ro­we


SJP.pl


deweloperoza

zbyt­nie na­gro­ma­dze­nie bu­dyn­ków miesz­kal­nych wy­bu­do­wa­nych przez de­we­lo­pe­rów na ja­kimś te­re­nie


SJP.pl


deweloperski

→ de­we­lo­per; de­ve­lo­per­ski


SJP.pl


deweloperstwo

in­we­sto­wa­nie w bu­do­wę domów na sprze­daż


SJP.pl


deweloping

rzad­ko: de­we­lo­per­stwo - in­we­sto­wa­nie w bu­do­wę domów na sprze­daż


SJP.pl


dewerbalny

w ję­zy­koz­naw­stwie: po­cho­dzą­cy, ut­wo­rzo­ny od cza­sow­ni­ka; od­cza­sow­ni­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zob. od­cza­sow­ni­ko­wy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odczasownikowy

Wiktionary


dewetyna

tka­ni­na bę­dą­ca imi­ta­cją ak­sa­mi­tu; dy­we­ty­na


SJP.pl


dewetynowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. z de­we­ty­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Było cie­pło, wręcz go­rą­co, ale nie­ja­ki Gibbo, we­te­ran wojny w Oma­nie i w ogóle by­wa­lec tych oko­lic, łaził od rana w gru­bej kurt­ce de­we­ty­no­wej i na­rze­kał na zimno.

 (1.1) Dla chłop­ców od 7 do 4 lat — można tu kupić ubran­ka, po­szu­ki­wa­ne kurt­ki de­we­ty­no­we po 330 zł, wia­trów­ki i ma­ry­nar­ki wel­we­to­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewetyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. dywetynowy

Wiktionary


dewey

[czy­taj: diłej] naz­wi­sko, m.in. John Dewey (1859-1952), ame­ry­kań­ski fi­lo­zof


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • John Dewey (1859-1952) – ame­ry­kań­ski pe­da­gog
  • Dewey – mia­sto w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Was­hing­ton
  • Dewey – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Bur­nett
  • Dewey – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Por­ta­ge
  • Dewey – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Rusk
  • Dewey (ang. Dewey Towns­hip) – gmina w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie LaPorte
  • Dewey (ang. Dewey Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Ro­se­au
  • Dewey (ang. Dewey Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Walsh
  • Dewey (ang. Dewey Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Bur­nett
  • Dewey (ang. Dewey Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Por­ta­ge
  • Dewey (ang. Dewey Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Rusk
  • hrab­stwo Dewey (ang. Dewey Co­un­ty) – w sta­nie Okla­ho­ma

Wikipedia


dewi

Dewi (de­va­na­ga­ri: देवी ; „Bo­gi­ni”), Śri Devi – imię, któ­rym na­zy­wa­ne są czę­sto wszyst­kie bó­stwa żeń­skie pan­te­o­nu hin­du­i­stycz­ne­go, jako różne aspek­ty tej samej bo­gi­ni. Dewi czę­sto uwa­ża­na jest za głów­ne bó­stwo na równi z Wisz­nu i Śiwą. Jest bó­stwem do­brot­li­wym jako Par­wa­ti, lub trak­to­wa­na jest cał­ko­wi­cie nie­za­leż­nie, a wów­czas górę biorą jej groź­niej­sze aspek­ty w po­sta­ci Durgi i Kali.

Wikipedia


dewiacja

1. silne od­chy­le­nie od pew­nych usta­lo­nych war­to­ści, norm w po­stę­po­wa­niu, za­cho­wa­niu itp. (np. de­wia­cja sek­su­al­na);
2. od­chy­le­nie ką­to­we mię­dzy kie­run­kiem ma­gne­tycz­nym a kie­run­kiem wska­zy­wa­nym przez igłę ma­gne­tycz­ną kom­pa­su, wy­wo­ła­ne przez obiek­ty znaj­du­ją­ce się w po­bli­żu kom­pa­su;
3. zbo­cze­nie z wła­ści­we­go kie­run­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. za­bu­rze­nie oso­bo­wo­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­wia­cja kom­pa­su
  • De­wia­cja spo­łecz­na
  • De­wia­cja sek­su­al­na – dawna nazwa pa­ra­fi­lii sek­su­al­nej
  • De­wia­cja czę­stot­li­wo­ści
  • aber­ra­cja
  • ano­ma­lia
  • zbo­cze­nie

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dewiant mos., dewiantka ż., dewiacyjność ż.

 przym. dewiacyjny

Wiktionary


dewiacyjność

→ de­wia­cyj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest de­wia­cyj­ne

Wiktionary

Patrz:

dewiacyjny

Powiązane:

 rzecz. dewiacja ż., dewiant mos., dewiantka ż.

 przym. dewiacyjny

Wiktionary


dewiacyjny

zwią­za­ny z de­wia­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) psych. zwią­za­ny z de­wia­cją, do­ty­czą­cy de­wia­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewiacja ż., dewiant mos., dewiantka ż., dewiacyjność ż.

Wiktionary


dewiancki

→ de­wiant


SJP.pl

Patrz:

dewiant

dewiant

osoba za­cho­wu­ją­ca się w spo­sób od­bie­ga­ją­cy od normy; de­wiat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. psych. osoba cier­pią­ca na za­bu­rze­nia psy­chicz­ne, prze­ja­wia­ją­ce się w za­cho­wa­niu od­bie­ga­ją­cym od norm mo­ral­nych lub oby­cza­jo­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­now­nie do­pu­ści­li de­wian­ta do pracy z dzieć­mi!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewiacja ż., dewiacyjność ż.

:: fż. dewiantka ż.

 przym. dewiacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wykolejeniec

Wiktionary


dewiantka

ko­bie­ta za­cho­wu­ją­ca się w spo­sób od­bie­ga­ją­cy od normy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. psych. ko­bie­ta cier­pią­ca na za­bu­rze­nia psy­chicz­ne, prze­ja­wia­ją­ce się w za­cho­wa­niu od­bie­ga­ją­cym od norm mo­ral­nych lub oby­cza­jo­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie po­win­ni za­trud­niać de­wiant­ki, skoro wie­dzie­li, że była już ka­ra­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewiacja ż., dewiacyjność ż.

:: fm. dewiant mos.

 przym. dewiacyjny

Wiktionary


dewiat

osoba za­cho­wu­ją­ca się w spo­sób od­bie­ga­ją­cy od normy; de­wiant


SJP.pl


dewiator

spe­cja­li­sta w za­kre­sie prze­pro­wa­dza­nia de­wia­cji kom­pa­su (usta­la­nia róż­ni­cy mię­dzy kur­sem kom­pa­so­wym a kur­sem ma­gne­tycz­nym, spo­wo­do­wa­nej za­kłó­ce­nia­mi wska­zań kom­pa­su przez obiek­ty znaj­du­ją­ce się w jego po­bli­żu)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­wia­tor (na­prę­że­nie) – ma­cierz opi­su­ją­ca stan czy­ste­go ści­na­nia (de­wia­cyj­ny) – opi­su­je zmia­nę po­sta­ci ciała.
  • De­wia­tor – spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się okre­śla­niem de­wia­cji kom­pa­su ma­gne­tycz­ne­go i kom­pen­so­wa­niem jej w celu zmniej­sze­nia wpły­wu pól ma­gne­tycz­nych okrę­tu (stat­ku) na kom­pas, a co z tym zwią­za­ne, zmi­nim...
  • de­wia­cja ma­gne­tycz­na

Wikipedia


dewiować

za­cho­wy­wać się w spo­sób ra­żą­co od­bie­ga­ją­cy od przy­ję­tych norm


SJP.pl


dewitalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. po­zba­wie­nie funk­cji ży­cio­wych or­ga­niz­mu lub tkan­ki;

 (1.2) sto­mat. pro­ce­du­ra sto­ma­to­lo­gicz­na po­le­ga­ją­ca na ce­lo­wym wy­wo­ła­niu mart­wi­cy miaz­gi zę­bo­wej przy uży­ciu spe­cjal­nych środ­ków che­micz­nych (za­tru­cie zęba)

Wiktionary

De­wi­ta­li­za­cja (dosł. po­zba­wie­nie funk­cji ży­cio­wych) - ter­min sto­so­wa­ny w wielu pro­ce­du­rach. W od­nie­sie­niu do sto­ma­to­lo­gii oz­na­cza tak zwane za­tru­cie zęba. Za­bieg ten po­le­ga na za­ło­że­niu do ubyt­ku zę­bo­we­go na ob­na­żo­ny nerw środ­ka che­micz­ne­go (np. pa­ra­pa­sty, któ­rej pod­sta­wo­wym skład­ni­kiem jest pa­ra­for­mal­de­hyd) po­wo­du­ją­ce­go mart­wi­cę miaz­gi, a na­stęp­nie jej mu­mi­fi­ka­cję. W den­dro­lo­gii na­to­miast de­wi­ta­li­za­cja oz­na­cza uśmier­ce­nie drze­wa (np. za po­mo­cą środ­ków che­micz­nych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) ''De­wi­ta­li­za­cję sto­su­je się zaz­wy­czaj gdy pa­cjent jest uczu­lo­ny na leki znie­czu­la­ją­ce lub u pa­cjen­tów cho­rych na he­mo­fi­lię [...]''.

Wiktionary


dewitryfikacja

pro­ces kry­sta­li­za­cji skład­ni­ków szkła, za­cho­dzą­cy w wa­run­kach na­tu­ral­nych pod wpły­wem zmian ci­śnie­nia i tem­pe­ra­tu­ry lub w cza­sie pro­duk­cji wy­ro­bów szkla­nych; odsz­kle­nie


SJP.pl


dewitryfikacyjny

→ de­wi­try­fi­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

dewitryfikacja

dewitryfikat

two­rzy­wo o jed­no­rod­nej, drob­no­ziar­ni­stej struk­tu­rze, otrzy­my­wa­ne w wy­ni­ku odsz­kle­nia; two­rzy­wo de­wi­try­fi­ka­cyj­ne, de­wi­try­fi­ka­tor


SJP.pl


dewitryfikator

two­rzy­wo o jed­no­rod­nej, drob­no­ziar­ni­stej struk­tu­rze, otrzy­my­wa­ne w wy­ni­ku odsz­kle­nia; two­rzy­wo de­wi­try­fi­ka­cyj­ne, de­wi­try­fi­kat


SJP.pl


dewiza

1. zwię­zła za­sa­da, którą ktoś kie­ru­je się w życiu; motto, sen­ten­cja, myśl prze­wod­nia;
2. rzad­kie zgru­bie­nie od: de­wiz­ka (łań­cu­szek przy ze­gar­ku kie­szon­ko­wym)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­sa­da po­stę­po­wa­nia, którą ktoś wyz­na­je

 (1.2) he­rald. tekst umie­szczo­ny na wstę­dze pod her­bem

Wiktionary

De­wi­za – krót­kie zda­nie de­fi­niu­ją­ce ogól­ną za­sa­dę po­stę­po­wa­nia osoby lub rodu osób, or­ga­ni­za­cji lub in­sty­tu­cji, wy­ra­żo­ne naj­czę­ściej w ję­zy­ku na­ro­do­wym lub po ła­ci­nie, rza­dziej w in­nych ję­zy­kach; także ro­dzaj epi­gra­fu.

Oprócz rodów, w któ­rych de­wi­za ro­do­wa obej­mo­wa­ła człon­ków rodu, de­wi­zy naj­czę­ściej mają or­ga­ni­za­cje, jak pań­stwa, mia­sta, uczel­nie, siły zbroj­ne i ich czę­ści, in­sty­tu­cje pań­stwo­we, or­de­ry, sto­wa­rzy­sze­nia i inne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dewizy nmos., dewizka ż.

 przym. dewizowy

 przysł. dewizowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) credo / kredo, motto, idea przewodnia, myśl przewodnia, reguła życiowa

Wiktionary


dewiziarz

po­tocz­nie: czło­wiek nie­le­gal­nie hand­lu­ją­cy ob­cy­mi wa­lu­ta­mi; cink­ciarz, wa­lu­ciarz


SJP.pl


dewizka

1. łań­cu­szek przy ze­gar­ku kie­szon­ko­wym;
2. zdrob­nie­nie od: de­wi­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łań­cu­szek do ze­gar­ka kie­szon­ko­we­go

 (1.2) zdrobn. od: de­wi­za

Wiktionary

De­wiz­ka – złoty lub srebr­ny łań­cu­szek do ze­gar­ka no­szo­ny obec­nie tylko do ża­kie­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Srebr­na, gruba de­wiz­ka po­ły­ski­wa­ła na czar­nej ka­mi­zel­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewiza ż.

Wiktionary


dewizochłonność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. re­la­cja po­mię­dzy ilo­ścią dewiz (walut ob­cych) wy­da­nych na okre­ślo­ne skład­ni­ki do war­to­ści to­wa­rów z nich wy­pro­du­ko­wa­nych

 (1.2) ekon. cał­ko­wi­te za­po­trze­bo­wa­nie na de­wi­zy (walut obce)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvʲizɔxˈwɔ̃nːɔɕt͡ɕ, AS: devʹizoχu̯õ•ność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dewizochłonny

Wiktionary


dewizochłonny

przy­miot­nik

 (1.1) ekon. wy­ma­ga­ją­cy re­la­tyw­nie dużej ilo­ści dewiz (walut ob­cych) wy­da­nych na skład­ni­ki po­trzeb­ne do bycia wyt­wo­rzo­nym w sto­sun­ku do włas­nej war­to­ści

 (1.2) ekon. wy­ma­ga­ją­cy dużej ilo­ści dewiz (walut ob­cych) w uję­ciu cał­ko­wi­tym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvʲizɔˈxwɔ̃nːɨ, AS: devʹizoχu̯õ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewizochłonność

Wiktionary


dewizotwórczy

za­pew­nia­ją­cy do­pływ dewiz


SJP.pl


dewizowiec

po­tocz­nie: cu­dzo­zie­miec pła­cą­cy w Pol­sce de­wi­za­mi


SJP.pl


dewizowy

zwią­za­ny z de­wi­zą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­wi­za­mi, do­ty­czą­cy dewiz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­kres wy­mie­nial­no­ści zde­ter­mi­no­wa­ny jest ro­dza­jem po­li­ty­ki go­spo­dar­czej, a prze­de wszyst­kim hand­lo­wej pań­stwa i jest on od­wrot­nie pro­por­cjo­nal­ny do ogra­ni­czeń de­wi­zo­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewizy nmos., dewiza ż.

Wiktionary


dewizy

za­gra­nicz­ne środ­ki płat­ni­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ekon. za­gra­nicz­ne środ­ki płat­ni­cze

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) M. B. W. lm. zob. de­wi­za.

Wiktionary

De­wi­zy (tylko w l. mno­giej) – we­dług pol­skie­go prawa są to pa­pie­ry war­to­ścio­we i inne do­ku­men­ty peł­nią­ce funk­cję środ­ka płat­ni­cze­go, wy­sta­wio­ne w wa­lu­tach ob­cych. Nazwa po­cho­dzi z franc. "de­vi­se" – „wa­lu­ta”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) I jutro te ban­dzio­ry w samo po­łud­nie mają wy­mie­nić te bejmy na de­wi­zy, na Wi­no­gra­dach, Pa­sie­ka osiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈvʲizɨ, AS: devʹizy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dewizowy

 rzecz. dewiza ż.

Wiktionary


dewizówka

w Pol­sce Lu­do­wej:
1. po­tocz­nie: ko­bie­ta upra­wia­ją­ca pro­sty­tu­cję za de­wi­zy (za­gra­nicz­ne środ­ki płat­ni­cze);
2. śro­do­wi­sko­wo: od­dział Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej do zwal­cza­nia hand­lu de­wi­za­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. prze­stęp­cza: pro­sty­tut­ka, która świad­czy swoje usłu­gi za de­wi­zy

Wiktionary

De­wi­zów­ka (ros. "Интердевочка") – ra­dziec­ko-szwedz­ki dra­mat oby­cza­jo­wy z 1989 roku w re­ży­se­rii Pio­tra To­do­row­skie­go, na pod­sta­wie po­wie­ści Wła­di­mi­ra Ku­ni­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛvʲiˈzufka, AS: devʹizufka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


dewociarski

wła­ści­wy de­wo­tom, de­wot­kom; na­ce­cho­wa­ny de­wo­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. na­ce­cho­wa­ny de­wo­cją, wła­ści­wy de­wo­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gra­ży­na za­pi­sa­ła się do ja­kiejś de­wo­ciar­skiej grupy, z którą w każdy we­e­kend jeź­dzi do Ła­giew­nik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewociarskość ż., dewocja ż., dewocyjność ż., dewot mos., dewotka ż.

 przym. dewocyjny

 przysł. dewociarsko

Wiktionary


dewocja

1. po­boż­ność, go­to­wość słu­że­nia Bogu przez życie w zgo­dzie z re­li­gią;
2. prze­rost form zew­nętrz­nej po­boż­no­ści przy braku istot­nych tre­ści du­cho­wych; bi­go­te­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gor­li­we speł­nia­nie prak­tyk re­li­gij­nych na pokaz przy jed­no­czes­nym za­nied­ba­niu du­cho­wo­ści wew­nętrz­nej;

Wiktionary

De­wo­cja (łac. "de­vo­tio" – poś­wię­ce­nie, ofia­ro­wa­nie) lub bi­go­te­ria (z fr. "bi­go­te­rie") – po­boż­ność, gor­li­wość w za­cho­wa­niach re­li­gij­nych. Ce­chu­je się zwy­kle ry­go­ryz­mem mo­ral­nym wobec za­cho­wań włas­nych oraz in­nych ludzi. Ter­min „de­wo­cja” może mieć zna­cze­nie me­lio­ra­tyw­ne jak i pe­jo­ra­tyw­ne, z kolei „bi­go­te­ria” ma ko­no­ta­cje wy­łącz­nie ne­ga­tyw­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈvɔt͡sʲja, AS: devocʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewot mos., dewotka ż., dewocyjność ż., dewocjonalia lm nm.

 przym. dewocyjny, dewociarski

 przysł. dewocyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigoteria, świętoszkowatość, religianctwo

Wiktionary


dewocjonalia

1. przed­mio­ty przed­sta­wia­ją­ce świę­tych lub sym­bo­li­zu­ją­ce praw­dy wiary;
2. przed­mio­ty uży­wa­ne w prak­ty­kach re­li­gij­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hand. różne drob­ne przed­mio­ty zwią­za­ne z kul­tem re­li­gij­nym, zwy­kle te bę­dą­ce w obie­gu hand­lo­wym;

Wiktionary

De­wo­cjo­na­lia (z łac. "de­vo­ve­re" – poś­wię­cić) – drob­ne przed­mio­ty kultu re­li­gij­ne­go (np. me­da­li­ki, ró­żań­ce, obraz­ki) znaj­du­ją­ce się w hand­lu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W skle­pie z de­wo­cjo­na­lia­mi ku­pi­łem dziec­ku strój do pier­wszej ko­mu­nii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛvɔt͡sʲjɔ̃ˈnalʲja, AS: devocʹi ̯õnalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewocjonalista m., dewocjonalistka ż., dewot m., dewotka ż., dewocja ż., wotum n., dewocyjność ż.

 przym. dewocyjny, dewocjonalny

Wiktionary


dewocjonalium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) drob­ny przed­miot zwią­za­ny z kul­tem re­li­gij­nym

Wiktionary


dewocjonalny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­wo­cjo­na­lium

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewocjonalia nmos.

Wiktionary


dewocyjność

→ de­wo­cyj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co de­wo­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są de­wo­cyj­ni

Wiktionary

Patrz:

dewocyjny

Powiązane:

 rzecz. dewocja ż., dewot m., dewotka ż., dewociarstwo n., dewocjonalia nmos.

 przym. dewocyjny, dewociarski

 przysł. dewocyjnie, dewociarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigoteryjność, religianckość, świętoszkowatość

Wiktionary


dewocyjny

zwią­za­ny z de­wo­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­wo­cją

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) po­gard. świę­tosz­ko­wa­ty, prze­sad­nie po­boż­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Li­te­ra­tu­rę de­wo­cyj­ną znaj­dzie­cie w bi­blio­te­ce pa­ra­fial­nej.

 (2.1) De­wo­cyj­ny cha­rak­ter prze­mó­wie­nia mi­ni­stra wy­śmia­ła lo­kal­na prasa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewocjonalia nmos., dewociarskość ż., dewocja ż., dewot mos., dewotka ż., dewocyjność ż.

 przym. dewociarski

 przysł. dewociarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kultowy, pobożnościowy

 (2.1) bigoteryjny, dewociarski, religiancki, świętoszkowaty

Wiktionary


dewojtylizacja

od­cho­dze­nie od nauk i po­glą­dów Jana Pawła II


SJP.pl


dewolaj

ro­dzaj kot­le­tów


SJP.pl


dewolucja

w ad­mi­ni­stra­cji - prze­nie­sie­nie kom­pe­ten­cji z jed­ne­go or­ga­nu na drugi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­wo­lu­cja – te­o­ria o stop­nio­wym za­ni­ku zło­żo­no­ści or­ga­niz­mów
  • de­wo­lu­cja – po­ję­cie praw­ni­cze

Wikipedia


dewolucyjny

→ de­wo­lu­cja; de­wo­lu­tyw­ny


SJP.pl


dewolutywność

stan praw­ny prze­no­szą­cy po­stę­po­wa­nie do or­ga­nu wyż­szej in­stan­cji


SJP.pl

De­wo­lu­tyw­ność – stan praw­ny prze­no­szą­cy po­stę­po­wa­nie do or­ga­nu wyż­szej in­stan­cji. De­wo­lu­tyw­ność spo­ty­ka­na jest w po­stę­po­wa­niu ad­mi­ni­stra­cyj­nym, ad­mi­ni­stra­cyj­no­są­do­wym, cy­wil­nym oraz kar­nym. Za­skar­żo­ny śro­dek roz­pa­try­wa­ny jest przez organ wyż­sze­go stop­nia w sto­sun­ku do tego, który ów śro­dek wydał (w po­stę­po­wa­niu ad­mi­ni­stra­cyj­nym) albo sąd wyż­szej in­stan­cji.

Wikipedia


dewolutywny

→ de­wo­lu­cja; de­wo­lu­cyj­ny


SJP.pl


dewon

czwar­ty okres ery pa­le­o­zo­icz­nej, trwa­ją­cy od ok. 395 do ok. 345 mln lat temu, dzie­lą­cy się na trzy epoki: dewon dolny, środ­ko­wy i górny; okres de­woń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. czwar­ty okres ge­o­lo­gicz­ny ery pa­le­o­zo­icz­nej;

Wiktionary

Dewon – ter­min o dwo­ja­kim zna­cze­niu:

Dewon zo­stał naz­wa­ny od hrab­stwa Devon w po­łud­nio­wo-za­chod­niej An­glii, skąd po­cho­dzą pier­wsze zba­da­ne skały tego sy­ste­mu. Sy­stem de­woń­ski wy­dzie­li­li Ro­de­rick Mur­chi­son i Adam Sedg­wick w 1839 roku.

Na ma­pach i prze­kro­jach ge­o­lo­gicz­nych skały de­woń­skie zna­czy się barwą brą­zo­wą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ile kon­ty­nen­tów li­czy­ła Zie­mia w de­wo­nie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛvɔ̃n, AS: devõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dewoński

Wiktionary


dewot

czło­wiek świę­tosz­ko­wa­ty, prze­sad­nie re­li­gij­ny; bigot; po­boż­niś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. osoba ma­ni­fe­sta­cyj­nie po­boż­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Są­siad jest de­wo­tem, ma w przed­po­ko­ju aż czte­ry świę­te obra­zy.

 (1.1) Niech he­ro­si po­boż­no­ści cię po­ga­nia­ją, niech kum­ple się śmie­ją, żeś dewot, a ty spa­ce­ruj po swo­jej Kry­ni­cy z kub­kiem w ręku, to znacz­nie sku­tecz­niej­sze niż si­nu­so­i­da: szczy­to­wa­nie – zawał – szczy­to­wa­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewociarskość ż., dewocja ż., dewocyjność ż.

:: fż. dewotka ż.

 przym. dewociarski, dewocyjny

 przysł. dewociarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigot

Wiktionary


dewota

czło­wiek świę­tosz­ko­wa­ty, prze­sad­nie re­li­gij­ny; bigot; po­boż­niś


SJP.pl


dewotka

ko­bie­ta ma­ni­fe­sta­cyj­nie re­li­gij­na; bi­got­ka; świę­tosz­ka; na­boż­ni­sia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: dewot

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈvɔtka, AS: devotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewocja ż., dewocyjność ż., dewocjonalia nmos.

:: fm. dewot m.

 przym. dewocyjny, dewociarski

 przysł. dewocyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigotka, nabożnisia, pobożnisia, świętoszka; pot. moherowy beret, moher

Wiktionary


dewoński

przy­miot­nik od: dewon (np. okres de­woń­ski)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy de­wo­nu, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w de­wo­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym w po­bli­żu Trem­bow­li na dużą skalę ek­splo­a­to­wa­no złoża pia­skow­ca de­woń­skie­go, cen­ne­go wów­czas su­row­ca do bu­do­wy na­wierzch­ni dróg i ele­wa­cji gma­chów.

 (1.1) Mi­gra­cja związ­ków ro­po­po­chod­nych może do­cho­dzić do znacz­nych głę­bo­ko­ści, de­gra­du­jąc zbior­ni­ki wód kre­do­wych, ju­raj­skich, tria­so­wych i de­woń­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈvɔ̃j̃sʲci, AS: devõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dewon m.

Wiktionary


dewulgaryzacja

utra­ta, zanik cechy or­dy­nar­no­ści, nie­przyz­wo­i­to­ści


SJP.pl


dewódzki

naz­wi­sko


SJP.pl


deyna

[czy­taj: dejna] naz­wi­sko, np. Ka­zi­mierz Deyna (1947-1989), pol­ski pił­karz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­zi­mierz Deyna (1947–1989) – pol­ski pił­karz
  • Deyna Cup
  • Być jak Ka­zi­mierz Deyna

Wikipedia


dez-

prze­dro­stek

 (1.1) od­wra­ca zna­cze­nie wy­ra­zu pier­wot­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) dez- + ak­ty­wo­wać — dezak­ty­wo­wać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛz, AS: dez

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roz-, od-

Wiktionary


dezabil

swo­bod­ny strój do­mo­wy po­ran­ny lub nocny; nie­kom­plet­ne ubra­nie, strój ne­gli­żo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) przest. żart. ubiór do­mo­wy, ne­gliż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Była przy­bra­na w czar­ny de­za­bil, za­pię­ty pod szyję, a do­sko­na­le uwy­dat­nia­ją­cy jej szczu­płą i bar­dzo fo­rem­ną fi­gu­rę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) negliż

Wiktionary


dezabilka

daw­niej: swo­bod­ny, do­mo­wy ubiór ranny lub nocny: ne­gliż, de­za­bil


SJP.pl


dezadaptacyjny

w psy­cho­lo­gii: unie­moż­li­wia­ją­cy przy­sto­so­wa­nie się do oto­cze­nia, wa­run­ków, śro­do­wi­ska


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) psych. taki, który unie­moż­li­wia komuś przy­sto­so­wa­nie się do oto­cze­nia, wa­run­ków, śro­do­wi­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dysadaptacja ż.

Wiktionary


dezaeracja

usu­nię­cie z cze­goś po­wie­trza lub in­nych gazów


SJP.pl


dezaerować

od­po­wie­trzać, po­zba­wiać gazu; do­ko­ny­wać de­za­e­ra­cji


SJP.pl


dezagenturyzacja

usu­wa­nie taj­nych agen­tów z urzę­dów, woj­ska itp.; de­a­gen­tu­ry­za­cja


SJP.pl


dezagraryzacja

od­cho­dze­nie od rol­ni­cze­go cha­rak­te­ru go­spo­dar­ki


SJP.pl


dezaktualizacja

utra­ta ak­tu­al­no­ści, sta­nie się nie­ak­tu­al­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) utra­ta ak­tu­al­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aktualizować ndk., dezaktualizować ndk.

Wiktionary


dezaktualizować

po­zba­wiać ak­tu­al­no­ści, czy­nić nie­ak­tu­al­nym; de­ak­tu­a­li­zo­wać


SJP.pl


dezaktywacja

de­zak­ty­wi­za­cja, de­ak­ty­wa­cja;
1. oczy­szcza­nie z ele­men­tów ra­dio­ak­tyw­nych;
2. po­zba­wie­nie cze­goś ak­tyw­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­zba­wie­nie albo osła­bie­nie ak­tyw­no­ści cze­goś

 (1.2) wy­łą­cze­nie usłu­gi

Wiktionary

De­zak­ty­wa­cja ("dez-" z fr. "dés-" od łac. "de-"; "ak­ty­wa­cja" z łac. "ac­ti­vus" 'czyn­ny') – usu­wa­nie sub­stan­cji po­wo­du­ją­cych ska­że­nie pro­mie­niot­wór­cze te­re­nu, wody, żyw­no­ści, sprzę­tu, uz­bro­je­nia, itp.

Pro­ce­sy de­zak­ty­wa­cji świad­czo­ne są przez spe­cja­li­stycz­ne służ­by DDD.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. zdezaktywowanie n.

 czas. dezaktywować

Wiktionary


dezaktywacyjny

→ de­zak­ty­wa­cja; de­ak­ty­wa­cyj­ny


SJP.pl


dezaktywizacja

de­zak­ty­wa­cja, de­ak­ty­wa­cja;
1. oczy­szcza­nie z ele­men­tów ra­dio­ak­tyw­nych;
2. po­zba­wie­nie cze­goś ak­tyw­no­ści


SJP.pl


dezaktywizować

po­wo­do­wać brak ak­tyw­no­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl


dezaktywować

de­ak­ty­wo­wać (nie­za­le­ca­ne);
1. czy­nić nie­ak­tyw­nym, wy­łą­czać;
2. usu­wać ska­że­nie pro­mie­niot­wór­cze


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­zak­ty­wo­wać)

 (1.1) wy­łą­czać funk­cję cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezaktywacja ż., dezaktywizacja ż.

 przym. dezaktywacyjny

Wiktionary


dezaktywująco

→ de­zak­ty­wu­ją­cy


SJP.pl

Patrz:

dezaktywujący

dezaminacja

re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na wy­e­li­mi­no­wa­niu z czą­stecz­ki grupy ami­no­wej; de­za­mi­na­cja


SJP.pl


dezaminaza

w bio­che­mii: de­za­mi­na­za (ade­ni­no­wa) - enzym ka­ta­li­zu­ją­cy ro­zer­wa­nie wią­za­nia po­mię­dzy wę­glem i azo­tem, przy ut­wo­rze­niu amo­nia­ku jako pro­duk­tu tej re­ak­cji; ami­no­hy­dro­la­za ade­no­zy­ny


SJP.pl


dezamortyzacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. przej­mo­wa­nie przez pań­stwo oraz sprze­da­ży dóbr na­le­żą­cych do Ko­ścio­ła trwa­ją­cy ofi­cjal­nie od końca XVIII w. do XX w Hisz­pa­nii

Wiktionary

De­za­mor­ty­za­cja (hiszp. de­sa­mor­ti­za­ción) – hisz­pań­ski pro­ces za­i­ni­cjo­wa­nej przez pań­stwo i re­gu­lo­wa­nej usta­wo­wo re­dy­stry­bu­cji ziemi; po­le­gał on naj­pierw na wy­wła­szcza­niu te­re­nów bę­dą­cych pod kon­tro­lą róż­nych in­sty­tu­cji (głów­nie Ko­ścio­ła Ka­to­lic­kie­go i wspól­not ko­mu­nal­nych), a na­stęp­nie ich sprze­da­ży na li­cy­ta­cjach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pew­nym sen­sie ca­łoksz­tałt dzia­łań zwią­za­nych z uwła­szcze­niem ko­palń Ba­sków wpi­sy­wał się w pro­wa­dzo­ny przez cały XIX wiek w Hisz­pa­nii pro­ces „de­za­mor­ty­za­cji”.

 (1.1) Kosz­ty ca­łe­go przed­sięw­zię­cia po­no­sił Ko­ściół, po­nie­waż de­za­mor­ty­za­cja była ko­lej­nym, po ob­cią­że­niach fi­nan­so­wych, bezwz­ględ­nym ude­rze­niem w przy­wi­le­je eko­no­micz­ne kleru.

Wiktionary


dezaprobacja

daw­niej: de­za­pro­ba­ta - ne­ga­tyw­na ocena cze­goś


SJP.pl


dezaprobata

ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do cze­goś, ne­ga­tyw­na ocena


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ne­ga­tyw­ny sto­su­nek do cze­goś, ne­ga­tyw­na ocena

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wiąc łach­ma­niarz, łach­my­ta, ob­dar­tus, ła­chu­dra, ober­wa­niec, obrzę­pa­ła czy ob­szar­pa­niec wy­ra­ża­my de­za­pro­ba­tę wobec źle, bied­nie lub brud­no odzia­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzaprɔˈbata, AS: dezaprobata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. aprobata ż.

Wiktionary


dezaprobować

ujem­nie oce­niać coś, nie po­chwa­lać cze­goś; po­tę­piać


SJP.pl


dezaprobujący

→ de­za­pro­bo­wać


SJP.pl

Patrz:

dezaprobować

dezasemblacja

w in­for­ma­ty­ce: odt­wo­rze­nie kodu źró­dło­we­go z pro­gra­mu za­pi­sa­ne­go w ko­dzie ma­szy­no­wym; de­a­sem­bla­cja


SJP.pl


dezasembler

w in­for­ma­ty­ce: pro­gram kom­pu­te­ro­wy tłu­ma­czą­cy język ma­szy­no­wy na język asem­ble­ra; de­a­sem­bler


SJP.pl


dezatomizacja

two­rze­nie stref po­zba­wio­nych broni nu­kle­ar­nej; de­nu­kle­a­ry­za­cja


SJP.pl


dezatomizować

two­rzyć te­ry­to­ria po­zba­wio­ne broni nu­kle­ar­nej; de­nu­kle­a­ry­zo­wać


SJP.pl


dezawantaż

szko­da, stra­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. stra­ta, uby­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzaˈvãntaʃ, AS: dezavãntaš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strata, szkoda, ujma, ubytek

Wiktionary


dezawuacja

pom­niej­sza­nie czy­ichś za­sług lub war­to­ści cze­goś


SJP.pl


dezawuowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­za­wu­o­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dezawuować ndk.

Wiktionary


dezawuować

nie uz­na­wać czy­je­goś prawa do ja­kichś dzia­łań


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­za­wu­o­wać)

 (1.1) um­niej­szać war­tość cze­goś lub czy­jeś za­słu­gi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzavuˈwɔvat͡ɕ, AS: dezavuu̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezawuacja ż., dezawuowanie n.

 czas. zdezawuować dk.

Wiktionary


dezel

po­tocz­nie: stary, zni­szczo­ny lub pod­ni­szczo­ny przed­miot; ru­piec, grat, gru­chot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. stary, wy­ek­splo­a­to­wa­ny, zni­szczo­ny sa­mo­chód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój zna­jo­my cią­gle jeź­dzi tym swoim de­ze­lem z lat osiem­dzie­sią­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dezelować ndk., zdezelować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grat, gruchot, rupieć, rzęch

Wiktionary


dezelowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ze­lo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɛlɔˈvãɲɛ, AS: dezelovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dezelować

Wiktionary


dezelować

po­tocz­nie: ni­szczyć w wy­ni­ku uży­wa­nia; de­zo­lo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. ni­szczyć coś wsku­tek in­ten­syw­ne­go uży­wa­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɛˈlɔvat͡ɕ, AS: dezelovać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. zdezelowany

 rzecz. dezelowanie n., dezel mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niszczyć

Wiktionary


dezercja

1. uciecz­ka z woj­ska;
2. prze­no­śnie: uciecz­ka skądś lub re­zy­gna­cja z cze­goś z braku od­wa­gi, by sta­wić czoła trud­no­ściom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uciecz­ka z woj­ska

 (1.2) odej­ście skądś, re­zy­gna­cja, od­stą­pie­nie

Wiktionary

De­zer­cja ( de­ser­tio „opu­szcze­nie”) – prze­stęp­stwo w po­sta­ci sa­mo­wol­ne­go opu­szcze­nia jed­nost­ki woj­sko­wej lub po­zo­sta­wa­nia poza nią, z za­mia­rem uchy­la­nia się od służ­by woj­sko­wej. Żoł­nierz do­ko­nu­ją­cy de­zer­cji okre­śla­ny jest de­zer­te­rem.

Zja­wi­sko de­zer­cji znane było od po­cząt­ku ist­nie­nia armii, a jej przy­pad­ki wspo­mi­na­ne były już w sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzy­mie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dezerter m., dezerterstwo n., dezerterka ż.

 czas. dezerterować ndk., zdezerterować dk.

 przym. dezerterski, dezercyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rejterada

Wiktionary


dezercyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­zer­cją, do­ty­czą­cy de­zer­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezerterka ż., dezerter mos., dezercja ż.

 czas. dezerterować ndk., zdezerterować dk.

 przym. dezerterski

Wiktionary


dezerter

1. żoł­nierz, który uciekł z woj­ska; zbieg;
2. prze­no­śnie: osoba uni­ka­ją­ca obo­wiąz­ków, cze­goś spra­wia­ją­ce­go kło­pot; ka­pi­tu­lant, kunk­ta­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. męż­czyz­na do­ko­nu­ją­cy de­zer­cji – uciecz­ki z woj­ska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­zer­ter – pol­ska grupa mu­zycz­na
  • De­zer­ter – sin­gel ze­spo­łu De­zer­ter
  • De­zer­ter – ra­dziec­ki film z 1933 roku w re­ży­se­rii Wsie­wo­ło­da Pu­dow­ki­na
  • De­zer­ter – pol­ski film z 1958 roku w re­ży­se­rii Wi­tol­da Le­sie­wi­cza i Ja­nu­sza We­y­cher­ta
  • De­zer­ter – ame­ry­kań­ski film z 1971 w re­ży­se­rii Burta Ken­ne­dy’ego
  • De­zer­ter – au­stra­lij­ski film z 1985 roku w re­ży­se­rii Mi­cha­e­la Jen­kin­sa
  • De­zer­ter – film z 2002 roku w re­ży­se­rii Mar­ti­na Hu­ber­ty’ego
  • De­zer­ter – nie­miec­ki film z 2020 roku w re­ży­se­rii Flo­ria­na Gal­len­ber­ge­ra
  • de­zer­cja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sie wojny de­zer­te­rów karzą śmier­cią przez roz­strze­la­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezercja ż.

:: fż. dezerterka

 czas. dezerterować ndk.

 przym. dezerterski, dezercyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zbieg

Wiktionary


dezerterka

ko­bie­ta ucie­ka­ją­ca z woj­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca de­zer­cji – uciecz­ki z woj­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezercja ż.

:: fm. dezerter

 czas. dezerterować ndk.

 przym. dezerterski, dezercyjny

Wiktionary


dezerterować

1. do­pu­szczać się de­zer­cji, ucie­kać z woj­ska;
2. prze­no­śnie: ucie­kać z ja­kie­goś miej­sca, aby uni­knąć cze­goś przy­kre­go, nie­wy­god­ne­go, spra­wia­ją­ce­go kło­pot


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­zer­te­ro­wać)

 (1.1) wojsk. opu­szczać bez zez­wo­le­nia swoje sta­no­wi­sko, jed­nost­kę woj­sko­wą lub miej­sce obo­wiąz­ko­wej służ­by

 (1.2) pot. po­rzu­cać coś nagle i nie­le­gal­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezerterka ż., dezerter mos., dezerterowanie n., dezercja ż.

 przym. dezercyjny, dezerterski

Wiktionary


dezerterski

→ de­zer­ter


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­zer­te­rem, do­ty­czą­cy de­zer­te­ra

Wiktionary

Patrz:

dezerter

Powiązane:

 rzecz. dezerterka ż., dezerter mos., dezercja ż.

 czas. dezerterować ndk., zdezerterować dk.

 przym. dezercyjny

Wiktionary


dezertyfikacja

pro­ces pow­sta­wa­nia ob­sza­rów pu­styn­nych; de­ser­ty­fi­ka­cja, pu­styn­nie­nie


SJP.pl


dezeta

DZ - de­ze­ta - typ łodzi ża­glo­wej


SJP.pl

DZ ("De­ze­ta, DeZeta") – bez­po­kła­do­wy jacht mie­czo­wy wio­sło­wo-ża­glo­wy (dzie­się­cio­wio­sło­wy, []) o oża­glo­wa­niu kecza ga­flo­we­go, ka­dłub drew­nia­ny lub z two­rzy­wa sztucz­ne­go. Po­wierzch­nia oża­glo­wa­nia ok. 30 m², mak­sy­mal­na za­ło­ga 12 osób.

Za­pro­jek­to­wa­ny na po­cząt­ku XX wieku w 1905 r.

Wikipedia


dezetatyzacja

ogra­ni­cze­nie wpły­wu władz pań­stwo­wych na go­spo­dar­kę, usa­mo­dziel­nie­nie i pry­wa­ty­za­cja przed­się­biorstw; de­e­ta­ty­za­cja


SJP.pl


dezetka

mała de­ze­ta (łódź ża­glo­wa)


SJP.pl


dezful

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ira­nie, w osta­nie Chu­ze­stan;

Wiktionary

Dez­ful (per­ski: دزفول) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ira­nie, w osta­nie Chu­ze­stan, nad rzeką Dez, przy Kolei Tran­si­rań­skiej.

W 2011 roku miej­sco­wość li­czy­ła 248 380 miesz­kań­ców; dla po­rów­na­nia, w 2006 było ich 235 819, w 1996 – 202 639[], zaś w 1966 – około 84,5 ty­sią­ca. Oś­ro­dek prze­my­słu spo­żyw­cze­go i skó­rza­ne­go. Wy­ra­bia się tam dy­wa­ny. Miej­sco­wość leży na tra­sie Kolei Tran­si­rań­skiej.

Wikipedia


dezidentyfikacja

usu­wa­nie lub przeksz­tał­ca­nie da­nych poz­wa­la­ją­cych zi­den­ty­fi­ko­wać kon­kret­ną osobę; de­i­den­ty­fi­ka­cja


SJP.pl


dezideologizacja

[czy­taj: dez-ide­o­lo­gi­za­cja] po­zba­wie­nie cze­goś cha­rak­te­ru ide­o­lo­gicz­ne­go, od­dzie­le­nie od ide­o­lo­gii, za­prze­sta­nie kie­ro­wa­nia się jakąś ide­o­lo­gią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­zba­wie­nie cze­goś cha­rak­te­ru ide­o­lo­gicz­ne­go

Wiktionary


deziluzja

[czy­taj: dez-iluz­ja] brak, po­zba­wie­nie iluz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak iluz­ji

 (1.2) po­zba­wie­nie złu­dzeń, roz­cza­ro­wa­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzʲiˈluzʲja, AS: dezʹiluzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deziluzyjny

Wiktionary


deziluzyjny

→ de­zi­luz­ja [czy­taj: dez-ilu­zyj­ny]


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­zi­luz­ji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deziluzja ż.

Wiktionary


dezindustrializacja

pro­ces spad­ku zna­cze­nia prze­my­słu w go­spo­dar­ce, ogra­ni­cza­nie pro­duk­cji prze­my­sło­wej i za­trud­nie­nia w tym sek­to­rze; od­prze­my­sło­wie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­ni­ka­nie uprze­my­sło­wie­nia;

Wiktionary

De­zin­du­stria­li­za­cja lub od­prze­my­sło­wie­nie – prze­ci­wień­stwo in­du­stria­li­za­cji (uprze­my­sło­wie­nia); czyli pro­ces w któ­rym na­stę­pu­je zanik stan­dar­do­wych ga­łę­zi prze­my­słu, zwła­szcza cięż­kie­go i po­wią­za­nych ga­łę­zi (np. gór­nict­wa).

Sta­no­wią­ce do­tych­czas głów­ny napęd eko­no­micz­ny ra­cjo­na­li­za­cja i ko­rzy­ści skali ustę­pu­ją miej­sca zdol­no­ściom in­no­wa­cyj­nym w sfe­rze tech­ni­ki oraz in­no­wa­cjom w kon­tak­tach z klien­ta­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce de­zin­du­stria­li­za­cja na­stą­pi­ła po trans­for­ma­cji sy­ste­mo­wej (1989).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. industrializacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odprzemysłowienie

Wiktionary


dezinflacja

[czy­taj: dez-in­fla­cja] w eko­no­mii: spa­dek tempa in­fla­cji, wol­niej­szy wzrost cen


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. spa­dek tempa in­fla­cji przy za­cho­wa­niu jej do­dat­niej war­to­ści;

Wiktionary

De­zin­fla­cja – ob­ni­ża­nie stopy in­fla­cji, czyli wol­niej­szy wzrost cen.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kosz­ty de­zin­fla­cji stają się zde­cy­do­wa­nie bar­dziej wy­raź­ne, gdy tempo wzro­stu ulega spo­wol­nie­niu z po­wo­du zew­nętrz­ne­go szoku po­py­to­we­go, tak jak to się stało w wy­ni­ku kry­zy­su w Rosji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzʲĩnfˈlat͡sʲja, AS: dezʹĩnflacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dezinflacyjny

 rzecz. inflacja ż.

Wiktionary


dezinflacyjny

→ de­zin­fla­cja [czy­taj: dez-in­fla­cyj­ny]


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od de­zin­fla­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dane paź­dzier­ni­ko­we pot­wier­dza­ją spo­wol­nie­nie wzro­stu go­spo­dar­cze­go, jak rów­nież pot­wier­dza­ją, że spo­koj­ny trend de­zin­fla­cyj­ny bę­dzie utrzy­ma­ny w naj­bliż­szych mie­sią­cach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzʲĩnflaˈt͡sɨjnɨ, AS: dezʹĩnflacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezinflacja

Wiktionary


dezinformacja

[czy­taj: dez-in­for­ma­cja]
1. fał­szy­wa, rze­ko­ma in­for­ma­cja;
2. za­mie­rzo­ne wpro­wa­dza­nie w błąd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wpro­wa­dze­nie kogoś w błąd przez po­da­nie my­lą­cych lub fał­szy­wych in­for­ma­cji;

Wiktionary

De­zin­for­ma­cja – za­mie­rzo­na i kon­sek­went­na for­mu­ła

prze­ka­zu in­for­ma­cji w tym fał­szy­wych lub zma­ni­pu­lo­wa­nych oraz fa­bry­ko­wa­nie ta­kie­go prze­ka­zu po­przez two­rze­nie róż­ne­go ro­dza­ju nie­praw­dzi­wych do­ku­men­tów, obra­zów gra­ficz­nych, zdjęć zmo­dy­fi­ko­wa­nych, fil­mów, or­ga­ni­za­cji itd. które wpro­wa­dza­ją w błąd (po­wo­du­ją pow­sta­nie obra­zu świa­ta niez­god­ne­go z rze­czy­wi­sto­ścią) i wy­wo­łu­ją okre­ślo­ne efek­ty w po­sta­ci:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zaj­mo­wa­li się te­o­rią de­zin­for­ma­cji w za­sto­so­wa­niach woj­sko­wo-po­li­tycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezinformowanie n.

 czas. dezinformować ndk.

 przym. dezinformacyjny

Wiktionary


dezinformacyjny

[czy­taj: dez-in­for­ma­cyj­ny] przy­miot­nik od: de­zin­for­ma­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. zwią­za­ny z de­zin­for­ma­cją, ce­lo­wo wpro­wa­dza­ją­cy w błąd

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezinformacja ż., dezinformator mos., dezinformowanie n.

 czas. dezinformować ndk.

Wiktionary


dezinformator

[czy­taj: dez-in­for­ma­tor] osoba wpro­wa­dza­ją­ca kogoś w błąd; ma­tacz, krę­tacz, kom­bi­na­tor


SJP.pl


dezinformatorka

ko­bie­ta wpro­wa­dza­ją­ca kogoś w błąd; ma­tacz­ka, krę­tacz­ka, kom­bi­na­tor­ka


SJP.pl


dezinformować

[czy­taj: dez-in­for­mo­wać] wpro­wa­dzać w błąd po­da­jąc fał­szy­we in­for­ma­cje, udzie­lać my­lą­cych in­for­ma­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. ce­lo­wo wpro­wa­dzać w błąd przez po­da­nie my­lą­cych lub fał­szy­wych in­for­ma­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezinformacja ż., dezinformator mos., dezinformowanie n.

 przym. dezinformacyjny

Wiktionary


dezinstalacja

[czy­taj: dez-in­sta­la­cja] usu­nię­cie za­in­sta­lo­wa­ne­go pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go; de­in­sta­la­cja, odin­sta­lo­wa­nie


SJP.pl

De­zin­sta­la­cja pro­gra­mu lub krót­ko de­zin­sta­la­cja – pro­ces w za­ło­że­niu w pełni od­wrot­ny do in­sta­la­cji.

Wy­ko­ny­wa­ny jest przez spe­cjal­ny pro­gram kom­pu­te­ro­wy lub skrypt de­zin­sta­la­cyj­ny, usu­wa­ją­cy pliki apli­ka­cji uprzed­nio sko­pio­wa­ne na dysk kom­pu­te­ra użyt­kow­ni­ka z jed­no­czes­nym przy­wró­ce­niem usta­wień śro­do­wi­ska sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go sprzed in­sta­la­cji – o ile jest to moż­li­we.

Wikipedia


dezinstalator

[czy­taj: dez-in­sta­la­tor] pro­gram do odin­sta­lo­wy­wa­nia in­nych pro­gra­mów; de­in­sta­la­tor


SJP.pl


dezinstalować

usu­wać za­in­sta­lo­wa­ny pro­gram kom­pu­te­ro­wy; odin­sta­lo­wy­wać, de­in­sta­lo­wać


SJP.pl


dezintegracja

[czy­taj: dez-in­te­gra­cja] de­zyn­te­gra­cja;
1. osła­bie­nie in­te­gral­no­ści lub roz­pad ca­ło­ści na ele­men­ty cząst­ko­we;
2. w psy­cho­lo­gii: osła­bie­nie lub roz­pad wew­nętrz­nej or­ga­ni­za­cji psy­chi­ki (oso­bo­wo­ści);
3. w ge­o­lo­gii: roz­pad skał na bloki, płyty lub ziar­na pod wpły­wem zmian tem­pe­ra­tu­ry lub roz­ra­sta­nia się ko­rze­ni ro­ślin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­pad ja­kiejś ca­ło­ści

 (1.2) osła­bie­nie czyn­ni­ków jed­no­czą­cych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­zin­te­gra­cja skał
  • De­zin­te­gra­cja – ter­min z za­kre­su psy­cho­lo­gii (zob. de­zin­te­gra­cja po­zy­tyw­na)

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dezintegracyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dezyntegracja, rozpad

Wiktionary


dezintegracyjny

[czy­taj: dez-in­te­gra­cyj­ny] zwią­za­ny z de­zin­te­gra­cją (de­zyn­te­gra­cją); de­zyn­te­gra­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­zin­te­gra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezintegracja ż.

Wiktionary


dezintegralny

[czy­taj: dez-in­te­gral­ny] nie­o­bej­mu­ją­cy wszyst­kich ele­men­tów; de­zyn­te­gral­ny


SJP.pl


dezintegrator

[czy­taj: dez-in­te­gra­tor] ma­szy­na do roz­drab­nia­nia brył na ka­wał­ki okre­ślo­nej wiel­ko­ści; kru­szar­ka, roz­drab­niar­ka; ła­macz; de­zyn­te­gra­tor


SJP.pl


dezintegrować

[czy­taj: dez-in­te­gro­wać] po­wo­do­wać de­zin­te­gra­cję, po­zba­wiać spój­no­ści, jed­no­li­to­ści; de­zyn­te­gro­wać


SJP.pl


dezintegrująco

→ de­zin­te­gro­wać


SJP.pl

Patrz:

dezintegrować

dezintermediacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zarz. eli­mi­no­wa­nie poś­red­ni­ków z łań­cu­cha do­staw i świad­czo­nych usług;

Wiktionary

De­zin­ter­me­dia­cja („od­poś­red­ni­cze­nie”) – po­ję­cie sto­so­wa­ne w eko­no­mii oz­na­cza­ją­ce eli­mi­no­wa­nie poś­red­ni­ków.

W miej­sce roz­wi­ja­nia tra­dy­cyj­nych ka­na­łów dy­stry­bu­cji, które za­wie­ra­ją pewne ro­dza­je poś­red­nict­wa (jak np. dy­stry­bu­tor, hur­tow­nik, bro­ker czy agent), przed­się­bior­stwa mogą ob­słu­gi­wać każ­de­go klien­ta w spo­sób bez­poś­red­ni (np. przez In­ter­net). Głów­nym celem tego typu roz­wią­zań jest ogra­ni­cza­nie kosz­tów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛzʲĩntɛrmɛˈdʲjat͡sʲja, AS: dezʹĩntermedʹi ̯acʹi ̯a

Wiktionary


dezinterpretacja

książ­ko­wo: znieksz­tał­co­na in­ter­pre­ta­cja cze­goś


SJP.pl


dezinwestycja

[czy­taj: dez-in­we­sty­cja] wy­zby­cie się ak­ty­wów o ni­skiej pro­duk­tyw­no­ści lub uz­na­nych za zbęd­ne; dy­we­sty­cja


SJP.pl


dezinwestycyjny

[czy­taj: dez-in­we­sty­cyj­ny] zwią­za­ny z de­zin­we­sty­cją (formą re­struk­tu­ry­za­cji przed­się­bior­stwa), do­ty­czą­cy de­zin­we­sy­cji, np. tran­sak­cja de­zin­we­sty­cyj­na


SJP.pl


dezodorancik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­zo­do­rant

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezodorant m.

Wiktionary


dezodorant

1. kos­me­tyk eli­mi­nu­ją­cy lub osła­bia­ją­cy przy­kry za­pach ciała;
2. śro­dek do odś­wie­ża­nia po­wie­trza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hig. pro­dukt kos­me­tycz­ny po­ma­ga­ją­cy zwal­czać nie­przy­jem­ny za­pach ciała i jego potu;

Wiktionary

De­zo­do­rant – śro­dek che­micz­ny po­ma­ga­ją­cy zwal­czać nie­przy­jem­ny za­pach ciała.

Pier­wsze wzmian­ki o pier­wow­zo­rze de­zo­do­ran­tu po­ja­wi­ły się około 5500 lat temu na te­re­nie dzi­siej­szych Chin. Po­cząt­ko­wo były to olej­ki na­tu­ral­ne na bazie ziół, kwia­tów i ałunu, za­wie­ra­ją­ce­go sole glinu W Eu­ro­pie od­po­wied­ni­ki dzi­siej­szych de­zo­do­ran­tów po­ja­wi­ły się w I wieku p.n.e, 3400 lat póź­niej niż w Chi­nach. Uzy­ski­wa­ne były rów­nież ze związ­ków glinu przez Rzy­mian.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) Julia Ro­berts przyz­na­ła się u Oprah Win­frey, że nie używa de­zo­do­ran­tu, a ką­piel bie­rze raz w ty­god­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɔˈdɔrãnt, AS: dezodorãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezodoryzowanie n., dezodoryzacja ż., dezodoryzowanie n., dezodorancik mrz.

 czas. dezodoryzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyperspirant

Wiktionary


dezodorantowy

→ de­zo­do­rant


SJP.pl

Patrz:

dezodorant

dezodorować

de­zo­do­ry­zo­wać;
1. usu­wać przy­kry za­pach, nie­mi­łą woń z pro­duk­tów lub po­mie­szczeń; od­wa­niać;
2. de­zo­do­ro­wać się - uży­wać pre­pa­ra­tu zmniej­sza­ją­ce­go lub eli­mi­nu­ją­ce­go nie­przy­jem­ny za­pach ciała


SJP.pl


dezodoryzacja

lik­wi­da­cja przy­krej woni z pro­duk­tów lub po­mie­szczeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) usu­wa­nie nie­mi­łe­go za­pa­chu;

Wiktionary

De­zo­do­ry­za­cja – usu­wa­nie nie­po­żą­da­ne­go za­pa­chu. Usu­wa­ny jest nie­po­żą­da­ny za­pach ar­ty­ku­łów co­dzien­ne­go użyt­ku, wody, ole­jów, ciała, po­wie­trza wnętrz lub stru­mie­ni gazów, wpro­wa­dza­nych do at­mos­fe­ry z róż­nych in­sta­la­cji (np. prze­mysł, ho­dow­la, obiek­ty go­spo­dar­ki ko­mu­nal­nej).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɔdɔrɨˈzat͡sʲja, AS: dezodoryzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezodoryzować n., dezodoryzowanie, dezodorant

 czas. dezodoryzować

Wiktionary


dezodoryzacyjny

→ de­zo­do­ry­za­cja


SJP.pl

Patrz:

dezodoryzacja

dezodoryzator

od­wa­niacz;
1. sub­stan­cja eli­mi­nu­ją­ca lub osła­bia­ją­ca nie­przy­jem­ne za­pa­chy
2. urzą­dze­nie prze­my­sło­we do od­wa­nia­nia pro­duk­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd do de­zo­do­ry­zo­wa­nia

Wiktionary


dezodoryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­zo­do­ry­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɔdɔrɨzɔˈvãɲɛ, AS: dezodoryzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezodoryzować n., dezodoryzacja, dezodorant

 czas. dezodoryzować

Wiktionary


dezodoryzować

de­zo­do­ro­wać;
1. usu­wać przy­kry za­pach, nie­mi­łą woń z pro­duk­tów lub po­mie­szczeń; od­wa­niać;
2. de­zo­do­ry­zo­wać się - uży­wać pre­pa­ra­tu zmniej­sza­ją­ce­go lub eli­mi­nu­ją­ce­go nie­przy­jem­ny za­pach ciała


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) usu­wać nie­mi­ły za­pach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɔdɔrɨˈzɔvat͡ɕ, AS: dezodoryzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezodoryzacja, dezodoryzowanie, dezodorant

Wiktionary


dezoksydacja

usu­wa­nie tlenu ze związ­ku che­micz­ne­go; odt­le­nia­nie, re­duk­cja


SJP.pl


dezoksykortykosteron

hor­mon wyt­wa­rza­ny przez korę nad­ner­czy, ma­ją­cy wpływ na go­spo­dar­kę sodu i po­ta­su w ustro­ju; DOCA


SJP.pl


dezoksyrybonukleaza

enzym tra­wien­ny po­cho­dze­nia trzust­ko­we­go; de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­a­za


SJP.pl


dezoksyrybonukleinowy

kwas de­zok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny peł­nią­cy rolę no­śni­ka in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej or­ga­niz­mów ży­wych i wi­ru­sów; DNA, kwas de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. chem. tylko w wy­ra­że­niu: kwas de­zok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezoksyryboza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. deoksyrybonukleinowy

Wiktionary


dezoksyryboza

pię­cio­wę­glo­wy cu­kier wcho­dzą­cy w skład DNA; de­ok­sy­ry­bo­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. zob. de­ok­sy­ry­bo­za.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dezoksyrybonukleinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deoksyryboza

Wiktionary


dezolacja

prze­sta­rza­łe: roz­pacz, de­spe­ra­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. zni­szcze­nie, spu­sto­sze­nie

Wiktionary


dezolować

po­tocz­nie: ni­szczyć w wy­ni­ku uży­wa­nia; de­ze­lo­wać


SJP.pl


dezorganizacja

brak or­ga­ni­za­cji, po­rząd­ku; nie­ład, zamęt, roz­przę­że­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak po­rząd­ku, zamęt w ja­kiejś struk­tu­rze, dzia­ła­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pier­wszych dniach oblę­że­nia za­o­pa­trze­nie w środ­ki le­kar­skie ule­gło de­zor­ga­ni­za­cji, gdyż więk­szość wła­ści­cie­li aptek i skład­nic opu­ści­ła mia­sto.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezorganizowanie n., zdezorganizowanie n.

 czas. dezorganizować ndk., zdezorganizować dk.

 przym. dezorganizacyjny, zdezorganizowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chaos

Wiktionary


dezorganizacyjny

zwią­za­ny z de­zor­ga­ni­za­cją


SJP.pl


dezorganizator

osoba wpro­wa­dza­ją­ca zamęt, chaos, ni­szczą­ca coś zor­ga­ni­zo­wa­ne­go


SJP.pl


dezorganizować

1. po­wo­do­wać de­zor­ga­ni­za­cję, ni­szczyć ład; roz­przę­gać;
2. de­zor­ga­ni­zo­wać się - ule­gać de­zor­ga­ni­za­cji; roz­przę­gać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­zor­ga­ni­zo­wać)

 (1.1) za­bu­rzać lub lik­wi­do­wać upo­rząd­ko­wa­ną struk­tu­rę cze­goś; wy­wo­ły­wać de­zor­ga­ni­za­cję

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­zor­ga­ni­zo­wać się (dk. zde­zor­ga­ni­zo­wać się)

 (2.1) ule­gać de­zor­ga­ni­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezorganizacja ż., dezorganizowanie n.

 czas. zdezorganizować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zakłócać, burzyć, rozprzęgać, rozstrajać

Wiktionary


dezorganizujący

1. po­wo­do­wać de­zor­ga­ni­za­cję, ni­szczyć ład; roz­przę­gać;
2. de­zor­ga­ni­zo­wać się - ule­gać de­zor­ga­ni­za­cji; roz­przę­gać się


SJP.pl

Patrz:

dezorganizować

dezorientacja

1. utra­ta, brak orien­ta­cji;
2. mylny, błęd­ny po­gląd;
3. za­bu­rze­nie orien­ta­cji zwią­za­nej z miej­scem, cza­sem, sy­tu­a­cją lub włas­ną osobą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak orien­ta­cji w ja­kiejś spra­wie, nie­wła­ści­wy po­gląd

 (1.2) utra­ta lub za­bu­rze­nie orien­ta­cji do­ty­czą­cej czasu, miej­sca, sy­tu­a­cji lub toż­sa­mo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bły­ska­wicz­nie po­stę­pu­ją­ce odręt­wie­nie pro­wa­dzi do utra­ty sił w koń­czy­nach, a na­ra­sta­ją­ca de­zo­rien­ta­cja spra­wia, że ry­zy­ko uto­nię­cia staje się bez­poś­red­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɔrʲjɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: dezorʹi ̯ẽntacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dezorientować, zdezorientować

 przym. zdezorientowany

Wiktionary


dezorientować

1. po­wo­do­wać utra­tę orien­ta­cji, wpro­wa­dzać w błąd; mylić;
2. de­zo­rien­to­wać się - tra­cić orien­ta­cję


SJP.pl


dezorientujący

1. po­wo­do­wać utra­tę orien­ta­cji, wpro­wa­dzać w błąd; mylić;
2. de­zo­rien­to­wać się - tra­cić orien­ta­cję


SJP.pl

Patrz:

dezorientować

dezubekizacja

po­tocz­nie: ogół dzia­łań ma­ją­cych na celu zni­we­lo­wa­nie efek­tów dzia­ła­nia UB i SB w PRL i po­zba­wie­nie agen­tów tych służb wpły­wów na życie po­li­tycz­ne i go­spo­dar­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. publ. ele­ment de­ko­mu­ni­za­cji, po­stu­lat po­zba­wie­nia przy­wi­le­jów by­łych funk­cjo­na­riu­szy służb bez­pie­czeń­stwa PRL;

Wiktionary

De­zu­be­ki­za­cja (nie­nor­ma­tyw­ne formy: de­u­be­ki­za­cja, de­es­be­ki­za­cja) – po­stu­lat zgła­sza­ny przez różne ugru­po­wa­nia okre­śla­ją­ce się jako an­ty­ko­mu­ni­stycz­ne do­ty­czą­cy po­zba­wie­nia przy­wi­le­jów by­łych funk­cjo­na­riu­szy służb bez­pie­czeń­stwa PRL. De­zu­be­ki­za­cja jest ele­men­tem sze­ro­ko ro­zu­mia­nej de­ko­mu­ni­za­cji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. deubekizacja ż.

 przym. deubekizacyjny, dezubekizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deubekizacja, deesbekizacja

Wiktionary


dezubekizacyjny

→ de­zu­be­ki­za­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) publ. zwią­za­ny z de­zu­be­ki­za­cją, do­ty­czą­cy de­zu­be­ki­za­cji

Wiktionary

Patrz:

dezubekizacja

Przykłady

 (1.1) Usta­wa de­zu­be­ki­za­cyj­na ma łącz­nie objąć 32 tys. by­łych funk­cjo­na­riu­szy apa­ra­tu bez­pie­czeń­stwa PRL.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deubekizacja ż., dezubekizacja ż., dezubekizowanie n.

 czas. dezubekizować ndk.

Wiktionary


dezurbanistyczny

→ de­zur­ba­nizm


SJP.pl

Patrz:

dezurbanizm

dezurbanizacja

1. od­cho­dze­nie od miej­skie­go cha­rak­te­ru za­bu­do­wy;
2. od­pływ lud­no­ści miej­skiej na wieś;
3. ten­den­cja do uni­ka­nia zwar­tych sku­pień w pla­no­wa­niu i bu­do­wa­niu miast; de­zur­ba­nizm


SJP.pl

De­zur­ba­ni­za­cja – pro­ces po­le­ga­ją­cy na spad­ku licz­by lud­no­ści miast w ob­sza­rach me­tro­po­li­tal­nych oraz aglo­me­ra­cjach, któ­re­mu to­wa­rzy­szy roz­wój od­da­lo­nych od nich ma­łych miast.

W de­mo­gra­ficz­no-struk­tu­ral­nym mo­de­lu cyklu życia miej­skie­go Leo van den Berga de­zur­ba­ni­za­cja jest fazą w roz­wo­ju mia­sta na­stę­pu­ją­cą po su­bur­ba­ni­za­cji i po­prze­dza­ją­ca re­ur­ba­ni­za­cję.

Wikipedia


dezurbanizacyjny

→ de­zur­ba­ni­za­cja


SJP.pl

Patrz:

dezurbanizacja

dezurbanizm

ten­den­cja do uni­ka­nia zwar­tych sku­pień w pla­no­wa­niu i bu­do­wa­niu miast; de­zur­ba­ni­za­cja


SJP.pl


dezyderacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­zy­de­rat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie de­zy­de­rat, lecz tylko mały de­zy­de­ra­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezyderat m.

Wiktionary


dezyderat

jasno sfor­mu­ło­wa­ne żą­da­nie, ży­cze­nie lub pro­po­zy­cja; po­stu­lat, de­zy­de­rium, de­si­de­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. jasno wy­ra­żo­ne żą­da­nie, ży­cze­nie, po­stu­lat

 (1.2) praw. spi­sa­ny zbiór po­stu­la­tów uchwa­lo­ny przez ko­mi­sję sej­mo­wą, skie­ro­wa­ny do jed­ne­go z okre­ślo­nych w usta­wie or­ga­nów;

Wiktionary

De­zy­de­rat ( de­si­de­ra­tum „pra­gnie­nie”) – ro­dzaj aktu praw­ne­go za­wie­ra­ją­ce­go ofi­cjal­nie wy­sto­so­wy­wa­ne po­stu­la­ty lub ży­cze­nia kie­ro­wa­ne przez jedną in­sty­tu­cję do dru­giej.

W Sej­mie Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej de­zy­de­ra­ty są two­rzo­ne przez ko­mi­sje sej­mo­we w okre­ślo­nych spra­wach i mogą być skie­ro­wa­ne do Rady Mi­ni­strów lub po­szcze­gól­nych jej człon­ków, Pre­ze­sa NIK, Pre­ze­sa NBP, Pro­ku­ra­to­ra Ge­ne­ral­ne­go lub Głów­ne­go In­spek­to­ra Pracy – (art.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był to na­ra­zie tylko ogól­ni­ko­wo wy­ra­żo­ny de­zy­de­rat (…).

 (1.1) Wi­zy­ta miała na­to­miast wpływ na sfi­na­li­zo­wa­nie, już od wielu lat wy­su­wa­ne­go przez rząd pol­ski, de­zy­de­ra­tu pod­nie­sie­nia po­selstw pol­skie­go i wło­skie­go do rangi am­ba­sad.

 (1.1) — Z dziec­kiem mam rzecz, nie z doj­rza­łym mężem! — (…) Dziec­kiem, które do­pra­sza się gwia­zdy z nieba! Bo do czego in­ne­go de­zy­de­ra­tów waści po­rów­nać nie mogę!

 (1.2) Po­sło­wie sfor­mu­ło­wa­li de­zy­de­ra­ty pod adre­sem pre­mie­ra.

 (1.2) Pod ko­niec czerw­ca sej­mo­we ko­mi­sje zdro­wia i po­li­ty­ki spo­łecz­nej wy­sto­so­wa­ły do pre­mie­ra de­zy­de­rat, w któ­rym żą­da­ją po­pra­wy do­stęp­no­ści środ­ków an­ty­kon­cep­cyj­nych i wpro­wa­dze­nia niek­tó­rych na listę leków do­stęp­nych ze zniż­ką.

 (1.2) Ko­mi­sja ma przy­jąć de­zy­de­rat do pre­mie­ra w spra­wie po­sza­no­wa­nia życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨˈdɛrat, AS: dezyderat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. dezyderacik mrz.

Wiktionary


dezyderata

po­e­mat na­pi­sa­ny przez Maxa Ehr­man­na, za­wie­ra­ją­cy wska­zów­ki od­no­śnie do­bre­go życia


SJP.pl

De­zy­de­ra­ta, oryg. ang. "De­si­de­ra­ta" (de­zy­de­ra­ty, ży­cze­nia) – po­e­mat na­pi­sa­ny przez Maxa Ehr­man­na, za­wie­ra­ją­cy wska­zów­ki na temat do­bre­go życia.

Pol­skie tłu­ma­cze­nie "De­zy­de­ra­tów" w prze­kła­dzie An­drze­ja Ja­ku­bo­wi­cza uka­za­ło się w książ­ce Ka­zi­mie­rza Jan­kow­skie­go „Hi­pi­si w po­szu­ki­wa­niu ziemi obie­ca­nej” (War­sza­wa 1972).

Wikipedia


dezyderia

daw­niej: jasno sfor­mu­ło­wa­ne żą­da­nie, ży­cze­nie lub pro­po­zy­cja; po­stu­lat, de­zy­de­rat, de­si­de­rium


SJP.pl

De­zy­de­ria – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia De­zy­de­ry. Oz­na­cza "upra­gnio­na".

De­zy­de­ria imie­ni­ny ob­cho­dzi razem z De­zy­de­rym/De­zy­de­riu­szem: 11 lu­te­go i 23 maja.

Wikipedia


dezyderium

daw­niej: jasno sfor­mu­ło­wa­ne żą­da­nie, ży­cze­nie lub pro­po­zy­cja; po­stu­lat, de­zy­de­rat, de­si­de­rium


SJP.pl


dezyderiusz

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­zy­de­riusz (imię)
  • De­zy­de­riusz Ak­wi­tań­ski – ksią­żę Ak­wi­ta­nii
  • De­zy­de­riusz – król Lon­go­bar­dów w la­tach 757–774
  • De­zy­de­riusz – opat klasz­to­ru na Monte Cas­si­no
  • De­zy­de­riusz – świę­ty chrze­ści­jań­ski, mę­czen­nik, zm. w 305 r.
  • De­zy­de­riusz z Vien­ne – świę­ty chrze­ści­jań­ski, mę­czen­nik, zm. w 607 r.

Wikipedia


dezyderiuszostwo

De­zy­de­riusz z mał­żon­ką; De­zy­de­riu­szo­wie


SJP.pl


dezyderiuszowie

De­zy­de­riusz z mał­żon­ką; De­zy­de­riu­szo­stwo


SJP.pl


dezyderiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­zy­de­riu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dezyderostwo

De­zy­de­ry z mał­żon­ką; De­zy­de­ro­wie


SJP.pl


dezyderowie

De­zy­de­ry z mał­żon­ką; De­zy­de­ro­stwo


SJP.pl


dezyderowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­zy­de­re­go lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dezydery

imię mę­skie


SJP.pl

De­zy­de­ry, rów­nież: De­zy­de­riusz lub De­zy­der – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "de­si­de­rius" oz­na­cza­ją­ce­go „upra­gnio­ny”. Imię to jest obec­ne w Pol­sce od XIII w. Pa­tro­nem imie­nia jest m.in. św. De­zy­de­ry, ar­cy­bi­skup Bo­ur­ges.

Wikipedia


dezyderzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­zy­de­rii lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dezynfekcja

ni­szcze­nie drob­no­u­stro­jów cho­ro­bot­wór­czych lub gnil­nych w celu za­po­bie­gnię­cia za­ka­że­niu; od­ka­ża­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­ka­ża­nie, po­stę­po­wa­nie ma­ją­ce na celu mak­sy­mal­ne zmniej­sze­nie licz­by drob­no­u­stro­jów w od­ka­ża­nym ma­te­ria­le;

Wiktionary

De­zyn­fek­cja, od­ka­ża­nie – po­stę­po­wa­nie ma­ją­ce na celu ni­szcze­nie drob­no­u­stro­jów i ich przetr­wal­ni­ków. De­zyn­fek­cja ni­szczy formy we­ge­ta­tyw­ne mi­kro­or­ga­niz­mów, ale nie za­wsze usuwa formy przetr­wal­ni­ko­we. Zde­zyn­fe­ko­wa­ny ma­te­riał nie musi być ja­ło­wy. De­zyn­fek­cja, w prze­ci­wień­stwie do an­ty­sep­ty­ki, do­ty­czy przed­mio­tów i po­wierzch­ni użyt­ko­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To po­mie­szcze­nie trze­ba pod­dać de­zyn­fek­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nˈfɛkt͡sʲja, AS: dezỹnfekcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezynfektor m., zdezynfekowanie n., dezynfekowanie n.

 czas. dezynfekować ndk., zdezynfekować dk.

 przym. dezynfekcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyseptyka, sterylizacja, odkażanie, wyjaławianie

Wiktionary


dezynfekcyjny

→ de­zyn­fek­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który de­zyn­fe­ku­je

Wiktionary

Patrz:

dezynfekcja

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łem wczo­raj płyn de­zyn­fek­cyj­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nfɛkˈt͡sɨjnɨ, AS: dezỹnfekcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezynfekcja ż., dezynfektor m., zdezynfekowanie n., dezynfekowanie n.

 czas. dezynfekować ndk., zdezynfekować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyseptyczny, odkażający

Wiktionary


dezynfekowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. usu­wa­nie drob­no­u­stro­jów cho­ro­bot­wór­czych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nfɛkɔˈvãɲɛ, AS: dezỹnfekovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdezynfekowanie n., dezynfekcja ż., dezynfektor m.

 czas. dezynfekować ndk., zdezynfekować dk.

 przym. dezynfekcyjny

Wiktionary


dezynfekować

ni­szczyć drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub gnil­ne w celu za­po­bie­gnię­cia za­ka­że­niu; od­ka­żać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­ny­wać de­zyn­fek­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­me­stos jest na­praw­dę sil­nym środ­kiem de­zyn­fe­ku­ją­cym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvat͡ɕ, AS: dezỹnfekovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezynfekcja ż., dezynfektor m., dezynfekowanie n., zdezynfekowanie n.

 czas. zdezynfekować dk.

 przym. dezynfekcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkażać

Wiktionary


dezynfektant

śro­dek słu­żą­cy do de­zyn­fek­cji


SJP.pl


dezynfektor

czło­wiek za­trud­nio­ny przy de­zyn­fe­ko­wa­niu, prze­pro­wa­dza­ją­cy de­zyn­fek­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która de­zyn­fe­ku­je

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przy­rząd do de­zyn­fek­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jan jest pro­fe­sjo­nal­nym de­zyn­fek­to­rem.

 (2.1) Ko­rzy­sta­łeś kie­dyś z de­zyn­fek­to­ra?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nˈfɛktɔr, AS: dezỹnfektor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezynfekowanie n., dezynfekcja ż.

 czas. dezynfekować ndk.

 przym. dezynfekcyjny

Wiktionary


dezynfektorka

ko­bie­ta za­trud­nio­na przy de­zyn­fe­ko­wa­niu, prze­pro­wa­dza­ją­ca de­zyn­fek­cję


SJP.pl


dezynfektyk

śro­dek do ni­szcze­nia drob­no­u­stro­jów; an­ty­sep­tyk, śro­dek de­zyn­fek­cyj­ny (od­ka­ża­ją­cy)


SJP.pl


dezynfekujący

ni­szczyć drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub gnil­ne w celu za­po­bie­gnię­cia za­ka­że­niu; od­ka­żać


SJP.pl

Patrz:

dezynfekować

dezynsekcja

tę­pie­nie owa­dów i in­nych szkod­li­wych sta­wo­no­gów, zwła­szcza środ­ka­mi che­micz­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tę­pie­nie sta­wo­no­gów ze wzglę­dów sa­ni­tar­nych i go­spo­dar­czych;

Wiktionary

De­zyn­sek­cja – tę­pie­nie szkod­li­wych owa­dów (zwła­szcza pa­so­żyt­ni­czych jak: muchy, ko­ma­ry, pchły, wszy, plusk­wy i ka­ra­lu­chy), ich jaj i larw, ze wzglę­dów sa­ni­tar­nych i go­spo­dar­czych. W szer­szym zna­cze­niu ni­szcze­nie sta­wo­no­gów w ogóle.

De­zyn­sek­cję można wy­ko­nać przez za­sto­so­wa­nie środ­ków fi­zycz­nych (para, ogień, go­rą­ce po­wie­trze, pro­mie­nio­wa­nie ul­tra­fio­le­to­we, gaz, szron), me­cha­nicz­nych (wy­ła­py­wa­nie, trze­pa­nie, oczy­szcza­nie), che­micz­nych (środ­ki owa­do­bój­cze) i bio­lo­gicz­nych (zwal­cza­nie za po­mo­cą in­nych or­ga­niz­mów ży­wych np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po de­zyn­sek­cji w domu nie po­zo­stał ani jeden ka­ra­luch.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dezynsekowanie n.

 czas. dezynsekować ndk.

 przym. dezynsekcyjny

Wiktionary


dezynsekcyjny

zwią­za­ny z de­zyn­sek­cją


SJP.pl


dezynsekować

tępić owady i inne szkod­li­we sta­wo­no­gi, zwła­szcza środ­ka­mi che­micz­ny­mi


SJP.pl


dezyntegracja

de­zin­te­gra­cja;
1. osła­bie­nie in­te­gral­no­ści lub roz­pad ca­ło­ści na ele­men­ty cząst­ko­we;
2. w psy­cho­lo­gii: osła­bie­nie lub roz­pad wew­nętrz­nej or­ga­ni­za­cji psy­chi­ki (oso­bo­wo­ści);
3. w ge­o­lo­gii: roz­pad skał na bloki, płyty lub ziar­na pod wpły­wem zmian tem­pe­ra­tu­ry lub roz­ra­sta­nia się ko­rze­ni ro­ślin


SJP.pl


dezyntegracyjny

zwią­za­ny z de­zyn­te­gra­cją (de­zin­te­gra­cją); de­zin­te­gra­cyj­ny


SJP.pl


dezyntegralny

nie­o­bej­mu­ją­cy wszyst­kich ele­men­tów; de­zin­te­gral­ny


SJP.pl


dezyntegrator

ma­szy­na do roz­drab­nia­nia brył na ka­wał­ki okre­ślo­nej wiel­ko­ści; kru­szar­ka, roz­drab­niar­ka, de­zin­te­gra­tor, ła­macz


SJP.pl


dezyntegrować

po­wo­do­wać de­zyn­te­gra­cję, po­zba­wiać spój­no­ści, jed­no­li­to­ści; de­zin­te­gro­wać


SJP.pl


dezynterować

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. ucie­kać z woj­ska

 (1.2) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. rzad. robić wi­wi­sek­cję

Wiktionary


dezynwoltura

nad­mier­na swo­bo­da w za­cho­wa­niu; non­sza­lan­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lek­ce­wa­żą­ce, zbyt swo­bod­ne za­cho­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­no­si­cie się do mnie z de­zyn­wol­tu­rą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛzɨ̃nvɔlˈtura, AS: dezỹnvoltura

Wiktionary


deżdż

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. deszcz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z nieba lał się deżdż.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛʃt͡ʃ, AS: dešč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deszcz m., dżdżownica ż., deszczownia ż., deszczówka ż., dżdżawka ż., dżdżownicowate nmos., dżdżystość ż.

 czas. dżdżyć ndk.

 przym. dżdżysty, deszczowy

 przysł. dżdżysto, dżdżyście, deszczowo

Wiktionary


dg

dcg; de­cy­gram


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DG – skrót Nie­miec­ko­ję­zycz­nej Wspól­no­ty Bel­gii
  • DG – skró­ta Dą­bro­wy Gór­ni­czej
  • DG Arena – sta­dion pił­kar­ski w Czar­no­gó­rze
  • DG Flug­ze­ug­bau – nie­miec­ki pro­du­cent szy­bow­ców
  • DG RSZ – skrót Do­wództ­wa Ge­ne­ral­ne­e­go Ro­dza­jów Sił Zbroj­nych

Wikipedia


dh

skrót od: druh (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mie­nia­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = harc. druh

Wiktionary

Dh dh

Dh – dwuz­nak wy­stę­pu­ją­cy w ję­zy­ku al­bań­skim. Re­pre­zen­tu­je spół­gło­skę szcze­li­no­wą mię­dzy­zę­bo­wą dźwięcz­ną /ð/.

Jest szó­stym zna­kiem al­fa­be­tu al­bań­skie­go.

Wikipedia


dh.

skrót od: druh­na


SJP.pl


dhaka

[czy­taj: Daka] sto­li­ca Ban­gla­de­szu; Dakka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ban­gla­de­szu;

Wiktionary

Dhaka, Dakka (beng. ঢাকা Ḍhākā, wym. [], Dhaka, hist. Dacca) – sto­li­ca Ban­gla­de­szu, li­czą­ca około 17 mln miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) audio|Pl-Na lot­ni­sku w Dhace nikt nie chciał roz­ma­wiać po an­giel­sku.ogg. Na lot­ni­sku w Dhace nikt nie chciał roz­ma­wiać po an­giel­sku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dhakijczyk mos., dhakijka ż.

 przym. dhakijski

Wiktionary


dhakijczyk

miesz­ka­niec Dhaki (Dakki); Da­kij­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Dhaki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈcijt͡ʃɨk, AS: daḱii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dhaka ż.

:: fż. dhakijka ż.

 przym. dhakijski

Wiktionary


dhakijka

miesz­kan­ka Dhaki (Dakki); Da­kij­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Dhaki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈcijka, AS: daḱii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dhaka ż.

:: fm. dhakijczyk mos.

 przym. dhakijski

Wiktionary


dhakijski

→ Dhaka (sto­li­ca Ban­gla­de­szu); dak­kij­ski, da­kij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Dhaka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈcijsʲci, AS: daḱii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dhaka ż., dhakijczyk mos., dhakijka ż.

Wiktionary


dhanurasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; po­zy­cja le­żą­ca na brzu­chu, w któ­rej tułów jest wy­gię­ty do góry, nogi unie­sio­ne w górę, a ręce chwy­ta­ją z tyłu za stopy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozycja łuku, łuk

Wiktionary


dharma

1. w hin­du­iz­mie: norma po­stę­po­wa­nia na­ka­za­na przez tra­dy­cję i wy­ni­ka­ją­ca z ładu kos­micz­ne­go;
2. jeden z trzech klej­no­tów bud­dyz­mu - nauka Buddy;
3. w fi­lo­zo­fii bud­dyj­skiej: ele­ment rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. w hin­du­iz­mie i bud­dyz­mie: prawo kar­micz­ne de­cy­du­ją­ce o życiu czło­wie­ka (prawo przy­czy­ny i skut­ku);

 (1.2) filoz. w hin­du­iz­mie i bud­dyz­mie: pod­sta­wo­we za­sa­dy etycz­ne

 (1.3) filoz. w bud­dyz­mie: dok­try­na bud­dyj­ska

 (1.4) filoz. w bud­dyz­mie: osta­tecz­na rze­czy­wi­stość, praw­da

 (1.5) filoz. w bud­dyz­mie: ele­ment skła­do­wy ma­te­rii

Wiktionary

Dhar­ma (skt. धर्म; pali Dham­ma धम्म; chiń. 法, pi­ny­in "fǎ"; kor. pŏp 법, "talma"; jap. 法 "hō" lub ダルマ "da­ru­ma"; wiet. "pháp", "đạt-ma"; tyb. ལྷ་ཆོས།, Wylie "lha chos") – wie­loz­nacz­ny ter­min wy­stę­pu­ją­cy w re­li­giach dhar­micz­nych, np. w bud­dyz­mie i hin­du­iz­mie.

Wikipedia

Synonimy:

 dhamma, Buddhadharma

Wiktionary


dharman

[czy­taj: dar­man] w hin­du­iz­mie: norma po­stę­po­wa­nia na­ka­za­na przez tra­dy­cję i wy­ni­ka­ją­ca z ładu kos­micz­ne­go; dhar­ma


SJP.pl


dharmiczny

→ dhar­ma


SJP.pl

Patrz:

dharma

dhaulagiri

[czy­taj: dał­la­gi­ri] szczyt w Wy­so­kich Hi­ma­la­jach


SJP.pl

Dha­u­la­gi­ri lub Dha­u­la­gi­ri I ( धौलागिरी ‘Biała Góra’) – szczyt w Hi­ma­la­jach środ­ko­wo-za­chod­nich o wy­so­ko­ści 8167 m, od­dzie­lo­ny od po­bli­skiej An­na­pur­ny głę­bo­ko wcię­tą do­li­ną rzeki Kali Gan­da­ki. Róż­ni­ca wy­so­ko­ści mię­dzy szczy­tem Dha­u­la­gi­ri a rzeką – około 6 km – jest jedną z naj­więk­szych de­ni­we­la­cji gór­skich na świe­cie. Dha­u­la­gi­ri jest siód­mym co do wy­so­ko­ści ośmio­ty­sięcz­ni­kiem. Przez pe­wien czas, od po­mia­rów z 1818 r. do po­ło­wy XIX w., uwa­ża­ny za naj­wyż­szą górę świa­ta.

Wikipedia


dhcp

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pro­to­kół dy­na­micz­ne­go kon­fi­gu­ro­wa­nia ho­stów; pro­to­kół ko­mu­ni­ka­cyj­ny umoż­li­wia­ją­cy ho­stom uzy­ska­nie od ser­we­ra na bie­żą­co da­nych kon­fi­gu­ra­cyj­nych ta­kich jak: adres IP, adres IP bramy sie­cio­wej, adres ser­we­ra DNS, maska pod­sie­ci;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kon­flik­ty adre­sów na­le­żą do przesz­ło­ści, po­nie­waż ser­wer DHCP ste­ru­je cen­tral­nie przy­dzie­la­niem adre­sów IP.

Wiktionary


dhekelia

[czy­taj: de­kel­ja] te­ry­to­rium za­mor­skie Wiel­kiej Bry­ta­nii, po­ło­żo­ne na Cy­prze


SJP.pl

Dhe­ke­lia (Dhe­ke­lia So­ve­re­ign Base Area) – bry­tyj­ska baza woj­sko­wa w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Cypru, mię­dzy Lar­na­ką a Fa­ma­gu­stą, bę­dą­ca czę­ścią te­ry­to­rium za­mor­skie­go Akro­ti­ri i Dhe­ke­lia. Sta­cjo­nu­je tu gar­ni­zon li­czą­cy []. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny mie­ści się w Epi­sko­pi (jest wspól­ny dla Akro­ti­ri i Dhe­ke­lii).

Wikipedia


dhl

[czy­taj: de-ha-el] nie­miec­ka firma zaj­mu­ją­ca się prze­wo­zem prze­sy­łek i lo­gi­sty­ką


SJP.pl

DHL Paket GmbH – nie­miec­kie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się prze­wo­zem prze­sy­łek i lo­gi­sty­ką, dzia­ła­ją­ce w seg­men­cie mię­dzy­na­ro­do­wych prze­sy­łek ku­rier­skich. Ma ono za­sięg ogól­noś­wia­to­wy. Spół­ka do­star­cza ponad 1,6 mi­liar­da prze­sy­łek rocz­nie.

Wikipedia


dhoti

ro­dzaj dłu­gie­go mę­skie­go okry­cia no­szo­ne­go na bio­drach w In­diach


SJP.pl

Dhoti – tra­dy­cyj­ny strój męski no­szo­ny w In­diach skła­da­ją­cy się z upię­te­go w pasie ka­wał­ka ma­te­ria­łu (ba­weł­na, jed­wab) o dłu­go­ści 4–5 m i ok. 1 m sze­ro­ko­ści. Dhoti wy­stę­pu­je zwy­kle w jas­nych ko­lo­rach (bia­łym, sza­rym, jas­no­brą­zo­wym, żół­tym itp.). Kolor sza­fra­no­wy za­re­zer­wo­wa­ny jest dla mni­chów ży­ją­cych w ce­li­ba­cie (patrz: brah­ma­ćar­ja i sann­ja­sa).

Wikipedia


dhow

[czy­taj: dał] dwu­masz­to­wiec arab­ski czę­sto spo­ty­ka­ny na Morzu Czer­wo­nym i Oce­a­nie In­dyj­skim


SJP.pl


dhtml

skrót od: Dy­na­mic HyperText Mar­kup Lan­gu­a­ge, dy­na­micz­ny hi­per­tek­sto­wy język znacz­ni­ków, tech­no­lo­gia obec­na w naj­no­wszych prze­glą­dar­kach stron WWW umoż­li­wia­ją­ca zmia­nę każ­de­go jej ele­men­tu


SJP.pl


dhvani

od­dzia­ły­wa­nie po­ez­ji umoż­li­wia­ją­ce czy­tel­ni­ko­wi za­u­wa­że­nie prze­no­śnych zna­czeń czy­ta­nych słów


SJP.pl


di-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych dwu­krot­ne wy­stą­pie­nie cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) tle­nek → ditle­nek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwu-

Wiktionary


diabatyczny

w fi­zy­ce: zwią­za­ny z prze­pły­wem ener­gii, np. pro­ces dia­ba­tycz­ny - pro­ces, w któ­rym na­stę­pu­je wy­mia­na cie­pła z oto­cze­niem


SJP.pl


diabaz

mag­mo­wa skała ży­ło­wa; do­le­ryt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. mag­mo­wa skała ży­ło­wa;

Wiktionary

Dia­baz (inna nazwa do­le­ryt) – mag­mo­wa skała wul­ka­nicz­na o skła­dzie mi­ne­ral­nym ba­zal­tu, ale o grub­szym ziar­nie (pa­le­o­ba­zalt). Naj­czę­ściej na­zy­wa się tak skały pow­sta­łe w erze pa­le­o­zo­icz­nej, zwła­szcza w dol­nej jej czę­ści. Za­wie­ra dużo wap­nia. Skła­da się z pla­gio­kla­zu i pi­rok­se­nu, ma struk­tu­rę ofi­to­wą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲjabas, AS: dʹi ̯abas

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabazowy

Wiktionary


diabazowy

przy­miot­nik od: dia­baz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z dia­ba­zu, za­wie­ra­ją­cy dia­baz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabaz mrz.

Wiktionary


diabelec

czło­wiek niez­no­śny, prze­kor­ny


SJP.pl

Dia­be­lec – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie brod­nic­kim, w gmi­nie Górz­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.

Wikipedia


diabelnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pot. ekspr. w spo­sób bar­dzo silny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To jest dia­bel­nie trud­ne za­da­nie!

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabelny, diabelski

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cholernie, niesamowicie, okropnie, strasznie

Wiktionary


diabelny

prze­no­śnie: ogrom­ny, nie­sa­mo­wi­ty; dia­bo­licz­ny, dia­bel­ski, pie­kiel­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) książk. na­le­żą­cy do dia­bła

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) książk. zwią­za­ny z dia­błem, do­ty­czą­cy dia­bła

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) książk. ma­ją­cy cechy dia­bel­skie

 (3.2) pot. taki, o któ­rym mó­wią­cy ma złe zda­nie

 (3.3) pot. niez­wy­kły

Wiktionary

Przykłady

 (3.3) Mam dia­bel­ną ocho­tę na flaki od sa­me­go rana.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł mos./mzw., diabełek mos./mzw., diablę n., diablica ż., diablik mos./mzw., diablisko mos./n.

 przym. diabelski, diabli

 przysł. diabelnie, diable, diablo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarci, diabli, piekielny

 (2.1) czarci, diabli, piekielny

 (3.1) mefistofeliczny, mefistofelowy

 (3.2) piekielny

 (3.3) straszny

Wiktionary


diabelski

dia­bo­licz­ny;
1. ma­ją­cy cechy przy­pi­sy­wa­ne dia­błu; sza­tań­ski;
2. prze­bie­gły, nie­bez­piecz­ny; sza­tań­ski;
3. prze­no­śnie: ogrom­ny, nie­sa­mo­wi­ty; dia­bel­ny, pie­kiel­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dia­błem, do­ty­czą­cy dia­bła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świę­ty Mi­cha­le Ar­cha­nie­le, broń nas w walce prze­ciw zło­bie i za­sadz­kom dia­bel­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈbɛlsʲci, AS: dʹi ̯abelsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł mos., diabełek m., diablik m., diablę n., półdiablę n., diablątko n., diablisko n., diablica ż., diabliczka ż., diablotka ż., diabelskość ż., diaboliczność ż., diabelstwo n.

 przym. diabli, diabelny, diaboliczny

 przysł. diablo, diabelnie, diabelsko, diabolicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarci, czartowski, demoniczny, diabli, diaboliczny, lucyferyczny, mefistofeliczny, mefistofelowy, sataniczny, szatański, z piekła rodem; gw. Górny Śląsk diobelski

Wiktionary


diabelsko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób dia­bel­ski, prze­bie­gły

 (1.2) pot. bar­dzo mocno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diablątko n., diabelskość ż., diabeł mos., diablica ż.

 przym. diabelski, diabli

 przysł. diablo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podstępnie, przebiegle

 (1.2) bardzo, intensywnie, niesamowicie, niezwykle, strasznie

Wiktionary


diabelskość

→ dia­bel­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dia­bel­skie; cecha tych, któ­rzy są dia­bel­scy

Wiktionary

Patrz:

diabelski

Powiązane:

 przym. diabelski

 przysł. diabelsko

Wiktionary


diabelstwo

po­tocz­nie:
1. cechy przy­pi­sy­wa­ne dia­błu, np. zło, prze­bie­głość;
2. coś zło­śli­we­go, de­ner­wu­ją­ce­go, nie­bez­piecz­ne­go lub ktoś o ta­kich ce­chach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzia­ła­nie lub skut­ki dzia­ła­nia dia­bła

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabelski

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary


diabetol

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­cu­krzy­co­we­go za­wie­ra­ją­ce­go tol­bu­ta­mid


SJP.pl


diabetolog

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem cu­krzy­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cu­krzy­cy i jej po­wi­kłań

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka dia­be­to­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ile razy w roku w two­jej sy­tu­a­cji na­le­ży od­wie­dzać dia­be­to­lo­ga?

 (2.1) Agata po stu­diach chce zo­stać dia­be­to­lo­giem.

 (2.1) Ile za wi­zy­tę bie­rze twoja dia­be­to­log?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjabɛˈtɔlɔk, AS: dʹi ̯abetolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetologia ż.

 przym. diabetologiczny

Wiktionary

Synonimy:

pot. cukrzyk

Wiktionary


diabetologia

dział me­dy­cy­ny, nauka zaj­mu­ją­ca się przy­czy­na­mi, roz­poz­na­niem i le­cze­niem cu­krzy­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cu­krzy­cy oraz jej po­wi­kłań;

Wiktionary

Dia­be­to­lo­gia – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem cu­krzy­cy i jej po­wi­kłań, a także in­nych scho­rzeń zwią­za­nych z za­bu­rze­nia­mi ho­me­o­sta­zy gli­ke­mii. W Pol­sce spe­cja­li­za­cja z dia­be­to­lo­gii trwa 4 lata (2 lata mo­du­łu pod­sta­wo­we­go z cho­rób wew­nętrz­nych i 2 lata mo­du­łu spe­cja­li­stycz­ne­go z dia­be­to­lo­gii).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdʲjabɛtɔˈlɔɟja, AS: dʹi ̯abetoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetolog m.

 przym. diabetologiczny

Wiktionary


diabetologiczny

→ dia­be­to­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dia­be­to­lo­gią, do­ty­czą­cy dia­be­to­lo­gii, le­cze­nia cu­krzy­cy

Wiktionary

Patrz:

diabetologia

Wymowa:

IPA: ˌdʲjabɛtɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯abetoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetolog m., diabetologia ż.

Wiktionary


diabetolożka

→ dia­be­to­log


SJP.pl

Patrz:

diabetolog

diabetyczka

chora na cu­krzy­cę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta chora na cu­krzy­cę, cu­krzycz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetyk m.

 przym. diabetyczny

Wiktionary


diabetyczny

→ dia­be­tyk; cu­krzy­co­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cu­krzy­cą, do­ty­czą­cy cu­krzy­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetyk mos., diabetyczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukrzycowy

Wiktionary


diabetyk

czło­wiek chory na cu­krzy­cę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. osoba chora na cu­krzy­cę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług do­nie­sień pra­so­wych niek­tó­rzy dia­be­ty­cy, ry­zy­ku­jąc zdro­wie, sprze­da­ją sprzęt do po­da­wa­nia in­su­li­ny, który ufun­do­wa­ło im pań­stwo.

 (1.1) Na rynku kos­me­tycz­nym po­ja­wi­ły się spe­cjal­ne kos­me­ty­ki dla dia­be­ty­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈbɛtɨk, AS: dʹi ̯abetyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabetol m.

:: fż. diabetyczka ż.

 przym. diabetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukrzyk

Wiktionary


diabeł

1. zły duch, wy­o­bra­ża­ny jako isto­ta z ro­ga­mi, ogo­nem i ko­py­ta­mi; sza­tan, czart, bies;
2. po­tocz­nie: ktoś zły, nie­bez­piecz­ny, niez­no­śny;
3. po­tocz­nie: ktoś zdol­ny, od­waż­ny, spryt­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) rel. mit. upa­dły anioł, ku­szą­cy do grze­chu;

 (1.2) pot. przen. o kimś nie­bez­piecz­nym, de­ner­wu­ją­cym lub złym

 (1.3) pot. przen. o czło­wie­ku ze szcze­gól­ny­mi zdol­no­ścia­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sar­cop­hi­lus|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny nie­ła­zów;

 (2.2) icht. zob. dia­beł mor­ski.

Wiktionary

Demon (z gr. δαίμων "da­i­mon" – dosł. ten, który coś roz­dzie­la lub ten, który wie; dæmon) – w wielu re­li­giach i wie­rze­niach uo­so­bie­nie nie­ma­te­rial­ne­go bytu du­cho­we­go.

W sta­ro­żyt­nej Gre­cji po­ję­cie to pier­wot­nie miało cha­rak­ter ne­u­tral­ny lub po­zy­tyw­ny, oz­na­cza­jąc pom­niej­sze bó­stwa, duchy opie­kuń­cze lub wręcz głos su­mie­nia. Z cza­sem, głów­nie pod wpły­wem re­li­gii abra­ha­mo­wych (ju­da­iz­mu, a na­stęp­nie chrze­ści­jań­stwa), po­ję­cie to na­bra­ło nie­mal wy­łącz­nie zna­cze­nia pe­jo­ra­tyw­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiedź­ma zde­cy­do­wa­nie wy­par­ła się zna­jo­mo­ści z dia­błem.

 (1.1) Nie zmie­ni się za wiele, a zwła­szcza w nie­dzie­lę, gdy nic się nie dzie­je, a dia­beł z nudów śpi.

 (1.2) Te małe dia­bły scho­wa­ły mi te­le­fon.

 (2.1) Je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem ro­dza­ju dia­beł jest dia­beł tas­mań­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjabɛw, AS: dʹi ̯abeu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diaboliczność ż., diabelstwo n., diablotka ż., półdiablę n.

:: zdrobn. diabełek m., diablik m., diablątko m., diablę m.

:: zgrub. diablisko n.

:: fż. diablica ż., diabliczka ż.

 przym. diabelski, diabli, diaboliczny, diabelny

 przysł. diablo, diabelnie, diabolicznie, diabelsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szatan; przest. czart, czort, bies, złe, daw. diasek; dial. diabół, diabuł, dieboł, dioboł; gwara. deboł; gw. Górny Śląsk korfanty

Wiktionary


diabełek

zdrob­nie­nie od: dia­beł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od dia­beł

 (1.2) mały dia­beł

 (1.3) pot. przen. urwis, ło­bu­ziak

 (1.4) lud. kukła po­sta­ci dia­bła, rek­wi­zyt zabaw lu­do­wych

 (1.5) daw. ha­zar­do­wa gra kar­cia­na

 (1.6) me­te­o­rol. wir py­ło­wy

Wiktionary

Dia­be­łek – po­ło­żo­ne na wy­so­ko­ści ok. 1470 m sio­deł­ko po­mię­dzy Wiel­ką Kopą Kró­lo­wą (1531 m) a Skup­nio­wym Upła­zem (ok. 1475 m) w pol­skich Ta­trach Za­chod­nich. Nazwa po­cho­dzi od tego, że pod­czas wi­chu­ry wiatr po­ry­wa tutaj zia­ren­ka pia­sku i sypie nimi w oczy „jak sam dia­beł”. Do Do­li­ny Ol­czy­skiej opada z niej na pół­noc Żleb Roja o de­ni­we­la­cji ok. 300 m, w po­łud­nio­wo-za­chod­nim kie­run­ku do Dłu­gie­go Żlebu w Ja­wo­rzyn­ce opada stro­my, ska­li­sto-tra­wia­sty stok.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Ele­o­no­ra uważa, że strasz­ny dia­be­łek z tego two­je­go Ma­ciu­sia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł m., diabelstwo n., diablę n., diablątko n.

 przym. diabelski, diabli, diabelny

 przysł. diablo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) czarcik, gw. Śląsk Cieszyński jaroszek

 (1.4) dziad, judasz, bałwan, jop

Wiktionary


diablak

Dia­blak lub Babia Góra ( Babia hora, 1724 m) – naj­wyż­szy szczyt ma­sy­wu Ba­biej Góry w Pa­śmie Ba­bio­gór­skim w Be­ski­dzie Ży­wiec­ko-Oraw­skim (w re­gio­na­li­za­cji we­dług Je­rze­go Kon­drac­kie­go w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim, w sło­wac­kiej Oravské Be­sky­dy). W ma­sy­wie Ba­biej Góry wy­róż­nio­no wiele wierz­choł­ków, aby więc spre­cy­zo­wać, o który do­kład­nie z nich cho­dzi, dla naj­wyż­sze­go używa się odręb­nej nazwy Dia­blak.

Wikipedia


diable

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) Ms., W. lp. od: dia­beł

Wiktionary

Dia­ble (zapis sty­li­zo­wa­ny: D I A B L E) – piąty sin­gel pol­skie­go pio­sen­ka­rza Da­wi­da Pod­sia­dły z jego czwar­te­go al­bu­mu stu­dyj­ne­go, za­ty­tu­ło­wa­ne­go "Lata dwu­dzie­ste". Sin­gel zo­stał wy­da­ny 13 wrze­śnia 2023.

Kom­po­zy­cja zna­la­zła się na 8. miej­scu listy OLiA, naj­czę­ściej odt­wa­rza­nych ut­wo­rów w pol­skich roz­gło­śniach ra­dio­wych. Na­gra­nie otrzy­ma­ło w Pol­sce sta­tus pla­ty­no­we­go sin­gla, prze­kra­cza­jąc licz­bę 50 ty­się­cy sprze­da­nych kopii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲjablɛ, AS: dʹi ̯able

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabelny, diabli

 przysł. diablo

 rzecz. diablę n., diablątko n.

Wiktionary


diabli

zwią­za­ny z dia­błem; dia­bel­ski


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do dia­bła

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z dia­błem, do­ty­czą­cy dia­bła

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dia­bła, ma­ją­cy cechy dia­bła

forma rze­czow­ni­ka.

 (4.1) M. i W. lm. zob. dia­beł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diaboliczność ż., diabelstwo n., diablotka ż., półdiablę n., diabełek mos./mzw., diablik mos./mzw., diablątko n., diablę n., diablisko n., diablica ż., diabliczka ż., diabeł mos./mzw.

 czas. diabłować ndk., diabolizować ndk., diabolizować się ndk.

 przym. diabelski, diaboliczny, diabelny

 przysł. diable, diablo, diabelnie, diabolicznie, diabelsko

Wiktionary


diablica

→ dia­beł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) folk. mit. żeń­ska forma dia­bła

 (1.2) przen. zła ko­bie­ta

 (1.3) przen. wiedź­ma, cza­row­ni­ca

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dia­bli­ca – po­wieść Fay Wel­don
  • Dia­bli­ca – film z 1989 roku
  • Dia­bli­ca – film z 1991 roku

Wikipedia

Patrz:

diabeł

Przykłady

 (1.1) Na mo­cza­rach spo­ty­ka­ją się dia­bli­ce i po­ry­wa­ją młode łosie.

 (1.2) Ta dia­bli­ca z par­te­ru znowu mnie zwy­zy­wa.

 (1.3) To dia­bli­ca zam­knę­ła Jasia w ko­mór­ce, chcąc go potem zjeść.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł m., diablę n., diablątko n.

 przym. diabli, diabelski, diabelny

 przysł. diablo, diabelsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) jędza, sekutnica, złośnica

Wiktionary


diablik

ma­lut­ki demon, imp


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) dia­be­łek, zło­śli­wy du­szek

Wiktionary

Dia­blik ( Te­u­fels­gra­ben, Höllen Gra­ben) – stru­ga na ziemi prud­nic­kiej, w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie opol­skim, po­wie­cie prud­nic­kim, gmi­nie Biała. Do­pływ Brod­ni.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. diabelny, diabelski

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary


diablisko

zgru­bie­nie od: dia­beł


SJP.pl


diablo

przy­słó­wek

 (1.1) pot. bar­dzo

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dia­blo – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Con­tra Costa
  • Dia­blo – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Wa­szyng­ton, w hrab­stwie What­com
  • Dia­blo – gra kom­pu­te­ro­wa, pier­wsza z serii
  • Dia­blo – seria gier kom­pu­te­ro­wych
  • Dia­blo – seria ksią­żek na pod­sta­wie gier kom­pu­te­ro­wych
  • Dia­blo – fiń­ski ze­spół de­ath­me­ta­lo­wy
  • Lam­borg­hi­ni Dia­blo – sa­mo­chód
  • Krzysz­tof „Dia­blo” Wło­dar­czyk – pol­ski pię­ściarz
  • dia­beł
  • El Dia­blo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) One są już dia­blo stare, nie jedz ich!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjablɔ, AS: dʹi ̯ablo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł mos./mzw., diabełek mos./mzw., diablę n., diablica ż., diablik mos./mzw., diablisko mos./n.

 przym. diabelny, diabelski, diabli

 przysł. diabelnie, diabelsko, diable

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strasznie; pot. diabelnie, diabelsko

Wiktionary


diablotka

krą­żek albo pa­łecz­ka z kru­che­go lub fran­cu­skie­go cia­sta, po­da­wa­ne do zup czy­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. do­da­tek do czy­stych zup, po­da­wa­ny na go­rą­co, w po­sta­ci za­pie­ka­nych kro­mek bułki pa­ry­skiej lub pa­lusz­ków bądź krąż­ków z kru­che­go lub fran­cu­skie­go cia­sta;

Wiktionary

Dia­blot­ka ( dia­blo­tins „dia­beł­ki, ła­ko­cie”) – wy­piek z cia­sta fran­cu­skie­go lub kru­che­go w kształ­cie krąż­ka lub pa­łecz­ki, po­da­wa­ny do bu­lio­nu lub bar­szczu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do bar­szczu po­da­my dia­blot­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabelski

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary


diablątko

zdrob­nie­nie od: dia­blę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od dia­blę

 (1.2) mit. mały dia­beł

 (1.3) pot. fi­glar­ne dziec­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Usadź te twoje dia­bląt­ka, bo je­szcze coś ciot­ce z kre­den­su strą­cą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diaboliczność ż., diabelstwo n., diablotka ż., półdiablę n., diabełek mos./mzw., diablik mos./mzw., diablę n., diablisko n., diablica ż., diabliczka ż., diabeł mos./mzw.

 czas. diabłować ndk., diabolizować ndk., diabolizować się ndk.

 przym. diabelski, diabli, diaboliczny, diabelny

 przysł. diable, diablo, diabelnie, diabolicznie, diabelsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) diabełek

 (1.3) rozrabiaka

Wiktionary


diablę

mały dia­beł, po­to­mek dia­bła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mit. mały dia­beł

 (1.2) pot. fi­glar­ny malec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Patrz­cie jak to dia­blę szyb­ko biega!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diabeł mos./mzw., diabełek mos./mzw., diablica ż., diablik mos./mzw., diablisko mos./n.

 przym. diabelny, diabelski, diabli

 przysł. diabelnie, diable, diablo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabełek

 (1.2) diabełek, łobuziak, psotnik, urwis

Wiktionary


diabolicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ty­po­wy dla dia­bel­skie­go za­cho­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diaboliczny, diabelski

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary


diaboliczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: dia­bo­licz­nie


SJP.pl


diaboliczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dia­bo­licz­ny; bar­dziej dia­bo­licz­ny


SJP.pl


diaboliczność

→ dia­bo­licz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dia­bo­licz­ne; cecha tych, któ­rzy są dia­bo­licz­ni

Wiktionary

Patrz:

diaboliczny

Powiązane:

 przym. diaboliczny, diabelski

 przysł. diabolicznie

 rzecz. diabeł mzw./mos.

Wiktionary


diaboliczny

dia­bel­ski;
1. ma­ją­cy cechy przy­pi­sy­wa­ne dia­błu; sza­tań­ski;
2. prze­bie­gły, nie­bez­piecz­ny; sza­tań­ski;
3. prze­no­śnie: ogrom­ny, nie­sa­mo­wi­ty; dia­bel­ny, pie­kiel­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który prze­ja­wia cechy dia­bła

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diabelski, diabli

 rzecz. diablątko n., diabeł mzw., diaboliczność ż.

 przysł. diabolicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarci, czartowski, demoniczny, diabelski, diabli, lucyferyczny, mefistofeliczny, mefistofelowy, sataniczny, szatański, z piekła rodem

Wiktionary


diabolizacja

przy­pi­sy­wa­nie komuś lub cze­muś cech dia­bel­skich, sza­tań­skich


SJP.pl


diabolizm

ogół cech zwy­kle przy­pi­sy­wa­nych dia­błu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cecha tego co dia­bo­licz­ne, cecha tego co prze­ja­wia dia­beł

Wiktionary


diabolizować

przy­pi­sy­wać cechy dia­bła; de­mo­ni­zo­wać


SJP.pl


diabolo

ro­dzaj gry zręcz­no­ścio­wej po­le­ga­ją­cej na po­drzu­ca­niu i chwy­ta­niu obra­ca­ją­cej się szpul­ki sznur­kiem umo­co­wa­nym na dwóch pa­łecz­kach


SJP.pl

Dia­bo­lo – za­ba­wa zręcz­no­ścio­wa wy­my­ślo­na ok. 2000 roku p.n.e. w Chi­nach, po­le­ga­ją­ca na obra­ca­niu za po­mo­cą dwóch kij­ków po­łą­czo­nych ze sobą cien­ką linką, za­baw­ki w kształ­cie klep­sy­dry, zwa­nej wła­śnie dia­bo­lo. W 1906 roku Fran­cuz Gu­sta­ve Phi­lip­part opra­co­wał dia­bo­lo skła­da­ją­ce się z dwóch po­łą­czo­nych ze sobą za po­mo­cą śruby me­ta­lo­wych pół­kul. Z cza­sem za­czę­to sto­so­wać pół­ku­le z two­rzyw sztucz­nych (naj­czę­ściej z gumy).

Wikipedia


diabulimia

za­bu­rze­nie odży­wia­nia u cu­krzy­ków po­le­ga­ją­ce na po­mi­ja­niu wstrzy­ki­wa­nia in­su­li­ny w celu utra­ty na wadze


SJP.pl

Dia­bu­li­mia – za­bu­rze­nie odży­wia­nia spe­cy­ficz­ne dla osób cho­ru­ją­cych na cu­krzy­cę typu 1. Od in­nych za­bu­rzeń tego typu, uję­tych w kla­sy­fi­ka­cji DSM-5, odróż­nia ją in­ten­cjo­nal­ne uni­ka­nie lub re­du­ko­wa­nie przyj­mo­wa­nych dawek in­su­li­ny w celu re­duk­cji lub utrzy­ma­nia masy ciała.

Wikipedia


diacetyl

[czy­taj: di-ace­tyl] or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z dwóch grup ace­ty­lo­wych; dwu­a­ce­tyl, bia­ce­tyl


SJP.pl

Dia­ce­tyl, 2,3-bu­ta­no­dion, di­me­ty­lo­gliok­sal, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z dwóch grup ace­ty­lo­wych ().

Wikipedia


diacetylomorfina

silny nar­ko­tyk z grupy opia­tów, po­chod­na mor­fi­ny; he­ro­i­na, dia­mor­fi­na


SJP.pl


diacetylowy

→ dia­ce­tyl; dwu­a­ce­ty­lo­wy


SJP.pl


diachil

ro­dzaj zmięk­cza­ją­ce­go tynku


SJP.pl


diachronia

dia­chro­nicz­ność;
1. na­stęp­stwo zja­wisk, czyn­no­ści lub pro­ce­sów w cza­sie;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: ana­li­za fak­tów ję­zy­ko­wych uwz­ględ­nia­ją­ca ich roz­wój w cza­sie


SJP.pl


diachroniczność

dia­chro­nia;
1. na­stęp­stwo zja­wisk, czyn­no­ści lub pro­ce­sów w cza­sie;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: ana­li­za fak­tów ję­zy­ko­wych uwz­ględ­nia­ją­ca ich roz­wój w cza­sie


SJP.pl


diachroniczny

do­ty­czą­cy dia­chro­nii


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. uwa­run­ko­wa­ny cza­so­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diachronia ż.

 przysł. diachronicznie

Wiktionary


diaczek

zdrob­nie­nie od: diak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od diak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diak m.

Wiktionary


diaczenko

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ana­to­lij Dia­czen­ko – ukra­iń­ski pił­karz, tre­ner pił­kar­ski
  • Boh­dan Dia­czen­ko – ukra­iń­ski ho­ke­i­sta
  • Ma­ri­na i Sier­giej Dia­czen­ko – ukra­iń­scy pi­sa­rze fan­ta­sty­ki
  • Petro Dia­czen­ko – ukra­iń­ski woj­sko­wy

Wikipedia


diada

ze­spół dwóch ele­men­tów


SJP.pl

Diada (para) – zbiór spo­łecz­ny skła­da­ją­cy się z dwóch osób, okre­śla­ny przez niek­tó­rych jako grupa spo­łecz­na, po­nie­waż wy­stę­pu­ją w niej in­te­rak­cje, odróż­nia­nie się od in­nych oraz to, że człon­ko­wie diady mogą o sobie mówić „my”.

Ar­gu­men­ta­mi za nie­uz­na­wa­niem diady za grupę spo­łecz­ną są: brak moż­li­wo­ści usto­sun­ko­wa­nia się do re­la­cji mię­dzy człon­ka­mi grupy – two­rze­nia so­ju­szy lub wspól­ne­go prze­ciw­sta­wia­nia się in­ne­mu człon­ko­wi grupy; nie­skom­pli­ko­wa­na i nie­dy­na­micz­na ca­łość.

Wikipedia


diadektomorf

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du du­żych czwo­ro­no­gów ży­ją­cych w kar­bo­nie i per­mie


SJP.pl


diadektomorfy

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du du­żych czwo­ro­no­gów ży­ją­cych w kar­bo­nie i per­mie


SJP.pl

Dia­dek­to­mor­fy (Dia­dec­to­morp­ha) – klad du­żych czwo­ro­no­gów ży­ją­cych w Eu­ro­a­me­ry­ce w kar­bo­nie i wczes­nym per­mie oraz na ob­sza­rze dzi­siej­szych Chin w póź­nym per­mie, bli­sko spo­krew­nio­nych z przod­ka­mi owod­niow­ców. Obej­mu­je duże (do 2 me­trów dłu­go­ści) formy dra­pież­ne i je­szcze więk­sze (do 3 me­trów) ros­li­no­żer­ne, czę­ścio­wo wodne lub w pełni lą­do­we.

Wikipedia


diadem

złota lub srebr­na prze­pa­ska na głowę wy­sa­dza­na dro­gi­mi ka­mie­nia­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) złota lub srebr­na opa­ska na głowę, za­kła­da­na przez kró­lów, ksią­żę­ta i du­chow­nych jako oz­na­ka ich wła­dzy;

Wiktionary

Dia­dem (z fr. "diadème" od διάδημα diádēma, łac. "dĭădēmă" – prze­pa­ska, prze­wiąz­ka) – ozdob­na opa­ska z dro­giej tka­ni­ny lub obręcz ze szla­chet­ne­go me­ta­lu (złota, sre­bra), na ogół do­dat­ko­wo wy­sa­dza­na szla­chet­ny­mi ka­mie­nia­mi.

No­szo­na na gło­wie jako oz­na­ka wła­dzy kró­lew­skiej (ksią­żę­cej, ce­sar­skiej) lub ka­płań­skiej (pier­wow­zór ko­ro­ny). Znana od cza­sów sta­ro­żyt­nych; od śred­nio­wie­cza coraz czę­ściej uży­wa­na jako ozdo­ba fry­zu­ry – zwła­szcza ko­bie­cej, aż do cza­sów dzi­siej­szych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲjadɛ̃m, AS: dʹi ̯adẽm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diademowy

Wiktionary


diademkowate

ro­dzi­na mor­skich ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Dia­dem­ko­wa­te (Pse­u­do­chro­mi­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych.

Wikipedia


diademowy

→ dia­dem


SJP.pl

Patrz:

diadem

diadoch

1. wódz ma­ce­doń­ski, który po śmier­ci Alek­san­dra Wiel­kie­go wła­dał jego im­pe­rium;
2. dzie­dzic, po­to­mek, na­stęp­ca;
3. epoka (wojny) dia­do­chów - okres po śmier­ci Alek­san­dra Wiel­kie­go, kiedy dosz­ło do wielu kon­flik­tów o wła­dzę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. jeden z wo­dzów wojsk Alek­san­dra Wiel­kie­go, któ­rzy po śmier­ci wład­cy po­dzie­li­li mię­dzy sie­bie jego pań­stwo;

Wiktionary


diadochia

zdol­ność wza­jem­ne­go za­stę­po­wa­nia się ato­mów, jonów lub czą­ste­czek w obrę­bie sieci kry­sta­licz­nych mie­sza­nin ciał sta­łych o po­dob­nej bu­do­wie


SJP.pl

Dia­do­chia – zdol­ność wza­jem­ne­go za­stę­po­wa­nia się ato­mów, jonów lub czą­ste­czek w obrę­bie sieci kry­sta­licz­nych mie­sza­nin ciał sta­łych o po­dob­nej bu­do­wie.

Zdol­ność za­stę­po­wa­nia się jonów (anion za anion; ka­tion za ka­tion) w struk­tu­rach krysz­ta­łów jest na­stęp­stwem kry­sta­lo­che­micz­ne­go po­kre­wień­stwa pier­wiast­ków.

Wikipedia


diadumenos

Dia­du­me­nos – rzeź­ba Po­li­kle­ta, obok "Do­ry­fo­ro­sa" naj­bar­dziej znana rzeź­ba tego ar­ty­sty, przed­sta­wia­ją­ca Kanon w kla­sycz­nej rzeź­bie grec­kiej.

Jest to posąg na­gie­go męż­czyz­ny z opa­ską wokół głowy, ma­ją­cy 1,86 metra wy­so­ko­ści. Zo­stał wy­ko­na­ny ok. 420 roku p.n.e.

Wikipedia


diadyczny

1. zło­żo­ny z dwóch ele­men­tów;
2. w ma­te­ma­ty­ce: ilo­czyn dia­dycz­ny - ilo­czyn dwóch wek­to­rów da­ją­cy w wy­ni­ku ten­sor


SJP.pl


diadynamiczny

prąd dia­dy­micz­ny - prąd elek­trycz­ny o ni­skiej czę­stot­li­wo­ści, pow­sta­ły z na­ło­że­nia dwóch prą­dów zmien­nych o róż­nych re­la­cjach fazy i am­pli­tu­dy


SJP.pl


diadynamik

ro­dzaj za­bie­gu fiz­jo­te­ra­pe­u­tycz­ne­go, sty­mu­la­cja prą­da­mi o ni­skiej czę­stot­li­wo­ści; dia­dy­na­mi­ka


SJP.pl


diadynamika

ro­dzaj za­bie­gu fiz­jo­te­ra­pe­u­tycz­ne­go, sty­mu­la­cja prą­da­mi o ni­skiej czę­stot­li­wo­ści; dia­dy­na­mik


SJP.pl


diafanometr

przy­rząd do ba­da­nia pły­nów za po­mo­cą prześ­wiet­la­nia pro­mie­nia­mi świetl­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. hist. techn. pa­pier. przy­rząd do spraw­dza­nia prześ­wie­cal­no­ści pa­pie­ru

 (1.2) techn. med. chem. przy­rząd do spraw­dza­nia przez­ro­czy­sto­ści cie­czy lub gazu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie sto­su­jąc na­ra­zie sic. pre­cy­zyj­nych „ne­fe­lo­me­trów”, uży­wa­my do tego celu przy­rząd dość pro­sty, znany pod nazwą „dia­fa­no­me­tru” Königa, w któ­rym sto­pień przez­ro­czy­sto­ści (męt­no­ści) ba­da­ne­go rozt­wo­ru […] po­rów­ny­wa się ze wzor­co­wem „męt­nem” szkieł­kiem, roz­pa­tru­jąc rozt­wór przez szkieł­ko czer­wo­ne, a na­stęp­nie zie­lo­ne; po­czem we­dług ta­blic i wzo­rów obli­cza się sto­pień przez­ro­czy­sto­ści ba­da­ne­go rozt­wo­ru, t.j. pro­cen­to­wą ilość świa­tła, prze­pu­szczo­ne­go przez dany rozt­wór.

Wiktionary


diafanoskop

Dia­fa­no­skop ( diap­ha­no­sco­pe) – apa­rat me­dycz­ny do oś­wiet­la­nia jam lub tka­nek ciała za po­mo­cą tran­si­lu­mi­na­cji (prześ­wiet­la­nia). Cza­sa­mi sto­so­wa­ny jest w dia­gno­sty­ce guzów pier­si.

Wikipedia


diafazyczny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. uwa­run­ko­wa­ny sty­li­stycz­nie

Wiktionary


diafon

urzą­dze­nie do na­da­wa­nia po­wietrz­nych sy­gna­łów dźwię­ko­wych pod­czas mgły, po­przez na­brzeż­ne sta­cje ostrze­gaw­cze lub inne stat­ki


SJP.pl

Dia­fon – urzą­dze­nie okrę­to­we lub na­brzeż­ne do na­da­wa­nia sy­gna­łów dźwię­ko­wych pod­czas mgły.

Dźwięk wyt­wa­rza­ny jest przy prze­cho­dze­niu sprę­żo­ne­go po­wie­trza (lub pary pod ci­śnie­niem) przez szcze­li­ny na­daj­ni­ka.

Wikipedia


diafonia

1. dawna forma śpie­wu dwu­gło­so­we­go, spo­ty­ka­na w mu­zy­ce lu­do­wej;
2. rozdź­więk, dys­har­mo­nia, dy­so­nans;
3. w te­le­ko­mu­ni­ka­cji: ro­dzaj za­kłó­ce­nia w prze­sy­le sy­gna­łu, prze­słuch mię­dzy­ka­na­ło­wy


SJP.pl


diafoniczny

→ dia­fo­nia


SJP.pl

Patrz:

diafonia

diafonometr

mier­nik prze­słu­chu sto­sow­ny do oceny ja­ko­ści linii te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych


SJP.pl


diafora

pow­tó­rze­nie re­to­rycz­ne wzmac­nia­ją­ce ek­spre­syw­no­ści wy­po­wie­dzi


SJP.pl

Dia­fo­ra (gr. διαφορά "diaphorá" – "prze­su­nię­cie, róż­ni­ca, od­mien­ność") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­ta­rza­niu tego sa­me­go wy­ra­zu, jed­nak za każ­dym razem w innym jego zna­cze­niu, bu­du­jąc w ten spo­sób ka­lam­bur, grę słów. Dia­fo­ra może być zbli­żo­na do ta­u­to­lo­gii lub ple­o­naz­mu (okre­śla­na jest wtedy mia­nem di­lo­gii), np.:

Wikipedia


diaforetyczny

po­wo­du­ją­cy dia­fo­re­zę (ob­fi­te po­ce­nie się na całym ciele); na­pot­ny


SJP.pl


diaforeza

ob­fi­te po­ce­nie się na całym ciele, zwła­szcza wy­wo­ła­ne za­bie­ga­mi me­dycz­ny­mi lub środ­ka­mi far­ma­ko­lo­gicz­ny­mi


SJP.pl


diafragma

1. w ana­to­mii: duży mię­sień w kształ­cie ko­pu­ły, od­dzie­la­ją­cy klat­kę pier­sio­wą od niżej po­ło­żo­nych na­rzą­dów; prze­po­na;
2. urzą­dze­nie na­staw­cze w obiek­ty­wie, które służy do re­gu­lo­wa­nia ilo­ści świa­tła wpa­da­ją­ce­go do apa­ra­tu; prze­sło­na, przy­sło­na;
3. tar­cza z ot­wo­rem w środ­ku umie­szcza­na w rurze w celu po­mia­ru lub ogra­ni­cze­nia ilo­ści prze­pły­wa­ją­cej sub­stan­cji; kryza;
4. przy­rząd do pra­wi­dło­we­go usta­wia­nia musz­ki i szczer­bi­ny w broni strze­lec­kiej;
5. krą­żek do­po­chwo­wy sto­so­wa­ny jako śro­dek an­ty­kon­cep­cyj­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dia­frag­ma (strze­lect­wo);
  • dia­frag­ma (ele­ment op­tycz­ny);
  • dia­frag­ma (nazwa anat. prze­po­ny), po­ję­cie uży­wa­ne w sta­ro­żyt­no­ści;
  • dia­frag­ma (śro­dek an­ty­kon­cep­cyj­ny) krą­żek z cien­kiej gumy, sto­so­wa­ny przez ko­bie­ty.
  • dia­frag­ma (grzy­by) war­stwa strzę­pek w niek­tó­rych owoc­ni­kach grzy­bów
  • dia­frag­ma (ana­to­mia mo­ty­li) – ele­ment sam­czych na­rzą­dów ge­ni­tal­nych mo­ty­li

Wikipedia


diafragmować

re­gu­lo­wać do­pływ świa­tła w przy­rzą­dzie op­tycz­nym za po­mo­cą prze­sło­ny


SJP.pl


diafragmowy

przy­miot­nik od: dia­frag­ma


SJP.pl


diaftoreza

pro­ces pow­tór­ne­go prze­o­bra­że­nia skał me­ta­mor­ficz­nych, które wsku­tek ru­chów gó­rot­wór­czych wydź­wi­gnię­te zo­sta­ły w płyt­sze stre­fy sko­ru­py ziem­skiej i zna­la­zły się w wa­run­kach niż­szych ci­śnień i tem­pe­ra­tur; me­ta­mor­fizm wstecz­ny


SJP.pl


diagenetyczny

→ dia­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

diageneza

diageneza

ze­spół pro­ce­sów za­cho­dzą­cych przy względ­nie ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze i ni­skim ci­śnie­niu, pro­wa­dzą­cych do wyt­wo­rze­nia li­tych skał z ma­te­ria­łów osa­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. ze­spół pro­ce­sów fi­zycz­nych, che­micz­nych i bio­lo­gicz­nych, któ­rym pod­le­ga­ją osady po ich pier­wot­nym od­kła­da­niu, pro­wa­dzą­cych do ich za­gę­szcze­nia, ze­sta­la­nia i przeksz­tał­ce­nia w skały osa­do­we

Wiktionary

Dia­ge­ne­za (gr. δια „przez, na wskroś“ i γένεσις „pow­sta­wa­nie“) – zbiór pro­ce­sów fi­zycz­nych i che­micz­nych dzia­ła­ją­cych na osad po jego de­po­zy­cji, ale przed jego osta­tecz­ną li­ty­fi­ka­cją. Jako dia­ge­ne­tycz­ne po­strze­ga się pro­ce­sy które za­cho­dzą przy względ­nie ni­skim ci­śnie­niu i ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze w prze­ci­wień­stwie do pro­ce­sów me­ta­mor­fiz­mu, które za­cho­dzą przy względ­nie wyż­szym ci­śnie­niu i tem­pe­ra­tu­rze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ba­da­nia dia­ge­ne­zy po­ma­ga­ją odt­wo­rzyć hi­sto­rię ge­o­lo­gicz­ną da­ne­go ob­sza­ru.

Wiktionary


diagnoskop

urzą­dze­nie do ba­da­nia prą­dów ste­ru­ją­cych dzia­ła­niem ukła­dów sa­mo­cho­du


SJP.pl


diagnosta

1. osoba oce­nia­ją­ca i wy­da­ją­ca opi­nię o sta­nie lub wła­ści­wo­ściach cze­goś;
2. me­cha­nik upraw­nio­ny do wy­ko­ny­wa­nia prze­glą­dów po­ja­zdów me­cha­nicz­nych;
3. sa­mo­dziel­ny pra­cow­nik la­bo­ra­to­rium me­dycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) med. le­karz, który sta­wia dia­gno­zę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lista spe­cja­li­stów upa­tru­ją­cych na­dzie­ję w prze­ciw­cia­łach mo­no­klo­nal­nych stale się wy­dłu­ża: to już nie tylko on­ko­lo­dzy, dia­gno­ści la­bo­ra­to­ryj­ni, wi­ru­so­lo­dzy, ale też re­u­ma­to­lo­dzy, ga­stro­lo­dzy, aler­go­lo­dzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdiagnozowanie n., diagnoza ż., diagnozowanie n., diagnostyka ż.

 czas. diagnozować ndk.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny

Wiktionary


diagnostka

→ dia­gno­sta


SJP.pl

Patrz:

diagnosta

diagnostyczka

→ dia­gno­styk


SJP.pl

Patrz:

diagnostyk

diagnostycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dia­gno­stycz­ny, w spo­sób do­ty­czą­cy dia­gno­sty­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnozowanie n., diagnostyka ż., diagnoza ż., zdiagnozowanie n.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny

 czas. diagnozować

Wiktionary


diagnostyczność

→ dia­gno­stycz­ny


SJP.pl

Patrz:

diagnostyczny

diagnostyczny

słu­żą­cy do dia­gno­zo­wa­nia, opar­ty na dia­gno­zie, do­ty­czą­cy dia­gno­zy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy dia­gno­sty­ki, słu­żą­cy do oceny stanu cze­goś lub kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostat­nim cza­sie coraz czę­ściej za­miast la­pa­ro­to­mii dia­gno­stycz­nej (zwia­dow­czej) sto­su­je się la­pa­ro­sko­pię zwia­dow­czą.

 (1.1) Ga­zo­me­tria z krwi żyl­nej jest naj­rza­dziej wy­ko­ny­wa­na ze wzglę­du na swoją niską war­tość dia­gno­stycz­ną.

 (1.1) Biop­sja to za­bieg dia­gno­stycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯agnostyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnoza ż., diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta m., diagnozowanie n., zdiagnozowanie n.

 czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

 przysł. diagnostycznie

 przym. diagnozowalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) badawczy

Wiktionary


diagnostyk

le­karz sta­wia­ją­cy dia­gno­zę; dia­gno­sta


SJP.pl


diagnostyka

1. roz­poz­na­wa­nie cho­rób na pod­sta­wie wy­wia­du, ba­da­nia le­kar­skie­go, ana­li­zy ob­ja­wów i wy­ni­ków badań la­bo­ra­to­ryj­nych;
2. okre­śla­nie stanu tech­nicz­ne­go urzą­dze­nia i usta­la­nie źró­deł awa­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. roz­poz­na­wa­nie cho­rób na pod­sta­wie prze­pro­wa­dzo­nych badań (za­rów­no u ludzi, jak i u zwie­rząt);

 (1.2) psych. pro­ces oceny cech i sta­nów psy­chicz­nych czło­wie­ka do­ko­ny­wa­ny przez psy­cho­lo­ga za po­mo­cą metod psy­cho­lo­gicz­nych, któ­ry­mi naj­czę­ściej są testy psy­cho­lo­gicz­ne, ob­ser­wa­cja psy­cho­lo­gicz­na i wy­wiad;

 (1.3) techn. ocena stanu tech­nicz­ne­go ma­szy­ny lub urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: dia­gno­styk

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dia­gno­sty­ka me­dycz­na
    • dia­gno­sty­ka la­bo­ra­to­ryj­na
    • dia­gno­sty­ka obra­zo­wa
    • dia­gno­sty­ka pre­im­plan­ta­cyj­na
    • dia­gno­sty­ka psy­cho­lo­gicz­na
  • dia­gno­sty­ka we­te­ry­na­ryj­na
  • dia­gno­sty­ka tech­nicz­na
    • dia­gno­sty­ka sa­mo­cho­do­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dia­gno­sty­ka nad­pro­duk­cji hor­mo­nów obej­mu­je testy la­bo­ra­to­ryj­ne mie­rzą­ce po­ziom hor­mo­nów we krwi lub moczu, testy dy­na­micz­ne oce­nia­ją­ce funk­cję gru­czo­łów oraz ba­da­nia obra­zo­we (USG, TK, MRI) iden­ty­fi­ku­ją­ce po­ten­cjal­ne zmia­ny ana­to­micz­ne.

 (1.1) TK obra­zu­je bar­dziej szcze­gó­ło­wo kości, na­to­miast MR tkan­ki mięk­kie, dzię­ki czemu jest on szcze­gól­nie przy­dat­ny w dia­gno­sty­ce za­pa­le­nia szpi­ku kost­ne­go, za­pa­le­nia mię­śni i mart­wi­cze­go za­pa­le­nia po­wię­zi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈɡnɔstɨka, AS: dʹi ̯agnostyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnoza ż., diagnostyk m., diagnosta, diagnozowanie n., zdiagnozowanie n.

 czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny

 przysł. diagnostycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) diagnostyka psychologiczna

 (1.3) diagnostyka techniczna

Wiktionary


diagnoza

1. roz­poz­na­nie cho­ro­by na pod­sta­wie jej ob­ja­wów, ba­da­nia cho­re­go, wy­wia­du le­kar­skie­go i badań la­bo­ra­to­ryj­nych;
2. ocena stanu cze­goś wy­sta­wio­na na pod­sta­wie badań i ana­liz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. roz­poz­na­nie cho­ro­by

 (1.2) okre­śle­nie stanu rze­czy lub zja­wi­ska na pod­sta­wie do­głęb­nej ana­li­zy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dia­gno­za (me­dy­cy­na)
    • dia­gno­za róż­ni­co­wa
  • dia­gno­za (psy­cho­lo­gia)
  • dia­gno­za (pe­da­go­gi­ka)
  • dia­gno­za spo­łecz­na
  • dia­gno­za oś­wia­to­wa
  • dia­gno­za tak­so­no­micz­na
  • dia­gno­za tech­nicz­na
  • Dia­gno­za – pol­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dia­gno­za była jed­noz­nacz­na – rak płuc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈɡnɔza, AS: dʹi ̯agnoza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta m., diagnozowanie n., zdiagnozowanie ż.

 czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny, diagnozowy

 przysł. diagnostycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpoznanie

 (1.2) analiza, ocena

Wiktionary


diagnozowalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. da­ją­cy się zdia­gno­zo­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnoza ż., diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta m., diagnozowanie n., zdiagnozowanie ż.

 czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

 przym. diagnostyczny

 przysł. diagnostycznie

Wiktionary


diagnozowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. sta­wia­nie dia­gno­zy

 (1.2) usta­la­nie przy­czyn ja­kie­goś zja­wi­ska i tego, jaki jest stan rze­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­po­wo­dze­nia w dia­gno­zo­wa­niu wy­ni­ka­ją praw­do­po­dob­nie z nie­do­ce­nia­nia czę­sto­ści wy­stę­po­wa­nia tych za­bu­rzeń wśród płci żeń­skiej oraz nie­do­sko­na­ło­ści kry­te­riów kla­sy­fi­ku­ją­cych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjaɡnɔzɔˈvãɲɛ, AS: dʹi ̯agnozovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdiagnozowanie n., diagnoza ż., diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta m.

 czas. diagnozować ndk., zdiagnozować dk.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny

 przysł. diagnostycznie

Wiktionary


diagnozować

1. roz­poz­na­wać cho­ro­bę na pod­sta­wie od­po­wied­nich badań;
2. oce­niać coś, wy­da­wać opi­nię


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wy­sta­wiać dia­gno­zę, roz­poz­na­wać daną cho­ro­bę po prze­pro­wa­dze­niu badań

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W noc syl­we­stro­wą in­ter­ni­sta, ne­u­ro­log i ne­u­ro­chi­rurg dia­gno­zu­ją: na­stą­pi­ła śmierć mózgu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjaɡnɔˈzɔvat͡ɕ, AS: dʹi ̯agnozovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnoza ż., diagnostyka ż., diagnostyk m., diagnosta, diagnozowanie n., zdiagnozowanie n.

 czas. zdiagnozować dk.

 przym. diagnostyczny, diagnozowalny

 przysł. diagnostycznie

Wiktionary


diagnozowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dia­gno­zą, do­ty­czą­cy dia­gno­zy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagnoza ż.

Wiktionary


diagonal

1. linia, oś uko­śna; prze­kąt­na, dia­go­na­la;
2. tka­ni­na weł­nia­na lub ba­weł­nia­na o splo­cie uko­śnym;
3. uko­śny (bie­gną­cy po prze­kąt­nej) chod­nik w ko­pal­ni


SJP.pl

Dia­go­nal – ro­dzaj tka­ni­ny weł­nia­nej o splo­cie sko­śnym z bar­dzo dużym na­chy­le­niem prąż­ków. Jest sto­so­wa­na na odzież oraz pod­szew­ki.

Wikipedia


diagonala

linia, oś uko­śna; prze­kąt­na, dia­go­nal


SJP.pl

Dia­go­na­la – wy­ro­bi­sko po­dziem­ne drą­żo­ne w kie­run­ku poś­red­nim mię­dzy roz­cią­gło­ścią a na­chy­le­niem po­kła­du.

Wikipedia


diagonalizacja

w ma­te­ma­ty­ce: trans­for­ma­cja ma­cie­rzy do po­sta­ci dia­go­nal­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. przeksz­tał­ce­nie ma­cie­rzy w ma­cierz dia­go­nal­ną przez pom­no­że­nie jej przez drugą ma­cierz oraz jej od­wrot­ność

Wiktionary

Dia­go­na­li­za­cja – spro­wa­dze­nie ma­cie­rzy kwa­dra­to­wej do po­sta­ci dia­go­nal­nej, a kon­kret­niej roz­kład ma­cie­rzy for­mu­la_1 na ilo­czyn ma­cie­rzy for­mu­la_2

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dia­go­na­li­za­cję ma­cie­rzy rze­czy­wi­stych sy­me­trycz­nych omó­wi­my w do­dat­ko­wym pa­ra­gra­fie 4.7.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagonalizowalność ż.

 czas. diagonalizować ndk.

 przym. diagonalizowalny

Wiktionary


diagonalizm

w sztu­ce: za­sa­da kom­po­no­wa­nia obra­zu lub rzeź­by, po­le­ga­ją­ca na ak­cen­to­wa­niu osi uko­śnych


SJP.pl

Dia­go­na­lizm ( linea dia­go­na­lis „linia sko­śna, prze­kąt­na”) – w sztu­kach pla­stycz­nych za­sa­da kom­po­no­wa­nia obra­zu lub rzeź­by, po­le­ga­ją­ca na ak­cen­to­wa­niu jed­nej lub kilku osi uko­śnych i ogra­ni­cze­niu kom­po­zy­cyj­ne­go zna­cze­nia pio­nów i po­zio­mów.

Uko­śny kie­ru­nek kom­po­zy­cji na­zy­wa­my dia­go­na­lą.

Wikipedia


diagonalny

o ukła­dzie uko­śnym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geom. bie­gną­cy po uko­sie; po­ło­żo­ny pod kątem; prze­bie­ga­ją­cy po prze­kąt­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na plan­sza­an­szy sza­cho­wej ruch dia­go­nal­ny na­le­ży do gońca.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. diagonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ukośny

Wiktionary


diagraf

przy­rząd op­tycz­ny poz­wa­la­ją­cy na prze­ry­so­wa­nie z na­tu­ry kon­tu­rów przed­mio­tu


SJP.pl


diagram

1. przed­sta­wie­nie w umow­ny, okre­ślo­ny spo­sób za­leż­no­ści po­mię­dzy róż­ny­mi wiel­ko­ścia­mi lub po­ję­cia­mi; wy­kres;
2. urzę­do­wo: gra­ficz­nie przed­sta­wio­ny plan ja­kichś czyn­no­ści; ta­be­la;
3. ry­su­nek pu­stych pól krzy­żów­ki;
4. ry­sun­ko­wy zapis po­zy­cji sza­cho­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gra­ficz­na, sche­ma­tycz­na ilu­stra­cja cze­goś, np. struk­tu­ry, idei, pro­ce­su, war­to­ści;

 (1.2) ry­su­nek pól krzy­żów­ki bądź su­do­ku

Wiktionary

Dia­gram (gr. "διάγραμμα" – zarys, fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na) – upro­szczo­na re­pre­zen­ta­cja gra­ficz­na pew­nych po­my­słów, idei, kon­struk­cji, za­leż­no­ści, da­nych sta­ty­stycz­nych, bądź struk­tur ana­to­micz­nych, wy­ko­rzy­sty­wa­na we wszyst­kich dzie­dzi­nach życia do obra­zo­wej re­pre­zen­ta­cji wie­dzy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­sta­wio­ny dia­gram uka­zu­je ko­re­la­cję mię­dzy licz­bą bo­cia­nów a przy­ro­stem na­tu­ral­nym.

 (1.2) W każde pole dia­gra­mu na­le­ży wpi­sać li­te­rę tak, żeby li­te­ry są­sia­du­ją­ce w wier­szach i ko­lum­nach two­rzy­ły słowa o po­da­nym zna­cze­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjaɡrãm, AS: dʹi ̯agrãm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diagramowy

 rzecz. diagramik mrz.

Wiktionary


diagramik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dia­gram

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie dia­gram, lecz tylko mały dia­gra­mik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diagram m.

Wiktionary


diagramowy

→ dia­gram


SJP.pl

Patrz:

diagram

diak

1. kle­ryk, psal­mi­sta w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym i grec­ko­ka­to­lic­kim
2. pi­sarz kan­ce­la­rii ksią­żę­cej na Rusi
3. urzęd­nik sto­ją­cy na czele re­sor­tu w Rosji car­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. muz. śpie­wak cer­kiew­ny;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) elek­tron. ty­ry­stor skła­da­ją­cy się z dwóch po­łą­czo­nych an­ty­rów­no­le­gle dy­ni­sto­rów;

Wiktionary

Diak (ang. "diode for al­ter­na­ting cur­rent, DIAC") – od­mia­na ty­ry­sto­ra, dwu­kie­run­ko­wy pół­prze­wod­ni­ko­wy przy­rząd wyz­wa­la­ją­cy, skła­da­ją­cy się z dwóch po­łą­czo­nych an­ty­rów­no­le­gle (rów­no­le­gle i prze­ciw­sob­nie) dy­ni­sto­rów. Diak prze­łą­cza się ze stanu blo­ko­wa­nia do stanu prze­wo­dze­nia na ogół przy na­pię­ciu około 30 V (w za­leż­no­ści od mo­de­lu – na­pię­cie to nie prze­kra­cza kil­ku­set wol­tów), a ty­po­wa war­tość prądu prze­wo­dze­nia nie prze­kra­cza kil­ku­dzie­się­ciu am­pe­rów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲjak, AS: dʹi ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. diakówka ż., diakon m., diakonia ż.

:: zdrobn. diaczek m.

 przym. diakowy, diakoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daskał

Wiktionary


diakaustyczny

→ dia­ka­u­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

diakaustyka

diakaustyka

stoż­ko­wa­to wklę­sła po­wierzch­nia ut­wo­rzo­na przez za­ła­mu­ją­ce się ogni­sko­wa­ne pro­mie­nie


SJP.pl


diakineza

piąte sta­dium pro­fa­zy pier­wsze­go po­dzia­łu me­jo­tycz­ne­go


SJP.pl

Dia­ki­ne­za (z gr. "dia" – przy­pa­dek, "ki­ne­sis" – ruch) – ostat­ni, piąty etap pro­fa­zy I me­jo­zy, za­cho­dzą­cy po di­plo­te­nie. Po dia­ki­ne­zie na­stę­pu­je me­ta­fa­za I.

Wikipedia


diaklaza

pę­knię­cie skały pow­sta­łe na sku­tek ci­śnie­nia wew­nątrz sko­ru­py ziem­skiej, bie­gną­ce w wielu kie­run­kach


SJP.pl


diakon

1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim i pra­wo­sław­nym: du­chow­ny bez peł­nych świę­ceń ka­płań­skich;
2. w Ko­ście­le pro­te­stanc­kim: pa­stor na­dzo­ru­ją­cy akcje cha­ry­ta­tyw­ne;
3. we wczes­nym chrze­ści­jań­stwie: opie­kun ubo­gich i cho­rych, po­moc­nik bi­sku­pa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. du­chow­ny z naj­niż­szym stop­niem świę­ceń sa­kra­men­tal­nych;

Wiktionary

Dia­kon (gr. διάκονος "diákonos" „sługa”) – pier­wszy z trzech stop­ni świę­ceń sa­kra­men­tal­nych w ka­to­li­cyz­mie i pra­wo­sła­wiu oraz trze­cia po­słu­ga urzę­du du­chow­ne­go w Ko­ścio­łach pro­te­stanc­kich.

Dia­kon w sta­ro­żyt­no­ści chrze­ści­jań­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec dia­kon od­czy­tał dziś ewan­ge­lię.

 (1.1) Dia­ko­ni nie noszą or­na­tów, ich stro­jem jest dal­ma­ty­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diakonat m., diakonia ż., diakonikon m., diakonówka ż.

:: fż. diakonisa ż.

 przym. diakoński, diakonacki

 skr. dk.

Wiktionary


diakonacki

→ dia­ko­nat


SJP.pl

Patrz:

diakonat

diakonalny

→ dia­kon


SJP.pl

Patrz:

diakon

diakonat

1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim i pra­wo­sław­nym: pier­wszy sto­pień świę­ceń, upraw­nia­ją­cych do spra­wo­wa­nia niek­tó­rych czyn­no­ści ka­płań­skich;
2. w Ko­ście­le pro­te­stanc­kim: in­sty­tu­cja do­bro­czyn­na bę­dą­ca pod opie­ką dia­ko­na;
3. urząd, god­ność dia­ko­na


SJP.pl


diakoni

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral| dia­kon.

Wiktionary


diakonia

1. nie­od­płat­na po­słu­ga w Ko­ście­le ka­to­lic­kim;
2. grupa ludzi peł­nią­ca okre­ślo­ną po­słu­gę w ra­mach ja­kiejś wspól­no­ty;
3. daw­niej: rzym­ska ka­pli­ca, przy któ­rej re­zy­do­wa­li dia­ko­ni;
4. daw­niej: przy­tu­łek dla cho­rych i ubo­gich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­słu­ga ludzi Ko­ścio­ła na rzecz wspól­not chrze­ści­jań­skich

Wiktionary

Dia­ko­nia ( διακονία, "dia­ko­nia" – służ­ba) – okre­śle­nie nie­od­płat­nej po­słu­gi. W Ko­ście­le ka­to­lic­kim słowo dia­ko­nia do­ty­czy róż­nych form dzia­łal­no­ści, może być np. dia­ko­nia li­tur­gicz­na, mu­zycz­na, itp. W ko­ścio­łach pro­te­stanc­kich po­słu­ga dia­ko­nac­ka wiąże się głów­nie z pracą so­cjal­ną, oraz po­mo­cą po­trze­bu­ją­cym.

Wikipedia


diakonijny

→ dia­ko­nia


SJP.pl

Patrz:

diakonia

diakonikon

po­mie­szcze­nie w ko­ścio­łach przez­na­czo­ne dla ka­pła­nów przy­go­to­wu­ją­cych się do mszy


SJP.pl


diakonisa

1. w Ko­ście­le pro­te­stanc­kim: sio­stra zaj­mu­ją­ca się dzia­łal­no­ścią cha­ry­ta­tyw­ną; dia­ko­ni­ska;
2. w okre­sie wczes­no­chrze­ści­jań­skim: dzie­wi­ca lub wdowa peł­nią­ca po­słu­gi re­li­gij­ne i cha­ry­ta­tyw­ne


SJP.pl


diakoniska

w Ko­ście­le pro­te­stanc­kim: sio­stra zaj­mu­ją­ca się dzia­łal­no­ścią cha­ry­ta­tyw­ną; dia­ko­ni­sa


SJP.pl


diakonka

1. w Ko­ście­le pro­te­stanc­kim: pa­stor­ka na­dzo­ru­ją­ca akcje cha­ry­ta­tyw­ne;
2. w Ko­ście­le an­gli­kań­skim: ko­bie­ta ma­ją­ca świę­ce­nia dia­ko­na­tu


SJP.pl


diakonówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dom, w któ­rym miesz­ka śpie­wak cer­kiew­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diakon m., diakonat m., diakonia ż., diakonikon m., diakonisa ż.

 przym. diakoński, diakonacki

Wiktionary


diakopa

w ut­wo­rze li­te­rac­kim: wtrą­ce­nie prze­dzie­la­ją­ce pow­tó­rze­nie wy­ra­zów


SJP.pl


diakope

prze­dzie­le­nie pow­tó­rzo­nych słów w zda­niu przez wtrą­ce­nie (np. pójdź­cie, o dziat­ki, pójdź­cie wszyst­kie razem)


SJP.pl


diakoński

od­no­szą­cy się do dia­ko­na, dia­ko­na­tu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) kośc. zwią­za­ny z osobą lub ty­tu­łem dia­ko­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diakon mos., diakonówka ż.

Wiktionary


diakrostych

ro­dzaj roz­ryw­ki umy­sło­wej, w któ­rej wszyst­kie li­te­ry od­ga­dy­wa­nych wy­ra­zów two­rzą ca­łość (np. frag­ment wier­sza)


SJP.pl

Dia­kro­stych – ro­dzaj za­da­nia sza­ra­dziar­skie­go, po­dob­ny do szy­fro­gra­mu.

Dia­gram dia­kro­sty­chu skła­da się z nu­me­ro­wa­nych pól, do któ­rych prze­no­si się li­te­ry od­ga­dy­wa­nych wy­ra­zów. Te two­rzą jedną część roz­wią­za­nia, która naj­czę­ściej jest frag­men­tem wier­sza.

Wikipedia


diakryt

znak gra­ficz­ny in­for­mu­ją­cy o spo­so­bie wy­ma­wia­nia gło­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. ty­pogr. do­dat­ko­wy znak w po­sta­ci krop­ki, kre­secz­ki, dasz­ka, ha­czy­ka itp. umie­szcza­ny przy li­te­rze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­rzu­cił kilka kar­tek. Ani znaki ak­cen­tu­a­cyj­ne, ani inne fran­cu­skie dia­kry­ty i abre­wia­tu­ry nig­dzie nie były do­pi­sa­ne ręcz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diakrytyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) znak diakrytyczny

Wiktionary


diakrytyczny

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. odróż­nia­ją­cy, wy­róż­nia­ją­cy;
2. znak dia­kry­tycz­ny - znak gra­ficz­ny do­da­wa­ny do li­te­ry w celu oz­na­cze­nia brzmień od­po­wia­da­ją­cych danym li­te­rom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. odróż­nia­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­kiem dia­kry­tycz­nym cha­rak­te­ry­stycz­nym dla al­fa­be­tu ję­zy­ka pol­skie­go jest "ogo­nek" w li­te­rach: "ą" i "ę".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjakrɨˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯akrytyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diakryt mrz.

Wiktionary


diakrytyka

ogół zna­ków dia­kry­tycz­nych, cha­rak­te­ry­stycz­nych dla okre­ślo­ne­go ję­zy­ka


SJP.pl


dial

zwią­zek or­ga­nicz­ny o dzia­ła­niu uspo­ka­ja­ją­cym i na­sen­nym, sto­so­wa­ny w bez­sen­no­ści, ner­wi­cach i sta­nach lę­ko­wych; dwu­al­lyl; al­lo­bar­bi­tal


SJP.pl


dial-up

[czy­taj: dia­lap] ro­dzaj po­łą­cze­nia z in­ter­ne­tem; prze­ci­wień­stwo sta­łe­go łącza


SJP.pl


dial.

skrót od: dia­lekt, dia­lek­tal­ny, dia­lek­ty­ka, dia­lek­tycz­ny


SJP.pl


dialag

mi­ne­rał z grupy pi­rok­se­nów, skład­nik skał mag­mo­wych; dial­lag


SJP.pl


dialekt

w ję­zy­koz­naw­stwie: od­mia­na ję­zy­ka ogól­ne­go (na­ro­do­we­go) cha­rak­te­ry­stycz­na dla ja­kie­goś te­ry­to­rium, np. dia­lekt ślą­ski, ma­zo­wiec­ki; gwara, na­rze­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. swo­i­sta od­mia­na ję­zy­ka, wła­ści­wa dla pew­nej spo­łecz­no­ści, grupy spo­łecz­nej lub pew­ne­go te­ry­to­rium;

 (1.2) jęz. te­ry­to­rial­na od­mia­na ję­zy­ka, prze­ciw­sta­wia­na jego for­mie ogól­no­et­nicz­nej, stan­dar­do­wej;

 (1.3) pot. jęz. język po­zba­wio­ny formy pi­sa­nej lub stan­da­ry­za­cji, uży­wa­ny w kraju roz­wi­ja­ją­cym się lub w odi­zo­lo­wa­nej czę­ści świa­ta, język wer­na­ku­lar­ny;

Wiktionary

Dia­lekt – wie­loz­nacz­ny ter­min ling­wi­stycz­ny. W na­jo­gól­niej­szym zna­cze­niu dia­lekt to od­mia­na ję­zy­ka, która odz­na­cza się swo­i­sty­mi ce­cha­mi fo­ne­tycz­ny­mi, lek­sy­kal­ny­mi czy gra­ma­tycz­ny­mi, odróż­nia­ją­cy­mi ją od in­nych form tego ję­zy­ka. W sze­ro­kim uję­ciu dia­lek­tem jest każda od­mia­na ję­zy­ka zwią­za­na z pewną grupą osób, za­rów­no nie­stan­dar­do­wa od­mia­na re­gio­nal­na lub spo­łecz­na, jak i język stan­dar­do­wy lub od­mia­na sto­sun­ko­wo bli­ska stan­dar­do­wi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­rze­cze szto­kaw­skie jest dia­lek­tem po­łud­nio­wo­sło­wiań­skim.

 (1.3) Chwa­ła Zmart­wychw­sta­łe­go Pana rozbrz­mie­wa w j. hisz­pań­skim, fran­cu­skim, pol­skim, an­giel­skim, wło­skim, arab­skim i w wielu dia­lek­tach afry­kań­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjalɛkt, AS: dʹi ̯alekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialektolog m., dialektologia ż., dialektyzacja ż., dialektyzm m.

 przym. dialektalny, dialektologiczny, dialektyczny, dialektowy

 przysł. dialektycznie

 czas. dialektyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) narzecze

 (1.2) narzecze, gwara

 (1.3) narzecze, język wernakularny

Wiktionary


dialektalny

→ dia­lekt; dia­lek­to­wy, dia­lek­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. bę­dą­cy czę­ścią dia­lek­tu; na­le­żą­cy do dia­lek­tu; do­ty­czą­cy dia­lek­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialekt mrz., dialektalność ż., dialektolog mos., dialektologia ż., dialektologiczność ż., dialektowość ż., dialektyczność ż., dialektyk mos., dialektyka ż., dialektyzacja ż., dialektyzm mrz., dialektyzowanie n.

 czas. dialektyzować ndk.

 przym. dialektologiczny, dialektowy, dialektyczny

 przysł. dialektycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dialektowy, dialektyczny; skr. dial.

Wiktionary


dialektolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cej się gwa­ra­mi i dia­lek­ta­mi; gwa­roz­naw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) jęz. ba­dacz dia­lek­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wszech­ne wśród ba­da­czy współ­czes­nej pol­szczyz­ny, także dia­lek­to­lo­gów, jest prze­ko­na­nie o do­ko­nu­ją­cym się w szyb­kim tem­pie pro­ce­sie za­ni­ka­nia gwar na ob­sza­rze Pol­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialektologia ż.

 przym. dialektologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwaroznawca

Wiktionary


dialektologia

dzie­dzi­na ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­ca się gwa­ra­mi i dia­lek­ta­mi; gwa­roz­naw­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. jęz. nauka o dia­lek­tach i gwa­rach;

Wiktionary

Dia­lek­to­lo­gia (gr. "dia­lek­tos" „gwara” i "logos" „słowo, nauka”), także gwa­roz­naw­stwo – dział ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem, ge­ne­zą i sy­ste­ma­ty­ką dia­lek­tów w obrę­bie ja­kie­goś ję­zy­ka lub ję­zy­ków. Dy­scy­pli­na ta bada od­mia­ny po­szcze­gól­nych ję­zy­ków opar­te głów­nie na uwa­run­ko­wa­niach ge­o­gra­ficz­nych (w prze­ci­wień­stwie do od­mian o po­dło­żu spo­łecz­nym – so­cjo­lek­tów, które są przed­mio­tem za­in­te­re­so­wań so­cjo­ling­wi­sty­ki, czy też form hi­sto­rycz­nych, któ­rych kla­sy­fi­ka­cji i opisu do­ko­nu­je ję­zy­koz­naw­stwo dia­chro­nicz­ne).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dialektolog m.

 przym. dialektologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwaroznawstwo

Wiktionary


dialektologiczny

do­ty­czą­cy dzie­dzi­ny ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cej się gwa­ra­mi i dia­lek­ta­mi; gwa­roz­naw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. zwią­za­ny z dia­lek­to­lo­gią, nauką o dia­lek­tach i gwa­rach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialekt mrz., dialektolog mos., dialektologia ż.

 przym. dialektalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwaroznawczy

Wiktionary


dialektolożka

→ dia­lek­to­log


SJP.pl

Patrz:

dialektolog

dialektowy

→ dia­lekt; dia­lek­tal­ny, dia­lek­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. zwią­za­ny z dia­lek­tem; wła­ści­wy dla da­ne­go dia­lek­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialekt mrz.

 przym. dialektalny

Wiktionary


dialektyczka

→ dia­lek­tyk


SJP.pl

Patrz:

dialektyk

dialektycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dia­lek­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dialektyczny, dialektalny

 rzecz. dialektyk mos., dialekt mrz., dialektyka ż.

Wiktionary


dialektyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: dia­lek­tycz­nie


SJP.pl


dialektyczność

→ dia­lek­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

dialektyczny

dialektyczny

1. opar­ty na dia­lek­ty­ce;
2. prze­sta­rza­łe: do­ty­czą­cy dia­lek­tu, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dia­lek­tu; dia­lek­tal­ny, dia­lek­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z dia­lek­ty­ką, zgod­ny z za­sa­da­mi dia­lek­ty­ki

 (1.2) przest. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dia­lek­tu, zwią­za­ny z dia­lek­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Cóż za brak my­śle­nia dia­lek­tycz­ne­go, wła­śnie przez brak rodzi się nad­miar.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjalɛkˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯alektyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialekt mrz., dialektyk mos., dialektyka ż.

 przysł. dialektycznie

 przym. dialektalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dialektalny, gwarowy

Wiktionary


dialektyk

1. fi­lo­zof po­słu­gu­ją­cy się me­to­dą dia­lek­tycz­ną;
2. re­pre­zen­tant dia­lek­tycz­nej fi­lo­zo­fii mark­si­stow­skiej;
3. prze­sta­rza­łe: czło­wiek wyć­wi­czo­ny w pro­wa­dze­niu dy­sku­sji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. zwo­len­nik te­o­rii fi­lo­zo­ficz­nej, która za na­drzęd­ne prawo uz­na­je roz­wój przez prze­ci­wień­stwa

 (1.2) ktoś, kto umie­jęt­nie po­słu­gu­je się ro­zu­mo­wa­niem, w któ­rym wy­cią­ga się wnio­ski ze sprzecz­no­ści

 (1.3) pot. ktoś bie­gły w dy­sku­sji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialektyka ż.

 przym. dialektyczny, dialektalny

 przysł. dialektycznie

Wiktionary


dialektyka

1. nauka uj­mu­ją­ca wszyst­kie zja­wi­ska we wza­jem­nym po­wią­za­niu, trak­tu­ją­ca roz­wój jako walkę wew­nętrz­nych prze­ci­wieństw;
2. sztu­ka ro­zu­mo­wa­nia i dy­sku­sji po­le­ga­ją­ca na do­cho­dze­niu do praw­dy po­przez ujaw­nia­nie sprzecz­no­ści tkwią­cych w po­ję­ciach i są­dach;
3. sprzecz­no­ści i prze­ci­wień­stwa wła­ści­we ja­kie­muś zja­wi­sku;
4. umie­jęt­ność udo­wad­nia­nia swo­ich racji; ar­gu­men­ta­cja, tłu­ma­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. te­o­ria rze­czy­wi­sto­ści po­strze­ga­nej jako cią­głe zmia­ny

 (1.2) filoz. me­to­da wy­ra­ża­nia myśli po­le­ga­ją­ca na do­cho­dze­niu do praw­dy po­przez uka­zy­wa­nie sprzecz­no­ści za­war­tych w po­ję­ciach i prze­ko­na­niach

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: dia­lek­tyk

Wiktionary

Dia­lek­ty­ka ( διαλεκτική τέχνη, dia­lec­ti­ca, ars dia­lec­ti­ca, ratio dia­lec­ti­ca) – nauka zaj­mu­ją­ca się po­praw­no­ścią ar­gu­men­ta­cji i re­fu­ta­cji pod­czas wy­po­wie­dzi. Ko­dy­fi­ku­je ona za­sa­dy po­praw­ne­go ro­zu­mo­wa­nia słu­żą­ce do ana­li­zy ar­gu­men­tów pot­wier­dza­ją­cych lub kwe­stio­nu­ją­cych udo­wad­nia­ną w cza­sie dy­skur­su tezę, a także spo­so­by pro­wa­dze­nia de­ba­ty, w cza­sie któ­rej jeden z uczest­ni­ków stara się udo­wod­nić tezę, a drugi ją oba­lić. Przez niek­tó­rych au­to­rów nie­kie­dy my­lo­na z lo­gi­ką.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dialektyk mos.

 przym. dialektyczny, dialektalny

 przysł. dialektycznie

Wiktionary


dialektyzacja

sty­li­za­cja po­le­ga­ją­ca na wpro­wa­dza­niu dia­lek­tyz­mów do tek­stów ję­zy­ka ogól­ne­go


SJP.pl

Dia­lek­ty­za­cja, gwa­ry­za­cja – sty­li­za­cja po­le­ga­ją­ca na wpro­wa­dze­niu do ut­wo­ru li­te­rac­kie­go (ca­ło­ści lub jego czę­ści) słow­nict­wa, zwro­tów, form gra­ma­tycz­nych po­cho­dzą­cych z okre­ślo­ne­go dia­lek­tu lu­do­we­go, tzw. dia­lek­tyz­mów. Dia­lek­ty­za­cja jest świa­do­mym za­bie­giem li­te­rac­kim słu­żą­cym odt­wo­rze­niu lo­kal­ne­go ko­lo­ry­tu, cha­rak­te­ry­sty­ce śro­do­wi­ska lub po­szcze­gól­nych bo­ha­te­rów, np. "Chło­pi" W. Re­y­mon­ta, "Na Skal­nym Pod­ha­lu" K. Przer­wy Tet­ma­je­ra.

Wikipedia


dialektyzm

wyraz, forma gra­ma­tycz­na lub zda­nie po­cho­dzą­ce z dia­lek­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. cecha lub ele­ment ję­zy­ko­wy wła­ści­we ja­kie­muś dia­lek­to­wi wer­na­ku­lar­ne­mu;

Wiktionary

Dia­lek­tyzm ( "diálogos" „roz­mo­wa” i "dialektikē" „dia­lek­ty­ka” z "diálektos" „spo­sób mó­wie­nia”), gwa­ryzm – ele­ment ję­zy­ko­wy wła­ści­wy dla dia­lek­tu lub grupy dia­lek­tów, uży­wa­ny głów­nie w ko­mu­ni­ka­cji ust­nej. Dia­lek­tyz­mem może być np. po­je­dyn­czy wyraz (np. "uś­wier­knąć" za­miast "zmarz­nąć") lub po­łą­cze­nie wy­ra­zo­we (fra­ze­o­lo­gizm); wy­róż­nia się także dia­lek­tyz­my gra­ma­tycz­ne ("pójdź­wa" zam. "pójdź­my"), skład­nio­we (np. "gęsi le­cie­li") i fo­ne­tycz­ne (np. "kóń" zam. "koń").

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dialekt m., dialektyzacja ż.

 przym. dialektalny

 skr. dial.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwaryzm

Wiktionary


dialektyzować

wpro­wa­dzać dia­lek­tyz­my do tek­stów ję­zy­ka ogól­ne­go


SJP.pl


dialer

pro­gram kom­pu­te­ro­wy do łą­cze­nia się z in­ter­ne­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. te­le­kom. pro­gram ob­słu­gu­ją­cy po­łą­cze­nie kom­pu­te­ra z sie­cią te­le­fo­nicz­ną

Wiktionary

Dia­ler – wy­spe­cja­li­zo­wa­ny ro­dzaj pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go do łą­cze­nia się z In­ter­ne­tem za po­mo­cą mo­de­mu. Nie­kie­dy pro­gram tego ro­dza­ju, za­in­sta­lo­wa­ny w kom­pu­te­rze bez wie­dzy i zgody użyt­kow­ni­ka, jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny do na­wią­zy­wa­nia po­łą­cze­nia z sie­cią.

Wikipedia


dialit

rzad­ki mi­ne­rał wy­wo­dzą­cy się z al­ka­licz­ne­go gra­ni­tu


SJP.pl


dializa

za­bieg sto­so­wa­ny w ostrej nie­wy­dol­no­ści nerek, któ­re­go celem jest oczy­szcze­nie krwi z nad­mia­ru mocz­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­to­da oczy­szcza­nia rozt­wo­rów ko­lo­i­dal­nych z elek­tro­li­tów przy uży­ciu błony pół­prze­pu­szczal­nej.

 (1.2) med. za­bieg wy­ko­ny­wa­ny u cho­rych z nie­wy­dol­no­ścią nerek, sto­so­wa­ny by usu­nąć szkod­li­we pro­duk­ty prze­mia­ny ma­te­rii;

Wiktionary

Dia­li­za (gr. "diálysis" = „roz­pu­szcza­nie”, „roz­dzie­la­nie”) – me­to­da oczy­szcza­nia rozt­wo­rów ko­lo­i­dal­nych z elek­tro­li­tów przy uży­ciu błony pół­prze­pu­szczal­nej.

W ne­fro­lo­gii sto­su­je się za­bie­gi dia­li­za­cyj­ne u pa­cjen­tów ze schył­ko­wą nie­wy­dol­no­ścią nerek, któ­rzy nie kwa­li­fi­ku­ją się do za­bie­gu prze­szcze­pie­nia nerki albo ocze­ku­ją na ten za­bieg.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. hemodializa ż.

 czas. dializować ndk.

 przym. dializacyjny

Wiktionary


dializacyjny

zwią­za­ny z dia­li­zą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. ma­ją­cy zwią­zek z dia­li­zą - za­bie­giem lecz­ni­czym

 (1.2) chem. ma­ją­cy zwią­zek z dia­li­zą - roz­dzie­la­niem sub­stan­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy sta­no­wi­sko wy­po­sa­żo­ny bę­dzie w wy­god­ny, elek­trycz­nie ste­ro­wa­ny fotel dia­li­za­cyj­ny z włas­nym od­bior­ni­kiem te­le­wi­zyj­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjalʲizaˈt͡sɨjnɨ, AS: dʹi ̯alʹizacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dializować, dializować się

 rzecz. dializa ż., dializat m., dializator m.

Wiktionary


dializat

pre­pa­rat pod­da­wa­ny dia­li­zie


SJP.pl


dializator

przy­rząd do dia­li­zy


SJP.pl


dializoterapia

le­cze­nie po­le­ga­ją­ce na oczy­szcza­niu krwi z sub­stan­cji tok­sycz­nych dla or­ga­niz­mu


SJP.pl


dializować

po­tocz­nie: pod­da­wać pa­cjen­ta za­bie­go­wi dia­li­zy - me­to­dzie lecz­ni­czej po­le­ga­ją­cej na usu­wa­niu z or­ga­niz­mu nad­mia­ru pro­duk­tów od­pa­do­wych


SJP.pl


dializowy

→ dia­li­za


SJP.pl

Patrz:

dializa

diallag

mi­ne­rał z grupy pi­rok­se­nów, skład­nik skał mag­mo­wych; dia­lag


SJP.pl

Dial­lag – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów łań­cu­cho­wych, za­li­cza­ny do pi­rok­se­nów jed­no­sko­śnych (kli­no­pi­rok­sen).

Wikipedia


dialog

1. roz­mo­wa co najm­niej dwóch osób na okre­ślo­ny temat; po­le­mi­ka, dy­sku­sja, kon­wer­sa­cja, roz­mo­wa;
2. forma wy­po­wie­dzi li­te­rac­kiej, ma­ją­ca po­stać roz­mo­wy co najm­niej dwóch osób;
3. utwór li­te­rac­ki zło­żo­ny z odręb­nych wy­po­wie­dzi dwóch lub wię­cej osób, nie ma­ją­cy jed­nak cha­rak­te­ru dzie­ła dra­ma­tycz­no-sce­nicz­ne­go;
4. ga­tu­nek, który wy­stę­po­wał w li­te­ra­tu­rze sta­ro­pol­skiej, czę­sto o przez­na­cze­niu dra­ma­tycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roz­mo­wa dwóch osób

 (1.2) liter. utwór li­te­rac­ki nie­sce­nicz­ny, na­pi­sa­ny w for­mie roz­mo­wy

 (1.3) film. teatr. roz­mo­wa to­czo­na przez bo­ha­te­rów po­wie­ści, filmu, sztu­ki te­a­tral­nej itp.

 (1.4) przen. dłu­gotr­wa­łe ne­go­cja­cje, roz­mo­wy mię­dzy stro­na­mi w celu uz­god­nie­nia sta­no­wisk

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dia­log – ga­tu­nek li­te­rac­ki
  • „Dia­log” – mie­sięcz­nik te­a­tral­ny
  • „Dia­log” – kwar­tal­nik dwu­ję­zycz­ny
  • Mię­dzy­na­ro­do­wy Fe­sti­wal Te­a­tral­ny „Dia­log”
  • Wy­daw­nict­wo Aka­de­mic­kie „Dia­log”
  • Te­le­fo­nia Dia­log
  • dia­log spo­łecz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tomek i Marek pro­wa­dzi­li dia­log na temat przysz­ło­ści prze­my­słu pol­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjalɔk, AS: dʹi ̯alok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialogowość ż., dialogowanie n.

 czas. dialogować ndk.

 przym. dialogowy

 przysł. dialogowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwugłos

Wiktionary


dialogiczność

1. → dia­lo­gicz­ny;
2. w kul­tu­roz­naw­stwie: cecha dzieł na­wią­zu­ją­cych do róż­nych in­nych ut­wo­rów, wy­po­wie­dzi, po­glą­dów itp.


SJP.pl


dialogiczny

rzad­ko: na­pi­sa­ny w for­mie dia­lo­gu, za­wie­ra­ją­cy dia­lo­gi, bę­dą­cy dia­lo­giem - roz­mo­wą co najm­niej dwóch osób; dia­lo­go­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zob. dia­lo­go­wy.

Wiktionary


dialogista

1. książ­ko­wo: czło­wiek bie­gły w sztu­ce roz­mo­wy;
2. śro­do­wi­sko­wo: osoba opra­co­wu­ją­ca dia­lo­gi w fil­mach


SJP.pl

Dia­lo­gi­sta – osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się tłu­ma­cze­niem lub opra­co­wy­wa­niem ścież­ki dia­lo­go­wej w fil­mach.

Ter­min „dia­lo­gi­sta” w od­nie­sie­niu do dia­lo­gów fil­mo­wych jest naj­czę­ściej ko­ja­rzo­ny z dub­bin­giem, jed­nak od­no­si się on rów­nież do opra­co­wy­wa­nia dia­lo­gów w for­mie na­pi­sów oraz nar­ra­cji, po­tocz­nie zwa­nych „szep­tan­ka­mi” (czy­ta­ne przez lek­to­ra). Z kolei osoba pi­szą­ca dia­lo­gi do se­ria­li w ory­gi­nal­nej wer­sji ję­zy­ko­wej na­zy­wa­na jest dia­lo­gi­stą scrip­te­rem.

Wikipedia


dialogistka

→ dia­lo­gi­sta


SJP.pl

Patrz:

dialogista

dialogit

mi­ne­rał, wę­glan man­ga­nu; ro­do­chro­zyt


SJP.pl


dialogitowy

→ dia­lo­git


SJP.pl

Patrz:

dialogit

dialogizacja

wpro­wa­dze­nie dia­lo­gu (roz­mo­wy co najm­niej dwu osób) do ut­wo­ru li­te­rac­kie­go


SJP.pl


dialogizm

Dia­lo­gizm (gr. διαλογισμός "dia­lo­gis­mós") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na wple­ce­niu w nar­ra­cję krót­kie­go dia­lo­gu, wy­ko­rzy­sta­ne­go zwy­kle jako aluz­ja lub re­mi­ni­scen­cja.

Wikipedia


dialogizować

wpro­wa­dzać dia­log (roz­mo­wę co najm­niej dwu osób) do ut­wo­ru li­te­rac­kie­go; dia­lo­go­wać


SJP.pl


dialogowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dia­lo­go­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialog m.

 czas. dialogować ndk.

Wiktionary


dialogować

1. pro­wa­dzić dzia­log, roz­ma­wiać co najm­niej w dwie osoby; roz­ma­wiać, dy­sku­to­wać, kon­wer­so­wać;
2. wpro­wa­dzać dia­log (roz­mo­wę co najm­niej dwu osób) do ut­wo­ru li­te­rac­kie­go; dia­lo­gi­zo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pro­wa­dzić dia­log

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialog mrz., dialogowanie n.

Wiktionary


dialogowość

1. wy­stę­po­wa­nie w for­mie dia­lo­gu - roz­mo­wy co najm­niej dwu osób, np. dia­lo­go­wość wier­sza;
2. we­dług Mi­cha­ła Bach­ti­na: pod­sta­wo­wa forma funk­cjo­no­wa­nia ję­zy­ka, który żyje w sfe­rze dia­lo­go­we­go ob­co­wa­nia


SJP.pl


dialogowy

na­pi­sa­ny w for­mie dia­lo­gu, za­wie­ra­ją­cy dia­lo­gi, bę­dą­cy dia­lo­giem - roz­mo­wą co najm­niej dwóch osób; dia­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dia­lo­giem, do­ty­czą­cy dia­lo­gu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dialog m.

Wiktionary


dialować

[czy­taj: da­ja­lo­wać] po­tocz­nie: łą­czyć się z In­ter­ne­tem za po­mo­cą łącza te­le­fo­nicz­ne­go


SJP.pl


diamagnetyczny

→ dia­ma­gne­tyk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. ma­ją­cy mniej­szą prze­ni­kal­ność ma­gne­tycz­ną niż próż­nia, słabo od­py­cha­ny przez ma­gnes

Wiktionary

Patrz:

diamagnetyk

Przykłady

 (1.1) Czą­stecz­ka he­mo­glo­bi­ny zwią­za­na z tle­nem ma włas­no­ści dia­ma­gne­tycz­ne i nie wpły­wa na czasy re­lak­sa­cji jąder wo­do­ru wody.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diamagnetyk m., diamagnetyzm m.

 przysł. diamagnetycznie

Wiktionary


diamagnetyk

ciało o prze­ni­kal­no­ści ma­gne­tycz­nej mniej­szej od jed­no­ści (od prze­ni­kal­no­ści ma­gne­tycz­nej próż­ni)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. ciało o prze­ni­kal­no­ści ma­gne­tycz­nej mniej­szej od próż­ni, słabo od­py­cha­ne przez ma­gnes

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szyb­ko oka­za­ło się, że woda jest tzw. dia­ma­gne­ty­kiem — nie lubi pola ma­gne­tycz­ne­go i ucie­ka tam, gdzie ono jest naj­słab­sze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diamagnetyzm m., magnes mrz.

 przym. diamagnetyczny

 przysł. diamagnetycznie

Wiktionary


diamagnetyzm

cecha lub zja­wi­sko sła­bej za­leż­no­ści na­ma­gne­so­wa­nia ciała od pola ma­gne­tycz­ne­go


SJP.pl

Dia­ma­gne­tyzm – zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na in­duk­cji w ciele znaj­du­ją­cym się w zew­nętrz­nym polu ma­gne­tycz­nym pola prze­ciw­ne­go, osła­bia­ją­ce­go dzia­ła­nie zew­nętrz­ne­go pola.

Na­ma­gne­so­wa­nie dia­ma­gne­ty­ka jest pro­por­cjo­nal­ne do na­tę­że­nia pola ma­gne­tycz­ne­go, w któ­rym się znaj­du­je i nie za­le­ży od tem­pe­ra­tu­ry. Jest ono za­wsze bar­dzo słabe.

Wikipedia


diamant

sto­pień (wiel­kość) czcion­ki dru­kar­skiej


SJP.pl


diamantina

rzeka w Au­stra­lii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dia­man­ti­na – mia­sto w Bra­zy­lii
  • Dia­man­ti­na – rzeka w Au­stra­lii
  • Rów Dia­man­ti­ny – rów oce­a­nicz­ny na Oce­a­nie In­dyj­skim
  • Dia­man­ti­na – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny za­sen­ni­ko­wa­tych
  • HMAS „Dia­man­ti­na” - nazwa au­stra­lij­skich okrę­tów

Wikipedia


diamat

skrót od: ma­te­ria­lizm dia­lek­tycz­ny


SJP.pl


diamencik

zdrob­nie­nie od: dia­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: dia­ment

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diament mrz.

 przym. diamentowy

Wiktionary


diament

1. po­li­mor­ficz­na od­mia­na pier­wiast­ka węgla, najt­ward­szy mi­ne­rał wy­stę­pu­ją­cy w przy­ro­dzie
2. przy­rząd słu­żą­cy do rżnię­cia szkła i szli­fo­wa­nia dro­gich ka­mie­ni
3. sto­pień pisma równy czte­rem punk­tom ty­po­gra­ficz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał, przez­ro­czy­sta od­mia­na węgla wy­stę­pu­ją­ca w przy­ro­dzie;

 (1.2) pot. ka­mień szla­chet­ny osz­li­fo­wa­ny z dia­men­tu (1.1) zob. bry­lant.

 (1.3) techn. przy­rząd przez­na­czo­ny do rżnię­cia szkła i szli­fo­wa­nia ka­mie­ni szla­chet­nych, zaz­wy­czaj z dia­men­to­wym ostrzem

 (1.4) ty­pogr. druk. w sy­ste­mie miar ty­po­gra­ficz­nych Di­do­ta, sto­pień pisma od­po­wia­da­ją­cy czte­rem punk­tom (1,5036 mm)

Wiktionary

Dia­ment – mi­ne­rał z gro­ma­dy pier­wiast­ków ro­dzi­mych. Nazwa po­cho­dzi od ἀδάμας "ada­mas" (do­peł­niacz ἀδάμαντος "ada­man­tos", dia­men­tum) ‛nie­po­ko­na­ny, niez­ni­szczal­ny’ i na­wią­zu­je do jego wy­jąt­ko­wej twar­do­ści. Jest najt­ward­szą znaną sub­stan­cją wy­stę­pu­ją­cą w przy­ro­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To jest twar­de jak dia­ment.

 (1.1) Od­po­wied­nio osz­li­fo­wa­ny dia­ment to bry­lant.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjãmɛ̃nt, AS: dʹi ̯ãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. diamencik m.

 przym. diamentowy

 przysł. diamentowo

Wiktionary


diamentodajny

ob­fi­tu­ją­cy w dia­men­ty, do­star­cza­ją­cy dia­men­tów; dia­men­to­no­śny


SJP.pl


diamentonośny

ob­fi­tu­ją­cy w dia­men­ty


SJP.pl


diamentopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re wła­ści­wo­ści dia­men­tu


SJP.pl


diamentować

to­czyć, wy­ta­czać coś na­rzę­dzia­mi o dia­men­to­wych ostrzach


SJP.pl


diamentowo

przy­słó­wek

 (1.1) tak jak dia­ment, w spo­sób dia­men­to­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diament mrz.

 przym. diamentowy

Wiktionary


diamentowy

przy­miot­nik od: dia­ment


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dia­men­tem, do­ty­czą­cy dia­men­tu

 (1.2) zbu­do­wa­ny z dia­men­tów

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki jak dia­ment, po­sia­da­ją­cy cechy dia­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pra­cu­ję nie­mal­że jak dro­go­wiec albo bu­dow­la­niec, bo uży­wam młota pne­u­ma­tycz­ne­go i tar­czy dia­men­to­wej – śmie­je się Ma­ciej Wokan.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjãmɛ̃nˈtɔvɨ, AS: dʹi ̯ãmẽntovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diament m., diamencik m., diamentówka ż.

 przysł. diamentowo

Wiktionary


diamentówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obra­biar­ka do dia­men­to­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diamentowy

Wiktionary


diameter

daw­niej: śred­ni­ca, dia­metr


SJP.pl


diametr

daw­niej: śred­ni­ca, dia­me­ter


SJP.pl


diametralnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) prze­ciw­staw­nie, krań­co­wo róż­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja opi­nia o jego cha­rak­te­rze zmie­ni­ła się z upły­wem czasu dia­me­tral­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjãmɛˈtralʲɲɛ, AS: dʹi ̯ãmetralʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diametralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwstawnie, krańcowo różnie

Wiktionary


diametralny

1. prze­bie­ga­ją­cy wzdłuż śred­ni­cy, zwią­za­ny z nią;
2. krań­co­wo różny, od­mien­ny, prze­ciw­staw­ny


SJP.pl


diamezyczny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. uwa­run­ko­wa­ny środ­kiem prze­ka­zu

Wiktionary


diamid

[czy­taj: di-amid] zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy dwie grupy ami­do­we, np. dia­mid kwasu wę­glo­we­go; dwu­a­mid


SJP.pl


diamina

[czy­taj: di-amina] zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka za­wie­ra dwie grupy ami­no­we; dwu­a­mi­na


SJP.pl


diaminowy

→ dia­mi­na; dwu­a­mi­no­wy


SJP.pl


diamondyt

nazwa tech­nicz­na wę­gli­ka wap­nia, wy­ka­zu­ją­ce­go bar­dzo dużą twar­dość


SJP.pl


diamorfina

silny nar­ko­tyk z grupy opia­tów, po­chod­na mor­fi­ny; dia­ce­ty­lo­mor­fi­na, he­ro­i­na


SJP.pl


diamynt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. dia­ment

Wiktionary


dian

zwią­zek or­ga­nicz­ny, ciało stałe do­brze roz­pu­szczal­ne w rozt­wo­rach wo­do­rot­len­ków li­tow­ców, ace­to­nie, al­ko­ho­lu ety­lo­wym; otrzy­my­wa­ny przez kon­den­sa­cję fe­no­lu z ace­to­nem


SJP.pl


diana

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. bo­gi­ni łowów i przy­ro­dy, utoż­sa­mia­na z grec­ką Ar­te­mi­dą;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.;

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 78;

 (1.4) zo­o­nim imię dla suki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Diana – imię
  • Diana (1961-97) – księż­na bry­tyj­ska, pier­wsza żona księ­cia Ka­ro­la, była sy­no­wa kró­lo­wej Elż­bie­ty II
  • Aimo Diana – wło­ski pił­karz
  • Pie­tro Diana – wło­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • Diana – w mi­to­lo­gii rzym­skiej bo­gi­ni łowów, od­po­wied­nik grec­kiej Ar­te­mi­dy
  • Diana – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Lewis
  • Diana (ang. Diana Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Lewis
  • Diana (ang. Diana Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie San­born
  • Diana – przy­sió­łek w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie gli­wic­kim, w gmi­nie Wie­lo­wieś
  • Diana – re­gion Ma­da­ga­ska­ru, ze sto­li­cą w Ant­si­ra­na­na
  • (78) Diana – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go pla­ne­to­id
  • Diana – sto­li­ca hi­sto­rycz­nej die­cez­ji w Ce­sar­stwie rzym­skim w pro­win­cji Nu­mi­dia

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Moja cio­tecz­na babka ma na imię Diana.

 (1.2) Diany imie­ni­ny ob­cho­dzą 10 czerw­ca, a także 13 i 15 sierp­nia.

 (1.3) Diana po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

 (1.4) Rano Diana użar­ła mle­czar­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjãna, AS: dʹi ̯ãna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mitgr. Artemida, Artemis

 (1.2) przest. Dyjanna

Wiktionary


dianetyczny

→ dia­ne­ty­ka


SJP.pl

Patrz:

dianetyka

dianetyka

ogół idei i metod psy­cho­te­ra­pii bę­dą­cych pod­sta­wą scjen­to­lo­gii


SJP.pl


dianiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Diany lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dianna

imię żeń­skie


SJP.pl


dianoja

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, głów­nie u Pla­to­na i Ary­sto­te­le­sa: stop­nio­we poz­na­nie, prze­ciw­ne do poz­na­nia bez­poś­red­nie­go


SJP.pl


diapauza

u sta­wo­no­gów (głów­nie owa­dów): okre­so­we zwol­nie­nie pro­ce­sów roz­wo­jo­wych or­ga­niz­mu, bę­dą­ce formą przy­sto­so­wa­nia do przetr­wa­nia nie­ko­rzyst­nych wa­run­ków śro­do­wi­ska, np. suszy, chło­dów


SJP.pl

Dia­pa­u­za – wy­wo­ły­wa­ny czyn­ni­ka­mi zew­nętrz­ny­mi, ste­ro­wa­ny wew­nętrz­nie (hor­mo­nal­nie lub ne­u­ro­hor­mo­nal­nie) okre­so­wy stan za­ha­mo­wa­nia roz­wo­ju on­to­ge­ne­tycz­ne­go, wy­ko­rzy­sty­wa­ny po­wszech­nie przez or­ga­niz­my w sied­li­skach pod­le­ga­ją­cych sil­nym zmia­nom wa­run­ków śro­do­wi­sko­wych.

Wikipedia


diapazon

skala dźwię­ków in­stru­men­tu lub głosu śpie­wa­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. pełen za­kres dźwię­ków, jakie jest w sta­nie wy­do­być jakiś in­stru­ment lub głos ludz­ki

 (1.2) muz. przy­rząd wy­da­ją­cy wzor­co­wy dźwięk o okre­ślo­nej wy­so­ko­ści, we­dług któ­re­go stroi się in­stru­men­ty mu­zycz­ne

 (1.3) sze­ro­ki za­kres dzia­łań lub zja­wisk

 (1.4) mar­ket. ta­bli­ca re­kla­mo­wa wspar­ta na me­ta­lo­wej kon­struk­cji, po­sta­wio­na pro­sto­pad­le do ulicy lub chod­ni­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kamerton

Wiktionary


diapedeza

zdol­ność do prze­ni­ka­nia krwi­nek poza świa­tło na­czy­nia krwio­no­śne­go


SJP.pl

Dia­pe­de­za ( dia­pe­de­sis) – pro­ces prze­cho­dze­nia le­u­ko­cy­tów przez śród­bło­nek żyłek z udzia­łem ad­he­zyj­nych gli­ko­pro­te­in (in­te­gryn i se­lek­tyn) do płynu śród­miąż­szo­we­go tka­nek, w któ­rych wy­stą­pi­ło za­pa­le­nie. Za po­mo­cą se­lek­ty­ny pły­ną­ce z krwią le­u­ko­cy­ty naj­pierw wiążą się słabo z gli­ko­pro­te­i­na­mi ko­mó­rek śród­błon­ka (np.

Wikipedia


diapir

struk­tu­ra tek­to­nicz­na pow­sta­ła wsku­tek prze­bi­cia się pla­stycz­ne­go jądra an­ty­kli­ny przez młod­sze, sztyw­niej­sze skały nad­kła­du; wysad, eg­ze­mat


SJP.pl

Dia­pir – struk­tu­ra ge­o­lo­gicz­na, pow­sta­ła w wy­ni­ku mi­gra­cji skał ku po­wierzch­ni Ziemi, gdy star­sze skały o mniej­szej gę­sto­ści prze­bi­ja­ją skały młod­sze (naj­czę­ściej osa­do­we) o gę­sto­ści więk­szej (mi­gra­cja skały ku po­wierzch­ni wy­wo­ła­na jest głów­nie róż­ni­cą gę­sto­ści skał).

Wikipedia


diapirowy

→ dia­pir


SJP.pl

Patrz:

diapir

diaporama

pokaz z uży­ciem przez­ro­czy i pod­kła­du dźwię­ko­we­go


SJP.pl

Dia­po­ra­ma – spek­takl mul­ti­me­dial­ny, któ­re­go two­rzy­wem są nie­ru­cho­me obra­zy w po­sta­ci przez­ro­czy rzu­to­wa­nych na ekran i zsyn­chro­ni­zo­wa­ny z nimi dźwięk. Ścież­kę dźwię­ko­wą może sta­no­wić mu­zy­ka, na­gra­ne dźwię­ki, słowo czy­ta­ne itp.

Dźwięk i obraz sta­no­wią­cą w tej for­mie wy­ra­zu nie­ro­zer­wal­ną ca­łość. W efek­cie otrzy­mu­je­my ory­gi­nal­ną formę prze­ka­zu au­tor­skie­go pla­su­ją­cą się po­mię­dzy fil­mem a nie­za­leż­ny­mi od sie­bie pre­zen­ta­cja­mi zdjęć i form dźwię­ko­wych.

Wikipedia


diapozytyw

obraz po­zy­ty­wo­wy fo­to­gra­ficz­ny (czar­no-biały lub ko­lo­ro­wy), słu­żą­cy do pro­jek­cji za po­mo­cą rzut­ni­ka; przez­ro­cze; slajd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. slajd, przez­ro­cze

 (1.2) po­ligr. przez­ro­czy­sty po­zy­tyw fo­to­gra­ficz­ny uży­wa­ny w dru­kar­stwie

Wiktionary

Dia­po­zy­tyw – po­zy­ty­wo­wy obraz (mo­no­chro­ma­tycz­ny lub wie­lo­barw­ny) na­nie­sio­ny na ma­te­riał przez­ro­czy­sty lub wyt­wo­rzo­ny w jego wnę­trzu. Aby móc go obej­rzeć lub wy­ko­rzy­stać do in­nych celów, nie­zbęd­ne jest uży­cie świa­tła prze­cho­dzą­ce­go. Naj­czę­ściej dia­po­zy­ty­wy wy­stę­pu­ją w po­sta­ci błon fo­to­gra­ficz­nych, rza­dziej w po­sta­ci płyt szkla­nych lub wy­so­ko­przez­ro­czy­stych two­rzyw sztucz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. diapozytywowy

Wiktionary


diapozytywowy

zwią­za­ny z dia­po­zy­ty­wem


SJP.pl


diapsyd

przed­sta­wi­ciel wy­mar­łej grupy gadów z gro­ma­dy za­u­rop­sy­dów


SJP.pl


diapsydy

przed­sta­wi­ciel wy­mar­łej grupy gadów z gro­ma­dy za­u­rop­sy­dów


SJP.pl

Diap­sy­dy (Diap­si­da, z gr. "di" – dwa + "apsis" – łuk) – grupa owod­niow­ców z gro­ma­dy za­u­rop­sy­dów (Sa­u­rop­si­da), w któ­rych czasz­ce roz­wi­nę­ły się dwie pary ot­wo­rów skro­nio­wych (po dwa – górny i dolny – za każ­dym okiem), przez które przew­le­czo­ne są silne mię­śnie szczęk. Dzię­ki temu czasz­ka stała się lżej­sza a szczę­ki ruch­li­wsze. Choć część diap­sy­dów wtór­nie stra­ci­ła jedną lub obie pary ot­wo­rów skro­nio­wych (m.in. węże), są nadal za­li­cza­ne do tej grupy, gdyż ich przod­ko­wie mieli diap­sy­dal­ną bu­do­wę czasz­ki.

Wikipedia


diar.

skrót od: dia­riusz


SJP.pl


diarchia

forma ad­mi­ni­stra­cji i za­rzą­dza­nia, po­le­ga­ją­ca na ist­nie­niu dwu au­to­ry­ta­tyw­nych władz, np. władz lo­kal­nych i gu­ber­na­to­rów; rządy dwu osób, rząd dwu­o­so­bo­wy


SJP.pl

Diar­chia – sy­stem rzą­dów, w któ­rym funk­cję głowy pań­stwa spra­wu­ją dwie osoby. Jest to rzad­ka forma ustro­ju.

Wikipedia


diariusz

1. pa­mięt­nik, dzien­nik;
2. księ­ga pro­to­ko­łów z obrad par­la­men­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dzien­nik

 (1.2) dzien­nik obrad par­la­men­tu

Wiktionary

Dia­riusz ( diārium) – ro­dzaj pa­mięt­ni­ka lub dzien­ni­ka, w któ­rym opi­sa­ne wy­da­rze­nia są upo­rząd­ko­wa­ne w spo­sób chro­no­lo­gicz­ny. Po­da­ne w nim in­for­ma­cje opi­su­ją naj­waż­niej­sze wy­da­rze­nia z życia co­dzien­ne­go da­ne­go czło­wie­ka, który je opi­su­je. Dia­riu­sze cha­rak­te­ry­zu­ją się tym, że nie jest w nich ważna li­te­rac­ka forma prze­ka­zu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. diarystyka ż., diarysta mos., diarystka ż.

Wiktionary


diariuszowy

przy­miot­nik od: dia­riusz


SJP.pl


diartrognatus

gad ssa­ko­zęb­ny z gór­ne­go tria­su


SJP.pl


diarysta

osoba pi­szą­ca dia­riusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) książk. osoba pro­wa­dzą­ca dia­riusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­ła tego wy­bit­ne­go wę­gier­skie­go dia­ry­sty roz­cho­dzi­ły się jak cie­płe bu­łecz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diarystyka ż., diarystka ż., diariusz mrz.

Wiktionary


diarystka

ko­bie­ta pi­szą­ca dia­riusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca dia­riusz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. diarysta

Wiktionary


diarystyczny

→ dia­ry­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

diarystyka

diarystyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. dział pi­śmien­nict­wa, który obej­mu­je pa­mięt­ni­ki i dia­riu­sze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diariusz m., diarysta m., diarystka ż.

 przym. diariuszowy, diarystyczny

Wiktionary


dias

daw­niej: dia­beł


SJP.pl


diasek

eu­fe­mi­stycz­ne okre­śle­nie dia­bła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. dia­beł

Wiktionary


diaskia

jed­no­rocz­na ozdob­na ro­śli­na do­nicz­ko­wa


SJP.pl


diaskop

apa­rat pro­jek­cyj­ny do wyś­wiet­la­nia po­je­dyn­czych obra­zów w świet­le prze­cho­dzą­cym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie pro­jek­cyj­ne słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia przez­ro­czy na ekra­nie;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjaskɔp, AS: dʹi ̯askop

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diaskopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzutnik, rzutnik przezroczy

Wiktionary


diaskopia

test bled­nię­cia wy­ko­ny­wa­ny po­przez na­pię­cie skóry pal­cem lub szkla­ną płyt­ką i ob­ser­wa­cję zmia­ny barwy skóry


SJP.pl

Dia­sko­pia jest sto­so­wa­nym w dia­gno­sty­ce der­ma­to­lo­gicz­nej i sto­ma­to­lo­gicz­nej te­stem bled­nię­cia wy­ko­ny­wa­nym w pro­sty spo­sób − po­przez na­pię­cie skóry pal­cem lub szkla­ną płyt­ką i ob­ser­wa­cję zmia­ny barwy. Ucisk wy­wo­łu­je chwi­lo­wy od­pływ krwi z na­czyń w obrę­bie uci­ska­ne­go ob­sza­ru.

Wikipedia


diaskopowy

zwią­za­ny ze świa­tłem prze­cho­dzą­cym przez coś, z dia­sko­pem lub dia­sko­pią


SJP.pl


diaspor

mi­ne­rał o do­sko­na­łej łu­pli­wo­ści, wo­do­rot­le­nek glinu


SJP.pl

Dia­spor (gr. "dia­spo­ra" = roz­pro­szyć, roz­sy­py­wać się) – rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy wo­do­rot­len­ków.

Jego nazwa na­wią­zu­je do za­cho­wa­nia tego mi­ne­ra­łu pod­czas ogrze­wa­nia. Ogrza­ny do wy­so­kich tem­pe­ra­tur prze­cho­dzi w ko­rund.

Wikipedia


diaspora

1. roz­pro­sze­nie ja­kiejś na­ro­do­wo­ści wśród innej; grupa tych ludzi, a także te­ry­to­rium, na któ­rym żyją;
2. ogół czę­ści ro­ślin słu­żą­cych do rozm­na­ża­nia, prze­no­szo­ne przez wiatr, wodę itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. roz­pro­sze­nie wspól­no­ty na­ro­do­wej lub re­li­gij­nej poza ob­szar jej ba­zo­we­go za­miesz­ka­nia

 (1.2) książk. człon­ko­wie ja­kie­goś na­ro­du lub wyz­naw­cy ja­kiejś re­li­gii ży­ją­cy na ob­czyź­nie lub poza miej­scem tra­dy­cyj­ne­go za­miesz­ka­nia;

 (1.3) bot. mykol. twór słu­żą­cy do rozm­na­ża­nia i roz­prze­strze­nia­nia ro­śli­ny lub grzy­ba;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dia­spo­ra – roz­pro­sze­nie człon­ków da­ne­go na­ro­du wśród in­nych na­ro­dów;
  • dia­spo­ra – do­wol­ny twór, który służy do rozm­na­ża­nia i roz­prze­strze­nia­nia ro­śli­ny lub grzy­ba;
  • – ro­dzaj pa­so­ży­tów z gro­ma­dy kok­cy­diów na­le­żą­cej do spo­row­ców (we­dług współ­czes­nych usta­leń tak­so­no­micz­nych – do su­per­gru­py Chro­mal­ve­o­la­ta);
  • Dia­spo­ra – in­ter­ne­to­wy, zde­cen­tra­li­zo­wa­ny por­tal spo­łecz­no­ścio­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żydzi ży­ją­cy w dia­spo­rze mieli od­wiecz­ną am­bi­cję po­wro­tu do Sy­jo­nu i Ziemi Iz­ra­e­la.

 (1.2) Dia­spo­rę pol­ską zwy­kli­śmy na­zy­wać Po­lo­nią.

 (1.3) Ana­lo­gicz­nie, jak to jest w przy­pad­ku na­sion, wy­róż­nia się dia­spo­ry roz­prze­strze­nia­ją­ce się sa­mo­czyn­nie (au­to­cho­rycz­ne), jak i roz­sie­wa­ne bier­nie (al­lo­cho­rycz­ne).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈspɔra, AS: dʹi ̯aspora

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diasporyczny, diasporowy

Wiktionary


diasporowy

→ dia­spo­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dia­spo­rą, do­ty­czą­cy dia­spo­ry

Wiktionary

Patrz:

diaspora

Powiązane:

 rzecz. diaspora ż.

Wiktionary


diasporyczny

→ dia­spo­ra


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od dia­spo­ra

Wiktionary

Patrz:

diaspora

Przykłady

 (1.1) Ani iz­ra­el­skie, ani dia­spo­rycz­ne wła­dze ra­bi­nicz­ne nie zmie­ni­ły sta­no­wi­ska Sądu Ra­bi­nac­kie­go (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjaspɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯asporyčny

Wiktionary

Powiązane:

 zob. diaspora.

Wiktionary


diastatyczny

→ dia­sta­za


SJP.pl

Patrz:

diastaza

diastaza

enzym roz­kła­da­ją­cy wie­lo­cu­kry na cukry o mniej­szych czą­stecz­kach; amy­la­za


SJP.pl


diastea

krót­ka przer­wa w se­dy­men­ta­cji osadu, spo­wo­do­wa­na roz­my­ciem osadu głów­nie przez prądy denne; dia­stem; dia­ste­ma


SJP.pl


diastem

krót­ka przer­wa w se­dy­men­ta­cji osadu, spo­wo­do­wa­na roz­my­ciem osadu głów­nie przez prądy denne; dia­ste­ma; dia­stea


SJP.pl


diastema

1. krót­ka przer­wa w se­dy­men­ta­cji osadu, spo­wo­do­wa­na roz­my­ciem osadu głów­nie przez prądy denne; dia­stem; dia­stea
2. sy­me­trycz­na obu­stron­na przer­wa w sze­re­gu zę­bo­wym u niek­tó­rych ssa­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. sto­mat. prze­strzeń mię­dzy zę­ba­mi u niek­tó­rych ssa­ków;

 (1.2) geol. zob. dia­stem.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dia­ste­ma (ana­to­mia)
  • dia­ste­ma (ge­o­lo­gia)
  • dia­ste­ma (ro­śli­na)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dia­ste­ma Tomka Ka­ro­la­ka obro­sła le­gen­dą i stała się jego zna­kiem roz­poz­naw­czym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈstɛ̃ma, AS: dʹi ̯astẽma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diastematyka, diastem

 przym. diastematyczny

Wiktionary


diastereoizomeria

izo­me­ria prze­strzen­na obej­mu­ją­ca m.in. izo­me­rię cis-trans i izo­me­rię op­tycz­ną


SJP.pl


diastola

w me­try­ce an­tycz­nej: wy­dłu­że­nie krót­kiej sa­mo­gło­ski, wy­stę­pu­ją­ce pod wpły­wem wzor­ca me­trycz­ne­go


SJP.pl

Dia­sto­la – pro­ces fo­ne­tycz­ny po­le­ga­ją­cy na wy­dłu­że­niu sa­mo­gło­ski wew­nątrz wy­ra­zu: "do­o­o­bra", "Red Bull doda ci skrzy­y­y­y­deł",

Wikipedia


diastole

faza cyklu pracy serca, w któ­rej ko­mo­ry serca bę­dą­ce w roz­kur­czu na­peł­nia­ją się krwią; roz­kurcz serca


SJP.pl

Dia­sto­le (roz­kurcz) – faza w cyklu pracy serca, w któ­rej serce jest w spo­czyn­ku (włó­kna mię­śnia ser­co­we­go wy­dłu­ża­ją się), a ko­mo­ry serca i przed­sion­ki wy­peł­nia­ją się krwią. Roz­kurcz ko­mo­ro­wy roz­po­czy­na się wraz z po­ja­wie­niem się dru­gie­go tonu serca i koń­czy się pier­wszym tonem serca.

Wikipedia


diastoliczny

→ dia­sto­le


SJP.pl

Patrz:

diastole

diastratyczny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. uwa­run­ko­wa­ny so­cjo­kul­tu­ro­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ter­min dia­stra­tycz­ny oz­na­cza spo­sób zróż­ni­co­wa­nia po­mię­dzy war­stwa­mi so­cjo­kul­tu­ro­wy­mi spo­łecz­no­ści uży­wa­ją­cej da­ne­go ję­zy­ka .

Wiktionary


diastrofizm

ogół pro­ce­sów po­wo­du­ją­cych de­for­ma­cje sko­ru­py ziem­skiej


SJP.pl

Dia­stro­fizm to w ge­o­lo­gii ogół pro­ce­sów po­wo­du­ją­cych me­cha­nicz­ne de­for­ma­cje sko­ru­py ziem­skiej w jej ge­o­lo­gicz­nej ewo­lu­cji, np.: wy­pię­trze­nia i za­pad­nię­cia ca­łych ob­sza­rów, fał­do­wa­nia, pow­sta­wa­nie usko­ków, trzę­sie­nia ziemi, zmia­ny linii brze­go­wej, trans­gre­sje i re­gre­sje mórz.

Wikipedia


diastyl

ro­dzaj ko­lum­na­dy, w któ­rej roz­stęp mię­dzy ko­lum­na­mi jest równy czte­ro­krot­no­ści śred­ni­cy ko­lum­ny


SJP.pl


diat.

skrót od: dia­to­nicz­ny


SJP.pl


diatermia

lecz­ni­czy za­bieg prze­grze­wa­nia tka­nek or­ga­niz­mu za po­mo­cą ener­gii ciepl­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) te­ra­pia cie­płem z wy­ko­rzy­sta­niem fal wy­so­kiej czę­stot­li­wo­ści

Wiktionary

Dia­ter­mia (z gr. "dia", czyli „przez”, oraz "thérme", czyli „cie­pło”) − za­bieg fi­zy­ko­te­ra­pe­u­tycz­ny po­le­ga­ją­cy na miej­sco­wym na­grze­wa­niu tka­nek pod wpły­wem sil­ne­go pola elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go, co przy­czy­nia się do roz­luź­nie­nia mię­śni i ła­go­dzi od­czu­cia bólu.

W dia­ter­mii te­ra­pe­u­tycz­nej sto­so­wa­nej w re­ha­bi­li­ta­cji sto­su­je się pola ma­gne­tycz­ne lub elek­trycz­ne o czę­stot­li­wo­ści 2,45–27,12 MHz i mocy kil­ku­set watów. W tej ka­te­go­rii wy­róż­nia się dwa ro­dza­je dia­ter­mii:

Wikipedia


diatermiczność

→ dia­ter­micz­ny


SJP.pl

Patrz:

diatermiczny

diatermiczny

1. zwią­za­ny z dia­ter­mią, te­ra­pe­u­tycz­nym prze­grze­wa­niem tka­nek;
2. nóż dia­ter­micz­ny - przy­rząd chi­rur­gicz­ny, któ­re­go ostrze na­grze­wa­ne jest prą­dem elek­trycz­nym w celu przy­pa­le­nia lub roz­cię­cia tkan­ki z ogra­ni­cze­niem krwa­wie­nia


SJP.pl


diatest

na­rzę­dzie kon­trol­ne do stwier­dza­nia czy wy­miar lub kształt spraw­dza­ne­go przed­mio­tu nie wy­kra­cza­ją poza gra­ni­ce prze­wi­dzia­nej to­le­ran­cji; spraw­dzian


SJP.pl


diateza

1. skłon­ność or­ga­niz­mu do za­pa­da­nia na okre­ślo­ne scho­rze­nia; skaza;
2. roz­róż­nia­nie cza­sow­ni­ków ze wzglę­du na stro­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. skłon­ność do za­cho­ro­wa­nia na okre­ślo­ną cho­ro­bę;

 (1.2) jęz. roz­róż­nia­nie cza­sow­ni­ków ze wzglę­du na stro­ny

Wiktionary

Dia­te­za – wro­dzo­na lub na­by­ta pre­dy­spo­zy­cja do za­cho­ro­wa­nia na jakąś okre­ślo­ną cho­ro­bę. Skłon­ność ta po­wo­do­wa­na jest nie­pra­wi­dło­wym dzia­ła­niem niek­tó­rych funk­cji or­ga­niz­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oka­za­ło się, że jego czę­ste cho­ro­by są wy­ni­kiem dia­te­zy.

 (1.2) Mówi się tu, że tzw. stro­na czyn­na ma dia­te­zę nie­na­ce­cho­wa­ną. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjaˈtɛza, AS: dʹi ̯ateza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skaza

Wiktionary


diatlon

dy­scy­pli­na spor­tu zi­mo­we­go skła­da­ją­ca się z biegu nar­ciar­skie­go i strze­la­nia; biath­lon; biat­lon; diath­lon; dwu­bój zi­mo­wy


SJP.pl


diatomeae

[czy­taj: dja­to­me] gro­ma­da mi­kro­sko­pij­nych glo­nów jed­no­ko­mór­ko­wych, obej­mu­ją­ca około 10 ty­się­cy ga­tun­ków; okrzem­ki


SJP.pl


diatomit

osa­do­wa skała krze­mion­ko­wa po­cho­dze­nia or­ga­nicz­ne­go; skła­da­ją­ca się głów­nie z opa­lo­wych szcząt­ków okrze­mek, czę­ścio­wo prze­kry­sta­li­zo­wa­nych w chal­ce­don


SJP.pl


diatomitowy

→ dia­to­mit


SJP.pl

Patrz:

diatomit

diatomowy

zło­żo­ny z dwóch ato­mów; dwu­a­to­mo­wy


SJP.pl


diatoniczny

w mu­zy­ce:
1. sze­reg dia­to­nicz­ny - sze­reg dźwię­ków od­po­wia­da­ją­cy gamie C-dur; sze­reg za­sad­ni­czy;
2. skala dia­to­nicz­na - skala mu­zycz­na zło­żo­na z pię­ciu ca­łych tonów i dwóch pół­to­nów w obrę­bie ok­ta­wy;
3. dźwięk dia­to­nicz­ny - dźwięk z ta­kiej skali;
4. pół­ton dia­to­nicz­ny - ut­wo­rzo­ny przez dwa są­sia­du­ją­ce stop­nie gamy znaj­du­ją­ce się w od­le­gło­ści se­kun­dy małej lub prymy zwięk­szo­nej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dia­to­ni­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diatonika ż.

Wiktionary


diatonika

w mu­zy­ce: ogra­ni­cze­nie się do wy­ko­rzy­sty­wa­nia tylko dźwię­ków z sze­re­gu dia­to­nicz­ne­go


SJP.pl

Dia­to­ni­ka – po­ję­cie z ję­zy­ka grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce w mu­zy­ce za­sa­dę opar­cia jej prze­bie­gu wy­łącz­nie na dźwię­kach jed­nej skali dia­to­nicz­nej.

Prze­ci­wień­stwem dia­to­ni­ki jest chro­ma­ty­ka, gdzie pod­sta­wo­wą za­sa­dą jest pod­wyż­sza­nie i ob­ni­ża­nie dźwię­ków skali dia­to­nicz­nej za po­mo­cą zna­ków chro­ma­tycz­nych.

Wikipedia


diatopiczny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. uwa­run­ko­wa­ny te­ry­to­rial­nie, re­gio­nal­nie

Wiktionary


diatrema

erup­cyj­ny komin czyn­ne­go wul­ka­nu


SJP.pl

Dia­tre­ma – część ka­na­łu do­pro­wa­dza­ją­ca magmę do kra­te­ru wul­ka­nu. Naj­bar­dziej znany jest w mie­ście Kim­ber­ley (RPA).

Wikipedia


diatryba

kry­tycz­ny utwór li­te­rac­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. upra­wia­ny w sta­ro­żyt­no­ści przez fi­lo­zo­fów mo­ra­li­za­tor­ski ga­tu­nek li­te­rac­ki w for­mie swo­bod­ne­go dia­lo­gu lub mowy, łą­czą­cy pro­sto­tę stylu z wy­wo­dem re­to­rycz­nym

 (1.2) liter. po­le­micz­ny utwór li­te­rac­ki wy­wo­dzą­cy się z dia­try­by (1.1), wy­ra­ża­ją­cy za po­mo­cą ostrych środ­ków wy­ra­zu gwał­tow­ną kry­ty­kę lub pro­test

 (1.3) książk. emo­cjo­nal­na wy­po­wiedź w gwał­tow­nym tonie, za­wie­ra­ją­ca ostrą kry­ty­kę kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Dia­try­ba – ga­tu­nek fi­lo­zo­ficz­no-li­te­rac­ki uksz­tał­to­wa­ny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji. Miał formę dia­lo­gu, mowy, ka­za­nia lub wy­kła­du o cha­rak­te­rze mo­ra­li­za­tor­skim. Łą­czył pro­sto­tę i ocie­ra­ją­cą się nie­kie­dy o ru­basz­ność swo­bo­dę stylu z wy­wo­dem re­to­rycz­nym okra­szo­nym aneg­do­ta­mi i dow­ci­pa­mi. Formę tę upo­do­ba­li sobie szcze­gól­nie cy­ni­cy z III w. p.n.e., głów­nie Tales i Bion z Bo­ry­ste­nes.

Wikipedia


diatryma

wiel­ki, nie­lot­ny ptak ko­pal­ny, spo­krew­nio­ny z żu­ra­wia­mi


SJP.pl


diaulos

w sta­ro­żyt­nych za­wo­dach: kon­ku­ren­cja po­le­ga­ją­ca na dwu­krot­nym prze­bie­gnię­ciu sta­dio­nu


SJP.pl

Dia­u­los (gr. δίαυλος) – dy­scy­pli­na spor­to­wa upra­wia­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, bieg roz­gry­wa­ny na dy­stan­sie dwóch sta­dio­nów – „bieg tam i z po­wro­tem”. Po raz pier­wszy wpro­wa­dzo­ny do pro­gra­mu XIV igrzysk olim­pij­skich w 724 p.n.e. Pier­wszym zwy­cięz­cą był Hy­pe­nos z Elidy.

Wikipedia


diaz

naz­wi­sko, m.in. Ca­me­ron Díaz, ame­ry­kań­ska ak­tor­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­to­lo­meo Diaz
  • Ber­nal Díaz del Ca­stil­lo
  • Ca­me­ron Diaz
  • David Díaz
  • Flo­ri­beth Mora Diaz
  • Fran­ci­szek Diaz
  • Ga­stón Díaz
  • Hernán Díaz
  • Hi­di­lyn Diaz
  • Jesús Díaz
  • Juan Díaz de Solís
  • Júnior Díaz

Wikipedia


diazepam

lek psy­cho­tro­po­wy z grupy ben­zo­dia­ze­pin, o dzia­ła­niu uspo­ka­ja­ją­cym, prze­ciw­lę­ko­wym, prze­ciwdr­gaw­ko­wym, roz­luź­nia­ją­cym mię­śnie i ułat­wia­ją­cym za­sy­pia­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. ank­sjo­li­tyk z grupy ben­zo­dia­ze­pin o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C16H13ClN2O., ma­ją­cy dzia­ła­nie uspo­ka­ja­ją­ce, prze­ciwdr­gaw­ko­we oraz zwiot­cza­ją­ce mię­śnie;

Wiktionary

Dia­ze­pam ( dia­ze­pa­mum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek psy­cho­tro­po­wy z grupy po­chod­nych benzo-1,4-dia­ze­pi­ny. Zo­stał zsyn­te­ty­zo­wa­ny w 1959 przez Leona Hen­ry­ka Stern­ba­cha, wpro­wa­dzo­ny zaś do lecz­nict­wa w 1963 przez kon­cern far­ma­ce­u­tycz­ny Hoff­man-La Roche (pod nazwą hand­lo­wą "Va­lium"). Wy­ka­zu­je dzia­ła­nie uspo­ka­ja­ją­ce, prze­ciw­lę­ko­we, prze­ciwdr­gaw­ko­we, roz­luź­nia­ją­ce mię­śnie i ułat­wia­ją­ce za­sy­pia­nie. Wy­ka­zu­je około pięć razy sil­niej­sze dzia­ła­nie niż chlo­ro­dia­ze­pok­syd ("Ele­nium").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na przy­kład w Taj­lan­dii, która jest czo­ło­wym pro­du­cen­tem po­dró­bek i kró­lo­wą prze­my­tu, wła­dze prze­chwy­ci­ły ponad pół mi­lio­na ta­ble­tek i kap­su­łek dia­ze­pa­mu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) relanium, valium; środ. rolki

Wiktionary


diazoniowy

sole dia­zo­nio­we - związ­ki che­micz­ne pow­sta­ją­ce w re­ak­cji dia­zo­wa­nia pier­wszo­rzę­do­wych amin aro­ma­tycz­nych za po­mo­cą kwasu azo­ta­we­go; dwu­a­zo­nio­wy


SJP.pl


diazotan

[czy­taj: di-azo­tan] zwią­zek za­wie­ra­ją­cy dwie grupy azo­ta­no­we; dwu­a­zo­tan


SJP.pl


diazotypia

me­to­da wy­ko­ny­wa­nia sty­ko­wych kopii ry­sun­ków wy­ko­na­nych na ma­te­ria­łach przez­ro­czy­stych; dwu­a­zo­ty­pia


SJP.pl

Dia­zo­gra­fia, dia­zo­ty­pia – me­to­da sty­ko­we­go ko­pio­wa­nia kon­tra­sto­wych ry­sun­ków i do­ku­men­tów o po­dło­żu przez­ro­czy­stym lub pół­przez­ro­czy­stych, wy­ko­rzy­stu­ją­ca wła­ści­wo­ści ma­te­ria­łów dia­zo­gra­ficz­nych

Wikipedia


diazotypowy

→ dia­zo­ty­pia


SJP.pl

Patrz:

diazotypia

diazowanie

[czy­taj: di-azo­wa­nie] re­ak­cja che­micz­na aminy aro­ma­tycz­nej z kwa­sem azo­ta­wym, w któ­rej pow­sta­je zwią­zek dia­zo­nio­wy; dwu­a­zo­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dia­zo­wać.

Wiktionary

Dia­zo­wa­nie – re­ak­cja che­micz­na mię­dzy pier­wszo­rzę­do­wą aminą aro­ma­tycz­ną i kwa­sem azo­ta­wym, w wy­ni­ku któ­rej pow­sta­je zwią­zek dia­zo­nio­wy. Re­ak­cja dia­zo­wa­nia prze­bie­ga tylko w śro­do­wi­sku kwa­śnym, więc amina, która bie­rze udział w ta­kiej re­ak­cji ulega roz­pu­szcze­niu w rozt­wo­rze kwasu sol­ne­go lub też kwasu siar­ko­we­go, a na­stęp­nie two­rzy chlo­ro­wo­do­rek lub siar­czan. Re­ak­cja taka prze­bie­ga we­dług wzoru:

Wikipedia

Powiązane:

 czas. diazować

Wiktionary


diazowy

[czy­taj: di-azowy] za­wie­ra­ją­cy dwa atomy azotu zwią­za­ne ze sobą pod­wój­nie; dwu­a­zo­wy


SJP.pl


dibatag

daw­niej: ga­tu­nek ssaka pa­rzy­sto­ko­pyt­ne­go z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych; an­ty­lo­pik oga­deń­ski


SJP.pl


dibetou

[czy­taj: di­be­tu] afry­kań­ski ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny me­lio­wa­tych


SJP.pl


dicaprio

[czy­taj: di­ka­prio] naz­wi­sko, m.in. Le­o­nar­do DiCaprio, ame­ry­kań­ski aktor


SJP.pl


dichlorek

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­ce dwa atomy chlo­ru, np. dwuch­lo­rek siar­ki; dwuch­lo­rek


SJP.pl


dichlorodifenylotrichloroetan

zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny daw­niej jako śro­dek owa­do­bój­czy; dwuch­lo­rod­wu­fe­ny­lo­trójch­lo­ro­e­tan, DDT


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. roln. wy­so­ko­tok­sycz­ny che­micz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy chlo­ro­wa­nych wę­glo­wo­do­rów, sto­so­wa­ny jako śro­dek owa­do­bój­czy;

Wiktionary

Dich­lo­ro­di­fe­ny­lo­trich­lo­ro­e­tan (łac. "Clo­fe­no­ta­num"; DDT, "Azo­tox") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy chlo­ro­wa­nych wę­glo­wo­do­rów. Sto­so­wa­ny jest jako śro­dek owa­do­bój­czy. Syn­te­zę DDT prze­pro­wa­dził po raz pier­wszy w 1874 au­striac­ki che­mik Oth­mar Ze­id­ler. Wła­ści­wo­ści owa­do­bój­cze tego związ­ku od­krył Szwaj­car Paul Müller, za co otrzy­mał Na­gro­dę Nobla w 1948 r.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) dwuchlorodwufenylotrójchloroetan, skr. DDT

Wiktionary


dichlorodifluorometan

Dich­lo­ro­di­flu­o­ro­me­tan (R-12), – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy fre­o­nów o naz­wie hand­lo­wej "Freon-12". Był uży­wa­ny jako czyn­nik chło­dzą­cy i jako śro­dek na­pę­do­wy w ae­ro­zo­lach. Jego pro­duk­cja zo­sta­ła wstrzy­ma­na w 1995 roku (na mocy Pro­to­ko­łu mon­tre­al­skie­go z 1987 r.), ze wzglę­du na de­struk­tyw­ne dzia­ła­nie na war­stwę ozo­no­wą, co po­wo­du­je po­więk­sza­nie dziu­ry ozo­no­wej (po­ten­cjał ni­szcze­nia war­stwy ozo­no­wej "ODP" = 1).

Wikipedia


dichloroetan

skró­to­wa nazwa 1,2-dich­lo­ro­e­ta­nu (dich­lor­ku ety­le­nu) - związ­ku che­micz­ne­go uży­wa­ne­go jako roz­pu­szczal­nik np. żywic; dwuch­lo­ro­e­tan


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • 1,1-dich­lo­ro­e­tan
  • 1,2-dich­lo­ro­e­tan

Wikipedia


dichlorometan

zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik do re­ak­cji oraz ek­strak­cji; dwuch­lo­ro­me­tan, chlo­rek me­ty­le­nu


SJP.pl

Dich­lo­ro­me­tan, chlo­rek me­ty­le­nu, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ha­lo­gen­ków al­ki­lo­wych, chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu. W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej i przy ci­śnie­niu at­mos­fe­rycz­nym jest be­zbarw­ną, szyb­ko pa­ru­ją­cą cie­czą. Ma cha­rak­te­ry­stycz­ny, słod­ka­wy za­pach[].

Wikipedia


dicho

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) slang. uczn. dy­sko­te­ka

 (1.2) slang. ro­dzaj mu­zy­ki

Wiktionary

Dicho – dwu­dzie­sty ósmy album ze­spo­łu Boys wy­da­ny w sierp­niu 2009 roku w fir­mie fo­no­gra­ficz­nej Green Star. Do pio­se­nek "Tu jest", "Ko­chać to ko­chać" oraz "Bę­dziesz moja" zo­sta­ły na­krę­co­ne te­le­dy­ski.

W pio­sen­ce "Polo dicho" wy­ko­rzy­sta­no frag­men­ty ut­wo­rów "Radia Chlew" i "Żi­że­ja Skwar­ki".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲixɔ, AS: dʹiχo

Wiktionary


dichogamia

wyt­wa­rza­nie przez jed­ne­go osob­ni­ka gamet mę­skich i żeń­skich w róż­nym cza­sie, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­płod­nie­niu


SJP.pl

Di­cho­ga­mia, dy­cho­ga­mia – wyt­wa­rza­nie przez jed­ne­go osob­ni­ka gamet mę­skich i żeń­skich w róż­nym cza­sie. Jest to jeden z me­cha­niz­mów ma­ją­cy na celu za­po­bie­ga­nie nie­ko­rzyst­ne­mu sa­mo­za­płod­nie­niu. Wy­róż­nia się dwa ro­dza­je di­cho­ga­mii:

Di­cho­ga­mia może być cał­ko­wi­ta, gdy róż­ni­ce w ter­mi­nie doj­rze­wa­nia gamet mę­skich i żeń­skich u jed­ne­go osob­ni­ka są tak duże, że prak­tycz­nie wy­klu­cza­ją moż­li­wość sa­mo­za­płod­nie­nia, lub czę­ścio­wa, gdy ter­mi­ny te czę­ścio­wo się po­kry­wa­ją i przez pe­wien czas ist­nie­je moż­li­wość sa­mo­za­płod­nie­nia.

Wikipedia


dichondra

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny po­wo­jo­wa­tych


SJP.pl


dichorej

w sta­ro­żyt­nej wer­sy­fi­ka­cji: czte­roz­gło­sko­wa stopa wier­szo­wa; pod­wój­ny cho­rej (tro­chej), dy­cho­rej, dy­tro­chej


SJP.pl


dichotomia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. zob. dy­cho­to­mia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲixɔˈtɔ̃mʲja, AS: dʹiχotõmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dichotomiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. dychotomia

Wiktionary


dichotomiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zob. dy­cho­to­micz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dichotomia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. dychotomiczny

Wiktionary


dichroiczny

→ di­chro­izm; dy­chro­icz­ny


SJP.pl


dichroit

mi­ne­rał, gli­no­krze­mian ma­gne­zu i glinu; kor­die­ryt


SJP.pl


dichroizm

dwu­barw­ność wy­ka­zy­wa­na przez niek­tó­re op­tycz­nie czyn­ne sub­stan­cje


SJP.pl

Di­chro­izm (od grec­kie­go "dikh­ro­os" – dwu­barw­ny) – po­cząt­ko­wo oz­na­czał wła­ści­wość ma­te­ria­łu czy urzą­dze­nia po­le­ga­ją­cą na po­dzia­le pa­da­ją­cej wiąz­ki świa­tła na dwie wiąz­ki o róż­nych bar­wach. Obec­nie od­no­si się prze­de wszyst­kim do wła­ści­wo­ści ma­te­ria­łów po­le­ga­ją­cej na róż­nym po­chła­nia­niu świa­tła, w za­leż­no­ści od jego po­la­ry­za­cji, np. dla świa­tła spo­la­ry­zo­wa­ne­go li­nio­wo w kie­run­kach wza­jem­nie pro­sto­pa­dłych czy też spo­la­ry­zo­wa­ne­go ko­ło­wo prawo- i le­wo­skręt­nie.

Wikipedia


dichromatyczny

dwu­barw­ny, dwu­ko­lo­ro­wy; dy­chro­ma­tycz­ny


SJP.pl


dichromian

sól kwasu chro­mo­we­go; dwu­chro­mian


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zob. dwu­chro­mian.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chromian mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwuchromian

Wiktionary


dichromianowy

→ di­chro­mian; dwu­chro­mia­no­wy


SJP.pl


dichtować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. uszczel­niać

Wiktionary


dick

[czy­taj: dik] obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dick Ca­vett – ame­ry­kań­ski komik
  • The Dick Ca­vett Show – ame­ry­kań­ski talk show
  • Phi­lip K. Dick – ame­ry­kań­ski pi­sarz scien­ce fic­tion
  • Her­bert Dick – za­wod­nik Legii War­sza­wa
  • Andy Dick – ame­ry­kań­ski aktor
  • (17458) Dick – pla­ne­to­i­da
  • Dick – film z 1999
  • Dick jest też zdrob­nie­niem od an­giel­skiej wer­sji imie­nia Ry­szard.

Wikipedia


dickens

naz­wi­sko an­giel­skie, m.in. Char­les (Karol) Dic­kens [czy­taj: czarls di­kens] - po­wie­ścio­pi­sarz an­giel­ski (1812-70)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Char­les Dic­kens (1812-1870) – an­giel­ski pi­sarz
  • Bill Dic­kens (ur. 1958) – ame­ry­kań­ski ba­si­sta
  • Kim Dic­kens (ur. 1965) – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka i mo­del­ka
  • Litt­le Jimmy Dic­kens (1920-2015) – ame­ry­kań­ski muzyk co­un­try i pio­sen­karz
  • Mel­chior Guy-Dic­kens (1695-1775) − bry­tyj­ski dy­plo­ma­ta i żoł­nierz
  • Stan­ley Dic­kens (ur. 1952) – szwedz­ki kie­row­ca wy­ści­go­wy
  • Dic­kens – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Clay
  • Dic­kens – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Dic­kens
  • Dic­kens (ang. Dic­kens Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Gre­go­ry
  • hrab­stwo Dic­kens (ang. Dic­kens Co­un­ty) – w sta­nie Tek­sas

Wikipedia


dickensowski

[czy­taj: di­ken­sow­ski] wła­ści­wy Dic­ken­so­wi, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla stylu Dic­ken­sa itp.


SJP.pl


dickinson

[czy­taj: DIkinson] naz­wi­sko, m.in. Emily Dic­kin­son (1830-1886), ame­ry­kań­ska po­et­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Angie Dic­kin­son – ak­tor­ka ame­ry­kań­ska
  • Brian Dic­kin­son – pia­ni­sta ka­na­dyj­ski
  • Bruce Dic­kin­son – an­giel­ski wo­ka­li­sta
  • Char­les Dic­kin­son – pi­sarz ame­ry­kań­ski
  • Da­niel S. Dic­kin­son – ame­ry­kań­ski po­li­tyk
  • David Dic­kin­son – bry­tyj­ska oso­bo­wość te­le­wi­zyj­na
  • Do­nald M. Dic­kin­son – po­li­tyk ame­ry­kań­ski
  • Emily Dic­kin­son – po­et­ka ame­ry­kań­ska
  • Ge­or­ge Sher­man Dic­kin­son – mu­zy­ko­log
  • Ja­ni­ce Dic­kin­son – mo­del­ka ame­ry­kań­ska
  • Jim Dic­kin­son – muzyk ame­ry­kań­ski
  • Jimmy Dic­kin­son – an­giel­ski pił­karz

Wikipedia


dickit

[czy­taj: dikit] mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów


SJP.pl

Dic­kit (dykit) – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy mi­ne­ra­łów ila­stych. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska szkoc­kie­go che­mi­ka Al­la­na Brugh Dicka (1833-1926).

Wikipedia


dickpic

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fo­to­gra­fia pe­ni­sa wy­sy­ła­na przez In­ter­net lub te­le­fon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­sy­ła­nie dick­pi­ców, nu­de­sów czy sek­su­al­nie na­ce­cho­wa­nych tek­stów bez zgody adre­sa­ta jest ro­dza­jem prze­mo­cy sek­su­al­nej.

Wiktionary


dickshaming

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. kry­ty­ko­wa­na prak­ty­ka zaw­sty­dza­nia, ośmie­sza­nia lub obra­ża­nia kogoś twier­dze­niem o nie­wiel­kim roz­mia­rze pe­ni­sa

Wiktionary


dickson

[czy­taj: dik­son] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gor­don R. Dick­son (1923–2001) – ka­na­dyj­ski pi­sarz fan­ta­sy i scien­ce-fic­tion
  • James Dick­son – an­giel­ski bo­ta­nik i my­ko­log
  • Wil­liam Ken­ne­dy Dick­son (1860–1935) – ame­ry­kań­ski re­ży­ser i pio­nier ki­ne­ma­to­gra­fii
  • Dick­son – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Car­ter
  • Dick­son – mia­sto w sta­nie Ten­nes­see, w hrab­stwie Dick­son
  • Dick­son (ang. Dick­son Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Ben­ton
  • Dick­son (ang. Dick­son Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Ma­ni­stee
  • hrab­stwo Dick­son (ang. Dick­son Co­un­ty) – w sta­nie Ten­nes­see

Wikipedia


dictamen

[czy­taj: DIktamen] sztu­ka pi­sa­nia prozą; pro­za­tor­stwo


SJP.pl


dictum

[czy­taj: dik­tum] po­wie­dze­nie, wy­po­wiedź


SJP.pl


dicyjan

zwią­zek węgla z azo­tem, be­zbarw­ny, tru­ją­cy gaz o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów; dwu­cy­jan, cyjan


SJP.pl


dicynodont

wy­mar­ły gad ssa­koksz­tałt­ny za­miesz­ku­ją­cy śro­do­wi­ska błot­ne


SJP.pl


didache

wczes­no­chrze­ści­jań­ski utwór, bę­dą­cy kom­pi­la­cję wielu źró­deł, za­wie­ra­ją­cy opis prak­tyk re­li­gij­nych


SJP.pl

Di­da­che lub Nauka dwu­na­stu apo­sto­łów ( "Διδαχὴ") – ano­ni­mo­wy krót­ki trak­tat sta­ro­żyt­ne­go chrze­ści­jań­stwa, jedno ze star­szych pism Ojców apo­stol­skich. Nie­włą­cza­ny do ka­no­nu No­we­go Te­sta­men­tu (apo­kryf), z wy­jąt­kiem 81-księ­go­we­go ka­no­nu etiop­skie­go. Pow­stał praw­do­po­dob­nie w pier­wszej po­ło­wie II wieku, choć część ba­da­czy jest zda­nia, że tekst ten jest star­szy od niek­tó­rych naj­młod­szych ksiąg No­we­go Te­sta­men­tu. Tekst Di­da­che za­cho­wał się w rę­ko­pi­sie Codex Hie­ro­so­ly­mi­ta­nus z 1056 roku.

Wikipedia


didaskalia

wska­zów­ka au­to­ra do­ty­czą­ca spo­so­bu wy­sta­wie­nia ut­wo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) wska­zów­ki au­to­ra, tekst po­bocz­ny za­wie­ra­ją­cy ob­ja­śnie­nia do­ty­czą­ce spo­so­bu wy­sta­wie­nia sztu­ki

Wiktionary

Di­da­ska­lia (gr. διδασκαλία "didaskalía" „nauka, in­struk­cja; pro­to­ko­ły z przed­sta­wień w te­a­trze”), ina­czej tekst po­bocz­ny − wska­zów­ki pi­sa­rza dla wy­sta­wia­ją­cych dra­mat.

Są one pi­sa­ne obok głów­ne­go tek­stu, zwy­kle innym kro­jem (cza­sa­mi rów­nież ko­lo­rem) czcion­ki (po­chy­łym bądź pod­kre­ślo­nym).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­cząt­ku­ją­cy lek­tor ośmie­szył się czy­ta­niem na głos rów­nież di­da­ska­liów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲidaˈskalʲja, AS: dʹidaskalʹi ̯a

Wiktionary


didaskaliowy

→ di­da­ska­lia


SJP.pl

Patrz:

didaskalia

didaskalium

wska­zów­ka au­to­ra do­ty­czą­ca spo­so­bu wy­sta­wie­nia ut­wo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. di­da­ska­lia.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wę­drów­kę tę trze­ba ro­zu­mieć do­słow­nie, a di­da­ska­lium w tym za­kre­sie nie po­zo­sta­wia wąt­pli­wo­ści: „Se­ne­ka bie­rze za rękę Gwa­ran­ta i pro­wa­dzi przez wszyst­kie miej­sca zna­ko­mit­sze”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dydaktyka ż., dydaktyczność ż., Dydak m.

 przym. Dydakowy, dydaktyczny

 przysł. dydaktycznie

Wiktionary


diderot

naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Denis Di­de­rot [czy­taj deNI diDRO albo dideRO] - fran­cu­ski fi­lo­zof, kry­tyk li­te­ra­tu­ry i sztu­ki, pi­sarz i en­cy­klo­pe­dy­sta (1713-84)


SJP.pl


didgeridoo

[czy­taj: di­dże­ri­du] in­stru­ment dęty au­stra­lij­skich abo­ry­ge­nów; did­je­ri­doo


SJP.pl

Did­ge­ri­doo (IPA [dɪdʒərɪˈduː]) – in­stru­ment dęty au­stra­lij­skich Abo­ry­ge­nów.

Nie ist­nie­ją żadne wia­ry­god­ne źró­dła, we­dług któ­rych można by okre­ślić do­kład­nie, kiedy in­stru­ment ten zo­stał wy­na­le­zio­ny. Ba­da­nia ar­che­o­lo­gicz­ne abo­ry­geń­skich ma­lo­wi­deł skal­nych w pół­noc­nej Au­stra­lii su­ge­ru­ją, że miesz­kań­cy re­jo­nu Ka­ka­du uży­wa­ją did­ge­ri­doo od przy­najm­niej 1500 lat.

Wikipedia


didier

[czy­taj: diDJE] naz­wi­sko fran­cu­skie


SJP.pl


didjeridoo

[czy­taj: di­dże­ri­du] in­stru­ment dęty au­stra­lij­skich abo­ry­ge­nów; did­ge­ri­doo


SJP.pl


didot

krój pisma dru­kar­skie­go opra­co­wa­ny ok. 1775 r. przez François-Am­bro­i­se Di­do­ta


SJP.pl


didrachma

mo­ne­ta grec­ka o war­to­ści dwóch drachm


SJP.pl


diduch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) etn. tra­dy­cyj­na ozdo­ba bo­żo­na­ro­dze­nio­wa w po­sta­ci snopu zboża,

Wiktionary

Di­duch (dosł. "dziad"), okłót – w tra­dy­cji wschod­nio­sło­wiań­skiej i gó­ral­skiej pier­wszy sko­szo­ny pod­czas żniw snop psze­ni­cy i owsa lub nie­młó­co­ne­go żyta, usta­wia­ny kło­sem do góry w kącie izby na Szczo­dre Gody, a obec­nie na Boże Na­ro­dze­nie. Uwa­ża­ny był za wróż­bę uro­dza­ju w na­stęp­nym roku i trak­to­wa­ny jako swego ro­dza­ju ta­liz­man prze­ciw złym mocom.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zda­rza­ło się i tak, że w kącie po­ko­ju sta­wia­no inną bo­żo­na­ro­dze­nio­wą ozdo­bę – snop zboża, zwany di­du­chem (dosł. dzia­dem), który miał słu­żyć jako za­sło­na nowo na­ro­dzo­ne­mu Dzie­ciąt­ku, skry­te­mu za sno­pem i pod­glą­da­ją­ce­mu, czy w ro­dzi­nie pa­nu­je zgoda.

Wiktionary


didur

naz­wi­sko, m.in. Adam Didur (1874-1946), pol­ski śpie­wak


SJP.pl


didymos

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­masz Apo­stoł, zwany Di­dy­mos
  • Di­dy­mos z Alek­san­drii
  • Di­dy­mos z Alek­san­drii (młod­szy)
  • Are­jos Di­dy­mos
  • Ba­se­lios Mar Thoma Di­dy­mos I
  • (65803) Di­dy­mos – pla­ne­to­i­da
  • Dydym
  • Dydym (imię)
  • Dydym Alek­san­dryj­ski

Wikipedia


didżej

osoba pro­wa­dzą­ca pro­gram mu­zycz­ny w radiu, te­le­wiz­ji, klu­bie mu­zycz­nym itp., utrzy­mu­ją­ca kon­takt z od­bior­ca­mi przez różne ko­men­ta­rze, nie­ko­niecz­nie zwią­za­ne z mu­zy­ką; dysk­dżo­kej; disc joc­key


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. osoba pro­wa­dzą­ca pro­gram mu­zycz­ny w radiu, te­le­wiz­ji, klu­bie mu­zycz­nym itp., utrzy­mu­ją­ca kon­takt z od­bior­ca­mi przez różne ko­men­ta­rze, nie­ko­niecz­nie zwią­za­ne z mu­zy­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­li­śmy na­sze­mu di­dże­jo­wi nowy gra­mo­fon.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. DJ mos., dyskdżokej mos., disc jockey mos., didżejka ż.

 przym. didżejski

 przym. rzad. didżejowski

 skr. DJ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) DJ, dyskdżokej, disc jockey

Wiktionary


didżejka

ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca pro­gram mu­zycz­ny w radiu, te­le­wiz­ji, klu­bie mu­zycz­nym itp., utrzy­mu­ją­ca kon­takt z od­bior­ca­mi przez różne ko­men­ta­rze, nie­ko­niecz­nie zwią­za­ne z mu­zy­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca pro­gram mu­zycz­ny w radiu, te­le­wiz­ji, klu­bie mu­zycz­nym itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pró­bo­wa­ła swo­ich sił jako praw­nicz­ka, dzien­ni­kar­ka, di­dżej­ka, a także – ze szcze­gól­nie kiep­ski­mi efek­ta­mi – kel­ner­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. didżej mos.

 przym. didżejski

Wiktionary


didżejować

po­tocz­nie: peł­nić rolę di­dże­ja


SJP.pl


didżejowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. di­dżej­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym roku MGOPS Dro­hi­czyn or­ga­ni­zu­je: w ra­mach zdo­by­wa­nia no­wych kom­pe­ten­cji warsz­ta­ty "di­dże­jow­skie", in­for­ma­tycz­no—pro­gra­mi­stycz­ne, wideo[–]fil­mo­wa­nia, fo­to­gra­ficz­ne, a w ra­mach or­ga­ni­za­cji czasu wol­ne­go warsz­ta­ty: wo­kal­ne, umu­zy­kal­nia­ją­ce i węd­kar­skie, dzien­ni­kar­skie i te­a­tral­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. didżej mos.

Wiktionary


didżejski

→ di­dżej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z di­dże­jem, do­ty­czą­cy di­dże­ja

Wiktionary

Patrz:

didżej

Powiązane:

 rzecz. didżej m., didżejka ż., DJ m.

 skr. DJ

Wiktionary


diec.

skrót od: die­cez­ja, die­cez­jal­ny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = kośc. die­cez­ja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bi­skup Piotr Tu­rzyń­ski od­wie­dził uchodź­ców, któ­rzy prze­by­wa­ją na te­re­nie gminy Wie­nia­wa w diec. ra­dom­skiej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bpstwo

Wiktionary


diecezja

1. ko­ściel­na jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na pod za­rzą­dem bi­sku­pa, dzie­lą­ca się na de­ka­na­ty i pa­ra­fie;
2. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w im­pe­rium rzym­skim, za­rzą­dza­na przez wi­ka­riu­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na za­rzą­dza­na przez bi­sku­pa;

 (1.2) hist. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;

Wiktionary

Zo­bacz też: Die­cez­ja (sta­ro­żyt­ność).

Die­cez­ja (pot. bi­skup­stwo, daw­niej rów­nież ko­ściół par­ty­ku­lar­ny) – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich pod­le­gła bi­sku­po­wi.

Jest za­rzą­dza­na przez bi­sku­pa die­cez­jal­ne­go, któ­re­go w za­rzą­dza­niu wspie­ra­ją kuria, synod, ka­pi­tu­ła ka­te­dral­na, kon­sul­to­rzy, rada ka­płań­ska i rada dusz­pa­ster­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Są­sia­du­je z die­cez­ją prze­my­ską od wscho­du, z die­cez­ją san­do­mier­ską od pół­no­cy i z die­cez­ją tar­now­ską od za­cho­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjɛˈt͡sɛzʲja, AS: dʹi ̯ecezʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. archidiecezja ż., diecezjanin mos., diecezjanka ż.

 przym. diecezjalny, wewnątrzdiecezjalny, archidiecezjalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. biskupstwo; reg. śl. diecezyjo

Wiktionary


diecezjalny

→ die­cez­ja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy die­cez­ji, zwią­za­ny z die­cez­ją

Wiktionary

Patrz:

diecezja

Przykłady

 (1.1) Mu­ze­um Die­cez­jal­ne w Pel­pli­nie można zwie­dzać co­dzien­nie oprócz po­nie­dział­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjɛt͡sɛˈzʲjalnɨ, AS: dʹi ̯ecezʹi ̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diecezja ż., diecezjanin mos., diecezjanka ż.

Wiktionary


diecezjanin

miesz­ka­niec danej die­cez­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. czło­nek wspól­no­ty die­cez­jal­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kich die­cez­jan za­pew­niam o pa­mię­ci w mod­lit­wie i udzie­lam pa­ster­skie­go bło­go­sła­wień­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diecezja ż.

:: fż. diecezjanka ż.

 przym. diecezjalny

Wiktionary


diecezjanka

miesz­kan­ka danej die­cez­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. człon­ki­ni wspól­no­ty die­cez­jal­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­kład na­szej bło­go­sła­wio­nej die­cez­jan­ki spra­wia, że wi­dzi­my w niej prze­de wszyst­kim pa­tron­kę te­ścio­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diecezja ż.

:: fm. diecezjanin mos.

 przym. diecezjalny

Wiktionary


diecezyjo

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. die­cez­ja

Wiktionary


dieffenbachia

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; dif­fen­ba­chia; di­fen­ba­chia


SJP.pl


diegetyczny

1. w fil­moz­naw­stwie: bę­dą­cy czę­ścią świa­ta przed­sta­wio­ne­go w fil­mie;
2. opo­wia­da­ją­cy hi­sto­rię przy uży­ciu słów; nar­ra­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. nar­ra­cyj­ny

 (1.2) film. (np. o mu­zy­ce fil­mo­wej, dźwię­ku) nar­ra­cyj­ny (nie bę­dą­cy tłem), na­le­żą­cy do świa­ta przed­sta­wio­ne­go w fil­mie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­nad­to Fie­guth sądzi, że wtór­ny po­ziom zna­cze­nio­wy cyklu ma cha­rak­ter die­ge­tycz­ny (nar­ra­cyj­ny).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diegeza ż.

Wiktionary


diegeza

1. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: ka­te­go­ria este­tycz­na prze­ciw­sta­wia­na mi­me­sis, oz­na­cza­ją­ca na­śla­do­wa­nie zda­rzeń po­przez opo­wia­da­nie hi­sto­rii przy uży­ciu słów, a nie przez przed­sta­wie­nie una­ocz­nia­ją­ce;
2. w fil­mo­lo­gii: fik­cyj­ny byt na ekra­nie, two­rzo­ny przez widza na pod­sta­wie li­te­ral­nych wska­zó­wek au­to­ra


SJP.pl

Die­ge­za (z gr. "διηγεῖσθαι" dihgeῖsthai 'opo­wia­dać (szcze­gó­ło­wo)') – po­ję­cie z za­kre­su nar­ra­to­lo­gii okre­śla­ją­ce wszyst­kie ele­men­ty skła­da­ją­ce się na świat przed­sta­wio­ny dzie­ła.

Po­ję­cie die­ge­zy jest sto­so­wa­ne zwła­szcza w od­nie­sie­niu do struk­tu­ry dzie­ła fil­mo­we­go. Po­szcze­gól­ne skła­do­we, takie jak war­stwa dźwię­ko­wa: efek­ty aku­stycz­ne, mu­zy­ka, ko­men­tarz nar­ra­to­ra można okre­ślić jako die­ge­tycz­ne, a więc usy­tu­o­wa­ne nie­ja­ko „wew­nątrz” świa­ta filmu, bądź jako nie­die­ge­tycz­ne – po­cho­dzą­ce spoza niego.

Wikipedia


diego

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Diego – hisz­pań­skie imię mę­skie
  • Diego (Diego Ribas da Cunha, ur. 1985) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Diego (Diego Jara Ro­dri­gu­es, ur. 1995) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Diego – fik­cyj­na po­stać, bo­ha­ter gier kom­pu­te­ro­wych z cyklu Got­hic;
  • Diego – fik­cyj­na po­stać, ty­grys sza­bla­sto­zęb­ny, bo­ha­ter fil­mów ani­mo­wa­nych z cyklu Epoka lo­dow­co­wa;
  • San Diego – mia­sto i hrab­stwo w sta­nie Ka­li­for­nia;
  • San Diego – mia­sto w sta­nie Tek­sas;

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Diego i je­stem pił­ka­rzem z Bar­ce­lo­ny.

Wiktionary


dieldryna

syn­te­tycz­ny śro­dek owa­do­bój­czy, sil­nie tok­sycz­ny, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w rol­nict­wie do ochro­ny gleby i ziar­na, w we­te­ry­na­rii jako śro­dek od­ka­ża­ją­cy dla owiec oraz jako śro­dek kon­ser­wu­ją­cy drew­no i chro­nią­cy pro­duk­ty weł­nia­ne przed mo­la­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. tok­sycz­ny zwią­zek chlo­ro­or­ga­nicz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C12H8Cl6O., trwa­ły w śro­do­wi­sku, uży­wa­ny, zwła­szcza daw­niej, jako in­sek­ty­cyd;

Wiktionary

Diel­dry­na ( diel­dri­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, syn­te­tycz­ny in­sek­ty­cyd chlo­ro­or­ga­nicz­ny. W śro­do­wi­sku lub we wnę­trzu or­ga­niz­mu diel­dry­na pow­sta­je po szyb­kim roz­pa­dzie al­dry­ny i ma do niej po­dob­ną struk­tu­rę che­micz­ną. Jest ona trwa­ła w śro­do­wi­sku i ulega bio­a­ku­mu­la­cji.

Wikipedia


dielektryczny

→ die­lek­tryk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. słabo lub w ogóle nie prze­wo­dzą­cy ła­dun­ków elek­trycz­nych

Wiktionary

Patrz:

dielektryk

Wymowa:

IPA: ˌdʲiɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi elektryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dielektryk mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) izolacyjny, nieprzewodzący

Wiktionary


dielektryk

[czy­taj: di-elek­tryk] ma­te­riał źle prze­wo­dzą­cy prąd elek­trycz­ny, o bar­dzo dużej opor­no­ści; izo­la­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­te­riał, który bar­dzo słabo prze­wo­dzi prąd;

Wiktionary

Die­lek­tryk, izo­la­tor elek­trycz­ny – ma­te­riał, w któ­rym bar­dzo słabo prze­wo­dzo­ny jest prąd elek­trycz­ny. Może to być re­zul­ta­tem ni­skiej kon­cen­tra­cji ła­dun­ków swo­bod­nych, ni­skiej ich ruch­li­wo­ści, lub obu tych czyn­ni­ków rów­no­cze­śnie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Drew­no to ty­po­wy die­lek­tryk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲiɛˈlɛktrɨk, AS: dʹi elektryk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dielektryczny, elektryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) izolator

Wiktionary


diemjanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, prawy do­pływ Ir­ty­sza;

Wiktionary

Diem­jan­ka (ros. Демьянка) – rzeka w Rosji, prawy do­pływ Ir­ty­szu. Dłu­gość rzeki wy­no­si 1160 km, po­wierzch­nia do­rze­cza 34 800 km².

Wikipedia


dien

wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny o dwóch wią­za­niach pod­wój­nych; dio­le­fi­na


SJP.pl


dienowy

→ dien


SJP.pl

Patrz:

dien

dieny

w che­mii: grupa związ­ków or­ga­nicz­nych obej­mu­ją­ca acy­klicz­ne i cy­klicz­ne wę­glo­wo­do­ry nie­na­sy­co­ne, w czą­stecz­kach któ­rych wy­stę­pu­ją 2 wią­za­nia pod­wój­ne; dio­le­fi­ny (rza­dziej)


SJP.pl

Dieny – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych, wę­glo­wo­do­ry nie­na­sy­co­ne, w czą­stecz­kach któ­rych wy­stę­pu­ją dwa wią­za­nia pod­wój­ne mię­dzy ato­ma­mi węgla. Ogól­ny wzór die­nów ot­war­to-łań­cu­cho­wych to CnH2n-2, zaś die­nów cy­klicz­nych to CnH2n-4.

W za­leż­no­ści od licz­by wią­zań po­je­dyn­czych znaj­du­ją­cych się po­mię­dzy wią­za­nia­mi pod­wój­ny­mi w łań­cu­chu wę­glo­wym roz­róż­nia się trzy ro­dza­je die­nów:

Wikipedia


dieppe

[czy­taj: dip] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Diep­pe – mia­sto we Fran­cji
  • Diep­pe – mia­sto w Ka­na­dzie, w pro­win­cji Nowy Brunsz­wik

Wikipedia


diera

sta­ro­grec­ka ga­le­ra o dwóch rzę­dach wio­seł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. sta­roż. mar. ga­le­ra z dwoma rzę­da­mi wio­seł, po­cząt­ko­wo tylko wio­sło­wa, a na­stęp­nie ża­glo­wo-wio­sło­wa;

Wiktionary

Diera, bi­re­ma (od stgr. "diērēs", łac. "bi­re­mis") – okre­śle­nie sta­ro­żyt­nych galer wy­po­sa­żo­nych w dwa rzędy wio­seł, bę­dą­cych roz­wi­nię­ciem kon­struk­cji mo­ne­ry. Inne grec­kie okre­śle­nie ta­kie­go dwu­rzę­dow­ca to di­kro­tos.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲjɛra, AS: dʹi ̯era

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwurzędowiec, birema

Wiktionary


diereza

1. w ję­zy­koz­naw­stwie: po­zio­my dwu­kro­pek (..) wpi­sa­ny nad drugą sa­mo­gło­ską dyf­ton­gu, sy­gna­li­zu­ją­cy od­dziel­ne wy­ma­wia­nie każ­dej sa­mo­gło­ski;
2. w me­try­ce an­tycz­nej i w wier­szu sy­la­bo­to­nicz­nym: zbie­ga­nie się końca stopy i końca wy­ra­zu lub ze­stro­ju ak­cen­to­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ty­pogr. dia­kryt w po­sta­ci dwóch kro­pek umie­szcza­nych nad li­te­rą w celu zaz­na­cze­nia jej wy­mo­wy jako część od­dziel­nej sy­la­by;

 (1.2) jęz. w me­try­ce: zbież­ność gra­ni­cy stopy ak­cen­to­wej z gra­ni­cą wy­ra­zu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Die­re­za – ro­dzaj ce­zu­ry
  • Die­re­za – znak dia­kry­tycz­ny
  • Die­re­za – po­kry­wa­nie się gra­ni­cy wy­ra­zu z gra­ni­cą stopy ak­cen­to­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na ko­niec pier­wszej po­ło­wy pen­ta­me­tru przy­pa­da za­wsze ko­niec wy­ra­zu; za­cho­dzi więc tutaj głów­na die­re­za, dzie­lą­ca wiersz na dwie równe czę­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dierezowy

Wiktionary


dierezowy

→ die­re­za


SJP.pl

Patrz:

diereza

diesel

[czy­taj: dizel] dizel;
1. typ tło­ko­we­go sil­ni­ka spa­li­no­we­go, na­pę­dza­ne­go ole­jem na­pę­do­wym; sil­nik dies­low­ski, sil­nik Dies­la; rop­niak;
2. po­tocz­nie:
a) sa­mo­chód z sil­ni­kiem Dies­la; rop­niak;
b) olej na­pę­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. sil­nik wy­so­ko­pręż­ny;

 (1.2) mot. pot. po­jazd z dies­lem (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sil­nik o za­pło­nie sa­mo­czyn­nym
  • Olej na­pę­do­wy
  • Die­sel – wło­ska marka odzie­żo­wa
  • Die­sel – ni­sko­pro­cen­to­wy napój al­ko­ho­lo­wy pow­sta­ły z po­łą­cze­nia piwa i coli
  • Die­sel – pla­ne­to­i­da
  • Ru­dolf Die­sel (1858–1913) – nie­miec­ki kon­struk­tor, twór­ca sil­ni­ka naz­wa­ne­go jego imie­niem
  • Vin Die­sel (ur. 1967) – ame­ry­kań­ski aktor, re­ży­ser, sce­na­rzy­sta, ka­ska­der i pro­du­cent fil­mo­wy
  • Kevin Nash ps. Die­sel – ame­ry­kań­ski wrest­ler
  • Die­sel­ga­te
  • Die­sel­punk
  • Ope­ra­cja Die­sel
  • Cykl Dies­la

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tra­dy­cyj­nym dies­lu por­cja pa­li­wa po­trzeb­na do wy­ko­na­nia po­je­dyn­cze­go cyklu pracy do­star­cza­na jest od razu w jed­nym mo­men­cie.

 (1.1) (…) dla mi­ło­śni­ków wol­nych obro­tów Ford przy­go­to­wał dy­na­micz­ne­go dies­la o mocy 90 KM.

 (1.2) Krzy­siek pod­jeż­dża swoim sta­rym, roz­kle­ko­ta­nym for­dem dies­lem.

 (1.2) Na­stęp­nym razem kupię die­sel, bo ben­zy­niak mnie zbyt dużo kosz­tu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲizɛl, AS: dʹizel

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dieslowski, dieslowy

Wiktionary


dieselek

[czy­taj: di­ze­lek] zdrob­nie­nie od: die­sel


SJP.pl


dieselizacja

daw­niej: za­stę­po­wa­nie pa­ro­wo­zów lo­ko­mo­ty­wa­mi z sil­ni­kiem wy­so­ko­pręż­nym


SJP.pl


diesis

[czy­taj dies-is] in­ter­wał sta­no­wią­cy róż­ni­cę po­mię­dzy ok­ta­wą czy­stą a trze­ma nie­tem­pe­ro­wa­ny­mi ter­cja­mi wiel­ki­mi, od­po­wia­da­ją­cy sto­sun­ko­wi czę­stot­li­wo­ści dźwię­ków rów­ne­mu 128:125


SJP.pl


dieslowski

[czy­taj: diz­low­ski] sil­nik dies­low­ski - sil­nik wy­so­ko­pręż­ny; die­sel, sil­nik Dies­la


SJP.pl


dieslowy

→ die­sel [czy­taj: diz­lo­wy]


SJP.pl


dieta

1. spo­sób odży­wia­nia się;
2. wy­na­gro­dze­nie z ty­tu­łu peł­nie­nia szcze­gól­nej funk­cji, suma przez­na­czo­na na kosz­ty utrzy­ma­nia w po­dró­ży służ­bo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. spo­sób odży­wia­nia się

 (1.2) pot. od­chu­dza­nie się, ni­sko­ka­lo­rycz­ne je­dze­nie

 (1.3) pie­nią­dze na po­dróż służ­bo­wą

 (1.4) wy­na­gro­dze­nie dzien­ne (za każdy dzień pracy) za peł­nie­nie szcze­gól­nych funk­cji (np. posła)

Wiktionary

Dieta (z δίαιτα "dia­i­ta" – „styl życia”) – spo­sób odży­wia­nia. Po­tocz­nie uży­wa­ne nie­pra­wi­dło­wo, w sto­sun­ku do diet od­chu­dza­ją­cych.

Ter­min dieta, sto­so­wa­ny w nauce o ży­wie­niu czło­wie­ka ma różne zna­cze­nia. Ogól­nie wy­róż­nia się 4 ro­dza­je diet:

Wy­róż­nia się rów­nież dietę mo­dy­fi­ko­wa­ną lub ina­czej dietę pod­sta­wo­wą mo­dy­fi­ko­wa­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Twoja dieta po­win­na za­wie­rać wię­cej wi­ta­min.

 (1.2) Pan dy­rek­tor jest na die­cie, bo ma za duży brzuch.

 (1.3) Był w Pile służ­bo­wo, w de­le­ga­cji, więc nie po­wi­nien pła­cić za coś, co mu się zwy­czaj­nie na­le­ża­ło. Dla­te­go, wy­jeż­dża­jąc, nawet nie po­my­ślał o tym, by za­tro­szczyć się o diety.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjɛta, AS: dʹi ̯eta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dietetyka ż., dietetyk m., dietetyczka ż., dietetyczność ż.

 przym. dietetyczny

 przysł. dietetycznie

Wiktionary


dietariusz

urzęd­nik nie bę­dą­cy na eta­cie, po­bie­ra­ją­cy wy­na­gro­dze­nie dzien­ne, diety; diur­ni­sta


SJP.pl


dieter

[czy­taj: diter] imię nie­miec­kie


SJP.pl


dietetyczka

→ die­te­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: die­te­tyk

Wiktionary

Patrz:

dietetyk

Przykłady

 (1.1) Magda cho­dzi do die­te­tycz­ki, bo chce się sku­tecz­nie od­chu­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjɛtɛˈtɨt͡ʃka, AS: dʹi ̯etetyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dieta ż., dietetyka ż.

:: fm. dietetyk m.

 przym. dietetyczny

Wiktionary


dietetyczność

1. od­po­wia­da­nie wy­ma­ga­niom diety lub die­te­ty­ki, np. die­te­tycz­ność kuch­ni;
2. o po­tra­wach: zdro­wość, ni­sko­ka­lo­rycz­ność, de­li­kat­ność, np. die­te­tycz­ność po­sił­ku


SJP.pl


dietetyczny

1. speł­nia­ją­cy wy­ma­ga­nia diety lub die­te­ty­ki;
2. o po­tra­wach: zdro­wy, ni­sko­ka­lo­rycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. speł­nia­ją­cy wy­ma­ga­nia diety lub die­te­ty­ki albo z nimi zwią­za­ny

 (1.2) książk. o po­sił­ku: ni­sko­ka­lo­rycz­ny, zdro­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam już dość die­te­tycz­nej kuch­ni mojej żony.

 (1.2) Od ty­god­nia jem die­te­tycz­ne pie­czy­wo i nie schu­dłam ani ki­lo­gra­ma!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲjɛtɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: dʹi ̯etetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dieta ż., dietetyka ż., dietetyk m., dietetyczka ż.

 przysł. dietetycznie

Wiktionary


dietetyk

spe­cja­li­sta opra­co­wu­ją­cy diety


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta w za­kre­sie ra­cjo­nal­ne­go ży­wie­nia, opra­co­wu­ją­cy diety do­sto­so­wa­ne do po­trzeb ludzi zdro­wych oraz do róż­nych scho­rzeń;

Wiktionary

Die­te­tyk (fr. diététique, łac. dia­e­te­ti­ca, gr. d~aita) – wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny spe­cja­li­sta ochro­ny zdro­wia, który po­sia­da sze­ro­ką wie­dzę w za­kre­sie ży­wie­nia czło­wie­ka zdro­we­go i cho­re­go. Po­przez dobór od­po­wied­niej diety pro­wa­dzi pro­fi­lak­ty­kę cho­rób die­to­za­leż­nych oraz jest od­po­wie­dzial­ny za le­cze­nie ży­wie­nio­we w róż­nych sta­nach cho­ro­bo­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój die­te­tyk za­bro­nił mi pić kawę.

 (1.1) Ulryk jest die­te­ty­kiem, który wła­śnie wydał książ­kę ze stoma we­gań­ski­mi i we­ge­ta­riań­ski­mi prze­pi­sa­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjɛˈtɛtɨk, AS: dʹi ̯etetyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dieta ż., dietetyka ż.

:: fż. dietetyczka ż.

 przym. dietetyczny

 przysł. dietetycznie

Wiktionary


dietetyka

1. nauka zaj­mu­ją­ca się za­sa­da­mi ra­cjo­nal­ne­go odży­wia­nia czło­wie­ka;
2. prak­tycz­ne sto­so­wa­nie od­po­wied­nich prze­pi­sów odży­wia­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nauka zaj­mu­ją­ca się za­sa­da­mi ra­cjo­nal­ne­go ży­wie­nia czło­wie­ka, w za­leż­no­ści od wy­ko­ny­wa­nej pracy lub stanu zdro­wia;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: die­te­tyk

Wiktionary

Die­te­ty­ka – nauka me­dycz­na o ży­wie­niu czło­wie­ka zaj­mu­ją­ca się:

Die­te­ty­ka do­star­cza in­for­ma­cje nie­zbęd­ne do opra­co­wa­nia zasad zdro­we­go odży­wia­nia, które w po­łą­cze­niu z wła­ści­wym sty­lem życia są naj­sku­tecz­niej­szą me­to­dą za­po­bie­ga­nia cho­ro­bom cy­wi­li­za­cyj­nym.

Die­te­ty­ka po­wią­za­na jest ści­śle z: me­dy­cy­ną, far­ma­ko­lo­gią, che­mią lub ści­ślej bro­ma­to­lo­gią, bio­lo­gią i mi­kro­bio­lo­gią, psy­cho­lo­gią.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲjɛˈtɛtɨka, AS: dʹi ̯etetyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dieta ż., dietetyk m., dietetyczka ż.

 przym. dietetyczny

 przysł. dietetycznie

Wiktionary


dietka

zdrob­nie­nie od: dieta


SJP.pl


dietl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­ni­sław Dietl – pol­ski urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Edu­ard Dietl – nie­miec­ki ge­ne­rał
  • Franz Dietl – nie­miec­ki du­chow­ny
  • Jerzy Dietl – pol­ski eko­no­mi­sta
  • Józef Dietl – pol­sko-au­striac­ki le­karz
  • Marek Dietl – pol­ski eko­no­mi­sta
  • To­masz Dietl – pol­ski fizyk
  • Dietl – ba­te­ria art­le­rii
  • Die­tel

Wikipedia


dietmar

[czy­taj: dit­mar] nie­miec­kie imię mę­skie


SJP.pl


dietoholiczka

ko­bie­ta sto­su­ją­ca róż­ne­go ro­dza­ju diety


SJP.pl


dietoholik

osoba sto­su­ją­ca róż­ne­go ro­dza­ju diety


SJP.pl


dietoholizm

sto­so­wa­nie róż­ne­go ro­dza­ju diet trak­to­wa­ne jako objaw cho­ro­by


SJP.pl


dietoterapia

me­to­da le­cze­nia lub wspo­ma­ga­nia te­ra­pii od­po­wied­nio do­bra­ną dietą


SJP.pl

Die­to­te­ra­pia – ina­czej sto­so­wa­nie diet te­ra­pe­u­tycz­nych lub lecz­ni­czych to spo­sób ży­wie­nia, w któ­rym ce­lo­wo mo­dy­fi­ku­je się podaż skład­ni­ków ener­ge­tycz­nych i sub­stan­cji odżyw­czych w celu osią­gnię­cia efek­tu te­ra­pe­u­tycz­ne­go. Jest sto­so­wa­na jako ele­ment le­cze­nia w wielu scho­rze­niach, zwła­szcza tych, któ­rych roz­wój jest zwią­za­ny z nie­pra­wi­dło­wym ży­wie­niem. W za­leż­no­ści od celu kli­nicz­ne­go, diety te­ra­pe­u­tycz­ne mogą:

Wikipedia


dietować

po­tocz­nie: być na die­cie


SJP.pl


dietowy

→ dieta


SJP.pl

Patrz:

dieta

dietozależny

za­leż­ny od diety


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który za­le­ży od diety

Wiktionary


dietozerowy

zwią­za­ny z dietą zero, gło­dów­ką


SJP.pl


dietrich

[czy­taj: di­trich] naz­wi­sko nie­miec­kie, m.in. Mar­le­na Die­trich (wła­ści­wie Maria Mag­da­le­na von Losch) (1904-92), ame­ry­kań­ska ak­tor­ka fil­mo­wa po­cho­dze­nia nie­miec­kie­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­o­do­ryk – imię mę­skie
  • Ama­lie Die­trich (1821-1891) – nie­miec­ka bo­ta­nik i zo­o­log
  • Anne Die­trich (ur. 1980) – nie­miec­ka bobs­le­ist­ka
  • Bernd Die­trich (ur. 1944) – nie­miec­ki wo­ka­li­sta
  • Chri­stian Wil­helm Ernst Die­trich (1712-1774) − nie­miec­ki ma­larz
  • Fran­ci­szek Die­trich (1775-1848) – pol­ski ksiądz, na­u­czy­ciel, tłu­macz i autor po­dręcz­ni­ków
  • Georg Die­trich (1922-2013) – przed­się­bior­ca nie­miec­ki
  • Her­mann Die­trich (1879-1954) – nie­miec­ki po­li­tyk, mi­ni­ster fi­nan­sów i wi­ce­kanc­lerz w Re­pu­bli­ce We­i­mar­skiej
  • Jo­han­nes Die­trich (ur. 1985) – nie­miec­ki pły­wak
  • Josef Die­trich (1892-1966) – hit­le­ro­wiec
  • Marek Die­trich (1934-2009) – pol­ski in­ży­nier me­cha­nik
  • Mar­le­ne Die­trich (1901-1992) – nie­miec­ko-ame­ry­kań­ska ak­tor­ka i pio­sen­kar­ka

Wikipedia


dietro

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: od tyłu, co­fa­jąc się; sto­so­wa­ne w od­nie­sie­niu do imi­ta­cji wstecz­nej


SJP.pl


dietyl

[czy­taj: di-etyl] zwią­zek che­micz­ny, np. szcza­wian die­ty­lu; dwu­e­tyl


SJP.pl


dietyloamid

[czy­taj: di-ety­lo­a­mid] die­ty­lo­a­mid kwasu li­zer­go­we­go - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na; LSD, dwu­e­ty­lo­a­mid


SJP.pl


dietyloamina

[czy­taj: di-ety­lo­a­mi­na] amina dru­go­rzę­do­wa sto­so­wa­na do pro­duk­cji gum, farb, żywic; dwu­e­ty­lo­a­mi­na


SJP.pl

Die­ty­lo­a­mi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, amina dru­go­rzę­do­wa.

Jest bar­dzo łat­wo­pal­na, roz­pu­szczal­na w wo­dzie i eta­no­lu.

Die­ty­lo­a­mi­nę otrzy­mu­je się z amo­nia­ku i eta­no­lu. W wy­ni­ku re­ak­cji pow­sta­ją także ety­lo­a­mi­na i trie­ty­lo­a­mi­na. Die­ty­lo­a­mi­na uży­wa­na jest jako czyn­nik an­ty­ko­ro­zyj­ny oraz przy pro­duk­cji gum, farb, leków i żywic.

Wikipedia


dietylowy

→ die­tyl [czy­taj: di-ety­lo­wy]; dwu­e­ty­lo­wy


SJP.pl


difalia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. seks. wada wro­dzo­na po­le­ga­ją­ca na po­sia­da­niu pod­wój­ne­go pe­ni­sa

Wiktionary

Di­fa­lia, du­pli­ka­cja prą­cia – rzad­kie za­bu­rze­nie roz­wo­jo­we, w któ­rym sa­miec przy­cho­dzi na świat z dwoma prą­cia­mi. Pier­wszy od­no­to­wa­ny przy­pa­dek opi­sał Jo­han­nes Jacob Wec­ker w 1609. Za­bu­rze­nie to wy­stę­pu­je z czę­sto­ścią około 1 na 5,5 mi­lio­na uro­dzeń.

Wy­stę­po­wa­nie di­fa­lii wiąże się zaz­wy­czaj z in­ny­mi za­bu­rze­nia­mi wro­dzo­ny­mi, które mogą do­ty­czyć nerek, krę­gów, dy­stal­ne­go je­li­ta czy też oko­li­cy ano­rek­tal­nej. Di­fa­lia wiąże się też z wyż­szym ry­zy­kiem roz­szcze­pu krę­go­słu­pa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲiˈfalʲja, AS: dʹifalʹi ̯a

Wiktionary


difenbachia

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; dief­fen­ba­chia; dif­fen­ba­chia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. do­nicz­ko­wa ro­śli­na ozdob­na o na­kra­pia­nych li­ściach i sil­nie tru­ją­cym soku;

Wiktionary

Di­fen­ba­chia, dif­fen­ba­chia ("Dief­fen­ba­chia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy 60 ga­tun­ków, po­cho­dzą­cych z tro­pi­kal­nej Ame­ry­ki, od Mek­sy­ku do Ar­gen­ty­ny i Pa­rag­wa­ju.

Wbrew po­wszech­nej opi­nii di­fen­ba­chie nie za­wie­ra­ją strych­ni­ny. Wszyst­kie czę­ści di­fen­ba­chii za­wie­ra­ją w idio­bla­stach igieł­ko­wa­te krysz­ta­ły szcza­wia­nu wap­nia (ra­fi­dy), które po usz­ko­dze­niu ko­mór­ki są wy­rzu­ca­ne z pewną siłą na zew­nątrz, a także czy­sty kwas szcza­wio­wy i roz­pu­szczal­ne szcza­wia­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdʲifɛ̃nˈbaxʲja, AS: dʹifẽnbaχʹi ̯a

Wiktionary


difenol

zwią­zek z dwoma gru­pa­mi fe­no­lo­wy­mi; dwu­fe­nol


SJP.pl


difenyl

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, dimer ben­ze­nu; dwu­fe­nyl, bi­fe­nyl


SJP.pl


difenyloamina

zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako fun­gi­cyd; dwu­fe­ny­lo­a­mi­na


SJP.pl

Di­fe­ny­lo­a­mi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin. Jest to be­zbarw­ne ciało stałe o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu.

Wikipedia


difenyloetan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny; dwu­fe­ny­lo­e­tan


SJP.pl


difenylometan

zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ją­cy z ben­zo­lu przez dzia­ła­nie chlor­ku ben­zy­lu w obec­no­ści chlor­ku gli­no­we­go; dwu­fe­ny­lo­me­tan


SJP.pl

Di­fe­ny­lo­me­tan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, za­li­cza­ny do wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się tem­pe­ra­tu­rą top­nie­nia około 22–24 °C. Jest sub­stan­cją o przy­jem­nym aro­ma­tycz­nym za­pa­chu, rów­nież opi­sy­wa­ny jako za­pach przy­po­mi­na­ją­cy ge­ra­nium (pe­lar­go­nię).

Wikipedia


difenylowy

→ di­fe­nyl; dwu­fe­ny­lo­wy


SJP.pl


diff

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy wyś­wiet­la­ją­cy róż­ni­ce mię­dzy dwoma pli­ka­mi tek­sto­wy­mi;

 (1.2) środ. w ser­wi­sach typu wiki: stro­na uka­zu­ją­ca róż­ni­ce po­mię­dzy dwoma wer­sja­mi ar­ty­ku­łu; także link do ta­kiej stro­ny

Wiktionary

diff – pro­gram kom­pu­te­ro­wy dzia­ła­ją­cy w kon­so­li, wyś­wiet­la­ją­cy róż­ni­ce mię­dzy dwoma pli­ka­mi tek­sto­wy­mi na po­zio­mie po­szcze­gól­nych wier­szy. Uka­zu­je, które wier­sze wy­stę­pu­ją w obu pli­kach, a które są uni­kal­ne.

Po­ni­żej przy­kła­do­we wyj­ście pro­gra­mu: wier­sze wspól­ne dla po­rów­ny­wa­nych pli­ków nie są oz­na­cza­ne, wier­sze wy­stę­pu­ją­ce tylko w pier­wszym pliku są po­prze­dzo­ne mi­nu­sem, a tylko w dru­gim – plu­sem:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲif, AS: dʹif

Wiktionary


diffenbachia

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; dief­fen­ba­chia; di­fen­ba­chia


SJP.pl


diflugia

pier­wot­niak z rzędu te­ka­meb


SJP.pl


difoltowo

śro­do­wi­sko­wo: do­myśl­nie


SJP.pl


difosforan

sól lub ester kwasu di­fos­fo­ro­we­go; dwu­fos­fo­ran


SJP.pl


difosforanowy

→ di­fos­fo­ran; dwu­fos­fo­ra­no­wy


SJP.pl


difosfotiamina

po­chod­na tia­mi­ny; pi­ro­fos­fo­ran tia­mi­ny


SJP.pl


digambara

zwo­len­nik jed­ne­go z dwóch kie­run­ków dżi­niz­mu


SJP.pl


digambarowie

zakon asce­tów o su­ro­wej re­gu­le, zwo­len­ni­cy jed­ne­go z dwóch kie­run­ków dżi­niz­mu


SJP.pl

Di­gam­ba­ro­wie (de­wa­na­ga­ri: दिगंबर) – jeden z dwóch głów­nych (obok śwe­tam­ba­rów) kie­run­ków w łonie dźi­niz­mu.

Wikipedia


digamma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. li­te­ra z ar­cha­icz­ne­go al­fa­be­tu grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ca gło­skę IPA4|v. lub IPA4|w. oraz licz­bę 6

Wiktionary

Di­gam­ma ( ϝαύ/δίγάμμα, pi­sa­na Ϝϝ lub Ͷͷ) – li­te­ra, która wy­stę­po­wa­ła w ar­cha­icz­nym al­fa­be­cie grec­kim, w któ­rym oz­na­cza­ła gło­skę // lub //. W grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza licz­bę 6. Po­cho­dzi praw­do­po­dob­nie (tak jak i yp­si­lon) od fe­nic­kiej li­te­ry waw.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲiˈɡãmːa, AS: dʹigã•ma

Wiktionary


digeniczny

przy­wry di­ge­nicz­ne - pod­gro­ma­da pła­ziń­ców, obej­mu­ją­ca bez­wa­run­ko­we pa­so­ży­ty wew­nętrz­ne krę­gow­ców o ciele niecz­ło­no­wa­nym i list­ko­wa­nym; przy­wry di­ge­ne­tycz­ne, przy­wry dwu­rod­ne


SJP.pl


digenit

ciem­no­nie­bie­ski mi­ne­rał, siar­czek mie­dzi; dy­ge­nit


SJP.pl

Di­ge­nit – mi­ne­rał z klasy siarcz­ków.

Wikipedia


digesta

duża część ko­dek­su na­pi­sa­ne­go przez Ju­sty­nia­na I Wiel­kie­go na pod­sta­wie pism praw­ni­ków rzym­skich; fak­tycz­na ko­dy­fi­ka­cja prawa rzym­skie­go; pan­dek­ta, pan­dek­ty


SJP.pl


digestif

[czy­taj: di­że­stif] napój al­ko­ho­lo­wy po­da­wa­ny po po­sił­ku, ułat­wia­ją­cy tra­wie­nie


SJP.pl


digestorium

osz­klo­na ko­mo­ra la­bo­ra­to­ryj­na, z któ­rej za po­mo­cą wen­ty­la­to­ra lub na­tu­ral­ne­go ciągu usu­wa­ne są szkod­li­we gazy; dy­ge­sto­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. la­bo­ra­to­ryj­na przesz­klo­na ko­mo­ra, za­o­pa­trzo­na w wen­ty­la­cję wy­wiew­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dygestorium n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dygestorium, wyciąg laboratoryjny

Wiktionary


digger

czło­nek an­giel­skiej le­wi­co­wej or­ga­ni­za­cji chłop­skiej; ko­pacz


SJP.pl

Nie mylić z: "Dig­gers" (gra z 1993).

Dig­ger – kom­pu­te­ro­wa gra zręcz­no­ścio­wa wy­da­na w 1983 roku przez ka­na­dyj­skie przed­się­bior­stwo Wind­mill Soft­wa­re na plat­for­mę PC. Gra po­le­ga na ste­ro­wa­niu po­ja­zdem ko­pią­cym tu­ne­le w ziemi i zbie­ra­ją­cym roz­mie­szczo­ne na plan­szy szma­rag­dy.

Wikipedia


diggerzy

an­giel­ska le­wi­co­wa or­ga­ni­za­cja chłop­ska pow­sta­ła w po­ło­wie XVII w., pro­pa­gu­ją­ca ko­mu­nizm uto­pij­ny, dą­żą­ca do rów­no­ści spo­łecz­nej, znie­sie­nia włas­no­ści ziem­skiej i pow­sta­nia re­pu­bli­ki de­mo­kra­tycz­nej; ko­pa­cze


SJP.pl

Dig­ge­rzy (z ang. "Ko­pa­cze") – an­ty­fe­u­dal­na i an­ty­kle­ry­kal­na an­giel­ska or­ga­ni­za­cja chłop­ska, odłam le­wel­le­rów (tzw. "praw­dzi­wi le­wel­le­rzy") w cza­sie re­wo­lu­cji an­giel­skiej.

Dig­ge­rzy wy­wo­dzi­li się z naj­bied­niej­szych warstw spo­łecz­nych. Re­pre­zen­to­wa­li ra­dy­kal­ne po­glą­dy, wśród któ­rych były: po­tę­pie­nie wojen i nie­rów­no­ści spo­łecz­nych.

Wikipedia


digi

[czy­taj: didżi] cy­fro­wy; di­gi­tal


SJP.pl


digibook

[czy­taj: digiBUK] książ­ka bę­dą­ca jed­no­cze­śnie opa­ko­wa­niem na płytę kom­pak­to­wą


SJP.pl


digilanid

ze­spół gli­ko­zy­dów wy­i­zo­lo­wa­nych z liści na­parst­ni­cy weł­ni­stej, wzmac­nia­ją­cy mię­sień ser­co­wy, sto­so­wa­ny głów­nie w nie­wy­dol­no­ści krą­że­nia


SJP.pl


digipack

[czy­taj: di­gi­pak] opa­ko­wa­nie na płytę kom­pak­to­wą


SJP.pl


digital

[czy­taj: di­dżi­tal] cy­fro­wy; digi


SJP.pl


digitalina

tru­ją­ca sub­stan­cja uzy­ski­wa­na z liści na­parst­ni­cy, w bar­dzo ma­łych daw­kach uży­wa­na także jako skład­nik leków na­ser­co­wych


SJP.pl


digitalis

na­parst­ni­ca;
1. tru­ją­ca by­li­na z ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych;
2. śro­dek na­ser­co­wy otrzy­my­wa­ny z liści tej ro­śli­ny


SJP.pl


digitalizacja

dy­gi­ta­li­za­cja, cy­fry­za­cja;
1. na­da­wa­nie po­sta­ci cy­fro­wej róż­ne­go ro­dza­ju danym; di­gi­ty­za­cja;
2. upo­wszech­nie­nie się umie­jęt­no­ści ko­rzy­sta­nia z tech­ni­ki cy­fro­wej w róż­nych dzie­dzi­nach życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. przet­wa­rza­nie da­nych ana­lo­go­wych, pi­sa­nych do po­sta­ci cy­fro­wej, także. roz­po­wszech­nia­nie tech­ni­ki cy­fro­wej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O tym, czy w celu ochro­ny dzie­dzict­wa kul­tu­ro­we­go zbio­ry m.in. gazet i cza­so­pism na­le­ży pod­dać mi­kro­fil­mo­wa­niu czy też di­gi­ta­li­za­cji, pro­wa­dzo­ne są od dawna dy­sku­sje na fo­rach in­ter­ne­to­wych […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲiɟitalʲiˈzat͡sʲja, AS: dʹiǵitalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. digitalizować

 przym. digitalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dygitalizacja, cyfryzacja, ucyfrowienie

Wiktionary


digitalizacyjny

→ di­gi­ta­li­za­cja; dy­gi­ta­li­za­cyj­ny


SJP.pl


digitalizator

urzą­dze­nie przet­wa­rza­ją­ce sy­gnał ana­lo­go­wy na sy­gnał cy­fro­wy; dy­gi­ta­li­za­tor, di­gi­ti­zer, dy­gi­ta­li­zer, dy­skre­ty­za­tor, kon­wer­tor ana­lo­go­wo-cy­fro­wy


SJP.pl


digitalizować

na­da­wać cze­muś (mu­zy­ce, obra­zo­wi, danym) po­stać cy­fro­wą; dy­gi­ta­li­zo­wać, cy­fry­zo­wać


SJP.pl


digitalny

wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­ni­kę cy­fro­wą; cy­fro­wy, dy­gi­tal­ny, di­gi­ta­lo­wy, dy­gi­ta­lo­wy


SJP.pl


digitalowy

wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­ni­kę cy­fro­wą; cy­fro­wy, di­gi­tal­ny, dy­gi­tal­ny, dy­gi­ta­lo­wy


SJP.pl


digitizer

[czy­taj: digiTAJzer] urzą­dze­nie przet­wa­rza­ją­ce sy­gnał ana­lo­go­wy na sy­gnał cy­fro­wy; dy­gi­ta­li­zer, di­gi­ta­li­za­tor, dy­gi­ta­li­za­tor, dy­skre­ty­za­tor, kon­wer­tor ana­lo­go­wo-cy­fro­wy


SJP.pl


digitoksyna

gli­ko­zyd na­ser­co­wy po­zy­ski­wa­ny (obok di­gok­sy­ny) z liści na­parst­ni­cy pur­pu­ro­wej i weł­ni­stej, sto­so­wa­ny w nie­wy­dol­no­ści mię­śnia ser­co­we­go


SJP.pl

Di­gi­tok­sy­na (łac. "Di­gi­to­xi­num") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zy­dów, jego agli­kon za­wie­ra po­chod­ną ste­ra­nu. Jest silną tru­ciz­ną.

Za­li­cza­na jest do leków z grupy gli­ko­zy­dów na­ser­co­wych. Sto­su­je się ją w cho­ro­bach serca. Jest otrzy­my­wa­na z na­parst­ni­cy pur­pu­ro­wej ("Di­gi­ta­lis pur­pu­rea").

Wikipedia


digitopresura

od­prę­ża­ją­cy i re­lak­su­ją­cy masaż punk­tów ener­ge­tycz­nych ciała


SJP.pl


digitopunktura

te­ra­pia po­le­ga­ją­ca na uci­ska­niu od­po­wied­nich punk­tów ciała koń­ca­mi pal­ców, sto­so­wa­na zwła­szcza w kos­me­ty­ce


SJP.pl


digitron

lampa elek­tro­no­wa o dzie­się­ciu ka­to­dach (po­nu­me­ro­wa­nych cy­fra­mi od 0 do 9), sto­so­wa­na jako wyś­wiet­lacz cy­fro­wy


SJP.pl


digityzacja

na­da­wa­nie po­sta­ci cy­fro­wej róż­ne­go ro­dza­ju danym; dy­gi­ta­li­za­cja, di­gi­ta­li­za­cja, cy­fry­za­cja


SJP.pl


diglosja

dwu­ję­zycz­ność


SJP.pl


digoksyna

gli­ko­zyd na­ser­co­wy po­zy­ski­wa­ny (obok di­gi­tok­sy­ny) z liści na­parst­ni­cy pur­pu­ro­wej i weł­ni­stej, sto­so­wa­ny w nie­wy­dol­no­ści mię­śnia ser­co­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. jeden z gli­ko­zy­dów na­parst­ni­cy, lek kar­dio­to­nicz­ny;

Wiktionary

Di­gok­sy­na (łac. "Di­go­xi­num") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zy­dów, uzy­ski­wa­ny z na­parst­ni­cy weł­ni­stej (łac. "Di­gi­ta­lis la­na­ta"), sto­so­wa­ny w me­dy­cy­nie głów­nie do le­cze­nia nie­wy­dol­no­ści serca i mi­go­ta­nia przed­sion­ków z szyb­ką akcją komór. Zwięk­sza siłę i po­bud­li­wość mię­śnia ser­co­we­go oraz po­wo­du­je zwol­nie­nie prze­wod­nict­wa w węźle przed­sion­ko­wo-ko­mo­ro­wym i zmniej­sze­nie czę­sto­ści akcji serca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja ciot­ka przyj­mu­je di­gok­sy­nę na nie­wy­dol­ność serca i aryt­mię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲiɡɔˈksɨ̃na, AS: dʹigoksỹna

Wiktionary


digraf

1. wy­kres ma­te­ma­tycz­ny, w któ­rym zbiór po­łą­czeń, zwa­nych łu­ka­mi, jest zbio­rem upo­rząd­ko­wa­nych par wierz­choł­ków; graf skie­ro­wa­ny;
2. gło­ska za­pi­sa­na dwie­ma li­te­ra­mi; dwuz­nak


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • di­graf – ro­dzaj grafu
  • di­graf – dwuz­nak, po­ję­cie w pi­śmien­nict­wie.

Wikipedia


dihydralazyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek roz­sze­rza­ją­cy ob­wo­do­we na­czy­nia tęt­ni­cze, bę­dą­cy po­chod­ną hy­dra­zy­nof­ta­la­zy­ny

Wiktionary

Di­hy­dra­la­zy­na ( di­hy­dra­la­zi­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek hi­po­ten­syj­ny, po­chod­na hy­dra­zy­nof­ta­la­zy­ny. Ob­ni­ża prze­de wszyst­kim ci­śnie­nie roz­kur­czo­we roz­sze­rza­jąc bez­poś­red­nio tęt­nicz­ki ob­wo­do­we, roz­sze­rza na­czy­nia krwio­no­śne, zwięk­sza prze­pływ krwi oraz zmniej­sza ob­cią­że­nie na­stęp­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mak­sy­mal­na dawka do­bo­wa di­hy­dra­la­zy­ny to 125 mi­li­gra­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲixɨdralaˈzɨ̃na, AS: dʹiχydralazỹna

Wiktionary


dihydrotachysterol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ana­log wi­ta­mi­ny D, re­gu­lu­ją­cy pra­wi­dło­we stę­że­nie wap­nia we krwi


SJP.pl


dijon

[czy­taj: diżon]
1. ga­tu­nek musz­tar­dy; musz­tar­da di­żoń­ska;
2. sos na bazie musz­tar­dy di­żoń­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bur­gun­dia, któ­re­go jest hi­sto­rycz­ną sto­li­cą;

Wiktionary

Nie mylić z: mia­stem Gijón w Hisz­pa­nii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wcze­śniej, bo już od 1940 r., w pół­noc­nej stre­fie oku­po­wa­nej dzia­ła­ło sie­dem pla­ców­ka­a­có­wek ge­sta­po: w Pa­ry­żu, Nancy, Di­jo­nie, Or­le­a­nie, Rouen, Ren­nes, Bor­de­a­ux.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. diżoński

Wiktionary


dikamba

nazwa zwy­cza­jo­wa her­bi­cy­du z grupy po­chod­nych kwasu ben­zo­e­so­we­go


SJP.pl


dikarboksylowy

kwasy di­kar­bok­sy­lo­we - kwasy kar­bok­sy­lo­we za­wie­ra­ją­ce dwie grupy kar­bok­sy­lo­we (−COOH)


SJP.pl


dikarion

ko­mór­ka (lub sta­dium) za­wie­ra­ją­ca dwa jądra ko­mór­ko­we


SJP.pl

Di­ka­rion lub jądra sprzę­żo­ne – dwa ha­plo­i­dal­ne, zróż­ni­co­wa­ne płcio­wo jądra wy­stę­pu­ją­ce w jed­nej ko­mór­ce. Taka sy­tu­a­cja, zwana di­ka­rio­fa­zą jest cha­rak­te­ry­stycz­na dla grzy­bów na­le­żą­cych do klas pod­staw­cza­ki ("Ba­si­dio­my­co­ta") i wor­kow­ce ("Asco­my­co­ta"). Zróż­ni­co­wa­ne płcio­wo jądra daw­niej oz­na­cza­no jako (+) i (–), obec­nie naj­czę­ściej opi­sy­wa­ne są jako "Mat1" i "Mat2".

Wikipedia


dikasterion

ko­le­gial­ny organ wła­dzy są­dow­ni­czej w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl


dikastikon

za­pła­ta, którą otrzy­my­wa­li po roz­pra­wie sę­dzio­wie ateń­scy


SJP.pl


dikaustyka

pod­wój­na ka­u­sty­ka


SJP.pl


dikdik

mała an­ty­lo­pa z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich


SJP.pl

Dik­dik ("Ma­do­qua") – ro­dzaj ssa­ków ko­pyt­nych z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae). Pier­wsze ślady po­by­tu an­ty­lo­py na Ziemi sza­cu­je się na okres 3,5 mln lat temu, kiedy to w pół­noc­nej Tan­za­nii w jed­nym z wy­ko­pa­lisk w La­e­to­li na­tra­fio­no na ślady zo­sta­wia­ne w po­pie­le wy­rzu­ca­nym przez wul­kan. Zna­le­zio­no tam też ich od­cho­dy, tzw. ko­pro­li­ty w po­sta­ci ska­mie­nia­łych kulek.

Wikipedia


dike

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni i uo­so­bie­nie spra­wied­li­wo­ści, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Ju­sty­cją; jedna z Hor;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 99;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dike – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni spra­wied­li­wo­ści, jedna z trzech hor
  • Dike – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 99
  • Dike – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Iowa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sztu­kach pla­stycz­nych Dike bywa przed­sta­wia­na jako młoda ko­bie­ta z ja­kimś kwia­tem lub ro­śli­ną w ręce.

 (1.2) Dike po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲikɛ, AS: dʹike

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Justycja; rzad. Sprawiedliwość

Wiktionary


diketon

zwią­zek or­ga­nicz­ny o czą­stecz­kach za­wie­ra­ją­cych 2 grupy kar­bo­ny­lo­we (ke­to­no­we); dwu­ke­ton


SJP.pl


diketonowy

przy­miot­nik od: di­ke­ton


SJP.pl


dikka

po­dium w me­cze­cie dla czy­ta­ją­ce­go gło­śno Koran; dakka


SJP.pl


diklofenak

nie­ste­ro­i­do­wy lek o sil­nym dzia­ła­niu prze­ciw­za­pal­nym, prze­ciw­bó­lo­wym i prze­ciw­go­rącz­ko­wym


SJP.pl

Di­klo­fe­nak ( dic­lo­fe­na­cum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, nie­ste­ro­i­do­wy lek prze­ciw­za­pal­ny (NLPZ). po­chod­na kwasu ami­no­fe­ny­lo­oc­to­we­go o sil­nym dzia­ła­niu prze­ciw­za­pal­nym, prze­ciw­bó­lo­wym i prze­ciw­go­rącz­ko­wym, wy­ka­zu­ją­ca też dzia­ła­nie bak­te­rio­bój­cze.

Dzia­ła­nie leku po­le­ga głów­nie na ha­mo­wa­niu cy­klo­ok­sy­ge­naz: w więk­szym stop­niu in­du­ko­wal­nej (COX-2), od­po­wie­dzial­nej za syn­te­zę pro­sta­glan­dyn pro­za­pal­nych w miej­scu za­pa­le­nia, niż kon­sty­tu­tyw­nej (COX-1), od­po­wie­dzial­nej za syn­te­zę pro­sta­glan­dyn speł­nia­ją­cych funk­cję fiz­jo­lo­gicz­ne w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym i ner­kach (po­wi­no­wact­wo do (COX-2) po­rów­ny­wal­ne z ce­le­kok­sy­bem).

Wikipedia


dikolon

w po­ez­ji an­tycz­nej: stro­fa zło­żo­na z dwu czło­nów, która łączy wersy o dwu róż­nych mia­rach


SJP.pl


dikreozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów


SJP.pl

Di­kre­o­za­ur ("Di­cra­e­o­sa­u­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów, umie­szcza­ny w jed­nej na­dro­dzi­nie z di­plo­do­kiem, wy­dzie­la­ny wspól­nie z amar­ga­za­u­rem do osob­nej ro­dzi­ny i two­rzą­cy ze swym naj­bliż­szym krew­nym bra­chy­tra­che­lo­pa­nem po­dro­dzi­nę w jej obrę­bie, dla któ­rych di­kre­o­za­ur jest epo­ni­mem.

Wikipedia


diks

naz­wi­sko


SJP.pl


diktiosom

część ukła­du Gol­gie­go


SJP.pl

Dik­tio­som, stos Gol­gie­go – wy­stę­pu­ją­cy u wszyst­kich or­ga­niz­mów eu­ka­rio­tycz­nych ele­ment apa­ra­tu Gol­gie­go skła­da­ją­cy się z 5-8 łu­ko­wa­to wy­gię­tych, spła­szczo­nych cy­stern oraz od­pącz­ko­wu­ją­cych pę­che­rzy­ków. Ich licz­ba za­le­ży od ak­tyw­no­ści wy­dziel­ni­czej ko­mór­ki. W dik­tio­so­mie wy­róż­nia­ne są dwa bie­gu­ny: "cis" (for­mo­wa­nia) i "trans" (doj­rze­wa­nia).

Wikipedia


dikumarol

po­chod­na ku­ma­ry­ny, zwią­zek pow­sta­ją­cy w zgni­łej ko­ni­czy­nie; me­li­tok­sy­na, an­ty­pro­trom­bi­na, an­ty­wi­ta­mi­na K


SJP.pl

Di­ku­ma­rol ( di­co­u­ma­ro­lum), #PATRZ me­li­tok­sy­na – na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­cy i syn­te­tycz­ny he­te­ro­cy­klicz­ny, or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na ku­ma­ry­ny, an­ty­wi­ta­mi­na wi­ta­min K, an­ty­pro­trom­bi­na. Na po­cząt­ku lat 20. XX ka­na­dyj­ski le­karz we­te­ry­na­rii prof. od­krył, że zwią­zek ten pow­sta­je w zgni­łej ko­ni­czy­nie. W przesz­ło­ści był wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako lek prze­ciw­krze­pli­wy, ale w krót­kim cza­sie zo­stał wy­par­ty z tego za­sto­so­wa­nia przez no­wsze syn­te­tycz­ne po­chod­ne np. war­fa­ry­nę.

Wikipedia


dikwat

nazwa zwy­cza­jo­wa her­bi­cy­du po­wo­du­ją­ce­go wy­su­sze­nie ro­śli­ny


SJP.pl


dil

po­tocz­nie: ubity in­te­res, za­war­ta umowa; deal


SJP.pl

Dil (hindi: दल, urdu: دل) – bol­ly­wo­odz­ki ko­me­dio­dra­mat wy­re­ży­se­ro­wa­ny w 1990 przez de­biu­tan­ta Indra Ku­ma­ra. W ro­lach głów­nych sław­ni in­dyj­scy ak­to­rzy Aamir Khan, Mad­hu­ri Dixit i Anu­pam Kher. Te­ma­tem filmu są na­ro­dzi­ny i obro­na mi­ło­ści także przed nie­ak­cep­ta­cją ro­dzi­ców.

Wikipedia


dilbert

ko­mik­so­wa po­stać pra­cow­ni­ka kor­po­ra­cji, stwo­rzo­na przez Scot­ta Adam­sa


SJP.pl

Dil­bert – po­stać ko­mik­so­wa stwo­rzo­na przez Scot­ta Adam­sa, bo­ha­ter serii jego ksią­żek oraz two­rzo­nych co­dzien­nie pa­sków ko­mik­so­wych. Jest ale­go­rią in­ży­nie­ra pra­cu­ją­ce­go w ame­ry­kań­skiej kor­po­ra­cji. Sa­mot­ny ka­wa­ler przed czter­dziest­ką, wiecz­nie prze­pra­co­wa­ny, drę­czo­ny przez de­cyz­je nie­kom­pe­tent­ne­go za­rzą­du (przy­dział nie­wy­ko­nal­nych zadań, uczest­ni­cze­nie w nic nie wno­szą­cych spot­ka­niach, etc.).

Wikipedia


dildo

sztucz­ny czło­nek słu­żą­cy do ma­stur­ba­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) seks. sztucz­ny penis

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dildo (Nowa Fund­lan­dia i La­bra­dor) – miej­sco­wość w Ka­na­dzie
  • Dildo (wyspa) – wyspa w pro­win­cji Nowa Fund­lan­dia i La­bra­dor (Ka­na­da)
  • Dildo Key – wyspa w sta­nie Flo­ry­da (USA)
  • Dildo – an­giel­skie słowo oz­na­cza­ją­ce sztucz­ny męski czło­nek

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲildɔ, AS: dʹildo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. jebadło

Wiktionary


diler

de­a­ler;
1. osoba lub firma poś­red­ni­czą­ca w sprze­da­ży to­wa­rów, zwła­szcza dro­gich
2. osoba zaj­mu­ją­ca się roz­pro­wa­dza­niem nar­ko­ty­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sprze­daw­ca-dy­stry­bu­tor

Wiktionary

Diler – an­gli­cyzm, spol­szczo­na wer­sja an­giel­skie­go słowa "de­a­ler", oz­na­cza­ją­ce­go osobę poś­red­ni­czą­cą w tran­sak­cjach kupna i sprze­da­ży.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲilɛr, AS: dʹiler

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dilowanie n.

:: fż. dilerka ż.

 czas. dilować ndk.

 przym. dilerski

Wiktionary


dilerka

de­a­ler­ka;
1. ko­bie­ta poś­red­ni­czą­ca w sprze­da­ży to­wa­rów, zwła­szcza dro­gich;
2. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się roz­pro­wa­dza­niem nar­ko­ty­ków;
3. po­tocz­nie: za­ję­cie, praca di­le­ra, di­ler­ki; di­ler­stwo, de­a­ler­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta poś­red­ni­czą­ca w tran­sak­cjach hand­lo­wych

 (1.2) ko­bie­ta, która di­lu­je nar­ko­ty­ka­mi

 (1.3) di­ler­stwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dilowanie n.

:: fm. diler

 czas. dilować ndk.

 przym. dilerski

Wiktionary


dilerski

→ diler; de­a­ler­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z di­le­rem, do­ty­czą­cy di­le­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diler mos., dilerka ż.

 czas. dilować

Wiktionary


dilerstwo

de­a­ler­stwo;
1. poś­red­ni­cze­nie w sprze­da­ży pro­duk­tów okre­ślo­nej firmy, zwła­szcza dro­gich, np. sa­mo­cho­dów;
2. roz­pro­wa­dza­nie nar­ko­ty­ków


SJP.pl


dili

po­tocz­nie: ubity in­te­res, za­war­ta umowa; deal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ti­mo­ru Wschod­nie­go;

Wiktionary

Dili ( Díli) – sto­li­ca Ti­mo­ru Wschod­nie­go, po­ło­żo­na na pół­noc­nym wy­brze­żu wyspy Timor, w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych Wysp Sun­daj­skich, nad cie­śni­ną Ombai. Licz­ba miesz­kań­ców mia­sta 59 ty­się­cy, 163 000 w aglo­me­ra­cji (2006). Mia­sto sta­no­wi cen­trum go­spo­dar­cze i hand­lo­we kraju – znaj­du­je się tu głów­ny port mor­ski i port lot­ni­czy. Prze­mysł włó­kien­ni­czy, che­micz­ny, spo­żyw­czy; rze­mio­sło.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲilʲi, AS: dʹilʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dilijczyk mos., dilijka ż.

 przym. dilijski

Wiktionary


dilijczyk

miesz­ka­niec Dili (sto­li­cy Ti­mo­ru Wschod­nie­go)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Dili

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲiˈlʲijt͡ʃɨk, AS: dʹilʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dili n.

:: fż. dilijka ż.

 przym. dilijski

Wiktionary


dilijka

miesz­kan­ka Dili (sto­li­cy Ti­mo­ru Wschod­nie­go)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Dili

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲiˈlʲijka, AS: dʹilʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dili n.

:: fm. dilijczyk mos.

 przym. dilijski

Wiktionary


dilijski

→ Dili (sto­li­ca Ti­mo­ru Wschod­nie­go)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Dili

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲiˈlʲijsʲci, AS: dʹilʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dili n., dilijczyk m., dilijka ż.

Wiktionary


dilmah

marka her­ba­ty i firma


SJP.pl


dilofozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z po­drzę­du te­ro­po­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Di­lop­ho­sa­u­rus|ref=tak., ro­dzaj di­no­za­u­ra ży­ją­ce­go w epoce jury wczes­nej na te­re­nie Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju di­lo­fo­za­ur (1.1)

Wiktionary

Di­lo­fo­za­ur ("Di­lop­ho­sa­u­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra, te­ro­po­da ży­ją­ce­go w Ame­ry­ce Pół­noc­nej w epoce jury wczes­nej, około 193 mi­lio­nów lat temu. Trzy szkie­le­ty od­kry­to w pół­noc­nej Ari­zo­nie w 1940, dwa naj­le­piej za­cho­wa­ne ze­bra­no w 1942. Naj­więk­szą kom­plet­no­ścią ce­chu­je się ho­lo­typ umie­szczo­ny po­cząt­ko­wo w nowym ga­tun­ku ro­dza­ju me­ga­lo­za­ur jako "M.wet­he­ril­li" przez Sa­mu­e­la Wel­le­sa w 1954.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Di­lo­fo­za­ur na­le­ży do najw­cze­śniej­szych du­żych dra­pież­ni­ków wśród di­no­za­u­rów.

Wiktionary


dilować

po­tocz­nie: roz­pro­wa­dzać nar­ko­ty­ki; de­a­lo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) sprze­da­wać nar­ko­ty­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diler, dilerka, dilerstwo, dilowanie, dealer, dealerka, dealerstwo, dealowanie

 czas. dealować

 przym. dealerski, dilerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dealować

Wiktionary


dilthey

naz­wi­sko, m.in. Wil­helm Dilt­hey (1833-1911), nie­miec­ki fi­lo­zof


SJP.pl


diltiazem

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek z grupy an­ta­go­ni­stów wap­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek roz­sze­rza­ją­cy na­czy­nia, sto­so­wa­ny m.in. w nad­ci­śnie­niu tęt­ni­czym i cho­ro­bie wień­co­wej, na­le­żą­cy do pier­wszej ge­ne­ra­cji an­ta­go­ni­stów wap­nia; po­chod­na ben­zo­tia­ze­pi­ny

Wiktionary

Dil­tia­zem ( dil­tia­ze­mum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek z grupy an­ta­go­ni­stów wap­nia, po­chod­na ben­zo­tia­ze­pi­ny, blo­ku­ją­cy kanał wap­nio­wy typu L, a przez to zmniej­sza­ją­cy nie­zbęd­ną do skur­czu ilość wap­nia w ko­mór­kach. Jego dzia­ła­nie obej­mu­je na­czy­nia tęt­ni­cze, w naj­wyż­szym stop­niu wień­co­we, sła­biej ob­wo­do­we, bar­dzo słabo żylne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy rzad­sze sto­so­wa­nie dil­tia­ze­mu to oz­na­ka końca tego far­ma­ce­u­ty­ku?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: Dilzem, Oxycardil

Wiktionary


diluendo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: gas­ną­co, za­mie­ra­ją­co


SJP.pl


dim

wy­miar prze­strze­ni li­nio­wej


SJP.pl

DiM (do 2006 roku jako Dusza i Mer­cik) – pol­ski ze­spół reg­gae, dzia­ła­ją­cy w la­tach 2005–2009.

Wikipedia


dimas

naz­wi­sko, m.in. Sta­wros Dimas, grec­ki po­li­tyk


SJP.pl


dimenhydrinat

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu mdło­ści i wy­mio­tów, za­wie­ra­ją­ce­go di­men­hy­dra­mi­nę; Di­men­hy­dri­nat, Awio­ma­ri­na


SJP.pl


dimer

czą­stecz­ka pow­sta­ła z po­łą­cze­nia się dwóch mo­no­me­rów, czą­ste­czek pro­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. oli­go­mer zbu­do­wa­ny z dwóch merów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cy­kli­za­cji do di­me­rów sprzy­ja też pro­wa­dze­nie re­ak­cji w dużym roz­cień­cze­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲĩmɛr, AS: dʹĩmer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dimeryzacja ż.

 przym. dimeryczny

Wiktionary


dimerkaprol

syn­te­tycz­ny zwią­zek sto­so­wa­ny jako od­trut­ka w za­tru­ciach me­ta­la­mi cięż­ki­mi


SJP.pl

Di­mer­ka­prol, BAL ( di­mer­ca­pro­lum) – che­la­tu­ją­cy zwią­zek che­micz­ny stwo­rzo­ny przez bry­tyj­skich bio­che­mi­ków na Uni­wer­sy­te­cie Ox­fordz­kim pod­czas II wojny świa­to­wej. Zo­stał wy­na­le­zio­ny w se­kre­cie jako an­ti­do­tum na bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy o naz­wie lu­i­zyt.

BAL obec­nie jest uży­wa­ny w me­dy­cy­nie jako an­ti­do­tum w le­cze­niu za­truć ar­se­nem, rtę­cią i in­ny­mi me­ta­la­mi cięż­ki­mi. Do­dat­ko­wo zna­lazł też za­sto­so­wa­nie przy le­cze­niu cho­ro­by Wil­so­na, ge­ne­tycz­ne­go za­bu­rze­nia po­le­ga­ją­ce­go na spi­chrza­niu mie­dzi w tkan­kach.

Wikipedia


dimeryczny

w che­mii: pow­sta­ły z po­łą­cze­nia się dwóch mo­no­me­rów, ta­kich sa­mych czą­ste­czek pro­stych


SJP.pl


dimeryzacja

re­ak­cja che­micz­na, w cza­sie któ­rej z mo­no­me­rów pow­sta­ją di­me­ry


SJP.pl

Di­me­ry­za­cja – re­ak­cja che­micz­na (ro­dzaj po­li­me­ry­za­cji), w któ­rej dwa mo­no­me­ry łączą się w dimer (czę­sto w obec­no­ści ka­ta­li­za­to­ra). Przy­kła­dem tej re­ak­cji może być kon­den­sa­cja tri­me­ty­lo­si­la­no­lu:

Wikipedia


dimeryzować

1. za­mie­niać w dimer;
2. di­me­ry­zo­wać się - sta­wać się di­me­rem


SJP.pl


dimetoat

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny do zwal­cza­nia in­sek­tów i roz­to­czy na ro­śli­nach upraw­nych


SJP.pl

Di­me­to­at – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy estrów, in­sek­ty­cyd fos­fo­ra­no­or­ga­nicz­ny słu­żą­cy do zwal­cza­nia in­sek­tów i roz­to­czy na upra­wach ro­ślin­nych.

Wikipedia


dimetria

w ma­te­ma­ty­ce: ro­dzaj rzutu ak­so­no­me­trycz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • di­me­tria uko­śna
  • di­me­tria pro­sto­kąt­na

Wikipedia


dimetrodon

Di­me­tro­don – mię­so­żer­ny sy­nap­syd za­miesz­ku­ją­cy we wczes­nym i środ­ko­wym per­mie około 280–265 mln lat temu te­re­ny dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Eu­ro­py (więk­szość jego ska­mie­nia­ło­ści od­kry­to na ob­sza­rze USA, w Tek­sa­sie, Okla­ho­mie i frag­men­ta­rycz­ne w Nowym Mek­sy­ku; ska­mie­nia­ło­ści jed­ne­go ga­tun­ku "D. te­u­to­nis" od­kry­to w środ­ko­wych Niem­czech).

Wikipedia


dimetryczny

→ di­me­tria


SJP.pl

Patrz:

dimetria

dimetyl

zwią­zek che­micz­ny, np. siar­czan di­me­ty­lu; dwu­me­tyl


SJP.pl


dimetyloamina

amina ali­fa­tycz­na, gaz o za­pa­chu zgni­łych ryb; dwu­me­ty­lo­a­mi­na


SJP.pl

Di­me­ty­lo­a­mi­na, #PATRZ dwu­me­ty­lo­a­mi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin, naj­prost­sza dru­go­rzę­do­wa amina ali­fa­tycz­na.

Wikipedia


dimetyloeter

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ete­rów, pro­du­ko­wa­ny z gazu ziem­ne­go, węgla lub bio­ma­sy; di­me­ty­lo­e­ter, eter di­me­ty­lo­wy, eter dwu­me­ty­lo­wy


SJP.pl


dimetyloformamid

po­chod­na kwasu mrów­ko­we­go; ciecz bę­dą­ca do­sko­na­łym roz­pu­szczal­ni­kiem wielu związ­ków or­ga­nicz­nych


SJP.pl

Di­me­ty­lo­for­ma­mid, DMF, DMFA, "N","N"-di­me­ty­lo­for­ma­mid – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­dów. Sto­so­wa­ny jako po­lar­ny roz­pu­szczal­nik apro­tycz­ny. Mie­sza się w do­wol­nym sto­sun­ku z wodą oraz wie­lo­ma roz­pu­szczal­ni­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi. Czy­sty zwią­zek jest po­zba­wio­ny za­pa­chu, jed­nak­że pro­dukt tech­nicz­ny wy­ka­zu­je rybny za­pach z uwagi na obec­ność di­me­ty­lo­a­mi­ny.

Wikipedia


dimetyloglioksym

krysz­tał nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, sto­so­wa­ny w ana­li­zie che­micz­nej


SJP.pl

Di­me­ty­lo­gliok­sym – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ok­sy­mów. Jest sto­so­wa­ny w ana­li­zie che­micz­nej (jako od­czyn­nik Czu­ga­je­wa) do wy­kry­wa­nia sze­re­gu me­ta­li, zwła­szcza jonów niklu ():

Re­ak­cja ta jest bar­dzo czuła – poz­wa­la wy­kryć jedną część niklu w 400 ty­sią­cach czę­ści wody (tj. 2,5 ppm).

Wikipedia


dimetylowy

eter di­me­ty­lo­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ete­rów, pro­du­ko­wa­ny z gazu ziem­ne­go, węgla lub bio­ma­sy; di­me­ty­lo­e­ter, eter dwu­me­ty­lo­wy


SJP.pl


diminuendo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: coraz ci­szej; de­cre­scen­do


SJP.pl

Di­mi­nu­en­do (wł. "zmniej­szać"; także de­cre­scen­do) – stop­nio­we ści­sza­nie dźwię­ków, osła­bia­nie na­tę­że­nia dy­na­mi­ki w ut­wo­rze mu­zycz­nym.

W no­ta­cji mu­zycz­nej di­mi­nu­en­do przed­sta­wia­ne jest jako sym­bol gra­ficz­ny (po­dob­ny do od­po­wied­nio "wy­dłu­żo­ne­go" znaku więk­szo­ści uży­wa­ne­go w ma­te­ma­ty­ce – ">") lub w po­sta­ci skró­tu ("dim.", "de­cresc."

Wikipedia


dimm

ro­dzaj złą­cza na pły­cie głów­nej kom­pu­te­ra


SJP.pl

DIMM ( Dual In-Line Me­mo­ry Mo­du­le) – sze­reg stan­dar­dów mo­du­łów pa­mię­ci RAM, w któ­rych styki złą­cza kra­wę­dzio­we­go mo­du­łu znaj­du­ją się po obu stro­nach płyt­ki dru­ko­wa­nej. Wcze­śniej sto­so­wa­ne mo­du­ły miały styki tylko z jed­nej stro­ny i były oz­na­cza­ne jako SIMM.

Wikipedia


dimocznik

zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w ana­li­zie che­micz­nej; dwu­mocz­nik


SJP.pl


dimorficzny

→ di­mor­fizm; dy­mor­fizm


SJP.pl


dimorfizm

wy­stę­po­wa­nie or­ga­niz­mów jed­ne­go ga­tun­ku w dwu róż­nych for­mach (np. dy­mor­fizm płcio­wy); dy­mor­fizm


SJP.pl


dimorfoteka

ro­śli­na kwia­to­wa z ro­dzi­ny astro­wa­tych, upra­wia­na dla celów ozdob­nych


SJP.pl

Di­mor­fo­te­ka ("Di­morp­hot­he­ca") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 19 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją w po­łud­nio­wej Afry­ce – na po­łud­nie od Na­mi­bii, Bots­wa­ny i Zim­bab­we. Są to ro­śli­ny jed­no­rocz­ne, by­li­ny lub krze­win­ki po­cho­dzą­ce z Afry­ki Po­łud­nio­wej i są spo­krew­nio­ne z ga­tun­ka­mi ro­dza­ju ko­ścia­nik "Oste­o­sper­mum". W Pol­sce ro­śli­ny te są upra­wia­ne. Di­mor­fo­te­ka gru­czo­ło­wa­ta "D. plu­via­lis" przej­ścio­wo dzi­cze­je z upraw (ma sta­tus efe­me­ro­fi­ta).

Wikipedia


dimos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. grec­ki od­po­wied­nik gminy ad­mi­ni­stra­cyj­nej;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demos

Wiktionary


din

1. De­uts­ches In­sti­tu­te für Nor­mung, Nie­miec­ki In­sty­tut Nor­ma­li­za­cyj­ny, in­sty­tut na­u­ko­wy w Niem­czech;
2. (od in­sty­tu­tu DIN) świa­tło­czu­łość; oz­na­cze­nie stop­nia świa­tło­czu­ło­ści


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) miar. fot. miara świa­tło­czu­ło­ści;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DIN – skró­to­we okre­śle­nie nazwy Nie­miec­kie­go In­sty­tu­tu Nor­ma­li­za­cyj­ne­go (De­uts­ches In­sti­tut für Nor­mung) oraz norm przez ten in­sty­tut stwo­rzo­nych, m.in.:
    • DIN 476 – obec­nie ISO 216. Norma stwo­rzo­na w 1922 roku, okre­śla­ją­ca for­ma­ty ar­ku­szy pa­pie­ru (np. A4),
    • DIN (fo­to­gra­fia) – norma okre­śla­ją­ca czu­łość ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go,
    • Szyna DIN – stan­dard szyny mon­ta­żo­wej,
    • Złą­cze DIN – złą­cze elek­trycz­ne wy­ko­na­ne zgod­nie z normą DIN,
    • Mini-DIN – złą­cze elek­trycz­ne opra­co­wa­ne przez Nie­miec­ki In­sty­tut Nor­ma­li­za­cyj­ny, zmi­nia­tu­ry­zo­wa­na wer­sja złą­cza DIN,
    • DIN 75490 – (ISO 7736) norma okre­śla­ją­ca roz­miar zatok mon­ta­żo­wych dla ra­dio­od­bior­ni­ków sa­mo­cho­do­wych,
    • DIN Set­ting – norma okre­śla­ją­ca siłę mo­co­wań wią­zań butów nar­ciar­skich w celu ich po­praw­ne­go wy­cze­pia­nia,
    • DIN 1451 – norma okre­śla­ją­ca ro­dzaj czcion­ki typu sans-serif sto­so­wa­nej w dro­gow­nict­wie nie­miec­kim,
    • FF DIN – od­mia­na czcion­ki DIN 1451 o mniej­szej wadze,
    • DIN 47100 – norma stan­da­ry­zu­ją­ca ko­lo­ry żył kabli ko­mu­ni­ka­cyj­nych w za­leż­no­ści od ich nu­me­ru,
    • DIN 72552 – norma stan­da­ry­zu­ją­ca nu­me­ra­cję wszyst­kich złą­czek elek­trycz­nych wy­stę­pu­ją­cych w sa­mo­cho­dzie,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­ty­czy to prze­de wszyst­kim zdjęć ro­bio­nych na fil­mach o czu­ło­ści 400 i wię­cej DIN.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲĩn, AS: dʹĩn

Wiktionary


dina

imię żeń­skie


SJP.pl

Dina – imię żeń­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od he­braj­skie­go słowa דִּינָה oz­na­cza­ją­ce­go „sę­dzia”. Naj­bar­dziej znaną osobą o tym imie­niu była bi­blij­na Dina córka Ja­ku­ba i Lei.

Wikipedia


dinar

dynar;
1. pod­sta­wo­wa jed­nost­ka mo­ne­tar­na byłej Ju­go­sła­wii, Iraku, Jor­da­nii i in­nych państw
2. dawna złota mo­ne­ta arab­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. współ­czes­ny i hi­sto­rycz­ny pie­niądz wielu kra­jów;

Wiktionary

Dinar – złota mo­ne­ta arab­ska, bita od VII do XV wieku, uży­wa­na głów­nie w hand­lu mię­dzy­na­ro­do­wym. Po­cząt­ko­wo mo­ne­ta wa­ży­ła około 4,25 grama.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To kosz­tu­je sześć di­na­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲĩnar, AS: dʹĩnar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. denar mzw.

 przym. dinarowy

Wiktionary


dinarowy

→ dinar


SJP.pl

Patrz:

dinar

diner

din­ner;
1. re­sta­u­ra­cja, w któ­rej od­by­wa­ją się pro­duk­cje te­a­tral­ne w cza­sie ko­la­cji albo po niej;
2. ro­dzaj szyb­kie­go w przy­go­to­wa­niu po­sił­ku spo­ży­wa­ne­go pod­czas oglą­da­nia te­le­wiz­ji


SJP.pl

Diner – pa­miąt­ko­wa jed­nost­ka mo­ne­tar­na An­do­ry, wy­da­wa­na ofi­cjal­nie od roku 1977 (wcze­śniej je­dy­nie w krót­kich nie­o­fi­cjal­nych se­riach). Przez­na­czo­na do celów ko­lek­cjo­ner­skich, nie jest uży­wa­na w nor­mal­nym obie­gu pie­nięż­nym. Wy­stę­pu­je je­dy­nie w for­mie monet – srebr­nych, zło­tych i bi­me­ta­licz­nych (m.in. brąz z mie­dzio­ni­klem, także złoto z pla­ty­ną) oraz tri-me­ta­licz­nych. Jed­nost­ką pod­wie­lo­krot­ną wobec di­ne­ra jest cen­tym ("cèntim"): 1 D. = 100 c.

Wikipedia


ding-dong

Ding-dong – utwór mu­zycz­ny pol­skie­go ze­spo­łu 2 plus 1 z 1978 roku.

Wikipedia


dinghy

[czy­taj: dingi] dingi;
1. gu­mo­wa pne­u­ma­tycz­na trat­wa uży­wa­na jako łódka ra­tun­ko­wa;
2. mały jacht mie­czo­wy


SJP.pl


dingi

ding­hy;
1. gu­mo­wa pne­u­ma­tycz­na trat­wa uży­wa­na jako łódka ra­tun­ko­wa;
2. jed­no­masz­to­wy mały jacht mie­czo­wy


SJP.pl


dingo

dziki pies au­stra­lij­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Canis lupus dingo|ref=tak., ssak z ro­dzi­ny pso­wa­tych, za­miesz­ku­ją­cy Au­stra­lię, Nową Gwi­neę, oraz Azję Po­łud­nio­wo-Wschod­nią;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dingo krzy­żu­je się z psem do­mo­wym, dając płod­ne po­tom­stwo, różni się jed­nak bu­do­wą czasz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲĩŋɡɔ, AS: dʹĩŋgo

Wiktionary


dingue

[czy­taj: dęg] z fran­cu­skie­go: dzi­wacz­ny, cu­dacz­ny, ek­stra­wa­ganc­ki (w od­nie­sie­niu do przed­mio­tów)


SJP.pl

Din­gue – so­lo­wy album fran­cu­skiej ak­tor­ki, Em­ma­nu­el­le Se­i­gner.

Au­to­ra­mi pio­se­nek są fran­cu­ski pio­sen­karz Do­riand (właśc. La­u­rent Le­scar­ret) oraz iz­ra­el­ska pio­sen­kar­ka Keren Ann Ze­i­del. W prze­ci­wień­stwie do al­bu­mu "Ultra Oran­ge & Em­ma­nu­el­le", Em­ma­nu­el­le Se­i­gner zaś­pie­wa­ła tu w swoim oj­czy­stym ję­zy­ku.

Wikipedia


dink

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dink – wieś w po­łud­nio­wej Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Płow­diw, w gmi­nie Ma­ri­ca
  • Hrant Dink – dzien­ni­karz i pu­bli­cy­sta, tu­rec­ki Or­mia­nin,
  • Dink Small­wo­od – gra kom­pu­te­ro­wa (rów­nież naz­wi­sko jej głów­ne­go bo­ha­te­ra),
  • Dink Me­e­ker – po­stać fik­cyj­na serii Gra En­de­ra (autor: Orson Scott Card).
  • Dink, mały di­no­za­ur – kre­sków­ka o di­no­za­u­rze (emi­to­wa­na na ka­na­le Car­to­on Net­work),

Wikipedia


dinka

język za­chod­nio­ni­lo­tyc­ki na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ję­zy­ków nilo-sa­ha­ryj­skich, uży­wa­ny przez kilka mi­lio­nów Ni­lo­tów (głów­nie przez ple­mię Din­ków)


SJP.pl


dinkowie

lud afry­kań­ski miesz­ka­ją­cy w po­łud­nio­wym Su­da­nie, w do­rze­czu Nilu


SJP.pl

Din­ko­wie, Dinka – afry­kań­skie ple­mię za­miesz­ku­ją­ce Sudan Po­łud­nio­wy, odłam Ni­lo­tów.

Licz­bę Din­ków sza­cu­je się na ok. 2,9 mln (dane z końca XX wieku). Język dinka na­le­ży do ro­dzi­ny nilo-sa­ha­ryj­skiej, a w jej obrę­bie do za­chod­nie­go odła­mu ni­lo­tyc­kiej ga­łę­zi ję­zy­ków wschod­nio­su­dań­skich.

Wikipedia


dinks

po­tocz­nie: nie­wiel­ka rzecz, któ­rej mó­wią­cy nie po­tra­fi naz­wać; dynks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zob. dynks.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲĩŋks, AS: dʹĩŋks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dynks mrz.

Wiktionary


dinner

[czy­taj: diner] diner;
1. re­sta­u­ra­cja, w któ­rej od­by­wa­ją się pro­duk­cje te­a­tral­ne w cza­sie ko­la­cji albo po niej;
2. ro­dzaj szyb­kie­go w przy­go­to­wa­niu po­sił­ku spo­ży­wa­ne­go pod­czas oglą­da­nia te­le­wiz­ji


SJP.pl


dino

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) zo­o­nim imię dla psa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dino (Dawid Ka­łu­ża, ur. 1979) – pol­ski pro­du­cent mu­zycz­ny
  • Dino – album mu­zycz­ny Deana Mar­ti­na (wyd. 1972)
  • Dino: Ita­lian Love Songs – album mu­zycz­ny Deana Mar­ti­na (wyd. 1962)
  • Dino: Like Never Be­fo­re – album kom­pi­la­cyj­ny Deana Mar­ti­na (wyd. 1967)
  • Dino (An­to­nio Dino Galvão Bueno, 1901-1993) – pił­karz bra­zy­lij­ski
  • Dino – mo­no­ty­po­wy ro­dzaj ko­sa­rzy (pa­ję­cza­ki)
  • – wyspa
  • Dino (Dino Pol­ska) – pol­ska sieć skle­pów spo­żyw­czo-prze­my­sło­wych
  • Dino (Fiat Dino) – model sa­mo­cho­du marki Fiat
  • Dino (Fer­ra­ri Dino) – model sa­mo­cho­du marki Fer­ra­ri

Wikipedia


dinoceras

wy­mar­ły ssak ko­pyt­ny z ro­dzi­ny Di­no­ce­ra­ta; di­no­ce­rat


SJP.pl


dinocerat

wy­mar­ły ssak ko­pyt­ny z ro­dzi­ny Di­no­ce­ra­ta; di­no­ce­ras


SJP.pl


dinofit

or­ga­nizm jed­no­ko­mór­ko­wy za­o­pa­trzo­ny w wici, za­li­cza­ny do kró­le­stwa pro­ti­stów; bruzd­ni­ca


SJP.pl


dinornis

jeden z wy­mar­łych ro­dza­jów pta­ków z rzędu moa


SJP.pl


dinozaur

[czy­taj: diNOzałr]
1. przed­sta­wi­ciel wy­mar­łej grupy gadów zna­nych od póź­ne­go tria­su do końca ery me­zo­zo­icz­nej;
2. prze­no­śnie: osoba ży­ją­ca bar­dzo długo lub zaj­mu­ją­ca się czymś do póź­nych lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. wy­mar­ły gad na­czel­ny z grupy ar­cho­za­u­rów, która zdo­mi­no­wa­ły ziem­skie eko­sy­ste­my na ponad 160 mln lat, po­ja­wia­jąc się w środ­ko­wym tria­sie;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. pejor. pot. stary czło­wiek

 (2.2) po­gard. osoba prze­ja­wia­ją­ca prze­sta­rza­łe po­glą­dy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) pejor. in­sty­tu­cja o skost­nia­łych struk­tu­rach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Film o di­no­za­u­rach dziec­ko po­trak­to­wa­ło w ka­te­go­riach bajki o smo­kach.

 (1.1) Di­no­za­u­ry dawno temu żyły, ale już wszyst­kie wy­gi­nę­ły.

 (1.1) Ogród szczy­ci się także naj­star­szą w Pol­sce ko­lek­cją sa­gow­ców, czyli ro­ślin­nych di­no­za­u­rów, po­spo­li­tych na ziemi w cza­sach me­zo­zo­i­ku (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲĩˈnɔzawr, AS: dʹĩnozau̯r

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dinozaurowy

Wiktionary


dinozaurek

zdrob­nie­nie od: di­no­za­ur


SJP.pl


dinozaurowy

→ di­no­za­ur; di­no­za­u­rzy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy di­no­za­u­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dinozaur mzw./mos./mrz.

Wiktionary


dinozaury

[czy­taj: diNOzałr]
1. przed­sta­wi­ciel wy­mar­łej grupy gadów zna­nych od póź­ne­go tria­su do końca ery me­zo­zo­icz­nej;
2. prze­no­śnie: osoba ży­ją­ca bar­dzo długo lub zaj­mu­ją­ca się czymś do póź­nych lat


SJP.pl

Zo­bacz też: Di­no­za­u­ry (cza­so­pis­mo). Na tę stro­nę wska­zu­je także „di­no­za­ur”. Zo­bacz też: Di­no­za­ur (film).

Di­no­za­u­ry (Di­no­sa­u­ria) – zróż­ni­co­wa­ny klad za­u­rop­sy­dów. Po­ja­wi­ły się w tria­sie, około 237 mi­lio­nów lat temu. Sta­no­wi­ły do­mi­nu­ją­cą grupę krę­gow­ców lą­do­wych od po­cząt­ku jury (około 201 mi­lio­nów lat temu) przez 135 mi­lio­nów lat, do końca kredy (66 mi­lio­nów lat temu), kiedy wy­mie­ra­nie kre­do­we (wyz­na­cza­ją­ce gra­ni­cę kreda-trze­cio­rzęd i ko­niec me­zo­zo­i­ku) do­pro­wa­dzi­ło do zni­knię­cia więk­szo­ści linii.

Wikipedia


dinozaurzy

→ di­no­za­ur; di­no­za­u­ro­wy


SJP.pl


dinozaurzyca

sa­mi­ca di­no­za­u­ra


SJP.pl


dintojra

1. sąd po­lu­bow­ny, roz­strzy­gnię­cie sporu mię­dzy Ży­da­mi przez ra­bi­na;
2. krwa­wa roz­pra­wa wy­rów­nu­ją­ca po­ra­chun­ki w śro­do­wi­sku prze­stęp­czym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. praw. sąd po­lu­bow­ny przed ra­bi­nem, roz­strzy­ga­ją­cy cy­wil­ny spór mię­dzy Ży­da­mi;

 (1.2) gw-pl|War­sza­wa. więz. ho­no­ro­wy sąd prze­stęp­czy albo krwa­wa roz­pra­wa wy­rów­nu­ją­ca prze­stęp­cze po­ra­chun­ki

Wiktionary

Din­toj­ra – nazwa sądu ra­bi­nac­kie­go wy­da­ją­ce­go orze­cze­nia w spra­wach cy­wil­nych Żydów w ra­mach au­to­no­mii gmin ży­dow­skich w dia­spo­rze.

Nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka he­braj­skie­go, gdzie słowo "din" oz­na­cza sąd, a słowo "tora" prawo. W póź­niej­szym cza­sie nazwa zo­sta­ła prze­ję­ta przez śro­do­wi­sko prze­stęp­cze, w któ­re­go żar­go­nie oz­na­cza krwa­wą roz­pra­wę wy­rów­nu­ją­cą ra­chun­ki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲĩnˈtɔjra, AS: dʹĩntoi ̯ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tora ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tentoira

Wiktionary


dinukleotyd

di­nu­kle­o­tyd ni­ko­ty­no­a­mi­do­a­de­ni­no­wy - ko­en­zym uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sie od­dy­cha­nia ko­mór­ko­we­go, nie­zbęd­ny czyn­nik prze­mia­ny glu­ko­zy w or­ga­niz­mie; NAD, dwu­nu­kle­o­tyd


SJP.pl


dinuś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: Dino

Wiktionary


dinx

śro­do­wi­sko­wo: mocny napój al­ko­ho­lo­wy, np. de­na­tu­rat, wódka; dinks, dynks


SJP.pl


diobelnie

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ekspr. okrop­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diobłowina ż., dioboł mzw.

 przym. diobelny, diobli

Wiktionary


diobelny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ekspr. okrop­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diobłowina ż., dioboł mzw.

 przysł. diobelnie

 przym. diobli

Wiktionary


diobelski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dia­bel­ski

Wiktionary


diobli

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dia­bel­ski, dia­bli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diobłowina ż., dioboł mzw.

 przym. diobelny

 przysł. diobelnie

Wiktionary


dioboł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dia­beł

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diobłowina ż.

 przym. diobelny, diobli

 przysł. diobelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deboł

Wiktionary


diobłowina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zgor­sze­nie

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ro­bie­nie be­ze­ceń­stwa

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie­go­dzi­wość, po­dłość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dioboł mzw.

 przym. diobelny, diobli

 przysł. diobelnie

Wiktionary


dioda

przy­rząd elek­tro­nicz­ny prze­wo­dzą­cy prąd tylko w jed­nym kie­run­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elek­tron. ele­ment elek­tro­nicz­ny wy­ka­zu­ją­cy różny opór w za­leż­no­ści od kie­run­ku prze­pły­wu prądu;

 (1.2) slang. przen. pryszcz

Wiktionary

Dioda – dwu­za­ci­sko­we (dwu­e­lek­tro­do­we) urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne, które prze­wo­dzi prąd elek­trycz­ny w spo­sób nie­sy­me­trycz­ny (ge­ne­ral­nie – w jed­nym kie­run­ku).

Hi­sto­rycz­nie pier­wszy­mi dio­da­mi były de­tek­to­ry krysz­tał­ko­we i diody próż­nio­we. Obec­nie naj­czę­ściej spo­ty­ka­nym ro­dza­jem są diody pół­prze­wod­ni­ko­we, zbu­do­wa­ne z dwóch warstw od­mien­nie do­miesz­ko­wa­ne­go pół­prze­wod­ni­ka, two­rzą­cych razem złą­cze p-n.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diody sta­no­wią pod­sta­wo­we ele­men­ty pro­stow­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjɔda, AS: dʹi ̯oda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diodówka ż.

:: zdrobn. diodka ż.

 przym. diodowy

Wiktionary


diodka

zdrob­nie­nie od: dioda


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od dioda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dioda ż., diodówka ż.

 przym. diodowy

Wiktionary


diodon

tro­pi­kal­na ryba mor­ska z rzędu na­jeż­koksz­tałt­nych; je­żów­ka; na­jeż­ka; je­żo­ryb; ry­bo­jeż


SJP.pl

Dio­don – ro­dzaj mor­skich ryb ro­zdym­koksz­tałt­nych z ro­dzi­ny na­jeż­ko­wa­tych (Dio­don­ti­dae).

Wikipedia


diodor

imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go


SJP.pl

Dio­dor – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, od "Διοδωρος (Dio­do­ros)", co oz­na­cza "dar Zeusa" ("dar Boga"). Imię to jest zło­żo­ne z czło­nów "Διος (Dios)" ("Zeusa") i "δωρον (doron)" ("dar") – por. Te­o­dor i Bo­ży­dar. Imię to nosił grec­ki hi­sto­ryk z I wieku p.n.e., a także wielu świę­tych ka­to­lic­kich.

Wikipedia


diodowy

przy­miot­nik od: dioda


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) elektr. zwią­za­ny z diodą, do­ty­czą­cy diod; zbu­do­wa­ny z diod

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dioda ż., diodka ż.

Wiktionary


diodrast

śro­dek kon­tra­sto­wy prze­pu­szcza­ją­cy pro­mie­nio­wa­nie rent­ge­now­skie, sto­so­wa­ny do­żyl­nie w uro­gra­fii


SJP.pl


diofantos

Dio­fan­tos (2 po­ło­wa III wieku), ma­te­ma­tyk grec­ki


SJP.pl

Dio­fan­tos (gr. Διόφαντος = "Diop­han­tos", łac. "Diop­han­tus"; ur. ok. 200/214 n.e., zm. ok. 284/298 n.e.) – ma­te­ma­tyk grec­ki ży­ją­cy w III wieku n.e. w Alek­san­drii.

Wikipedia


diofantyczny

w te­o­rii liczb: do­ty­czą­cy liczb na­tu­ral­nych jako roz­wią­zań al­ge­bra­icz­nych rów­nań lub nie­rów­no­ści, np. rów­na­nie dio­fan­tycz­ne - pro­blem usta­le­nia ist­nie­nia roz­wią­zań rów­na­nia w licz­bach na­tu­ral­nych


SJP.pl


diogenes

1. Dio­ge­nes La­er­tios (III w.), grec­ki fi­lo­zof i dok­so­graf;
2. Dio­ge­nes z Sy­no­py (ok. 413-323 p.n.e.), fi­lo­zof grec­ki (cynik)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) filoz. sta­ro­żyt­ny grec­ki fi­lo­zof o przy­dom­ku Pies, po­cho­dzą­cy z Sy­no­py, gło­si­ciel ubó­stwa i po­wro­tu do na­tu­ry, pre­kur­sor cy­ni­ków;

Wiktionary

Dio­ge­nes – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się z po­łą­cze­nia słów "Dios" - "Bóg" i "genes" - "uro­dzo­ny", oz­na­cza­ją­ce­go "uro­dzo­ny z Boga".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Dio­ge­nes i je­stem ar­ma­to­rem z Sa­lo­nik.

 (1.2) Muszę tylko sprze­dać moją willę w mie­ście i jak Dio­ge­nes za­miesz­kać w becz­ce po winie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjɔˈɡɛ̃nɛs, AS: dʹi ̯ogẽnes

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Diogenesowy

Wiktionary


diogenesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dio­ge­ne­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


diogenit

me­te­o­ryt ka­mien­ny zbu­do­wa­ny głów­nie z zia­ren pi­rok­se­nu


SJP.pl

Dio­ge­nit – typ me­te­o­ry­tu ka­mien­ne­go na­le­żą­ce­go do achon­dry­tów. Jest skałą mag­mo­wą, w któ­rej skład wcho­dzą głów­nie pi­rok­se­ny. Dio­ge­ni­ty wcho­dzą w skład pod­gru­py achon­dry­tów na­zy­wa­nej też HED, do któ­rej za­li­cza­ją się je­szcze ho­war­dy­ty i eu­kry­ty. Ba­da­nia me­te­o­ry­tów za­li­cza­nych do dio­ge­ni­tów wy­ka­za­ły, że two­rzy­ły się one pod po­wierzch­nią pla­ne­to­id.

Wikipedia


dioklecjan

ce­sarz rzym­ski w la­tach 284-305


SJP.pl

Dio­kle­cjan, Gaius Au­re­lius Va­le­rius Dioc­le­tia­nus (ur. 22 grud­nia 244 w Sa­lo­nie, zm. 3 grud­nia 313 lub 316 w Spa­la­tum) – ce­sarz rzym­ski od 20 li­sto­pa­da 284 do 1 maja 305.

Był nie­za­moż­nym czło­wie­kiem ni­skie­go po­cho­dze­nia, przez całe życie zwią­za­ny z armią.

Wikipedia


dioklecjanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dio­kle­cja­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dioksan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny w po­sta­ci be­zbarw­nej, ole­i­stej cie­czy; dwu­ok­san, dwut­le­nek dwu­e­ty­le­nu


SJP.pl

Diok­san – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klicz­nych ete­rów. Wy­stę­pu­je w for­mie trzech izo­me­rów o róż­nym uło­że­niu ato­mów tlenu w pier­ście­niu: 1,2-diok­sa­nu, 1,3-diok­sa­nu i 1,4-diok­sa­nu.

Do­stęp­ny w hand­lu od­czyn­nik, sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik, za­wie­ra zwy­kle pra­wie wy­łącz­nie 1,4-diok­san i dla­te­go czę­sto nazwa „diok­san”, w upro­szczo­nym uży­ciu, oz­na­cza tylko ten jeden izo­mer.

Wikipedia


dioksyna

bar­dzo tok­sycz­ny zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku spa­la­nia pew­nych two­rzyw sztucz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. po­tocz­na nazwa chlo­ro­wa­nych di­ben­zo­diok­syn

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • 1,4-diok­sy­na – he­te­ro­cy­klicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy 2 atomy tlenu (w ukła­dzie para) i dwa wią­za­nia pod­wój­ne w sze­ściocz­ło­no­wym pier­ście­niu
  • 1,2-diok­sy­na – he­te­ro­cy­klicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy 2 atomy tlenu (w ukła­dzie orto) i dwa wią­za­nia pod­wój­ne w sze­ściocz­ło­no­wym pier­ście­niu.
  • diok­sy­ny – po­tocz­na nazwa chlo­ro­wa­nych di­ben­zo­diok­syn

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ło­so­sie, śle­dzie i szpro­ty odła­wia­ne w Bał­ty­ku za­wie­ra­ją ra­kot­wór­cze diok­sy­ny - wy­ka­za­ły ba­da­nia spe­cja­li­stów z Pań­stwo­we­go In­sty­tu­tu We­te­ry­na­rii.

Wiktionary


dioksynowy

→ diok­sy­na


SJP.pl

Patrz:

dioksyna

dioksyny

bar­dzo tok­sycz­ny zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku spa­la­nia pew­nych two­rzyw sztucz­nych


SJP.pl

Diok­sy­ny, po­lich­lo­ro­wa­ne di­ben­zo-"p"-diok­sy­ny ( po­lych­lo­ri­na­ted di­ben­zo­dio­xins, PCDDs) – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych, bę­dą­cych po­chod­ny­mi di­ben­zo-1,4-diok­sy­ny (ok­san­tre­nu). Ich szkie­let two­rzy jeden, cen­tral­nie po­ło­żo­ny, pier­ścień diok­sa­no­wy oraz dwa po­łą­czo­ne z nim pier­ście­nie ben­ze­no­we, w któ­rych atomy wo­do­ru pod­sta­wio­ne są ato­ma­mi chlo­ru w róż­nych kon­fi­gu­ra­cjach.

Wikipedia


diol

al­ko­hol za­wie­ra­ją­cy dwie grupy hy­drok­sy­lo­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ko­hol, za­wie­ra­ją­cy dwie grupy hy­drok­sy­lo­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­ak­tyw­ność dioli jest zbli­żo­na do in­nych al­ko­ho­li.

Wiktionary


diolefina

wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny o dwóch wią­za­niach pod­wój­nych; dien


SJP.pl


diolefiny

w che­mii: grupa związ­ków or­ga­nicz­nych obej­mu­ją­ca acy­klicz­ne i cy­klicz­ne wę­glo­wo­do­ry nie­na­sy­co­ne, w czą­stecz­kach któ­rych wy­stę­pu­ją 2 wią­za­nia pod­wój­ne; dieny (czę­ściej)


SJP.pl


diolowy

→ diol


SJP.pl

Patrz:

diol

dioma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Basz­kor­to­sta­nie i ob­wo­dzie oren­bur­skim, ucho­dzi do Bie­łej w do­rze­czu Wołgi;

Wiktionary

Dioma (ros. Дёма, baszk. Дим, "Dim") – rzeka w Rosji, w Basz­kor­to­sta­nie. Ma 535 km dłu­go­ści, po­wierzch­nię zlew­ni 12 800 km² i śred­ni prze­pływ 42,3 m³/s.

Źró­dła rzeki znaj­du­ją się na zbo­czach wy­ży­ny Wiel­ki Syrt, na gra­ni­cy z ob­wo­dem oren­bur­skim. Pły­nie w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim do Basz­kor­to­sta­nu, gdzie two­rzy do­li­nę. Ucho­dzi do Bie­łej w gra­ni­cach Ufy, w po­bli­żu uj­ścia rzeki Ufa. Nad Diomą leży m.in. mia­sto Daw­le­ka­no­wo.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Dema

Wiktionary


diomedes

1. Cato Dio­me­des (1570-po 1615), muzyk po­cho­dze­nia wło­skie­go;
2. mit. gr.:
a) bo­ha­ter wojny tro­jań­skiej;
b) król trac­ki, wła­ści­ciel koni kar­mio­nych ludz­kim mię­sem, skra­dzio­nych przez He­ra­kle­sa w ra­mach 12 słyn­nych prac


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dio­me­des – imię mę­skie
  • Dio­me­des – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Tra­cji, syn Aresa
  • Dio­me­des – w mi­to­lo­gii grec­kiej uczest­nik wojny tro­jań­skiej, syn Ty­de­u­sa
  • Dio­me­des Gram­ma­ti­cus – gra­ma­tyk rzym­ski z IV w. n.e.
  • Dio­me­des – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1437
  • konie Dio­me­de­sa – konie (lub kla­cze) Dio­me­de­sa, ży­wio­ne ludz­kim mię­sem
  • Wyspy Dio­me­de­sa – wyspy w Cie­śni­nie Be­rin­ga
  • Za­to­ka Dio­me­de­sa – jedna z mniej­szych zatok w Za­to­ce Pio­tra Wiel­kie­go

Wikipedia


diomedesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dio­me­de­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dion

naz­wi­sko, m.in. Céline Dion, ka­na­dyj­ska pio­sen­kar­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dion – dziel­ni­ca Be­a­u­ra­ing
  • Dion-le-Mont – dziel­ni­ca (sec­tion) gminy Cha­u­mont-Gi­sto­ux w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Bra­ban­cja Wa­loń­ska, w okrę­gu Ni­vel­les
  • Dion-le-Val – dziel­ni­ca (sec­tion) gminy Cha­u­mont-Gi­sto­ux w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Bra­ban­cja Wa­loń­ska, w okrę­gu Ni­vel­les
  • Dion – miej­sco­wość w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Pie­ria
  • Dion-Olimp – gmina
  • Dion – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej
  • Dion – sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w Gre­cji
  • Dion DiMucci – muzyk
  • Dion z Prusy (Dion Chry­zo­stom) – fi­lo­zof
  • Dion z Sy­ra­kuz – zięć Dio­niz­jo­sa I, przy­ja­ciel Pla­to­na
  • Céline Dion – ka­na­dyj­ska pio­sen­kar­ka
  • Ka­sjusz Dion – hi­sto­ryk rzym­ski, se­na­tor

Wikipedia


dione

dwu­na­sty księ­życ Sa­tur­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dione – księ­życ Sa­tur­na
  • Dione – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 106
  • Dione (Diona) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni
  • Dio­na­ea (mu­cho­łów­ka) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ro­sicz­ko­wa­tych

Wikipedia


dionina

po­chod­na mor­fi­ny (ety­lo­mor­fi­na) o wła­ści­wo­ściach prze­ciw­bó­lo­wych i prze­ciw­kasz­lo­wych


SJP.pl


dioniza

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Dio­ni­za – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Dio­ni­zy. Imię to po­cho­dzi z Gre­cji, od Dio­ni­zo­sa, grec­kie­go boga wina.

Dio­ni­za imie­ni­ny ob­cho­dzi 15 maja, 2 paź­dzier­ni­ka, 6 grud­nia.

Inną formą imie­nia Dio­ni­za jest Dio­niz­ja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ile razy Dio­ni­za pod­cho­dzi­ła do eg­za­mi­nu?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dionizos mos., Dionizy mos., Dionizja ż.

Wiktionary


dioniziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dio­ni­zy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dionizja

imię żeń­skie


SJP.pl

Dio­niz­ja – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Dio­ni­zy.

Dio­niz­ja imie­ni­ny ob­cho­dzi: 14 lu­te­go, 15 maja, 2 paź­dzier­ni­ka, 6 grud­nia i 12 grud­nia.

Wikipedia


dionizjak

rzad­ko: wino


SJP.pl


dionizje

obrzę­dy ku czci boga Dio­ni­zo­sa, od­pra­wia­ne w sta­ro­żyt­nej Gre­cji; Dio­niz­je (trak­to­wa­ne jako świę­to)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) hist. an­tycz­ne uro­czy­sto­ści ku czci boga Dio­ni­zo­sa

Wiktionary

Dio­niz­je – at­tyc­kie świę­ta w sta­ro­żyt­nej Gre­cji na cześć Dio­ni­zo­sa, boga wina (Ba­chu­sa).

Po­cząt­ki Dio­niz­ji od­naj­du­je się w ostat­niej de­ka­dzie szó­ste­go wieku p.n.e., tuż po pow­sta­niu de­mo­kra­cji ateń­skiej, nazwa dio­ni­zyj­skiej osady mogła więc wzbu­dzać wów­czas uza­sad­nio­ny en­tuz­jazm, bo­wiem ele­ut­he­ria oz­na­cza po grec­ku „wol­ność”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Ate­nach Dio­niz­je ob­cho­dzo­no na wios­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dionizos mos., Dionizy mos.

 przym. dionizyjski

 przysł. dionizyjsko

Wiktionary


dionizjusz

imię mę­skie


SJP.pl

Dio­niz­jusz – obocz­na forma imie­nia Dio­ni­zy.

Dio­niz­jusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 8 kwiet­nia, 19 kwiet­nia, 3 paź­dzier­ni­ka, 9 paź­dzier­ni­ka, 10 paź­dzier­ni­ka i 29 grud­nia.

Wikipedia


dionizjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dio­niz­ju­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dionizos

mit. gr. bóg sił wi­tal­nych na­tu­ry, ek­sta­zy re­li­gij­nej i wina, zwią­za­ny też z ży­ciem po­za­gro­bo­wym; Bak­chos; Ba­chus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg la­to­ro­śli win­nej, wina, mi­stycz­ne­go szału, ek­sta­zy, we­so­ło­ści, sił wi­tal­nych na­tu­ry i form sce­nicz­nych, utoż­sa­mia­ny z rzym­skim Li­be­rem;

Wiktionary

Dio­ni­zos (także Bak­chos, Ba­chus; gr. Διώνυσος "Diṓnysos", Διόνυσος "Dió­ny­sos", Βάκχος "Bákchos", Dio­ny­sus, Bac­chus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg płod­no­ści, dzi­kiej na­tu­ry, win­nej la­to­ro­śli, te­a­tru i wina jako na­po­ju upa­ja­ją­ce­go i ma­ją­ce­go do­bro­czyn­ny wpływ na czło­wie­ka. Syn Zeusa i śmier­tel­nicz­ki Se­me­le. Czczo­ny także w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dio­ni­zos za­poz­nał ludzi z upra­wą win­nej la­to­ro­śli.

 (1.1) Atry­bu­ta­mi Dio­ni­zo­sa były: tyrs, kie­lich (kan­ta­ros), wino, wie­niec z blu­szczu lub wi­no­ro­śli, kiść wi­no­gron, del­fin, lam­part, le­o­pard, lew, osioł, pan­te­ra i róg ob­fi­to­ści.

 (1.1) He­stia ustą­pi­ła Dio­ni­zo­so­wi swoje miej­sce w gro­nie dwu­na­stu naj­więk­szych bóstw olim­pij­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs, AS: dʹi ̯o̊̃ńizos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dionizje nmos., Dionizy mos., Dioniza ż., Dionizjusz mos., Dionizja ż., Denis mos., Denisa ż., Dionizów mrz., dionizyjskość ż.

 przym. Dionizosowy, dionizyjski

 przysł. dionizyjsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Bachus, Liber, Liber Pater

Wiktionary


dionizosowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dio­ni­zo­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dionizostwo

Dio­ni­zy z mał­żon­ką; Dio­ni­zo­wie


SJP.pl


dionizowie

Dio­ni­zy z mał­żon­ką; Dio­ni­zo­stwo


SJP.pl


dionizowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dio­ni­ze­go lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dionizy

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lp., M. B. i W. lm. od: Dio­ni­za

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Denis”. Zo­bacz też: Denis Is­land – wyspa w ar­chi­pe­la­gu Se­sze­li.

Dio­ni­zy – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od imie­nia boga Dio­ni­zo­sa. W niek­tó­rych ję­zy­kach jego od­po­wied­ni­kiem jest forma Denis albo Den­nis; obocz­ną formą jest Dio­niz­jusz. Żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest Dio­niz­ja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Panu Dio­ni­ze­mu zrób her­ba­tę z dzi­kiej róży.

 (1.1) Żona Dio­ni­ze­go zo­sta­ła radną Żo­li­bo­rza.

 (1.1) Prze­stań wy­słu­gi­wać się Dio­ni­zym i sam pod­lej ra­ba­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲjɔ̇̃ˈɲizɨ, AS: dʹi ̯o̊̃ńizy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dioniza ż., Dionizja ż., Dionizje lm nm., Dionizjusz m., Dionizos mos., Dionizów mrz., dionizyjskość ż.

 przym. dionizyjski

 przysł. dionizyjsko

Wiktionary


dionizyjski

1. zwią­za­ny z kul­tem Dio­ni­zo­sa, boga sił wi­tal­nych, ek­sta­zy re­li­gij­nej i wina;
2. pełen bez­tro­skiej ra­do­ści; upoj­ny, ba­chicz­ny, or­gia­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z kul­tem Dio­ni­zo­sa

 (1.2) filoz. w fi­lo­zo­fii nietzs­che­ań­skiej zwią­za­ny z nur­tem tra­gicz­nym i sym­bo­licz­nym w sztu­ce grec­kiej

 (1.3) ży­wio­ło­wy, dy­na­micz­ny, bez­tro­ski

 (1.4) zwią­za­ny z wczes­no­chrze­ści­jań­skim mni­chem i pi­sa­rzem Dio­ni­zym Małym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Or­fe­usz nie uz­na­wał mi­ste­riów dio­ni­zyj­skich, na­to­miast wiel­ką czcią ota­czał Apol­li­na.

 (1.1) Za­cho­wał przy tym kult dio­ni­zyj­skie­go sen­su­a­liz­mu i pełni życia, zde­rza­jąc go na­stęp­nie z bud­dyj­ską asce­zą i ra­dy­kal­nym ni­hi­liz­mem sa­mot­ni­ka ży­ją­ce­go poza spo­łe­czeń­stwem.

 (1.2) Unika prze­py­chu, su­biek­tyw­no­ści, mi­sty­cyz­mu. Jakby za­rzu­ca­jąc nurt dio­ni­zyj­ski na rzecz nurtu apol­liń­skie­go.

 (1.4) Od roku na­stę­pu­ją­ce­go po tej dacie (rok 1 n.e.) za­czął li­czyć erę chrze­ści­jań­ską, od jego imie­nia zwaną także erą dio­ni­zyj­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dionizy mos., Dionizje lm nm., Dionizos mos.

 przysł. dionizyjsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) bachiczny

Wiktionary


dionizyjsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób dio­ni­zyj­ski, po dio­ni­zyj­sku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dionizy mos., Dionizos mos., Dionizje lm nm.

 przym. dionizyjski

Wiktionary


dionizyjskość

→ dio­ni­zyj­ski


SJP.pl

Patrz:

dionizyjski

diopsyd

mi­ne­rał z grupy pi­rok­se­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy pi­rok­se­nów, krze­mian wap­nia i ma­gne­zu, wzór che­micz­ny|CaMg[Si2O6].;

Wiktionary

Diop­syd – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy pi­rok­se­nów. Jest mi­ne­ra­łem po­spo­li­tym i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nym.

Nazwa po­cho­dzi od "gr. dis" = pod­wój­nie, pod­wój­ny i "òpsè" = twarz, wy­gląd, w od­nie­sie­niu do dwóch spo­so­bów orien­to­wa­nia się gra­nia­sto­słu­pa.

Wikipedia


dioptaz

przez­ro­czy­sty, uwod­nio­ny krze­mian mie­dzi, uży­wa­ny w ju­bi­ler­stwie jako ka­mień półsz­la­chet­ny


SJP.pl

Diop­taz – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów pier­ście­nio­wych; także jako na­sko­ru­pie­nia. Pra­wi­dło­we krysz­ta­ły (na­ro­słe, do­brze wyksz­tał­co­ne) spo­ty­ka­ne są w dru­zach. Nie topi się w pło­mie­niu dmu­cha­wy, roz­pu­szcza się w amo­nia­ku, kwa­sie sol­nym i azo­to­wym. Jest kru­chy, pi­ro­e­lek­trycz­ny, przez­ro­czy­sty, prześ­wie­ca­ją­cy cza­sa­mi za­wie­ra do­miesz­ki że­la­za. Spo­ra­dycz­nie wy­ka­zu­je słaby ple­o­chro­izm w ko­lo­rach jasno i ciem­no­zie­lo­nej.

Wikipedia


diopter

przy­rząd zwięk­sza­ją­cy do­kład­ność ce­lo­wa­nia; prze­zier­nik


SJP.pl


dioptra

1. dawny przy­rząd ge­o­de­zyj­ny i astro­no­micz­ny w po­sta­ci pręta na okrą­głej tar­czy z po­dział­ką ką­to­wą;
2. daw­niej: diop­tria (jed­nost­ka zdol­no­ści zbie­ra­ją­cej ukła­du op­tycz­ne­go)


SJP.pl


dioptraż

zdol­ność zbie­ra­ją­ca so­czew­ki wy­ra­żo­na cy­fra­mi w diop­triach


SJP.pl


dioptria

jed­nost­ka zdol­no­ści zbie­ra­ją­cej ukła­du op­tycz­ne­go (so­czew­ki); dla so­cze­wek sku­pia­ją­cych ma­ją­ca war­tość do­dat­nią, dla roz­pra­sza­ją­cych - ujem­ną; zdol­ność zbie­ra­ją­ca so­czew­ki o ogni­sko­wej 1 metra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­trol. opt. jed­nost­ka zdol­no­ści sku­pia­ją­cej ukła­du op­tycz­ne­go;

Wiktionary

Diop­tria (gr. διόπτρα "urzą­dze­nie po­mia­ro­we") – jed­nost­ka miary zdol­no­ści sku­pia­ją­cej ukła­du op­tycz­ne­go, le­gal­na, nie­na­le­żą­ca do ukła­du SI (po­za­u­kła­do­wa), sto­so­wa­na w op­ty­ce. Le­gal­ność jed­nost­ki oz­na­cza, że jest ona do­pu­szczo­na do użyt­ku w ofi­cjal­nych do­ku­men­tach, mimo że jej nazwa (diop­tria) nie zo­sta­ła przy­ję­ta jako ofi­cjal­na nazwa jed­nost­ki po­chod­nej w ukła­dzie SI. Obec­nie nie jest uży­wa­ny żaden skrót diop­trii. Daw­niej sto­so­wa­no oz­na­cze­nia D, dpt lub sym­bol δ (mała delta).

Wikipedia


dioptromierz

mier­nik zdol­no­ści sku­pia­ją­cej (mocy op­tycz­nej) ukła­dów op­tycz­nych


SJP.pl


dioptryka

dział op­ty­ki ge­o­me­trycz­nej obej­mu­ją­cy zja­wi­ska zwią­za­ne z za­ła­ma­niem świa­tła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. dział op­ty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­nia­mi zja­wisk za­ła­my­wa­nia świa­tła;

Wiktionary

Diop­try­ka ( dioptriké, διοπτρική) – dział op­ty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­nia­mi zja­wisk za­ła­my­wa­nia świa­tła, szcze­gól­nie przez so­czew­ki.

Ter­min ten wpro­wa­dził Jo­han­nes Ke­pler w swoim dzie­le z 1611 roku: "Diop­try­ka, czyli dowód na to, jak obraz staje się wi­docz­ny dzię­ki nowo wy­na­le­zio­ne­mu te­le­sko­po­wi" (oryg. " Diop­tri­ce seu de­mon­stra­tio eorum quae visui & vi­si­bi­li­bus prop­ter Con­spi­cil­la ita pri­dem in­ven­ta ac­ci­dent").

Wikipedia


dior

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chri­stian Dior – fran­cu­ski pro­jek­tant, za­ło­ży­ciel domu mody
  • Chri­stian Dior SA – fran­cu­ski dom mody
  • Dior Eluchíl
  • Dior (na­miest­nik Gon­do­ru)

Wikipedia


diora

marka sprzę­tu ra­dio­we­go i firma


SJP.pl

Diora S.A. – przed­się­bior­stwo pro­duk­cyj­ne z sie­dzi­bą w Dzier­żo­nio­wie ist­nie­ją­ce w la­tach 1945–2006. Pier­wsze pol­skie przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce od­bior­ni­ki ra­dio­we w okre­sie po II woj­nie świa­to­wej.

Wikipedia


diorama

obraz na­ma­lo­wa­ny czę­ścio­wo na ma­te­ria­le nie­przez­ro­czy­stym, a czę­ścio­wo na przez­ro­czy­stym, me­to­dą la­se­run­ko­wą, spra­wia­ją­cy wra­że­nie prze­strze­ni przy podś­wiet­le­niu go od tyłu w za­ciem­nio­nym wnę­trzu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. szt. na­ma­lo­wa­ny na przez­ro­czy­stej tka­ni­nie lub szkle obraz da­ją­cy, przy od­po­wied­nim oś­wiet­le­niu, iluz­jo­ni­stycz­ne wra­że­nie trój­wy­mia­ro­wo­ści

 (1.2) techn. szt. za­a­ran­żo­wa­na ek­spo­zy­cja spra­wia­ją­ca wra­że­nie prze­strzen­no­ści, w któ­rej znaj­du­ją­cy się w tle obraz łączy się z umie­szczo­ną przed nim ma­kie­tą i rek­wi­zy­ta­mi

Wiktionary

Dio­ra­ma (z gr. "dioráō" „widzę na prze­strzał”) – w ma­lar­stwie ro­dzaj obra­zu w głę­bo­kim obra­mo­wa­niu, gdzie pewne jego czę­ści są nie­przez­ro­czy­ste, ma­lo­wa­ne na płót­nie, a inne przez­ro­czy­ste są ma­lo­wa­ne na cien­kim ma­te­ria­le tech­ni­ką la­se­run­ko­wą. Oś­wiet­la­ny z do­wol­nej stro­ny w ciem­nym po­mie­szcze­niu, poz­wa­la na uzy­ska­nie efek­tów pla­stycz­nych w prze­strze­ni (przy uży­ciu ru­cho­mych źró­deł świa­tła może dawać wra­że­nie ruchu), cza­sem uzu­peł­nio­ny szta­fa­żem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲjɔˈrãma, AS: dʹi ̯orãma

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dioramowy

Wiktionary


dioramowy

przy­miot­nik od: dio­ra­ma


SJP.pl


dioryt

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa


SJP.pl

Dio­ryt – obo­jęt­na skała głę­bi­no­wa, skła­da­ją­ca się głów­nie z (2/3 ob­ję­to­ści) pla­gio­kla­zów (zwy­kle an­de­zy­nu i oli­go­kla­zu) i am­fi­bo­li (horn­blen­da), nie­kie­dy z do­dat­kiem pi­rok­se­nów (augit, hi­per­sten), bio­ty­tu oraz ska­le­ni po­ta­so­wych (or­to­klaz, mi­kro­klin). Niek­tó­re od­mia­ny za­wie­ra­ją nie­wiel­kie ilo­ści kwar­cu (do 5%) bądź oli­wi­nu. Mi­ne­ra­ła­mi ak­ce­so­rycz­ny­mi są: ma­gne­tyt, il­me­nit, apa­tyt, cyr­kon, ty­ta­nit. Na dia­gra­mie kla­sy­fi­ka­cyj­nym QAPF dio­ryt zaj­mu­je pole 10 wraz z ga­brem.

Wikipedia


diorytowy

przy­miot­nik od: dio­ryt


SJP.pl


dioskur

prze­no­śnie, książ­ko­wo: jeden z dwóch nie­ro­złącz­nych to­wa­rzy­szy, przy­ja­ciół


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dio­skur − imię
  • Dio­skur z Alek­san­drii (zm. 305-307) − świę­ty mę­czen­nik z IV w.
  • Dio­skur I (zm. 454) − pa­triar­cha Alek­san­drii, za­ło­ży­ciel Kop­tyj­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go
  • Dio­skur II (zm. 517) − pa­triar­cha Alek­san­drii w la­tach 516-517
  • Dio­skur (zm. 530) − an­ty­pa­pież
  • Dio­skur (Atif Ishak, ur. 1946) – du­chow­ny Kop­tyj­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go
  • Dio­skur (Ber­ha­ne­se­la­sie Gebre Tsion, ur. 1963) – du­chow­ny Etiop­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go
  • Dio­skur (Abune Dio­sko­ros (ur. 1935, zm. 2015) – ery­trej­ski du­chow­ny, pa­triar­cha Ery­trej­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go
  • Dio­sku­ro­wie

Wikipedia


dioskurowie

prze­no­śnie, książ­ko­wo: dwaj nie­ro­złącz­ni to­wa­rzy­sze, przy­ja­cie­le


SJP.pl

Dio­sku­ro­wie (zw. także Tyn­da­ry­da­mi; lp gr. Διόσκουρος Dió­sko­u­ros, lm gr. Διόσκουροι Dió­sko­u­roi ‘sy­no­wie Zeusa’, lp łac. Dio­scu­rus, lm łac. Dio­scu­ri, Ge­mi­ni ‘bliź­nię­ta’), Ka­stor (gr. Κάστωρ Kástōr, łac. Ca­stor) i Po­li­de­u­kes (także Po­ly­de­u­kes, Pol­luks; gr. Πολυδεύκης Polydeúkēs, łac. Pol­lux) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bliź­nia­cy, ubó­stwie­ni he­ro­si, Ar­go­na­u­ci, uczest­ni­cy łowów ka­li­doń­skich i ama­zo­no­ma­chii, opie­ku­no­wie że­gla­rzy i żoł­nie­rzy.

Wikipedia


diosmina

fla­wo­no­id sto­so­wa­ny w le­cze­niu nie­wy­dol­no­ści żyl­nej i ży­la­ków


SJP.pl

Dios­mi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zy­do­wa­nych fla­wo­no­i­dów, któ­re­go część cu­kro­wą sta­no­wi di­sa­cha­ryd 6-"O"-α--ram­no­zy­lo--glu­ko­za, a agli­ko­nem jest dios­me­ty­na. Zo­sta­ła wy­i­zo­lo­wa­na z owo­ców cy­tru­so­wych i ro­ślin z ro­dzi­ny "Ru­ta­ce­ae", obec­nie otrzy­my­wa­na jest syn­te­tycz­nie.

Wikipedia


dioteletyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teol. hist. dok­try­na uz­na­ją­ca ist­nie­nie dwóch woli w Je­zu­sie Chry­stu­sie;

Wiktionary

Dio­te­le­tyzm – kie­ru­nek w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej przyj­mu­ją­cy, że Jezus Chry­stus po­sia­da dwa ro­dza­je woli, jedną Boską i jedną ludz­ką oraz że obyd­wie prze­ja­wia­ły się w dzia­ła­niu.

Dio­te­le­tyzm zo­stał uz­na­ny za obo­wią­zu­ją­cą dok­try­nę na So­bo­rze kon­stan­ty­no­po­li­tań­skim III w 681 roku. Dok­try­na uz­na­na jako na­tu­ral­na kon­sek­wen­cja dok­try­ny o dwóch na­tu­rach w Chry­stu­sie. Prze­ci­wień­stwem dio­te­le­tyz­mu jest uz­na­wa­ny za he­re­tyc­ki mo­no­te­le­tyzm, we­dług któ­re­go wola ludz­ka zo­sta­ła wchło­nię­ta przez wolę Boską.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sobór kon­stan­ty­no­po­li­tań­ski III uznał dio­te­le­tyzm za dok­try­nę obo­wią­zu­ją­cą w Ko­ście­le.

Wiktionary


dip

zimny, gęsty sos do ma­cza­nia pie­czy­wa, wa­rzyw itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. gęsty, pi­kant­ny sos lub krem do za­ma­cza­nia prze­ką­sek, po­da­wa­ny na zimno, przy­go­to­wa­ny zwy­kle na bazie jo­gur­tu, śmie­ta­ny lub ma­jo­ne­zu, cza­sem twa­ro­gu;

 (1.2) sport. ćwi­cze­nie fi­zycz­ne po­le­ga­ją­ce na wy­ko­na­niu pio­no­we­go ruchu w po­zy­cji z wy­pro­sto­wa­nym tu­ło­wiem i zgię­ty­mi no­ga­mi w ko­la­nach, cały czas opie­ra­jąc ręce na dwóch po­zio­mych po­rę­czach znaj­du­ją­cych się po lewej i pra­wej stro­nie (mniej wię­cej na po­zio­mie pasa) od linii pa­trze­nia ćwi­czą­ce­go;

Wiktionary

Dip (z to dip „za­ma­czać”) – gęsty sos zimny, któ­re­go pod­sta­wą jest śmie­ta­na, twa­róg, jo­gurt, ma­jo­nez. Swój wy­ra­zi­sty smak zaw­dzię­cza do­dat­kom: aro­ma­tycz­nym zio­łom, ma­ry­na­tom, owo­com, przy­pra­wom.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲip, AS: dʹip

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maczanka

 (1.2) pompka na poręczach, pompka szwedzka

Wiktionary


dipawali

hin­du­skie świę­to ku czci bo­gi­ni Laksz­mi; Di­wa­li


SJP.pl


dipeptyd

pep­tyd zło­żo­ny z dwóch ami­nok­wa­sów; dwu­pep­tyd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z dwóch reszt ami­nok­wa­so­wych po­łą­czo­nych wią­za­niem pep­ty­do­wym

Wiktionary


dipis

osoba, która wy­wie­zio­na na przy­mu­so­we ro­bo­ty przez hit­le­row­skie Niem­cy nie wró­ci­ła do kraju po za­koń­cze­niu II wojny świa­to­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. osoba, która w wy­ni­ku dzia­łań wo­jen­nych zna­la­zła się poza kra­jem za­miesz­ka­nia, wy­ma­ga­ją­ca po­mo­cy, aby wró­cić do oj­czyz­ny;

Wiktionary


dipiska

→ dipis


SJP.pl

Patrz:

dipis

dipladenia

pną­cze upraw­ne z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych


SJP.pl


diplekser

filtr roz­dziel­czy od­przę­ga­ją­cy ob­wo­dy dwóch źró­deł


SJP.pl


dipleurula

typ plank­to­nicz­nych larw u szkar­łup­ni i pół­stru­now­ców


SJP.pl

Di­ple­u­ru­la – ogól­ny typ plank­to­nicz­nych larw wy­stę­pu­ją­cych u pier­wot­nych wtó­ro­u­stych (De­u­te­ro­sto­mia) – szkar­łup­ni i pół­stru­now­ców – zwie­rząt łą­czo­nych w kla­dzie Am­bu­la­cra­ria.

Larwy typu di­ple­u­ru­li cha­rak­te­ry­zu­ją się obec­no­ścią wień­ców rzę­sek ota­cza­ją­cych otwór gę­bo­wy oraz dwu­bocz­ną (bi­la­te­ral­ną) sy­me­trią ciała.

Wikipedia


diplodok

wy­mar­ły ro­śli­no­żer­ny gad z rzędu di­no­za­u­rów, o dłu­giej szyi i bar­dzo dłu­gim ogo­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. ga­tu­nek di­no­za­u­ra ro­śli­no­żer­ne­go z okre­su póź­nej jury;

Wiktionary

Di­plo­dok ("Di­plo­do­cus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny di­plo­do­ków, któ­re­go ska­mie­nia­łe szcząt­ki od­krył po raz pier­wszy w 1877 S.W. Wil­li­ston. Wzo­ro­wa­na na ła­ci­nie nazwa ro­dza­jo­wa ukuta przez Mars­ha w 1878 po­cho­dzi od sta­ro­grec­kich słów ("di­plo­os") „pod­wój­ny” i (dokos) „belka”, od­no­sząc się do dwu­bel­ko­wych sze­wro­nów umiej­sco­wio­nych w dol­nej czę­ści ogona.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲiˈplɔdɔk, AS: dʹiplodok

Wiktionary


diploid

or­ga­nizm ro­ślin­ny lub zwie­rzę­cy ma­ją­cy w ją­drach ko­mó­rek so­ma­tycz­nych dwa ze­spo­ły chro­mo­so­mów


SJP.pl

Nie mylić z: Di­plont.

Di­plo­id (gr. "διπλος" ‘pod­wój­ny’) – ko­mór­ka lub or­ga­nizm za­wie­ra­ją­cy w swoim ge­no­mie pod­wój­ny ze­staw chro­mo­so­mów ho­mo­lo­gicz­nych. Oz­na­cza­ny jest jako 2n.

U or­ga­niz­mów rozm­na­ża­ją­cych się płcio­wo jeden z nich zaz­wy­czaj po­cho­dzi od matki, zaś drugi od ojca. Więk­szość eu­ka­rion­tów (szcze­gól­nie wyż­szych) jest di­plo­i­dal­na.

Wikipedia


diploidalność

→ di­plo­i­dal­ny


SJP.pl

Patrz:

diploidalny

diploidalny

ma­ją­cy pod­wój­ną licz­bę chro­mo­so­mów w ko­mór­ce


SJP.pl


diplokok

bak­te­ria o kształ­cie zia­ren­ka fa­so­li, zwy­kle cho­ro­bot­wór­cza; dwo­in­ka


SJP.pl


diplont

or­ga­nizm skła­da­ją­cy się z ko­mó­rek o pod­wój­nej (di­plo­i­dal­nej) licz­bie chro­mo­so­mów w ją­drze


SJP.pl

Nie mylić z: Di­plo­id.

Di­plont, di­plo­biont – or­ga­nizm, któ­re­go cały cykl ży­cio­wy (z wy­jąt­kiem fazy ha­plo­i­dal­nych gamet) jest di­plo­i­dal­ny. Oz­na­cza to w prak­ty­ce, że jego ko­mór­ki so­ma­tycz­ne za­wie­ra­ją w swoim ge­no­mie pod­wój­ny ze­staw chro­mo­so­mów ho­mo­lo­gicz­nych (oz­na­cza­ny jako 2n). Di­plon­ta­mi są wszyst­kie tkan­kow­ce, a także niek­tó­re bru­nat­ni­ce i okrzem­ki.

Wikipedia


diplopia

pod­wój­ne wi­dze­nie spo­wo­do­wa­ne nie­spraw­no­ścią mię­śni zew­nętrz­nych gałki ocz­nej; am­bio­pia


SJP.pl

Di­plo­pia (wi­dze­nie zdwo­jo­ne, pod­wój­ne wi­dze­nie) - za­bu­rze­nie wi­dze­nia ste­re­o­sko­po­we­go ob­ja­wia­ją­ce się wi­dze­niem pod­wój­nych obra­zów przed­mio­tów, które może być po­wo­do­wa­ne za­bu­rze­nia­mi dzia­ła­nia oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go lub po­ra­że­niem oś­rod­ków mo­to­rycz­nych oka. Obra­zy mogą być prze­su­nię­te wzglę­dem sie­bie w po­zio­mie, lub pio­nie.

Wikipedia


diploporowy

przy­miot­nik od: di­plo­po­ra


SJP.pl


dipol

1. dwu­bie­gu­no­wy układ elek­trycz­ny lub ma­gne­tycz­ny;
2. krót­ko­fa­lo­wa an­te­na kie­run­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. układ dwóch bie­gu­nów lub ła­dun­ków wyt­wa­rza­ją­cy pole

Wiktionary

Dipol ( "di­po­los", dwa bie­gu­ny) – układ dwóch róż­no­i­mien­nych ła­dun­ków elek­trycz­nych lub bie­gu­nów ma­gne­tycz­nych, wyt­wa­rza­ją­cy pole di­po­lo­we. Można go scha­rak­te­ry­zo­wać wek­to­rem zwa­nym mo­men­tem di­po­lo­wym. Od­mia­ny:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dipolowy

Wiktionary


dipolowy

przy­miot­nik od: dipol


SJP.pl


diprotodon

naj­więk­szy tor­bacz w hi­sto­rii Ziemi, ży­ją­cy na te­re­nie Au­stra­lii w okre­sie plej­sto­ce­nu


SJP.pl

Di­pro­to­don – wy­mar­ły ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny Di­pro­to­don­ti­dae. Naj­więk­szy tor­bacz w hi­sto­rii Ziemi. Był wiel­ko­ści dzi­siej­sze­go no­so­roż­ca bia­łe­go. Pro­wa­dził po­dob­ny tryb życia do hi­po­po­ta­ma. Szkie­le­ty tych zwie­rząt zo­sta­ły od­kry­te w sło­nych gli­nach au­stra­lij­skie­go je­zio­ra Cal­la­bo­na.

Wikipedia


dipsja

picie, wchła­nia­nie wody wy­wo­ły­wa­ne wzro­stem stę­że­nia jonów so­do­wych na zew­nątrz ko­mór­ki


SJP.pl


dipsoman

osoba cier­pią­ca na okre­so­wą po­trze­bę picia al­ko­ho­lu lub za­ży­wa­nia nar­ko­ty­ków; dyp­so­ma­niak, dip­so­ma­niak, dyp­so­man


SJP.pl


dipsomania

okre­so­wa po­trze­ba picia al­ko­ho­lu lub za­ży­wa­nia nar­ko­ty­ków; dyp­so­ma­nia


SJP.pl

Nie mylić z: po­li­dyp­sją.

Dip­so­ma­nia lub dyp­so­ma­nia (z gr. "dipsa" - pra­gnie­nie) – za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na wy­stę­pu­ją­cej okre­so­wo po­trze­bie picia al­ko­ho­lu. Jest to wyt­wo­rzo­ny odruch wa­run­ko­wy po­ja­wia­ją­cy się mimo pra­wi­dło­wej re­gu­la­cji prze­mia­ny wod­nej. Za­bu­rze­nie takie może po­ja­wić się u osób z pa­to­lo­gicz­nie zwięk­szo­nym ła­knie­niem (hi­per­fa­gia), w al­ko­ho­liz­mie i u nar­ko­ma­nów. Cha­rak­te­ry­stycz­ne jest to, że cho­rzy od­czu­wa­ją pra­gnie­nie tylko w dzień, nie w nocy.

Wikipedia


dipsomaniak

osoba cier­pią­ca na okre­so­wą po­trze­bę picia al­ko­ho­lu lub za­ży­wa­nia nar­ko­ty­ków; dyp­so­ma­niak, dyp­so­man, dip­so­man


SJP.pl


dipsomaniakalny

→ dip­so­ma­nia; dyp­so­ma­nia­kal­ny


SJP.pl


dipsomanka

ko­bie­ta cier­pią­ca na okre­so­wą po­trze­bę picia al­ko­ho­lu lub za­ży­wa­nia nar­ko­ty­ków; dyp­so­ma­niacz­ka, dyp­so­man­ka


SJP.pl


dipterologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. nauka o mu­chów­kach;

Wiktionary

Dip­te­ro­lo­gia – dział en­to­mo­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem mu­chó­wek ("Dip­te­ra"). Na­u­kow­cy zaj­mu­ją­cy się dip­te­ro­lo­gią to dip­te­ro­lo­dzy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdʲiptɛrɔˈlɔɟja, AS: dʹipteroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dipterolog m.

Wiktionary


dipteros

świą­ty­nia grec­ka, w któ­rej naos oto­czo­ny był dwoma rzę­da­mi ko­lumn; dyp­te­ros


SJP.pl

Dip­te­ros (dyp­te­ros, dwus­krzy­dło­wy) – świą­ty­nia, którą ota­cza pod­wój­na ko­lum­na­da.

Szcze­gól­nie po­pu­lar­na w ar­chi­tek­tu­rze joń­skiej (grec­kiej). Naj­słyn­niej­szym przy­kła­dem dip­te­ro­su jest świą­ty­nia Ar­te­mi­dy w Efe­zie, tzw. Ar­te­miz­jon.

Pse­u­do­dip­te­ros – po­dob­nie jak dip­te­ros ma dwa rzędy ko­lumn bie­gną­ce do­o­ko­ła, ale pier­wszy rząd jest wto­pio­ny w ścia­nę bu­dyn­ku. Pse­u­do­dip­te­ro­sem był na przy­kład He­ra­jon (świą­ty­nia Hery) nie­da­le­ko Pa­e­stum w po­łud­nio­wych Wło­szech.

Wikipedia


dipylon

naj­więk­sza znana brama wja­zdo­wa w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, obec­nie za­by­tek tam­te­go okre­su


SJP.pl

Di­py­lon (gr. Δίπυλον, „pod­wój­na brama”), sta­no­wił głów­ną bramę miej­ską w mu­rach sta­ro­żyt­nych Aten. Znaj­do­wał się w dziel­ni­cy Ke­ra­mej­kos, w po­bli­żu głów­nej ne­kro­po­lii polis oraz dróg pro­wa­dzą­cych do in­nych czę­ści Gre­cji.

Brama miała duże zna­cze­nie ce­re­mo­nial­ne, gdyż sta­no­wi­ła punkt roz­po­czę­cia pro­ce­sji Wiel­kich Pa­na­te­jów – jed­ne­go z naj­waż­niej­szych świąt ateń­skich.

Wikipedia


dipyloński

przy­miot­nik od: Di­py­lon


SJP.pl


dipówka

mi­secz­ka, w któ­rej po­da­je się gęsty sos do ma­cza­nia pie­czy­wa, wa­rzyw itp.


SJP.pl


dirac

[czy­taj: diRAK] naz­wi­sko fran­cu­skie, np. Paul Dirac (1902 - 1984), bry­tyj­ski fizyk, jeden z twór­ców te­o­rii kwan­to­wej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Paul Dirac – fizyk an­giel­ski, jeden z twór­ców me­cha­ni­ki kwan­to­wej
  • No­ta­cja Di­ra­ca – zapis for­ma­liz­mów
  • Dirac (kodek) – kodek obra­zu
  • Dirac (Cha­ren­te) – miej­sco­wość we Fran­cji

Wikipedia


dirae

[czy­taj: dire] zło­rze­czą­cy wiersz cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­ez­ji ła­ciń­skiej


SJP.pl


direct

przy­miot­nik

 (1.1) środ. hand. bez­poś­red­ni (od­no­śnie sprze­da­ży, spo­so­bu do­tar­cia do klien­ta, na­wią­za­nia kon­tak­tu)

Wiktionary

Di­rect – stu­dyj­ny album Van­ge­li­sa, wy­da­ny w 1988 roku. Jest wpro­wa­dze­niem do cyklu, któ­re­go ideą było łą­cze­nie róż­nych ho­ry­zon­tów mu­zycz­nych i od­kry­wa­nie ście­żek po­mię­dzy od­mien­ny­mi sty­la­mi: od współ­czes­nej mu­zy­ki sym­fo­nicz­nej do mu­zy­ki et­nicz­nej.

Wikipedia


directx

DirectX – ze­staw funk­cji API wspo­ma­ga­ją­cych ge­ne­ro­wa­nie gra­fi­ki (dwu­wy­mia­ro­wej i trój­wy­mia­ro­wej), dźwię­ku oraz in­nych zadań zwią­za­nych zwy­kle z grami kom­pu­te­ro­wy­mi i in­ny­mi apli­ka­cja­mi mul­ti­me­dial­ny­mi. DirectX jest pro­duk­tem firmy Mi­cro­soft do­stęp­nym tylko na plat­for­mę Win­dows oraz kon­so­lę Xbox.

Wikipedia


direktor

ele­ment an­te­ny di­po­lo­wej


SJP.pl


direttissima

droga wspi­nacz­ki wio­dą­ca moż­li­wie naj­pro­ściej na wierz­cho­łek góry


SJP.pl

Di­ret­tis­si­ma (wł. "naj­krót­sza") – okre­śle­nie drogi wspi­nacz­ko­wej po­pro­wa­dzo­nej moż­li­wie bli­sko linii spad­ku wierz­choł­ka. Droga je­szcze bliż­sza ide­al­nej linii spad­ku to "su­per­di­ret­tis­si­ma". W slan­gu wspi­nacz­ko­wym oba te okre­śle­nia są czę­sto skra­ca­ne do "di­ret­ta" i "su­per­di­ret­ta".

Wikipedia


dirge

[czy­taj derdż] w po­ez­ji an­giel­skiej: pie­śni ża­łob­ne wy­ra­ża­ją­ce smu­tek z po­wo­du śmier­ci bli­skiej osoby lub zwie­rzę­cia


SJP.pl

Dirge – pio­sen­ka na­pi­sa­na przez ame­ry­kań­skie­go mu­zy­ka Boba Dy­la­na, którą na­grał w 1973 roku. Utwór wy­da­no na al­bu­mie "Pla­net Waves" (1974).

Wikipedia


dirham

dir­hem;
1. jed­nost­ka mo­ne­tar­na w Iraku, Ma­ro­ku i Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich
2. śred­nio­wiecz­na srebr­na mo­ne­ta arab­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. wa­lu­ta Ma­ro­ka i Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tów Arab­skich; ,

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲirxãm, AS: dʹirχãm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dirhamowy

Wiktionary


dirhem

dir­ham;
1. jed­nost­ka mo­ne­tar­na w Iraku, Ma­ro­ku i Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich
2. śred­nio­wiecz­na srebr­na mo­ne­ta arab­ska


SJP.pl

Dir­hem (dir­ham) – jed­nost­ka wagi pier­wot­nie usta­lo­na w Ara­bii jako 2/3 drach­my at­tyc­kiej. Także srebr­na mo­ne­ta kra­jów arab­skich bita od VII do XI wieku.

Obec­nie w uży­ciu są na­stę­pu­ją­ce wa­lu­ty o naz­wie na­wią­zu­ją­cej do "dir­he­ma":

W uży­ciu są rów­nież jako zdaw­ko­we jed­nost­ki mo­ne­tar­ne:

Wikipedia


dirk

lina przy oża­glo­wa­niu ga­flo­wym, słu­żą­ca do pod­trzy­my­wa­nia noku bomu; dirka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dirk (imię)
  • dirk (broń)
  • Dirk Pitt – bo­ha­ter ksią­żek Clive’a Cuss­le­ra

Wikipedia


dirka

lina przy oża­glo­wa­niu ga­flo­wym, słu­żą­ca do pod­trzy­my­wa­nia noku bomu; dirk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. lina pod­trzy­mu­ją­ca bom;

Wiktionary

Dirka – lina oli­no­wa­nia ru­cho­me­go przy oża­glo­wa­niu ga­flo­wym, bie­gną­ca od noku bomu na ukos do gór­nej czę­ści masz­tu, słu­żą­ca do pod­trzy­my­wa­nia bomu. Na każdy bom przy­pa­da­ją dwie dirki, przy czym wy­bie­ra­na jest dirka na­wietrz­na, zaś za­wietrz­ną lu­zu­je się, aby nie odksz­tał­ca­ła i nie prze­cie­ra­ła żagla.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲirka, AS: dʹirka

Wiktionary


dirke

w mi­to­lo­gii grec­kiej: żona Li­ko­sa, króla Teb


SJP.pl

Dirke – w mi­to­lo­gii grec­kiej druga żona króla Teb Li­ko­sa. Aby ją po­ślu­bić, Likos od­trą­cił i uwię­ził swoją pier­wszą żonę An­tio­pę. Dirke zgi­nę­ła za­mę­czo­na przez synów An­tio­py, któ­rzy z zem­sty przy­wią­za­li ją do byka.

Wikipedia


dirndl

ko­bie­cy strój lu­do­wy z po­łud­nio­wych Nie­miec i Ty­ro­lu, skła­da­ją­cy się z su­kien­ki z gor­se­tem, bluz­ki i far­tu­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) ro­dzaj stro­ju lu­do­we­go, po­cho­dzą­ce­go z re­jo­nu Alp;

Wiktionary

Dirndl – tra­dy­cyj­ny ko­bie­cy strój lu­do­wy, no­szo­ny w po­łud­nio­wych Niem­czech i Au­strii, opar­ty na hi­sto­rycz­nym ubio­rze chło­pek za­miesz­ku­ją­cych Alpy.

Wikipedia


dirować

nur­ko­wać zgod­nie z kon­cep­cją DIR


SJP.pl


dirt

[czy­taj: dert] sport wy­czy­no­wy na ro­we­rze typu BMX; skoki w po­wie­trzu z akro­ba­cja­mi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dirt – an­giel­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Dirt – album stu­dyj­ny ze­spo­łu Alice in Cha­ins z 1992
  • Dirt – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny, emi­to­wa­ny w la­tach 2007–2008
  • Colin McRae: DiRT – kom­pu­te­ro­wa gra raj­do­wa z 2007
  • Colin McRae: DiRT 2 – kom­pu­te­ro­wa gra raj­do­wa z 2009
  • Dirt 3 – kom­pu­te­ro­wa gra raj­do­wa z 2011
  • Dirt Show­down – kom­pu­te­ro­wa gra raj­do­wa z 2012
  • Dirt Rally – kom­pu­te­ro­wa gra raj­do­wa z 2015
  • Di­rect Route Tech­no­lo­gy (Di.R.T.) – kon­struk­cja prze­rzut­ki tyl­nej i zwią­za­ny z nią spo­sób pro­wa­dze­nia linki do prze­rzut­ki
  • Dirt jum­ping – dy­scy­pli­na BMX

Wikipedia


dirty

[czy­taj: derty] w mu­zy­ce: chra­pli­we, szorst­kie brzmie­nie in­stru­men­tu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dirty (Brud­ne spra­wy) – film z 2005 roku
  • Dirty – album Sonic Youth
  • Dirty – ze­spół mu­zycz­ny
  • „Dirty” – pio­sen­ka Bass­hun­te­ra z al­bu­mu Cal­ling Time
  • Dirty Harry (Brud­ny Harry) – film z 1971

Wikipedia


dis

dźwięk d pod­wyż­szo­ny o pół tonu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk d pod­wyż­szo­ny o pół­ton;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dís – po­stać ze stwo­rzo­nej przez J.R.R. Tol­kie­na mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia
  • Dis – album mu­zycz­ny Jana Gar­bar­ka wy­da­ny w 1976 r.
  • Dis – lo­do­we je­zio­ro z Bo­skiej ko­me­dii Dan­te­go
  • Dis – język pro­gra­mo­wa­nia
  • dis – nazwa dźwię­ku mu­zycz­ne­go
  • Dis Pater – bóg śmier­ci w mi­to­lo­gii rzym­skiej
  • DIS – ra­dziec­ki sa­mo­lot z okre­su II wojny świa­to­wej
  • diss – ro­dzaj ut­wo­ru

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dʲis, AS: dʹis

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. D♯

Wiktionary


dis-dur

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku dis


SJP.pl

Dis-dur – gama mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, któ­rej to­ni­ką jest dis. Gama Dis-dur za­wie­ra dźwię­ki: dis, eis, fisis, gis, ais, his, cisis. En­har­mo­nicz­nym od­po­wied­ni­kiem Dis-dur jest gama Es-dur.

Dis-dur to także akord, zbu­do­wa­ny z pier­wsze­go (dis), trze­cie­go (fisis) i pią­te­go (ais) stop­nia gamy Dis-dur.

Wikipedia


dis-moll

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku dis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja mo­lo­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku dis (w za­pi­sie nu­to­wym z trze­ma krzy­ży­ka­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord mo­lo­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji dis-moll (1.1)

Wiktionary

dis-moll − gama opar­ta na skali mo­lo­wej, któ­rej to­ni­ką jest dis. Gama ta w od­mia­nie na­tu­ral­nej (eol­skiej) za­wie­ra dźwię­ki: dis, eis, fis, gis, ais, h, cis. W za­pi­sie to­na­cji dis-moll wy­stę­pu­je sześć krzy­ży­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲis‿mɔl, AS: dʹis‿mol

Wiktionary


disa

idisa; w mi­to­lo­gii ger­mań­skiej:
1. żeń­skie bó­stwo opie­kuń­cze po­krew­ne nor­nom;
2. demon śmier­ci, zni­szcze­nia i wojny, we­ge­ta­cji i płod­no­ści


SJP.pl

Disa – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych ("Or­chi­da­ce­ae"). Obej­mu­je ok. 185 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Afry­ce sub­sa­ha­ryj­skiej w ta­kich kra­jach jak: Kenia, Tan­za­nia, Ugan­da, Etio­pia, Sudan, An­go­la, Ma­la­wi, Mo­zam­bik, Zam­bia, Zim­bab­we, RPA, Gwi­nea, Le­sot­ho, Wy­brze­że Kości Sło­nio­wej, Li­be­ria, Niger, Ni­ge­ria, Sier­ra Leone, Bu­run­di, Ka­me­run, Re­pu­bli­ka Środ­ko­wo­a­fry­kań­ska, Kongo, Gabon, Rwan­da, DRK, Ma­da­ga­skar, Re­u­nion oraz na Pół­wy­spie Arab­skim w Je­me­nie.

Wikipedia


disablizm

[czy­taj: di­sej­blizm] dy­skry­mi­na­cja osób nie­peł­no­spraw­nych; able­izm, ablizm, han­di­ca­pizm, han­di­ka­pizm


SJP.pl


disacharyd

wę­glo­wo­dan zbu­do­wa­ny z dwóch czą­ste­czek cu­krów pro­stych po­łą­czo­nych wią­za­niem gli­ko­zy­do­wym; dwu­sa­cha­ryd, bi­sa­cha­ryd, dwu­cu­kier, bioza


SJP.pl


disaggio

[czy­taj: di­za­dżio] spa­dek kursu dewiz, pa­pie­rów war­to­ścio­wych po­ni­żej ich war­to­ści no­mi­nal­nej; di­sa­gio; dy­sa­żio; dy­za­żio


SJP.pl


disagio

[czy­taj: di­za­dżio] spa­dek kursu dewiz, pa­pie­rów war­to­ścio­wych po­ni­żej ich war­to­ści no­mi­nal­nej; dy­sa­żio; dy­za­żio; di­sag­gio


SJP.pl


discantus

[czy­taj: di­skan­tus] daw­niej: śpiew dwu­gło­so­wy; dysz­kant


SJP.pl

Di­scan­tus (gr. "dís" - dwa razy; łac. "can­tus" - śpiew, "di­scan­tus" - niez­god­ny, prze­ciw­staw­ny śpiew) - tech­ni­ka w po­li­fo­nii śred­nio­wiecz­nej.

W śred­nio­wiecz­nych klasz­tor­nych szko­łach Szko­ła St. Mar­tial i Notre-Dame (XI/XII w.) w tech­ni­ce "di­scan­tus" wpro­wa­dzo­no do­kład­ną ryt­mi­za­cję gło­sów opar­tą na sta­ro­grec­kich sto­pach me­trycz­nych.

Wikipedia


dischi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. wło­ski ma­ka­ron w kształ­cie dy­sków-śli­macz­ków, sto­so­wa­ny naj­czę­ściej do zup lub sa­ła­tek ma­ka­ro­no­wych;

Wiktionary

Dis­chi, dis­chi vo­lan­ti (czy­taj: "diski", dosł. "la­ta­ją­ce ta­le­rze", także: "mes­si­ca­ni") – ro­dzaj wło­skie­go ma­ka­ro­nu w kształ­cie dy­sków-śli­macz­ków, sto­so­wa­ny naj­czę­ściej do zup lub sa­ła­tek ma­ka­ro­no­wych.

Nazwa roz­po­wszech­ni­ła się wkrót­ce po wy­my­śle­niu nazwy nie­zi­den­ty­fi­ko­wa­nych obiek­tów la­ta­ją­cych w 1947.

Wikipedia


disclaimer

[czy­taj: disKLEJmer] oś­wiad­cze­nie przed­się­bior­stwa, w któ­rym zrze­ka się ono od­po­wie­dzial­no­ści za wyt­wo­rzo­ny pro­dukt lub ofe­ro­wa­ną usłu­gę


SJP.pl

Disc­la­i­mer (do­słow­nie: „zrze­cze­nie się”) – za­po­ży­czo­ny z ję­zy­ka an­giel­skie­go ter­min w na­jo­gól­niej­szym ro­zu­mie­niu okre­śla­ją­cy każdy zapis, któ­re­go celem jest wy­łą­cze­nie przez au­to­ra czę­ści lub ca­ło­ści od­po­wie­dzial­no­ści cy­wil­no­praw­nej zwią­za­nej z ko­rzy­sta­niem ze świad­czo­nych przez niego usług.

Wikipedia


disclosure

[czy­taj: dys­klo­żer] ujaw­nie­nie w re­kla­mie in­for­ma­cji o danym pro­duk­cie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Disc­lo­su­re – bry­tyj­ski duet two­rzą­cy mu­zy­kę elek­tro­nicz­ną
  • Disc­lo­su­re – album mu­zycz­ny grupy The Gat­he­ring
  • Disc­lo­su­re (pol­ski tytuł W sieci) – ame­ry­kań­ski film, dre­szczo­wiec z 1994 roku w re­ży­se­rii Barry'ego Le­vin­so­na
  • Disc­lo­su­re Day – ame­ry­kań­ski film z 2026 roku w re­ży­se­rii Ste­ve­na Spiel­ber­ga

Wikipedia


discman

[czy­taj: disk­men lub dysk­men] prze­no­śny odt­wa­rzacz płyt kom­pak­to­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) elek­tron. prze­no­śny odt­wa­rzacz płyt CD wy­po­sa­żo­ny w słu­chaw­ki;

Wiktionary

Disc­man – nie­wiel­ki, prze­no­śny odt­wa­rzacz CD, wy­po­sa­żo­ny w słu­chaw­ki. Nazwa „disc­man“ jest za­strze­żo­nym zna­kiem to­wa­ro­wym firmy Sony, niem­niej po­pu­lar­nie używa się jej, po­dob­nie jak w przy­pad­ku walk­ma­na, jako nazwy dla ogółu tego typu urzą­dzeń.

Pier­wszym urzą­dze­niem tego typu był Sony D-50, wpro­wa­dzo­ny na rynek w 1984 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­szcze kilka lat temu moim ma­rze­niem był disc­man, dziś wolę em­pe­trój­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲiskmɛ̃n, AS: dʹiskmẽn

Wiktionary


disco

[czy­taj: disko] dysko, disko;
1. dy­sko­te­ka;
2. mu­zy­ka dy­sko­te­ko­wa;
3. lokal, w któ­rym tań­czy się przy mu­zy­ce dy­sko­te­ko­wej;
4. dy­sko­te­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. ga­tu­nek mu­zy­ki po­pu­lar­nej;

 (1.2) cho­re­ogr. styl po­pu­lar­ne­go współ­czes­ne­go tańca

 (1.3) środ. dy­sko­te­ka

przy­miot­nik

 (2.1) ma­ją­cy cechy mu­zy­ki disco (1.1)

 (2.2) ma­ją­cy cechy tańca disco (1.2)

Wiktionary

Disco, znane także pod nazwą mu­zy­ka dy­sko­te­ko­wa – ga­tu­nek mu­zy­ki po­pu­lar­nej bę­dą­cy ro­dza­jem ryt­micz­nej mu­zy­ki ta­necz­nej, głów­nie, choć nie wy­łącz­nie, przez­na­czo­nej do tańca w dy­sko­te­kach. Szcze­gól­nie po­pu­lar­ny w dru­giej po­ło­wie lat sie­dem­dzie­sią­tych XX wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nak pier­wsze ut­wo­ry w stylu czy­ste­go disco po­ja­wi­ły się około 1974.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲiskɔ, AS: dʹisko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) dyskoteka

Wiktionary


discopolo

[czy­taj: di­sko­po­lo] ro­dzaj mu­zy­ki cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ki­czem i pro­sto­tą wy­ko­na­nia; disco polo


SJP.pl


discopolowiec

[czy­taj: di­sko­po­lo­wiec] wy­ko­naw­ca lub fan mu­zy­ki disco polo


SJP.pl


discopolowy

→ di­sco­po­lo [czy­taj: di­sko­po­lo­wy]


SJP.pl


discord

[czy­taj: di­skord] dar­mo­wa apli­ka­cja do ko­mu­ni­ka­cji, umoż­li­wia­ją­ca pro­wa­dze­nie roz­mów tek­sto­wych, gło­so­wych i wideo


SJP.pl

Di­scord – bez­płat­na usłu­ga in­ter­ne­to­wa opar­ta na chmu­rze, słu­żą­ca do roz­mów gło­so­wych i ko­mu­ni­ka­cji za po­mo­cą z moż­li­wo­ścią umie­szcza­nia zdjęć oraz fil­mów, za­pro­jek­to­wa­na po­cząt­ko­wo jako plat­for­ma skie­ro­wa­na dla gra­czy kom­pu­te­ro­wych. Wy­ko­rzy­stu­je tech­no­lo­gię Voice over In­ter­net Pro­to­col. Usłu­ga do­stęp­na jest z po­zio­mu prze­glą­dar­ki in­ter­ne­to­wej, apli­ka­cji kom­pu­te­ro­wej na sy­ste­mach z ro­dzi­ny Mi­cro­soft Win­dows, Linux, macOS oraz apli­ka­cji mo­bil­nej na sy­ste­mach z ro­dzi­ny An­dro­id oraz iOS.

Wikipedia


discordowy

→ Di­scord [czy­taj: di­skor­do­wy]


SJP.pl


discount

[czy­taj: dy­skant lub dy­skont] sklep sa­mo­ob­słu­go­wy ma­ją­cy w ofer­cie wy­bra­ne pro­duk­ty po ni­skich ce­nach; dy­skont


SJP.pl


discovery

[czy­taj: disKAwery]
1. ame­ry­kań­ski pro­gram badań Ukła­du Sło­necz­ne­go;
2. nazwa jed­ne­go z ame­ry­kań­skich wa­ha­dłow­ców kos­micz­nych;
3. kanał te­le­wi­zyj­ny na­da­ją­cy pro­gra­my do­ku­men­tal­ne; Di­sco­ve­ry Chan­nel;
4. model sa­mo­cho­du marki Land Rover


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Di­sco­ve­ry – ame­ry­kań­ski prom kos­micz­ny
  • Di­sco­ve­ry – ame­ry­kań­ski kos­micz­ny pro­gram ba­daw­czy
  • Di­sco­ve­ry – na­daw­ca te­le­wi­zyj­ny
  • Di­sco­ve­ry – album mu­zycz­ny Elec­tric Light Or­che­stra z 1979
  • Di­sco­ve­ry – album mu­zycz­ny Mike’a Old­fiel­da z 1984 roku
  • Di­sco­ve­ry – album mu­zycz­ny Daft Punk z 2001
  • Di­sco­ve­ry – box set Pink Floyd z 2011
  • Di­sco­ve­ry Pol­ska – grupa sta­cji te­le­wi­zyj­nych
    • Di­sco­ve­ry Chan­nel – ogól­no-do­ku­men­tal­na
    • Ani­mal Pla­net – przy­rod­ni­cza
    • Di­sco­ve­ry Tra­vel and Li­ving – tu­ry­stycz­na
    • Di­sco­ve­ry Scien­ce – na­u­ko­wo-tech­nicz­na

Wikipedia


diseksualizm

oboj­na­czość, obupł­cio­wość, dwupł­cio­wość, oboj­nact­wo, her­ma­fro­dy­tyzm;
1. u zwie­rząt: jed­no­czes­ne wy­stę­po­wa­nie gru­czo­łów roz­rod­czych mę­skich i żeń­skich w or­ga­niz­mie lub gru­czo­łu oboj­na­cze­go;
2. u czło­wie­ka: wro­dzo­na wada roz­wo­jo­wa po­le­ga­ją­ca na ist­nie­niu u tej samej osoby gonad mę­skich i żeń­skich


SJP.pl


disengagement

[czy­taj: dy­zen­gejdż­ment] dzia­ła­nie zmie­rza­ją­ce do zmniej­sze­nia na­pię­cia po­mię­dzy blo­ka­mi państw, po­le­ga­ją­ce na lik­wi­da­cji baz woj­sko­wych i wy­co­fa­niu woj­ska z linij de­mar­ka­cyj­nych


SJP.pl


diseuse

[czy­taj: dizEZ] ar­tyst­ka sce­nicz­na, któ­rej pro­duk­cje pio­sen­kar­skie za­wie­ra­ją ut­wo­ry o róż­nym stylu z po­gra­ni­cza sztu­ki lek­kiej i po­waż­nej, zaś ich in­ter­pre­ta­cja wy­ma­ga czę­sto stylu "mó­wio­ne­go"; di­ze­za


SJP.pl


disfolid

groź­ny wąż afry­kań­ski o bar­dzo sil­nym ja­dzie


SJP.pl


disiarczek

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy zwią­za­ne z sobą dwa atomy siar­ki; dwu­siar­czek


SJP.pl


disiarczkowy

→ di­siar­czek; dwu­siarcz­ko­wy


SJP.pl


disis

[czy­taj: dis-is] dźwięk d pod­wyż­szo­ny o dwa pół­to­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk d pod­wyż­szo­ny o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwię­ki disis na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: disis¹, disis², Disis, disis°.

Disis – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla disis¹ wy­no­si około 329,6 Hz. Jest to pod­wyż­szo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go krzy­ży­ka dźwięk d. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne (o tej samej wy­so­ko­ści) to: e i fes.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲisʲis, AS: dʹisʹis

Wiktionary


diskdżokej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) di­dżej, disc joc­key, dysk­dżo­kej, DJ

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­taj­cie w Pru­sach, kra­i­nie "Multi Kulti" — wołał nie­daw­no disk­dżo­kej w radiu ber­liń­skim.

Wiktionary


disko

dysko, disco;
1. dy­sko­te­ka;
2. mu­zy­ka dy­sko­te­ko­wa;
3. lokal, w któ­rym tań­czy się przy mu­zy­ce dy­sko­te­ko­wej;
4. dy­sko­te­ko­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Disko – wyspa na Morzu Baf­fi­na
  • Disko – za­to­ka Morza Baf­fi­na
  • Disco

Wikipedia


diskoprezenter

rzad­ko: osoba pre­zen­tu­ją­ca mu­zy­kę w dy­sko­te­ce; di­dżej, dysk­dżo­kej, disc joc­key


SJP.pl


diskrobiowy

za­wie­ra­ją­cy dwa łań­cu­chy skro­bi; dwu­skro­bio­wy


SJP.pl


dislajk

in­ter­ne­to­we oz­na­cze­nie posta in­for­mu­ją­ce, że nie przy­padł nam do gustu lub że się z nim nie zga­dza­my; dis­li­ke


SJP.pl


dislajkować

śro­do­wi­sko­wo: oz­na­czać post in­ter­ne­to­wy w celu po­ka­za­nia, że nie przy­padł nam do gustu lub że się z nim nie zga­dza­my


SJP.pl


dislike

[czy­taj: dis­lajk] in­ter­ne­to­we oz­na­cze­nie posta in­for­mu­ją­ce, że nie przy­padł nam do gustu lub że się z nim nie zga­dza­my; dis­lajk


SJP.pl


disnejowski

zwią­za­ny z fil­ma­mi Dis­ne­ya, taki jak w tych fil­mach; dis­ne­y­ow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) film. wy­stę­pu­ją­cy w pro­duk­cjach Dis­ne­ya, taki jak u Dis­ne­ya, zwią­za­ny z fil­ma­mi Dis­ne­ya

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci uwiel­bia­ją dis­ne­jow­skie­go Ku­bu­sia Pu­chat­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Disnejowski

 rzecz. Disney mos.

Wiktionary


disney

Walt (wła­ści­wie Wal­ter Elias) Dis­ney [czy­taj: łolt dis­nej] - ame­ry­kań­ski pro­du­cent i re­ży­ser fil­mo­wy (1901-66)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) film. naz­wi­sko twór­cy ame­ry­kań­skie­go kon­cer­nu fil­mo­we­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dis­ney – mia­sto w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Mayes
  • Walt Dis­ney – za­ło­ży­ciel The Walt Dis­ney Com­pa­ny, ame­ry­kań­ski re­ży­ser, pro­du­cent fil­mo­wy
  • Roy Oli­ver Dis­ney – współt­wór­ca firmy The Walt Dis­ney Com­pa­ny
  • Dis­ney – ofi­cjal­na skró­to­wa forma The Walt Dis­ney Com­pa­ny – naj­więk­sza na świe­cie kor­po­ra­cja me­dio­wa
  • Walt Dis­ney Pic­tu­res – wyt­wór­nia fil­mo­wa pow­sta­ła w 1983 roku
  • Walt Dis­ney Ani­ma­tion Stu­dios – naj­star­sza wyt­wór­nia fil­mów ani­mo­wa­nych pow­sta­ła w 1934 roku
  • Dis­ne­y­na­tu­re – wyt­wór­nia fil­mo­wa zaj­mu­ją­ca się pro­duk­cją fil­mów do­ku­men­tal­nych
  • Walt Dis­ney Re­cords – wyt­wór­nia mu­zycz­na na­gry­wa­ją­ca ścież­ki dźwię­ko­we do fil­mów wyt­wór­ni Dis­ne­ya
  • Dis­ney Chan­nel – sta­cja te­le­wi­zyj­na na­da­ją­ca se­ria­le i kre­sków­ki oraz filmy wyt­wór­ni Dis­ne­ya
  • Dis­ney XD – kanał te­le­wi­zyj­ny emi­tu­ją­cy se­ria­le jak i kre­sków­ki oraz filmy Dis­ne­ya
  • Dis­ney Ju­nior – kanał te­le­wi­zyj­ny emi­tu­ją­cy edu­ka­cyj­ne se­ria­le i kre­sków­ki Dis­ne­ya
  • Radio Dis­ney – in­ter­ne­to­wa sta­cja ra­dio­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ro­dzi­na Dis­ne­y­ów wesz­ła w po­sia­da­nie spo­re­go ma­jąt­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Disnejowski, disnejowski

 rzecz. Disneyland mrz.

Wiktionary


disneyland

[czy­taj: DISnejlend albo DISnejland] prze­no­śnie: cu­dow­na kra­i­na, w któ­rej speł­nia­ją się ma­rze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) tu­ryst. film. wspól­na nazwa kilku par­ków roz­ryw­ki te­ma­tycz­nie zwią­za­nych z pro­duk­cja­mi The Walt Dis­ney Com­pa­ny;

Wiktionary

Dis­ne­y­land (wy­mo­wa:) – ame­ry­kań­ski park te­ma­tycz­ny po­ło­żo­ny w miej­sco­wo­ści Ana­he­im, w sta­nie Ka­li­for­nia. Zo­stał ot­war­ty w 1955 roku i był to je­dy­ny park Dis­ne­ya zbu­do­wa­ny za życia Walta Dis­ne­ya i oso­bi­ście przez niego na­dzo­ro­wa­ny. W 2001 roku zo­stał włą­czo­ny jako część kom­plek­su roz­ryw­ko­we­go Dis­ne­y­land Re­sort.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten obrzyd­li­wy in­cy­dent wy­da­rzył się w ubie­gły pią­tek, ok. 21.00 w Dis­ne­y­lan­dzie w Los An­ge­les.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. disneylandowy

 rzecz. Disney mos.

Wiktionary


disneylandowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Dis­ne­y­lan­du, zwią­za­ny z Dis­ne­y­lan­dem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Disneyland m.

Wiktionary


disneylandyzacja

[czy­taj: dis­nej­len­dy­za­cja] ko­mer­cyj­ne dzia­ła­nia in­sty­tu­cji kul­tu­ry, np. mu­ze­ów


SJP.pl


disneyowski

[czy­taj: dis­ne­jow­ski] zwią­za­ny z fil­ma­mi Dis­ne­ya, taki jak w tych fil­mach; dis­ne­jow­ski


SJP.pl


disować

dis­so­wać; śro­do­wi­sko­wo:
1. obra­żać, po­ni­żać;
2. wy­ko­ny­wać lub na­gry­wać pio­sen­kę uka­zu­ją­cą ne­ga­tyw­ne cechy ja­kiejś osoby


SJP.pl


disperato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: z de­spe­ra­cją


SJP.pl


display

[czy­taj: di­splej] di­splej;
1. wyś­wiet­lacz w urzą­dze­niach elek­tro­nicz­nych;
2. obra­zy lub słowa, które widać na mo­ni­to­rze kom­pu­te­ra


SJP.pl


displej

di­splay;
1. wyś­wiet­lacz w urzą­dze­niach elek­tro­nicz­nych;
2. obra­zy lub słowa, które widać na mo­ni­to­rze kom­pu­te­ra


SJP.pl


diss

obra­za, atak słow­ny na kon­kret­ną osobę; po­pu­lar­ne w hip-hopie uka­zy­wa­nie ne­ga­tyw­nych cech czy­jejś twór­czo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) slang. obra­za, atak słow­ny na kogoś

Wiktionary

Diss – mia­sto w An­glii, w hrab­stwie Nor­folk, w dy­stryk­cie South Nor­folk. Leży 31 km na po­łud­nio­wy za­chód od Nor­wich i 129 km na pół­noc­ny wschód od Lon­dy­nu. W 2001 mia­sto li­czy­ło 6742 miesz­kań­ców.

Wikipedia


dissogonia

osią­ga­nie doj­rza­ło­ści płcio­wej dwu­krot­nie w ciągu życia niek­tó­rych że­bro­pła­wów i pier­ście­nic


SJP.pl


dissować

[czy­taj: di­so­wać] di­so­wać; śro­do­wi­sko­wo:
1. obra­żać, po­ni­żać; 1. wy­ko­ny­wać lub na­gry­wać pio­sen­kę uka­zu­ją­cą ne­ga­tyw­ne cechy ja­kiejś osoby


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) slang. wy­ko­ny­wać lub na­gry­wać utwór (zwy­kle hip­ho­po­wy) prze­ciw­ko komuś, wy­śmie­wa­ją­cy go lub obra­ża­ją­cy

 (1.2) slang. ogól­niej: wy­śmie­wać, po­ni­żać lub obra­żać kogoś

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) disować

Wiktionary


distres

stres ne­ga­tyw­ny, wy­stę­pu­ją­cy pod­czas cał­ko­wi­te­go fi­zycz­ne­go i psy­chicz­ne­go wy­cień­cze­nia


SJP.pl


distributiw

w ję­zy­koz­naw­stwie: wyraz peł­nią­cy funk­cję dy­stry­bu­tyw­ną


SJP.pl


distylos

świą­ty­nia grec­ka z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi dwoma wew­nętrz­ny­mi fi­la­ra­mi


SJP.pl


disulfiram

zwią­zek or­ga­nicz­ny za­bu­rza­ją­cy me­ta­bo­lizm al­ko­ho­lu ety­lo­we­go w or­ga­niz­mie, sto­so­wa­ny w le­cze­niu al­ko­ho­liz­mu; an­ti­col; an­ta­bus; espe­ral


SJP.pl

Di­sul­fi­ram – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek sto­so­wa­ny w le­cze­niu al­ko­ho­liz­mu, któ­re­go dzia­ła­nie po­le­ga na wpły­wie na me­ta­bo­lizm al­ko­ho­lu ety­lo­we­go.

Wikipedia


disulfiramowy

→ di­sul­fi­ram


SJP.pl

Patrz:

disulfiram

disulfoton

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, wy­jąt­ko­wo tok­sycz­ny in­sek­ty­cyd i aka­ry­cyd;

Wiktionary

Di­sul­fo­ton – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, in­sek­ty­cyd fos­fo­ra­no­or­ga­nicz­ny na­le­żą­cy do grupy estrów kwasu tio­fos­fo­ro­we­go, aka­ry­cyd oraz in­hi­bi­tor ace­ty­lo­cho­li­no­e­ste­ra­zy. Jest roz­py­la­ny na upra­wach ty­to­niu, trzci­ny cu­kro­wej, ziem­nia­ków, ku­ku­ry­dzy w celu zwal­cza­nia mszyc, wcior­nast­ków i przę­dzior­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ame­ry­kań­ska EPA ogra­ni­czy­ła w USA uży­cie di­sul­fo­to­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲisulˈfɔtɔ̃n, AS: dʹisulfotõn

Wiktionary


dit

1. ga­tu­nek po­ez­ji po­pu­lar­ny we Fran­cji, uka­zu­ją­cy zda­rze­nia, za­cho­wa­nia czło­wie­ka jako przy­kład zja­wisk po­wszech­nych;
2. ilość in­for­ma­cji za­war­ta w ko­mu­ni­ka­cie o wy­stę­po­wa­niu jed­nej z dzie­się­ciu moż­li­wo­ści; jed­nost­ka in­for­ma­cji dzie­siąt­ko­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dit Clap­per – ka­na­dyj­ski ho­ke­i­sta
  • Sam­nang Dit – kam­bo­dżań­ska za­pa­śnicz­ka
  • dit – inne oz­na­cze­nie banu
  • DIT
  • Lieu-dit

Wikipedia


diteista

osoba wie­rzą­ca w dwóch bogów lub w Boga dwu­po­sta­cio­we­go; dy­te­i­sta


SJP.pl


diterpenoid

zwią­zek z grupy związ­ków che­micz­nych, do któ­rych na­le­żą m.in. fitol, for­sko­li­na


SJP.pl


diterpenoidy

zwią­zek z grupy związ­ków che­micz­nych, do któ­rych na­le­żą m.in. fitol, for­sko­li­na


SJP.pl


diterpeny

Di­ter­pe­ny (C20H32) – i ich po­chod­ne, związ­ki or­ga­nicz­ne z grupy ter­pe­nów, są te­tra­me­ra­mi izo­pre­nu. Wy­stę­pu­ją głów­nie w ży­wi­cach ro­ślin­nych. Cha­rak­te­ry­zu­ją się wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rą wrze­nia. Do­tych­czas nie zna­la­zły więk­sze­go za­sto­so­wa­nia prak­tycz­ne­go.

Przy­kła­da­mi są: ste­wiol, kwasy ży­wicz­ne, fitol i lab­da­ny.

Wikipedia


dithering

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dit­he­ring (audio)
  • dit­he­ring (gra­fi­ka kom­pu­te­ro­wa)

Wikipedia


ditianon

nazwa zwy­cza­jo­wa fun­gi­cy­du z grupy po­chod­nych chi­no­nu


SJP.pl


ditionin

di­tio­nin sodu - nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny m.in. przy pro­duk­cji pa­pie­ru oraz jako wy­bie­lacz włó­kna drzew­ne­go; hy­dro­sul­fit, pod­siar­czyn sodu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny bę­dą­cy solą lub estrem kwasu di­tio­na­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy bie­le­niu ście­ru drzew­ne­go wy­ko­rzy­stu­je się wła­ści­wo­ści re­du­ku­ją­ce di­tio­ni­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ditionian

 przym. ditioninowy, ditionianowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. dwutionin, podsiarczyn, niepopr., przest. hydrosulfit

Wiktionary


ditizon

zwią­zek or­ga­nicz­ny sto­so­wa­ny w ana­li­zie che­micz­nej, two­rzą­cy trwa­łe kom­plek­sy z jo­na­mi wielu me­ta­li; di­fe­ny­lo­tio­kar­ba­zon


SJP.pl

Di­ti­zon, di­fe­ny­lo­tio­kar­ba­zon – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na tio­kar­ba­zo­nu, sto­so­wa­ny jako od­czyn­nik che­micz­ny do wy­kry­wa­nia i oz­na­cza­nia me­ta­li.

W sta­nie sta­łym ma po­stać czar­ne­go lub czar­no­bru­nat­ne­go prosz­ku. jest nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie. Jego rozt­wór w eta­no­lu, chlo­ro­for­mie lub czte­roch­lor­ku węgla ma kolor zie­lo­ny.

Wikipedia


ditlen

tlen w czą­stecz­kach dwu­a­to­mo­wych; dwut­len


SJP.pl


ditlenek

zwią­zek che­micz­ny, w któ­rym jeden atom pier­wiast­ka po­łą­czo­ny jest z dwoma nie­po­wią­za­ny­mi ato­ma­mi tlenu; dwut­le­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny zło­żo­ny z jed­ne­go atomu da­ne­go pier­wiast­ka po­łą­czo­ne­go z dwoma ato­ma­mi tlenu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwutlenek

Wiktionary


ditmar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Dit­mar, Diet­mar – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słów "diot" "lud" oraz "mari" "sław­ny", mogło oz­na­czać "czło­wie­ka cie­szą­ce­go się sławą wśród ludu". Sta­ro­pol­skim wa­rian­tem jest forma Dzieć­mar.

Dit­mar imie­ni­ny ob­cho­dzi: 2 stycz­nia, 5 marca, 18 maja i 28 wrze­śnia.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Detek

Wiktionary


ditox

marka środ­ka owa­do­bój­cze­go DDT


SJP.pl


ditranol

syn­te­tycz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu łu­szczy­cy


SJP.pl

Di­tra­nol ( dith­ra­no­lum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy po­li­fe­no­li, jeden z naj­sku­tecz­niej­szych leków prze­ci­włu­szczy­co­wych, sto­so­wa­ny od ponad 90 lat[].

Wikipedia


ditto

z wło­skie­go: to samo, jak wyżej; detto


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ditto – znak pow­tó­rze­nia w druku (np. 〃 bądź ——〃——)
  • Ditto – jeden z pokémonów
  • Ditto – utwór po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skiej grupy mu­zycz­nej NewJeans
  • dit­to­gra­fia

Wikipedia


dittografia

mi­mo­wol­ne, omył­ko­we pow­ta­rza­nie są­sied­nich liter, sylab lub wy­ra­zów pod­czas pi­sa­nia albo prze­pi­sy­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) błąd (wy­stę­pu­ją­cy naj­czę­ściej przy prze­pi­sy­wa­niu) po­le­ga­ją­cy na nie­za­mie­rzo­nym pow­tó­rze­niu jed­nej li­te­ry, sy­la­by, wy­ra­zu lub li­nij­ki;

Wiktionary

Dit­to­gra­fia (od gr. διττός "dit­tós" – „pod­wój­ny” i γραφία "grafía" – „pi­sa­nie”) – mi­mo­wol­ne, omył­ko­we pow­ta­rza­nie, pod­czas prze­pi­sy­wa­nia tek­stu, jed­no­stek li­te­rac­kich.

Błąd dit­to­gra­fii naj­czę­ściej po­le­ga na pow­tó­rze­niu tej samej li­te­ry, do­ty­czy rów­nież sylab, wy­ra­zów, a nawet więk­szych jed­no­stek w zda­niu. Błąd dit­to­gra­fii po­peł­nia­ny jest nieś­wia­do­mie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) P. Hum­bert (art. cyt., 250), uważa bez­pod­staw­nie me' 'et Jahwe za dit­to­gra­fię wy­ra­że­nia 'et Chaw­wah.

Wiktionary


diugoniowate

ro­dzi­na mor­skich ssa­ków z rzędu brze­gow­ców


SJP.pl

Diu­go­nio­wa­te (Du­gon­gi­dae) – ro­dzi­na mor­skich ssa­ków ło­ży­sko­wych z rzędu brze­gow­ców (Si­re­nia). Je­dy­ny ży­ją­cy współ­cze­śnie ga­tu­nek tej ro­dzi­ny – diu­goń przy­brzeż­ny ("Du­gong dugon") – wy­stę­pu­je w wo­dach tro­pi­kal­nych u wy­brze­ża wschod­niej Afry­ki, Azji, Au­stra­lii i Nowej Gwi­nei. Sy­re­na mor­ska (†"Hy­dro­da­ma­lis gigas") zo­sta­ła wy­tę­pio­na w XVIII wieku. Ga­tun­ki ko­pal­ne znane są ze szcząt­ków po­cho­dzą­cych z eo­ce­nu. Osią­ga­ły do 7 m dłu­go­ści.

Wikipedia


diugoniowaty

o ce­chach diu­go­nio­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


diugoń

je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny diu­go­ni, mor­ski ssak za­li­cza­ny do syren, ży­ją­cy w wo­dach Oce­a­nu In­dyj­skie­go i Spo­koj­ne­go; pier­sio­pław­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Du­gong|ref=tak., mo­no­ty­po­wy ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny diu­go­nio­wa­tych;

 (1.2) zool. zwie­rzę wodne z ro­dza­ju diu­goń (1.1)

Wiktionary


diuk

1. we Fran­cji, Wiel­kiej Bry­ta­nii: wy­so­ki tytuł ary­sto­kra­tycz­ny, ksią­żę spoza naj­bliż­szej ro­dzi­ny kró­lew­skiej;
2. osoba no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. naj­wyż­szy tytuł ary­sto­kra­tycz­ny we Fran­cji, ksią­żę;

 (1.2) naj­wyż­szy tytuł szla­chec­ki w Wiel­kiej Bry­ta­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­ro­na diuka, jeśli do­brze pa­mię­tam he­ral­dy­kę, nie ma żad­nych gałek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. diuszesa ż.

 przym. diukowski

Wiktionary


diukostwo

god­ność, tytuł diuka


SJP.pl


diukowski

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy diu­ko­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­stium diu­kow­ski mie­cza nie prze­wi­dy­wał, co za­wsze wy­da­wa­ło się Vi­me­so­wi za­dzi­wia­ją­co głu­pie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diuk mos., diuszesa ż.

Wiktionary


diula

język ni­ge­ro-kon­gij­ski be­dą­cy ję­zy­kiem urzę­do­wym Bur­ki­na Faso


SJP.pl

Diula lub Jula – grupa et­nicz­na z ro­dzi­ny ludów Ma­lin­ke, za­miesz­ku­ją­ca prze­waż­nie na te­re­nach Wy­brze­ża Kości Sło­nio­wej i Bur­ki­na Faso, w mniej­szej licz­bie w Mali i Gha­nie. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem diula z grupy mande. Ich po­pu­la­cję sza­cu­je się na 4,8 mln. Więk­szość z nich to mu­zuł­ma­nie, od dawna uwa­ża­ni za hand­low­ców.

Wikipedia


diuna

ru­cho­ma wydma pia­szczy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ru­cho­ma wydma na wy­brze­żu mor­skim pow­sta­ła przez na­wie­wa­nie pia­sku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • diuna – wydma ru­cho­ma, jeden z ro­dza­jów wydm pia­sko­wych
  • koło Hel­go­lan­du
  • Diuna (oryg. Dune) – po­wieść scien­ce-fic­tion na­pi­sa­na przez Fran­ka Her­ber­ta
    • Diuna (Ar­ra­kis) – fik­cyj­na pla­ne­ta w uni­wer­sum stwo­rzo­nym przez Fran­ka Her­ber­ta
    • Diuna – film Da­vi­da Lyn­cha na pod­sta­wie po­wie­ści Fran­ka Her­ber­ta (1984)
    • Diuna – film De­ni­sa Vil­le­ne­u­ve’a na pod­sta­wie po­wie­ści Fran­ka Her­ber­ta (2021)
    • Diuna – mi­ni­se­rial te­le­wi­zyj­ny na pod­sta­wie po­wie­ści Fran­ka Her­ber­ta
  • Dune

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Diuna po­wo­li prze­su­wa­ła się na wschód.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲjũna, AS: dʹi ̯ũna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wydma

Wiktionary


diuretyczny

wy­wo­łu­ją­cy lub zwięk­sza­ją­cy wy­dzie­la­nie moczu; mo­czo­pęd­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. mo­czo­pęd­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diuretyna ż., diureza ż.

Wiktionary


diuretyk

lek mo­czo­pęd­ny


SJP.pl


diuretyna

zwią­zek sto­so­wa­ny jako śro­dek mo­czo­pęd­ny


SJP.pl


diureza

pro­ces wyt­wa­rza­nia moczu przez nerki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wyt­wa­rza­nie i wy­da­la­nie moczu

Wiktionary

Diu­re­za – w me­dy­cy­nie, ogół zja­wisk zwią­za­nych z pro­ce­sem wy­da­la­nia moczu.

Pra­wi­dło­wość prze­bie­gu diu­re­zy jest oce­nia­na na pod­sta­wie po­mia­rów ob­ję­to­ści moczu, który zo­stał wy­da­lo­ny w okre­ślo­nym cza­sie, np. w ciągu doby lub go­dzi­ny ("diu­re­za do­bo­wa", "diu­re­za go­dzi­no­wa"), przy rów­no­czes­nym uwz­ględ­nie­niu ilo­ści po­da­nych pły­nów. Nie­kie­dy dla wy­ko­na­nia do­kład­niej­szych po­mia­rów wy­ma­ga­ne jest wpro­wa­dze­nie cew­ni­ka na stałe (na cały czas ba­da­nia) do pę­che­rza.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. diuretyczny

Wiktionary


diurnał

mod­li­tew­nik ka­to­lic­kich księ­ży; część bre­wia­rza


SJP.pl


diurnista

urzęd­nik nie bę­dą­cy na eta­cie, po­bie­ra­ją­cy wy­na­gro­dze­nie dzien­ne, diety; die­ta­riusz


SJP.pl


diuron

nazwa zwy­cza­jo­wa her­bi­cy­du z grupy po­chod­nych mocz­ni­ka


SJP.pl

Diu­ron, DCMU – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, fi­to­tok­sycz­ny bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy za­li­cza­ny do her­bi­cy­dów to­tal­nych.

Diu­ron jest białą, kry­sta­licz­ną sub­stan­cją, roz­pu­szczal­ną w roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych (w wo­dzie prak­tycz­nie nie­roz­pu­szczal­ny).

W ma­łych daw­kach sty­mu­lu­je wzrost ro­ślin. Wła­ści­wo­ści tok­sycz­ne po­dob­ne do mo­nu­ro­nu – dawki ok. 10 kg/ha ni­szczą upra­wy wa­rzyw i pa­stwi­ska, uży­cie w ilo­ści 20–30 kg/ha po­wo­du­je cał­ko­wi­te wy­ja­ło­wie­nie gleby.

Wikipedia


diuszesa

1. od­mia­na gru­szy;
2. we Fran­cji: księż­na spoza ro­dzi­ny kró­lew­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona diuka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­szę prze­ka­zać diu­sze­sie moje wy­ra­zy sza­cun­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. diuk m.

 przym. diukowski

Wiktionary


diva

diwa;
1. prze­sta­rza­le: słyn­na śpie­wacz­ka ope­ro­wa lub ope­ret­ko­wa; pri­ma­don­na;
2. słyn­na ar­tyst­ka, np. ak­tor­ka; gwia­zda


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • diwa – po­pu­lar­na, cie­szą­ca się roz­gło­sem śpie­wacz­ka opery albo ope­ret­ki lub słyn­na ak­tor­ka albo tan­cer­ka
  • Diva – fran­cu­ski film z 1981 w re­ży­se­rii Jean-Jac­qu­es’a Be­i­ne­ix
  • Diva – ma­laj­ski film z 2007 w re­ży­se­rii Sha­ra­da Sha­ra­na
  • Diva – ko­re­ań­ski film z 2020 w re­ży­se­rii Cho Seul-ye
  • Diva – album My Si­ster’s Ma­chi­ne z 1992
  • Diva – album Mar­cii Hines z 2001
  • Diva – album Annie Len­nox z 2002
  • Diva – album Ivy Queen z 2003
  • Diva – album Je­le­ny Karleušy z 2012
  • „Diva” – sin­giel Dany In­ter­na­tio­nal z 1998
  • „Diva” – sin­gel Beyoncé Know­les z 2009

Wikipedia


divadelnosť

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) te­a­tral­ność

Wiktionary


divertimento

in­stru­men­tal­na forma mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej z XVIII w.; se­re­na­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. nie­wiel­ka, kil­ku­czę­ścio­wa kom­po­zy­cja in­stru­men­tal­na o pro­stym cha­rak­te­rze, po­pu­lar­na w XVIII wieku;

Wiktionary

Di­ver­ti­men­to (okre­śle­nie z ję­zy­ka wło­skie­go) – kom­po­zy­cja in­stru­men­tal­na sto­so­wa­na w XVII i XVIII wieku o pro­stym cha­rak­te­rze, nie­wiel­kich roz­mia­rach i skła­da­ją­ca się z kilku czę­ści.

Di­ver­ti­men­to po­cho­dzi od suity, a forma wy­ka­zu­je po­do­bień­stwo z wczes­ną sym­fo­nią. Kom­po­zy­cje w tej for­mie pi­sa­li m.in. Wolf­gang Ama­de­us Mo­zart i Jo­seph Haydn. W fudze sta­no­wi epi­zod, w któ­rym roz­wi­ja­ją się ele­men­ty te­ma­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego do­ro­bek to ponad 600 kom­po­zy­cji, w tym 20 oper, 68 sym­fo­nii, 27 kon­cer­tów i 19 mszy, ora­to­ria, di­ver­ti­men­ta i wiele ut­wo­rów mu­zy­ki ka­me­ral­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdʲivɛrtʲĩˈmɛ̃ntɔ, AS: dʹivertʹĩmẽnto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) divertissement

Wiktionary


divertissement

[czy­taj: diwertisMĄ] wstaw­ka ba­le­to­wa we fran­cu­skiej ope­rze ba­ro­ko­wej


SJP.pl

Di­ver­tis­se­ment (fr. "roz­ryw­ka, za­ba­wa") – wy­wo­dzą­ce się z fran­cu­skiej kul­tu­ry dwor­skiej krót­kie wi­do­wi­ska o cha­rak­te­rze mie­sza­nym. Naj­czę­ściej okre­śla­no tym ter­mi­nem wi­do­wi­ska ba­le­to­we sta­no­wią­ce in­ter­lu­dium w ope­rze lub w an­trak­tach spek­ta­klu te­a­tral­ne­go, w ich skład wcho­dzi­ły jed­nak rów­nież mu­zy­ka, śpiew i re­cy­ta­cja.Di­ver­tis­se­ment miały cha­rak­ter roz­ryw­ko­wy lub oko­licz­no­ścio­wy, czę­sto wią­za­ły się z uro­czy­sto­ścia­mi dwor­ski­mi. W ope­rze i ba­le­cie po­pu­lar­ne były do XIX wieku.

Wikipedia


divi-divi

garb­nik z owo­ców bre­zyl­ki ros­ną­cej w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i w In­diach, sto­so­wa­ny do gar­bo­wa­nia skór po­desz­wo­wych


SJP.pl


divisi

[czy­taj: diwiz-i] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze na­ka­zu­ją­ce po­dział na mniej­sze ze­spo­ły grupy in­stru­men­tów jed­ne­go typu lub głosu chó­ral­ne­go


SJP.pl


divus

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: tytuł przyz­na­wa­ny po­śmiert­nie ce­sa­rzom uz­na­wa­nym za bogów


SJP.pl

Divus (łac. bóg) – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie tytuł przyz­na­wa­ny w wy­ni­ku de­i­fi­ka­cji do­ko­ny­wa­nej przez Senat. Na­da­wa­no go przy­wód­cy kraju - po­śmiert­nie (np. Ju­liu­szo­wi Ce­za­ro­wi, nie­bę­dą­ce­mu wpraw­dzie nigdy ce­sa­rzem, lecz uś­wię­co­ne­mu za szcze­gól­ne za­słu­gi dla kraju) lub za życia (np. Ne­ro­no­wi).

Wikipedia


divx

1. ro­dzaj strat­nej me­to­dy kom­pre­sji obra­zu fil­mo­we­go;
2. pro­gram kom­pu­te­ro­wy umoż­li­wia­ją­cy zapis fil­mów DVD z po­mi­nię­ciem chro­nią­cych je za­bez­pie­czeń an­ty­pi­rac­kich


SJP.pl

DivX – strat­na me­to­da kom­pre­sji obra­zu fil­mo­we­go, w no­wszych wer­sjach zgod­na z MPEG-4 część 2, poz­wa­la­ją­cą za­pi­sać na zwy­kłej pły­cie kom­pak­to­wej filmy o dłu­go­ści ok. 90 min i ja­ko­ści nie­wie­le ustę­pu­ją­cej DVD-Video. Wy­ko­rzy­sty­wa­na także do prze­sy­ła­nia fil­mów przez In­ter­net.

Wikipedia


diw

w mi­to­lo­gii per­skiej: demon, zły duch


SJP.pl


diwa

diva;
1. prze­sta­rza­łe: słyn­na śpie­wacz­ka ope­ro­wa lub ope­ret­ko­wa; pri­ma­don­na;
2. słyn­na ar­tyst­ka, np. ak­tor­ka; gwia­zda


SJP.pl

Zo­bacz też: Diva.

Diwa – po­pu­lar­na, cie­szą­ca się roz­gło­sem śpie­wacz­ka opery albo ope­ret­ki lub słyn­na ak­tor­ka albo tan­cer­ka.

Wikipedia


diwali

hin­du­skie świę­to ku czci bo­gi­ni Laksz­mi; Di­pa­wa­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hin­du­i­stycz­ne świę­to świa­tła ob­cho­dzo­ne ku czci bo­gi­ni Laksz­mi;

Wiktionary

Di­wa­li oraz Di­pa­wa­li – hin­du­i­stycz­ne świę­to świa­tła, ob­cho­dzo­ne przez kilka dni każ­de­go roku w In­diach.

Naj­waż­niej­szym dniem ob­cho­dów jest Laksh­mi Puja, który przy­pa­da na ama­wa­sja (dzień nowiu, 15 tzn. ostat­ni dzień ciem­nej po­ło­wy mie­sią­ca) w mie­sią­cu asz­win lub kar­ti­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Di­wa­li (ina­czej De­e­pa­wa­li), czyli Świę­to Świa­tła, w br. przy­pa­dło na 25 paź­dzier­ni­ka. Ce­le­bru­ją je wszy­scy wyz­naw­cy hin­du­iz­mu. Świę­to to sym­bo­li­zu­je zwy­cię­stwo praw­dy nad fał­szem, świa­tła nad ciem­no­ścią, życia nad śmier­cią, dobra nad złem (…)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dipawali

Wiktionary


diwapniowy

za­wie­ra­ją­cy dwa atomy wap­nia w czą­stecz­ce; dwu­wap­nio­wy


SJP.pl


diwinian

ester kwasu wi­no­we­go, np. di­wi­nian cho­li­ny; dwu­wi­nian


SJP.pl


diwęglan

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­ce dwa anio­ny wę­gla­no­we; dwu­wę­glan


SJP.pl


dix

naz­wi­sko, m.in.: Otto Dix (1891-1969), nie­miec­ki ma­larz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dix – rzeka w USA, w sta­nie Ken­tuc­ky
  • Dix – góra w USA, w sta­nie Nowy Jork
  • Dix – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • Dix – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Kim­ball
  • Dix – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Schu­y­ler
  • Dix (ang. Dix Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Ford
  • Dix (ang. Dix Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Schu­y­ler

Wikipedia


dixi

z ła­ci­ny: po­wie­dzia­łem, za­koń­czy­łem prze­mó­wie­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) dosł. po­wie­dzia­łem/am; taka jest moja opi­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzekłem, skończyłem

Wiktionary


dixie

[czy­taj: diks-i]
1. po­stać se­ria­lu ani­mo­wa­ne­go "Pixie, Dixie i Pan Jinks";
2. okre­śle­nie Po­łud­nia USA, po­pu­lar­ne od dru­giej po­ło­wy XIX wieku


SJP.pl

Dixie (znane rów­nież jako Di­xie­land lub Dixie’s Land) – po­tocz­ne okre­śle­nie po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

Do Dixie za­li­cza się obec­nie na­stę­pu­ją­ce stany: Ala­ba­ma, Ar­kan­sas, De­la­wa­re, Flo­ry­da, Ge­or­gia, Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, Ka­ro­li­na Pół­noc­na, Ken­tuc­ky, Lu­iz­ja­na, Ma­ry­land, Mis­si­si­pi, Okla­ho­ma, Tek­sas, Ten­nes­see, Wir­gi­nia i Wir­gi­nia Za­chod­nia, a także Dy­strykt Ko­lum­bii.

Wikipedia


dixieland

[czy­taj: DIks-ilend] od­mia­na tra­dy­cyj­ne­go dżezu, na­śla­du­ją­ca styl no­wo­or­le­ań­skich Mu­rzy­nów


SJP.pl

Di­xie­land – styl w mu­zy­ce jaz­zo­wej, okre­śla­ny cza­sem jako "Hot jazz", "Early jazz" ("wczes­ny jazz"). Pow­stał w Nowym Or­le­a­nie na po­cząt­ku XX w., skąd zo­stał prze­nie­sio­ny do Chi­ca­go i No­we­go Jorku przez ze­spo­ły no­wo­or­le­ań­skie w dru­giej de­ka­dzie XX w. Naj­słyn­niej­sze stan­dar­dy di­xie­lan­do­we to "When the Sa­ints Go Mar­ching In" i "Basin Stre­et Blues".

Wikipedia


dixielandowy

→ di­xie­land [czy­taj: diks-ilen­do­wy]


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy di­xie­lan­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dixieland

Wiktionary


dizajn

wzor­nict­wo, pro­jek­to­wa­nie, pro­jekt; de­sign


SJP.pl


dizajner

pro­jek­tant przed­mio­tów lub sy­ste­mów użyt­ko­wych; de­si­gner


SJP.pl


dizajnerka

pro­jek­tant­ka przed­mio­tów lub sy­ste­mów użyt­ko­wych; de­si­gner­ka


SJP.pl


dizajnerski

→ di­zaj­ner; de­si­gner­ski


SJP.pl


dizel

die­sel; po­tocz­nie:
1. typ tło­ko­we­go sil­ni­ka spa­li­no­we­go, na­pę­dza­ne­go ole­jem na­pę­do­wym; sil­nik dies­low­ski, sil­nik Dies­la; rop­niak;
2. sa­mo­chód z sil­ni­kiem Dies­la; rop­niak;
3. olej na­pę­do­wy


SJP.pl


dizelek

zdrob­nie­nie od: dizel


SJP.pl


dizeza

re­cy­ta­tor­ka, re­cy­tu­ją­ca zwła­szcza tek­sty do mu­zy­ki; di­se­u­se


SJP.pl


dizzy

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dizzy Dean – ame­ry­kań­ski ba­se­bal­li­sta
  • Dizzy Gil­le­spie – ame­ry­kań­ski trę­bacz
  • Dizzy Reed – ame­ry­kań­ski kla­wi­szo­wiec
  • (5831) Dizzy – pla­ne­to­i­da
  • Dizzy – sera gier kom­pu­te­ro­wych
  • Dizzy Mizz Lizzy – duń­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Dizzy – sin­gel bry­tyj­skie­go pio­sen­ka­rza Ol­lie­go Ale­xan­dra
  • Bub­ble Dizzy
  • Dizy
  • The Fan­ta­stic Ad­ven­tu­res of Dizzy
  • Won­der­land Dizzy

Wikipedia


diżoński

przy­miot­nik od: Dijon


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dijon, do­ty­czą­cy Dijon (mia­sta we Fran­cji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dijon

Wiktionary


dj

[czy­taj: di­dżej] skrót od: disc joc­key (di­dżej, dysk­dżo­kej)


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­o­so­bo­we­go

 (1.1) muz. osoba gra­ją­ca mu­zy­kę na dy­sko­te­kach, naj­czę­ściej przy po­mo­cy gra­mo­fo­nów;

Wiktionary

DJ, ina­czej di­dżej (ang. "disc joc­key") – osoba zaj­mu­ją­ca się do­bie­ra­niem oraz odt­wa­rza­niem i mik­so­wa­niem mu­zy­ki na żywo. DJ naj­czę­ściej stara się stwo­rzyć płyn­ność mu­zycz­ną w swoim wy­stę­pie, łą­cząc ze sobą różne ut­wo­ry mu­zycz­ne, do­da­jąc efek­ty dźwię­ko­we, sam­ple, ut­wo­ry typu a ca­pel­la. DJ-e turn­ta­bli­ści po­słu­gu­ją się także skre­czem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdʲid͡ʒɛj, AS: dʹiǯei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. didżej mos.

 przym. didżejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) didżej, dyskdżokej

Wiktionary


djakarta

dawna (1942-1972) nazwa Dża­kar­ty, sto­li­cy In­do­nez­ji


SJP.pl


djakowica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto le­żą­ce w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ko­so­wie w re­gio­nie Peć;

Wiktionary

Dja­ko­wi­ca ("Ðakovica", "Ђаковица"; alb. "Gja­ko­va" lub "Gjakovë") – mia­sto le­żą­ce w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ko­so­wie w re­gio­nie Peć. Czwar­te co do wiel­ko­ści mia­sto kraju. Oś­ro­dek prze­my­słu (włó­kien­ni­cze­go, spo­żyw­cze­go) i rze­mio­sła (złot­nict­wo); me­czet (XVI wiek), domy w stylu bał­kań­skim i orien­tal­nym. W po­bli­żu mia­sta wy­do­by­cie rud chro­mu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. djakowicki

Wiktionary


djakowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dja­ko­wi­cą, do­ty­czą­cy Dja­ko­wi­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Djakowica ż.

Wiktionary


djembe

[czy­taj: dżem­be] afry­kań­ski bęben w kształ­cie kie­li­cha


SJP.pl

Djem­be ["wym." dżem­be] lub jembe – in­stru­ment mu­zycz­ny z Afry­ki (naj­po­pu­lar­niej­szy na za­cho­dzie kon­ty­nen­tu), sta­no­wią­cy ro­dzaj kie­li­cha jed­no­mem­bra­no­we­go bębna. Mem­bra­na djem­be zro­bio­na jest zaz­wy­czaj ze skóry ko­ziej lub rza­dziej z byd­lę­cej (daw­niej z an­ty­lo­piej), na­cią­gnię­tej za po­mo­cą spe­cjal­nie spla­ta­ne­go sznu­ra (tra­dy­cyj­nie) bądź śrub (współ­cze­śnie). Ist­nie­ją rów­nież mo­de­le bez moż­li­wo­ści stro­je­nia (np. pro­du­ko­wa­ne przez firmę Remo).

Wikipedia


djent

pod­ga­tu­nek me­ta­lu pro­gre­syw­ne­go


SJP.pl

Djent – pod­ga­tu­nek mu­zy­ki me­ta­lo­wej.

Nazwa wy­wo­dzi się z ono­ma­to­pei na­śla­du­ją­cej dźwięk wy­da­wa­ny w cza­sie gry tech­ni­ką palm mu­ting na nisko na­stro­jo­nej, prze­ste­ro­wa­nej gi­ta­rze elek­trycz­nej. Au­tor­stwo ter­mi­nu przy­pi­sy­wa­ne jest szwedz­kie­mu ze­spo­ło­wi mu­zycz­ne­mu Mes­hug­gah. In­ny­mi wy­ko­naw­ca­mi two­rzą­cy­mi mu­zy­kę z ele­men­ta­mi djen­tu są np. Tosin Abasi z Ani­mals as Le­a­ders i Misha Man­so­or z Pe­rip­he­ry.

Wikipedia


djentowy

→ djent


SJP.pl

Patrz:

djent

dk

skrót od: do­ko­na­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • .dk – do­me­na in­ter­ne­to­wa
  • Dania w mię­dzy­na­ro­do­wym ko­dzie sa­mo­cho­do­wym
  • Die Frag­men­te der Vor­so­kra­ti­ker
  • Don­key Kong
  • Droga kra­jo­wa

Wikipedia


dk.

skrót

 (1.1) = kośc. dia­kon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dniu od­pu­stu pa­ra­fię od­wie­dzi­li ks. Do­mi­nik Sto­lar­czyk i dk. Ma­te­usz Ko­mo­row­ski.

 (1.1) W kan­ce­la­rii pa­ra­fial­nej po­mo­że w tym ty­god­niu dk. Zby­szek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. diakon m.

Wiktionary


dkf

skrót od: Dy­sku­syj­ny Klub Fil­mo­wy


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = film. dy­sku­syj­ny klub fil­mo­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ‿ka‿ˈɛf, AS: de‿ka‿ef

Wiktionary


dkg

dag; de­ka­gram


SJP.pl


dkl

dal; de­ka­litr


SJP.pl


dkm

skrót od: de­ka­metr; dam


SJP.pl


dl

dcl; de­cy­litr


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DL – oz­na­cze­nie płyty DVD dwu­war­stwo­wej
  • de­cy­litr dL
  • Lista dy­stry­bu­cyj­na (ang. Di­stri­bu­tion List, DL)

Wikipedia


dla

przy­i­mek łą­czą­cy się z do­peł­nia­czem


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) …uży­wa­ny w kon­struk­cjach, w któ­rych wy­ra­że­nie po przy­im­ku okre­śla cel, przez­na­cze­nie, kie­ru­nek prze­ka­za­nia cze­goś przez wy­ko­naw­cę czyn­no­ści

 (1.2) …uży­wa­ny w kon­struk­cjach, w któ­rych wy­ra­że­nie po przy­im­ku okre­śla adre­sa­ta uczuć wy­ko­naw­cy czyn­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla szcze­niąt ko­niecz­ne jest roz­po­czę­cie po­bie­ra­nia mleka jak naj­szyb­ciej po po­ro­dzie.

 (1.1) Ten pre­zent jest dla cie­bie.

 (1.1) Ten film jest dla do­ro­słych.

 (1.2) Pan jest dla mnie bar­dzo uprzej­my.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dla, AS: dla

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. dlaczego

Wiktionary


dlaboga

okrzyk wy­ra­ża­ją­cy zdzi­wie­nie, także gniew


SJP.pl


dlaczego

za­i­mek przy­słów­ko­wy roz­po­czy­na­ją­cy zda­nie py­taj­ne:
a) nie­za­leż­ne (np. "Dla­cze­go nie ro­zu­miesz ZDS-u?");
b) za­leż­ne (np. "Nie mam po­ję­cia, dla­cze­go nie ro­zu­miesz ZDS-u.")


SJP.pl

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) …uży­wa­ny w zda­niach, w któ­rych py­ta­ją­cy pyta o przy­czy­nę lub cel ja­kiejś czyn­no­ści

za­i­mek względ­ny

 (2.1) …uży­wa­ny w zda­niach po­drzęd­nych okre­śla­ją­cych przy­czy­nę lub cel czyn­no­ści

Wiktionary

Dla­cze­go – ogól­no­pol­ski mie­sięcz­nik dla stu­den­tów uka­zu­ją­cy się w la­tach 1998–2011.

"Dla­cze­go" po­ru­sza­ła te­ma­ty­kę zwią­za­ną ze stu­dia­mi, ka­rie­rą, pracą, fi­nan­sa­mi. Na ła­mach pisma pu­bli­ko­wa­ne były też ar­ty­ku­ły trak­tu­ją­ce o pro­ble­mach mło­dych ludzi oraz o moż­li­wo­ściach spę­dza­nia wol­ne­go czasu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla­cze­go je­dzie­my tyłem?

 (2.1) Nie od­po­wie­dział, dla­cze­go wczo­raj nie przy­szedł na spot­ka­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dlaˈt͡ʃɛɡɔ, AS: dlačego

Wiktionary

Powiązane:

 przyim. dla

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) czemu, po co, z jakiego powodu, z jakiej przyczyny, pot. czego

Wiktionary


dlaczegoś

po­tocz­nie: z nie­wia­do­me­go po­wo­du, w nie­o­kre­ślo­nym celu, np. "Ona dla­cze­goś nas ostat­nio unika."; cze­muś, cze­goś


SJP.pl


dlaczegoż

"dla­cze­go" wzmoc­nio­ne par­ty­ku­łą "-ż"; dla­cze­góż


SJP.pl

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) wzmoc­nio­ne „dla­cze­go” w zna­cze­niu: „za­i­mek py­ta­ją­cy, uży­wa­ny w zda­niach, w któ­rych py­ta­ją­cy pyta o przy­czy­nę lub cel ja­kiejś czyn­no­ści”

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czegoż, czegóż, dlaczego, dlaczegóż

Wiktionary


dlaczegoż-eś

rzad­ko: dla­cze­go­żeś; "dla­cze­goż" po­łą­czo­ne z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-eś" (np. "Dla­cze­goż-eś nie wy­grał?" = "Dla­cze­goż nie wy­gra­łeś?")


SJP.pl


dlaczegożeś

"dla­cze­goż" po­łą­czo­ne z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-eś" (np. "Dla­cze­go­żeś nie wy­grał?" = "Dla­cze­goż nie wy­gra­łeś?")


SJP.pl


dlaczegóż

wzmoc­nio­ne "dla­cze­go"; dla­cze­goż


SJP.pl

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) wzmoc­nio­ne „dla­cze­go” w zna­cze­niu: „za­i­mek py­ta­ją­cy, uży­wa­ny w zda­niach, w któ­rych py­ta­ją­cy pyta o przy­czy­nę lub cel ja­kiejś czyn­no­ści”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo dla­cze­góż nie poz­wo­lić czło­wie­ko­wi być sobą? Dla­cze­góż od­ma­lo­wy­wać mi­łość jako hydrę po­dzie­mi? Dla­cze­góż ne­ga­cja wol­no­ści, jej pięt­no­wa­nie, jako cze­goś dia­bel­skie­go? Dla­cze­góż w końcu odrzu­ca­nie isto­ty czło­wie­ka jakim na­praw­dę jest?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czegoż, czegóż, dlaczego, dlaczegoż

Wiktionary


dlatego

spój­nik wpro­wa­dza­ją­cy wy­po­wie­dze­nia po­drzęd­ne; po­nie­waż


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) …uży­wa­ny w bu­do­wie współ­rzęd­ne­go zda­nia wy­ni­ko­we­go

 (1.2) …uży­wa­ny w bu­do­wie po­drzęd­ne­go zda­nia przy­czy­no­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Padał deszcz, dla­te­go wy­cho­dząc z domu wzię­ła ze sobą pa­ra­sol.

 (1.2) Krzy­czał dla­te­go, że się zde­ner­wo­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dlaˈtɛɡɔ, AS: dlatego

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) z tego powodu, więc; gw. Górny Śląsk bezto

 (1.2) z tego powodu, ponieważ, pot. bo

Wiktionary


dlategoż

"dla­te­go" wzmoc­nio­ne par­ty­ku­łą "-ż"; dla­te­góż


SJP.pl


dlategóż

wzmoc­nio­ne "dla­te­go"; dla­te­goż


SJP.pl


dlań

dla niego


SJP.pl

forma ścią­gnię­ta

 (1.1) książk. dla niego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dlãɲ, AS: dlãń

Wiktionary


dlc

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) = gry­komp. ang. down­lo­a­da­ble con­tent (za­war­tość do po­bra­nia); roz­sze­rze­nie do gry udo­stęp­nia­ne przez In­ter­net ;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Di­gi­tal Loop Car­rier
  • Za­war­tość do po­bra­nia – mul­ti­me­dial­ne do­dat­ki do gier kom­pu­te­ro­wych udo­stęp­nia­ne za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu
  • – amor­ficz­na faza węgla re­pre­zen­tu­ją­ca wła­ści­wo­ści za­leż­ne od udzia­łu wią­zań sp2 (gra­fit) i sp3 (dia­ment)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­no­wsze DLC do gry za­wie­ra nową kam­pa­nię.

Wiktionary


dlm

(od łac. dosis le­ta­lis mi­ni­ma - mi­ni­mal­na dawka śmier­tel­na) - wyz­nacz­nik stop­nia tok­sycz­no­ści sub­stan­cji tru­ją­cych


SJP.pl


dm

dcm; de­cy­metr


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dm – skrót nazwy de­cy­me­tra, pod­jed­nost­ki dłu­go­ści w Ukła­dzie SI, 1 dm = 10 cm = 0,1 m
    • dm3 skrót nazwy de­cy­me­tra sze­ścien­ne­go, pod­jed­nost­ki ob­ję­to­ści w Ukła­dzie SI, 1 dm3 = 0,001 m3 – za­miast dm3 czę­sto używa się je­szcze sta­re­go okre­śle­nia tej jed­nost­ki: litr
  • .dm – su­fiks do­me­ny Do­mi­ni­ki
  • DM Dro­ge­rie Markt (w skró­cie: dm) – naj­więk­sza pod wzglę­dem obro­tów sieć dro­ge­rii w Niem­czech.
  • DM

Wikipedia


dma

skrót od: Di­rect Me­mo­ry Ac­cess


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • di­me­ty­lo­a­mi­na
  • bez­poś­red­ni do­stęp do pa­mię­ci ()
  • DMA – kod ISO 3166-1 alfa-3 dla Do­mi­ni­ki

Wikipedia


dmitrij

ro­syj­skie imię mę­skie


SJP.pl


dmitrow

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie mo­skiew­skim;

Wiktionary

Dmi­trow (ros. Дмитров) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie mo­skiew­skim, port na ka­na­le Mo­skiew­skim, po­ło­żo­ny 65 km od Mosk­wy, 68 tys. miesz­kań­ców (2021).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dmitrowski

Wiktionary


dmitrowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dmi­tro­wem, do­ty­czą­cy Dmi­tro­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dmitrow mrz.

Wiktionary


dmitruk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Dmi­truk – pol­ski ma­larz, gra­fik, ilu­stra­tor
  • Krzysz­tof Dmi­truk – pol­ski li­te­ra­tu­roz­naw­ca
  • Mał­go­rza­ta Dmi­truk – pol­ska ar­tyst­ka
  • Sta­ni­sław Dmi­truk – pol­ski in­ży­nier bu­dow­nict­wa
  • Ta­bi­ta (Dmi­truk) – ro­syj­ska mnisz­ka pra­wo­sław­na

Wikipedia


dmochowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Artur Dmo­chow­ski (ur. 1959) – pol­ski dzien­ni­karz, pu­bli­cy­sta, hi­sto­ryk, dy­plo­ma­ta
  • Fran­ci­szek Dmo­chow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Hen­ryk Dmo­chow­ski (1810–1863) – bia­ło­ru­ski i pol­ski rzeź­biarz i pow­sta­niec
  • Jakub Dmo­chow­ski (ur. 2001) – pol­ski aktor, pre­zen­ter te­le­wi­zyj­ny
  • Jan Dmo­chow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jerzy Dmo­chow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ka­zi­mierz Dmo­chow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ma­riusz Dmo­chow­ski (1930–1992) – pol­ski aktor, poseł VI (1972–1976) i VII (1976–1980) ka­den­cji Sejmu
  • Ma­rian Dmo­chow­ski (1924–2010) – eko­no­mi­sta i czło­nek władz w PRL z ra­mie­nia PZPR
  • Piotr Dmo­chow­ski (1865–1941) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, fi­lo­zof
  • Piotr Dmo­chow­ski (ur. 1942) – pol­ski praw­nik, ko­lek­cjo­ner sztu­ki, po­pu­la­ry­za­tor twór­czo­ści Zdzi­sła­wa Bek­siń­skie­go
  • Piotr Dmo­chow­ski-Lip­ski (ur. 1957) – pol­ski me­ne­dżer, dy­plo­ma­ta, przed­się­bior­ca. Były dzien­ni­karz Radia Wolna Eu­ro­pa.

Wikipedia


dmosin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dmo­sin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie brze­ziń­skim, w gmi­nie Dmo­sin. Ma sta­tus so­łect­wa.

Dmo­sin uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1430 roku, zde­gra­do­wa­ny w 1579 roku. Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie raw­skim ziemi raw­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


dmosiński

przy­miot­nik od: Dmo­sin, gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie łódz­kim


SJP.pl


dmowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roman Dmow­ski (ur. 1864, zm. 1939) – po­li­tyk, mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych RP, poseł na Sejm RP oraz II i III Dumy, głów­ny ide­o­log pol­skie­go na­cjo­na­liz­mu
  • Ję­drzej Dmow­ski (ur. 1939) – dzia­łacz po­li­tycz­ny, spo­łecz­ny, dzien­ni­karz
  • Roman Dmow­ski (urzęd­nik) – od 2011 roku pod­se­kre­tarz stanu w Mi­ni­ster­stwie Spraw Wew­nętrz­nych w rzą­dzie Do­nal­da Tuska
  • linia Dmow­skie­go – linia pro­po­no­wa­nych gra­nic Pol­ski przed­sta­wia­na przez stro­nę pol­ską na pa­ry­skiej kon­fe­ren­cji po­ko­jo­wej

Wikipedia


dmowszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. kie­ru­nek po­li­tycz­ny, spo­łecz­ny re­pre­zen­to­wa­ny przez Ro­ma­na Dmow­skie­go i jego zwo­len­ni­ków, zwy­kle w zna­cze­niu pe­jo­ra­tyw­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dmow­szczyz­na brnie, nie­ste­ty, w swych bur­dach an­ty­se­mic­kich, wzmac­nia­jąc puł­kow­ni­kow­ski rząd i ro­zbi­ja­jąc włas­ne or­ga­ni­za­cje.

Wiktionary


dmt

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. biol. di­me­ty­lo­tryp­ta­mi­na;

 (1.2) chem. de­ok­sy­me­ty­lo­te­sto­ste­ron

 (1.3) chem. grupa di­me­tok­sy­try­ty­lo­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DMT – di­me­ty­lo­tryp­ta­mi­na, sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na
  • DMT (ang. di­met­hyl te­repht­ha­la­te) – te­ref­ta­lan di­me­ty­lu
  • DMT – de­ok­sy­me­ty­lo­te­sto­ste­ron, ste­ryd ana­bo­licz­ny
  • DMT (DMTr) – grupa di­me­tok­sy­try­ty­lo­wa ((4,4′-di­me­tok­sy)tri­fe­ny­lo­me­ty­lo­wa)
  • DMT (ang. dis­cre­te mul­ti­to­ne mo­du­la­tion) – dy­skret­na mo­du­la­cja wie­lo­to­no­wa w me­to­dzie OFDM
  • DMT (ang. dance mo­ve­ment the­ra­py) – te­ra­pia tań­cem i ru­chem
  • Dʿmt – hi­sto­rycz­ne pań­stwo w Afry­ce

Wikipedia


dmuch

1. po­wie­trze wtła­cza­ne za po­mo­cą dmu­cha­wy, wen­ty­la­to­ra lub mie­cha do pieca albo ogni­ska ko­wal­skie­go, w celu utrzy­ma­nia w nich wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry
2. daw­niej: dmuch­nię­cie, pod­much, po­wiew


SJP.pl


dmuchacz

1. ten, kto dmu­cha, dmie;
2. ro­bot­nik w hucie szkla­nej wyd­mu­chu­ją­cy przed­mio­ty z cie­kłe­go szkła


SJP.pl


dmuchaczka

→ dmu­chacz


SJP.pl

Patrz:

dmuchacz

dmuchalnia

za­kład pro­du­ku­ją­cy przed­mio­ty z wyd­mu­chi­wa­ne­go szkła


SJP.pl


dmuchanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­pu­szcza­nie po­wie­trza usta­mi

 (1.2) wulg. o męż­czyź­nie od­by­wa­nie sto­sun­ku płcio­we­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dmuˈxãɲɛ, AS: dmuχãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dmuchać ndk., dmuchnąć dk.

 rzecz. dmuchaniec mrz., dmuchnięcie n., dmuch m., dmuchawiec m., dmuchawa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) posuwanie

Wiktionary


dmuchaniec

po­tocz­nie: urzą­dze­nie do ska­ka­nia wy­peł­nia­ne po­wie­trzem; ska­ka­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. in­sta­la­cja w for­mie wiel­kiej wy­peł­nio­nej po­wie­trzem za­baw­ki do ska­ka­nia dla dzie­ci, np. w kształ­cie zamku, zjeż­dżal­ni itp.

 (1.2) pot. mo­bil­ny, pne­u­ma­tycz­ny no­śnik re­kla­my zew­nętrz­nej sto­so­wa­ny głów­nie na im­pre­zach ple­ne­ro­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchanie n., nadmuchiwanie n., nadmuchanie n., wydmuchiwanie n., wydmuchanie n., podmuchanie n., dmuchawiec m., dmuch m., podmuch m., dmuchanko n., wydmuszka n., dmuchawa ż., nadmuch m., podmuch m., wydmuch m., zdmuchiwanie n., zdmuchnięcie n.

 czas. dmuchać ndk., nadmuchiwać ndk., nadmuchać dk., wydmuchiwać ndk., wydmuchać dk., podmuchać dk., zdmuchiwać ndk., zdmuchnąć dk.

 przym. dmuchańcowy, dmuchawcowy, wydmuszkowy, podmuchowy

Wiktionary


dmuchany

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do na­peł­nia­nia gazem (zwy­kle po­wie­trzem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cesia odru­cho­wo przy­sko­czy­ła do drzwi i zam­knę­ła je na klucz. Na­stęp­nie usia­dła wy­god­nie na ma­te­ra­cu dmu­cha­nym i we­so­lut­ki uśmiech wyk­witł na jej ustach.

Wiktionary


dmucharka

ma­szy­na wyd­mu­chu­ją­ca sprę­żo­ne po­wie­trze, uży­wa­na w gór­nict­wie


SJP.pl


dmuchawa

1. ro­dzaj wen­ty­la­to­ra;
2. urzą­dze­nie do prze­no­sze­nia z prą­dem po­wie­trza ziar­na, słomy itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ro­dzaj wen­ty­la­to­ra o ukie­run­ko­wa­nym stru­mie­niu po­wie­trza

 (1.2) techn. roln. urzą­dze­nie do prze­no­sze­nia ziar­na, słomy itp. prą­dem po­wie­trza z wen­ty­la­to­ra

 (1.3) techn. ma­szy­na do sprę­ża­nia gazów do ci­śnie­nia nie więk­sze­go od 3 at­mos­fer

Wiktionary

Dmu­cha­wa – ma­szy­na ro­bo­cza sprę­ża­ją­ca gaz do sto­sun­ko­wo ni­skich ci­śnień, po­trzeb­nych w za­sa­dzie do po­ko­ny­wa­nia opo­rów prze­pły­wu przez sieć prze­wo­dów i włą­czo­nych w nią urzą­dzeń. Naj­czę­ściej dmu­cha­wa­mi na­zy­wa­my ma­szy­ny prze­tła­cza­ją­ce gaz, które przy gę­sto­ści gazu q 1,2 kg/m³, wyt­wa­rza­ją spię­trze­nie w gra­ni­cach od 13 do 200 kPa (0,13 do 2 at).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dmuch m., podmuch m., wydmuch m., dmucharka ż., dmuchalnia ż., dmuchawiec m., dmuchacz m., dmuchanie n., dmuchnięcie n., nadmuchiwanie n., nadmuchanie n., rozdmuchiwanie n., rozdmuchanie n., wydmuchiwanie n., wydmuchanie n., zdmuchiwanie n., zdmuchnięcie n., podmuchanie n., podmuchiwanie n., przedmuchiwanie n., przedmuchanie n.

:: zdrobn. dmuchawka ż.

 czas. dmuchać ndk., dmuchnąć dk., nadmuchiwać ndk., nadmuchać dk., rozdmuchiwać ndk., rozdmuchać dk., wydmuchiwać ndk., wydmuchać dk., zdmuchiwać ndk., zdmuchnąć dk., podmuchać ndk., podmuchiwać ndk., przedmuchiwać ndk., przedmuchać dk.

 przym. dmuchawkowy

Wiktionary


dmuchawcowy

→ dmu­cha­wiec


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dmu­chaw­cem, do­ty­czą­cy dmu­chaw­ca

Wiktionary

Patrz:

dmuchawiec

Powiązane:

 rzecz. dmuchawiec m., dmuchaniec mrz.

Wiktionary


dmuchawiec

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych (zło­żo­nych), o li­ściach ze­bra­nych w przy­ziem­ną ro­ze­tę, żół­tych kwia­tach i owo­cach za­o­pa­trzo­nych w puch, wy­stę­pu­ją­ca w Eu­raz­ji; bro­daw­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. bot. przek­wit­nię­ty kwiat mnisz­ka le­kar­skie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dmuˈxavʲjɛt͡s, AS: dmuχavʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchaniec mrz., dmuchanie n., dmuchawka ż., dmuchnięcie n., dmuchawa ż.

 czas. dmuchać ndk., dmuchnąć dk.

 przym. dmuchawcowy

Wiktionary


dmuchawka

Dmu­chaw­ka, ina­czej świ­stu­ła lub po­ku­na – broń uży­wa­na w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, Ame­ry­ce Środ­ko­wej, In­do­chi­nach, In­do­nez­ji i In­diach. Dmu­chaw­kę spo­rzą­dza się z rury bam­bu­so­wej lub dwóch rów­no­le­głych, ręcz­nie fre­zo­wa­nych wzdłuż kra­wę­dzi ka­wał­ków drew­na, ople­cio­nych tak, aby łącz­nie stwo­rzy­ły wy­drą­żo­ny w środ­ku rdzeń.

Wikipedia


dmuchawkowy

przy­miot­nik od: dmu­chaw­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dmu­chaw­ką, wy­po­sa­żo­ny w dmu­chaw­kę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchawka ż., dmuchawa ż.

 czas. dmuchać

Wiktionary


dmuchać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dmuch­nąć)

 (1.1) wy­pu­szczać po­wie­trze z ust

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dmuch­nąć)

 (2.1) wulg. o męż­czyź­nie: od­by­wać sto­su­nek płcio­wy z ko­bie­tą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek długo dmu­chał na go­rą­cy obiad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdmuxat͡ɕ, AS: dmuχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchaniec mrz., dmuch m., dmuchawa ż., dmuchawka ż., dmucharka ż., dmuchalnia ż., dmuchawiec m., dmuchacz m., dmuchanie n., dmuchnięcie n.

 czas. dmuchnąć dk., nadmuchiwać ndk., rozdmuchiwać ndk., wydmuchiwać ndk.

 przym. nadmuchany, dmuchawkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dąć

 (2.1) dymać, ruchać

Wiktionary


dmuchańcowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dmu­chań­cem, do­ty­czą­cy dmu­chań­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchaniec m.

Wiktionary


dmuchnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dmuch­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dmuxʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: dmuχʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dmuchnąć, dmuchać

 rzecz. dmuchanie n., dmuchawiec mrz., dmuchawa ż.

Wiktionary


dmuchnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. dmu­chać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|dmu­chać.

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (2.1) pot. ukraść coś

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Gdy prze­cho­dzi­li­śmy koło sto­i­ska z wa­rzy­wa­mi, dmuch­nę­ła dwie ki­ście wi­no­gron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdmuxnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: dmuχnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dmuchanie n., dmuchawiec mrz., dmuchnięcie n., dmuchawa ż.

 czas. dmuchać

Wiktionary


dmuchomierz

mier­nik prze­pły­wu gazów, naj­czę­ściej sto­so­wa­ny do po­mia­ru szyb­ko­ści prze­pły­wu gazów w sil­ni­kach sa­mo­lo­tów lub sa­mo­cho­dów


SJP.pl


dmuchowy

w przy­pad­ku szkła: kształ­to­wa­ny przez dmu­cha­nie


SJP.pl


dmuszek

ro­śli­na z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych, w Pol­sce upra­wia­na jako trawa ozdob­na


SJP.pl


dmytrów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie ra­dzie­chow­skim ob­wo­du lwow­skie­go;

Wiktionary

Dmy­trów (ukr. Дмитрів) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie szep­tyc­kim. Liczy 1,2 tys. miesz­kań­ców.

W II Rze­czy­po­spo­li­tej do 1934 roku wieś sta­no­wi­ła sa­mo­dziel­ną gminę jed­nost­ko­wą w po­wie­cie ra­dzie­chow­skim w woj. tar­no­pol­skim. W związ­ku z re­for­mą sca­le­nio­wą zo­sta­ła 1 sierp­nia 1934 roku włą­czo­na do nowo ut­wo­rzo­nej wiej­skiej gminy zbio­ro­wej Cho­ło­jów w tymże po­wie­cie i wo­je­wództ­wie. Po woj­nie w wy­ni­ku zmia­ny gra­nic wieś zo­sta­ła włą­czo­na do Ukra­iń­skiej SRR.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dmytrowski

Wiktionary


dn

skrót od: Księ­ga Da­nie­la - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = Księ­ga Da­nie­la

Wiktionary

Klasa DN – naj­licz­niej­sza na świe­cie klasa bo­je­ro­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pro­stą bu­do­wą oraz łat­wo­ścią w tran­spor­cie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa dãˈɲɛla, AS: ḱśẽŋga dãńela

Wiktionary


dn.

skrót od: dzień (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dnia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od dn. 20 (= dwu­dzie­ste­go) maja br. roz­pocz­nie się re­mont klat­ki scho­do­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲɲa, AS: dʹńa

Wiktionary


dna

dna mo­cza­no­wa (po­tocz­nie skaza mo­cza­no­wa), za­pa­le­nie sta­wów o cha­rak­te­rze na­pa­do­wym, potem przew­le­kłym, spo­wo­do­wa­ne kry­sta­li­za­cją mo­cza­nu sodu w pły­nie sta­wo­wym, na­le­ży do cho­rób re­u­ma­tycz­nych; ar­tre­tyzm


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) biol. chem. kwas de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy, bio­rą­cy udział w bio­syn­te­zie biał­ka i prze­no­sze­niu cech dzie­dzicz­nych;

 (1.2) biol. kod ge­ne­tycz­ny da­ją­cy się usta­lić na pod­sta­wie ana­li­zy kwasu DNA (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DnA – Nor­we­ska Par­tia Pracy, skró­to­wiec od
  • DNA – kwas de­ok­sy­ry­bo­nu­kle­i­no­wy, skró­to­wiec od
  • DNA – pro­du­cent mu­zycz­ny
  • DNA – sin­gel grupy BTS
  • DNA – (w Wi­ki­pe­dii) Dzień No­we­go Ar­ty­ku­łu
  • dna mo­cza­no­wa – przew­le­kła cho­ro­ba

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ade­ni­na łączy się z ty­mi­ną w DNA i z ura­cy­lem w RNA.

 (1.2) Celem na­sze­go ba­da­nia jest roz­ko­do­wa­nie niek­tó­rych frag­men­tów DNA.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ‿ɛ̃n‿ˈa, AS: de‿ẽn‿a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. RNA n./m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. kwas deoksyrybonukleinowy; przest. kwas dezoksyrybonukleinowy

Wiktionary


dnawy

1. → dna;
2. guzek dnawy - jeden z ob­ja­wów skór­nych dny mo­cza­no­wej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. ar­tre­tycz­ny po­da­grycz­ny,, do­ty­czą­cy dny mo­cza­no­wej

Wiktionary


dniem

przy­słó­wek

 (1.1) w ciągu dnia, gdy jest jasno

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: dzień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czu­wał u jej łóżka dniem i nocą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dzień mrz.

 czas. dnieć ndk.

 przym. dzienny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) w dzień, za dnia

Wiktionary


dnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dnieć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dnieć

 rzecz. dzień ż./mrz.

Wiktionary


dniepr

1. rzeka w Rosji, na Bia­ło­ru­si i Ukra­i­nie;
2. mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka ucho­dzą­ca do Morza Czar­ne­go, prze­pły­wa­ją­ca przez Rosję, Bia­ło­ruś i Ukra­i­nię;

 (1.2) geogr. mia­sto w ob­wo­dzie dnie­pro­pe­trow­skim na Ukra­i­nie;

Wiktionary

Dniepr (ros. Днепр, "Dniepr"; biał. Дняпро, "Dnia­pro; ukr. Дніпро, Dni­pro") – rzeka w Rosji, na Bia­ło­ru­si i Ukra­i­nie, w zle­wi­sku Morza Czar­ne­go; dł. 2285 km – jedna z naj­dłuż­szych w Eu­ro­pie.

Wy­pły­wa z Wał­da­ju, pły­nie w kie­run­kach prze­waż­nie po­łud­nio­wych przez roz­le­głe te­re­ny Ni­zi­ny Wschod­nio­e­u­ro­pej­skiej, ucho­dzi do Li­ma­nu Dnie­pru i Bohu; naj­waż­niej­sze mia­sta nad rzeką: Smo­leńsk (Rosja), Mo­hy­lew (Bia­ło­ruś), Kijów, Czer­ka­sy, Dniepr, Za­po­ro­że, Cher­soń (Ukra­i­na).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) I step za­mie­ra we mnie niby Dniepr pod tamą, i świa­tło na ga­łę­ziach prze­pły­wa strze­li­ście.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲɲɛpr̥, AS: dʹńepr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Naddnieprze n., Zadnieprze n., Dnieprowszczyzna ż.

 przym. dnieprowy, dnieprzański, naddnieprzański, zadnieprzański, dnieprowski, dniprowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) hist. Jekaterynosław m. (1787–1796 oraz 1802–1926), Noworosyjsk m. (1796-1802), Dniepropietrowsk m. (1926-1991), Dniepropetrowsk m. (1991-2016)

Wiktionary


dnieprodzierżyńsk

w la­tach 1936-2016: Ka­mień­skie (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl


dnieprodzierżyński

→ Dnie­pro­dzier­żyńsk (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl


dniepropetrowsk

daw­niej: Dniepr (mia­sto na Ukra­i­nie); Dnie­pro­pie­trowsk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Dniepr, mia­sto na Ukra­i­nie (pol­ski eg­zo­nim od­po­wia­da­ją­cy naz­wie mia­sta w la­tach 1991-2016);

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepropetrowszczyzna ż.

 przym. dniepropetrowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dniepr (od 2016), hist. Jekaterynosław (1787–1796 oraz 1802–1926), Noworosyjsk (1796-1802), Dniepropietrowsk (1926-1991)

Wiktionary


dniepropetrowski

1. → Dnie­pro­pe­trowsk; dnie­pro­pie­trow­ski;
2. obwód dnie­pro­pe­trow­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dnie­pro­pe­trow­skiem, do­ty­czą­cy Dnie­pro­pe­trow­ska (obec­nie mia­sto Dniepr)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepropetrowsk mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dniepropietrowski

Wiktionary


dniepropietrowsk

daw­niej: Dniepr (mia­sto na Ukra­i­nie); Dnie­pro­pe­trowsk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Dniepr, mia­sto na Ukra­i­nie (pol­ski eg­zo­nim w la­tach 1926-1991);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrom­na jed­no­bram­ko­wa za­licz­ka Ko­le­jo­rza wy­wal­czo­na w Dnie­pro­pie­trow­sku oka­za­ła się wy­star­cza­ją­ca – mistrz Pol­ski awan­so­wał do fazy gru­po­wej Ligi Eu­ro­py.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepropietrowszczyzna ż.

 przym. dniepropietrowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dniepr (od 2016), hist. Jekaterynosław (1787–1796 oraz 1802–1926), Noworosyjsk (1796-1802), Dniepropetrowsk (1991-2016)

Wiktionary


dniepropietrowski

→ Dnie­pro­pie­trowsk (mia­sto na Ukra­i­nie); dnie­pro­pe­trow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zob. dnie­pro­pe­trow­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepropietrowsk mrz.

Wiktionary


dnieprowski

→ Dniepr (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl


dnieprowy

→ Dniepr (rzeka); dnie­przań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dnie­prem, po­ło­żo­ny nie­da­le­ko niego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dnieprzański

Wiktionary


dnieprzański

→ Dniepr (rzeka); dnie­pro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Dnie­prem (rzeką ucho­dzą­cą do Morza Czar­ne­go)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniepr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dnieprowy

Wiktionary


dniestr

rzeka na Ukra­i­nie i w Moł­da­wii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka wy­pły­wa­ją­ca z Kar­pat Wschod­nich, ucho­dzą­ca do Morza Czar­ne­go, a prze­pły­wa­ją­ca przez Ukra­i­nę i Moł­da­wię;

Wiktionary

Dniestr ( Дністер, "Dni­ster", "Ni­stru", w sta­ro­żyt­no­ści "Tyras" lub "Ne­ster") – rzeka pły­ną­ca przez Ukra­i­nę i Moł­da­wię (w prak­ty­ce będąc gra­ni­cą moł­daw­sko-nadd­nie­strzań­ską). Rzeka na­le­ży do zle­wi­ska Morza Czar­ne­go. Dłu­gość – 1362 km, po­wierzch­nia zlew­ni – ok. 68 tys. km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­do­le po­ło­żo­ne jest nad pół­noc­ny­mi do­pły­wa­mi środ­ko­we­go Dnie­stru.

 (1.1) Ta­ta­rzy krym­scy prze­kra­cza­li Dniestr po­ni­żej Te­hi­nii i z Bu­dzia­ku po­dą­ża­li po­mię­dzy Pru­tem i Dnie­strem przez Moł­da­wię (…)

 (1.1) Sieć rzecz­na jest do­brze roz­wi­nię­ta, a głów­ne rzeki to Dniestr z do­pły­wa­mi: Reut, Ikiel, Botna i Byk oraz Prut, na­le­żą­ce do zle­wi­ska Morza Czar­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dʲɲɛstr̥, AS: dʹńestr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniestrowsk mrz., Nowodniestrowsk mrz., Naddniestrze n., Poddniestrze n.

 przym. dniestrzański, naddniestrzański, zadniestrzański, dolnodniestrzański, górnodniestrzański, dniestrowy, dniestrowski

Wiktionary


dniestrowy

przy­miot­nik od: Dniestr; dnie­strzań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Dnie­strem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniestr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dniestrzański

Wiktionary


dniestrzański

przy­miot­nik od: Dniestr; dnie­stro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Dnie­strem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dniestr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dniestrowy

Wiktionary


dnieć

świ­tać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) sta­wać się dniem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Cóż, luba, praw­da, że je­szcze nie dnie­je? — O, dnie­je, dnie­je! Idź, śpiesz się, ucie­kaj!

 (1.1) (…) i choć cza­sem • ze zdzi­wie­nia prze­cie­ram oczy • za­ka­mar­ki duszy me­lan­cho­lią ście­lę • by nie za­bra­kło słów do speł­nie­nia nocy • prze­cież naj­pię­kniej… • – w two­ich ra­mio­nach dnie­ję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dzień m., dzionek m., dnienie n., dziennik m., dzienniczek m., dniówka ż., dziennikarz m., dziennikarka ż., dziennikarstwo n., codzienność ż.

 przym. dzienny, codzienny, dziennikowy, dziennikarski, dniówkowy, dniowy

 przysł. dziennie, codziennie, dniówkowo, dniem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świtać, rozwidniać się

Wiktionary


dniować

daw­niej: spę­dzać dzień


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) daw. spę­dzać dzień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu no­co­wał albo dnio­wał ktoś inny, ktoś niez­na­ny, ktoś, kto czai się może gdzieś w za­ło­mie muru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲɲɔvat͡ɕ, AS: dʹńovać

Wiktionary


dniowy

dzien­ny;
1. przy­pa­da­ją­cy na po­je­dyn­czy dzień;
2. daw­niej: zwią­za­ny z dniem, do­ty­czą­cy dnia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. zob. dzien­ny.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do pokoi na par­te­rze nie do­cho­dzi nawet dnio­we świa­tło.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dnieć ndk.

 rzecz. dniówka ż., dnienie n., dzień mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzienny

Wiktionary


dniówka

1. dzień pracy ob­ję­tej wy­na­gro­dze­niem;
2. wy­na­gro­dze­nie otrzy­my­wa­ne za jeden dzień pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzień pracy za­rob­ko­wej

 (1.2) sy­stem płacy, w któ­rym wy­na­gro­dze­nie dzien­ne jest zwią­za­ne z licz­bą prze­pra­co­wa­nych go­dzin

 (1.3) wy­na­gro­dze­nie za prze­pra­co­wa­ny dzień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam już za sobą czte­ry dniów­ki w tej pracy i na razie nie na­rze­kam.

 (1.2) Zenek nie ma sta­łej pracy. Pra­cu­je na dniów­ki po róż­nych bu­do­wach.

 (1.3) An­drzej prze­pu­ścił całą dniów­kę, gra­jąc na au­to­ma­tach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dniówkarz mos., dzień m., dnienie n., codzienność ż.

 czas. dnieć ndk.

 przym. dniówkowy, dzienny, dniowy, codzienny

 przysł. dziennie, codziennie

Wiktionary


dniówkarz

po­tocz­nie: osoba pra­cu­ją­ca we­dług sta­wek dzien­nych; pra­cow­nik dniów­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. pra­cow­nik wy­naj­mo­wa­ny na jeden dzień, ro­bot­nik dniów­ko­wy, pra­cu­ją­cy za dniów­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy­byś 300 lat temu uro­dził się jako syn bo­ga­te­go kupca, miał­byś zu­peł­nie inne życie, niż gdy­byś był synem ubo­gie­go dniów­ka­rza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdʲɲufkaʃ, AS: dʹńufkaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dzień mrz., dniówka ż.

 przym. dniówkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tagielnik, dniak, (pracownik/robotnik) dniówkowy

Wiktionary


dniówkowy

zwią­za­ny z dniów­ką


SJP.pl


dno

spód cze­goś, dolna po­wierzch­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dolna po­wierzch­nia wgłę­bie­nia w sko­ru­pie ziem­skiej, np. ko­ry­ta rzeki lub wą­wo­zu

 (1.2) wew­nętrz­na, dolna ścian­ka ja­kie­goś przed­mio­tu

 (1.3) przen., naj­więk­sza in­ten­syw­ność ja­kie­goś ne­ga­tyw­ne­go zja­wi­ska

 (1.4) przen. po­gard. o kimś, kto wy­ka­zu­je kom­plet­ną igno­ran­cję w ja­kiejś dzie­dzi­nie lub o kimś bez­war­to­ścio­wym mo­ral­nie

 (1.5) przen. po­gard. o czymś bez­war­to­ścio­wym lub bar­dzo brzyd­kim

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dno – pol­ski film krót­ko­me­tra­żo­wy
  • Dno (obwód pskow­ski) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie pskow­skim
  • Ka­ba­ret Dno
  • dno kwia­to­we
  • dno do­li­ny
  • Dno cieku
  • dno morza lub oce­a­nu
  • ba­da­nie dna oka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na po­cząt­ku lat sie­dem­dzie­sią­tych zor­ga­ni­zo­wa­no kilka wy­praw na­u­ko­wych na dno At­lan­ty­ku, ale nie zna­le­zio­no nic oprócz mułu i sta­rych wy­le­wów lawy.

 (1.2) Po prze­pro­wa­dze­niu doś­wiad­cze­nia na dnie pro­bów­ki po­zo­stał osad.

 (1.4) Sta­czasz się na dno, mój ko­le­go.

 (1.5) Prze­cież ten film to istne dno!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dnɔ, AS: dno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. denko n.

 przym. denny

Wiktionary


dns

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) in­form. ang. do­ma­in name sy­stem → sy­stem nazw do­me­no­wych; sy­stem, który poz­wa­la na za­mia­nę tek­sto­wych adre­sów in­ter­ne­to­wych na adre­sy IP;

 (1.2) in­form. pot. adres ser­we­ra DNS (1.1)

 (1.3) chem. kwas di­ni­tro­sa­li­cy­lo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kon­fi­gu­ra­cja dru­kar­ki w do­me­nie wy­ma­ga po­da­nia obu DNS-ów.

Wiktionary


do

1. sol­mi­za­cyj­na nazwa dźwię­ku c
2. przy­i­mek łą­czą­cy się z do­peł­nia­czem


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) …okre­śla­ją­cy koń­co­wy punkt w prze­strze­ni

 (1.2) …okre­śla­ją­cy mak­sy­mal­ną war­tość

 (1.3) …okre­śla­ją­cy koń­co­wy punkt w cza­sie

 (1.4) …okre­śla­ją­cy przez­na­cze­nie, uży­tek

 (1.5) …okre­śla­ją­cy przy­na­leż­ność, włas­ność

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) muz. nazwa sol­mi­za­cyj­na dźwię­ku C;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do – nazwa sol­mi­za­cyj­na dźwię­ku mu­zycz­ne­go C
  • do – ja­poń­ska nazwa na­pier­śni­ka uży­wa­ne­go w kendo
  • do (in­for­ma­ty­ka) – w wielu ję­zy­kach pro­gra­mo­wa­nia słowo klu­czo­we naj­czę­ściej oz­na­cza­ją­ce po­czą­tek jed­ne­go z typów pętli
  • dō – ja­poń­ska kon­cep­cja drogi życia
  • do – skrót od dowód oso­bi­sty
  • DO – kod przy­pi­sa­ny Do­mi­ni­ka­nie we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • Do – wieś w Re­pu­bli­ce Serb­skiej, w gmi­nie Ber­ko­vi­ći
  • Do – wieś w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, w kan­to­nie her­ce­go­wiń­sko-ne­ret­wiań­skim, w gmi­nie Sto­lac
  • Do – wieś w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, w kan­to­nie sa­ra­jew­skim, w gmi­nie Hadžići
  • Do – wieś w Re­pu­bli­ce Serb­skiej, w mie­ście Tre­bin­je
  • .do – do­me­na in­ter­ne­to­wa Do­mi­ni­ka­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hi­sto­ria ta wy­da­rzy­ła się w po­cią­gu do Ber­li­na.

 (1.2) Tam do­da­wa­nych jest do kil­ku­set słów dzien­nie.

 (1.3) Prace nad pro­jek­tem pla­no­wa­ća­nu­je­my ukoń­czyć do końca kwiet­nia.

 (1.4) Garn­ka do go­to­wa­nia mleka nie na­le­ży uży­wać do in­nych celów.

 (1.5) Ta po­se­sja obok na­le­ży do syna mi­ni­stra, choć wcze­śniej na­le­ża­ła do skar­bu pań­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ, AS: do

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-4) ku

 (2.1) C, daw. ut

Wiktionary


do-

prze­dro­stek

 (1.1) …two­rzą­cy, mo­dy­fi­ku­ją­cy cza­sow­ni­ki; do­da­je zna­cze­nie do­peł­nia stan lub czyn­ność, zmie­nia aspekt z nie­do­ko­na­ne­go na do­ko­na­ny

 (1.2) …przy­miot­ni­ków, przy­słów­ków, rze­czow­ni­ków; na­da­je wydź­więk do­peł­nie­nia się ich de­sy­gna­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ, AS: do

Wiktionary


doawansować

1. prze­su­nąć kogoś na naj­wyż­sze lub naj­ko­rzyst­niej­sze sta­no­wi­sko;
2. daw­niej: dojść, po­su­nąć się do końca


SJP.pl


doawansowywać

1. prze­su­wać kogoś na naj­wyż­sze lub naj­ko­rzyst­niej­sze sta­no­wi­sko;
2. daw­niej: do­cho­dzić, po­su­wać się do końca


SJP.pl


doba

1. okres 24 go­dzin;
2. okres wy­o­dręb­nio­ny we­dług ja­kie­goś kry­te­rium, np. doba no­wo­żyt­na
3. okres, w jakim pla­ne­ta wy­ko­nu­je pełen obrót o 360 stop­ni wokół włas­nej osi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miar. jed­nost­ka czasu równa cza­so­wi obro­tu Ziemi wokół włas­nej osi (24 go­dzi­ny)

 (1.2) przen. cha­rak­te­ry­stycz­ny okres

 (1.3) stpol. czas, chwi­la

Wiktionary

Doba – astro­no­micz­na jed­nost­ka miary upły­wu czasu, w któ­rym Zie­mia wy­ko­nu­je jeden pełen obrót wokół włas­nej osi (ale nie jest równa jed­ne­mu peł­ne­mu obro­to­wi, który trwa 23 h 56 min 4,091 s). Po upły­wie doby sło­necz­nej Słoń­ce po­now­nie znaj­du­je się w gór­nej kul­mi­na­cji na po­łud­ni­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­wo­dyr za­mie­szek zo­stał za­trzy­ma­ny w aresz­cie przez dwie doby.

 (1.1) W swo­jej celi dłu­gie go­dzi­ny spę­dzał na mod­lit­wach, dał sobie ogo­lić włosy, przyw­dział strój ka­płań­ski i czte­ry razy na dobę uczę­szczał do chóru naj­młod­szych ka­pła­nów.

 (1.2) W dobie In­ter­ne­tu bły­ska­wicz­na ko­mu­ni­ka­cja jest czymś po­wszed­nim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔba, AS: doba

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobowy

 przysł. dobowo

Wiktionary


dobaczewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ba­czew­ski – pol­skie naz­wi­sko; na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce za­miesz­ki­wa­ły 602 osoby o tym naz­wi­sku.
  • Eu­ge­niusz Do­ba­czew­ski – se­na­tor RP, le­karz, żoł­nierz Le­gio­nów
  • Hu­bert Do­ba­czew­ski – muzyk ze­spo­łu Lao Che
  • Jacek Do­ba­czew­ski – fizyk ją­dro­wy
  • Wanda Do­ba­czew­ska – pi­sar­ka, po­et­ka, pu­bli­cyst­ka
  • We­ne­da Do­ba­czew­ska – ge­o­det­ka, pio­nier­ka ge­o­dez­ji sa­te­li­tar­nej

Wikipedia


dobadać

1. do­koń­czyć ba­da­nie;
2. daw­niej:
a) zba­dać na­tar­czy­wie, usil­nie;
b) do­ba­dać się - do­wie­dzieć się cze­goś za po­mo­cą na­tar­czy­we­go ba­da­nia


SJP.pl


dobczyce

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Dob­czy­ce – mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie my­śle­nic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Dob­czy­ce, po­ło­żo­ne w do­li­nie rzeki Raby, mię­dzy Po­gó­rzem Wi­śnic­kim a Po­gó­rzem Wie­lic­kim. Jeden z oś­rod­ków miej­skich aglo­me­ra­cji kra­kow­skiej.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. mia­sto li­czy­ło 6163 miesz­kań­ców. Po­wierzch­nia mia­sta wy­no­si 12,97 km² (1 stycz­nia 2024).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔpˈt͡ʃɨt͡sɛ, AS: dopčyce

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobczycki

Wiktionary


dobczycki

przy­miot­nik od: Dob­czy­ce


SJP.pl


dobczyczanin

miesz­ka­niec Dob­czyc (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobczyczanka

miesz­kan­ka Dob­czyc (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobczyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dob­czyn – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Klem­bów
  • Dob­czyn – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. śrem­skim, w gmi­nie Śrem
  • Dob­czyn – przy­sta­nek ko­le­jo­wy we wsi Dob­czyn, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Klem­bów

Wikipedia


dobek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pa­tryk Dobek (ur. 1994) – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Zyg­munt Jaksa Dobek – pod­sta­ro­ści sie­radz­ki (1778–1793), skarb­nik sie­radz­ki (1772–1778)
  • Rafał Dobek (ur. 1973) – pol­ski hi­sto­ryk, eu­ro­pe­i­sta, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny nauk hu­ma­ni­stycz­nych, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Cze­sław Dobek (1910–1973) – po­wie­ścio­pi­sarz, poeta, dzien­ni­karz ra­dio­wy
  • Krzysz­tof Dobek – pol­ski fizyk, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny nauk fi­zycz­nych, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Jerzy Dobek (ur. 1936) – pol­ski praw­nik i po­li­tyk
  • Anna Dobek (ur. 1996) – pol­ska lek­ko­at­let­ka, sprin­ter­ka
  • An­drzej Dobek (ur. 1946) – pol­ski fizyk, pro­fe­sor nauk fi­zycz­nych, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Bo­gu­sła­wa Dobek-Ostrow­ska (ur. 1955) – pol­ska po­li­to­log, hi­sto­ryk, dr hab. nauk hu­ma­ni­stycz­nych, pro­fe­sor zwy­czaj­ny
  • Sta­ni­sław Dobek Łow­czow­ski – sę­dzia ziem­ski ka­mie­niec­ki (1569–1582/1583)
  • Dąbek

Wikipedia


doberman

rasa psa obron­ne­go o krót­kiej sier­ści i czar­nym uma­szcze­niu, na­le­żą­ca do tej samej grupy co pin­czer, szna­u­cer, molos i szwaj­car­ski pies pa­ster­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. silny i duży, wil­ko­wa­ty pies z grupy pin­cze­rów, o gład­kiej ciem­nej sier­ści;

Wiktionary

Zo­bacz też: Do­ber­man (film).

Do­ber­man – rasa psa za­li­cza­na do grupy pin­cze­rów. Kra­jem po­cho­dze­nia tej rasy są Niem­cy. W kla­sy­fi­ka­cji FCI za­li­czo­na zo­sta­ła do grupy 2 (pin­cze­ry i szna­u­ce­ry, mo­lo­sy, szwaj­car­skie psy gór­skie i do bydła, po­zo­sta­łe rasy), sek­cji 1 (pin­cze­ry i szna­u­ce­ry). Psy tej rasy celem uzy­ska­nia kwa­li­fi­ka­cji ho­dow­la­nych muszą być pod­da­ne pró­bom pracy. Typ wil­ko­wa­ty.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈbɛrmãn, AS: dobermãn

Wiktionary


dobermanka

sa­mi­ca do­ber­ma­na (psa obron­ne­go o krót­kiej sier­ści i czar­nym uma­szcze­niu)


SJP.pl


dobicie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dobić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobić, bić

 rzecz. dobijanie n.

Wiktionary


dobiec

1. bie­gnąc, osią­gnąć jakiś cel;
2. o gło­sie, dźwię­ku: do­trzeć z pew­nej od­le­gło­ści;
3. osią­gnąć jakiś mo­ment, kres w cza­sie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­bie­gać)

 (1.1) bie­gnąc, osią­gnąć jakiś cel

 (1.2) o cza­sie: na­dejść, na­stać

 (1.3) o gło­sie, dźwię­ku: do­trzeć z pew­nej od­le­gło­ści

 (1.4) o dro­dze, ścież­ce: za­pro­wa­dzić do­kądś

 (1.5) osią­gnąć jakiś mo­ment, kres w cza­sie

 (1.6) o czło­wie­ku: osią­gnąć jakiś wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­bie­gła do roz­su­wa­nych bez­sze­lest­nie drzwi wie­żow­ca.

 (1.3) W noc­nej ciszy do­bie­gły mnie stłu­mio­ne od­gło­sy awan­tu­ry.

 (1.5) Końca do­bie­gła piąta ka­den­cja sa­mo­rzą­du.

 (1.6) Gdy do­biegł czter­dziest­ki, był już mi­ni­strem, potem dy­rek­to­rem kon­cer­nu, wresz­cie mia­no­wa­no go lor­dem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobieg mrz., dobiegaczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-6) dobiegnąć

Wiktionary


dobiechna

imię żeń­skie


SJP.pl


dobiechniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­biech­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dobiecin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bie­cin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Beł­cha­tów
  • Do­bie­cin – osada w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Beł­cha­tów
  • Do­bie­cin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Chy­nów
  • Do­bie­cin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Mo­giel­ni­ca

Wikipedia


dobiecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Do­biec­ki (????) – poseł, cze­śnik
  • Artur Do­biec­ki (1884-1948) – eko­no­mi­sta, po­li­tyk
  • Eu­sta­chy Onu­fry Fe­liks Do­biec­ki (1855–1919) – po­li­tyk i dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Grze­gorz Do­biec­ki – dzien­ni­karz
  • Win­cen­ty Do­biec­ki (1787-1872) – ge­ne­rał
  • Woj­ciech Do­biec­ki (1782-1862) – ge­ne­rał

Wikipedia


dobieg

1. koń­ców­ka biegu, do­bie­ga­nie do mety;
2. droga sa­mo­lo­tu od mo­men­tu dot­knię­cia ko­ła­mi ziemi do za­trzy­ma­nia się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. faza lą­do­wa­nia trwa­ją­ca od zet­knię­cia się pod­wo­zia z zie­mią do za­trzy­ma­nia się stat­ku po­wietrz­ne­go;

 (1.2) środ. sport. do­bie­ga­nie do mety

Wiktionary

Do­bieg – faza lą­do­wa­nia po­le­ga­ją­ca na wy­ha­mo­wa­niu stat­ku po­wietrz­ne­go po zet­knię­ciu się pod­wo­zia z zie­mią.

Dłu­go­ścią do­bie­gu na­zy­wa się drogę prze­by­tą przez lą­du­ją­cy sa­mo­lot od mo­men­tu zet­knię­cia z zie­mią do czasu za­trzy­ma­nia się. Dłu­gość do­bie­gu sa­mo­lo­tu de­ter­mi­nu­je wy­mia­ry lot­nisk.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɔbʲjɛk, AS: dobʹi ̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobiegać/dobiec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) finisz

Wiktionary


dobiegaczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. fot. tryb pracy apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go po­le­ga­ją­cy na prze­wi­dy­wa­niu ruchu obiek­tu i na tej pod­sta­wie au­to­ma­tycz­nym ko­ry­go­wa­niu ostro­ści; wy­prze­dza­ją­cy au­to­fo­cus

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki do­bie­gacz­ce można za­cho­wać ostrość obiek­tów przy­bli­ża­ją­cych się i od­da­la­ją­cych od apa­ra­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbʲjɛˈɡat͡ʃka, AS: dobʹi ̯egačka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobiegać ndk., dobiec dk.

 rzecz. dobieganie, dobiegnięcie

Wiktionary


dobiegać

po­tocz­nie: uży­wać cze­goś do bie­ga­nia aż do ja­kie­goś mo­men­tu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|do­biec.

 (1.2) rzad. nie­do­ko­na­ny od|do­bie­gnąć.

 (1.3) daw. nie­do­ko­na­ny od|do­bie­żeć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy wszak­że wra­ca­ła, usły­sza­ła głosy Jul­czy­nych przy­ja­ciół, do­bie­ga­ją­ce już z ku­chen­nych re­wi­rów, wobec czego od­sta­wi­ła pa­prot­kę i pod­kra­dła się na pal­cach, żeby po­ob­ser­wo­wać tego wspa­nia­łe­go Tolka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobieg mrz., dobiegaczka ż.

Wiktionary


dobiegniew

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Do­bie­gniew (do 1945 Wol­den­berg) – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Do­bie­gniew, po­ło­żo­ne nad je­zio­rem Wiel­gie. Przez mia­sto prze­pły­wa rzeka Mie­rzęc­ka Stru­ga.

Oś­ro­dek tu­ry­stycz­no-wy­po­czyn­ko­wy i usłu­go­wy. Prze­mysł spo­żyw­czy.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Pan Do­bie­gniew, oprócz jeż­dże­nia ro­we­rem, wy­ko­nu­je rów­nież pry­wat­nie stro­ny in­ter­ne­to­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbʲjɛ̇ɟɲɛf, AS: dobʹi ̯ėǵńef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobiegniewowa ż.

:: zdrobn. Gniewko m.

Wiktionary


dobiegniewa

imię żeń­skie


SJP.pl

Do­bie­gnie­wa – żeń­ska forma imie­nia Do­bie­gniew, nie­no­to­wa­na w źró­dłach sta­ro­pol­skich.

Do­bie­gnie­wa imie­ni­ny ob­cho­dzi 30 stycz­nia.

Wikipedia


dobiegniewianin

miesz­ka­niec Do­bie­gnie­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobiegniewianka

miesz­kan­ka Do­bie­gnie­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobiegniewiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bie­gnie­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dobiegniewostwo

Do­bie­gniew z mał­żon­ką; Do­bie­gnie­wo­wie


SJP.pl


dobiegniewowie

Do­bie­gniew z mał­żon­ką; Do­bie­gnie­wo­stwo


SJP.pl


dobiegniewowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bie­gnie­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dobiegniewski

→ Do­bie­gniew


SJP.pl

Patrz:

Dobiegniew

dobiegowy

zwią­za­ny z do­bie­giem


SJP.pl


dobiemir

imię mę­skie


SJP.pl

Do­bie­mir, Do­bie­miar, Do­bie­mier, Do­bi­mir(?) – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Dobie-" ("sto­sow­ny, zdat­ny" albo "wa­lecz­ny, dziel­ny") i "-mir" ("pokój, spo­kój, dobro"). Imię to mogło oz­na­czać "ten, kto za­pew­nia pokój".

Do­bie­mir imie­ni­ny ob­cho­dzi 2 stycz­nia, 5 lu­te­go i 7 sierp­nia.

Wikipedia


dobiemirostwo

Do­bie­mir z mał­żon­ką; Do­bie­mi­ro­wie


SJP.pl


dobiemirowie

Do­bie­mir z mał­żon­ką; Do­bie­mi­ro­stwo


SJP.pl


dobiemirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bie­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dobieralny

da­ją­cy się do­brać, po­le­ga­ją­cy na do­bie­ra­niu


SJP.pl


dobieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­bie­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedobieranie n., dobór mrz.

 czas. dobrać, dobierać ndk.

Wiktionary


dobieraniec

war­kocz do­bie­ra­ny


SJP.pl


dobieranka

gra lub za­ba­wa po­le­ga­ją­ca na do­bie­ra­niu od­po­wied­nich ele­men­tów


SJP.pl


dobierarka

śro­do­wi­sko­wo: wy­szu­ki­war­ka in­ter­ne­to­wa umoż­li­wia­ją­ca zna­le­zie­nie pro­duk­tów do­pa­so­wa­nych do szu­ka­ne­go pro­duk­tu, kom­pa­ty­bil­nych z szu­ka­nym pro­duk­tem itp.


SJP.pl


dobierać

1. znaj­do­wać bez­poś­red­ni do­stęp do cze­goś;
2. od­po­wia­dać sobie, do­pa­so­wy­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­brać)

 (1.1) wy­bie­rać, wy­szu­ki­wać coś lub kogoś od­po­wied­nie­go

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­bie­rać się (dk. do­brać się)

 (2.1) znaj­do­wać łatwy do­stęp do cze­goś

 (2.2) ukra­cać czy­jąś bez­kar­ność

 (2.3) do­brze się z kimś do­pa­so­wy­wać, od­po­wia­dać sobie wza­jem­nie

 (2.4) pró­bo­wać wy­ko­rzy­stać kogoś sek­su­al­nie

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Nie można nad tym przejść obo­jęt­nie, zwła­szcza, gdy pań­stwo bez że­na­dy do­bie­ra się do każ­de­go, który jest na ba­kier z fi­sku­sem i in­ny­mi wie­rzy­cie­la­mi.

 (2.3) To istot­na kwe­stia do­bo­ru mał­żeń­skie­go – ho­mo­ga­mia. W pary do­bie­ra­ją się osoby o po­dob­nej sy­tu­a­cji spo­łecz­nej, ma­te­rial­nej. Taka za­sa­da obo­wią­zu­je w no­wo­czes­nym spo­łe­czeń­stwie i re­a­li­zo­wa­na jest nieś­wia­do­mie: za­ko­chu­je­my się w kimś o po­dob­nym stylu życia, po­sta­wie […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobór m., dobranie n., dobieranie n.

 czas. dobrać dk.

 przym. doborowy, dobrany

Wiktionary


dobies

naz­wi­sko


SJP.pl


dobieszków

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­biesz­ków – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Stry­ków.

Wikipedia


dobieszowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bie­szo­wi­ce – wieś w woj. opol­skim, w pow. krap­ko­wic­kim, w gmi­nie Walce
  • Do­bie­szo­wi­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. bę­dziń­skim, w gmi­nie Bo­brow­ni­ki
  • Do­bie­szo­wi­ce – gro­ma­da

Wikipedia


dobieszyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bie­szyn – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Stro­miec
  • Do­bie­szyn – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Jed­li­cze
  • Do­bie­szyn – gro­ma­da
  • Do­bie­szyn – sta­cja ko­le­jo­wa w Do­bie­szy­nie, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim

Wikipedia


dobiesław

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bie­sław (imię)
  • Do­bie­sław (zm. ok. 1243) – pier­wszy znany z do­ku­men­tów kasz­te­lan ma­ło­go­ski
  • Do­bie­sław (ur. ok. 1230, zm. 1280 r.) – kasz­te­lan za­wi­choj­ski, kasz­te­lan żar­now­ski, kasz­te­lan wi­ślic­ki
  • Do­bie­sław – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Płoty
  • Do­bie­sław – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. po­lic­ki, w gmi­nie Nowe Warp­no
  • Do­bie­sław – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. sła­wień­skim, w gmi­nie Dar­ło­wo
  • Do­bie­sław – gro­ma­da
  • Do­bie­sław – dawna gmina
  • Do­bie­sław – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Do­bie­sła­wiu, w po­wie­cie gry­fic­kim, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim

Wikipedia


dobiesława

imię żeń­skie


SJP.pl

Do­bie­sła­wa, Do­bo­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Dobie-" ("sto­sow­na, zdat­na" albo "wa­lecz­na, dziel­na") i "-sława" ("sława"). Po raz pier­wszy od­no­to­wa­ne w daw­nych do­ku­men­tach w 1284 roku. Imię to mogło oz­na­czać "cie­szą­ca się słusz­ną sławą", "sły­ną­ca z dziel­no­ści" lub in. Niek­tó­re moż­li­we sta­ro­pol­skie zdrob­nie­nia: Do­bach­na, Do­ba­la, Do­biech­na, Dobka, Doch­na.

Wikipedia


dobiesławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bie­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dobiesławostwo

Do­bie­sław z mał­żon­ką; Do­bie­sła­wo­wie


SJP.pl


dobiesławowie

Do­bie­sław z mał­żon­ką; Do­bie­sła­wo­stwo


SJP.pl


dobiesławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bie­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dobieżeć

daw­niej: do­biec;
1. bie­gnąc, osią­gnąć jakiś cel;
2. o gło­sie, dźwię­ku: do­trzeć z pew­nej od­le­gło­ści;
3. osią­gnąć jakiś mo­ment, kres w cza­sie


SJP.pl


dobijak

nie­wiel­ka ryba mor­ska z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Do­bi­jak ("Hy­pe­ro­plus lan­ce­o­la­tus") – ga­tu­nek mor­skiej ryby oko­nioksz­tałt­nej z ro­dzi­ny do­bi­ja­ko­wa­tych (Am­mo­dy­ti­dae).

Wikipedia


dobijakowate

ro­dzi­na ryb mor­skich z rzędu oko­nioksz­tałt­nych, przy­po­mi­na­ją­cych wę­go­rze


SJP.pl

Do­bi­ja­ko­wa­te ("Am­mo­dy­ti­dae") – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych.

Wy­stę­po­wa­nie: Ocean Ark­tycz­ny, In­dyj­ski, Spo­koj­ny i At­lan­tyc­ki. W pol­skich wo­dach Morza Bał­tyc­kie­go wy­stę­pu­je do­bi­jak i to­biasz.

Wikipedia


dobijakowaty

o ce­chach do­bi­ja­ko­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


dobijanie

ma­newr pod­cho­dze­nia stat­ku do na­brze­ża lub in­ne­go stat­ku, w któ­rym do­pły­wa on je­dy­nie siłą bez­wład­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­bi­jać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­czy­na­my do­bi­ja­nie do brze­gu, przy­go­tuj­cie się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbʲiˈjä̃ɲɛ, AS: dobʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobijać ndk., dobić dk.

 rzecz. dobitka, dobicie

 przym. dobitny

 przysł. dobitnie

Wiktionary


dobino

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bi­no – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. świd­wiń­skim, w gmi­nie Poł­czyn-Zdrój
  • Do­bi­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz

Wikipedia


dobiszewski

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Do­bi­szew­ski – pol­ski dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny i związ­ko­wy, na­u­czy­ciel
  • Artur Do­bi­szew­ski – pol­ski wo­ka­li­sta i gi­ta­rzy­sta fol­ko­wy.

Wikipedia


dobisława

imię żeń­skie


SJP.pl


dobitek

m.in. w piłce noż­nej i ho­ke­ju: ude­rze­nie na bram­kę ry­wa­la na­stę­pu­ją­ce bez­poś­red­nio po wcze­śniej­szym ude­rze­niu


SJP.pl


dobitka

m.in. w piłce noż­nej i ho­ke­ju: ude­rze­nie na bram­kę ry­wa­la na­stę­pu­ją­ce bez­poś­red­nio po wcze­śniej­szym ude­rze­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. po­pra­wie­nie strza­łu piłką lub krąż­kiem, koń­co­we ude­rze­nie

 (1.2) daw. za­koń­cze­nie

Wiktionary

Do­bit­ka – w spor­cie po­tocz­ne okre­śle­nie po­now­ne­go skie­ro­wa­nia piłki lub krąż­ka do bram­ki albo kosza po wcze­śniej­szej nie­sku­tecz­nej pró­bie. W ko­szy­ków­ce ter­min ten ma także zna­cze­nie re­gu­la­mi­no­we i oz­na­cza sy­tu­a­cję, w któ­rej piłka zo­sta­je ude­rzo­na (skie­ro­wa­na) ręką lub rę­ka­mi w kie­run­ku kosza prze­ciw­ni­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dobijanie n.

Wiktionary


dobitnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) sta­now­czo i jasno, czę­sto gło­śno i w obra­zo­wy spo­sób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wik­tor do­bit­nie wy­ra­ził swój sprze­ciw.

 (1.1) Try­bu­nał Kon­sty­tu­cyj­ny jak i sądy ad­mi­ni­stra­cyj­ne do­bit­nie pod­kre­śla­ły w swych orze­cze­niach za­sa­dę sa­mo­dziel­no­ści jed­no­stek sa­mo­rzą­du te­ry­to­rial­ne­go i jej ochro­nę praw­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbʲitʲɲɛ, AS: dobʹitʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobijanie n., dobitność ż.

 przym. dobitny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dosadnie, stanowczo, wymownie, wyraziście, bez cienia wątpliwości

Wiktionary


dobitniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­bit­nie


SJP.pl


dobitniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­bit­ny


SJP.pl


dobitność

→ do­bit­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest do­bit­ne, wy­ra­zi­ste, nie­po­zo­sta­wia­ją­ce wąt­pli­wo­ści

Wiktionary

Patrz:

dobitny

Wymowa:

IPA: dɔˈbʲitnɔɕt͡ɕ, AS: dobʹitność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobitny

 przysł. dobitnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedwuznaczność, dosadność, wyrazistość

Wiktionary


dobitny

wy­raź­ny, gło­śny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­raź­ny, który nie po­zo­sta­wia wąt­pli­wo­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbʲitnɨ, AS: dobʹitny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobitność ż., dobijanie n.

 przysł. dobitnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyraźny, wyrazisty, jasny, pewny, oczywisty, kategoryczny

Wiktionary


dobić

1. do­pły­nąć do brze­gu
2. zabić kogoś bli­skie­go śmier­ci
3. osią­gnąć cel
4. wbić do końca


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­bi­jać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­bi­jać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbʲit͡ɕ, AS: dobʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobijać ndk., bić ndk.

 rzecz. dobicie n., dobijanie n., bicie n.

Wiktionary


dobkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­le­sław Dob­kow­ski – pol­ski Spra­wied­li­wy wśród Na­ro­dów Świa­ta
  • An­to­ni­na Dob­kow­ska – pol­ska Spra­wied­li­wa wśród Na­ro­dów Świa­ta
  • Win­cen­ty Dob­kow­ski – pol­ski Spra­wied­li­wy wśród Na­ro­dów Świa­ta
  • Mie­czy­sław Dob­kow­ski – pol­ski Spra­wied­li­wy wśród Na­ro­dów Świa­ta
  • Ta­de­usz Dob­kow­ski – pol­ski Spra­wied­li­wy wśród Na­ro­dów Świa­ta
  • Da­riusz Dob­kow­ski – pol­ski aktor
  • Jan Dob­kow­ski – pol­ski ar­ty­sta ma­larz
  • Wie­sław Dob­kow­ski – pol­ski po­li­tyk

Wikipedia


dobnia

na­rzę­dzie drew­nia­ne w kształ­cie cy­lin­dra z rę­ko­je­ścią - służy do ubi­ja­nia, wbi­ja­nia


SJP.pl


dobniak

drew­nia­ny mło­tek ka­mie­niar­ski


SJP.pl


dobok

[czy­taj: tobok] ubiór za­wod­ni­ka ta­ek­won­do; tobok


SJP.pl

Dobok – nazwa po­cho­dzą­ca z ję­zy­ka ko­re­ań­skie­go, uży­wa­na do okre­śle­nia ubra­nia tre­nin­go­we­go w ko­re­ań­skich sztu­kach walki. Od­po­wied­nik ja­poń­skie­go Gi. Przez la­i­ków na­zy­wa­ny ki­mo­nem.

Nazwa dobok uży­wa­na jest prze­de wszyst­kim przez osoby tre­nu­ją­ce Ta­ek­won­do.

Dobok skła­da się z 3 ele­men­tów: bluzy (sang-i), spod­ni(ha-i) i pasa (ti).

Wikipedia


dobokaretka

jed­nost­ka roz­li­cze­nio­wa kosz­tów użyt­ko­wa­nia ka­ret­ki po­go­to­wia


SJP.pl


doborowość

→ do­bo­ro­wy


SJP.pl

Patrz:

doborowy

doborowy

do­sko­na­ły, przed­ni, naj­lep­szy w swoim ga­tun­ku


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. bę­dą­cy re­zul­ta­tem naj­lep­sze­go do­bo­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­wią­za­niem pro­ble­mu zaj­mu­je się do­bo­ro­wy ze­spół spe­cja­li­stów z róż­nych dzie­dzin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobór m.

 czas. dobierać ndk., dobrać dk.

Wiktionary


dobosiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kry­sty­na Do­bo­sie­wicz (1931 - 2007), pol­ski le­karz or­to­pe­da i tra­u­ma­to­log
    • Me­to­da Do­bo­sie­wicz, me­to­da re­ha­bi­li­ta­cji
  • Sta­ni­sław Do­bo­sie­wicz (1910 - 2007)

Wikipedia


dobosz

czło­nek or­kie­stry woj­sko­wej gra­ją­cy na bęb­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. wojsk. czło­wiek gra­ją­cy na bęb­nie w or­kie­strze, szcze­gól­nie woj­sko­wej;

Wiktionary

Do­bosz (z wę­gier­skie­go "dobos") – czło­nek or­kie­stry (szcze­gól­nie woj­sko­wej) gra­ją­cy na bęb­nie. W woj­skach eu­ro­pej­skich od końca śred­nio­wie­cza wy­bi­jał takt w mar­szu i w cza­sie ataku oraz prze­ka­zy­wał sy­gna­ły na­tar­cia, od­wro­tu i alar­mu. W Pol­sce pier­wot­nie zwano do­bo­sza bęb­ni­cą, od XVI wieku do­bo­szem, w XVIII i na po­cząt­ku XIX wieku pał­ka­rzem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce pier­wot­nie zwano do­bo­sza bęb­ni­cą, od XVI wieku do­bo­szem, w XVIII i na po­cząt­ku XIX wieku pał­ka­rzem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbɔʃ, AS: doboš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. doboszka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) werblista

Wiktionary


doboszka

→ do­bosz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. wojsk. ko­bie­ta gra­ją­ca na bęb­nie w or­kie­strze, szcze­gól­nie woj­sko­wej

Wiktionary

Patrz:

dobosz

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. dobosz mos.

Wiktionary


doboszyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Do­bo­szyń­ski – pol­ski ad­wo­kat, zie­mia­nin
  • Adam Do­bo­szyń­ski – pol­ski po­li­tyk, ofi­cer
  • Eu­ge­niusz Do­bo­szyń­ski – pol­ski praw­nik, urzęd­nik sa­mo­rzą­do­wy
  • Leon Do­bo­szyń­ski – pol­ski spe­cja­li­sta upra­wy łąk i pa­stwisk

Wikipedia


dobowo

przy­słó­wek czasu

 (1.1) przez całą dobę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­ust­nie sto­su­je się do­bo­wo 4,5 g su­row­ca lub 1,5–3 g wy­cią­gu płyn­ne­go lub 1,5 g na­lew­ki.

 (1.1) W roku 2018 sta­cja ob­słu­gi­wa­ła 700–1000 pa­sa­że­rów do­bo­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doba

 przym. dobowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na dobę

Wiktionary


dobowy

zwią­za­ny z dobą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy zwią­zek z dobą; trwa­ją­cy dobę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Padł nowy re­kord do­bo­wej licz­by pot­wier­dzo­nych za­ka­żeń ko­ro­na­wi­ru­sem w Pol­sce.

 (1.1) Zgod­nie z da­ny­mi Urzę­du Tran­spor­tu Ko­le­jo­we­go do­bo­wa wy­mia­na pa­sa­żer­ska na przy­stan­ku w 2017 roku wy­no­si­ła 10-19 osób.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doba ż.

 przysł. dobowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) całodobowy, dwudziestoczterogodzinny, okołodobowy

Wiktionary


dobośna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka na Bia­ło­ru­si, prawy do­pływ Dnie­pru

Wiktionary


dobra

par­ty­ku­ła, którą mó­wią­cy wy­ra­ża swoją apro­ba­tę; do­brze, zgoda


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ekon. ogół środ­ków, które mogą być wy­ko­rzy­sta­ne, bez­poś­red­nio lub poś­red­nio, do za­spo­ko­je­nia po­trzeb ludz­kich;

 (1.2) pot. duży ma­ją­tek ziem­ski

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) ekon. bank. jed­nost­ka wa­lu­to­wa Wysp Świę­te­go To­ma­sza i Ksią­żę­cej;

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lp.; M., B. i W. lm. od: dobro

forma przy­miot­ni­ka.

 (4.1) ż. M. lp. od: dobry

wy­krzy­knik

 (5.1) pot. zgoda, przyz­wo­le­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dobra – w eko­no­mii to wszyst­kie środ­ki, które mogą być wy­ko­rzy­sta­ne, bez­poś­red­nio lub poś­red­nio, do za­spo­ko­je­nia po­trzeb ludz­kich.
  • dobra – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Wysp Świę­te­go To­ma­sza i Ksią­żę­cej
  • dobra – daw­niej ma­ją­tek ziem­ski, po­sia­dłość, duże go­spo­dar­stwo rolne
  • Dobra – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. tu­rec­kim, w gmi­nie Dobra
  • Dobra – mia­sto w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Dobra
  • Dobra – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie Bo­le­sła­wiec
  • Dobra – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ole­śnic­kim, w gmi­nie Do­bro­szy­ce
  • Dobra – osada leśna w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Świd­ni­ca
  • Dobra – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ła­skim, w gmi­nie Sę­dzie­jo­wi­ce
  • Dobra – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Stry­ków
  • Dobra – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Dobra
  • Dobra – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Bul­ko­wo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Eko­no­mia zaj­mu­je się rów­nież ba­da­niem za­spo­ko­je­nia dóbr.

 (1.2) Ród Po­toc­kich po­sia­dał daw­niej roz­le­głe dobra na Lit­wie.

 (3.1) Ow­siak co roku po­tra­fi wy­krze­sać w nas wiele dobra.

 (4.1) Pani Ania to dobra ko­bie­ta.

 (5.1) No dobra, mo­że­my ze sobą cho­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbra, AS: dobra

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobry

 rzecz. dobry mrz.

 wykrz. dobry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kapitał rzeczowy, kapitał finansowy

 (1.2) włości

 (2.1) skr. Db, STD

 (5.1) OK, zgoda, dobrze

Wiktionary


dobraczyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie so­kal­skim ob­wo­du lwow­skie­go;

Wiktionary

Do­bra­czyn ( Добрячин) – wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie czer­wo­no­grodz­kim ob­wo­du lwow­skie­go. Wieś liczy 815 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dobraczyński

Wiktionary


dobraczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


dobranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­brać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedobranie n., dobór mrz.

 czas. dobierać, dobrać ndk.

Wiktionary


dobranoc

ro­dzaj po­że­gna­nia wie­czor­ne­go


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) po­że­gna­nie uży­wa­ne wie­czo­rem, kiedy chce­my komuś ży­czyć do­brej, spo­koj­nej nocy

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) pot. telew. pro­gram dla dzie­ci na­da­wa­ny wie­czo­rem w radiu i te­le­wiz­ji

Wiktionary

Do­bra­noc – album Lecha Ja­ner­ki wy­da­ny w 1997 roku na­kła­dem wyt­wór­ni Koch In­ter­na­tio­nal.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Idziesz już spać? Zatem do­bra­noc, śpij do­brze!

 (2.1) Kładź się spać! Już dawno po do­bra­no­cy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrãnɔt͡s, AS: dobrãnoc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobranocka ż.

 przym. dobranockowy

 wykrz. dobrej nocy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrej nocy

 (2.1) wieczorynka, dobranocka

Wiktionary


dobranocka

wie­czor­ny pro­gram dla dzie­ci na­da­wa­ny w radiu lub te­le­wiz­ji; wie­czo­ryn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pro­gram te­le­wi­zyj­ny adre­so­wa­ny do dzie­ci emi­to­wa­ny wie­czo­rem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­cia­ki posz­ły na do­bra­noc­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. dobranoc

 rzecz. dobranoc ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wieczorynka

Wiktionary


dobranockowy

→ do­bra­noc­ka


SJP.pl

Patrz:

dobranocka

dobranowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bra­no­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Igo­ło­mia-Wa­wrzeń­czy­ce
  • Do­bra­no­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Wie­licz­ka
  • Do­bra­no­wi­ce – gro­ma­da
  • Do­bra­no­wi­ce – dawna gmina

Wikipedia


dobrany

do­sto­so­wa­ny, zhar­mo­ni­zo­wa­ny, zgod­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który pa­su­je

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od do­brać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest to re­ak­cja za­cho­dzą­ca wy­łącz­nie w obec­no­ści od­po­wied­nio do­bra­nych fer­men­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobierać ndk., dobrać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopasowany, dostosowany, dostrojony, odpowiedni, pasujący, zgodny, zharmonizowany

Wiktionary


dobrawa

1. Do­bra­wa (?-977) księż­nicz­ka cze­ska, żona Miesz­ka I; Dą­brów­ka;
2. imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Do­bra­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go "las dę­bo­wy" ( do­u­bra­va jest od­po­wied­ni­kiem pol­skiej dą­bro­wy) lub od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „dosyć dobra, cza­sem dobra” (por. do­bra­wa, jak bia­ła­wa, zim­na­wa itp) lub jest to skrót od zło­żo­ne­go imie­nia Do­bro­sła­wa. Dwie ostat­nie ety­mo­lo­gie (zwła­szcza pier­wszą z nich) pot­wier­dza kro­ni­ka Thiet­ma­ra, w któ­rej tłu­ma­czy on to słowo jako „dobra”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stu­den­ci mają szan­sę po­roz­ma­wiać z nimi i poz­nać szcze­gó­ły do­ty­czą­ce pro­ce­su re­kru­ta­cji – mówi Do­bra­wa Chmie­lew­ska (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrava, AS: dobrava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Dobrawka ż., Dobrusia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Dobrawka, Dobrusia

Wiktionary


dobrawola

tylko w prze­sta­rza­łych wy­ra­że­niach: po do­bra­wo­li, z do­bra­wo­li - z włas­nej chęci, do­bro­wol­nie


SJP.pl


dobrać

1. zna­leźć bez­poś­red­ni do­stęp do cze­goś;
2. od­po­wia­dać sobie, do­pa­so­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­bie­rać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny do­brać się (ndk. do­bie­rać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|do­bie­rać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W po­ko­ju ktoś do­brał się do wzmac­nia­cza, po­dłą­czył swój ma­ga­zy­nek, buch­nę­ła mu­zy­ka nie­po­dob­na do ni­cze­go, czego tu słu­cha­łem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobór mrz., dobranie n., dobieranie n.

 czas. dobierać ndk.

 przym. doborowy, dobrany

Wiktionary


dobrcz

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dobrcz – (niem. "Dobsch, 1942–1945 Da­u­ben") wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Dobrcz. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia


dobrczanin

miesz­ka­niec Dobr­cza (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


dobrczanka

miesz­kan­ka Dobr­cza (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


dobre

1. to, co w ko­dek­sie mo­ral­nym czło­wie­ka jest oce­nia­ne jako po­myśl­ne, po­ży­tecz­ne, war­to­ścio­we; dobro;
2. książ­ko­wo: in­te­res, za­do­wo­le­nie, po­myśl­ność, szczę­ście; po­ży­tek, ko­rzyść; dobro;
3. kie­ro­wa­nie się w po­stę­po­wa­niu życz­li­wo­ścią dla oto­cze­nia; do­broć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. wszyst­ko, co war­to­ścio­we w sen­sie mo­ral­nym czy re­li­gij­nym

 (1.2) książk. wszyst­ko, co w ja­ki­kol­wiek spo­sób ko­rzyst­ne

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) n. lp. i nmos. lm. od: dobry

Wiktionary

Dobre (nazwa hi­sto­rycz­na: Nowe Dobre, dawn. Dobre Stare) – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, sie­dzi­ba miej­sko-wiej­skiej gminy Dobre.

Dobre uzy­ska­ło lo­ka­cję miej­ską w 1530 roku, zde­gra­do­wa­ne do rangi wsi 1 stycz­nia 1852 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci trze­ba za dobre od czasu do czasu po­chwa­lić.

 (1.2) Ak­tor­ka za­gra­ła w se­ria­lu „Na dobre i na złe”.

 (1.2) Wiele do­bre­go wy­da­rzy­ło się w życiu Fran­ka w tych ostat­nich mie­sią­cach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbrɛ, AS: dobre

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobry mrz., dobro n., dobroć ż., dobrota ż., przedobrzenie n., Dobre nmos., Dobry mrz.

 czas. przedobrzyć dk.

 przym. dobry

 przysł. dobrze

 wykrz. dobry, dobrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobro

Wiktionary


dobrecki

→ Dobrcz; dobr­ski


SJP.pl


dobrkowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dobr­ko­wo (niem. " Da­ber­kow ") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Ra­do­wo Małe.

We­dług da­nych z 2011 roku wieś li­czy­ła 52 miesz­kań­ców.

Wikipedia


dobrnąć

do­trzeć do­kądś z tru­dem, wy­sił­kiem


SJP.pl


dobro

to, co jest uz­na­wa­ne za war­to­ścio­we; prze­ci­wień­stwo zła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jedna z dwóch pod­sta­wo­wych war­to­ści mo­ral­nych, prze­ci­wień­stwo zła;

 (1.2) czy­jaś ko­rzyść, zysk

 (1.3) rzecz ma­ją­ca war­tość

 (1.4) czwar­ta li­te­ra gła­go­li­cy (Ⰴ), od­po­wied­nik li­te­ry „d”

 (1.5) muz. w co­un­try: gi­ta­ra z me­ta­lo­wym re­zo­na­to­rem, która pod­czas gry spo­czy­wa po­zio­mo a stru­ny szar­pie się pa­zur­ka­mi lub plek­tro­nem;

Wiktionary

Dobro – jedno z pod­sta­wo­wych (pier­wot­nych) pojęć etycz­nych, utoż­sa­mia­ne z po­ję­ciem bytu. W mo­ral­no­ści dobro okre­śla po­praw­ność (zgod­ność z nor­ma­mi mo­ral­ny­mi) czy­nów i za­cho­wań czło­wie­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oby­wa­tel nie po­wi­nien dbać tylko o sie­bie, lecz tro­szczyć się o dobro wspól­ne.

 (1.2) Wszyst­ko, co robię, robię z myślą o dobru nas i na­szych dzie­ci.

 (1.3) Po­da­tek do­cho­do­wy obej­mu­je przy­cho­dy ze sprze­da­ży dóbr i świad­cze­nia usług.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbrɔ, AS: dobro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobre n., dobry mrz., dobroć ż., dobrota ż., przedobrzenie n., Dobre nmos., Dobry m.

 czas. przedobrzyć dk.

 przym. dobry

 przysł. dobrze

 wykrz. dobry, dobrze

Wiktionary


dobrobycik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od do­bro­byt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie do­bro­byt, lecz tylko mały do­bro­by­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrobyt m.

Wiktionary


dobrobyt

do­sta­tek, za­moż­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dobre wa­run­ki ma­te­rial­ne

Wiktionary

Do­bro­byt – wa­run­ki by­to­we gwa­ran­tu­ją­ce wy­so­ki po­ziom życia oraz sa­tys­fak­cję w sfe­rze kul­tu­ral­nej.

We­dług kon­cep­cji ne­o­li­be­ral­nych naj­prost­szym mier­ni­kiem do­bro­by­tu jest po­ziom PKB "per ca­pi­ta" (na jed­ne­go miesz­kań­ca). Do­bro­byt jest uza­leż­nio­ny od stop­nia po­dzia­łu PKB mię­dzy kon­sump­cję in­dy­wi­du­al­ną a spo­łecz­ną oraz od struk­tu­ry rze­czo­wej do­cho­du na­ro­do­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔbɨt, AS: dobrobyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. dobrobycik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogactwo, dostatek, obfitość, zamożność, zasobność; przest. majętność

Wiktionary


dobrocha

zdrob­nie­nie od: Do­bro­sła­wa


SJP.pl


dobrochna

imię żeń­skie


SJP.pl


dobrochniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­broch­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dobrochoczy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mit­słow. nie­uf­ny lecz spra­wied­li­wy leśny demon z Pod­la­sia, wzro­stu drze­wa;

Wiktionary

Do­bro­cho­czy – isto­ta de­mo­nicz­na opie­ku­ją­ca się lasem znana wy­łącz­nie u Sło­wian wschod­nich.

W prze­ci­wień­stwie do Le­sze­go, który był prze­de wszyst­kim panem zwie­rzy­ny le­śnej, Do­bro­cho­czy był opie­ku­nem ros­ną­cych w lesie ro­ślin. Był także od niego mniej ka­pry­śny i bar­dziej po­ko­jo­wo na­sta­wio­ny do ludzi od­wie­dza­ją­cych las.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔˈxɔt͡ʃɨ, AS: dobroχočy

Wiktionary


dobroci

1. kie­ro­wa­nie się w po­stę­po­wa­niu życz­li­wo­ścią i chę­cią nie­sie­nia po­mo­cy;
2. daw­niej: dobra ja­kość cze­goś


SJP.pl


dobrocie

1. kie­ro­wa­nie się w po­stę­po­wa­niu życz­li­wo­ścią i chę­cią nie­sie­nia po­mo­cy;
2. daw­niej: dobra ja­kość cze­goś


SJP.pl


dobrociech

imię mę­skie


SJP.pl

Do­bro­ciech — sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nu "Dobro-" ("dobry") oraz "-ciech" ("cie­szyć"). Może ono oz­na­czać "tego, któ­re­go cie­szy dobro". Od­po­wied­nik tego imie­nia, jakim jest "Do­bro­tech", jest no­to­wa­ny w ję­zy­ku cze­skim, sło­weń­skim i po­łab­skim.

Do­bro­ciech imie­ni­ny ob­cho­dzi 5 czerw­ca i 8 czerw­ca.

Wikipedia


dobrociechostwo

Do­bro­ciech z mał­żon­ką; Do­bro­cie­cho­wie


SJP.pl


dobrociechowie

Do­bro­ciech z mał­żon­ką; Do­bro­cie­cho­stwo


SJP.pl


dobrociechowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bro­cie­cha lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dobrocin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bro­cin – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. dzier­żo­niow­skim, w gmi­nie Dzier­żo­niów
  • Do­bro­cin – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gmi­nie Mał­dy­ty
  • Do­bro­cin – gro­ma­da
  • Do­bro­cin – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim

Wikipedia


dobroczynek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ogrod. arachn. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Phy­to­se­iu­lus., roz­to­cze ży­wią­ce się in­ny­mi roz­to­cza­mi, sto­so­wa­ne jako śro­dek zwal­cza­nia szkod­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­tu­ral­nym wro­giem przę­dzior­ka jest do­bro­czy­nek szklar­nio­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroczynność ż.

Wiktionary


dobroczynnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­bro­czyn­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroczyńca mos., dobroczynność ż.

 przym. dobroczynny

Wiktionary


dobroczynność

nie­sie­nie po­mo­cy ma­te­rial­nej ubo­gim; fi­lan­tro­pia, be­ne­fi­cen­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­łal­ność po­le­ga­ją­ca na be­zin­te­re­sow­nym nie­sie­niu po­mo­cy po­trze­bu­ją­cym

 (1.2) daw. in­sty­tu­cja fi­lan­tro­pij­na

 (1.3) od­przym. cecha tego, co jest do­bro­czyn­ne; cecha tych, któ­rzy są do­bro­czyn­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroczyńca mos., dobroczynek m.

 przym. dobroczynny

 przysł. dobroczynnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) filantropia

 (1.3) cecha

Wiktionary


dobroczynny

1. przy­no­szą­cy ko­rzyść lub ulgę;
2. nio­są­cy pomoc, np. in­sty­tu­cja do­bro­czyn­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­no­szą­cy ko­rzyść, dobry, przy­dat­ny, war­to­ścio­wy

 (1.2) słu­żą­cy po­mo­cą oso­bom po­trze­bu­ją­cym, wspie­ra­ją­cy po­trze­bu­ją­cych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔˈt͡ʃɨ̃nːɨ, AS: dobročỹ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroczyńca mos., dobroczynność ż.

 przysł. dobroczynnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) charytatywny

Wiktionary


dobroczyńca

czło­wiek świad­czą­cy innym dobro


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba świad­czą­ca innym dobro, osoba do­bro­czyn­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dnia 31 marca 1888 r. zmarł w Tu­ry­nie we Wło­szech sie­dem­dzie­się­cio­trzy­let­ni sta­rzec, ksiądz Jan Bosco, do­bro­czyń­ca mło­dzie­ży, praw­dzi­wy apo­stoł i za­ło­ży­ciel za­ko­nu św. Fran­cisz­ka Sa­le­ze­go cał­ko­wi­cie poś­wię­ca­ją­ce­go się wy­cho­wa­niu mło­dzie­ży za­nied­ba­nej, osie­ro­co­nej i opu­szczo­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroczynność ż.

 przym. dobroczynny

 przysł. dobroczynnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. filantrop; przest. dobrodziej, łaskawca, wspomożyciel

Wiktionary


dobroczyńczyni

→ do­bro­czyń­ca


SJP.pl

Patrz:

dobroczyńca

dobroczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


dobroduszniak

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie o oso­bie do­bro­dusz­nej


SJP.pl


dobrodusznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­bro­dusz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroduszność ż.

 przym. dobroduszny

Wiktionary


dobroduszniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­bro­dusz­nie


SJP.pl


dobroduszniejszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­bro­dusz­ny; bar­dziej do­bro­dusz­ny


SJP.pl


dobroduszno-ironiczny

do­bro­dusz­ny i iro­nicz­ny


SJP.pl


dobroduszność

ła­god­ność, do­brot­li­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co do­bro­dusz­ne; cecha tych, któ­rzy są do­bro­dusz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobroduszny

 przysł. dobrodusznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poczciwość

Wiktionary


dobroduszny

1. taki, który jest życz­li­wie na­sta­wio­ny do in­nych, o ła­god­nym, po­zy­tyw­nym uspo­so­bie­niu;
2. świad­czą­cy o ta­kich ce­chach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy ła­god­ne, życz­li­we uspo­so­bie­nie

 (1.2) wy­ra­ża­ją­cy do­bro­dusz­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobroduszność ż.

 przysł. dobrodusznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poczciwy

Wiktionary


dobrodziej

1. prze­sta­rza­łe: osoba świad­czą­ca innym dobro; do­bro­czyń­ca, fi­lan­trop, be­ne­fak­tor;
2. dawny tytuł grzecz­no­ścio­wy;
3. re­gio­nal­nie: ksiądz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. do­bro­czyń­ca

 (1.2) przest. tytuł grzecz­no­ścio­wy

 (1.3) przest. (dziś gwara. i reg.) ksiądz

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) […] Te­o­fil, do­bro­dziej i opie­kun całej ro­dzi­ny, zmarł nagle w lesie uką­szo­ny przez żmiję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔd͡ʑɛ̇j, AS: dobroʒ́ėi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrodziejstwo n.

:: fż. dobrodziejka ż.

:: zdrobn. dobrodziejaszek mos.

 przym. dobrodziejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. dobroczyńca

Wiktionary


dobrodziejaszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. zdrobn. od: do­bro­dziej

 (1.2) pot. po­u­fa­le o księ­dzu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mówią, że do­bro­dzie­jasz­ka przy­wio­zą do­pie­ro po sumie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrodziej mos., dobrodziejka ż., dobrodziejstwo n.

 przym. dobrodziejski

Wiktionary


dobrodziejka

1. prze­sta­rza­łe: ko­bie­ta świad­czą­ca innym dobro; fi­lan­trop­ka;
2. dawny tytuł grzecz­no­ścio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ko­bie­ta świad­czą­ca innym dobro

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­szej do­bro­dziej­ce zaw­dzię­cza­my wznie­sie­nie nowej sie­dzi­by bi­blio­te­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrodziejstwo n.

:: fm. dobrodziej mos.

:: zdrobn. dobrodziejaszek mos.

 przym. dobrodziejski

Wiktionary


dobrodziejski

→ do­bro­dziej


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do do­bro­dzie­ja lub do­bro­dziej­ki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) do­ty­czą­cy do­bro­dzie­ja lub do­bro­dziej­ki, zwią­za­ny z do­bro­dzie­jem lub do­bro­dziej­ką

Wiktionary

Patrz:

dobrodziej

Powiązane:

 rzecz. dobrodziej mos., dobrodziejka ż., dobrodziejstwo ż., dobrodziejaszek mos.

Wiktionary


dobrodziejstwo

dobro wyś­wiad­czo­ne komuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. dobro komuś oka­za­ne

 (1.2) książk. po­zy­tyw­ne skut­ki ja­kie­goś dzia­ła­nia, roz­wo­ju okre­ślo­nej dzie­dzi­ny życia

 (1.3) daw. tytuł grzecz­no­ścio­wy uży­wa­ny w sto­sun­ku do pary mał­żeń­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eze­chiasz jed­nak nie odw­dzię­czył się za wyś­wiad­czo­ne do­bro­dziej­stwo, po­nie­waż jego serce unio­sło się pychą, i dla­te­go za­pło­nął gniew Boży nad nim, nad Judą i nad Je­ro­zo­li­mą

 (1.3) Więc pod­da­ję się z chę­cią i go­to­wo­ścią woli asań­stwa do­bro­dziej­stwa — od­po­wie­dzia­łem z ukło­nem i ser­cem peł­nym ukon­ten­to­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrodziej mos., dobrodziejaszek mos., dobrodziejka ż.

 przym. dobrodziejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobro

 (1.2) korzyść, zysk

Wiktionary


dobrodzienianin

miesz­ka­niec Do­bro­dzie­nia (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobrodzienianka

miesz­kan­ka Do­bro­dzie­nia (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobrodzień

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Zo­bacz też: Do­bro­dzień (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Do­bro­dzień (do­dat­ko­wa nazwa Gut­ten­tag) – mia­sto na Gór­nym Ślą­sku, w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ole­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Do­bro­dzień. Mia­sto znaj­du­je się mię­dzy Opo­lem a Lu­bliń­cem. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. czę­sto­chow­skie­go. Przed ro­kiem 1975 Do­bro­dzień na­le­żał do po­wia­tu lu­bli­niec­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kry­sia ku­pi­ła sobie meble z Do­bro­dzie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔd͡ʑɛ̇̃ɲ, AS: dobroʒ́ė̃ń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobrodzieński

Wiktionary


dobrodzieński

→ Do­bro­dzień


SJP.pl

Patrz:

Dobrodzień

dobrodzika

prze­sta­rza­le: do­bro­dziej­ka


SJP.pl


dobrogost

imię mę­skie


SJP.pl

Do­bro­gost – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nu "Dobro-" („dobry”) i "-gost" („go­ścić”, „gość”). Mogło oz­na­czać "dobry, życz­li­wy dla gości". Od­po­wied­nik tego imie­nia, "Do­bro­host", wy­stę­pu­je w ję­zy­kach: cze­skim, sło­wac­kim, serb­sko-chor­wac­kim i ru­skim.

Wikipedia


dobrogostostwo

Do­bro­gost z mał­żon­ką; Do­bro­go­sto­wie


SJP.pl


dobrogostowie

Do­bro­gost z mał­żon­ką; Do­bro­go­sto­stwo


SJP.pl


dobrogostowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bro­go­sta lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dobrogoszcz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bro­gost – imię, od któ­re­go po­cho­dzi Do­bro­goszcz, bę­dą­ca nazwą odo­so­bo­wą (dzier­żaw­czą)
  • Do­bro­goszcz – je­zio­ro na Po­je­zie­rzu Ka­szub­skim
  • Do­bro­goszcz – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. strze­liń­skim, w gmi­nie Strze­lin
  • Do­bro­goszcz – osada leśna w woj. pod­la­skim, w pow. sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Gro­dzisk
  • Do­bro­goszcz – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. ko­ścier­skim, w gmi­nie Ko­ście­rzy­na
  • Do­bro­goszcz – osada w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Trzciń­sko-Zdrój
  • Do­bro­goszcz – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz
  • Do­bro­goszcz – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Szcze­ci­nek

Wikipedia


dobrogowski

naz­wi­sko


SJP.pl


dobrohostów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie dro­ho­byc­kim ob­wo­du lwow­skie­go;

Wiktionary

Do­bro­ho­stów (ukr. Доброгостів, "Do­bro­ho­stiw") – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie dro­ho­byc­kim na­le­żą­cym do ob­wo­du lwow­skie­go.

Wieś "Do­bro­ho­stow" po­ło­żo­na na prze­ło­mie XVI i XVII wieku w po­wie­cie dro­ho­byc­kim ziemi prze­my­skiej wo­je­wództ­wa ru­skie­go, wieś "Do­bro­ho­staw" w dru­giej po­ło­wie XVII wieku na­le­ża­ła do sta­ro­stwa dro­ho­byc­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dobrohostowski

Wiktionary


dobrojewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bro­je­wo – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Skwie­rzy­na
  • Do­bro­je­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Ostro­róg
  • Do­bro­je­wo – ko­lo­nia w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Draw­no
  • Do­bro­je­wo – zam­knię­ty przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Do­bro­je­wie, w woj. wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


dobroludzizm

po­tocz­nie: po­sta­wa prze­sad­nej tro­ski o in­nych ludzi


SJP.pl


dobromat

au­to­mat do wpła­ca­nia dat­ków na cele cha­ry­ta­tyw­ne przy uży­ciu płat­no­ści elek­tro­nicz­nych; dat­ko­mat, zbiór­ko­mat


SJP.pl


dobromiejski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Do­brym Mia­stem, do­ty­czą­cy Do­bre­go Mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobre Miasto n., Dobromieszczanin mos., Dobromieszczanka ż.

Wiktionary


dobromierski

przy­miot­nik od: Do­bro­mierz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Do­bro­mie­rzem, do­ty­czą­cy Do­bro­mie­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobromir mos., Dobromierz m., dobromierzanin m., dobromierzanka ż.

Wiktionary


dobromierz

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bro­mierz – wer­sja imie­nia Do­bro­mir
  • Do­bro­mierz – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Do­bro­mierz
  • Do­bro­mierz – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Nowa Wieś Wiel­ka
  • Do­bro­mierz – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. wło­szczow­skim, w gmi­nie Klu­czew­sko
  • Do­bro­mierz – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim
  • Do­bro­mierz – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1954 roku w wo­je­wództ­wie kie­lec­kim
  • Do­bro­mierz – gro­ma­da w po­wie­cie ja­wor­skim
  • Do­bro­mierz – gro­ma­da w po­wie­cie wło­szczow­skim
  • Je­zio­ro Do­bro­mierz – zbior­nik re­ten­cyj­ny w woj. dol­no­ślą­skim

Wikipedia


dobromieszczanin

miesz­ka­niec Do­bre­go Mia­sta (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobromieszczanka

miesz­kan­ka Do­bre­go Mia­sta (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobromil

1. mia­sto na Ukra­i­nie;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bro­mił – imię mę­skie
  • Do­bro­mil – ko­lo­nia w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Rad­wa­ni­ce
  • Do­bro­mil – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Bielsk Pod­la­ski
  • Do­bro­mil – ko­lo­nia wsi Do­bro­mil w woj. pod­la­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Bielsk Pod­la­ski
  • Do­bro­mil – część wsi Łu­ko­wo w woj. wiel­ko­pol­skim w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki
  • Do­bro­mil – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w la­tach 1952–1954 w woj. bia­ło­stoc­kim
  • Do­bro­mil – mia­sto w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie sta­ro­sam­bor­skim
  • Do­bro­mil – hro­ma­da te­ry­to­rial­na w re­jo­nie sam­bor­skim ob­wo­du lwow­skie­go
  • Do­bro­mil – sta­cja ko­le­jo­wa w Do­bro­mi­lu w ob­wo­dzie lwow­skim
  • Do­bro­mil – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w la­tach 1934–1939 i 1941–1944 w woj. lwow­skim

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dobromilski

Wiktionary


dobromiliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bro­mi­ły lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dobromilski

→ Do­bro­mil (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Do­bro­mi­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobromil mrz.

Wiktionary


dobromir

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Do­bro­mir, Do­bro­mier – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Dobro-" („dobry”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Mogło ono oz­na­czać „obyś był dobry jako twór­ca/obroń­ca po­ko­ju”. Imię to jest no­to­wa­ne od 1265 roku, wy­stę­pu­je także w ję­zy­ku cze­skim, serb­skim, chor­wac­kim i buł­gar­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Do­bro­mir, a to moja dziew­czy­na Ge­no­we­fa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔ̃mʲir, AS: dobrõmʹir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobromierz m.

:: fż. Dobromira ż.

 przym. Dobromirowy, dobromierski

Wiktionary


dobromira

imię żeń­skie


SJP.pl

Do­bro­mi­ra – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Dobro-" ("dobry") i "-mira" ("pokój, spo­kój, dobro"). Mogło ono oz­na­czać "ta, która ceni pokój". W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne w XIII wieku.

Wikipedia


dobromirostwo

Do­bro­mir z mał­żon­ką; Do­bro­mi­ro­wie


SJP.pl


dobromirowie

Do­bro­mir z mał­żon­ką; Do­bro­mi­ro­stwo


SJP.pl


dobromirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bro­mi­ra (Do­bro­mi­ry) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


dobromirzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bro­mi­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dobromił

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Do­bro­mi­ła

Wiktionary

Do­bro­mił – męski od­po­wied­nik imie­nia Do­bro­mi­ła, nie­no­to­wa­ny w źró­dłach sta­ro­pol­skich.

Do­bro­mił imie­ni­ny ob­cho­dzi 5 kwiet­nia, 5 czerw­ca, 11 paź­dzier­ni­ka, 21 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔ̃mʲiw, AS: dobrõmʹiu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobromiła ż.

Wiktionary


dobromiła

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Do­bro­mił

Wiktionary

Do­bro­mi­ła – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Dobro-" ("dobro, dobra") i "-miła" ("miła"). Mogło oz­na­czać "ta, która jest dobra i miła". W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne w XII wieku (lata 1185 – 1186).

Do­bro­mi­ła imie­ni­ny ob­cho­dzi 4 paź­dzier­ni­ka i 11 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 4 i 11 paź­dzier­ni­ka przy­pa­da­ją imie­ni­ny Do­bro­mi­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔ̃ˈmʲiwa, AS: dobrõmʹiu̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Dobromiłka ż., Dobrusia ż., Dobrunia ż.

:: fm. Dobromił mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Dobromiłka, Dobrusia, Dobrunia

Wiktionary


dobromiłostwo

Do­bro­mił z mał­żon­ką; Do­bro­mi­ło­wie


SJP.pl


dobromiłowie

Do­bro­mił z mał­żon­ką; Do­bro­mi­ło­stwo


SJP.pl


dobromiłowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bro­mi­ła (Do­bro­mi­ły) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


dobromysł

imię mę­skie


SJP.pl

Do­bro­mysł — sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nu "Dobro-" („dobry”) i "-mysł" („my­śleć”, „myśl”). Mogło oz­na­czać „dobry w my­śle­niu”, lub ewen­tu­al­nie „ma­ją­cy dobre myśli”. Imię "Do­bro­mysl" wy­stę­pu­je także w ję­zy­kach: cze­skim, serb­skim, chor­wac­kim, sło­weń­skim i po­łab­skim.

Wikipedia


dobromysłostwo

Do­bro­mysł z mał­żon­ką; Do­bro­my­sło­wie


SJP.pl


dobromysłowie

Do­bro­mysł z mał­żon­ką; Do­bro­my­sło­stwo


SJP.pl


dobromysłowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bro­my­sła lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dobronieg

imię żeń­skie


SJP.pl


dobroniega

imię żeń­skie


SJP.pl

Do­bro­nie­ga – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z dwóch czło­nów: "Dobro-" ("dobra") i "-niega" ("roz­kosz"). Mogło zatem oz­na­czać "ta, która do­star­cza przy­jem­no­sci, roz­ko­szy".

Do­bro­nie­ga imie­ni­ny ob­cho­dzi 20 stycz­nia i 26 sierp­nia.

Wikipedia


dobronieżyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bro­nie­gi lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dobrosielski

naz­wi­sko


SJP.pl


dobrostan

rza­dziej: dobre sa­mo­po­czu­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) su­biek­tyw­nie od­czu­wa­ny stan za­do­wo­le­nia ze swo­je­go stanu fi­zycz­ne­go i psy­chicz­ne­go w po­łą­cze­niu po­czu­ciem bez­pie­czeń­stwa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­bro­stan psy­chicz­ny
  • do­bro­stan su­biek­tyw­ny
  • do­bro­stan zwie­rząt
  • Do­bro­stan (wieś)
  • Do­bro­stan – album Na­ta­lii Ku­kul­skiej
  • Do­bro­sta­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od za­wsze je­ste­śmy za cał­ko­wi­tym za­ka­zem ho­dow­li norek ze wzglę­du na śro­do­wi­sko, zdro­wie pu­blicz­ne, a prze­de wszyst­kim do­bro­stan zwie­rząt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔstãn, AS: dobrostãn

Wiktionary


dobrostanowy

→ do­bro­stan


SJP.pl

Patrz:

dobrostan

dobrosz

naz­wi­sko


SJP.pl


dobroszyce

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­bro­szy­ce (niem. "Ju­lius­burg") – wieś w Pol­sce (1663–1928 mia­sto) po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim; sie­dzi­ba gminy Do­bro­szy­ce, na­le­żą­cej do aglo­me­ra­cji wroc­ław­skiej.

Wikipedia


dobroszycki

→ Do­bro­szy­ce


SJP.pl

Patrz:

Dobroszyce

dobroszyczanin

miesz­ka­niec Do­bro­szyc (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


dobroszyczanka

miesz­kan­ka Do­bro­szyc (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


dobrosąsiedzki

przy­miot­nik

 (1.1) taki, jak mię­dzy do­bry­mi są­sia­da­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrosąsiedztwo n.

Wiktionary


dobrosąsiedztwo

dobre życie z są­sia­da­mi, sto­sun­ki do­bre­go są­siedzt­wa


SJP.pl


dobrosław

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Do­bro­sła­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bro­sław – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Lu­tu­tów
  • Do­bro­sław – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Zło­cie­niec
  • Ko­lo­nia Do­bro­sław – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Lu­tu­tów
  • Do­bro­sław – osied­le typu miej­skie­go w ob­wo­dzie ode­skim, re­jo­nu ode­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­bro­sław to rzad­ko spo­ty­ka­ne obec­nie imię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobrosława ż.

Wiktionary


dobrosława

imię żeń­skie


SJP.pl

Do­bro­sła­wa, Do­bros­la­va – sta­ro­sło­wiań­skie imię żeń­skie zło­żo­ne z czło­nów "Dobro-" („dobry”) i "-sława" („sława”), oz­na­cza­ją­ce tę, która „cie­szy się dobrą sławą”. Po­pu­lar­niej­sze stało się w XIX wieku, kiedy w ra­mach pans­la­wiz­mu przy­wra­ca­no imio­na sło­wiań­skie; swo­jej wnucz­ce nadał takie dru­gie imię Ju­lian Ursyn Niem­ce­wicz.

Wikipedia


dobrosławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bro­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dobrosławostwo

Do­bro­sław z mał­żon­ką; Do­bro­sła­wo­wie


SJP.pl


dobrosławowie

Do­bro­sław z mał­żon­ką; Do­bro­sła­wo­stwo


SJP.pl


dobrosławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­bro­sła­wa (Do­bro­sła­wy) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


dobrota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. do­broć

Wiktionary

Do­bro­ta (cyr. Доброта) – mia­sto w Czar­no­gó­rze, w gmi­nie Kotor. W 2011 roku li­czy­ło 8189 miesz­kań­ców.

Leży na wschod­nim wy­brze­żu Za­to­ki Ko­tor­skiej. Pier­wsza hi­sto­rycz­na wzmian­ka po­cho­dzi z 1260 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A jeśli Bóg swej za­pom­ni do­bro­ty / I tak się uprze karać me niec­no­ty [...]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbrɔta, AS: dobrota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobre n., dobry mrz., dobro n., dobroć ż.

 czas. przedobrzyć dk.

 przysł. dobrze, niedobrze

 przym. dobry, dobrotliwy

 wykrz. dobry, dobrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobroć, dobrotliwość

Wiktionary


dobrotliwie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób do­brot­li­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lud­wik pa­no­wał do­brot­li­wie dwa­dzie­ścia lat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrotliwość ż.

 przym. dobrotliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrodusznie, łagodnie, łaskawie, miłosiernie, miłościwie

Wiktionary


dobrotliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­brot­li­wie


SJP.pl


dobrotliwość

→ do­brot­li­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co do­brot­li­we; cecha tych, któ­rzy są do­brot­li­wi

Wiktionary

Patrz:

dobrotliwy

Powiązane:

 przym. dobrotliwy

 przysł. dobrotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobroduszność, dobroć, anielskość

Wiktionary


dobrotliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­brot­li­wy


SJP.pl


dobrotliwy

do­bro­dusz­ny, ła­god­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ktoś odz­na­cza­ją­cy się do­bro­cią i ła­god­no­ścią

 (1.2) coś przy­jem­ne­go, przy­no­szą­cy ulgę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świę­ty mi­ko­łaj to taki do­brot­li­wy sta­ru­szek przy­no­szą­cy dzie­ciom pre­zen­ty.

 (1.2) Fi­no­wie już dawno temu za­u­wa­ży­li do­brot­li­wy wpływ sauny na nasze zdro­wie i sa­mo­po­czu­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔˈtlʲivɨ, AS: dobrotlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobry mrz., dobroć ż., dobrota ż., dobrotliwość ż.

 przysł. dobrotliwie

 przym. dobry

 wykrz. dobry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobroduszny, łagodny

 (1.2) kojący, dobroczynny

Wiktionary


dobrotwór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le typu miej­skie­go, a daw­niej mia­stecz­ko, na Ukra­i­nie w re­jo­nie ka­mio­nec­kim ob­wo­dzie lwow­skim;

Wiktionary

Do­brot­wór (ukr. Добротвір) – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie lwow­skim (rejon ka­mio­nec­ki), sie­dzi­ba hro­ma­dy Do­brot­wór. 6409 miesz­kań­ców (2020), w 2001 było ich 6683.

W II Rze­czy­po­spo­li­tej wieś po­wie­cie ka­mio­nec­kim wo­je­wództ­wa tar­no­pol­skie­go. W kwiet­niu 1944 na­cjo­na­li­ści ukra­iń­scy z OUN-UPA za­mor­do­wa­li tutaj 50 Po­la­ków, ra­bu­jąc i paląc pol­skie za­gro­dy oraz miej­sco­wy ko­ściół.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dobrotworski

Wiktionary


dobrowit

imię mę­skie


SJP.pl

Do­bro­wit – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Dobro-" („dobry”) i "-wit" („pan, wład­ca”). Oz­na­cza „do­bre­go pana”, „do­bre­go wład­cę” albo „do­brze rzą­dzą­ce­go”. Ist­nie­je do­kład­ny od­po­wied­nik zna­cze­nio­wy tego imie­nia w ję­zy­ku ga­lij­skim: "Su­val­los", z pra­i­no­e­u­rop. ele­men­tem "su-" („do­brze, dobry”).

Wikipedia


dobrowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Zo­bacz też: Do­bro­wo w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Do­bro­wo (niem. "Groß Dub­be­row") – wieś so­łec­ka Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Ty­cho­wo.

W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Do­bro­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Po­mia­no­wo. W la­tach 1975–1998 wieś na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go.

Wikipedia


dobrowoj

imię mę­skie


SJP.pl

Do­bro­woj — sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Dobro-" („dobry”) i "-woj" („wo­jow­nik”). Mogło ono mieć cha­rak­ter ży­czą­cy i oz­na­czać „ten, który bę­dzie do­brym wo­jow­ni­kiem”. Po raz pier­wszy no­to­wa­ne w 1397 roku.

Moż­li­we sta­ro­pol­skie zdrob­nie­nia: Dobry, Do­brak, Do­bran, Do­bro­ta (masc.), Do­brzej, Do­brzy­na (masc.), Dobra (masc.), Do­bral, Do­brasz, Do­brek, Dobr­ko, Do­broch, Do­broj, Do­bro­na (masc.), Do­bro­nia (masc.), Do­bro­nisz, Do­broń, Do­brost, Do­bro­sta (masc.), Do­brosz, Do­bro­sza (masc.), Do­bro­szek, Do­brosz­ka (masc.), Do­brot­czan, Do­brot­ka (masc.), Do­bruj, Do­brul, Do­brusz, Do­brusz­ka (masc.), Do­brył(ek), Do­brył­ko, Do­brzesz, Do­brzę­ta, Do­brzych, Do­brzy­ni­ca, Do­brzysz, Do­brzy­szek, Do­brzysz­ko, Doch, Do­chel, Dosz, Do­szek, Dosz­ko.

Wikipedia


dobrowolnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób do­bro­wol­ny, po­zba­wio­ny przy­mu­su; z włas­nej woli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taki – po­wiem bru­tal­nie – in­te­lek­tu­a­li­sta, hu­ma­ni­sta i ka­to­lik, to co, nie wie­dział, co robi? Przez ni­ko­go nie zmu­sza­ny, nie przy­na­gla­ny, przy­szedł do nas do­bro­wol­nie, wstą­pił do par­tii i nie dla­te­go, że ktoś go do tego na­kła­niał, tylko dla­te­go, że ak­cep­to­wał racje tej par­tii, jej pro­gram.

 (1.1) Ci, któ­rzy do­bro­wol­nie zgło­szą się sami, mogą li­czyć na zmniej­sze­nie wy­ro­ku o jedną trze­cią w po­rów­na­niu z ka­ra­mi dla tych, któ­rych zła­pie po­li­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ, AS: dobrovolʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobrowolny

 rzecz. dobrowolność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samochcąc

Wiktionary


dobrowolność

→ do­bro­wol­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest do­bro­wol­ne; cecha tych, któ­rzy są do­bro­wol­ni

Wiktionary

Do­bro­wol­ność – cecha dzia­ła­nia etycz­ne­go, sta­no­wią­ca ko­niecz­ny lub wy­star­cza­ją­cy wa­ru­nek pod­le­ga­nia oce­nom mo­ral­nym. Od­po­wied­ni­mi przy­miot­ni­ka­mi za­stę­pu­ją­cy­mi to słowo są: nie­przy­mu­szo­ny, nie­wy­mu­szo­ny, nie­przy­mu­so­wy; spon­ta­nicz­ny, sa­mo­dziel­ny, sa­mo­rzut­ny, ochot­ni­czy; bez przy­mu­su, z włas­nej woli (do­bro­wol­ny datek).

Wikipedia

Patrz:

dobrowolny

Powiązane:

 przym. dobrowolny

 przysł. dobrowolnie

Wiktionary


dobrowolny

wy­ni­ka­ją­cy z włas­nej woli, dzia­ła­ją­cy bez przy­mu­su


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ni­ka­ją­cy z włas­nej woli, dzia­ła­ją­cy bez przy­mu­su

 (1.2) ot­war­ty, pu­blicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skut­ki te na­le­żą do etapu na­zy­wa­ne­go wy­ko­na­niem de­cyz­ji, za­rów­no do­bro­wol­nym (pod­po­rząd­ko­wa­nie się de­cyz­ji przez jej adre­sa­ta), jak i przy­mu­so­wym (eg­ze­ku­cja ad­mi­ni­stra­cyj­no­praw­na).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ, AS: dobrovolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrowolność ż.

 przysł. dobrowolnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) własnowolny

Wiktionary


dobrowolski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Do­bro­wol­ski (1903–1981) – pol­ski praw­nik, ofi­cer pod­czas II wojny świa­to­wej
  • An­drzej Do­bro­wol­ski (1921–1990) – pol­ski kom­po­zy­tor i pe­da­gog
  • An­to­ni Bo­le­sław Do­bro­wol­ski (1872–1954) – pol­ski ge­o­fi­zyk, me­te­o­ro­log i po­dróż­nik
  • Emil Do­bro­wol­ski (ur. 1986) – lek­ko­at­le­ta pol­ski, dłu­go­dy­stan­so­wiec
  • Fran­ci­szek Do­bro­wol­ski (1830–1896) – dzia­łacz spo­łecz­ny i po­li­tycz­ny
  • Gie­or­gij Do­bro­wol­ski (1928–1971) – ra­dziec­ki astro­na­u­ta
  • Grze­gorz Do­bro­wol­ski – pol­ski praw­nik, sę­dzia, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Grze­gorz Do­bro­wol­ski-Do­li­wa (1898–1952) – puł­kow­nik, pilot
  • Hen­ryk Do­bro­wol­ski (1904–1985) – pol­ski poseł
  • Igor Do­bro­wol­ski (ur. 1967) – ro­syj­ski pił­karz
  • Jacek Do­bro­wol­ski – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Jerzy Do­bro­wol­ski – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


dobrowsky

naz­wi­sko, m.in. Josef Do­brow­sky (1889-1964), au­striac­ki ma­larz


SJP.pl


dobrozmianowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) neol. czło­nek obozu rzą­do­we­go sku­pio­ne­go wokół Prawa i Spra­wied­li­wo­ści, także zwo­len­nik rzą­dów PiS

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobrozmianowy

Wiktionary


dobrozmianowy

przy­miot­nik

 (1.1) neol. iron. zwią­za­ny z rzą­da­mi Prawa i Spra­wied­li­wo­ści po 2015 r. oraz obo­zem po­li­tycz­nym sku­pio­nym wokół tej par­tii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobrozmianowiec mos.

Wiktionary


dobroć

1. kie­ro­wa­nie się w po­stę­po­wa­niu życz­li­wo­ścią i chę­cią nie­sie­nia po­mo­cy;
2. daw­niej: dobra ja­kość cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha po­stę­po­wa­nia odz­na­cza­ją­ca się życz­li­wo­ścią

 (1.2) cecha tego, co jest dobre

 (1.3) fiz. wiel­kość cha­rak­te­ry­zu­ją­ca ilo­ścio­wo układ re­zo­nan­so­wy;

Wiktionary

Do­broć (sym­bol: Q) – wiel­kość cha­rak­te­ry­zu­ją­ca ilo­ścio­wo układ re­zo­nan­so­wy. Okre­śla, ile razy am­pli­tu­da wy­mu­szo­nych drgań re­zo­nan­so­wych jest więk­sza niż ana­lo­gicz­na am­pli­tu­da w ob­sza­rze czę­sto­ści nie­re­zo­nan­so­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­wi­jaj pełną mi­ło­ści do­broć wzglę­dem wszyst­kich istot, bez roz­róż­nia­nia.

 (1.2) Młod­sza córka, która była wier­nym por­tre­tem swo­je­go ojca pod wzglę­dem swo­jej do­bro­ci i pra­wo­ści, oprócz tego była jedną z naj­pię­kniej­szych dziew­cząt, które można było zna­leźć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbrɔt͡ɕ, AS: dobroć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobre n., dobry mrz., dobro n., dobrota ż., Dobra ż.

 przym. dobrotliwy, dobry

 przysł. dobrze

 wykrz. dobrze, dobry

Wiktionary


dobroń

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Zo­bacz też: Ze­spół Przy­rod­ni­czo-Kra­jo­bra­zo­wy „Do­broń”.

Do­broń – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Do­broń.

Leży nad rzeką Gra­bią, przy linii ko­le­jo­wej mię­dzy Pa­bia­ni­ca­mi i Ła­skiem, z przy­stan­kiem Do­broń.

Wikipedia


dobroński

przy­miot­nik od: Do­broń


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Do­bro­niem, do­ty­czą­cy Do­bro­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobroń m., dobronianin m., dobronianka ż.

Wiktionary


dobrski

1. przy­miot­nik od: Dobra, Dobre
2. przy­miot­nik od: Dobrcz; do­brec­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Dobra, Dobre

 (1.2) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Dobrcz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna To­ma­sze­wicz-Dobr­ska (1854-1918) – pol­ska le­kar­ka
  • Jan Dobr­ski – wi­ce­wo­je­wo­da cheł­miń­ski w XVIII wieku
  • Józef Dobr­ski – pol­ski szlach­cic, urzęd­nik
  • Ju­lian Dobr­ski (1811-1886) – pol­ski tenor ope­ro­wy
  • Wła­dy­sław Dobr­ski – cho­rą­ży mi­cha­łow­ski w 1695 roku, ław­nik cheł­miń­ski, pod­sę­dek cheł­miń­ski

Wikipedia

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. Dobra ż., Dobre n., dobrzanin m., dobrzanka ż.

 przym. dobrzański, dobrzyński

 (1.2)

 rzecz. Dobrcz m.

 przym. dobrecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrzański, dobrzyński

 (1.2) dobrecki

Wiktionary


dobrucki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bruc­ki – pol­skie naz­wi­sko.
  • Gu­staw Do­bruc­ki (1873-1943) – pol­ski le­karz, po­li­tyk
  • Józef Do­bruc­ki (1726-1791) – ka­ba­li­sta, fran­ki­sta
  • Ma­te­usz Do­bruc­ki (ur. 1520) – kra­kow­ski lut­nik
  • Rafał Do­bruc­ki (ur. 1976) – pol­ski żuż­lo­wiec
  • Sta­ni­sław Do­bruc­ki (1862-1919) – pol­ski le­karz
  • Wła­dy­sław Do­bruc­ki (1918-2010) – pol­ski pro­fe­sor zwy­czaj­ny nauk tech­nicz­nych
  • Zdzi­sław Do­bruc­ki (1944-2021) – pol­ski żuż­lo­wiec, tre­ner spor­tu żuż­lo­we­go

Wikipedia


dobrudzki

przy­miot­nik od: Do­bru­dża


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Do­bru­dżą, do­ty­czą­cy Do­bru­dży, po­cho­dzą­cy z Do­bru­dży

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobrudża ż.

 przym. dobrudżański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrudżański

Wiktionary


dobrudża

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na mię­dzy Mo­rzem Czar­nym a dol­nym od­cin­kiem Du­na­ju;

Wiktionary

Do­bru­dża (rum. "Do­bro­gea", bułg. "Добруджа") – kra­i­na hi­sto­rycz­na mię­dzy Mo­rzem Czar­nym a ostat­nim przed uj­ściem od­cin­kiem Du­na­ju, po­dzie­lo­na obec­nie mię­dzy Ru­mu­nię i Buł­ga­rię. Po­wierzch­nia cał­ko­wi­ta wy­no­si ok. 23 000 km².

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dobrudzki, dobrudżański

Wiktionary


dobrudżański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Do­bru­dżą, do­ty­czą­cy Do­bru­dży

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dobrudża ż., Dobrudżanin mos.

 przym. dobrudzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrudzki

Wiktionary


dobrusia

zdrob­nie­nie od: Do­bro­sła­wa (imię żeń­skie)


SJP.pl


dobry

1. zgod­ny z za­sa­da­mi mo­ral­ny­mi;
2. skłon­ny do po­mo­cy;
3. sa­tys­fak­cjo­nu­ją­cy, do­dat­ni;
4. o na­stro­ju: po­god­ny;
5. bę­dą­cy zwia­stu­nem cze­goś po­zy­tyw­ne­go;
6. sta­ran­nie wy­ko­nu­ją­cy swe obo­wiąz­ki;
7. o or­ga­niz­mie, jego czę­ści: do­brze funk­cjo­nu­ją­cy;
8. sta­ran­nie wy­ko­na­ny;
9. od­po­wied­ni;
10. o po­tra­wie, na­po­ju: smacz­ny;
11. in­trat­ny, przy­no­szą­cy zyski;
12. z na­wiąz­ką


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) miły, uczyn­ny, usłuż­ny, szla­chet­ny

 (1.2) od­po­wied­ni, pa­su­ją­cy do cze­goś

 (1.3) po­myśl­ny, udany

 (1.4) smacz­ny

 (1.5) grzecz­ny

 (1.6) świet­ny, zna­ko­mi­ty w swo­jej dzie­dzi­nie

 (1.7) cie­ka­wy, in­te­re­su­ją­cy, wy­so­kiej ja­ko­ści

 (1.8) o na­stro­ju we­so­ły, ra­dos­ny

 (1.9) o zdro­wiu, zmy­słach zdro­wy; szcze­gól­nie wy­o­strzo­ny

 (1.10) ko­rzyst­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) urz. eduk. nazwa oceny szkol­nej 4

wy­krzy­knik

 (3.1) pot. dzień dobry

Wiktionary

Dobry (niem. "Döbern (Ostpr.)") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie God­ko­wo.

Do 1954 roku sie­dzi­ba gminy Dobry. W la­tach 1954–1971 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Dobry, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie God­ko­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go. Miej­sco­wość leży w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie Prus Gór­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest pan dla mnie bar­dzo dobry.

 (1.2) Ta śrub­ka jest dobra.

 (1.3) Mam na­dzie­ję, że miał pan dobrą po­dróż?

 (1.3) Gdy bez­ro­bo­cie jest ni­skie, to sy­tu­a­cja go­spo­dar­cza kraju jest dobra.

 (1.4) Naj­bar­dziej lubię ka­pu­stę. Jest bar­dzo dobra.

 (1.5) Byłeś wczo­raj bar­dzo dobry, a dzi­siaj strasz­nie roz­ra­biasz!

 (1.6) Pan Ko­wal­ski jest do­brym kie­row­cą.

 (1.7) wła­śnie leci dobry film w te­le­wiz­ji.

 (1.8) Mam dziś dobry humor.

 (1.9) Janek ma naj­lep­szy słuch w całej kla­sie.

 (2.1) Pana syn ostat­nio do­stał z pla­sty­ka­a­sty­ki dwa dobre i jeden nie­do­sta­tecz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbrɨ, AS: dobry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobre n., dobro n., dobroć ż., dobrota ż., dobra nmos., przedobrzenie n., przedobrzanie n.

 czas. przedobrzać ndk., przedobrzyć dk.

 przym. dobrotliwy

 przysł. dobrze

 wykrz. dobra, dobrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) udany, pomyślny, przyjemny, wygodny

 (1.4) smaczny

 (1.5) grzeczny, posłuszny

 (1.6) świetny

 (1.10) korzystny

 (2.1) czwórka, czwóra

Wiktionary


dobrymir

dawne imię mę­skie


SJP.pl


dobrynin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­bry­nin (daw. "Do­bro­min") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie mie­lec­kim, w gmi­nie Przec­ław. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


dobryszyce

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­bry­szy­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Do­bry­szy­ce.

Wieś kró­lew­ska w te­nu­cie ra­dom­szczań­skiej w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go w końcu XVI wieku. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Do­bry­szy­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


dobryszycki

przy­miot­nik od: Do­bry­szy­ce


SJP.pl


dobrzanianin

miesz­ka­niec Do­brzan (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobrzanianka

miesz­kan­ka Do­brzan (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobrzaniecki

naz­wi­sko


SJP.pl


dobrzanin

1. miesz­ka­niec Do­bre­go;
2. miesz­ka­niec Do­brej


SJP.pl


dobrzanka

1. miesz­kan­ka Do­brej;
2. miesz­kan­ka Do­bre­go


SJP.pl

Do­brzan­ka – nie­za­miesz­ka­na wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­my­skim, w gmi­nie Bir­cza. Wcho­dzi w skład so­łect­wa "Ma­la­wa".

Leży na te­re­nie Po­gó­rza Prze­my­skie­go nad po­to­kiem Do­brzan­ka do­pły­wem Lipki (do­pływ Stup­ni­cy).

Do­brzan­ka pow­sta­ła praw­do­po­dob­nie na po­cząt­ku XVII w. Naj­star­sza za­cho­wa­na wzmian­ka po­cho­dzi z 1631 r. W tym cza­sie wła­ści­cie­lem Ma­la­wy wraz z Do­brzan­ka i są­sied­nią Lipą był Jan Hum­nic­ki.

Wikipedia


dobrzany

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce;
3. nazwa trzech wsi na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Do­brza­ny ( Ja­cobs­ha­gen, Ja­kobs­ha­gen) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Do­brza­ny, na Po­je­zie­rzu Iń­skim, nad je­zio­rem Szadz­ko.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2011 mia­sto miało 2404 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈbʒãnɨ, AS: dobžãny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dobrzański

Wiktionary


dobrzański

przy­miot­nik od: Do­brza­ny


SJP.pl

Do­brzań­ski (forma żeń­ska: Do­brzań­ska; licz­ba mnoga: Do­brzań­scy) – pol­skie naz­wi­sko. 1 stycz­nia 2023 w Pol­sce no­si­ło je co najm­niej 4855 osób.

Wikipedia


dobrze

to, co jest uz­na­wa­ne za war­to­ścio­we; prze­ci­wień­stwo zła


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w na­le­ży­ty spo­sób

 (1.2) ucz­ci­wie

 (1.3) przy­jem­nie

 (1.4) z ko­rzy­ścią

wy­krzy­knik

 (2.1) wy­ra­że­nie zgody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­dukt zo­stał wy­ko­na­ny do­brze.

 (1.2) Zło­dziej do­brze zro­bił, od­da­jąc sprze­daw­cy skra­dzio­ny pro­dukt.

 (1.3) Na Wy­spach Ka­na­ryj­skich czu­łem się bar­dzo do­brze.

 (1.4) Do­brze wysz­li­śmy na tej tran­sak­cji.

 (2.1) Do­brze, zga­dzam się na Twój wy­jazd za gra­ni­cę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbʒɛ, AS: dobže

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobre n., dobrota ż., dobro n., dobroć ż., dobry mrz.

 czas. dobrzeć ndk., przedobrzać ndk., przedobrzyć dk., wydobrzeć dk.

 przym. dobry, przedobry

 przysł. niedobrze, przedobrze

 wykrz. dobry

Wiktionary


dobrzec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­brzec – osada w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Dęb­ni­ca Ka­szub­ska
  • Do­brzec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie So­śnie
  • Do­brzec – so­łect­wo Ka­li­sza
  • Do­brzec P – osied­le Ka­li­sza
  • Do­brzec W – osied­le Ka­li­sza
  • Do­brzec – gro­ma­da
  • Do­brzec – dawna gmina

Wikipedia


dobrzechów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­brze­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie strzy­żow­skim, w gmi­nie Strzy­żów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą Pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa Bi­sku­pa, na­le­żą­cej do de­ka­na­tu Strzy­żów, die­cez­ji rze­szow­skiej.

W miej­sco­wo­ści jest przy­sta­nek ko­le­jo­wy Do­brze­chów.

Wikipedia


dobrzecki

przy­miot­nik od: Do­brzec


SJP.pl


dobrzedziałka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔbʒɛˈd͡ʑawka, AS: dobžeʒ́au̯ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


dobrzejowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­brze­jo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gło­gow­skim, w gmi­nie Żu­ko­wi­ce.

Wikipedia


dobrzejów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­brze­jów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie le­gnic­kim, w gmi­nie Mił­ko­wi­ce.

Wikipedia


dobrzelin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­brze­lin – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Żych­lin.

Nowy Do­brze­lin uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1536 roku, zde­gra­do­wa­ny przed 1700 ro­kiem.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Do­brze­lin. W la­tach 1973–1991 miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Do­brze­lin. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


dobrzeliński

zwią­za­ny z Do­brze­li­nem


SJP.pl


dobrzelów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­brze­lów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Beł­cha­tów. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Do­brze­lów, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Beł­cha­tów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


dobrzeniecki

naz­wi­sko


SJP.pl


dobrzewino

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­brze­wi­no (do­dat­ko­wa nazwa w j. ka­szub. Do­brze­wi­no, niem. Wert­he­im) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Sze­mud. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 218.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Do­brze­wi­no".

Po­łą­cze­nie z Gdy­nią (je­dy­nie w dni po­wszed­nie) umoż­li­wia­ją au­to­bu­sy ko­mu­ni­ka­cji miej­skiej (linia nr "191").

Wikipedia


dobrzeć

1. sta­wać się zdro­wszym, odzy­ski­wać siły;
2. prze­sta­rza­łe: sta­wać się do­brym; ła­god­nieć


SJP.pl


dobrzeń

1. sta­wać się zdro­wszym, odzy­ski­wać siły;
2. prze­sta­rza­łe: sta­wać się do­brym; ła­god­nieć


SJP.pl

Do­brzeń (niem. "Gut­woh­ne") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, w gmi­nie Do­bro­szy­ce.

Wikipedia


dobrzeński

→ Do­brzeń, → Do­brzeń Wiel­ki


SJP.pl

Patrz:

Dobrzeń, → Dobrzeń Wielki

dobrzuszny

do­cho­dzą­cy do brzu­cha


SJP.pl


dobrzyca

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
3. je­zio­ro w Pol­sce;
4. rzeka w Pol­sce


SJP.pl

Do­brzy­ca (niem. "Dobberschütz") – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ple­szew­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Do­brzy­ca. Jest to druga pod wzglę­dem licz­by miesz­kań­ców miej­sco­wość po­wia­tu ple­szew­skie­go.

Wikipedia


dobrzycki

→ Do­brzy­ca


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

Wikipedia

Patrz:

Dobrzyca

dobrzyczanin

miesz­ka­niec Do­brzy­cy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobrzyczanka

miesz­kan­ka Do­brzy­cy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dobrzyków

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­brzy­ków – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Gąbin. Leży na lewym brze­gu Wisły, na po­łud­nie od Płoc­ka.

Wikipedia


dobrzynianin

miesz­ka­niec Do­brzy­nia nad Wisłą


SJP.pl


dobrzynianka

miesz­kan­ka Do­brzy­nia nad Wisłą


SJP.pl


dobrzyniec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­brzy­niec – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ot­woc­kim, w gmi­nie Koł­biel.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wieś po­ło­żo­na jest ok. 50 km na po­łud­nio­wy wschód od cen­trum War­sza­wy nad rzeką Świ­der.

Wikipedia


dobrzyniecki

naz­wi­sko


SJP.pl


dobrzyniewo

wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim


SJP.pl

Do­brzy­nie­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim, w gmi­nie Wy­rzysk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

W miej­sco­wo­ści dzia­ła­ło Pań­stwo­we Go­spo­dar­stwo Rolne – "Pań­stwo­wy Oś­ro­dek Ho­dow­li Za­ro­do­wej Do­brzy­nie­wo".

Wikipedia


dobrzyniewski

przy­miot­nik od: Do­brzy­nie­wo Ko­ściel­ne


SJP.pl


dobrzynka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. kawa zbo­żo­wa po­pu­lar­na w PRL-u, pro­du­ko­wa­na daw­niej we Włoc­ław­ku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­brzyn­ka – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. bar­to­szyc­kim, w gmi­nie Gó­ro­wo Iła­wec­kie
  • Do­brzyn­ka – rzeka, do­pływ Neru
  • De­brzyn­ka, Do­brzyn­ka – rzeka, do­pływ Gwdy

Wikipedia


dobrzyń

1. Do­brzyń nad Wisłą - mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
3. je­zio­ro w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­brzyń nad Wisłą – mia­sto w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim
  • Do­brzyń – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Gubin
  • Do­brzyń – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. żar­skim, w gmi­nie Prze­wóz
  • Do­brzyń – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Czos­nów
  • Do­brzyń – wieś w woj. opol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Lub­sza
  • Do­brzyń – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Przech­le­wo
  • Do­brzyń – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ni­dzic­kim, w gmi­nie Ni­dzi­ca
  • Do­brzyń (do 31 grud­nia 2005 Do­brzyn) – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Gry­fi­ce
  • Do­brzyń – je­zio­ro w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie gi­życ­kim, w gmi­nie Wyd­mi­ny
  • Do­brzyń nad Drwę­cą – dziel­ni­ca Go­lu­bia-Do­brzy­nia, daw­niej mia­sto
  • Do­brzyń – gro­ma­da
  • Do­brzyń – przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia


dobrzyński

1. przy­miot­nik od: Do­brzyń nad Wisłą
2. go­lub­sko-do­brzyń­ski - przy­miot­nik od: Golub-Do­brzyń


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­brzyń­ski – pol­skie naz­wi­sko
  • Adam Do­brzyń­ski – pol­ski lek­ko­at­le­ta,
  • An­drzej Do­brzyń­ski (dy­plo­ma­ta),
  • Bar­ba­ra Do­brzyń­ska – ak­tor­ka,
  • Igna­cy Fe­liks Do­brzyń­ski – pol­ski pia­ni­sta i kom­po­zy­tor, dy­ry­gent i pe­da­gog,
  • Jan Do­brzyń­ski – pol­ski po­li­tyk, dzia­łacz PiS, wo­je­wo­da pod­la­ski od 5 grud­nia 2005 roku,
  • Jerzy Ja­ro­sław Do­brzyń­ski – pol­ski kom­po­zy­tor mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej, aran­żer, mul­tiin­stru­men­ta­li­sta,
  • Le­szek Do­brzyń­ski
  • Lud­wik Do­brzyń­ski – pol­ski fizyk
  • Wła­dy­sław Do­brzyń­ski – pol­ski le­karz, dzia­łacz spo­łecz­ny za­słu­żo­ny dla roz­wo­ju pol­skiej spół­dziel­czo­ści miesz­ka­nio­wej,
  • Wła­dy­sław Do­brzyń­ski – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny, se­na­tor w II Rze­czy­po­spo­li­tej.
  • Do­brzyń­scy - pol­scy szlach­ci­ce, bo­ha­ter zbio­ro­wy mic­kie­wi­czow­skiej epo­pei Pan Ta­de­usz.

Wikipedia


dobrów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­brów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. go­sty­niń­skim, w gmi­nie Szcza­win Ko­ściel­ny
  • Do­brów – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Tu­czę­py
  • Do­brów – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Ko­ście­lec
  • Do­brów – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w XIX wieku w gu­ber­ni war­szaw­skiej
  • Do­brów – gro­ma­da
  • Do­bro­wo

Wikipedia


dobszyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w cen­tral­nej czę­ści Sło­wa­cji;

Wiktionary

Dob­szy­na (słow. "Dobšiná", do 1927 "Dobšina", niem. "Dobs­chau", węg. "Dob­si­na", łac. "Dob­si­nium") – mia­sto na Sło­wa­cji w kraju ko­szyc­kim, w po­wie­cie Roż­nia­wa. Za­bu­do­wa­nia mia­sta zaj­mu­ją do­li­nę Dob­szyń­skie­go Po­to­ku ("Dobšinský potok") i jego do­pły­wów, w re­gio­nie Volovské vrchy.

Wikipedia


dobudowa

do­bu­do­wa­na część bu­dyn­ku itp.; do­bu­dów­ka


SJP.pl


dobudowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­bu­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobudowywanie n., dobudowa ż., dobudówka ż.

 czas. dobudować dk., dobudowywać ndk.

Wiktionary


dobudować

1. do­koń­czyć bu­do­wa­nie;
2. zbu­do­wać do­dat­ko­wą część bu­dyn­ku itp.


SJP.pl


dobudzać

1. z tru­dem bu­dzić kogoś;
2. do­bu­dzać się - odzy­ski­wać spraw­ność umy­sło­wą i fi­zycz­ną po obu­dze­niu


SJP.pl


dobudzić

1. z tru­dem obu­dzić kogoś;
2. do­bu­dzić się - odzy­skać spraw­ność umy­sło­wą i fi­zycz­ną po obu­dze­niu


SJP.pl


dobudzony

1. z tru­dem obu­dzić kogoś;
2. do­bu­dzić się - odzy­skać spraw­ność umy­sło­wą i fi­zycz­ną po obu­dze­niu


SJP.pl


dobudówka

do­bu­do­wa­na część bu­dyn­ku itp.; do­bu­do­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. do­bu­do­wa­na część bu­dyn­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­mi­sja na­ka­za­ła ro­ze­bra­nie do­bu­dów­ki i udo­stęp­nie­nie prze­ja­zdu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobudowanie n., dobudowywanie n.

 czas. dobudować dk., dobudowywać ndk.

Wiktionary


dobycie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dobyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobyć

Wiktionary


dobytczę

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. bydlę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbɨṭt͡ʃɛ, AS: dobyṭče

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bydło, dobytek

Wiktionary


dobytek

ogół rze­czy na­le­żą­cych do kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wszyst­ko, co się po­sia­da

 (1.2) przest. bydło, zwie­rzę­ta do­mo­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ławce leżał luj, a obok w wózku stał cały jego do­by­tek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbɨtɛk, AS: dobytek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobytczę n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) majątek, mienie

Wiktionary


dobywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­by­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobyć, dobywać ndk.

Wiktionary


dobywać

wyj­mo­wać coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dobyć)

 (1.1) daw. wyj­mo­wać

 (1.2) po­wo­do­wać pow­sta­nie dźwię­ku

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­by­wać się (dk. dobyć się)

 (2.1) wy­do­sta­wać się (o za­pa­chu, dźwię­ku itp.)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ko­ście­le za­trzy­my­wał się tuż przy drzwiach i o kruch­cia­ne drzwi wspar­ty do­by­wał z kie­sze­ni grom­ni­cę i za­pa­li­wszy ją, stał z owem tru­piem świa­tłem w ręku.

 (2.1) Ka­szel jej był gruby, chry­pli­wy, gło­śny, jakby do­by­wał się z głębi becz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈbɨvat͡ɕ, AS: dobyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobyć dk.

 rzecz. dobywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyjmować, wydobywać

Wiktionary


dobyć

prze­sta­rza­le: wy­do­stać na zew­nątrz


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­by­wać)

 (1.1) daw. wyjąć

 (1.2) spo­wo­do­wać pow­sta­nie dźwię­ku

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny dobyć się (ndk. do­by­wać się)

 (2.1) wy­do­stać się (o za­pa­chu, dźwię­ku itp.)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­man­dor na taką obra­zę za­wrzał gnie­wem i dobył szpa­dy.

 (1.2) Wziął gęśl, wszedł w koło i rzu­tem ręki / Dobył z strun dzi­kie, po­nu­re dźwię­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔbɨt͡ɕ, AS: dobyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dobycie n., dobywanie n.

 czas. dobywać ndk.

 przym. dobyty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyjąć, wyciągnąć, chwycić za

Wiktionary


dobór

wy­bie­ra­nie od­po­wied­nich ele­men­tów; se­lek­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­bra­nie na­jod­po­wied­niej­szych do okre­ślo­ne­go celu osób, zwie­rząt lub przed­mio­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mał­żeń­stwo to umowa na długo, nie­raz na całe życie i trze­ba, oprócz aspek­tów uczu­cio­wych i in­nych, wziąć rów­nież pod uwagę spra­wę do­bo­ru fi­zycz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dobierać ndk., dobrać dk.

 rzecz. dobieranie n., dobranie n.

 przym. doborowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wybór, selekcja

Wiktionary


dobóść

spra­wić komuś przy­krość, dot­kli­wie do­ku­czyć, stać się po­wo­dem zmart­wień; do­piec, do­gryźć


SJP.pl


doc

for­mat tek­sto­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Doc – pse­u­do­nim Krzysz­to­fa Racz­kow­skie­go
  • Doc Hol­li­day – ame­ry­kań­ski ha­zar­dzi­sta i re­wol­we­ro­wiec
  • Doc Po­wers – ame­ry­kań­ski bejs­bo­li­sta
  • Doc Ri­vers – ame­ry­kań­ski ko­szy­karz
  • Doc Shaw – ame­ry­kań­ski aktor
  • Baby Doc – syn François Du­va­lie­ra, pre­zy­den­ta i dyk­ta­to­ra Haiti
  • .doc – roz­sze­rze­nie pli­ków pro­gra­mu Mi­cro­soft Word (doc – od , do­ku­ment)
  • doc. – do­cent, sta­no­wi­sko w szko­łach wyż­szych i in­sty­tu­tach na­u­ko­wych dla pra­cow­ni­ków dy­dak­tycz­nych
  • Doc – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • Dok­tor Doc – fik­cyj­na po­stać z mangi Hell­sing i anime Hell­sing Ul­ti­ma­te
  • DOC
  • Dok

Wikipedia


doc.

skrót od do­cent


SJP.pl

skrót

 (1.1) = do­cent

Wiktionary


doca

hor­mon wyt­wa­rza­ny przez korę nad­ner­czy, ma­ją­cy wpływ na go­spo­dar­kę sodu i po­ta­su w ustro­ju; de­zok­sy­kor­ty­ko­ste­ron


SJP.pl

Doca, właśc. Al­fre­do Al­me­i­da Rego (ur. 7 kwiet­nia 1903, zm. 31 grud­nia 1956) – bra­zy­lij­ski pił­karz gra­ją­cy na po­zy­cji na­past­ni­ka.

Pod­czas ka­rie­ry pił­kar­skiej grał w: Mac­ken­zie Rio de Ja­ne­i­ro (1923–1925), São Cristóvão Rio de Ja­ne­i­ro (1926–1932) oraz CR Fla­men­go (1933–1935). Naj­więk­szym suk­ce­sem w ka­rie­rze klu­bo­wej było wy­wal­cze­nie mi­strzo­stwa stanu Rio de Ja­ne­i­ro – Cam­pe­o­na­to Ca­rio­ca w 1926.

Wikipedia


docelowość

cecha cze­goś sta­no­wią­ce­go cel czy­ichś dzia­łań


SJP.pl


docelowy

1. bę­dą­cy celem po­dró­ży;
2. do­ty­czą­cy za­mie­rzo­ne­go efek­tu koń­co­we­go, np. za­trud­nie­nie do­ce­lo­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pro­wa­dzą­cy do celu

 (1.2) sta­no­wią­cy cel przej­ścio­wy lub osta­tecz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docel mrz., docelowość ż., docelówka ż.

 przysł. docelowo

Wiktionary


docencik

zdrob­nie­nie od: do­cent


SJP.pl


docencki

od­no­szą­cy się do do­cen­ta, wła­ści­wy do­cen­tom


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z do­cen­tem, do­ty­czą­cy do­cen­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docent mos., docentka ż., docentura ż.

Wiktionary


docenianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ce­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔt͡sɛ̃ˈɲä̃ɲɛ, AS: docẽńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docenienie n., przecena ż.

 czas. doceniać ndk., docenić dk.

Wiktionary


doceniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­ce­nić)

 (1.1) do­strze­gać war­tość kogoś lub cze­goś; cenić coś wy­so­ko

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­ce­niać się (dk. do­ce­nić się)

 (2.1) do­strze­gać war­tość włas­nych czy­nów, słów lub wy­glą­du

 (2.2) do­strze­gać wza­jem­nie war­tość czy­nów, słów lub wy­glą­du z drugą osobą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej praca nie zo­sta­ła na­le­ży­cie do­ce­nio­na.

 (1.1) Pio­sen­kar­ka nigdy nie do­ce­nia­ła mu­zy­ków ze swo­je­go włas­ne­go bandu.

 (2.1) Myślę, że nie do­ce­niasz się i masz pro­ble­my z sa­mo­ak­cep­ta­cją.

 (2.2) Doj­rza­li mał­żon­ko­wie do­ce­nia­ją się i lubią spę­dzać razem czas.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ, AS: docẽńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecena ż., cena ż., docenianie n., docenienie n.

 czas. docenić dk.

 przysł. cenowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwalić

Wiktionary


docenienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ce­nić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔt͡sɛ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: docẽńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docenianie n., przecena ż.

 czas. docenić dk., doceniać ndk.

Wiktionary


docenić

uznać za­słu­gi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­ce­niać)

 (1.1) zob. do­ce­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈt͡sɛ̃ɲit͡ɕ, AS: docẽńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecena ż., cena ż., docenianie n., docenienie n.

 czas. doceniać

Wiktionary


docent

1. sta­no­wi­sko na uczel­ni wyż­sze od adiunk­ta;
2. osoba zaj­mu­ją­ca to sta­no­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. sta­no­wi­sko dy­dak­tycz­ne w in­sty­tu­cjach na­u­ko­wych i w szkol­nict­wie wyż­szym

 (1.2) eduk. osoba zaj­mu­ją­ca sta­no­wi­sko do­cen­ta (1.1)

Wiktionary

Do­cent ( Do­zent od do­cens „uczą­cy”) – sta­no­wi­sko w szko­łach wyż­szych i in­sty­tu­tach na­u­ko­wych dla pra­cow­ni­ków dy­dak­tycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Te same za­sa­dy, do­ty­czą­ce wy­bo­ru i od­wo­ły­wa­nia na­u­czy­cie­li, będą sto­so­wa­ne do pro­fe­so­rów, do­cen­tów i asy­sten­tów uni­wer­sy­tec­kich na wy­dzia­łach te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔt͡sɛ̃nt, AS: docẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docentura ż.

:: fż. docentka ż.

 przym. docencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) docentura, skr. doc.

Wiktionary


docentka

rzad­ko: ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca sta­no­wi­sko na uczel­ni wyż­sze od adiunk­ta; ko­bie­ta do­cent


SJP.pl


docentrować

wy­cen­tro­wać;
1. w piłce noż­nej: skie­ro­wać piłkę z boku bo­i­ska w po­bli­że bram­ki; doś­rod­ko­wać;
2. wy­pro­sto­wać koło po­przez lu­zo­wa­nie lub na­cią­ga­nie szprych


SJP.pl


docentrowywać

śro­do­wi­sko­wo: cen­tro­wać - pro­sto­wać koło po­przez na­cią­ga­nie lub lu­zo­wa­nie szprych; wy­cen­tro­wy­wać


SJP.pl


docentura

sta­no­wi­sko do­cen­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. po­sa­da do­cen­ta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔt͡sɛ̃nˈtura, AS: docẽntura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docent m.

 przym. docencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) docent

Wiktionary


docha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. uczn. ocena do­sta­tecz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam z maty dwie dochy i pałę.

 (1.1) Tadek do­stał dochę na pier­wsze pół­ro­cze.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostateczny, ocena dostateczna, stopień dostateczny, trója, trójka, symbol. 3

Wiktionary


dochmius

miara wier­sza an­tycz­ne­go


SJP.pl


dochna

jed­no­rocz­na trawa upra­wia­na w kra­jach tro­pi­kal­nych dla ziar­na i źdźbeł; sorgo cu­kro­we


SJP.pl


dochnal

naz­wi­sko, m.in. Marek Doch­nal, pol­ski przed­się­bior­ca


SJP.pl


dochodotwórczy

przy­no­szą­cy do­chód; do­cho­do­wy


SJP.pl


dochodowość

→ do­cho­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. cecha tego, co przy­no­si do­cho­dy

Wiktionary

Patrz:

dochodowy

Powiązane:

 przym. dochodowy

 rzecz. dochodzenie n., dochód mrz., dojście n.

 czas. dochodzić, dojść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rentowność, zyskowność, opłacalność

Wiktionary


dochodowy

1. przy­no­szą­cy do­chód, zysk; in­trat­ny, ren­tow­ny, opła­cal­ny, zy­skow­ny, po­płat­ny;
2. do­ty­czą­cy za­gad­nień zwią­za­nych z do­cho­dem, np. po­da­tek do­cho­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który przy­no­si zysk

 (1.2) po­wią­za­ny z wiel­ko­ścią do­cho­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­mian roz­krę­cił na Lu­bel­szczyź­nie bar­dzo do­cho­do­wy in­te­res hand­lu uży­wa­ny­mi me­bla­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔxɔˈdɔvɨ, AS: doχodovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochód n., dochodowość ż., dochodzenie n., dojście n.

 czas. dochodzić, dojść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) intratny, lukratywny, opłacający się, opłacalny, pokupny, popłatny, przynoszący zysk, rentowny, zyskowny, intratny, kasowy, korzystny

Wiktionary


dochody

po­ję­cie eko­no­micz­ne okre­śla­ją­ce nad­wyż­kę przy­cho­du nad roz­cho­dem


SJP.pl


dochodzenie

czyn­no­ści pro­wa­dzo­ne przez pro­ku­ra­to­ra, po­li­cję lub upraw­nio­ne osoby, po­le­ga­ją­ce na ze­bra­niu do­wo­dów i wy­ja­śnie­niu oko­licz­no­ści zwią­za­nych z prze­stęp­stwem; ba­da­nie, śledzt­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. ogół czyn­no­ści pro­wa­dzo­ne przez pro­ku­ra­to­ra, po­li­cję lub sę­dzie­go śled­cze­go zmie­rza­ją­ce do wy­ja­śnie­nia oko­licz­no­ści zwią­za­nych z prze­stęp­stwem

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­cho­dzić.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­cho­dze­nie – forma po­stę­po­wa­nia przy­go­to­waw­cze­go pro­wa­dzo­ne­go przez po­li­cję
  • Do­cho­dze­nie (tyt. org. City by the Sea) – ame­ry­kań­ski film kry­mi­nal­ny z 2002 roku w re­ży­se­rii Mi­cha­e­la Caton-Jo­ne­sa
  • Do­cho­dze­nie (tyt. org. The Kil­ling) – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny emi­to­wa­ny w la­tach 2011-2014

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­mi­mo wiel­kich wy­sił­ków wło­żo­nych w do­cho­dze­nie, po­li­cja nie po­tra­fi usta­lić toż­sa­mo­ści se­ryj­ne­go za­bój­cy, który sieje po­strach w mie­ście.

 (1.2) W umo­wie był kru­czek unie­moż­li­wia­ją­cy pra­cow­ni­kom do­cho­dze­nie swo­ich praw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: doχoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochodzeniówka ż., dochodzeniowiec m., dochód m., dochodowość ż., dojście n.

 czas. dochodzić ndk., dojść dk.

 przym. dochodzeniowy, dochodowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śledztwo, daw. inwestygacja

Wiktionary


dochodzeniowiec

po­li­cjant pro­wa­dzą­cy do­cho­dze­nie


SJP.pl


dochodzeniowy

→ do­cho­dze­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z do­cho­dze­niem

Wiktionary

Patrz:

dochodzenie

Powiązane:

 rzecz. dojście n., dochodzenie, dochodzeniówka

 czas. dochodzić, dojść

Wiktionary


dochodzeniówka

wy­dział śled­czy po­li­cji (mi­li­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. po­li­cyj­ne wy­dział do­cho­dze­nio­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojście n., dochodzenie

 czas. dochodzić, dojść

 przym. dochodzeniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wydział dochodzeniowy

Wiktionary


dochodzik

zdrob­nie­nie od: do­chód


SJP.pl


dochodzić

po­tocz­nie: uczę­szcza­jąc gdzieś, dotr­wać do końca


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dojść)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|dojść.

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) o cza­sie: być pra­wie

 (2.2) sta­rać się uzy­skać albo odzy­skać coś

 (2.3) pot. uczę­szcza­jąc gdzieś, dotr­wać do końca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­cho­dzi­li­śmy już do domu, gdy za­czę­ło padać.

 (1.1) Do­cho­dzą spra­wied­li­wo­ści w są­dzie.

 (2.1) Do­cho­dzi siód­ma.

 (2.2) Do­cho­dzi­ła do końca roku na ten kurs, ale bar­dzo na­rze­ka­ła na pro­wa­dzą­ce­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: doχoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochodzeniówka ż., dochodzeniowiec m., dochód m., dochodowość ż., dochodzenie n., dojście n.

 czas. dojść dk.

 przym. dochodzeniowy, dochodowy

Wiktionary


dochodzący

o słu­żą­cej, po­mo­cy do­mo­wej: nie­miesz­ka­ją­cy u pra­co­daw­cy


SJP.pl


dochować

1. o se­kre­cie, wie­rze, przy­rze­cze­niu: do­trzy­mać;
2. prze­cho­wać coś lub wy­cho­wać kogoś do pew­ne­go czasu;
3. zło­żyć ciało zmar­łe­go w gro­bie, w któ­rym uprzed­nio po­cho­wa­no in­ne­go zmar­łe­go;
4. do­cho­wać się:
a) przetr­wać do pew­ne­go czasu; prze­cho­wać się;
b) do­cze­kać się re­zul­ta­tów wy­cho­wy­wa­nia, sta­rań


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­cho­wy­wać)

 (1.1) wy­cho­wać do pew­ne­go czasu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈxɔvat͡ɕ, AS: doχovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chować

Wiktionary


dochowek

przy­rost ży­we­go in­wen­ta­rza; przy­chó­wek; do­chó­wek


SJP.pl


dochowywać

1. o se­kre­cie, wierz, przy­rze­cze­niu: do­trzy­my­wać;
2. prze­cho­wy­wać coś lub wy­cho­wy­wać kogoś do pew­ne­go czasu;
3. do­cho­wy­wać się:
a) trwać do pew­ne­go czasu; prze­cho­wy­wać się;
b) do­cze­ki­wać się re­zul­ta­tów wy­cho­wy­wa­nia, sta­rań


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­cho­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|do­cho­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔxɔˈvɨvat͡ɕ, AS: doχovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chować

Wiktionary


dochrapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­chra­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedochrapanie n.

 czas. dochrapać dk.

Wiktionary


dochrapać

po­tocz­nie: do­chra­pać się - osia­gnąć coś po dłu­gich sta­ra­niach


SJP.pl


dochromać

prze­sta­rza­łe: ku­le­jąc, dojść do­kądś; docz­ła­pać


SJP.pl


dochrzaniać

po­tocz­nie:
1. ob­cią­żać kogoś czymś; do­wa­lać;
2. do­chrza­niać się - cze­piać się o coś; do­wa­lać się


SJP.pl


dochrzanić

po­tocz­nie:
1. do­chrza­nić komuś - pobić kogoś;
2. ob­cią­żyć kogoś czymś; do­wa­lić;
3. do­chrza­nić się - zgło­sić pre­ten­sje, czę­sto nie­u­za­sad­nio­ne; przy­cze­pić się


SJP.pl


dochtor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. le­karz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maściorz

Wiktionary


dochtór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. dok­tor, le­karz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Posz­ła baba do doch­to­ra.

Wiktionary


dochód

po­ję­cie eko­no­micz­ne okre­śla­ją­ce nad­wyż­kę przy­cho­du nad roz­cho­dem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) księg. suma wpły­wów (przy­cho­dów) pom­niej­szo­na o kosz­ty ich uzy­ska­nia;

 (1.2) ekon. kwota po­zo­sta­ją­ca do dy­spo­zy­cji

Wiktionary

Do­chód – wpły­wy osią­gnię­te w okre­ślo­nym cza­sie po po­trą­ce­niu kosz­tów ich uzy­ska­nia.

Sta­no­wi pod­sta­wo­wą ka­te­go­rię eko­no­micz­ną, wy­ra­ża­ją­cą do­dat­ni efekt za­sto­so­wa­nia czyn­ni­ków wyt­wór­czych: ziemi, pracy, ka­pi­ta­łu rze­czo­we­go, ka­pi­ta­łu fi­nan­so­we­go w pro­ce­sie go­spo­da­ro­wa­nia. Do­chód jest re­zul­ta­tem po­łą­cze­nia wy­mie­nio­nych czyn­ni­ków wyt­wór­czych oraz przed­się­bior­czo­ści czło­wie­ka. Do­chód w for­mie pie­nięż­nej jest wy­ra­zem to­wa­rów i usług, które pod­mio­ty go po­sia­da­ją­ce mogą za niego nabyć.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rze­mieśl­ni­cy i skle­pi­ka­rze nigdy nie mogli być pewni jutra, życie całej ich ro­dzi­ny za­le­ża­ło od skrom­nych do­cho­dów oraz wciąż ros­ną­cych ape­ty­tów wła­ści­cie­li wy­naj­mo­wa­nych lo­ka­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔxut, AS: doχut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochodowość ż., dochodzenie n., dojście n.

 przym. dochodowy

 czas. dochodzić, dojść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. intrata

Wiktionary


dochówek

1. przy­rost ży­we­go in­wen­ta­rza; przy­chó­wek; do­cho­wek;
2. zło­że­nie ciała zmar­łe­go w gro­bie, w któ­rym uprzed­nio po­cho­wa­no in­ne­go zmar­łe­go;
3. po­now­ny po­chó­wek


SJP.pl


dochówka

re­gio­nal­nie: część pieca ku­chen­ne­go do prze­cho­wy­wa­nia i pod­grze­wa­nia po­traw; pie­kar­nik, pie­cyk, du­chów­ka


SJP.pl


dociec

1. do­wie­dzieć się cze­goś lub wy­kryć coś;
2. o wo­dzie, cie­czy: cie­knąc, dojść, do­stać się gdzieś


SJP.pl


dociekania

1. po­szu­ki­wać wy­ja­śnie­nia lub roz­wią­za­nia;
2. o wo­dzie, cie­czy: cie­knąc, dojść, do­stać się gdzieś


SJP.pl


dociekanie

1. po­szu­ki­wać wy­ja­śnie­nia lub roz­wią­za­nia;
2. o wo­dzie, cie­czy: cie­knąc, dojść, do­stać się gdzieś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­cie­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dociekać

 przym. dociekliwy

Wiktionary


dociekać

1. po­szu­ki­wać wy­ja­śnie­nia lub roz­wią­za­nia;
2. o wo­dzie, cie­czy: cie­knąc, dojść, do­stać się gdzieś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­ciec, do­cie­knąć)

 (1.1) podn. ba­da­jąc coś, sta­rać się do­trzeć do sedna spra­wy; do­cho­dzić praw­dy

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­ciec, do­cie­knąć)

 (2.1) cie­kąc, do­sta­wać się gdzieś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dociekanie n.

 przym. dociekliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) badać, odkrywać, poszukiwać, śledzić, wykrywać

 (2.1) dopływać

Wiktionary


dociekliwiec

po­tocz­nie: osoba do­cie­kli­wa, wni­kli­wa, ba­daw­cza


SJP.pl


dociekliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­cie­kli­wie


SJP.pl


dociekliwość

wni­kli­wość, cie­ka­wość, sta­ra­nia aby do­wie­dzieć się i zro­zu­mieć jak naj­wię­cej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­cie­ka­nie, chęć po­sze­rza­nia wie­dzy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dociekliwy

Wiktionary


dociekliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­cie­kli­wy


SJP.pl


dociekliwy

1. sta­ra­ją­cy się do­wie­dzieć i zro­zu­mieć jak naj­wię­cej;
2. świad­czą­cy o takim po­dej­ściu do cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który chce do­wie­dzieć się i zro­zu­mieć jak naj­wię­cej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dociekliwość ż., dociekanie n.

 czas. dociekać ndk.

 przysł. dociekliwie

Wiktionary


docieknięty

o wo­dzie: dojść lub do­stać się gdzieś; do­ciec


SJP.pl


docieknąć

o wo­dzie: dojść lub do­stać się gdzieś; do­ciec


SJP.pl


dociekły

o wo­dzie: dojść lub do­stać się gdzieś; do­ciec


SJP.pl


dociepleniowiec

po­tocz­nie: mon­ter do­cie­pleń bu­dyn­ków


SJP.pl


dociepleniowy

→ do­cie­ple­nie (bu­dyn­ku)


SJP.pl


docieracz

osoba trud­nią­ca się obrób­ką przed­mio­tów po­przez po­cie­ra­nie ich po­wierzch­ni


SJP.pl


docieraczka

na­rzę­dzie do uzy­ski­wa­nia od­po­wied­nie­go kształ­tu, wzoru lub gład­ko­ści obra­bia­nej po­wierzch­ni; do­cie­rak


SJP.pl


docierak

na­rzę­dzie do uzy­ski­wa­nia od­po­wied­nie­go kształ­tu, wzoru lub gład­ko­ści obra­bia­nej po­wierzch­ni; do­cie­racz­ka


SJP.pl


docieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­cie­rać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­cie­ra­nie (mo­to­ry­za­cja)
  • do­cie­ra­nie (obrób­ka)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔt͡ɕɛˈrãɲɛ, AS: doćerãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. docierać

Wiktionary


docierarka

ma­szy­na do uzy­ski­wa­nia od­po­wied­nie­go kształ­tu, wzoru lub gład­ko­ści obra­bia­nej po­wierzch­ni, np. do­cie­rar­ka do be­to­nu


SJP.pl


docierać

1. wy­gła­dzać, wy­cie­rać;
2. do­sta­wać się do­kądś lub do kogoś z tru­dem;
3. po­wo­do­wać wza­jem­ne do­pa­so­wy­wa­nie się po­wierzch­ni trą­cych ma­szy­ny;
4. ucie­rać do­dat­ko­wą ilość cze­goś;
5. do­cie­rać się - do­sto­so­wać się do sie­bie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­trzeć)

 (1.1) wy­gła­dzać, wy­cie­rać

 (1.2) do­sta­wać się, do­cho­dzić do­kądś lub do kogoś z tru­dem

 (1.3) po­wo­do­wać wza­jem­ne do­pa­so­wy­wa­nie się po­wierzch­ni trą­cych ma­szy­ny

 (1.4) pot. ucie­rać do­dat­ko­wą ilość cze­goś

 (1.5) roz­prze­strze­niać się

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­cie­rać się (dk. do­trzeć się)

 (2.1) do­sto­so­wać się, do­pa­so­wać się do sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) (…) przyz­na­ne rol­ni­kom kre­dy­ty do­cie­ra­ły z kil­ku­mie­sięcz­nym opóź­nie­niem

 (1.4) Do­trzyj je­szcze tro­chę ogór­ków, wy­jąt­ko­wo mi dziś sma­ku­ją.

 (1.5) Skwar sierp­nio­wych dni nie do­cie­rał do mojej zie­mian­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈt͡ɕɛrat͡ɕ, AS: doćerać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. docieranie n., dotarcie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dochodzić, dołączać, dostawać się, osiągać

 (1.5) dobiegać, poet. dopływać

Wiktionary


docinak

ręcz­ne na­rzę­dzie ślu­sar­skie do przy­ci­na­nia koń­có­wek rur


SJP.pl


docinać

1. wy­ci­nać do końca lub do okre­ślo­ne­go miej­sca;
2. ob­ci­na­jąc, do­pa­so­wy­wać;
3. mówić komuś coś zło­śli­we­go


SJP.pl


docinek

zło­śli­wy ko­men­tarz, przy­kra uwaga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­kra uwaga

Wiktionary


docinkowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) rzad. uszczy­pli­wy, szy­der­czy, pełny do­cin­ków

Wiktionary


dociosać

do­koń­czyć cio­sa­nie


SJP.pl


dociosywać

do­kań­czać cio­sa­nie


SJP.pl


docisk

1. ele­ment mo­cu­ją­cy przed­miot pod­czas obrób­ki na obra­biar­ce;
2. siła wy­stę­pu­ją­ca mię­dzy po­wierzch­nia­mi sty­ka­nia się przy­ci­ska­nych do sie­bie przed­mio­tów


SJP.pl

Do­cisk w wy­trzy­ma­ło­ści ma­te­ria­łów – stan ob­cią­że­nia ciała, kiedy dzia­ła­ją­ce na nie ob­cią­że­nie zew­nętrz­ne jest sku­pio­ne na małym frag­men­cie jego po­wierzch­ni. Takie ob­cią­że­nie po­wo­du­je po­ja­wie­nie się du­żych na­prę­żeń w oto­cze­niu punk­tu przy­ło­że­nia siły, które szyb­ko ma­le­ją ze od­le­gło­ścią od tego punk­tu.

Wikipedia


dociskać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­cis­nąć)

 (1.1) przy­ci­skać coś do cze­goś tak, aby zwięk­szyć kon­takt lub sta­bil­ność

 (1.2) przen. zmu­szać kogoś do więk­sze­go wy­sił­ku lub dzia­ła­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­ci­skać się (dk. do­cis­nąć się)

 (2.1) być do­ci­ska­nym

 (2.2) do­ci­skać sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dociskanie n.

 czas. ściskać, docisnąć dk.

Wiktionary


dociskowy

zwią­za­ny z do­ci­skiem


SJP.pl


docisnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­ci­skać)

 (1.1) użyć siły, aby jakiś obiekt moc­niej lub ści­ślej przy­le­gał do dru­gie­go

 (1.2) pot. zmu­sić kogoś do więk­sze­go wy­sił­ku; zwięk­szyć pre­sję na kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny do­cis­nąć się (ndk. do­ci­skać się)

 (2.1) zo­stać do­ci­śnię­tym

 (2.2) pot. prze­do­stać się gdzieś mimo przesz­kód

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dociśnięcie n.

Wiktionary


dociąg

1. me­cha­nizm au­to­ma­tycz­ne­go do­my­ka­nia drzwi w sa­mo­cho­dzie;
2. daw­niej: wpro­wa­dze­nie do war­ni­ka pew­nej ilo­ści gę­ste­go soku, kla­rów­ki lub ulepu


SJP.pl


dociągać

1. cią­gnąc, przy­bli­żać coś lub kogoś do pew­ne­go miej­sca;
2. ro­biąc coś, do­pro­wa­dzać to do ja­kie­goś punk­tu w prze­strze­ni lub w cza­sie;
3. do­cie­rać gdzieś z tru­dem;
4. trwać, żyć do ja­kie­goś mo­men­tu


SJP.pl


dociągnąć

1. cią­gnąc, przy­bli­żyć coś lub kogoś do pew­ne­go miej­sca;
2. ro­biąc coś, do­pro­wa­dzić to do ja­kie­goś punk­tu w prze­strze­ni lub w cza­sie;
3. do­trzeć gdzieś z tru­dem;
4. przetr­wać, prze­żyć do ja­kie­goś mo­men­tu


SJP.pl


dociągowy

→ do­ciąg


SJP.pl

Patrz:

dociąg

dociąć

1. wy­ciąć do końca lub do okre­ślo­ne­go miej­sca;
2. ob­ci­na­jąc, do­pa­so­wać;
3. po­wie­dzieć komuś coś zło­śli­we­go


SJP.pl


dociążać

1. zwięk­szać cię­żar cze­goś;
2. obar­czać kogoś do­dat­ko­wą pracą


SJP.pl


dociążenie

1. zwięk­szyć cię­żar cze­goś;
2. obar­czyć kogoś do­dat­ko­wą pracą


SJP.pl


dociążyć

1. zwięk­szyć cię­żar cze­goś;
2. obar­czyć kogoś do­dat­ko­wą pracą


SJP.pl


docięcie

1. wy­ciąć do końca lub do okre­ślo­ne­go miej­sca;
2. ob­ci­na­jąc, do­pa­so­wać;
3. po­wie­dzieć komuś coś zło­śli­we­go


SJP.pl


doctorow

[czy­taj: dok­to­row] naz­wi­sko, m.in. Cory Doc­to­row, ka­na­dyj­ski pi­sarz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • E.L. Doc­to­row (1931–2015) – ame­ry­kań­ski pi­sarz, wy­kła­dow­ca
  • Cory Doc­to­row (ur. 1971) – ka­na­dyj­ski pi­sarz scien­ce-fic­tion, dzien­ni­karz i blog­ger

Wikipedia


docucać

przy­wra­cać kogoś do przy­tom­no­ści


SJP.pl


docucić

do­pro­wa­dzić z tru­dem do stanu przy­tom­no­ści


SJP.pl


docudrama

[czy­taj: do­ku­dra­ma] fa­bu­la­ry­zo­wa­ny film do­ku­men­tal­ny; do­ku­dra­ma


SJP.pl


docusoap

[czy­taj: DOkjusołp] ro­dzaj filmu do­ku­men­tal­ne­go, emi­to­wa­ne­go w od­cin­kach i zbli­żo­ne­go do se­ria­lu oby­cza­jo­we­go


SJP.pl


docymolog

spe­cja­li­sta od eg­za­mi­nów, spo­so­bu oce­nia­nia


SJP.pl


docymologia

nauka o eg­za­mi­nach szkol­nych, ich ana­li­za i ocena


SJP.pl

Do­cy­mo­lo­gia (gr. "δοκιμε" „próba”) – nauka o spo­so­bach oce­nia­nia wie­dzy, umie­jęt­no­ści i przy­dat­no­ści da­nych osób do wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nych za­wo­dów lub funk­cji.

Ten dział nauki za­czął roz­wi­jać się do­pie­ro po II woj­nie świa­to­wej. Głów­nym jej za­da­niem jest udo­sko­na­le­nie daw­nych oraz two­rze­nie no­wych metod eg­za­mi­no­wa­nia i we­ry­fi­ka­cji osią­gnięć szkol­nych lub za­wo­do­wych. Stwier­dza ona brak za­u­fa­nia do war­to­ści tra­dy­cyj­nych eg­za­mi­nów oraz pro­wa­dzi ba­da­nia nad me­do­ta­mi pro­wa­dze­nia te­stów i kon­kur­sów.

Wikipedia


doczekanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dotr­wa­nie aż do ja­kie­goś mo­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał więc do wy­bo­ru – albo ja­ką­kol­wiek szko­łę po­ma­tu­ral­ną i do­cze­ka­nie do eg­za­mi­nów w na­stęp­nym roku, albo woj­sko. Jakiś sier­żant na ko­mi­sji po­bo­ro­wej po­wie­dział mu, że ma je­szcze inne wyj­ście.

Wiktionary


doczekać

do­cze­kać się;
1. cze­ka­jąc cier­pli­wie, wytr­wać do ja­kie­goś spo­dzie­wa­ne­go mo­men­tu; dotr­wać;
2. za­słu­żyć na coś swoją wytr­wa­łą pracą; do­stą­pić, za­słu­żyć, osią­gnąć coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­cze­ki­wać)

 (1.1) dotr­wać cze­goś spo­dzie­wa­ne­go po pew­nym cza­sie ocze­ki­wa­nia

 (1.2) dożyć ja­kie­goś wieku lub waż­ne­go wy­da­rze­nia

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny do­cze­kać się (ndk. do­cze­ki­wać się)

 (2.1) do­cze­kać (1.1) cze­goś po dłu­gim cza­sie ocze­ki­wa­nia, zaz­wy­czaj z wy­jąt­ko­wym znie­cier­pli­wie­niem

 (2.2) do­cze­kać (1.2) ja­kie­goś waż­ne­go mo­men­tu lub etapu w swoim życiu

 (2.3) otrzy­mać coś, co było ocze­ki­wa­ne lub za­słu­żo­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lecz nagle prze­lę­kła się, że może zgi­nąć, nie do­cze­kać końca wojny, po­dzie­lić los in­nych Żydów.

 (1.2) Czy chcą do­cze­kać wnu­ków, czy też spę­dzić resz­tę życia na wózku in­wa­lidz­kim?

 (2.1) Nie tracę na­dziei, nie mogę się już do­cze­kać tego pię­kne­go dnia!

 (2.3) Dzi­wi­ło mnie, że ta książ­ka wła­ści­wie nie do­cze­ka­ła się kry­tycz­nej ana­li­zy ze stro­ny śro­do­wisk, któ­rych do­ty­czy­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedoczekanie n.

 czas. czekać

 wykrz. niedoczekanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dotrwać

Wiktionary


doczep

lekki wagon do ruchu pa­sa­żer­skie­go na bocz­nych li­niach


SJP.pl


doczepa

lekki wagon do ruchu pa­sa­żer­skie­go na bocz­nych li­niach


SJP.pl


doczepek

po­tocz­nie: coś do­cze­pio­ne­go, do­da­ne­go do cze­goś * zwy­kle w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: na do­czep­kę - na do­da­tek, oprócz tego; na przy­czep­kę


SJP.pl


doczepienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­cze­pić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doczepić

 rzecz. doczepka ż.

Wiktionary


doczepić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­cze­piać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­cze­piać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈt͡ʃɛpʲit͡ɕ, AS: dočepʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczepienie n., doczepka ż.

Wiktionary


doczepka

po­tocz­nie: coś do­cze­pio­ne­go, do­da­ne­go do cze­goś * zwy­kle w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: na do­czep­kę - na do­da­tek, oprócz tego; na przy­czep­kę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot., rzad. lub daw. przed­miot sta­no­wią­cy do­dat­ko­wy, do­łą­czo­ny ele­ment więk­szej ca­ło­ści; rzecz uzu­peł­nia­ją­ca

 (1.2) transp. nie­wiel­ki po­jazd bez włas­ne­go na­pę­du, ho­lo­wa­ny przez inny po­jazd; mała do­cze­pa

 (1.3) przen. zło­śli­wa aluz­ja lub uwaga wy­po­wie­dzia­na w czy­jejś obec­no­ści, ma­ją­ca spra­wić tej oso­bie przy­krość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­lo­ro­we re­flek­sy można też wpro­wa­dzić w for­mie do­cze­pek z na­tu­ral­nych wło­sów (kle­jo­nych na tzw. pla­ste­ra­stry).

 (1.1) Od któ­re­go mo­men­tu do­da­tek prze­sta­je być jeno do­czep­ką, a prze­mie­nia się w nie­o­dłącz­ną część tego, co miało zo­stać wzbo­ga­co­ne.

 (1.2) W Fa­bry­ce Po­ja­zdów Szy­no­wych tym­cza­sem pro­du­ku­je się ni­sko­po­dło­go­we do­czep­ki do tram­wa­jów, które jeż­dżą już w Niem­czech.

 (1.3) Głu­pie do­czep­ki ze stro­ny ko­le­gów z klasy, śmiech czy głu­pie żarty po­wo­du­ją niską sa­mo­o­ce­nę.

 (1.3) Nic bar­dziej nie bę­dzie dzia­łać im na nerwy niż fakt, że masz ich gdzieś i ole­wasz ich głu­pie do­czep­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczepianie n., doczepienie n., doczepa ż., doczepek mrz., czepianie n., czepienie n., czepek mrz., czepiec mrz., odczepka ż., przyczepa ż., przyczepka ż., zaczepka ż., zaczep mrz.

 czas. doczepiać ndk., doczepić dk., czepiać ndk., czepić dk., odczepiać ndk., odczepić dk., przyczepiać ndk., przyczepić dk., zaczepiać ndk., zaczepić dk.

 przym. doczepny, doczepiany, czepny, przyczepny, zaczepny

 przysł. zaczepnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. war. doczepek; dodatek, uzupełnienie

 (1.2) przyczepka

 (1.3) wycieczka

Wiktionary


doczepny

przy­sto­so­wa­ny do do­cze­pia­nia


SJP.pl


doczesać

do­koń­czyć cze­sa­nie


SJP.pl


doczesna

prze­mi­ja­ją­cy, zwią­za­ny z ży­ciem ziem­skim, bez więk­sze­go zna­cze­nia w per­spek­ty­wie wiecz­ne­go życia


SJP.pl

Do­czes­na – prze­ro­sła i roz­pulch­nio­na błona ślu­zo­wa ma­ci­cy. Roz­rost na­stę­pu­je pod wpły­wem hor­mo­nów jaj­ni­ka, a zwła­szcza pro­ge­ste­ro­nu w trak­cie cyklu mie­siącz­ko­we­go i ma na celu przy­go­to­wa­nie pod­ście­li­ska dla za­gnież­dże­nia się za­płod­nio­nej ko­mór­ki ja­jo­wej. W razie za­płod­nie­nia ko­mór­ki ja­jo­wej błona ślu­zo­wa ma­ci­cy ulega dal­szym zmia­nom, przeksz­tał­ca­jąc się w do­czes­ną cią­żo­wą, która dzie­li się na na­stę­pu­ją­ce czę­ści:

Wikipedia


doczesność

→ do­czes­ny


SJP.pl

Patrz:

doczesny

doczesny

prze­mi­ja­ją­cy, zwią­za­ny z ży­ciem ziem­skim, bez więk­sze­go zna­cze­nia w per­spek­ty­wie wiecz­ne­go życia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­mi­ja­ją­cy, zwią­za­ny z ży­ciem ziem­skim, bez więk­sze­go zna­cze­nia w per­spek­ty­wie wiecz­ne­go życia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈt͡ʃɛsnɨ, AS: dočesny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczesność ż.

 przysł. docześnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemijający, ziemski

Wiktionary


doczesywać

koń­czyć cze­sa­nie


SJP.pl


doczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. córka

 (1.2) gwara. szo­fer­ska: cię­ża­rów­ka marki Dodge

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔt͡ʃka, AS: dočka

Wiktionary


doczkać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. za­cze­kać, po­cze­kać

Wiktionary


doczołgiwać

do­czoł­gi­wać się - do­cie­rać do­kądś, czoł­ga­jąc się


SJP.pl


doczyszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­czy­szczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedoczyszczanie n.

 czas. oczyszczać, doczyszczać ndk.

Wiktionary


doczytać

1. do­koń­czyć czy­ta­nie cze­goś, prze­czy­tać do końca;
2. do­czy­tać się - czy­ta­jąc do­wie­dzieć się cze­goś; wy­czy­tać coś


SJP.pl


doczłapać

dojść do­kądś z tru­dem, czła­piąc; dow­lec się


SJP.pl


dod.

skrót

 (1.1) = do­da­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdatɛk, AS: dodatek

Wiktionary


doda

zwięk­szyć ilość cze­goś


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Doda – imię żeń­skie
  • Doda z Reims – świę­ta ka­to­lic­ka z VII w.
  • Doda – żona Ar­nul­fa z Metzu
  • Doda – pse­u­do­nim pio­sen­kar­ki Do­ro­ty Rab­czew­skiej
  • Zbi­gniew Doda – pol­ski sza­chi­sta
  • Zbi­gniew Doda – pol­ski praw­nik
  • Doda – mia­sto w In­diach

Wikipedia


dodajna

licz­ba, do któ­rej do­da­je się inną licz­bę


SJP.pl


dodajnik

w do­da­wa­niu licz­ba do­da­wa­na do do­daj­nej


SJP.pl


dodanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dodać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Two­rze­nie de­mi­nu­ty­wów w ję­zy­ku nie­miec­kim jest pro­ste i spro­wa­dza się do do­da­nia do rdze­nia od­po­wied­nie­go su­fik­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdãɲɛ, AS: dodãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dodać

Wiktionary


dodatek

1. to, co się do­da­je ponad normę, ponad okre­ślo­ną ilość, miarę, ponad pro­gram;
2. krót­ki film wyś­wiet­la­ny po kro­ni­ce przed fil­mem peł­no­me­tra­żo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś do­da­ne­go, do­dat­ko­we­go

 (1.2) in­form. do­dat­ko­wa funk­cjo­nal­ność pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go w po­sta­ci wtycz­ki, skór­ki itp.

Wiktionary

Do­da­tek – część wsi To­ma­szów­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie lip­skim, w gmi­nie Lip­sko.

W la­tach 1975–1998 Do­da­tek na­le­żał ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Natka pie­trusz­ki może sta­no­wić bar­dzo smacz­ny do­da­tek do zupy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdatɛk, AS: dodatek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dodać, dodawać

 przym. dodatkowy, dodatni

 przysł. dodatkowo

Wiktionary


dodatki

1. to, co się do­da­je ponad normę, ponad okre­ślo­ną ilość, miarę, ponad pro­gram;
2. krót­ki film wyś­wiet­la­ny po kro­ni­ce przed fil­mem peł­no­me­tra­żo­wym


SJP.pl

Do­dat­ki – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Wo­dzi­sław.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


dodatkowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­da­ny do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrzy­dła tego trój­pła­ta były do­dat­ko­wo wzmoc­nio­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dodatkowy

 rzecz. dodatek m., dodawanie n.

 czas. dodać dk., dodawać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na dodatek, ponadto, co więcej

Wiktionary


dodatkowość

za­sa­da mó­wią­ca o tym, że fun­du­sze przez­na­czo­ne przez Unię Eu­ro­pej­ską na roz­wój państw człon­kow­skich mogą być tylko do­dat­ko­wym, a nie głów­nym źró­dłem fi­nan­so­wa­nia pro­gra­mów roz­wo­ju re­a­li­zo­wa­nych przez dane pań­stwo; ad­di­tio­na­li­ty


SJP.pl


dodatkowy

taki, który zo­stał do­da­ny do cze­goś, nad­pro­gra­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­da­ny do ist­nie­ją­cej wcze­śniej resz­ty

 (1.2) nie­ko­niecz­ny; taki, któ­re­go brak nie zmie­nił­by osta­tecz­nych wnio­sków

 (1.3) po­moc­ni­czy

 (1.4) nie­pla­no­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Weź sobie do­dat­ko­wą pracę, to bę­dziesz mieć mniej czasu, ale wię­cej za­ro­bisz.

 (1.2) Do­dat­ko­wą jej za­le­tą był cza­ru­ją­cy uśmiech.

 (1.3) Do­dat­ko­we kółka za­pew­nia­ją więk­szą sta­bil­ność.

 (1.4) Do­dat­ko­we wy­da­nie ga­ze­ty osią­gnę­ło wiel­ki na­kład.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔdatˈkɔvɨ, AS: dodatkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodatek m.

 czas. dodawać ndk., dodać dk.

 przysł. dodatkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bonusowy, uzupełniający, uboczny

 (1.2) nadmiarowy, nadwyżkowy, bonusowy, uzupełniający, uboczny

 (1.3) pomocniczy, wspomagający, rezerwowy, uzupełniający, uboczny

 (1.4) specjalny, okolicznościowy

Wiktionary


dodatni

1. dobry, ko­rzyst­ny;
2. więk­szy od zera, oz­na­czo­ny zna­kiem plus


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mat. ekon. więk­szy od zera

 (1.2) fiz. chem. taki, który nie jest ujem­ny

 (1.3) świad­czą­cy o obec­no­ści ja­kie­goś wskaź­ni­ka

 (1.4) dobry lub ko­rzyst­ny

 (1.5) wy­ra­ża­ją­cy po­zy­tyw­ny sąd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kwa­dra­tem każ­dej licz­by rze­czy­wi­stej jest licz­ba do­dat­nia.

 (1.2) Po­zy­to­ny mają do­dat­ni ła­du­nek elek­trycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdatʲɲi, AS: dodatʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodawanie n., dodatniość ż., dodatek m.

 czas. dodawać ndk.

 przysł. dodatnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) pozytywny, pot. plusowy

 (1.4) pozytywny, korzystny, dobry, pomyślny

 (1.5) pozytywny

Wiktionary


dodatniość

→ do­dat­ni


SJP.pl

Patrz:

dodatni

dodawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mat. dzia­ła­nie aryt­me­tycz­ne oz­na­cza­ne sym­bo­lem + (plus);

 (1.2) mat. jedno z dwóch dzia­łań w pier­ście­niu – uo­gól­nie­nie do­da­wa­nia (1.1)

 (1.3) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­da­wać.

Wiktionary

Do­da­wa­nie – wspól­na nazwa róż­nych dzia­łań ma­te­ma­tycz­nych, zde­fi­nio­wa­nych na róż­nych zbio­rach i kla­sach, m.in. tych licz­bo­wych, ale też dla wek­to­rów, niek­tó­rych funk­cji i czę­ści in­nych zbio­rów.

Do­da­wa­ne obiek­ty to skład­ni­ki, a wynik do­da­wa­nia to suma. Dzia­ła­nie to zwy­kle oz­na­cza się plu­sem: for­mu­la_1 Do­da­wa­nie za­li­cza się do dzia­łań aryt­me­tycz­nych i jest naj­prost­szym z nich, de­fi­niu­ją­cym po­zo­sta­łe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Suma to wynik do­da­wa­nia.

 (1.2) Ho­mo­mor­fizm pier­ście­ni za­cho­wu­je do­da­wa­nie, mno­że­nie i je­dyn­kę.

 (1.3) Ewen­tu­al­ne do­da­wa­nie ko­lej­nych zadań od­bi­je się na ja­ko­ści pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔdaˈvãɲɛ, AS: dodavãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodajnik m., dodajna ż., dodatniość ż.

 czas. dodawać ndk., dodać dk.

 przym. dodatni

 przysł. dodatnio, dodatkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sumowanie

Wiktionary


dodawać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) dawać coś uzu­peł­nia­ją­ce­go, pod­wyż­sza­ją­ce­go po­przed­nią ilość

 (1.2) do­po­wia­dać coś, uzu­peł­niać wy­po­wiedź do­dat­ko­wy­mi zwro­ta­mi; nad­mie­nić

 (1.3) mat. wy­ko­ny­wać do­da­wa­nie, su­mo­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dodaj wię­cej wa­rzyw do zupy.

 (1.2) Nie muszę ni­cze­go do­da­wać; po pro­stu nie zga­dzam się z panem.

 (1.3) Jeśli do­da­my dwa i dwa, otrzy­ma­my czte­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdavat͡ɕ, AS: dodavać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodawanie n., dodatek m.

 czas. dać, dodać

 przym. dodatkowy, dodatni

 przysł. dodatkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dorzucać, uzupełniać, dołączać, powiększać

Wiktionary


dodać

zwięk­szyć ilość cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­da­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­da­wać.

spój­nik

 (2.1) mat. plus (spój­nik łą­czą­cy do­da­wa­ne skład­ni­ki)

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Dwa dodać dwa równa się czte­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔdat͡ɕ, AS: dodać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dać, dodawać ndk.

 rzecz. dodatek mrz., dodanie n., dodawanie n.

 przym. dodatkowy

 przysł. dodatkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) plus

Wiktionary


dodefiniować

do­kład­niej coś zde­fi­nio­wać; do­pre­cy­zo­wać


SJP.pl


dodefiniowywać

do­kład­niej coś de­fi­nio­wać; do­pre­cy­zo­wy­wać


SJP.pl


dodek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma imie­nia Adolf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Adolfek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Adolfek, Alf

Wiktionary


dodekaedr

wie­lo­ścian fo­rem­ny ogra­ni­czo­ny dwu­na­sto­ma pię­cio­ką­ta­mi fo­rem­ny­mi; dwu­na­sto­ścian fo­rem­ny


SJP.pl


dodekafonia

12-dźwię­ko­wa ato­nal­na tech­ni­ka kom­po­no­wa­nia ut­wo­rów mu­zycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. tech­ni­ka kom­po­zy­tor­ska po­le­ga­ją­ca na uży­ciu wszyst­kich dwu­na­stu dźwię­ków skali chro­ma­tycz­nej w okre­ślo­nym po­rząd­ku, bez wy­róż­nia­nia jed­ne­go z nich jako tonu głów­ne­go (czyli bez to­nal­no­ści dur-moll)

Wiktionary

Do­de­ka­fo­nia – tech­ni­ka kom­po­zy­tor­ska w mu­zy­ce współ­czes­nej opar­ta na skali dwu­na­stodź­wię­ko­wej, sfor­mu­ło­wa­na na po­cząt­ku XX wieku przez Ar­nol­da Schönberga i sto­so­wa­na przez kom­po­zy­to­rów tzw. dru­giej szko­ły wie­deń­skiej. Naj­wy­bit­niej­szy­mi jej przed­sta­wi­cie­la­mi byli: Alban Berg, Ar­nold Schönberg i Anton We­bern.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­de­ka­fo­nia wy­war­ła ogrom­ny wpływ na mu­zy­kę XX wieku, szcze­gól­nie mu­zy­kę awan­gar­do­wą i współ­czes­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dodekafoniczny

 rzecz. dodekafoniczność ż.

Wiktionary


dodekafoniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest do­de­ka­fo­nicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodekafonia ż.

 przym. dodekafoniczny

 przysł. dodekafonicznie

Wiktionary


dodekafoniczny

→ do­de­ka­fo­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. zwią­za­ny z do­de­ka­fo­nią, zgod­ny z za­sa­da­mi do­de­ka­fo­nii

Wiktionary

Patrz:

dodekafonia

Powiązane:

 rzecz. dodekafonia ż., dodekafoniczność ż.

 przysł. dodekafonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dwunastotonowy

Wiktionary


dodekafonista

kom­po­zy­tor sto­su­ją­cy tech­ni­kę do­de­ka­fo­nicz­ną


SJP.pl


dodekafonistka

→ do­de­ka­fo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

dodekafonista

dodekafonizm

styl we współ­czes­nej mu­zy­ce po­waż­nej opar­ty na tech­ni­ce do­de­ka­fo­nicz­nej


SJP.pl


dodekahedron

wie­lo­ścian ogra­ni­czo­ny dwu­na­sto­ma wie­lo­ką­ta­mi; dwu­na­sto­ścian


SJP.pl


dodekanez

grupa wysp grec­kich, na Morzu Egej­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grec­ki ar­chi­pe­lag w po­łud­nio­wej czę­ści Morza Egej­skie­go, u wy­brze­ży Tur­cji;

 (1.2) geogr. adm. nomos (pre­fek­tu­ra ad­mi­ni­stra­cyj­na) obej­mu­ją­cy ar­chi­pe­lag Do­de­ka­nez (1.1)

Wiktionary

Do­de­ka­nez ( Δωδεκάνησα, trb. "Dodekánisa"; w tłum. na pol. „dwa­na­ście wysp”) – ar­chi­pe­lag na Morzu Egej­skim i do końca 2010 roku pre­fek­tu­ra (nomos) w re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we w Gre­cji ze sto­li­cą w mie­ście Rodos. Pre­fek­tu­ra Do­de­ka­nez zaj­mo­wa­ła łącz­ną po­wierzch­nię 2714 km², za­miesz­ki­wa­ło ją około 200,5 ty­sią­ca ludzi (stan na 2005 rok).

Wikipedia


doderer

naz­wi­sko, m.in. He­i­mi­to von Do­de­rer (1896-1966), pi­sarz au­striac­ki


SJP.pl


dodge

[czy­taj: dodż] marka sa­mo­cho­dów


SJP.pl

Dodge – ame­ry­kań­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów z sie­dzi­bą w Au­burn Hills dzia­ła­ją­cy od 1913 roku. Na­le­ży do mię­dzy­na­ro­do­we­go kon­cer­nu Stel­lan­tis.

Wikipedia


dodo

ptak nie­lot z wy­mar­łej ro­dzi­ny dron­tów, który wy­stę­po­wał na wy­spie Ma­u­ri­tius


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. wy­mar­ły ptak nie­lot z wyspy Ma­u­ri­tius z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rap­hus cu­cul­la­tus|ref=tak.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dodo – ir­landz­ko-in­dyj­ski se­rial ani­mo­wa­ny z 2021 roku
  • Dront dodo – ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɔdɔ, AS: dodo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dront dodo

Wiktionary


dodoma

sto­li­ca Tan­za­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Tan­za­nii;

Wiktionary

Do­do­ma – ofi­cjal­na sto­li­ca Tan­za­nii (do 1981 roku był nią Dar es Sa­la­am), po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści kraju na wy­so­ko­ści ok. 1100 m n.p.m., oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny okrę­gu Do­do­ma, za­miesz­ki­wa­na przez ok. 324 tys. miesz­kań­ców (2002). Jest to ósme co do wiel­ko­ści mia­sto w Tan­za­nii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈdɔ̃ma, AS: dodõma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodomczyk mos., dodomka ż.

 przym. dodomski

Wiktionary


dodomczyk

miesz­ka­niec Do­do­my (sto­li­cy Tan­za­nii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Do­do­my

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdɔ̃mt͡ʃɨk, AS: dodõmčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dodoma ż.

:: fż. dodomka ż.

 przym. dodomski

Wiktionary


dodomka

miesz­kan­ka Do­do­my (sto­li­cy Tan­za­nii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Do­do­my

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdɔ̃mka, AS: dodõmka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dodoma ż.

:: fm. dodomczyk mos.

 przym. dodomski

Wiktionary


dodomski

→ Do­do­ma (sto­li­ca Tan­za­nii)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Do­do­ma

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈdɔ̃msʲci, AS: dodõmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodomka ż., dodomczyk mos., Dodoma ż.

Wiktionary


dodona

1. miej­sco­wość w Gre­cji;
2. sie­dzi­ba wy­rocz­ni Zeusa


SJP.pl

Do­do­na (stgr. Δωδώνα Dōdṓnā, Δωδώνη Dōdṓnē, ngr. Do­do­ni) – miej­sco­wość w Gre­cji, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Epir-Ma­ce­do­nia Za­chod­nia, w re­gio­nie Epir, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Ja­ni­na, w gmi­nie Do­do­na, w po­bli­żu góry To­ma­ros. W 2011 roku li­czy­ła 55 miesz­kań­ców.

Wikipedia


dodoński

przy­miot­nik od: Do­do­na (miej­sco­wość w sta­ro­żyt­nej Gre­cji)


SJP.pl


dodrapać

1. zdra­pać do końca;
2. do­dra­pać się -
a) dra­piąc czymś ostrym, do­stać się do cze­goś;
b) do­trzeć z tru­dem na coś wy­so­kie­go;
c) do­trzeć z tru­dem do ja­kichś in­for­ma­cji;
d) osią­gnąć z tru­dem swój cel zwią­za­ny z wy­so­ką po­zy­cją za­wo­do­wą


SJP.pl


dodrapywać

do­dra­py­wać się -
1. dra­piąc czymś ostrym, do­sta­wać się do cze­goś;
2. do­cie­rać z tru­dem na coś wy­so­kie­go;
3. do­cie­rać z tru­dem do ja­kichś in­for­ma­cji;
4. osią­gać z tru­dem swój cel zwią­za­ny z wy­so­ką po­zy­cją za­wo­do­wą


SJP.pl


dodreptać

drep­cząc, dojść gdzieś


SJP.pl


dodruk

1. do­dru­ko­wa­nie eg­zem­pla­rzy z za­cho­wa­nej formy dru­kar­skiej;
2. po­zy­cja wy­daw­ni­cza wy­dru­ko­wa­na tą me­to­dą


SJP.pl

Do­druk – zwięk­sze­nie na­kła­du pu­bli­ka­cji przez do­dat­ko­we dru­ko­wa­nie eg­zem­pla­rzy z prze­cho­wa­nych form dru­ko­wych (ma­tryc, skła­du) w ra­mach jed­ne­go wy­da­nia.

W fi­la­te­li­sty­ce ter­min ten od­no­si się do do­dat­ko­we­go druku znacz­ków lub ca­ło­stek pocz­to­wych. W tym wy­pad­ku do­druk może też przy­jąć formę na­nie­sie­nia do­dat­ko­we­go tek­stu (ma­szy­no­wo lub ręcz­nie) na ca­łost­ce pocz­to­wej poza zna­kiem opła­ty. Taki do­druk nie jest zwią­za­ny z pier­wot­nym przez­na­cze­niem ca­łost­ki.

Wikipedia


dodruki

1. do­dru­ko­wa­nie eg­zem­pla­rzy z za­cho­wa­nej formy dru­kar­skiej;
2. po­zy­cja wy­daw­ni­cza wy­dru­ko­wa­na tą me­to­dą


SJP.pl


dodrzeć

po­drzeć zu­peł­nie, do końca, zni­szczyć przez no­sze­nie, uży­wa­nie, np. do­drzeć buty, stare ubra­nia


SJP.pl


dodupizm

żar­to­bli­wie: bycie do ni­cze­go


SJP.pl


dodusić

1. skoń­czyć pro­ces du­sze­nia po­traw;
2. do­pro­wa­dzić du­sze­nie do końca, za­du­sić


SJP.pl


dodyna

nazwa zwy­cza­jo­wa fun­gi­cy­du z grupy po­chod­nych gu­a­ni­dy­ny


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „Syl­lit”. Zo­bacz też: Sylit.

Do­dy­na, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sól kwasu oc­to­we­go i 1-do­de­cy­lo­gu­a­ni­dy­ny; po­chod­na gu­a­ni­dy­ny za­wie­ra­ją­ca 12-wę­glo­wy li­po­fi­lo­wy łań­cuch bocz­ny.

Wikipedia


dodzierżeć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. do­trzy­mać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈd͡ʑɛrʒɛt͡ɕ, AS: doʒ́eržeć

Wiktionary


dodzwanialność

moż­li­wość uzy­ska­nia po­łą­cze­nia te­le­fo­nicz­ne­go


SJP.pl


dodźgać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) zabić umie­ra­ją­ce­go czło­wie­ka lub zwie­rzę, ude­rza­jąc czymś ostrym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­piec padł. Stary mu po­pra­wił raz, drugi, nożem dodź­gał.

Wiktionary


dodźwigać

do­nieść gdzieś z tru­dem; dodź­wi­gnąć


SJP.pl


dodźwignąć

rzad­ko: do­nieść gdzieś z tru­dem; dodź­wi­gać


SJP.pl


doedukować

do­u­czyć, doksz­tał­cić, dosz­ko­lić


SJP.pl


doedukowywać

do­u­czać, doksz­tał­cać, dosz­ka­lać


SJP.pl


doeg

Doeg – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Edo­mi­ta, głów­ny pa­sterz króla Saula. Był w Nob, kiedy ka­płan Achi­me­lek na­kar­mił i uz­bro­ił ucie­ka­ją­ce­go Da­wi­da. Doeg wydał Achi­me­le­ka i prze­pro­wa­dzi­li eg­ze­ku­cje ka­pła­nów z Nob za­rzą­dzo­ne przez Saula. Patrz 1 Sm 21,8; 22,9 nn.

Wikipedia


doenergetyzować

dodać ener­gii, po­bu­dzić


SJP.pl


doenjang

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kulin. ko­re­ań­ska pasta ze sfer­men­to­wa­nych zia­ren soi;

Wiktionary

Do­en­jang ( 된장) – ro­dzaj sfer­men­to­wa­nej pasty so­jo­wej w ca­ło­ści przy­rzą­dza­nej z soi i so­lan­ki. Jest to rów­nież pro­dukt ubocz­ny pro­duk­cji "guk-gan­jang" (sosu so­jo­we­go do zup). Pasta cza­sa­mi jest uży­wa­na jako re­lisz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po za­koń­cze­niu fer­men­ta­cji roz­dzie­la się płyn od ciał sta­łych, gdzie płyn to gan­jang, ko­re­ań­ski sos so­jo­wy, a po­zo­sta­łość to wła­śnie do­en­jang, czyli pasta so­jo­wa, zbli­żo­na do ja­poń­skie­go miso.

Wiktionary


dofakturować

wy­sta­wić do­dat­ko­wą fak­tu­rę od­bior­cy


SJP.pl


dofinansowanie

bezz­wrot­na pomoc fi­nan­so­wa; sub­sy­dium; sub­wen­cja; do­ta­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­dat­ko­we pie­nią­dze przyz­na­wa­ne jako pomoc fi­nan­so­wa w opła­ce­niu ja­kie­goś przed­sięw­zię­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sejm uchwa­lił w pią­tek tzw. usta­wę oko­ło­bu­dże­to­wą, która prze­wi­du­je m.in. zam­ro­że­nie płac w bu­dże­tów­ce, do­fi­nan­so­wa­nie staży le­kar­skich środ­ka­mi z Fun­du­szu Pracy i pod­wyż­kę ak­cy­zy na wy­ro­by ty­to­nio­we.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dofinansować

Wiktionary


dofinansować

wspo­móc fi­nan­so­wo


SJP.pl


dofu

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. rzad. twa­ro­żek z mleka so­jo­we­go, skład­nik wielu po­traw orien­tal­nych i we­ge­ta­riań­skich, zob. tofu.

Wiktionary


dog

duży pies obron­ny i my­śliw­ski o krót­kiej sier­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. nazwa rasy psa;

Wiktionary

Dog (z dog – pies) – rasa psów obron­nych z grupy mo­lo­sów, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się dużym wzro­stem, krót­ką, gład­ką sier­ścią o róż­nym uma­szcze­niu oraz tępo za­koń­czo­ną kufą z sil­ny­mi szczę­ka­mi. Głów­ną rolą tych psów była walka z dzi­ki­mi zwie­rzę­ta­mi oraz ochro­na ka­ra­wan i stad bydła. Z cza­sem za­czę­to ich uży­wać jako psów my­śliw­skich i bo­jo­wych. Obec­nie peł­nią zaz­wy­czaj rolę psów ro­dzin­nych i do to­wa­rzy­stwa..

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obok zło­to­wło­sej Sisi szedł jakiś wiel­ki pies, chyba dog.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔk, AS: dok

Wiktionary


dog-friendly

[czy­taj: dog frend­li] przy­jaz­ny dla psów


SJP.pl


doga

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od: dog

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani Muzaj wy­pro­wa­dza swo­je­go doga przed szó­stą rano.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dog mzw.

Wiktionary


dogadać

1. po­tocz­nie: po­wie­dzieć komuś coś zło­śli­we­go;
2. uz­god­nić coś z kimś osta­tecz­nie


SJP.pl


dogadywacz

po­tocz­nie: osoba czę­sto ro­bią­ca zło­śli­we uwagi; zło­śli­wiec


SJP.pl


dogadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ga­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dogadzać ndk.

 przysł. dogodnie

 rzecz. dogodność ż.

 przym. dogodny

Wiktionary


dogadzać

1. speł­niać czy­jeś wy­ma­ga­nia, ży­cze­nia, zach­cian­ki; za­do­wa­lać kogoś;
2. do­ga­dzać sobie - w prze­no­śni: na­du­ży­wać cze­goś, ule­gać włas­nym na­mięt­no­ściom lub na­ło­gom; fol­go­wać sobie;
3. być do­god­nym dla kogoś, od­po­wia­dać komuś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. do­go­dzić)

 (1.1) pot. spra­wiać komuś przy­jem­no­ści, za­spo­ka­jać czy­jeś ży­cze­nia, zach­cian­ki

 (1.2) pot. od­po­wia­dać komuś, mieć zgod­ność z czy­i­miś wy­ma­ga­nia­mi, ocze­ki­wa­nia­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogadzanie n., dogodność ż.

 czas. dogodzić dk.

 przym. dogodny

 przysł. dogodnie

Wiktionary


dogalać

do­kań­czać go­le­nie


SJP.pl


dogalopować

1. o zwie­rzę­ciu: do­biec ga­lo­pem;
2. do­je­chać na koniu ga­lo­pem;
3. po­tocz­nie: osią­gnąć okre­ślo­ny etap trwa­nia


SJP.pl


dogalopowywać

1. o zwie­rzę­ciu: do­bie­gać ga­lo­pem;
2. do­jeż­dżać na koniu ga­lo­pem


SJP.pl


doganianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ga­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔɡãˈɲä̃ɲɛ, AS: dogãńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doganiać

Wiktionary


doganiać

ści­ga­jąc kogoś, rów­nać się z nim


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) ści­ga­jąc kogoś, bar­dzo zbli­żać się do niego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɡãɲät͡ɕ, AS: dogãńäć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. gonić, dogonić dk.

 rzecz. doganianie n.

Wiktionary


dogaressa

mał­żon­ka doży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. żona doży

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doża mos., dożostwo n.

 przym. dożowski

Wiktionary


dogasanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ga­sać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dogasać ndk.

Wiktionary


dogasać

cza­sow­nik

 (1.1) prze­sta­wać się palić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­nieś tro­chę drew­na, bo do­ga­sa ogień pod kuch­nią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogasanie n.

Wiktionary


dogasić

do­pro­wa­dzić ga­sze­nie do końca


SJP.pl


dogaszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ga­sze­nie resz­tek ognia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogaszenie n., gaszenie n.

 czas. gasić, dogaszać ndk., dogasić dk.

Wiktionary


dogaszać

cza­sow­nik

 (1.1) lik­wi­do­wać reszt­ki ognia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɡaʃat͡ɕ, AS: dogašać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gaszenie n., dogaszanie n., dogaszenie n.

 czas. dogasić, gasić

Wiktionary


dogasły

taki, który do­gasł (do­gas­nął)


SJP.pl


dogazować

dodać gdzieś gaz


SJP.pl


dogazowywać

do­da­wać gdzieś gaz


SJP.pl


dogger

środ­ko­wa epoka jury


SJP.pl

Dog­ger (jura bru­nat­na) – nie­for­mal­ne okre­śle­nie całej jury środ­ko­wej lub tylko jej czę­ści. W niek­tó­rych star­szych pu­bli­ka­cjach ge­o­lo­gicz­nych był trak­to­wa­ny jako środ­ko­wy od­dział sy­ste­mu ju­raj­skie­go. We współ­czes­nych (z XXI w.) ta­be­lach stra­ty­gra­ficz­nych nie jest sto­so­wa­ny.

Wikipedia


doggerel

[czy­taj: DOgerel] w li­te­ra­tu­roz­naw­stwie: ro­dzaj an­giel­skie­go wier­sza o pro­stych ry­mach i nie­sta­ran­nej wer­sy­fi­ka­cji, zwy­kle na błahy temat, od­po­wied­nik pol­skie­go wier­sza czę­sto­chow­skie­go


SJP.pl


dogiel

naz­wi­sko, m.in. Wa­len­tin Do­giel (1882-1955) - ra­dziec­ki zo­o­log; pro­wa­dził prace z pa­ra­zy­to­lo­gii, pro­to­zo­o­lo­gii i ana­to­mii po­rów­naw­czej bez­krę­gow­ców


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­sandr Do­giel (1852–1922) – ro­syj­ski hi­sto­log
  • Wa­len­tin Do­giel (1882–1955) – ro­syj­ski pa­ra­zy­to­log i pro­ti­sto­log
  • Iwan Do­giel (1830–1916) – ro­syj­ski far­ma­ko­log
  • Ma­ciej Do­giel (1715–1760) – pol­ski ksiądz, hi­sto­ryk
  • Sta­ni­sław Kle­mens Do­giel (1795–1863) – pol­ski na­u­czy­ciel

Wikipedia


dogiąć

znieksz­tał­cić lub zmie­nić kształt danej rze­czy do końca


SJP.pl


doglebowy

przez­na­czo­ny do gleby


SJP.pl


dogling

wie­lo­ryb z ro­dzi­ny dzio­ba­czy


SJP.pl


dogliosamente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bo­le­śnie, smut­no


SJP.pl


dogląd

opie­ka roz­to­czo­na nad kimś lub nad czymś; do­glą­da­nie, dozór, na­dzór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pil­no­wa­nie, na­dzo­ro­wa­nie i kon­tro­lo­wa­nie cze­goś lub kogoś

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doglądać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dozór, nadzór, opieka; war. doglądanie

Wiktionary


doglądanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­glą­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doglądać ndk.

Wiktionary


doglądać

1. opie­ko­wać się kimś, czymś;
2. czu­wać nad prze­bie­giem ja­kichś spraw


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) co jakiś czas tro­szczyć się, dba­jąc o roz­wój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­karz co­dzien­nie do­glą­dał cho­re­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doglądanie n., dogląd mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opiekować się

Wiktionary


dogma

daw­niej: dog­mat


SJP.pl

Dogma – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny (po­łą­cze­nie ko­me­dii o te­ma­tach re­li­gij­nych z fil­mem fan­ta­stycz­nym) z 1999 w re­ży­se­rii Ke­vi­na Smit­ha.

"Dogma" jest czwar­tym fil­mem z serii fil­mów o New Jer­sey, które na­pi­sał re­ży­ser i sce­na­rzy­sta Kevin Smith. W każ­dym z nich bie­rze udział para bo­ha­te­rów Jay i Cichy Bob ("Si­lent Bob").

Wikipedia


dogmacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dog­mat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogmat m.

Wiktionary


dogmat

1. teza po­da­na do wie­rze­nia przez Ko­ściół jako praw­da;
2. nie­na­ru­szal­na, pod­sta­wo­wa teza, pew­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. twier­dze­nie przy­ję­te bez­kry­tycz­nie za pewne bez wzglę­du na brak stwier­dze­nia jego praw­dzi­wo­ści

 (1.2) rel. teol. praw­da uz­na­na za ob­ja­wio­ną przez Ko­ściół

 (1.3) hist. wy­da­ne po­sta­no­wie­nie władz miast-państw w sta­ro­żyt­nej Gre­cji

 (1.4) hist. filoz. teza przy­ję­ta w danej szko­le fi­lo­zo­ficz­nej w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, która obo­wią­zy­wa­ła jej ucz­niów

Wiktionary

Dog­mat (gr. δόγμα "dógma") – ter­min po­cho­dzą­cy z ję­zy­ka grec­kie­go, ma­ją­cy kilka róż­nych zna­czeń, wy­stę­pu­ją­cych w sfe­rze re­li­gij­nej, hi­sto­rycz­nej, po­li­tycz­nej czy fi­lo­zo­ficz­nej,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z cał­ko­wi­tym, u źró­dła, odrzu­ce­niem dog­ma­tu o od­se­pa­ro­wa­niu wiąże się teza o „prze­sią­kli­wo­ści” (…) dy­skur­sów.

 (1.2) Dog­ma­to­wi Trój­cy Świę­tej prze­ciw­sta­wia­ją się głów­nie Świad­ko­wie Je­ho­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogmatyka ż., dogmatyzm m., dogmatyk m., dogmatyczka ż., dogmatyzacja ż., dogmatyzowanie n., zdogmatyzowanie n.

:: zdrobn. dogmacik m.

 czas. dogmatyzować ndk., zdogmatyzować dk.

 przym. dogmatyczny, dogmatowy

 przysł. dogmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pewnik

 (1.2) prawda objawiona

Wiktionary


dogmatyczka

→ dog­ma­tyk


SJP.pl

Patrz:

dogmatyk

dogmatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dog­ma­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogmat mrz., dogmatyzm mrz.

 przym. dogmatyczny

Wiktionary


dogmatyczno-moralny

dog­ma­tycz­ny i mo­ral­ny


SJP.pl


dogmatycznoteologiczny

te­o­lo­gicz­ny w aspek­cie dog­ma­tycz­nym


SJP.pl


dogmatyczność

→ dog­ma­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

dogmatyczny

dogmatyczny

od­no­szą­cy się do dog­ma­tu lub dog­ma­tyz­mu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z dog­ma­ta­mi re­li­gij­ny­mi lub z dog­ma­ty­ką

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) opar­ty na dog­ma­cie, nie­pod­le­ga­ją­cy dy­sku­sji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogmat mrz., dogmatyka ż., dogmatyczność ż., dogmatyzm mrz., dogmatyk mos., dogmatyzowanie n.

 czas. dogmatyzować ndk.

 przysł. dogmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) doktrynerski, doktrynalny

Wiktionary


dogmatyk

zwo­len­nik dog­ma­tyz­mu (kie­ru­nek my­śle­nia przyj­mu­ją­cy twier­dze­nia i dok­try­ny jako dog­ma­ty, bez uprzed­nie­go zba­da­nia ich praw­dzi­wo­ści lub słusz­no­ści)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś kto nie to­le­ru­je in­nych po­glą­dów niż włas­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogmat mrz., dogmatyzm mrz.

 przym. dogmatyczny

Wiktionary


dogmatyka

1. jedna z dzie­dzin te­o­lo­gii zaj­mu­ją­ca się praw­da­mi wiary ogło­szo­ny­mi przez Ko­ściół jako dog­ma­ty; te­o­lo­gia dog­ma­tycz­na;
2. zbiór tez danej dok­try­ny, trak­to­wa­nych w spo­sób dog­ma­tycz­ny;
3. dog­ma­ty­ka prawa - ana­li­za, sy­ste­ma­ty­za­cja i in­ter­pre­ta­cja norm obo­wią­zu­ją­ce­go prawa na po­trze­by prak­ty­ki praw­ni­czej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­na te­o­lo­gii zaj­mu­ją­ca się dog­ma­ta­mi Ko­ścio­ła

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • te­o­lo­gia dog­ma­tycz­na
  • dog­ma­ty­ka prawa (dog­ma­ty­ka praw­ni­cza)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dogmat mrz.

 przym. dogmatyczny

Wiktionary


dogmatyzacja

1. na­da­nie, na­da­wa­nie cze­muś cech nie­pod­le­ga­ją­ce­go dy­sku­sji pew­ni­ka;
2. ofi­cjal­ne uz­na­nie przez sobór lub pa­pie­ża danej praw­dy wiary za dog­mat


SJP.pl


dogmatyzm

kie­ru­nek my­śle­nia przyj­mu­ją­cy twier­dze­nia i dok­try­ny jako dog­ma­ty, bez uprzed­nie­go zba­da­nia ich praw­dzi­wo­ści lub słusz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) brak kry­ty­cyz­mu w sto­sun­ku do pew­nych tez i po­glą­dów, odrzu­ca­nie moż­li­wo­ści pod­da­nia ich we­ry­fi­ka­cji

 (1.2) cecha dok­tryn, w któ­rych gło­szo­ne są tezy bez sto­sow­ne­go uza­sad­nie­nia

Wiktionary

Dog­ma­tyzm (od gr. "dógma" – „prze­ko­na­nie”, „zda­nie”, „po­gląd”) – sta­no­wi­sko bez­kry­tycz­ne­go przyj­mo­wa­nia da­nych twier­dzeń jako praw­dy, bez we­ry­fi­ka­cji i po­da­wa­nia w wąt­pli­wość, na za­sa­dzie bez­kry­tycz­nej wiary. Dog­ma­tyzm jest prze­ci­wień­stwem scep­ty­cyz­mu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dogmat m., dogmatyk m., dogmatyczka ż., dogmatyczność ż.

 przym. dogmatyczny

 przysł. dogmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogmatyczność, doktrynerstwo

Wiktionary


dognać

ści­ga­jąc kogoś zrów­nać się z nim; do­go­nić; do­pę­dzić; do­paść


SJP.pl


dogniatak

w obrób­ce pla­stycz­nej: tłocz­nik do do­gnia­ta­nia


SJP.pl


dognieść

do­koń­czyć gnie­ce­nie


SJP.pl


dogniwać

gnić do końca; ule­gać cał­ko­wi­te­mu roz­kła­do­wi


SJP.pl


dognić

zgnić do końca; ulec zu­peł­ne­mu roz­kła­do­wi


SJP.pl


dognębiać

gnę­bić do resz­ty


SJP.pl


dogodnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób od­po­wia­da­ją­cy czy­imś po­trze­bom

 (1.2) przy­no­sząc ko­rzyść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogadzanie n., dogodność ż., dogodzenie n., udogodnienie n.

 czas. dogadzać ndk., dogodzić dk.

 przym. dogodny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komfortowo, wygodnie

 (1.2) dobrze, korzystnie

Wiktionary


dogodniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­god­nie


SJP.pl


dogodniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­god­ny; bar­dziej do­god­ny


SJP.pl


dogodność

→ do­god­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wa­run­ki da­ją­ce po­czu­cie za­spo­ko­je­nia po­trzeb

 (1.2) ko­rzyst­na oko­licz­ność

Wiktionary

Patrz:

dogodny

Powiązane:

 rzecz. dogadzanie n., dogodzenie n., udogodnienie n.

 czas. dogadzać ndk., dogodzić dk.

 przym. dogodny

 przysł. dogodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komfort, udogodnienie, ułatwienie, wygoda

 (1.2) korzyść, plus, zaleta

Wiktionary


dogodny

1. do­brze na­da­ją­cy się do cze­goś, od­po­wia­da­ją­cy czy­imś po­trze­bom;
2. przy­no­szą­cy ko­rzyść


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­po­wied­ni, wła­ści­wy, na­da­ją­cy się do cze­goś, od­po­wia­da­ją­cy okre­ślo­nym po­trze­bom/wy­ma­ga­niom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nie widły, przez­na­czo­ne do roz­rzu­ca­nia na­wo­zu, oka­zy­wa­ły się wie­le­kroć do­god­nym in­stru­men­tem przy za­łat­wia­niu kon­flik­tów gro­madz­kich i kla­so­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogodność ż., dogadzanie n., dogodzenie n.

 czas. dogadzać ndk., dogodzić dk.

 przysł. dogodnie

Wiktionary


dogodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­go­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dogodzić

 przysł. dogodnie

 rzecz. dogodność ż.

 przym. dogodny

Wiktionary


dogodzić

1. speł­nić czy­jeś wy­ma­ga­nia, ży­cze­nia, zach­cian­ki; za­do­wo­lić kogoś;
2. do­go­dzić sobie - w prze­no­śni: na­du­żyć cze­goś, ulec włas­nym na­mięt­no­ściom lub na­ło­gom; po­fol­go­wać sobie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­ga­dzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nic na świe­cie nie jest w sta­nie mu do­go­dzić.

 (1.1) Ten przy­błę­da tak mu do­go­dził, że przez ty­dzień nie mógł się po­zbie­rać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɡɔd͡ʑit͡ɕ, AS: dogoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogodzenie n., dogodność ż.

 przysł. dogodnie

 przym. dogodny

 czas. dogadzać

Wiktionary


dogolić

do­koń­czyć go­le­nie


SJP.pl


dogon

czło­nek ne­gro­i­dal­ne­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Afry­kę Za­chod­nią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. męż­czyz­na lub chło­piec z ne­gro­i­dal­ne­go ludu miesz­ka­ją­ce­go w Afry­ce Za­chod­niej;

Wiktionary


dogoni

ne­gro­i­dal­ny lud miesz­ka­ją­cy w Afry­ce Za­chod­niej; Do­go­no­wie


SJP.pl


dogonić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­ga­niać)

 (1.1) zrów­nać się z kimś pod­czas po­ści­gu

 (1.2) do­rów­nać komuś pod ja­kimś wzglę­dem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie do­go­ni­my go, jest zbyt chyży.

 (1.2) Choć­by­śmy na rzę­sach sta­wa­li, i tak ich nie do­go­ni­my.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogonienie n.

 czas. doganiać, gonić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopaść, dopędzić, doścignąć; war. dognać

 (1.2) dopędzić, doścignąć; war. dognać

Wiktionary


dogonowie

ne­gro­i­dal­ny lud miesz­ka­ją­cy w Afry­ce Za­chod­niej; Do­go­ni


SJP.pl

Do­go­no­wie, Do­go­ni (zw. Habe, Kado i Tombo) – ne­gro­i­dal­ny lud miesz­ka­ją­cy w Afry­ce Za­chod­niej.

Do­go­no­wie za­miesz­ku­ją po­łud­nio­wo-cen­tral­ne Mali – oko­li­ce. Ich odręb­na kul­tu­ra, a zwła­szcza mi­to­lo­gia, od dawna budzi za­in­te­re­so­wa­nie na­u­kow­ców, także pol­skich.

Wikipedia


dogorywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­go­ry­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dogorywać ndk.

Wiktionary


dogorywać

pod­nio­śle:
1. umie­rać w cier­pie­niach, konać;
2. koń­czyć się;
3. prze­sta­wać się palić, gas­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) umie­rać, zdy­chać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­go­rzeć)

 (2.1) prze­sta­wać się palić, gas­nąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Psy do­go­ry­wa­ją w schro­ni­sku.

 (2.1) Sto­do­ła już do­go­ry­wa­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔɡɔˈrɨvat͡ɕ, AS: dogoryvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogorywanie n.

Wiktionary


dogoterapeuta

te­ra­pe­u­ta le­czą­cy z po­mo­cą psa; ky­no­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl


dogoterapeutka

te­ra­pe­ut­ka le­czą­ca z po­mo­cą psa; ky­no­te­ra­pe­ut­ka


SJP.pl


dogoterapia

te­ra­pia po­przez ćwi­cze­nia i za­ba­wy z od­po­wied­nio wysz­ko­lo­ny­mi psami; ky­no­te­ra­pia


SJP.pl


dogotować

1. ugo­to­wać cał­ko­wi­cie;
2. ugo­to­wać do­dat­ko­wą ilość cze­goś;
3. do­go­to­wać się - ugo­to­wać się cał­ko­wi­cie


SJP.pl


dogotowywacz

skrzyn­ka z gru­by­mi ścia­na­mi do do­go­to­wy­wa­nia lub utrzy­my­wa­nia w cie­płym sta­nie po­traw


SJP.pl


dogowaty

typ do­go­wa­ty - typ psów o sil­nym i ma­syw­nym ciele


SJP.pl


dogoński

→ Dogon, → Do­go­no­wie


SJP.pl

Patrz:

Dogon, → Dogonowie

dogradzać

do­kań­czać sta­wia­nie ogro­dze­nia wokół cze­goś


SJP.pl


dogranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­grać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dograć dk.

 rzecz. dogrywka ż.

 przym. growy

Wiktionary


dograć

za­grać do końca


SJP.pl


dogri

jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych Indii


SJP.pl


dogrodzić

do­koń­czyć sta­wia­nie ogro­dze­nia wokół cze­goś


SJP.pl


dogrywka

prze­dłu­że­nie czasu gry lub do­dat­ko­wy mecz w sy­tu­a­cji, gdy gra nie zo­sta­ła roz­trzy­gnię­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. czas do­da­ny do spot­ka­nia spor­to­we­go, gdy wynik meczu nie zo­stał roz­strzy­gnię­ty we wła­ści­wym cza­sie trwa­nia spot­ka­nia

Wiktionary

Do­gryw­ka – w wielu spor­tach (m.in. w piłce noż­nej i rugby) do­dat­ko­wy okres gry, roz­po­czy­na­ny, gdy mecz nie przy­no­si roz­strzy­gnię­cia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Me­dio­lań­ska dru­ży­na po­ko­na­ła pił­ka­rzy z Ne­a­po­lu do­pie­ro w do­gryw­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɡrɨfka, AS: dogryfka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogrywanie n., dogranie n., przygrywka ż.

 czas. grać, dogrywać ndk., dograć dk.

 przym. growy

Wiktionary


dogrywkowicz

osoba uczest­ni­czą­ca w do­gryw­kach na gieł­dzie


SJP.pl


dogrywkowy

→ do­gryw­ka


SJP.pl

Patrz:

dogrywka

dogryzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­gry­zać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dogryzać ndk.

Wiktionary


dogrzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­grzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. grzać, dogrzać dk.

 rzecz. dogrzewanie n.

Wiktionary


dogrzew

w tech­ni­ce: do­grze­wa­nie


SJP.pl


dogrzewacz

do­dat­ko­we źró­dło cie­pła wy­ko­rzy­sty­wa­ne w in­sta­la­cjach cen­tral­ne­go ogrze­wa­nia


SJP.pl


dogrzewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogrze­wa­nie do­dat­ko­wym źró­dłem cie­pła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogrzanie n.

 czas. dogrzewać ndk., dogrzać dk.

Wiktionary


dogrzewać

cza­sow­nik

 (1.1) ogrze­wać do­dat­ko­wym źró­dłem cie­pła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogrzewanie n.

Wiktionary


dogsitter

[czy­taj: dogs-iter] osoba opie­ku­ją­ca się od­płat­nie psami


SJP.pl


dogtrekking

[czy­taj: dog­tre­king] szyb­ki spa­cer lub bieg z psem przy­pię­tym do wła­ści­cie­la za po­mo­cą spe­cjal­nej linki


SJP.pl


dogtrekkingowy

[czy­taj: dog­tre­kin­go­wy] zwią­za­ny z szyb­kim spa­ce­rem lub bie­giem z psem przy­pię­tym do wła­ści­cie­la za po­mo­cą spe­cjal­nej linki


SJP.pl


dogładzak

ka­mień szli­fier­ski


SJP.pl


dogładzarka

ma­szy­na do do­gła­dza­nia wy­ro­bów me­ta­lo­wych


SJP.pl


dogłos

na­ra­sta­nie dźwię­ku w po­mie­szcze­niu po włą­cze­niu jego źró­dła


SJP.pl

Do­głos – zja­wi­sko stop­nio­we­go na­ra­sta­nia ener­gii dźwię­ku w po­mie­szcze­niu po za­po­cząt­ko­wa­niu emi­sji tego dźwię­ku przez źró­dło. Zja­wi­sko zwią­za­ne jest z wy­stę­po­wa­niem dużej licz­by fal od­bi­tych od po­wierzch­ni po­mie­szcze­nia. Do­głos jest cza­sem, jaki minął od po­ja­wie­nia się dźwię­ku bez­poś­red­nie­go aż do osią­gnię­cia przez ten dźwięk (wraz z jego wie­lo­krot­ny­mi od­bi­cia­mi) mak­sy­mal­ne­go na­tę­że­nia.

Wikipedia


dogłębnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób do­głęb­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Treść cha­ryz­ma­tu zmart­wychw­stań­skie­go, uka­za­na Ce­li­nie i jej córce, zo­sta­ła przez nie do­głęb­nie zro­zu­mia­na i za­sto­so­wa­na w życiu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dogłębny, głęboki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głęboko

Wiktionary


dogłębniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­głęb­nie


SJP.pl


dogłębniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­głęb­ny


SJP.pl


dogłębność

→ do­głęb­ny


SJP.pl

Patrz:

dogłębny

dogłębny

się­ga­ją­cy isto­ty rze­czy, obej­mu­ją­cy wszyst­kie szcze­gó­ły ja­kie­goś za­gad­nie­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ni­ka­ją­cy głę­bo­ko, przez wiele warstw

 (1.2) się­ga­ją­cy sedna

 (1.3) mocno od­czu­wal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dogłębność ż.

 przysł. dogłębnie

 przym. głęboki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głęboki

 (1.2) głęboki, gruntowny

 (1.3) dojmujący, głęboki, mocny, przenikliwy

Wiktionary


doha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Ka­ta­ru (eg­zo­nim wa­rian­to­wy wg. KSNG);

Wiktionary

Doha albo Ad-Dauha ( ‏الدوحة‎ "Ad-Dawḥa") – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Ka­ta­ru po­ło­żo­ne na wschod­nim wy­brze­żu pół­wy­spu Katar, w Za­to­ce Per­skiej.

Mia­sto zo­sta­ło zni­szczo­ne w 1867 w cza­sie wojny z Bah­raj­nem. W 1916 Bry­tyj­czy­cy usta­no­wi­li je sie­dzi­bą swo­je­go pro­tek­to­ra­tu. Gdy Katar uzy­skał nie­pod­le­głość, mia­sto zo­sta­ło jego sto­li­cą. W 1973 roku za­ło­żo­no uni­wer­sy­tet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spot­ka­nie od­bę­dzie się w Dosze.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ad-Dauha, przest. Dauha; hist. Al-Bida

Wiktionary


dohamować

od­po­wied­nio zmniej­szyć pręd­kość sa­mo­cho­du


SJP.pl


dohamowywać

od­po­wied­nio zmniej­szać pręd­kość sa­mo­cho­du


SJP.pl


doherty

[czy­taj: DOherti] naz­wi­sko obce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Denny Do­her­ty – ka­na­dyj­ski pio­sen­karz
  • Ka­ta­rzy­na Do­her­ty – rzym­sko­ka­to­lic­ka du­chow­na
  • Ken Do­her­ty – ir­landz­ki sno­o­ke­rzy­sta
  • Ken Do­her­ty – ame­ry­kań­ski lek­ko­at­le­ta
  • La­wren­ce Do­her­ty – bry­tyj­ski te­ni­si­sta
  • Pete Do­her­ty – bry­tyj­ski muzyk, kom­po­zy­tor i wo­ka­li­sta, mul­tiin­stru­men­ta­li­sta
  • Peter Do­her­ty – au­stra­lij­ski im­mu­no­lo­ga
  • Peter Do­her­ty – pół­noc­no­ir­landz­ki pił­karz
  • Shan­nen Do­her­ty – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Tom Do­her­ty – ame­ry­kań­ski wy­daw­ca

Wikipedia


doholować

1. ho­lu­jąc, do­pro­wa­dzić po­jazd, sta­tek, barkę itp. do miej­sca przez­na­cze­nia;
2. po­tocz­nie: do­pro­wa­dzić kogoś z tru­dem do ja­kie­goś miej­sca; do­cią­gnąć


SJP.pl


doholowywać

1. ho­lu­jąc, do­pro­wa­dzać po­jazd, sta­tek, barkę itp. do miej­sca przez­na­cze­nia;
2. po­tocz­nie: do­pro­wa­dzać kogoś z tru­dem do ja­kie­goś miej­sca; do­cią­gać


SJP.pl


doicielka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. osoba płci żeń­skiej, która zaj­mu­je się do­je­niem krów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojek mrz., dojenie n., doiwo n., dój m., dojnica ż., dojarka ż., wydojenie n., dojność ż.

 czas. doić ndk., wydoić dk., udoić dk.

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary


doidentyfikować

1. roz­poz­nać po zdo­by­ciu do­dat­ko­wych in­for­ma­cji;
2. do­i­den­ty­fi­ko­wać się - podać do­dat­ko­we in­for­ma­cje o swo­jej oso­bie


SJP.pl


doigrać

do­i­grać się - po­nieść skut­ki złego lub lek­ko­myśl­ne­go po­stę­po­wa­nia


SJP.pl


doina

ro­dzaj ru­muń­skiej pie­śni lu­do­wej


SJP.pl

Doina, także m.in. Hore (Horie) lungă, Cântec lung – ru­muń­ska li­rycz­na pieśń lu­do­wa, po­krew­na ukra­iń­skiej dumie.

Zwy­kle śpie­wa­na jest przez jed­ne­go wy­ko­naw­cę – ko­bie­tę lub męż­czyz­nę, z akom­pa­nia­men­tem lub bez, nie­rzad­ko im­pro­wi­zo­wa­na. Tek­sty doiny mają duży ła­du­nek emo­cjo­nal­ny – trak­tu­ją o mi­ło­ści, smut­ku, ża­ło­bie, tęs­kno­cie. Do me­lo­dii doiny śpie­wa­ne są rów­nież ko­ły­san­ki. Wy­róż­nia się trzy ro­dza­je doiny:

Wikipedia


doinstalować

1. do­koń­czyć pro­ces in­sta­la­cji;
2. za­in­sta­lo­wać coś je­szcze


SJP.pl


doinstalowywać

1. koń­czyć pro­ces in­sta­la­cji;
2. in­sta­lo­wać coś je­szcze


SJP.pl


dointerpretować

1. zin­ter­pre­to­wać coś bar­dziej szcze­gó­ło­wo;
2. do­koń­czyć in­ter­pre­ta­cję


SJP.pl


doiwanić

do­i­wa­nić komuś - pobić kogoś


SJP.pl


doiwo

daw­niej, gwa­ro­wo: udój


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. dój

 (1.2) daw. mleko wy­do­jo­ne na raz, udój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy każ­dym do­i­wie trze­ba pil­ne­go oka, aby skop­ki z mle­kiem na stro­nę nie szły (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojek mrz., doicielka ż., dój m., dojenie n., doinka ż., dojarz m., dojarka ż., doje nmos., dojka ż., dojnica ż., dojnik m., dojność ż., dójka ż., udój m., wydój m., wydojenie n.

 czas. doić ndk., udoić dk., wydoić dk.

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary


doić

1. po­zy­ski­wać mleko z wy­mion zwie­rzę­cia
2. cią­gnąć zyski za czy­jąś szko­dą
3. szyb­ko pić du­ży­mi ły­ka­mi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­do­ić)

 (1.1) po­zy­ski­wać mleko, wy­ci­ska­jąc je z wy­mion krowy lub in­ne­go zwie­rzę­cia ho­dow­la­ne­go

 (1.2) pot. łap­czy­wie pić

 (1.3) pot. wy­ko­rzy­sty­wać kogoś fi­nan­so­wo

 (1.4) przen. gwara prze­stęp­cza palić (pa­pie­ro­sy, fajkę)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sce­nie po­do­ju jeden pa­cho­łek doi krowę, drugi przy­trzy­mu­je rwą­ce­go się do niej cie­la­ka (…)

 (1.3) Wy­rod­ny syn całe życie doił swo­ich ro­dzi­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔjit͡ɕ, AS: doi ̯ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojek mrz., dojenie n., wydojenie n., udojenie n., dojarz m., dojarka ż., dojka ż., dojność ż., udój m., doiwo n., dój m., dojnica ż., doicielka ż.

 czas. wydoić dk., udoić dk.

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. dudlić

 (1.3) wyzyskiwać, pasożytować

Wiktionary


dojadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ja­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. jeść, dojadać

Wiktionary


dojadać

1. zja­dać coś do końca
2. zja­dać coś do­dat­ko­wo, żeby po­czuć się sytym
3. do­ku­czać, dawać się we znaki


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­jeść)

 (1.1) jeść, aż do końca

 (1.2) jadać do­dat­ko­wo

 (1.3) dawać się we znaki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojadanie n.

 czas. dojeść dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) dokuczać

Wiktionary


dojareczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: do­jar­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojarka ż.

Wiktionary


dojarka

1. ro­dzaj pompy słu­żą­cej do do­je­nia krów;
2. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się do­je­niem krów; dójka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do me­cha­nicz­ne­go do­je­nia zwie­rząt;

 (1.2) ko­bie­ta do­ją­ca zwie­rzę mlecz­ne

Wiktionary

Do­jar­ka – urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne do do­je­nia krów. Cykl pracy do­jar­ki za­my­ka się w dwóch ko­lej­no na­stę­pu­ją­cych po sobie tak­tach: ssa­nia i ści­ska­nia. Takt ssa­nia na­stę­pu­je wtedy, gdy na strzyk dzia­ła tylko siła ssąca, po­wo­du­ją­ca wy­sy­sa­nie mleka. Takt, w któ­rym strzyk zo­sta­je ści­śnię­ty, na­zy­wa się tak­tem ści­ska­nia strzy­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obory były na wszyst­kich trzech fol­war­kach, a krów około dwu­stu. Do­ja­rek elek­trycz­nych je­szcze nie znano, więc udój, trzy razy dzien­nie, od­by­wał się ręcz­nie.

 (1.2) Była to na­praw­dę uta­len­to­wa­na i od­da­na swo­je­mu za­wo­do­wi do­jar­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojnica ż., dojareczka ż., doiwo n., doicielka ż., dojenie n., dójka ż., dojność ż., dojnik m.

:: (1.2) fm. dojarz mos.

 czas. doić ndk.

 przym. dojny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dójka

Wiktionary


dojarnia

po­mie­szcze­nie do do­je­nia zwie­rząt, zwła­szcza krów; hala udo­jo­wa


SJP.pl


dojarz

męż­czyz­na do­ją­cy krowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na do­ją­cy krowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doiwo n., dojek mrz., dój m.

 czas. doić

 przym. udojowy

Wiktionary


dojazd

1. do­jeż­dża­nie lub do­je­cha­nie do ja­kie­goś miej­sca;
2. droga do­pro­wa­dza­ją­ca do ja­kie­goś miej­sca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. droga do­ja­zdo­wa

 (1.2) czyn­ność do­jeż­dża­nia gdzieś

 (1.3) sport. teren na skocz­ni nar­ciar­skiej, na któ­rym skocz­ko­wie wy­ha­mo­wu­ją po wy­lą­do­wa­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dy­sku­to­wa­li na temat do­ja­zdu do par­ce­li.

 (1.2) Do­jazd na korty zaj­mu­je jej go­dzi­nę z ha­kiem.

 (1.3) Nasz lucky loser ude­rzył na do­jeź­dzie w bandy z re­kla­ma­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dojazdowy

Wiktionary


dojazdowo

→ do­ja­zdo­wy


SJP.pl

Patrz:

dojazdowy

dojazdowy

zwią­za­ny z do­ja­zdem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z do­ja­zdem, do­ty­czą­cy do­ja­zdu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­cho­dzi­my do grupy prze­woź­ni­ków, któ­rzy za­blo­ko­wa­li drogę do­ja­zdo­wą po pol­skiej stro­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔjazˈdɔvɨ, AS: doi ̯azdovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojazd

Wiktionary


dojazdówka

1. po­tocz­nie: droga, którą się gdzieś do­jeż­dża; do­jazd;
2. śro­do­wi­sko­wo:
a) wą­skie koło za­pa­so­we w sa­mo­cho­dzie;
b) frag­ment trasy rajdu sa­mo­cho­do­we­go po­pro­wa­dzo­ny po dro­gach pu­blicz­nych


SJP.pl

Do­ja­zdów­ka – frag­ment trasy rajdu sa­mo­cho­do­we­go po­pro­wa­dzo­ny po ot­war­tych dla ruchu dro­gach pu­blicz­nych, gdzie za­ło­ga zo­bo­wią­za­na jest do prze­strze­ga­nia prze­pi­sów ruchu dro­go­we­go.

Czas prze­ja­zdu od­cin­ka dro­go­we­go nie jest wli­cza­ny do koń­co­wej kla­sy­fi­ka­cji, acz­kol­wiek każda za­ło­ga zo­bo­wią­za­na jest prze­je­chać do­ja­zdów­ką w cza­sie okre­ślo­nym przez or­ga­ni­za­to­ra (z do­kład­no­ścią do mi­nu­ty).

Wikipedia


dojebanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­je­bać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dojebać, jebać, wyjebać

 przym. jebany, jebnięty

 rzecz. jebany mos.

Wiktionary


dojebać

do­pier­do­lić; wul­ga­ryzm o bar­dzo wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. do­ło­żyć, do­rzu­cić, dodać;
2. do­je­bać (komuś) - pobić (kogoś);
3. po­więk­szyć swą masę mię­śnio­wą po­przez ćwi­cze­nia fi­zycz­ne;
4. do­je­bać się - do­cze­pić, przy­cze­pić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) wulg. ude­rzyć, przy­wa­lić

 (1.2) wulg. przen. kazać zro­bić komuś coś cięż­kie­go, zrzu­cić na kogoś jakiś trud, obo­wią­zek

 (1.3) wulg. dodać

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny do­je­bać się (ndk. brak)

 (2.1) wulg. przy­cze­pić się, cze­pić się kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gruby ostro do­je­bał temu fra­je­ro­wi z osied­la.

 (1.2) Ale mi do­je­ba­li ro­bo­ty.

 (1.3) Czego te chuje do­je­ba­ły do tego ke­ba­ba?

 (2.1) Cią­gle tylko mnie kry­ty­ku­jesz! Od­puść już! Coś się tak do­je­bał?!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈjɛbat͡ɕ, AS: doi ̯ebać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jebanie n., jebanko n., jebadełko n., jebaniec m., pojeb m., dojebanie n., jebak mzw./mos.

 czas. jebać, pojebać

 przym. jebany, pojebany

Wiktionary

Synonimy:

dopierdalać

Wiktionary


dojebywać

do­pier­da­lać; wul­ga­ryzm o bar­dzo wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. do­kła­dać, do­rzu­cać, do­da­wać;
2. do­je­by­wać się - do­szu­ki­wać się w kimś albo czymś cze­goś złego, do­cze­piać się, przy­cze­piać się


SJP.pl


dojechanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­je­chać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ścig za­koń­czył się pod­czas do­je­cha­nia do zapór dro­go­wych, które zo­sta­ły usta­wio­ne z po­wo­du trwa­ją­cych prac re­mon­to­wych.''

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jazda ż.

 czas. dojechać

 wykrz. jazda

Wiktionary


dojechać

1. jadąc, zbli­żyć się do kogoś lub do cze­goś; do­trzeć;
2. po­tocz­nie:
a) do­ku­czyć komuś; do­gryźć;
b) mocno ude­rzyć; do­wa­lić


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­jeż­dżać)

 (1.1) jadąc, do­trzeć gdzieś lub zbli­żyć się do kogoś, cze­goś

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (2.1) slang. pot. do­paść, dor­wać, zni­szczyć (kogoś)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak klnąc i sier­dząc się na pannę, a cza­sem na sie­bie sa­mych war­cząc, do­je­cha­li do lasu.

 (2.1) Nie pró­buj mnie oszu­kać, bo cię do­ja­dę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈjɛxat͡ɕ, AS: doi ̯eχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jazda ż., dojechanie n.

 czas. dojeżdżać, jechać

 wykrz. jazda

Wiktionary


dojedzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­jeść.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dojeść, jeść

Wiktionary


dojek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. zool. anat. strzyk wy­mie­nia krowy, kozy lub owcy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doicielka ż., dojenie n., udój m., dojarka ż., dojarz m., dojenie n., wydojenie n., dojność ż., doiwo n., dój m.

 czas. doić ndk., wydoić dk.

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strzyk

Wiktionary


dojelitowy

przez­na­czo­ny do apli­ko­wa­nia do jelit


SJP.pl


dojenie

1. po­zy­ski­wać mleko z wy­mion zwie­rzę­cia
2. cią­gnąć zyski za czy­jąś szko­dą
3. szyb­ko pić du­ży­mi ły­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|doić.

Wiktionary

Do­je­nie – czyn­ność ma­ją­ca na celu po­zy­ski­wa­nie mleka z wy­mion samic ssa­ków. m.in. krowy, owcy, kozy, ko­by­ły, wiel­błą­dzi­cy i in­nych. Pro­ces do­je­nia wy­ko­ny­wa­ny jest ręcz­ne lub me­cha­nicz­nie za po­mo­cą do­jar­ki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈjɛ̇̃ɲɛ, AS: doi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojek mrz., doiwo n., dój m., dojnica ż., dojarka ż., wydojenie n., dojność ż., doicielka ż.

 czas. doić ndk., wydoić dk., udoić dk.

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary


dojeść

1. do­koń­czyć za­czę­te je­dze­nie, zjeść wszyst­ko do końca;
2. zjeść do­dat­ko­wo;
3. do­ku­czyć, dać się we znaki, do­gryźć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­ja­dać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­ja­dać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie do­spał, nie do­jadł, za­ra­biał mar­nie, ale czuł się po­trzeb­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔjɛ̇ɕt͡ɕ, AS: doi ̯ėść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojedzenie n.

 czas. jeść, dojadać

Wiktionary


dojeżdżacz

my­śli­wy na koniu ści­ga­ją­cy z oga­ra­mi lub char­ta­mi zwie­rzy­nę


SJP.pl


dojeżdżanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­jeż­dżać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔjɛʒˈd͡ʒãɲɛ, AS: doi ̯ežǯãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zajeżdżanie n.

 czas. dojeżdżać

Wiktionary


dojeżdżać

1. jadąc, zbli­żać się do cze­goś; do­cie­rać gdzieś;
2. jeź­dzić re­gu­lar­nie do ja­kie­goś miej­sca


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­je­chać)

 (1.1) jadąc, do­cie­rać gdzieś lub zbli­żać się do kogoś, cze­goś

 (1.2) jeź­dzić re­gu­lar­nie do ja­kie­goś miej­sca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ośle, wciąż py­tasz czy da­le­ko je­szcze, a prze­cież już do­jeż­dża­my.

 (1.2) Co­dzien­nie do­jeż­dżam do pracy po­cią­giem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈjɛʒd͡ʒat͡ɕ, AS: doi ̯ežǯać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. jechać, przejeżdżać, dojechać dk.

 rzecz. dojeżdżanie n.

Wiktionary


dojlidy

dziel­ni­ca miesz­ka­nio­wo-prze­my­sło­wa Bia­łe­go­sto­ku


SJP.pl

Doj­li­dy – osied­le o naj­więk­szej po­wierzch­ni w Bia­łym­sto­ku. Pełni funk­cję miesz­ka­nio­wo-prze­my­sło­wą. Daw­niej wieś i fol­wark. Znaj­du­je się tam: fa­bry­ka skle­jek Bia­form SA oraz Bro­war Doj­li­dy, stawy rybne oraz te­re­ny re­kre­a­cyj­ne nad zbior­ni­ka­mi na rzece Bia­łej.

Wikipedia


dojlidzki

→ Doj­li­dy


SJP.pl

Patrz:

Dojlidy

dojmować

1. o przy­krych wra­że­niach zmy­sło­wych, uczu­ciach: dawać się od­czuć w dużym stop­niu; przej­mo­wać, prze­ni­kać;
2. prze­sta­rza­łe: robić komuś wiel­ką przy­krość; do­gry­zać, do­ku­czać


SJP.pl


dojmujący

wy­wo­łu­ją­cy przy­kre doz­na­nia psy­chicz­ne lub fi­zycz­ne; przej­mu­ją­cy, prze­ni­kli­wy


SJP.pl


dojnica

na­czy­nie, do któ­re­go doi się mleko; szko­pek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­czy­nie, do któ­re­go doi się mleko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doicielka ż., doiwo n., dój m., dojenie n., dojarka ż.

 czas. doić

Wiktionary


dojniejszy

1. sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dojny; bar­dziej dojny;
2. w przy­sło­wiu: cudze bydło doj­niej­sze - obce jest lep­sze


SJP.pl


dojnik

miej­sce do­je­nia krów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miej­sce do­je­nia krów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doiwo n., dój m.

Wiktionary


dojność

→ dojny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ilość mleka da­wa­na przez zwie­rzę dojne w okre­ślo­nym prze­dzia­łe czasu

Wiktionary

Patrz:

dojny

Powiązane:

 rzecz. dój m., dojenie n., dojek mrz., doiwo n., doicielka ż.

 czas. doić

 przym. dojny, udojowy

Wiktionary


dojny

o zwie­rzę­ciu: da­ją­cy mleko uży­wa­ne przez czło­wie­ka w ce­lach spo­żyw­czych (np. dojne kozy)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) roln. o sa­mi­cach mle­ko­daj­nych zwie­rząt ho­dow­la­nych: mo­gą­cy dawać mleko

 (1.2) roln. daw. lub rzad. zwią­za­ny z do­je­niem, słu­żą­cy do do­je­nia

 (1.3) pot. przen. taki, od któ­re­go można bez­kar­nie wy­łu­dzać pie­nią­dze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojek mrz., doicielka ż., dojenie n., udój m., dojarka ż., dojenie n., wydojenie n., dojność ż., doiwo n., dój m.

 czas. doić ndk., wydoić dk.

 przym. udojowy

Wiktionary


dojo

po­mie­szcze­nie, w któ­rym ćwi­czy się sztu­ki walki


SJP.pl

Dojo (jap. 道場 dōjō) – okre­śle­nie w ję­zy­ku ja­poń­skim miej­sca tre­nin­gów spor­tów walki albo sali me­dy­ta­cji mni­chów bud­dyj­skich zen.

W dojo obo­wią­zu­ją od­po­wied­nie za­sa­dy za­cho­wa­nia. Wcho­dząc i wy­cho­dząc, skła­da się ukłon (jap. 礼 rei) wy­ra­ża­ją­cy sza­cu­nek i po­dzię­ko­wa­nie. Można wcho­dzić je­dy­nie boso. Obo­wiąz­kiem, także w trak­cie ćwi­czeń, jest prze­strze­ga­nie ko­dek­su dojo.

Wikipedia


dojrzalej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: doj­rza­le


SJP.pl


dojrzalszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: doj­rza­ły; bar­dziej doj­rza­ły


SJP.pl


dojrzałość

1. stan cze­goś lub kogoś osta­tecz­nie ufor­mo­wa­ne­go, osią­gnię­cie osta­tecz­ne­go etapu roz­wo­ju lub pro­ce­su kształ­to­wa­nia;
2. doj­rza­łość płcio­wa - bio­lo­gicz­na go­to­wość do rozm­na­ża­nia płcio­we­go;
3. eg­za­min doj­rza­ło­ści - koń­co­wy eg­za­min w szko­le śred­niej; ma­tu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przy­miot­ni­ko­wy od|doj­rza­ły.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ina­czej do­ro­słość
  • doj­rza­łość emo­cjo­nal­na
  • doj­rza­łość fiz­jo­lo­gicz­na
  • doj­rza­łość mor­fo­lo­gicz­na
  • doj­rza­łość płcio­wa
  • doj­rza­łość szkol­na
  • doj­rza­łość umy­sło­wa
  • doj­rza­łość wę­drów­ko­wa
  • peł­no­let­niość
  • eg­za­min doj­rza­ło­ści, ma­tu­ra

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bio­gra­fia pi­sa­rza obej­mu­je tylko okres doj­rza­ło­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojrzewalnia ż., dojrzewalnik m., dojrzewanie n., dojrzenie n.

 czas. dojrzewać ndk., dojrzeć dk.

 przym. dojrzały, dojrzewalniczy

 przysł. dojrzale

Wiktionary


dojrzały

1. o owo­cach, ro­śli­nach upraw­nych: na­da­ją­cy się do zbio­ru lub zje­dze­nia;
2. o or­ga­niz­mach ży­wych: roz­wi­nię­ty pod wzglę­dem bio­lo­gicz­nym; osta­tecz­nie uksz­tał­to­wa­ny;
3. o czło­wie­ku: uksz­tał­to­wa­ny pod wzglę­dem umy­sło­wym i emo­cjo­nal­nym; do­ro­sły;
4. o wyt­wo­rach ludz­kich, zja­wi­skach spo­łecz­nych: w pełni uksz­tał­to­wa­ny, osią­ga­ją­cy osta­tecz­ną formę;
5. o su­row­cach, przet­wo­rach: taki, który osią­gnął od­po­wied­nie cechy w wy­ni­ku fer­men­ta­cji, le­ża­ko­wa­nia itp


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ży­wych or­ga­niz­mach: taki, który osią­gnął doj­rza­łość; taki, który jest w pełni swego roz­wo­ju

 (1.2) taki, który po­stę­pu­je jak do­ro­sły; dzia­ła roz­sąd­nie, mą­drze, jest od­po­wie­dzial­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam na rynku ko­szyk doj­rza­łych śli­wek.

 (1.2) Uwa­żam go za doj­rza­łe­go i roz­sąd­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔjˈʒawɨ, AS: doi ̯žau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojrzewalnia ż., dojrzałość ż., dojrzewanie n.

 czas. dojrzewać ndk., dojrzeć dk.

 przysł. dojrzale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dorosły, reg. pozn. dostany; gw. Górny Śląsk żdżały; stpol. śpiały

 (1.2) odpowiedzialny, rozsądny

Wiktionary


dojrzewający

o niek­tó­rych pro­duk­tach spo­żyw­czych, np. serze, węd­li­nie: po­lep­sza­ją­cy z cza­sem włas­no­ści or­ga­no­lep­tycz­ne


SJP.pl


dojrzewalnia

od­po­wied­nio przy­go­to­wa­ne po­mie­szcze­nie zam­knię­te, przez­na­czo­ne do doj­rze­wa­nia owo­ców lub pro­duk­tów prze­my­sło­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. po­mie­szcze­nie lub bu­dy­nek, w któ­rym coś doj­rze­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojrzewalnik m., dojrzałość ż., dojrzewanie n., dojrzenie n.

 czas. dojrzewać ndk., dojrzeć dk.

 przym. dojrzały, dojrzewalniczy

 przysł. dojrzale

Wiktionary


dojrzewanie

okres do­cho­dze­nia do pełni roz­wo­ju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres życia mię­dzy dzie­ciń­stwem a do­ro­sło­ścią;

 (1.2) pro­ces osią­ga­nia doj­rza­ło­ści przez owoc, ser lub wino

Wiktionary

Doj­rze­wa­nie, ado­le­scen­cja – okres życia mię­dzy dzie­ciń­stwem a do­ro­sło­ścią, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się prze­o­bra­że­nia­mi w bu­do­wie i wy­glą­dzie ciała (doj­rze­wa­nie bio­lo­gicz­ne), psy­chi­ce – kształ­to­wa­niu oso­bo­wo­ści (doj­rze­wa­nie psy­chicz­ne), po­sta­wach wobec płci (doj­rze­wa­nie psy­cho­sek­su­al­ne), peł­nie­niu roli spo­łecz­nej (doj­rze­wa­nie spo­łecz­ne).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta płyta była w moim śro­do­wi­sku tak nie­zbęd­nym atry­bu­tem doj­rze­wa­nia jak trą­dzik i ma­stur­ba­cja.

 (1.2) Ety­len jest hor­mo­nem ro­ślin­nym, sty­mu­lu­ją­cym opa­da­nie liści, doj­rze­wa­nie owo­ców, sta­rze­nie się ro­ślin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ, AS: doi ̯ževãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojrzewalnia ż., dojrzałość ż.

 czas. dojrzewać ndk., dojrzeć dk.

 przym. dojrzały

 przysł. dojrzale

Wiktionary


dojrzewać

1. osią­gać naj­wyż­szy sto­pień roz­wo­ju;
2. osią­gać go­to­wość do peł­nie­nia okre­ślo­nych funk­cji;
3. osią­gać naj­wyż­szą ja­kość;
4. sta­wać się sa­mo­dziel­nym ży­cio­wo; do­ro­śleć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) osią­gać peł­nię roz­wo­ju; osią­gać doj­rza­łość, do­ro­słość

 (1.2) sta­wać się go­to­wym do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W końcu XIX w., wraz z roz­wo­jem prze­my­słu cięż­kie­go na Gór­nym Ślą­sku, po­wo­li za­czy­na­ła doj­rze­wać świa­do­mość kla­so­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔjˈʒɛvat͡ɕ, AS: doi ̯ževać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojrzewalnia ż., dojrzewanie n., dojrzałość ż.

 przym. dojrzały

 przysł. dojrzale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dorośleć, rosnąć, dorastać, mężnieć, poważnieć, rozwijać się, stawać się

Wiktionary


dojrzeć

1. osią­gnąć naj­wyż­szy sto­pień roz­wo­ju;
2. osią­gnąć go­to­wość do peł­nie­nia okre­ślo­nych funk­cji;
3. osią­gnąć naj­wyż­szą ja­kość;
4. stać się sa­mo­dziel­nym ży­cio­wo; wy­do­ro­śleć, do­ros­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­glą­dać)

 (1.1) zo­ba­czyć coś nie­wy­raź­ne­go

 (1.2) uś­wia­do­mić sobie

 (1.3) prze­pro­wa­dzić na­dzór

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. doj­rze­wać)

 (2.1) osią­gnąć doj­rza­łość, peł­nię roz­wo­ju lub ja­ko­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtem doj­rza­łem zbli­ża­ją­cą się chma­rę sza­rań­czy.

 (1.2) [...] Po­la­cy doj­rze­li do eu­ro­pej­skie­go my­śle­nia i włas­nej gorz­kiej świa­do­mo­ści, że byli nie tylko ofia­ra­mi, ale i ka­ta­mi w tej woj­nie.

 (1.2) Julia po dłu­giej kon­wer­sa­cji z do­tych­czas uni­ka­ną przez nią te­ścio­wą doj­rza­ła w niej war­to­ścio­wą ko­bie­tę.

 (2.1) Nasze wino doj­rza­ło­by już, to byśmy się na­pi­li.

Wiktionary

Powiązane:

 (2.1)

 czas. dojrzewać

 rzecz. dojrzałość

 przym. dojrzały

 przysł. dojrzale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostrzec, spostrzec, wypatrzeć, zauważyć

 (1.2) dostrzec, spostrzec, pojąć, zauważyć, zrozumieć

 (1.3) przypilnować, przyjrzeć się, przypatrzyć się

 (2.1) dorosnąć, wyrosnąć

Wiktionary


dojutrek

żar­to­bli­wie: osoba od­kła­da­ją­ca rze­czy na póź­niej, uchy­la­ją­ca się od od­po­wie­dzial­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. iron. czło­wiek cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się od­kła­da­niem zadań i obo­wiąz­ków na jutro, na póź­niej; czło­wiek wa­ha­ją­cy się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bądź takim do­jutr­kiem! Odrób pracę do­mo­wą już teraz!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jutrznia ż., dojutrkowość ż., dojutrkostwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prokrastynator

Wiktionary


dojutrkowość

1. od­kła­da­nie cze­goś na póź­niej, zwłó­cze­nie z czymś; opie­sza­łość;
2. życie z dnia na dzień, brak dłuż­szej per­spek­ty­wy; tym­cza­so­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nietr­wa­ły cha­rak­ter cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dojutrek mos., jutrznia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tymczasowość

Wiktionary


dojąć

1. o przy­krych wra­że­niach: dać się od­czuć w wy­so­kim stop­niu
2. prze­sta­rza­le: zro­bić komuś wiel­ką przy­krość


SJP.pl


dojścia

po­sia­da­nie zna­jo­mych wśród ludzi wpły­wo­wych; zna­jo­mo­ści


SJP.pl


dojście

1. osią­gnąć cel, gra­ni­cę, ko­niec
2. o wa­rzy­wach: doj­rze­wać
3. osią­gać pewną gra­ni­cę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dojść.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak wia­do­mo, był to sy­stem funk­cjo­nu­ją­cy na niby, i żeby jakoś funk­cjo­no­wać, trze­ba nie­u­stan­nie szu­kać sobie ja­kichś dojść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔjɕt͡ɕɛ, AS: doi ̯śće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochodzeniówka ż., dochodzeniowiec m., dochód m., dochodowość ż., dochodzenie n.

 czas. dochodzić ndk., dojść dk.

 przym. dochodzeniowy, dochodowy

Wiktionary


dojściowy

rzad­ko: umoż­li­wia­ją­cy doj­ście do ja­kie­goś miej­sca


SJP.pl


dojść

1. osią­gnąć cel, gra­ni­cę, ko­niec
2. o wa­rzy­wach: doj­rze­wać
3. osią­gać pewną gra­ni­cę


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­cho­dzić)

 (1.1) po­ru­sza­jąc się, osią­gnąć pe­wien cel; do­trzeć idąc

 (1.2) o środ­kach ko­mu­ni­ka­cji: do­je­chać, do­le­cieć, do­pły­nąć

 (1.3) o li­stach, pacz­kach, prze­sył­kach: zo­stać do­rę­czo­nym pod wska­za­ny adres

 (1.4) o pły­nie, po­wie­trzu, ogniu: do­trzeć gdzieś, do­się­gnąć cze­goś

 (1.5) o po­ci­skach: do­le­cieć

 (1.6) o wia­do­mo­ściach, in­for­ma­cjach, plot­kach: do­trzeć do kogoś, stać się wia­do­my­mi

 (1.7) o dźwię­ku, obra­zie, za­pa­chu: dać się sły­szeć, wi­dzieć, czuć

 (1.8) osią­gnąć jakąś gra­ni­cę

 (1.9) osią­gnąć pewną miarę, licz­bę, wiel­kość

 (1.10) osią­gnąć za­mie­rzo­ny, upra­gnio­ny cel

 (1.11) stać się do­dat­ko­wym ele­men­tem do cze­goś

 (1.12) uzy­skać coś na dro­dze praw­nej

 (1.13) pojąć coś, zro­zu­mieć, zba­dać

 (1.14) o owo­cach, wa­rzy­wach, ro­śli­nach: doj­rzeć

 (1.15) pot. o po­tra­wach: do­go­to­wać lub do­piec się

 (1.16) łow. po­dejść do zwie­rzy­ny na od­le­głość umoż­li­wia­ją­cą od­da­nie strza­łu

 (1.17) pot. osią­gnąć or­gazm

Wiktionary

Przykłady

 (1.8) We­dług pla­nów, nowy park doj­dzie aż do je­zio­ra.

 (1.10) Jeśli bę­dziesz się cze­piał każ­de­go zda­nia dzien­ni­ka, nie ma opcji, że­by­śmy dosz­li do bitew.

 (1.13) Wresz­cie do­sze­dłem, jak dzia­ła ta ma­szy­na!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔjɕt͡ɕ, AS: doi ̯ść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dochodzeniówka ż., dochodzeniowiec m., dochód m., dochodowość ż., dochodzenie n., dojście n.

 czas. dochodzić ndk.

 przym. dochodzeniowy, dochodowy

Wiktionary


dok

1. miej­sce w por­cie do za­ła­do­wy­wa­nia i ro­zła­do­wy­wa­nia stat­ków;
2. basen stocz­nio­wy do bu­do­wy i re­mon­tu stat­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. basen por­to­wy lub pły­wa­ją­ca kon­struk­cja, za­pew­nia­ją­ce utrzy­ma­nie po­ło­że­nia stat­ku w sta­łej po­zy­cji

 (1.2) sf. hala do­ko­wa­nia stat­ków kos­micz­nych

Wiktionary

Dok – basen por­to­wy lub pły­wa­ją­ca kon­struk­cja, które za­pew­nia­ją utrzy­ma­nie po­ło­że­nia stat­ku wod­ne­go w pio­nie i na sta­łym po­zio­mie, nie­za­leż­nie od ota­cza­ją­cych wód ak­we­no­wych. Po­ję­cia doku używa się w trzech zna­cze­niach:

Jako dok okre­śla się też ele­ment kon­struk­cji jed­no­stek pły­wa­ją­cych, prze­de wszyst­kim niek­tó­rych okrę­tów de­san­to­wych, umoż­li­wia­ją­cy wpły­wa­nie i wy­pły­wa­nie mniej­szych jed­no­stek (np. barek de­san­to­wych) oraz ich tran­sport po wy­pom­po­wa­niu wody.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy wcho­dze­niu do doku usz­ko­dzo­no śrubę.

 (1.2) Kwa­drans póź­niej pod­wie­si­łam mo­je­go TIE-a w doku i opu­ści­łam kok­pit z drżą­cy­mi rę­ko­ma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔk, AS: dok

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dokowy

Wiktionary


dokamerowo

→ do­ka­me­ro­wy


SJP.pl

Patrz:

dokamerowy

dokamerowy

wy­ko­ny­wa­ny bez pu­blicz­no­ści, wy­łącz­nie do ka­me­ry


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­ny­wa­ny bez pu­blicz­no­ści, wy­łącz­nie do ka­me­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kamera ż., kamerka ż., kamerzysta m., kamerzystka ż.

Wiktionary


dokanałowy

wkła­da­ny bez­poś­red­nio do ka­na­łu słu­cho­we­go


SJP.pl


dokapitalizować

pod­nieść ka­pi­tał, uzu­peł­nić fun­du­sze włas­ne, wzmoc­nić fi­nan­so­wo


SJP.pl


dokarmiacz

osoba, która karmi do­dat­ko­wo, do­ży­wia


SJP.pl


dokarmianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­kar­miać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkarˈmʲjä̃ɲɛ, AS: dokarmʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokarmiać, pokarmić

 rzecz. pokarm mrz., karmiciel ż., karmicielka ż.

Wiktionary


dokarmiać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) spo­ra­dycz­nie za­o­pa­try­wać kogoś w żyw­ność, do­star­czać komuś żyw­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostat­nio do­kar­mia­łem zwie­rzę­ta w lesie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkarmʲjät͡ɕ, AS: dokarmʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokarmianie n., pokarm mrz., karmienie n., karmiciel ż., karmicielka ż.

 czas. karmić, pokarmić

Wiktionary


dokarmić

cza­sow­nik do­ko­na­ny (nie­do­ko­na­ny do­kar­miać)

 (1.1) dać do­dat­ko­wy po­karm

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkarmʲit͡ɕ, AS: dokarmʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. karmienie n., pokarm mrz., karmiciel mos., karmicielka ż.

 czas. karmić

Wiktionary


dokart

dwu- lub czte­ro­ko­ło­wy lekki po­jazd konny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. lekki po­jazd konny

Wiktionary


dokasować

1. ska­so­wać coś do­dat­ko­wo;
2. do­koń­czyć usu­wa­nie da­nych z płyty, dysku itp.;
3. do­koń­czyć stem­plo­wa­nie lub dziur­ko­wa­nie bi­le­tów


SJP.pl


dokasowywać

1. ka­so­wać coś do­dat­ko­wo;
2. do­kań­czać usu­wa­nie da­nych z płyty, dysku itp.;
3. do­kań­czać stem­plo­wa­nie lub dziur­ko­wa­nie bi­le­tów


SJP.pl


dokaszać

do­kań­czać ko­sze­nie


SJP.pl


dokazać

osią­gnąć za­mie­rzo­ny cel; do­ko­nać, do­piąć


SJP.pl


dokazywanie

1. osią­gać za­mie­rzo­ny cel; do­ko­ny­wać, do­pi­nać;
2. bawić się bez­tro­sko i we­so­ło, po dzie­cię­ce­mu; fi­glo­wać, swa­wo­lić


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ka­zy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedokazywanie n.

 czas. dokazywać ndk.

Wiktionary


dokazywać

1. osią­gać za­mie­rzo­ny cel; do­ko­ny­wać, do­pi­nać;
2. bawić się bez­tro­sko i we­so­ło, po dzie­cię­ce­mu; fi­glo­wać, swa­wo­lić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­ka­zać)

 (1.1) książk. osią­gać za­mie­rzo­ny cel

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (brak dk.)

 (2.1) pot. bawić się w spo­sób nie­skrę­po­wa­ny, pła­tać figle

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokazywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) baraszkować, broić, brykać, figlować, harcować, hasać, psocić, rozrabiać, swawolić, szaleć, wariować, zbytkować

Wiktionary


dokańczać

do­pro­wa­dzać coś do końca; za­koń­czać, za­kań­czać, do­koń­czać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­koń­czyć)

 (1.1) do­pro­wa­dzać wy­ko­na­nie cze­goś do końca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokańczanie n.

 przym. skończony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dokończać

Wiktionary


doker

ro­bot­nik por­to­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mar. ro­bot­nik por­to­wy;

Wiktionary

Doker (z doc­ker) – nazwa ro­bot­ni­ka por­to­we­go za­trud­nio­ne­go przy prze­ła­dun­ku, tran­spor­cie i skła­do­wa­niu to­wa­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W stłu­mie­niu pro­te­stu do­ke­rów w Gdań­sku uczest­ni­czy­li funk­cjo­na­riu­sze MBP.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dokerski

Wiktionary


dokerka

po­tocz­nie: czap­ka bez dasz­ka z wy­wi­nię­tym man­kie­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) odzież. pot. czap­ka w kształ­cie ko­pu­ły z pa­skiem u pod­sta­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kasz­kiet albo do­ker­ka do­brze spra­wu­ją się do tem­pe­ra­tu­ry 0 ℃. Po­ni­żej musi być uszan­ka.

Wiktionary


dokerski

→ doker


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub pracą do­ke­ra, do­ty­czą­cy do­ke­ra

Wiktionary

Patrz:

doker

Powiązane:

 rzecz. doker mos.

Wiktionary


doketa

wyz­naw­ca, zwo­len­nik do­ke­tyz­mu


SJP.pl


doketka

→ do­ke­ta


SJP.pl

Patrz:

doketa

doketyzm

wczes­no­chrze­ści­jań­ska dok­try­na chry­sto­lo­gicz­na, która kwe­stio­no­wa­ła pod­sta­wo­we dog­ma­ty wiary chrze­ści­jań­skiej, czyli wcie­le­nie i zba­wie­nie ludz­ko­ści po­przez mękę, śmierć i zmart­wychw­sta­nie Chry­stu­sa


SJP.pl

Do­ke­tyzm (gr. δοκεῖν "do­ke­in" – wy­da­wać się, mnie­mać, przy­pu­szczać) – wczes­no­chrze­ści­jań­ska dok­try­na chry­sto­lo­gicz­na (pow­sta­ła w II w.), która kwe­stio­no­wa­ła pod­sta­wo­we dog­ma­ty wiary chrze­ści­jań­skiej, czyli wcie­le­nie i zba­wie­nie ludz­ko­ści po­przez mękę, śmierć i zmart­wychw­sta­nie Chry­stu­sa. Od pier­wsze­go so­bo­ru ni­cej­skie­go uz­na­wa­na przez chrze­ści­jań­stwo głów­ne­go nurtu za he­rez­ję.

Wikipedia


dokimasia

[czy­taj: do­ki­mas-ia] w sta­ro­żyt­nym pra­wie: urzę­do­wa kon­tro­la speł­nie­nia wy­ma­gań obo­wią­zu­ją­cych oby­wa­te­la w danej sy­tu­a­cji, np. wieku lub ma­jąt­ku


SJP.pl


dokimazja

w de­mo­kra­cji ateń­skiej: pro­ce­du­ra spraw­dza­nia kan­dy­da­tów na urzę­dy


SJP.pl

Do­ki­maz­ja (gr. "δοκιμασία", trl. "do­ki­ma­sia" - ba­da­nie) - urzę­do­we ba­da­nie (lu­stra­cja), któ­re­mu pod­le­ga­li w sta­ro­żyt­nych Ate­nach urzęd­ni­cy przed ob­ję­ciem funk­cji oraz jeźdź­cy i na­tu­ra­li­zo­wa­ni oby­wa­te­le.

Celem tej pro­ce­du­ry w od­nie­sie­niu do urzęd­ni­ków było spraw­dze­nie wszyst­kich aspek­tów życia kan­dy­da­tów na urząd: ich wieku, po­cho­dze­nia, po­sia­da­ne­go oby­wa­tel­stwa, do­tych­cza­so­we­go życia i dzia­łal­no­ści, cha­rak­te­ru, zasad mo­ral­nych nimi kie­ru­ją­cych, a nawet stanu ma­jąt­ko­we­go.

Wikipedia


doklejka

cien­ki ele­ment wy­koń­cze­nio­wy do­kle­ja­ny do mebli, zwy­kle na kra­wę­dziach


SJP.pl


doklepać

do­koń­czyć kle­pa­nie


SJP.pl


doklepywać

koń­czyć okle­py­wa­nie


SJP.pl


dokolutka

zdrob­nie­nie od: do­ko­ła


SJP.pl


dokoluśka

forma zdrob­nia­ła od: do­ko­ła


SJP.pl


dokompletować

dodać bra­ku­ją­ce do ca­ło­ści ele­men­ty


SJP.pl


dokonanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ko­nać.

 (1.2) osią­gnię­cie, suk­ces

 (1.3) zre­a­li­zo­wa­nie, wy­ko­na­nie

Wiktionary

Do­ko­na­nie – w pra­wie kar­nym i pra­wie wy­kro­czeń naj­bar­dziej za­a­wan­so­wa­na forma sta­dial­na po­peł­nie­nia czynu za­bro­nio­ne­go. Na­stę­pu­je wtedy, kiedy spraw­ca (lub spraw­cy) zre­a­li­zu­je wszyst­kie usta­wo­we zna­mio­na czynu.

Do­ko­na­nia nie na­le­ży mylić z za­koń­cze­niem prze­stęp­stwa, które ma miej­sce wtedy, gdy spraw­ca skoń­czył swoje za­cho­wa­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) By­ło­by jed­nak roz­trop­nie, by pod­dać oce­nie do­ko­na­nie eg­ze­ku­cji w try­bie do­raź­nym, tak samo jak ka­pi­tan, który stra­cił jed­nost­kę, za­wsze staje przed sądem wo­jen­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔ̃ˈnãɲɛ, AS: dokõnãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokonać

 rzecz. dokonywanie n.

 przym. niedokonany

Wiktionary


dokonaność

→ do­ko­na­ny


SJP.pl

Patrz:

dokonany

dokonany

przy­miot­nik

 (1.1) gram. opi­su­ją­cy czyn­ność, która się za­koń­czy­ła

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: do­ko­nać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Licz­ne cza­sow­ni­ki do­ko­na­ne są ut­wo­rzo­ne od nie­do­ko­na­nych po­przez do­da­nie prze­drost­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔ̃ˈnãnɨ, AS: dokõnãny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokonać

Wiktionary


dokonać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) zro­bić coś do końca, wy­ko­nać jakąś funk­cję, czyn­ność

 (1.2) wy­ko­nać, stwo­rzyć coś waż­ne­go, istot­ne­go dla ja­kiejś dzie­dzi­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Jan do­ko­nał po­waż­nej zmia­ny w swoim życiu.

 (1.2) W krót­kim okre­sie swej dzia­łal­no­ści do­ko­nał wiele dla pol­skiej we­te­ry­na­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkɔ̃nat͡ɕ, AS: dokõnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokonanie n., dokonywanie n.

 przym. dokonany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zrobić, skończyć, wykonać, sfinalizować, przeprowadzić

 (1.2) osiągnąć, spełnić, urzeczywistnić, uczynić, zrobić

Wiktionary


dokonały

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. do­sko­na­ły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔ̃ˈnawɨ, AS: dokõnau̯y

Wiktionary


dokonywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ko­ny­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔ̃nɨˈvãɲɛ, AS: dokõnyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokonywać ndk., dokonać dk.

 rzecz. dokonanie n.

Wiktionary


dokonywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|do­ko­nać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W koń­co­wej fazie pro­duk­cji do­ko­nu­je się kon­tro­li za po­mo­cą spe­cjal­nych mier­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ, AS: dokõnyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokonywanie n.

Wiktionary


dokooptować

1. przy­jąć kogoś do grupy w celu jej po­więk­sze­nia;
2. do­ko­op­to­wać się - przy­łą­czyć się do grupy w celu jej po­więk­sze­nia


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­nać ko­op­ta­cji, uzu­peł­nić skład de­cyz­ją sa­mych jego człon­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Licz­ba osób do­ko­op­to­wa­nych nie może prze­kro­czyć 1/3 skła­du rady.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. kooptować ndk.

Wiktionary


dokooptowywać

1. przyj­mo­wać kogoś do grupy w celu jej po­więk­sze­nia;
2. do­ko­op­to­wy­wać się - przy­łą­czać się do grupy w celu jej po­więk­sze­nia


SJP.pl


dokop

miej­sce po­zy­ska­nia grun­tu znaj­du­ją­ce się poza pasem robót


SJP.pl


dokosić

do­koń­czyć ko­sze­nie


SJP.pl


dokostny

skie­ro­wa­ny do kości lub po­da­wa­ny do jej wnę­trza


SJP.pl


dokowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mar. wpro­wa­dze­nie jed­nost­ki pły­wa­ją­cej do su­che­go doku, albo pod­nie­sie­nie jej za po­mo­cą doku pły­wa­ją­ce­go

 (1.2) mar. w por­tach pły­wo­wych wpro­wa­dze­nie jed­nost­ki do za­my­ka­ne­go ba­se­nu por­to­we­go ze sta­łym po­zio­mem wody

Wiktionary

Do­ko­wa­nie – wpro­wa­dze­nie i pra­wi­dło­we usta­wie­nie jed­nost­ki pły­wa­ją­cej w doku.

Roz­po­czy­na się od przy­go­to­wa­nia doku. Na dnie doku usta­wia się, na pod­sta­wie pla­nów stat­ku kil­blo­ki w taki spo­sób, aby za­pew­nia­ły rów­no­mier­ne pod­par­cie stat­ku i jed­no­cze­śnie za­pew­nia­ły do­stęp do ele­men­tów wy­po­sa­że­nia ta­kich jak king­sto­ny, czuj­ni­ki logu, echo­son­dy, korki zbior­ni­ków den­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W doku numer czte­ry (= 4) od­by­ło się do­ko­wa­nie ma­sow­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkɔˈvãɲɛ, AS: dokovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadokowanie n., wydokowanie n.

 czas. dokować

Wiktionary


dokować

1. wpro­wa­dzać sta­tek do doku;
2. przy­łą­czać prze­no­śny kom­pu­ter do sta­cji do­ku­ją­cej w celu zwięk­sze­nia jego moż­li­wo­ści ope­ra­cyj­nych


SJP.pl


dokowy

zwią­za­ny z do­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z do­kiem, do­ka­mi, do­ty­czą­cy doków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dok mrz.

Wiktionary


dokoła

ze wszyst­kich stron punk­tu po­ło­żo­ne­go w środ­ku; do­o­ko­ła; na­o­ko­ło; na­o­kół


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) ze wszyst­kich stron punk­tu po­ło­żo­ne­go w środ­ku

przy­i­mek

 (2.1) ze wszyst­kich stron cze­goś znaj­du­ją­ce­go się poś­rod­ku

 (2.2) przen. służy do okre­śle­nia głów­ne­go te­ma­tu roz­mo­wy, myśli itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­ko­ła obo­zo­wi­ska szu­miał las.

 (2.1) Zgra­ja psów ata­ko­wa­ła nas do­ko­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł.

:: zdrobn. dokolusia, dokoluśka, dokolutka

 przyim.

:: zdrobn. dokolusia, dokoluśka, dokolutka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dookoła, naokoło

 (2.1) dookoła, naokoło

Wiktionary


dokończać

do­pro­wa­dzać coś do końca; za­koń­czać, za­kań­czać, do­kań­czać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­koń­czyć)

 (1.1) do­pro­wa­dzać wy­ko­na­nie cze­goś do końca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokończanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dokańczać

Wiktionary


dokończenie

do­pro­wa­dzić coś do końca; za­koń­czyć, skoń­czyć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ostat­nia część cze­goś nie­do­koń­czo­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan mi unie­moż­li­wia do­koń­cze­nie wy­po­wie­dzi, panie mar­szał­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokończyć dk.

 rzecz. kończenie n.

Wiktionary


dokończyć

do­pro­wa­dzić coś do końca; za­koń­czyć, skoń­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­kań­czać lub do­koń­czać)

 (1.1) zob. do­kań­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. koniec mrz., dokończenie n., zakończenie n.

 przym. skończony

Wiktionary


dokp

[czy­taj: de-o-ka-PE] Dy­rek­cja Okrę­go­wa Kolei Pań­stwo­wych


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) = kolej. Dy­rek­cja Okrę­go­wa Kolei Pań­stwo­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sie­dzi­bą Po­mor­skiej DOKP był Szcze­cin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ‿ɔ‿ka‿ˈpɛ, AS: de‿o‿ka‿pe

Wiktionary


dokrasić

1. re­gio­nal­nie: do­ło­żyć tłu­szczu, dodać oma­sty, okra­sy do po­tra­wy; oma­ścić, polać tłu­szczem;
2. daw­niej: dodać cze­muś krasy, pię­kno­ści, uczy­nić coś je­szcze pię­kniej­szym; upięk­szyć


SJP.pl


dokraszać

1. re­gio­nal­nie: do­kła­dać tłu­szczu, do­da­wać oma­sty, okra­sy do po­tra­wy; oma­szczać, po­le­wać tłu­szczem;
2. daw­niej: do­da­wać cze­muś krasy, pię­kno­ści, czy­nić coś je­szcze pię­kniej­szym; upięk­szać


SJP.pl


dokraść

do­ro­bić kra­dzie­żą; wzbo­ga­cić się krad­nąc


SJP.pl


dokrewność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest do­krew­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dokrewny

 przysł. dokrewnie

Wiktionary


dokrewny

1. gru­czoł do­krew­ny - gru­czoł wyt­wa­rza­ją­cy hor­mo­ny wy­dzie­la­ne do krwi, limfy lub pły­nów tkan­ko­wych; gru­czoł wew­nątrz­wy­dziel­ni­czy;
2. układ do­krew­ny - na­rzą­dy i tkan­ki or­ga­niz­mu ludz­kie­go lub zwie­rzę­ce­go, wyt­wa­rza­ją­ce hor­mo­ny bez­poś­red­nio do krwi; układ wew­nątrz­wy­dziel­ni­czy


SJP.pl


dokrwić

do­pro­wa­dzić wy­star­cza­ją­cą ilość krwi do na­rzą­dów i tka­nek ży­wych or­ga­niz­mów


SJP.pl


dokrzykiwać

do­po­wia­dać coś, krzy­cząc


SJP.pl


dokręcacz

czło­wiek lub przy­rząd do­krę­ca­ją­cy ja­kieś ele­men­ty do cze­goś


SJP.pl


dokręcanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­krę­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkrɛ̃nˈt͡sãɲɛ, AS: dokrẽncãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokręcać

Wiktionary


dokręcany

zbu­do­wa­ny tak, aby go do cze­goś do­krę­cić


SJP.pl


dokręcarka

urzą­dze­nie do do­kład­ne­go, szczel­ne­go za­krę­ca­nia cze­goś, np. sło­i­ków


SJP.pl


dokręcać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) krę­cąc (np. śrubą, kra­nem), do­ci­skać coś do końca

 (1.2) o fil­mie: na­gry­wać do­dat­ko­we frag­men­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkrɛ̃nt͡sat͡ɕ, AS: dokrẽncać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wkrętarka ż., wkrętak mrz., wkręt mrz., dokręcanie n. ndk., dokręcenie n. dk., dokrętka ż.

 czas. dokręcić dk., kręcić dk.

Wiktionary


dokręt

1. do­krę­ca­nie ja­kie­goś ele­men­tu;
2. ści­słe przy­le­ga­nie do cze­goś do­krę­co­ne­go ele­men­tu;
3. koń­co­we skrę­ce­nie przę­dzy na przę­dzar­kach


SJP.pl


dokrętka

1. ele­ment do­krę­ca­ny do ja­kieś więk­szej ca­ło­ści;
2. po­tocz­nie:
a) krę­ce­nie scen ma­ją­cych być do­dat­kiem do ca­ło­ści filmu stwo­rzo­nej wcze­śniej;
b) sceny na­krę­co­ne po za­koń­cze­niu zdjęć ma­ją­ce być do­dat­kiem do ca­ło­ści filmu stwo­rzo­nej wcze­śniej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. na­kręt­ka za­bez­pie­cza­ją­ca śrubę przed od­krę­ce­niem się

 (1.2) pot. sceny na­krę­co­ne po za­koń­cze­niu zdjęć do filmu w trak­cie do­dat­ko­wych dni zdję­cio­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wrócę za ty­dzień, bo mamy je­szcze do­kręt­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokręcić dk., dokręcać ndk.

 rzecz. dokręcenie n., dokręcenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwnakrętka

Wiktionary


doksograf

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: pi­sarz re­fe­ru­ją­cy w przy­stęp­ny spo­sób po­glą­dy szkół fi­lo­zo­ficz­nych i fi­lo­zo­fów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. pi­sarz grec­ki opi­su­ją­cy po­glą­dy fi­lo­zo­fów i ich szkół

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dok­so­gra­fo­wie, ucze­ni grec­cy, któ­rzy różne za­pa­try­wa­nia sta­ro­żyt­nych fi­lo­zo­fów upo­rząd­ko­wa­li we­dług pro­ble­mów i po­da­li w for­mie przej­rzy­stej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doksografia ż.

:: fż. doksografka ż.

Wiktionary


doksografia

dzia­łal­ność i do­ro­bek dok­so­gra­fów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. dzia­łal­ność i do­ro­bek pi­śmien­ni­czy dok­so­gra­fów;

Wiktionary

Dok­so­gra­fia – (gr. "doksa", po­gląd i "gráphein", pisać) – sto­so­wa­na czę­sto w sta­ro­żyt­no­ści me­to­da ca­ło­ścio­we­go opisu po­glą­dów ("dok­sai") fi­lo­zo­fów, przy czym cza­sem ter­min ten od­no­si się także do frag­men­tów dzieł na inny temat, które za­wie­ra­ją jed­nak takie opisy, np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hi­sto­ria (w sen­sie hi­sto­rio­gra­fii!) fi­lo­zo­fii, w tej mie­rze, w ja­kiej jest hi­sto­rią fi­lo­zo­fii, a nie dok­so­gra­fią, jest hi­sto­rią współ­czes­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doksograf mos.

:: fż. doksografka ż.

 przym. doksograficzny

Wiktionary


doksograficzny

→ dok­so­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

doksografia

doksologia

1. for­mu­ła mod­li­tew­na gło­szą­ca chwa­łę Boga;
2. każdy po­chwal­ny hymn re­li­gij­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. for­mu­ły li­tur­gicz­ne gło­szą­ce chwa­łę Boga;

Wiktionary

Dok­so­lo­gia ( δοξολογία, doxa – „chwa­ła” + logos – „słowo”), w ko­ścio­łach wschod­nich o tra­dy­cji sło­wiań­skiej także: sła­wo­sło­wie ( славосло́вїе) – po­ję­cie oz­na­cza­ją­ce for­mu­ły li­tur­gicz­ne, które gło­szą chwa­łę Boga, Jego wiel­kość i moc, ujaw­nia­ją­cą się w tym, czego do­ko­nał i czego nadal do­ko­nu­je dla czło­wie­ka, pot­wier­dza­ne przez zgro­ma­dze­nie wier­nych akla­ma­cją amen.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Me­dy­ta­cja nad każdą Ta­jem­ni­cą koń­czy się try­ni­tar­ną dok­so­lo­gią – czyli uwiel­bie­niem Trój­cy Świę­tej: „Chwa­ła Ojcu i Sy­no­wi, i Du­cho­wi Świę­te­mu…”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔksɔˈlɔɟja, AS: doksoloǵi ̯a

Wiktionary


doksologiczny

→ dok­so­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

doksologia

doksycyklina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. an­ty­bio­tyk z grupy te­tra­cy­klin, o sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia i dłu­gim okre­sie półtr­wa­nia;

Wiktionary

Dok­sy­cy­kli­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk z grupy te­tra­cy­klin.

W po­rów­na­niu do in­nych te­tra­cy­klin znacz­nie le­piej się wchła­nia z prze­wo­du po­kar­mo­we­go (w 90–95%), jest rów­nież mniej ne­fro­tok­sycz­na. Opor­ność krzy­żo­wa ob­ser­wo­wa­na wśród bak­te­rii na te­tra­cy­kli­ny na­tu­ral­ne czę­sto nie do­ty­czy dok­sy­cy­kli­ny, która oka­zu­je się sku­tecz­na.

Wikipedia


dokształceniowy

zwią­za­ny z doksz­tał­ca­niem


SJP.pl


doktor

sto­pień na­u­ko­wy; osoba ma­ją­ca ten sto­pień


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sto­pień na­u­ko­wy;

 (1.2) pot. grzecz. le­karz

Wiktionary

Dok­tor ( doc­tor = na­u­czy­ciel, mistrz; w skró­cie: dr) – sto­pień na­u­ko­wy na­da­wa­ny przez jed­nost­ki na­u­ko­we (uni­wer­sy­te­ty lub ich wy­dzia­ły, in­sty­tu­ty itp.) oso­bom, które obro­ni­ły swoje roz­pra­wy dok­tor­skie. W Pol­sce sto­pień dok­to­ra może być stop­niem na­u­ko­wym lub stop­niem w za­kre­sie sztu­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­drzej Lep­per otrzy­mał tytuł dok­to­ra ho­no­ro­we­go na uczel­ni w Ukra­i­nie.

 (1.2) — Tylko niech pan dok­tor na­pi­sze do Ko­ło­brze­gu. — Mogę tylko do­pi­sać, że pa­cjent­ka bar­dzo prosi o miej­sco­wość nad­mor­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔktɔr, AS: doktor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorat m., doktorant m., doktorantka ż., doktoryzacja ż., doktorostwo n./mos.

:: zdrobn. doktorek mos.

 czas. doktoryzować, doktoryzować się

 przym. doktorski, doktorancki

Wiktionary


doktoracik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dok­to­rat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczo­nym pod­po­wia­da­my: po­dob­no ist­nie­je ści­sły zwią­zek mię­dzy licz­bą za­męż­nych ko­biet a licz­bą żo­na­tych męż­czyzn; można to do­kład­nie zba­dać, a wy­ni­ki ogło­sić; jako dok­to­ra­cik lub ha­bi­li­ta­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorat m., doktorant mos., doktorantka ż., doktor mos.

 przym. doktorancki, doktorski

Wiktionary


doktoracja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. nauk. dok­to­rat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktor m.

Wiktionary


doktoralnie

→ dok­to­ral­ny


SJP.pl

Patrz:

doktoralny

doktoralny

daw­niej:
1. dok­tor­ski - wła­ści­wy god­no­ści dok­to­ra (po­sia­da­cza stop­nia na­u­ko­we­go);
2. ar­bi­tral­ny, po­waż­ny, na­pu­szo­ny


SJP.pl


doktorancki

przy­miot­nik od: dok­to­rant


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nauk. zwią­za­ny z dok­to­ra­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wo­do­wo byłam na znacz­nie gor­szej po­zy­cji niż ko­le­dzy ze stu­dium dok­to­ranc­kie­go – czas przez­na­czo­ny na dok­to­rat wy­ko­rzy­sta­łam na góry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔktɔˈrãnt͡sʲci, AS: doktorãncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorowa ż., doktorat m., doktoracik m., doktorant m., doktorantka ż., doktor m., doktorka ż.

 przym. doktorski

 czas. doktoryzować się

Wiktionary


doktorant

osoba zdo­by­wa­ją­ca sto­pień dok­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba na stu­diach dok­to­ranc­kich, ubie­ga­ją­ca się o sto­pień na­u­ko­wy dok­to­ra

 (1.2) środ. stud. żart. stu­dent pow­ta­rza­ją­cy rok

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Dok­to­rant – osoba pi­szą­ca roz­pra­wę dok­tor­ską. W ro­zu­mie­niu pol­skiej nie­o­bo­wią­zu­ją­cej już usta­wy "Prawo o szkol­nict­wie wyż­szym" dok­to­rant był uczest­ni­kiem stu­diów dok­to­ranc­kich.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔkˈtɔrãnt, AS: doktorãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorat m., doktor m., doktoryzowanie n.

:: fż. doktorantka ż.

 czas. doktoryzować się, doktoryzować ndk.

 przym. doktorancki, doktorski

Wiktionary


doktorantka

ko­bie­ta uczę­szcza­ją­ca na stu­dia dok­to­ranc­kie, sta­ra­ją­ca się o tytuł dok­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: dok­to­rant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do sali wy­kła­do­wej wszedł pro­fe­sor ze swoją dok­to­rant­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔktɔˈrãntka, AS: doktorãntka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. doktorant.

Wiktionary


doktorantura

stu­dia dok­to­ranc­kie


SJP.pl


doktorat

1. praca na­u­ko­wa na­pi­sa­na w celu uzy­ska­nia stop­nia dok­to­ra;
2. sto­pień dok­to­ra w ja­kiejś dzie­dzi­nie nauki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nauk. praca na­u­ko­wa pro­wa­dzo­na lub na­pi­sa­na celem zdo­by­cia stop­nia dok­to­ra

 (1.2) nauk. uzy­ska­ny sto­pień dok­to­ra w danej dzie­dzi­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­nu­ta na­pi­sa­ła dok­to­rat o cha­ryz­ma­cie ur­szu­lań­skim.

 (1.2) Ksiądz pro­fe­sor ma też dok­to­rat z he­bra­i­sty­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktor mos., doktorant mos., doktorantka ż., doktorka ż., doktoryzowanie n.

:: zdrobn. doktoracik mrz.

 czas. doktoryzować się, doktoryzować ndk.

 przym. doktorancki, doktorski

 przysł. doktorsko

Wiktionary


doktorek

ek­spre­syw­nie:
1. dok­tor - osoba ze stop­niem na­u­ko­wym;
2. dok­tor - le­karz; esku­lap


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. dok­tor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie gdy dwaj krzep­cy dżen­tel­me­ni wy­no­si­li Kry­sty­nę na no­szach, dok­to­rek wpił obu­rzo­ne spoj­rze­nie w tatę Żaka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorowa ż., doktor mos., doktorka ż.

Wiktionary


doktorka

ko­bie­ta le­czą­ca pa­cjen­tów; le­kar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta po­sia­da­ją­ca sto­pień na­u­ko­wy dok­to­ra

 (1.2) spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie me­dy­cy­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorat m., doktorant m., doktorantka ż., doktoryzacja ż., doktorostwo n./mos., doktorowa ż.

:: fm. doktor

:: zdrobn. doktorek mos.

 czas. doktoryzować, doktoryzować się

 przym. doktorski, doktorancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) lekarka, medyczka, daw. doktórka, dochtórka

Wiktionary


doktorostwo

1. dok­tor (męż­czyz­na, który ma sto­pień dok­to­ra) z żoną;
2. dok­tor (le­karz) z żoną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ofic. dok­tor z żoną

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) daw. god­ność dok­tor­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako ostat­ni na przy­ję­cie przy­by­li dok­to­ro­stwo Zie­liń­scy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔktɔˈrɔstfɔ, AS: doktorostfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktorowa ż., doktor m., doktorstwo n., doktorka ż.

 przym. doktorski

Wiktionary


doktorowa

mał­żon­ka dok­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. żona le­ka­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktor m., doktorka ż., doktorat m., doktorant m., doktorantka ż., doktoryzacja ż., doktorostwo n./mos.

:: zdrobn. doktorek mos.

 czas. doktoryzować, doktoryzować się

 przym. doktorski, doktorancki

Wiktionary


doktorowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Hreb­nic­ki-Dok­to­ro­wicz – pol­ski bo­ta­nik
  • Kry­sty­na Dok­to­ro­wicz – pol­ska po­li­to­log, po­li­tyk, se­na­tor
  • Mi­chał Ka­zi­mierz Dok­to­ro­wicz-Hreb­nic­ki – pol­ski urzęd­nik

Wikipedia


doktorowy

zwią­za­ny z dok­to­rem


SJP.pl


doktorski

→ dok­tor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nauk. zwią­za­ny z dok­to­rem, ze stop­niem dok­to­ra; na­le­żą­cy do dok­to­ra

Wiktionary

Patrz:

doktor

Przykłady

 (1.1) Na za­rzu­ty, że wy­da­je kwar­tal­nik, bo po­trze­bu­je pu­bli­ka­cji do pracy dok­tor­skiej, bur­mistrz (…) od­po­wia­da: - Stu­dia mu­sia­łem za­wie­sić, a pu­bli­ka­cji na kon­cie mam już wy­star­cza­ją­co dużo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔkˈtɔrsʲci, AS: doktorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktor m., doktorka ż., doktorat m., doktorant m., doktorantka ż., doktorostwo n./mos.

 przym. doktorancki

 czas. doktoryzować się

Wiktionary


doktorstwo

daw­niej:
1. zawód le­ka­rza (dok­to­ra); me­dy­cy­na;
2. dok­to­rat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogół dok­to­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A pań­stwo dok­tor­stwo ma w d... cho­rych, gdyż liczy się tylko to, co się opła­ca. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔkˈtɔrstfɔ, AS: doktorstfo

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doktoryzować się

 rzecz. doktorostwo n./mos.

Wiktionary


doktoryzacja

→ dok­to­ry­zo­wać


SJP.pl

Patrz:

doktoryzować

doktoryzacyjny

zwią­za­ny z dok­to­ry­za­cją


SJP.pl


doktoryzować

1. nadać komuś sto­pień dok­to­ra;
2. dok­to­ry­zo­wać się - uzy­skać sto­pień na­u­ko­wy dok­to­ra


SJP.pl


doktorzyna

po­gard­li­wie o dok­to­rze, le­ka­rzu


SJP.pl


doktorzysko

zgru­bie­nie od: dok­tor; po­u­fa­le lub z nie­chę­cią o dok­to­rze


SJP.pl


doktorówna

daw­niej: córka dok­to­ra


SJP.pl


doktryna

1. ze­spół za­ło­żeń i twier­dzeń z okre­ślo­nej dzie­dzi­ny wie­dzy; te­o­ria, kon­cep­cja;
2. ze­spół po­glą­dów i pla­nów stra­te­gicz­nych do­ty­czą­cych po­li­ty­ki wew­nętrz­nej i za­gra­nicz­nej pań­stwa;
3. bez­za­sad­ne po­glą­dy i twier­dze­nia przyj­mo­wa­ne bez­kry­tycz­nie za pew­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pod­sta­wo­we za­ło­że­nia i twier­dze­nia ja­kiejś dzie­dzi­ny wie­dzy lub ide­o­lo­gii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dok­try­na po­li­tycz­na
  • dok­try­na po­li­ty­ki za­gra­nicz­nej
  • dok­try­na pre­ce­den­su
  • dok­try­na re­li­gij­na
  • dok­try­na wo­jen­na
  • dok­try­na woj­sko­wa
  • dok­try­na prawa – ju­ry­spru­den­cja
  • dok­try­na­lizm
  • in­dok­try­na­cja
  • idea
  • ide­o­lo­gia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fun­da­men­tem, na któ­rym ma się oprzeć jed­ność my­śle­nia so­cja­li­stycz­ne­go spo­łe­czeń­stwa ra­dziec­kie­go ma być dok­try­na mark­siz­mu-le­ni­niz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔkˈtrɨ̃na, AS: doktrỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktrynerstwo n., doktryner m., doktrynerka ż.

 przym. doktrynalny, doktrynerski

 przysł. doktrynalnie, doktrynersko

Wiktionary


doktrynalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­ty­czą­cy dok­try­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktryna ż.

 przym. doktrynalny

Wiktionary


doktrynalność

→ dok­try­nal­ny


SJP.pl

Patrz:

doktrynalny

doktrynalny

1. zwią­za­ny z pod­sta­wo­wy­mi za­ło­że­nia­mi i twier­dze­nia­mi w ja­kiejś dzie­dzi­nie, od­no­szą­cy się do pryn­cy­piów;
2. dog­ma­tycz­ny, nie uz­na­ją­cy obiek­tyw­nych racji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy dok­try­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktryna ż.

 przysł. doktrynalnie

Wiktionary


doktryner

gor­li­wy zwo­len­nik ja­kiejś dok­try­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. pejor. osoba upor­czy­wie trzy­ma­ją­ca się wyz­na­wa­nych dok­tryn, ma­ją­ca skost­nia­łe po­glą­dy i hoł­du­ją­ca nie­a­dek­wat­nym do rze­czy­wi­sto­ści za­sa­dom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie do­pu­szczaj­cie do życia pu­blicz­ne­go dok­try­ne­rów cu­dze­go i włas­ne­go chowu!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktrynerstwo n., doktryna ż.

:: fż. doktrynerka ż.

 przym. doktrynerski

 przysł. doktrynersko, po doktrynersku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogmatyk, sekciarz

Wiktionary


doktrynerka

gor­li­wa zwo­len­nicz­ka ja­kiejś dok­try­ny


SJP.pl


doktrynerski

→ dok­try­ner­stwo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. pejor. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dok­try­ne­ra lub dok­try­ner­stwa

Wiktionary

Patrz:

doktrynerstwo

Przykłady

 (1.1) Trze­ba jed­nak dodać, że ów­czes­ny so­cja­lizm był nie tylko dok­try­ner­ski, ale i w swej re­a­li­za­cji nader prze­ra­ża­ją­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktrynerstwo n., doktryner m., doktrynerka ż., doktryna ż.

 przysł. doktrynersko, po doktrynersku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogmatyczny, sekciarski, scholastyczny

Wiktionary


doktrynerstwo

trzy­ma­nie się dog­ma­tycz­nych po­glą­dów, cias­nych sche­ma­tów my­ślo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. pejor. po­sta­wa po­le­ga­ją­ca na upor­czy­wym trwa­niu przy wyz­na­wa­nych dok­try­nach, skost­nia­łych po­glą­dach, nie­a­dek­wat­nych do rze­czy­wi­sto­ści za­sa­dach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hu­ma­ni­sty­ka zo­sta­ła w la­tach sta­li­now­skich zepch­nię­ta do po­zio­mu ide­o­lo­gicz­ne­go dok­try­ner­stwa i spę­ta­na cen­zu­rą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktryna ż., doktryner m., doktrynerka ż.

 przym. doktrynerski

 przysł. doktrynersko, po doktrynersku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogmatyzm, dogmatyczność, ortodoksyjność, sekciarstwo

Wiktionary


doktór

prze­sta­rza­łe: dok­tor (zwła­szcza le­karz)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. dok­tor (le­karz)

 (1.2) reg. dok­tor (sto­pień na­u­ko­wy, osoba z tym stop­niem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość za­pa­lił fajkę i po­ło­żył się, jak mu ka­za­no, dok­tór robił swoje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doktor m.

Wiktionary


dokuczajewsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie do­niec­kim;

Wiktionary

Do­ku­cza­jewsk ( Докучаєвськ) – mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie do­niec­kim.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dokuczajewski

Wiktionary


dokuczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­rzą­dza­nie przy­kro­ści komuś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkuˈt͡ʃãɲɛ, AS: dokučãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczenie n., dokuczliwość ż., dokucznik m., dokuczliwiec m.

 czas. dokuczać ndk., dokuczyć dk.

 przym. dokuczliwy, dokuczny

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drażnienie, denerwowanie

Wiktionary


dokuczać

1. robić komuś na złość, de­ner­wo­wać kogoś po­przez uwagi lub za­cho­wa­nie; spra­wiać przy­krość
2. boleć
3. przy­krzyć się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­ku­czyć)

 (1.1) spra­wiać przy­krość, kło­po­ty lub ból

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli do­ku­cza głód, mamy przy sobie dwie lub trzy ta­blicz­ki cze­ko­la­dy z dużą za­war­to­ścią kakao.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkut͡ʃat͡ɕ, AS: dokučać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kucza ż., dokuczanie n., dokuczenie n., dokuczliwość ż., dokucznik mos., dokuczliwiec mos.

 czas. dokuczyć dk.

 przym. dokuczliwy, dokuczny

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. nagrować

Wiktionary


dokuczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ku­czyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczanie n., dokuczliwość ż., dokucznik m., dokuczliwiec mos.

 czas. dokuczyć dk., dokuczać ndk.

 przym. dokuczliwy, dokuczny

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary


dokuczliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­kucz­li­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczanie n., dokuczliwość ż., dokucznik m., dokuczliwiec mos., dokuczenie n.

 czas. dokuczyć dk., dokuczać ndk.

 przym. dokuczliwy, dokuczny

Wiktionary


dokuczliwiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek skłon­ny do do­ku­cza­nia innym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pa­mię­ci Odyń­ca młody Sło­wac­ki za­pi­sał się prze­de wszyst­kim jako ka­pry­śny do­kucz­li­wiec, umie­ją­cy z sa­tys­fak­cją zra­nić bo­le­śnie, za chwi­lę zaś to­ną­cy w wy­lew­nej tkli­wo­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczliwość ż., dokuczanie n., dokuczenie n.

 czas. dokuczać ndk., dokuczyć dk.

 przym. dokuczliwy

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary


dokuczliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­kucz­li­wie


SJP.pl


dokuczliwość

→ do­kucz­li­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto do­kucz­li­wy

 (1.2) cecha tego, co komuś do­ku­cza

Wiktionary

Patrz:

dokuczliwy

Przykłady

 (1.1) O nie, prze­klę­ta do­kucz­li­wość — to może naj­więk­sza wada chłop­ców w sto­sun­ku do dziew­czy­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczliwiec m., dokuczanie n., dokuczenie n.

 czas. dokuczać ndk., dokuczyć dk.

 przym. dokuczliwy

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary


dokuczliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­kucz­li­wy


SJP.pl


dokuczliwy

przy­miot­nik

 (1.1) lu­bią­cy do­ku­czać

 (1.2) przy­kry do zno­sze­nia, trud­ny do wy­trzy­ma­nia, dot­kli­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­kucz­li­wi są­sie­dzi utrud­nia­li jej życie.

 (1.2) Pod­czas je­sien­ne­go wie­czo­ru pa­no­wał do­kucz­li­wy ziąb.

 (1.2) Co można zro­bić, aby ból krę­go­słu­pa był mniej do­kucz­li­wy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkut͡ʃˈlʲivɨ, AS: dokučlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kucza ż., dokuczliwość ż., dokuczanie n., dokuczenie n., dokucznik m., dokuczliwiec m.

 czas. dokuczać ndk., dokuczyć dk.

 przym. dokuczny

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokuczający, nieznośny; daw. dokuczny

 (1.2) dotkliwy, nieznośny, przenikliwy, uciążliwy

Wiktionary


dokuczyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­ku­czać)

 (1.1) spra­wić przy­krość, kło­po­ty lub ból

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkut͡ʃɨt͡ɕ, AS: dokučyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokuczanie n., dokuczenie n., dokuczliwość ż., dokuczliwiec mos.

 czas. dokuczać ndk.

 przym. dokuczliwy

 przysł. dokuczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. zajść za skórę, zaleźć za skórę, zalać sadła za skórę, zalać gorącego sadła za skórę, dać do wiwatu, dać popalić, przypiec do żywego, pokazać, gdzie raki zimują

Wiktionary


dokudrama

fa­bu­la­ry­zo­wa­ny film do­ku­men­tal­ny; do­cu­dra­ma


SJP.pl


dokujący

sta­cja do­ku­ją­ca - re­pli­ka­tor por­tów, sta­cjo­nar­ne urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce zwięk­szyć funk­cjo­nal­ność urzą­dze­nia mo­bil­ne­go, np. smart­fo­nu, no­te­bo­o­ka itp.


SJP.pl


dokulać

po­tocz­nie:
1. do­to­czyć, do­tur­lać;
2. do­ku­lać się -
a) do­to­czyć się, do­tur­lać się;
b) po­wo­li do­je­chać do okre­ślo­ne­go miej­sca


SJP.pl


dokumencik

zdrob­nie­nie od: do­ku­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od do­ku­ment

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokument m., dokumentacja ż.

 przym. dokumentacyjny

 czas. dokumentować

Wiktionary


dokument

1. pismo urzę­do­we;
2. dowód stwier­dza­ją­cy czy­jąś toż­sa­mość, np. dowód oso­bi­sty, le­gi­ty­ma­cja;
3. ma­te­riał, przed­miot ma­ją­cy war­tość do­wo­do­wą lub in­for­ma­cyj­ną;
4. po­tocz­nie: film do­ku­men­tal­ny;
5. w in­for­ma­ty­ce: lo­gicz­nie spój­na por­cja in­for­ma­cji przet­wa­rza­na w sy­ste­mie kom­pu­te­ro­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­te­riał w po­sta­ci pa­pie­ro­wej pot­wier­dza­ją­cy coś;

 (1.2) przed­miot poś­wiad­cza­ją­cy jakiś stan rze­czy

 (1.3) pot. film do­ku­men­tal­ny

 (1.4) pismo urzę­do­we stwier­dza­ją­ce toż­sa­mość

 (1.5) in­form. zbiór in­for­ma­cji za­pi­sy­wa­nych i od­czy­ty­wa­nych z pliku za po­mo­cą od­po­wied­nie­go pro­gra­mu;

Wiktionary

Zo­bacz też: film do­ku­men­tal­ny.

Do­ku­ment (z do­cu­men­tum – przy­kład, wzór) – do­wol­ny przed­miot, do­wo­dzą­cy praw­dzi­wo­ści ja­kie­goś faktu lub bę­dą­cy jego świa­dect­wem. Za­wie­ra utr­wa­lo­ną na nim lub w nim in­for­ma­cję przez­na­czo­ną do prze­ka­zy­wa­nia w prze­strze­ni i w cza­sie. Zgod­nie z de­fi­ni­cją Paula Ot­le­ta, do­ku­men­tem jest każdy przed­miot ma­te­rial­ny bę­dą­cy wyt­wo­rem myśli ludz­kiej i ludz­kie­go dzia­ła­nia, jeśli sta­no­wił źró­dło in­for­ma­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dy­rek­tor musi pod­pi­sać do­ku­ment, w któ­rym pot­wier­dzi przy­ję­cie pra­cow­ni­ka na sta­no­wi­sko.

 (1.1) Z ar­chi­wum wy­wie­zio­no tajne do­ku­men­ty.

 (1.2) Film jest do­ku­men­tem cza­sów, w ja­kich pow­stał.

 (1.3) Wczo­raj wi­dzia­łem w te­le­wiz­ji dobry do­ku­ment o hi­sto­rii War­sza­wy.

 (1.4) Pod­czas od­pra­wy cel­nik za­wsze spraw­dza do­ku­men­ty.

 (1.5) Nie pa­mię­tam, w któ­rym ka­ta­lo­gu za­pi­sa­łam ten do­ku­ment.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkũmɛ̃nt, AS: dokũmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokumentacja ż., dokumentalista m., dokumentowanie n., udokumentowanie n.

:: zdrobn. dokumencik m.

 czas. dokumentować, udokumentować

 przym. dokumentalny, dokumentowy, dokumentnie, dokumentacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potwierdzenie

Wiktionary


dokumentacja

1. zbiór do­ku­men­tów
2. wy­ka­za­nie cze­goś na pod­sta­wie do­ku­men­tów; do­ku­men­to­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbiór do­ku­men­tów słu­żą­cych do uza­sad­nie­nia bądź udo­wod­nie­nia cze­goś

Wiktionary

Do­ku­men­ta­cja – zbiór do­ku­men­tów usta­no­wio­ny ze wzglę­du na wspól­ny temat, np. do­ty­czą­cych da­ne­go obiek­tu, pro­ble­mu lub za­da­nia. Ina­czej, to dzia­łal­ność in­for­ma­cyj­na (albo jej część) zwią­za­na z opra­co­wy­wa­niem i gro­ma­dze­niem do­ku­men­tów, zbiór bądź spis do­ku­men­tów o pew­nym za­gad­nie­niu bądź do­bra­nych wg in­nych kry­te­riów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W do­ku­men­ta­cji me­dycz­nej roz­poz­na­nia na­le­ży wpi­sy­wać zgod­nie z mię­dzy­na­ro­do­wą kla­sy­fi­ka­cją ICD-10.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkũmɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: dokũmẽntacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokument m., dokumencik m., dokumentalista m., dokumentalistka ż., dokumentowanie n.

 czas. dokumentować ndk.

 przym. dokumentacyjny, dokumentalny

 przysł. dokumentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akta

Wiktionary


dokumentacyjny

zwią­za­ny z do­ku­men­ta­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z do­ku­men­ta­cją, do­ty­czą­cy do­ku­men­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­ko­na­li­śmy ana­li­zy do­ku­men­ta­cyj­nej, a wnio­ski są w tej tecz­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokumentacja ż., dokument m., dokumencik m., dokumentalizm m., dokumentalista m., dokumentalistka ż., dokumentowanie n.

 czas. dokumentować

 przym. dokumentowy, dokumentalny

Wiktionary


dokumentalista

do­ku­men­ta­rzy­sta;
1. osoba zaj­mu­ją­ca się zbie­ra­niem, ba­da­niem i po­rząd­ko­wa­niem do­ku­men­tów;
2. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie filmu do­ku­men­tal­ne­go


SJP.pl


dokumentalistka

→ do­ku­men­ta­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) au­tor­ka fil­mów do­ku­men­tal­nych

 (1.2) spe­cja­list­ka w gro­ma­dze­niu, po­rząd­ko­wa­niu i opra­co­wy­wa­niu do­ku­men­tów i ma­te­ria­łów źró­dło­wych

Wiktionary

Patrz:

dokumentalista

Powiązane:

 rzecz. dokument m., dokumentacja ż., dokumentowanie n., udokumentowanie n.

:: fm. dokumentalista

 czas. dokumentować, udokumentować

 przym. dokumentalny, dokumentowy, dokumentnie, dokumentacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) archiwistka

Wiktionary


dokumentalistyczny

→ do­ku­men­ta­lizm


SJP.pl

Patrz:

dokumentalizm

dokumentalizm

opie­ra­nie się na do­ku­men­tach, ma­te­ria­łach źró­dło­wych, na fak­tach wzię­tych z życia


SJP.pl


dokumentalizować

opie­rać się na ma­te­ria­łach źró­dło­wych, fak­tach wzię­tych z życia


SJP.pl


dokumentalność

→ do­ku­men­tal­ny


SJP.pl

Patrz:

dokumentalny

dokumentalny

do­ku­men­tar­ny;
1. ma­ją­cy cechy do­ku­men­tu, ma­te­ria­łu w po­sta­ci tek­stu, fo­to­gra­fii, na­gra­nia itp. o war­tość do­wo­do­wej lub in­for­ma­cyj­nej;
2. opar­ty na do­ku­men­tach, pot­wier­dzo­nych fak­tach, ma­te­ria­łach źró­dło­wych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) opie­ra­ją­cy się na do­ku­men­tach lub fak­tach wzię­tych z życia, także. ma­ją­cy war­tość do­ku­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­ży­ser zre­a­li­zo­wa­ła ponad 190 fil­mów do­ku­men­tal­nych i re­por­ta­ży fil­mo­wych w la­tach 1977–2011.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokumentalistka ż., dokument mrz., dokumentacja ż.

 przym. dokumentacyjny, dokumentowy

 czas. dokumentować

Wiktionary


dokumentarność

→ do­ku­men­tar­ny


SJP.pl

Patrz:

dokumentarny

dokumentarny

do­ku­men­tal­ny;
1. ma­ją­cy cechy do­ku­men­tu, ma­te­ria­łu w po­sta­ci tek­stu, fo­to­gra­fii, na­gra­nia itp. o war­tość do­wo­do­wej lub in­for­ma­cyj­nej;
2. opar­ty na do­ku­men­tach, pot­wier­dzo­nych fak­tach, ma­te­ria­łach źró­dło­wych


SJP.pl


dokumentaryzm

sztu­ka two­rze­nia fil­mów do­ku­men­tal­nych


SJP.pl


dokumentarzysta

do­ku­men­ta­li­sta;
1. osoba zaj­mu­ją­ca się zbie­ra­niem i opra­co­wy­wa­niem ma­te­ria­łów ma­ją­cych war­tość do­ku­men­tu;
2. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie filmu do­ku­men­tal­ne­go


SJP.pl


dokumentarzystka

→ do­ku­men­ta­rzy­sta


SJP.pl

Patrz:

dokumentarzysta

dokumentniej

prze­sta­rza­ły sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­ku­ment­nie


SJP.pl


dokumentny

1. kom­plet­ny, zu­peł­ny, do­kład­ny;
2. prze­sta­rza­łe: opar­ty na do­wo­dach, nie­bu­dzą­cy wąt­pli­wo­ści; au­ten­tycz­ny


SJP.pl


dokumentomat

au­to­mat do na­da­wa­nia i od­bie­ra­nia do­ku­men­tów urzę­do­wych


SJP.pl


dokumentować

1. zbie­rać i pre­zen­to­wać do­ku­men­ty w celu pot­wier­dze­nia ja­kichś fak­tów lub tez;
2. o do­ku­men­cie: pot­wier­dzać jakiś fakt lub tezę;
3. pot­wier­dzać, zaś­wiad­czać, np. do­ku­men­to­wać coś swoją po­sta­wą


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. udo­ku­men­to­wać)

 (1.1) skła­dać do­wo­dy; przed­sta­wiać do­ku­men­ty na pot­wier­dze­nie cze­goś

 (1.2) sta­no­wić do­ku­ment pot­wier­dza­ją­cy daną spra­wę

 (1.3) gro­ma­dzić za­pi­sy, zbie­rać ma­te­ria­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­dat­ków służ­bo­wych nie wolno do­ku­men­to­wać wy­łącz­nie ręcz­nie spo­rzą­dzo­ny­mi przez sie­bie no­tat­ka­mi.

 (1.2) Ra­por­ty Pi­lec­kie­go (…) były pod­su­mo­wa­niem dzia­łal­no­ści pol­skie­go ruchu oporu w Aus­chwitz, a także pier­wszym na świe­cie świa­dect­wem do­ku­men­tu­ją­cym ho­lo­ka­ust.

 (1.3) W ra­mach te­re­no­wych badań an­tro­po­lo­gicz­nych od dawna ist­nia­ła tra­dy­cja, aby do­ku­men­to­wać na­wy­ki ży­wie­nio­we, a szcze­gól­ną uwagę na je­dze­nie za­czę­to zwra­cać wraz z na­dej­ściem struk­tu­ra­liz­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokument mrz., dokumentacja ż., dokumentacyjność ż., dokumentalista mos., dokumentalistka ż.,dokumentalistyczność ż., dokumentalistyka ż., dokumentalizm mrz., dokumentalizowanie n., dokumentalność ż., dokumentarność ż., dokumentaryzm mrz., dokumentarzysta mos., dokumentność ż., dokumentowanie n., dokumentowość ż., udokumentowanie n., udokumentowywanie n.

:: zdrobn. dokumencik mrz., dokumencina ż.

 czas. dokumentalizować ndk., udokumentować dk., udokumentowywać ndk.

 przym. dokumentacyjny, dokumentalistyczny, dokumentalizowany, dokumentalizujący, dokumentalny, dokumentarny, dokumentowany, dokumentowy, dokumentujący, udokumentowany, udokumentowujący, udokumentowywany

 przysł. dokumentacyjnie, dokumentalnie, dokumentarnie, dokumentnie, dokumentny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) udowadniać, uzasadniać

 (1.2) zaświadczać

Wiktionary


dokumentowy

zwią­za­ny z do­ku­men­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z do­ku­men­tem, do­ty­czą­cy do­ku­men­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokument m., dokumentalistka ż.

 przym. dokumentalny, dokumentacyjny

 czas. dokumentować

Wiktionary


dokup

kupić coś do­dat­ko­wo


SJP.pl


dokupić

kupić coś do­dat­ko­wo


SJP.pl


dokupować

do­ko­ny­wać uzu­peł­nia­ją­cych za­ku­pów; do­ku­py­wać


SJP.pl


dokupywać

ku­po­wać do­dat­ko­wo rze­czy do już po­sia­da­nych lub wcze­śniej ku­pio­nych


SJP.pl


dokusztykiwać

po­tocz­nie: po­ty­ka­jąc się, z tru­dem gdzieś do­cho­dzić; do­kuś­ty­ki­wać


SJP.pl


dokuwać

1. kuć do końca, koń­czyć kucie;
2. kuć do­dat­ko­wo, do­da­wać kując


SJP.pl


dokuć

1. skoń­czyć kucie, np. dokuć konia;
2. wykuć coś bra­ku­ją­ce­go


SJP.pl


dokuśtykiwać

po­tocz­nie: po­ty­ka­jąc się, z tru­dem gdzieś do­cho­dzić; do­kusz­ty­ki­wać


SJP.pl


dokwaterować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. dok­wa­te­ro­wy­wać)

 (1.1) przy­dzie­lić oso­bie po­mie­szcze­nie w lo­ka­lu już zaj­mo­wa­nym przez inne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­ści­cie­le bloku chcą dok­wa­te­ro­wać miesz­kań­com lo­ka­to­ra!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokwaterowanie n.

 czas. dokwaterowywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domeldować

Wiktionary


dokwitnięty

taki, który dok­wit­nął; dok­wi­tły


SJP.pl


dokwitły

taki, który dok­witł; dok­wit­nię­ty


SJP.pl


dokąd

do ja­kie­go miej­sca, stanu


SJP.pl

za­i­mek

 (1.1) … py­taj­ny, słu­żą­cy do py­ta­nia o miej­sce, w któ­re­go kie­run­ku od­by­wa się ruch

 (1.2) … względ­ny, słu­żą­cy do łą­cze­nia zda­nia głów­ne­go z po­drzęd­nym, gdy zda­nie po­drzęd­ne okre­śla miej­sce, w któ­re­go kie­run­ku od­by­wa się ruch

 (1.3) … py­taj­ny, słu­żą­cy do py­ta­nia o dłu­gość trwa­nia ja­kiejś czyn­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dokąd je­dzie ten po­ciąg?

 (1.1) - Dokąd idziesz z wor­kiem na ple­cy­e­cach?

 (1.2) Za­pom­nia­łem, dokąd po­je­dzie­my na wy­ciecz­kę.

 (1.2) Posz­li za nim, dy­skret­nie, jak mieli przy­ka­za­ne, żeby zo­ba­czyć, dokąd pój­dzie, po­nie­waż Ruge słusz­nie po­dej­rze­wał, że pa­pie­rek, w który owi­nię­to mo­ne­tę, może być za­pi­sa­ny.

 (1.3) Dokąd bę­dzie trwa­ło to spot­ka­nie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔkɔ̃nt, AS: dokõnt

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. dokądś, dokądkolwiek, znikąd

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. kany, reg. śl. kanyż

 (1.3) jak długo

Wiktionary


dokądeś

daw­niej: do­kądś


SJP.pl


dokądkolwiek

za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) obo­jęt­nie, do ja­kie­go miej­sca

za­i­mek względ­ny

 (2.1) …wska­zu­ją­cy na to, że to, o czym mowa w zda­niu na­drzęd­nym dzie­je się nie­za­leż­nie od miej­sca, do któ­re­go kie­ro­wa­na jest czyn­ność opi­sa­na w zda­niu po­drzęd­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urzęd­ni­cy w Lagos znani są z tego, że za od­po­wied­nią pro­wiz­ję go­to­wi są chęt­nie re­ek­spor­to­wać do­sta­wy broni prak­tycz­nie do­kąd­kol­wiek.

 (2.1) Cóż ja na to po­ra­dzę, że do­kąd­kol­wiek przy­ja­dę, wszę­dzie mi się po­do­ba.

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. dokąd

Wiktionary


dokądś

za­i­mek oz­na­cza­ją­cy miej­sce bli­żej nie­o­kre­ślo­ne


SJP.pl

za­i­mek przy­słow­ny

 (1.1) …w wy­ra­że­niu za­stę­pu­ją­cy kie­ru­nek do­kład­nie niez­na­ny, bę­dą­cy jed­no­cze­śnie celem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie ma go w domu; po­szedł do­kądś po po­łud­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔkɔ̃ntʲɕ, AS: dokõntʹś

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. dokąd, znikąd

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. kansikej

Wiktionary


dokądże

wzmoc­nio­ne "dokąd"


SJP.pl

za­i­mek

 (1.1) …py­taj­ny; wzmoc­nio­ne dokąd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] oś­wiad­czy­ła na ko­niec mę­żo­wi, że chce do wód je­chać. ¶ — I owszem, — a do­ką­dże to? ¶ — Do Baden.''

 (1.1) ​Do­ką­dże, albo do­pó­kiż trze­ba bę­dzie to nie­szczę­ście zno­sić?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔkɔ̃ntʒɛ, AS: dokõntže

Wiktionary


dokładanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­kła­dać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔkwaˈdãɲɛ, AS: doku̯adãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dokładać ndk., dołożyć dk.

 rzecz. dołożenie n., dokładka ż.

Wiktionary


dokładać

1. do­rzu­cać coś; do­da­wać, do­łą­czać, do­peł­niać;
2. do­rzu­cać parę słów do tego, co zo­sta­ło po­wie­dzia­ne; do­po­wia­dać, do­da­wać;
3. do­kła­dać się:
a) do­rzu­cać pie­nią­dze od sie­bie, włą­czać się do wspól­ne­go dzia­ła­nia; do­rzu­cać się, do­pła­cać;
b) daw­niej: wkła­dać wiele wy­sił­ku w jakąś pracę; sta­rać się, przy­kła­dać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­ło­żyć)

 (1.1) kłaść, do­da­wać coś do cze­goś, co już jest

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­dzi­ce więc z ulgą do­kła­da­li Dodo każ­de­go mie­sią­ca czte­ry­sta zło­tych, żeby tylko brat mógł spo­koj­nie zda­wać ma­tu­rę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkwadat͡ɕ, AS: doku̯adać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokładanie n., dokładka ż.

 czas. kłaść

Wiktionary


dokładka

1. do­dat­ko­wa por­cja, np. je­dze­nia;
2. na do­kład­kę - do­dat­ko­wo, na do­da­tek


SJP.pl


dokładnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób do­kład­ny, pre­cy­zyj­ny, sta­ran­ny; z dba­ło­ścią o szcze­gó­ły

par­ty­ku­ła

 (2.1) zgod­nie z rze­czy­wi­sto­ścią co do każ­de­go szcze­gó­łu

wy­krzy­knik

 (3.1) pot. przy­ta­knię­cie roz­mów­cy, zgo­dze­nie się z jego sło­wa­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fi­skus do­kład­nie spraw­dzi han­del w In­ter­ne­cie.

 (1.1) Nie mu­sisz mi tyle o tym opo­wia­dać, bo do­kład­nie znam tę spra­wę.

 (2.1) Sta­tek pły­nie do­kład­nie na za­chód.

 (2.1) Do­kład­nie pięt­na­ście minut póź­niej zadz­wo­nił te­le­fon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkwadʲɲɛ, AS: doku̯adʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokładność

 przym. dokładny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) precyzyjnie, konkretnie, szczegółowo

 (2.1) właśnie, ściśle, akurat, równo, prosto

 (3.1) tak, właśnie

Wiktionary


dokładniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­kład­nie


SJP.pl


dokładniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­kład­ny


SJP.pl


dokładnościowy

→ do­kład­ność


SJP.pl

Patrz:

dokładność

dokładność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co do­kład­ne

 (1.2) sta­ran­ność, dba­łość

 (1.3) me­trol. sto­pień zgod­no­ści war­to­ści rze­czy­wi­stej ze śred­nią aryt­me­tycz­ną wy­ni­ków uzy­ska­nych dla oz­na­cza­nej wiel­ko­ści;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje urzą­dze­nie GPS po­tra­fi podać po­zy­cję z do­kład­no­ścią do pół mi­nu­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkwadnɔɕt͡ɕ, AS: doku̯adność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dokładny

 przysł. dokładnie

 partyk. dokładnie

 wykrz. dokładnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) precyzja

Wiktionary


dokładny

odz­na­cza­ją­cy się sta­ran­no­ścią, dba­ło­ścią o szcze­gó­ły; pre­cy­zyj­ny; skru­pu­lat­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z dużą sta­ran­no­ścią

 (1.2) o czło­wie­ku: ro­bią­cy coś sta­ran­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wsta­ję i ru­szam w drogę zgod­nie z adre­sem, który na szczę­ście za­no­to­wa­łam, spo­rzą­dza­jąc do­kład­ny szkic ze strzał­ka­mi.

 (1.1) Oś­wiet­le­nie obiek­tów prze­my­sło­wych i tech­nicz­nych wy­ma­ga przy­go­to­wa­nia i czę­sto opie­ra się na do­kład­nych obli­cze­niach.

 (1.2) Chi­rurg musi być bar­dzo do­kład­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈkwadnɨ, AS: doku̯adny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokładność ż.

 przysł. dokładnie

 partyk. dokładnie

 wykrz. dokładnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1,2) precyzyjny

 (1.2) skrupulatny

Wiktionary


dokłamać

po­tocz­nie: do­po­wie­dzieć, kła­miąc


SJP.pl


dokłamywać

po­tocz­nie: do­po­wia­dać, kła­miąc


SJP.pl


dokłosie

część źdźbła traw od kłosa lub wie­chy w dół do naj­wyż­sze­go ko­lan­ka


SJP.pl


dokłusować

do­je­chać kłu­sem


SJP.pl


dol

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) med. jed­nost­ka na­tę­że­nia bólu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dol – wieś
  • Dol – wieś w gmi­nie Krašić
  • Dol – wieś w gmi­nie Po­sti­ra
  • Dol – wieś w Sta­rym Gra­dzie
  • Dol-de-Bre­ta­gne – miej­sco­wość w de­par­ta­men­cie Ille-et-Vi­la­i­ne
  • Dol – luk­sem­bur­ska nazwa wsi Dahl
  • Dol – wieś
  • Dol – miej­sco­wość w gmi­nie Gorn­ji Grad
  • Dol – miej­sco­wość w gmi­nie Kočevje
  • Dol – miej­sco­wość w gmi­nie Krško
  • Dol – miej­sco­wość w gmi­nie Med­vo­de
  • dol – jed­nost­ka bólu

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔl, AS: dol

Wiktionary


dol.

skrót od: dolar (czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dolny

 (1.2) = do­li­na

 (1.3) = dolar

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Kar­tel OPEC zna­czą­cym cię­ciem wy­do­by­cia chciał wy­mu­sić utrzy­ma­nie ceny ropy na po­zio­mie bli­skim 100 dol. za ba­rył­kę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) symbol. $, USD

Wiktionary


dola

1. żywot;
2. po­tocz­nie: przy­pa­da­ją­ca komuś część pie­nię­dzy; dział­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. los, czy­jeś obec­ne po­ło­że­nie, stan

 (1.2) pot. przy­pa­da­ją­ca komuś część zdo­by­czy, za­rob­ku

 (1.3) mit­słow. duch opie­kuń­czy, sta­no­wią­cy o losie i do­bro­by­cie czło­wie­ka

 (1.4) środ. cela wię­zien­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dola – per­so­ni­fi­ka­cja losu i przez­na­cze­nia w mi­to­lo­gii sło­wiań­skiej
  • dola – ro­syj­ska jed­nost­ka wa­go­wa
  • Dola – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie
  • Dola – dawny za­ścia­nek, obec­nie na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie wi­leń­skim, w gmi­nie Ru­koj­nie
  • Dola – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w Ohio
  • Ta­de­usz Dola – pol­ski te­o­log ka­to­lic­ki
  • Ka­zi­mierz Dola – ksiądz, hi­sto­ryk dzie­jów Ko­ścio­ła

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cięż­ka była dola chło­pów pań­szczyź­nia­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔla, AS: dola

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) los, fatum, fortuna

 (1.2) działka

 (1.3) doda, dodola

 (1.4) cela, dołek

Wiktionary


dolabella

naz­wi­sko, m.in. To­masz Do­la­bel­la (ok.1570-1650), wło­ski ma­larz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­masz Do­la­bel­la – wło­ski ma­larz
  • Dado Do­la­bel­la – bra­zy­lij­ski aktor i pio­sen­karz
  • Jean Do­la­bel­la – bra­zy­lij­ski per­ku­si­sta
  • Gna­e­us Cor­ne­lius Do­la­bel­la – rzym­ski kon­sul

Wikipedia


dolaciński

naz­wi­sko


SJP.pl


dolantyna

nazwa hand­lo­wa opio­i­do­we­go leku prze­ciw­bó­lo­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go pe­ty­dy­nę


SJP.pl


dolar

1. jed­nost­ka mo­ne­tar­na USA oraz wielu in­nych kra­jów;
2. jed­nost­ka miary re­ak­tyw­no­ści re­ak­to­ra ją­dro­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. wa­lu­ta niek­tó­rych kra­jów świa­ta o sym­bo­lu $;

Wiktionary

Dolar ( dol­lar) – wa­lu­ta wielu kra­jów świa­ta. Dzie­li się na 100 cen­tów. Nazwa do­la­ra – po­dob­nie jak nazwa wa­lu­ty Sło­we­nii sprzed 1 stycz­nia 2007, tolar – po­cho­dzi od daw­nej srebr­nej mo­ne­ty, ta­la­ra. Dolar zo­stał ofi­cjal­ną jed­nost­ką mo­ne­tar­ną Sta­nów Zjed­no­czo­nych w 1785 roku. Jed­nak za­rów­no samo słowo an­giel­skie, jak i pie­nią­dze o ta­kiej naz­wie ist­nia­ły już wcze­śniej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ostat­nim cza­sie dolar strasz­nie spadł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlar, AS: dolar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolaryzowanie n., dolaryzacja ż.

 czas. dolaryzować ndk.

 przym. dolarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slang. dolec, zielony; symbol. $

Wiktionary


dolarowicz

osoba za­ra­bia­ją­ca do­la­ry


SJP.pl


dolarowiec

po­tocz­nie, w cza­sach PRL: osoba po­sia­da­ją­ca do­la­ry lub inne wa­lu­ty wy­mie­nial­ne, po­sia­da­ją­ca do­stęp do dóbr po­dów­czas luk­su­so­wych


SJP.pl


dolarowy

zwią­za­ny z do­la­rem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przym. od dolar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­bior­ca miał się wy­le­gi­ty­mo­wać czę­ścią ro­zdar­te­go ban­kno­tu do­la­ro­we­go, któ­re­go drugą część otrzy­mał w li­ście Sad­kow­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlaˈrɔvɨ, AS: dolarovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolar m., dolarowiec mos., dolaryzacja ż., dolaryzowanie n.

 czas. dolaryzować ndk.

Wiktionary


dolaryzacja

wpro­wa­dze­nie do­la­ra ame­ry­kań­skie­go jako środ­ka płat­ni­cze­go w wew­nętrz­nych obro­tach hand­lo­wych w danym pań­stwie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. wpro­wa­dze­nie do­la­ra do obro­tu w innym pań­stwie jako urzę­do­wej wa­lu­ty;

Wiktionary

Do­la­ry­za­cja – wpro­wa­dze­nie jed­nost­ki mo­ne­tar­nej np. do­la­ra jako wa­lu­ty al­ter­na­tyw­nej lub za­miast wa­lu­ty kra­jo­wej w celu ko­rzy­sta­nia z niego jako ze środ­ka płat­ni­cze­go w obro­tach pie­nięż­nych wew­nątrz da­ne­go pań­stwa. Do­ty­czy to głów­nie naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­nych walut świa­ta tzn. do­la­ra ame­ry­kań­skie­go (USD) i euro (EUR).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔlarɨˈzat͡sʲja, AS: dolaryzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolaryzowanie n., dolar mrz.

 czas. dolaryzować ndk.

 przym. dolarowy

Wiktionary


dolaryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­la­ry­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlarɨzɔˈvãɲɛ, AS: dolaryzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolar, dolaryzacja

 przym. dolarowy

Wiktionary


dolaryzować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ekon. wpro­wa­dzać do­la­ra do obro­tu w innym pań­stwie jako urzę­do­wą wa­lu­tę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlarɨˈzɔvat͡ɕ, AS: dolaryzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolaryzacja, dolar

 przym. dolarowy

Wiktionary


dolarówka

mo­ne­ta lub ban­knot o no­mi­na­le jed­ne­go do­la­ra


SJP.pl


dolaszewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­la­sze­wo (daw­niej: niem. "Ha­sen­berg") – wieś kra­jeń­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim, w gmi­nie Szy­dło­wo. Od kilku lat wieś in­ten­syw­nie się ro­zbu­do­wu­je.

Wieś kró­lew­ska na­le­ża­ła do sta­ro­stwa uj­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie wa­łec­kim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wikipedia


dolata

daw­niej, po­e­tyc­ko: do­la­ty­wać


SJP.pl


dolatać

daw­niej, po­e­tyc­ko: do­la­ty­wać


SJP.pl


dolatowski

naz­wi­sko


SJP.pl


dolać

zwięk­szyć ilość cie­czy w na­czy­niu, na­le­wa­jąc do­peł­nić, nalać pow­tór­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­le­wać)

 (1.1) dodać płynu, uzu­peł­nić płyn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mocne pra­gnie­nie naj­le­piej uko­isz na­stę­pu­ją­cym na­po­jem: garść jęcz­mie­nia po­go­tuj z kwar­tą wody, prze­cedź, dolej czte­ry łyżki octu i dwie łyżki pra­śne­go miodu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. podlewać, olać, dolewać ndk., lać ndk.

 rzecz. dolewka ż., dolewanie n., dolewacz m.

Wiktionary


dolby

1. sy­stem za­pi­su dźwię­ku o wy­so­kiej ja­ko­ści i efek­tach prze­strzen­nych;
2. apa­ra­tu­ra poz­wa­la­ją­ca uzy­skać taki dźwięk;
3. o sy­ste­mie za­pi­su dźwię­ku lub o apa­ra­tu­rze: da­ją­cy taki dźwięk


SJP.pl


dolce

[czy­taj: dol­cze] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: słod­ko, ła­god­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dolce – ru­muń­ska te­le­wiz­ja sa­te­li­tar­na Te­le­kom Ro­ma­nia
  • Dolce – gmina w Cze­chach, w po­wie­cie Pilz­no Po­łud­nie, w kraju pilz­neń­skim
  • Do­me­ni­co Dolce – wło­ski pro­jek­tant mody, współ­za­ło­ży­ciel pre­sti­żo­we­go domu mody Dolce & Gab­ba­na.

Wikipedia


dolcetto

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­traw­ne czer­wo­ne wino z Pie­mon­tu

Wiktionary

Dol­cet­to – czer­wo­ny szczep wi­no­ro­śli, po­cho­dzą­cy z Włoch. Ty­po­wy dla Pie­mon­tu, upra­wia­ny rów­nież w Li­gu­rii i na nie­wiel­ką skalę w in­nych kra­jach. Po­wierzch­nia win­nic ob­sa­dzo­nych od­mia­ną we Wło­szech wy­no­si­ła w roku 2000 7,450 ha, co jed­nak sta­wia­ło od­mia­nę poza pier­wszą dzie­siąt­ką. Nazwa jest zdrob­nie­niem od wło­skie­go "dolce" (słod­ki).

Wikipedia


dolcian

[czy­taj: dol­czian] dawny in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów, po­pu­lar­ny w mu­zy­ce re­ne­san­su i ba­ro­ku, pro­to­typ fa­go­tu; dul­cian, dul­cjan


SJP.pl


dolcinista

[czy­taj: dol­czy­ni­sta] osoba gra­ją­ca na dol­cia­nie - pro­to­ty­pie fa­go­tu


SJP.pl


dolcissimo

[czy­taj: dol­cziss-imo] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: jak naj­bar­dziej słod­ko, de­li­kat­nie


SJP.pl


dolec

po­tocz­nie: dolar; zie­lo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. dolar

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dolec – wieś w ob­wo­dzie Si­li­stra
  • Dolec – wieś w ob­wo­dzie Tyr­go­wisz­te

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bi­le­ty na mecz piłki noż­nej są dro­gie skoro kosz­tu­ją pięć­dzie­siąt dol­ców za sztu­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlɛt͡s, AS: dolec

Wiktionary


dolecieć

cza­sow­nik

 (1.1) do­stać się na miej­sce, lecąc

 (1.2) pot. do­biec, szyb­ko dojść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­mo­lot do­le­ciał do Sin­ga­pu­ru.

 (1.2) Ledwo do­le­cia­łem do au­to­bu­su.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. latanie, dolecenie, lot, lotnik, lotnisko, lotnisko

 czas. lecieć, przelecieć, wylecieć, zalecieć, przylecieć, wlecieć, latać

 przym. lotniczy, oblatany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dobiec, dojść

Wiktionary


dolecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hen­ryk Do­lec­ki (ur. 1945) – pol­ski praw­nik
  • Iwona Mi­ro­sław-Do­lec­ka (ur. 1973) – pol­ska ak­tor­ka te­a­tral­na i fil­mo­wa, lal­karz.
  • Jakow Do­lec­ki (1888–1937) – ra­dziec­ki dzia­łacz par­tyj­ny i pań­stwo­wy
  • Marek Do­lec­ki (1943–2015) – pol­ski ar­ty­sta fo­to­graf
  • Sta­ni­sław Do­lec­ki (ur. 1917) – pol­ski funk­cjo­na­riusz ko­mu­ni­stycz­ne­go apa­ra­tu bez­pie­czeń­stwa
  • To­masz Do­lec­ki (ur. 1962) – pol­ski dzia­łacz opo­zy­cji de­mo­kra­tycz­nej w PRL
  • Wal­de­mar Do­lec­ki (ur. 1972) – pol­ski aktor, dzien­ni­karz, pre­zen­ter pro­gno­zy po­go­dy
  • Wła­dy­sław Do­lec­ki (1946–2022) – po­li­tyk, pre­zy­dent Włoc­ław­ka, I se­kre­tarz KM PZPR we Włoc­ław­ku
  • Wła­dy­sław Do­lec­ki (ur. ?) – pre­zy­dent Pa­bia­nic
  • Zbi­gniew Do­lec­ki (1930-1990) – pol­ski poeta, pi­sarz, kry­tyk li­te­rac­ki, fil­mo­wy i mu­zycz­ny

Wikipedia


doleczać

do­kań­czać le­cze­nie, le­czyć do końca


SJP.pl


doleczyć

do­koń­czyć le­cze­nie, wy­le­czyć do końca


SJP.pl


dolegać

do­ku­czać komuś, spra­wiać ból, nie­przy­jem­ność


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dolec, do­le­gnąć)

 (1.1) spra­wiać do­kucz­li­wość, przy­krość, ból, trud­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od kilku dni coś mu do­le­ga.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doleganie n., dolegliwość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciążyć, dokuczać, doskwierać

Wiktionary


dolegliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­le­gli­wie


SJP.pl


dolegliwość

1. ból fi­zycz­ny, cho­ro­ba, cier­pie­nie;
2. przy­krość, zmart­wie­nie, tro­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­ro­ba, scho­rze­nie, pro­blem zdro­wot­ny

 (1.2) coś spra­wia­ją­ce­go przy­krość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕt͡ɕ, AS: doleglʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dolegać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ból, niedomaganie, słabość, doległość

Wiktionary


dolegliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­le­gli­wy


SJP.pl


dolegliwy

spra­wia­ją­cy przy­krość, ból; do­kucz­li­wy, do­le­ga­ją­cy


SJP.pl


doległość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. do­le­gli­wość, ból

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlɛɡwɔɕt͡ɕ, AS: dolegu̯ość

Wiktionary


dolek

zdrob­nie­nie od: Adolf, Ru­dolf (imio­na mę­skie)


SJP.pl


dolente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bo­le­śnie, z bólem; do­lo­ro­so


SJP.pl


dolepiać

do­łą­czać coś, przy­kle­ja­jąc


SJP.pl


dolepić

do­łą­czyć coś, przy­kle­ja­jąc


SJP.pl


doleryt

skała mag­mo­wa; dia­baz


SJP.pl


dolesiać

do­kań­czać sa­dze­nie lasu na ja­kimś te­re­nie


SJP.pl


dolesić

do­koń­czyć sa­dze­nie lasu na ja­kimś te­re­nie


SJP.pl


doletni

przy­miot­nik

 (1.1) daw. do­ro­sły, peł­no­let­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbysz­ko (…) po­my­ślał przy tym, że jeśli pan Mi­ko­łaj z Dłu­go­la­su ma do­let­nie­go syna, to tam kie­dyś wyz­wie go na walkę pie­szą lub konną, byle za skrza­ta nie da­ro­wać.

 (1.1) Była to już panna do­let­nia, słusz­ne­go wzro­stu i pra­wie mę­skiej po­sta­wy.

Wiktionary


dolew

w tech­ni­ce: do­le­wa­nie, do­la­nie


SJP.pl

Dolew (hebr.: דולב) – wieś po­ło­żo­na w sa­mo­rzą­dzie re­gio­nu Matte Bin­ja­min, w Dy­stryk­cie Judei i Sa­ma­rii, w Iz­ra­e­lu.

Leży w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Sa­ma­rii, na pół­noc­ny za­chód od Je­ro­zo­li­my, w oto­cze­niu te­ry­to­riów Au­to­no­mii Pa­le­styń­skiej.

Wikipedia


dolewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­le­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlɛˈvãɲɛ, AS: dolevãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dolewać, lać, olać, dolać

Wiktionary


dolewać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. dolać)

 (1.1) lejąc coś, uzu­peł­niać, do­da­wać

 (1.2) bić kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] do­le­wał mu wciąż do kie­lisz­ka do­sko­na­łej wi­śniów­ki […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlɛvat͡ɕ, AS: dolevać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolewka ż., dolewanie n., dolanie n.

 czas. olać, lać, podlewać, dolać dk.

Wiktionary


dolewka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. do­dat­ko­wa por­cja zupy lub na­po­ju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­cze­go nie chcia­łeś do­lew­ki grzy­bo­wej?

 (1.1) Pójdę je­szcze po do­lew­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. olać, dolać dk., dolewać ndk., lać ndk.

 rzecz. niedolewanie n.

Wiktionary


doleźć

dojść wol­nym kro­kiem, dow­lec się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pot. dojść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wo­li do­lazł na miej­sce.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. leźć, przyleźć, wleźć, przeleźć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dojść

Wiktionary


doleżeć

leżąc dotr­wać do pew­ne­go czasu


SJP.pl


dolha

naz­wi­sko, m.in. Emi­lian Dolha, ru­muń­ski pił­karz


SJP.pl


dolice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­li­ce – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Do­brza­ny
  • Do­li­ce – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Do­li­ce
  • Do­li­ce – gmina w po­wie­cie star­gardz­kim
  • Do­li­ce – gro­ma­da
  • Do­li­ce – sta­cja ko­le­jo­wa w Do­li­cach
  • Do­li­ce – je­zio­ro na Po­je­zie­rzu Iń­skim, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Do­brza­ny
  • Do­li­ce Wą­sko­to­ro­we

Wikipedia


dolichocefalia

w an­tro­po­lo­gii: kształt ludz­kiej głowy wy­dłu­żo­ny ku ty­ło­wi, ty­po­wy np. dla rdzen­nych Au­stra­lij­czy­ków; do­li­cho­ke­fa­lia, dłu­go­gło­wość, dłu­go­gło­wie, po­dłuż­no­gło­wość, po­dłuż­no­gło­wie


SJP.pl

Do­li­cho­ce­fa­lia, dłu­go­gło­wie (gr. "do­li­chós" długi + "kephalḗ" głowa) – cecha ana­to­micz­na głowy (lub czasz­ki) zwie­rząt, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się wskaź­ni­kiem gło­wo­wym w za­kre­sie 60–76. Głowa ta­kie­go zwie­rzę­cia ma o wiele więk­szy wy­miar przed­nio-tylny niż bocz­ny.

Wikipedia


dolichokefalia

w an­tro­po­lo­gii: kształt ludz­kiej głowy wy­dłu­żo­ny ku ty­ło­wi, ty­po­wy np. dla rdzen­nych Au­stra­lij­czy­ków; do­li­cho­ce­fa­lia, dłu­go­gło­wość, dłu­go­gło­wie, po­dłuż­no­gło­wość, po­dłuż­no­gło­wie


SJP.pl


dolicki

→ Do­li­ce


SJP.pl

Patrz:

Dolice

doliczać

do­da­wać jakąś sumę do sumy uprzed­nio obli­czo­nej


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) dodać jakąś sumę do sumy obli­czo­nej wcze­śniej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doliczanie n.

 czas. doliczyć dk.

Wiktionary


doliczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­li­czyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doliczyć

Wiktionary


doliczeniowy

po­le­ga­ją­cy na do­da­niu ja­kiejś war­to­ści do wy­ni­ku wcze­śniej­szych obli­czeń


SJP.pl


doliczyć

dodać jakąś sumę do sumy uprzed­nio obli­czo­nej


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­li­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­li­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wnio­sko­wał jed­nak, że gdy do­li­czy do stu, Pe­reł­ka po­wi­nien do­łą­czyć do niego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ, AS: dolʹičyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doliczenie n.

 czas. doliczać

Wiktionary


dolina

1. daw­niej: kie­szeń;
2. po­dłuż­ne wgłę­bie­nie na po­wierzch­ni ziemi pow­sta­łe wsku­tek eroz­ji wody pły­ną­cej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. wklę­sła, wy­dłu­żo­na forma te­re­nu, znaj­du­ją­ca się po­ni­żej po­zio­mu ota­cza­ją­ce­go te­re­nu;

 (1.2) gwara. więz. kie­szeń, zwła­szcza gdy cudza

 (1.3) gw-pl|War­sza­wa. kie­szeń

Wiktionary

Do­li­na, do­li­na rzecz­na – wklę­sła forma te­re­nu o wy­dłu­żo­nym kształ­cie i wy­raź­nie wyksz­tał­co­nym dnie, oto­czo­na z dwóch stron wznie­sie­nia­mi, naj­czę­ściej pow­sta­ła w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści rzek (eroz­ji i aku­mu­la­cji rzecz­nej) lub lo­dow­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze szczy­tu roz­ta­czał się roz­le­gły widok na do­li­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlʲĩna, AS: dolʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doliniarz m., dół m., pradolina ż.

:: zdrobn. dolinka ż.

 przym. dolinny, dolny

Wiktionary


doliniara

zło­dziej­ka kie­szon­ko­wa


SJP.pl


doliniarka

śro­do­wi­sko­wo: zło­dziej­ka kie­szon­ko­wa


SJP.pl


doliniarski

śro­do­wi­sko­wo: zło­dziej­ski


SJP.pl


doliniarstwo

pro­ce­der do­li­nia­rza; kie­szon­ko­stwo


SJP.pl


doliniarz

śro­do­wi­sko­wo: zło­dziej kie­szon­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara wię­zien­na kie­szon­ko­wiec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlʲĩɲaʃ, AS: dolʹĩńaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolina ż.

 przym. dolinny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kieszonkowiec

Wiktionary


dolinka

zdrob­nie­nie od: do­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: do­li­na

 (1.2) mała, płyt­ka do­li­na, np. po­to­ku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­lin­ka – przy­sió­łek wsi Świny woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ja­wor­skim, w gmi­nie Bol­ków
  • Do­lin­ka – część wsi Fry­co­wa woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Na­wo­jo­wa
  • Do­lin­ka – przy­sió­łek wsi Za­wo­ja woj. ma­ło­pol­skim, w pow. su­skim, w gmi­nie Za­wo­ja
  • Do­lin­ka – osada w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Przech­le­wo
  • Do­lin­ka – część wsi Bren­na woj. ślą­skim, w pow. cie­szyń­skim, w gmi­nie Bren­na
  • Do­lin­ka – do­li­na w pol­skich Ta­trach Za­chod­nich
  • Do­lin­ka – nie­ist­nie­ją­ca osada w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Kol­bu­dy
  • Do­lin­ka – do­pływ rzeki Hron
  • Do­lin­ka – do­pływ rzeki Tu­riec
  • Do­lin­ka – wieś
  • Do­lin­ka – wieś w re­jo­nie iwa­nic­kim, w re­jo­nie wło­dzi­mier­skim
  • Do­lin­ka – osied­le w Ob­wo­dzie ka­ra­gan­dyj­skim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈlʲĩnka, AS: dolʹĩnka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dolinny

 rzecz. dolina ż.

Wiktionary


dolinkować

w in­for­ma­ty­ce: umie­ścić link, oz­na­czyć lin­kiem; zlin­ko­wać, pod­lin­ko­wać, za­lin­ko­wać


SJP.pl


dolinkowy

→ do­lin­ka


SJP.pl

Patrz:

dolinka

dolinkowywać

w in­for­ma­ty­ce: umie­szczać link, oz­na­czać lin­kiem; pod­lin­ko­wy­wać


SJP.pl


dolinny

→ do­li­na; do­li­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny do­li­ną, do­ty­czą­cy do­li­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lo­dow­ce do­lin­ne i lo­dow­ce gór­skie sta­no­wią naj­licz­niej­szą grupę, po­nad­to są naj­le­piej zba­da­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlʲĩnːɨ, AS: dolʹĩ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolina ż., dolinka ż., doliniarz m.

Wiktionary


dolinowy

→ do­li­na; do­lin­ny


SJP.pl


dolistny

o na­wo­zach, środ­kach ochro­ny ro­ślin: po­da­wa­ny na li­ście, wchła­nia­ny po­przez li­ście


SJP.pl


dolittle

[czy­taj: Du­litl] dok­tor Do­litt­le, bo­ha­ter ut­wo­rów H. Lof­tin­ga przez­na­czo­nych dla dzie­ci (np. "Dok­tor Do­litt­le i jego zwie­rzę­ta")


SJP.pl


doliński

→ Do­li­na (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­liń­ski – pol­skie naz­wi­sko
  • Alek­san­der Do­liń­ski
  • Da­riusz Do­liń­ski
  • Jan Do­liń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Łu­kasz Do­liń­ski

Wikipedia


dolly

[czy­taj: doli] w fil­mie: ru­cho­ma plat­for­ma umoż­li­wia­ją­ca bez­gło­śne wy­ko­ny­wa­nie zdjęć w ruchu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • owca Dolly
  • Dolly Par­ton
  • Dolly – fran­cu­ska grupa roc­ko­wa

Wikipedia


dolma

mięs­ne danie le­wan­tyń­skie i grec­kie


SJP.pl


dolmades

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kulin. ro­dzaj go­łąb­ków za­wi­ja­nych w li­ście wi­no­gron, cza­sem ka­pu­sty, danie kuch­ni bał­kań­skiej i tu­rec­kiej;

Wiktionary

Dol­ma­des (nwgr. ντολµάδες, l.p. ντολμάς "dol­mas") – po­tra­wa z mięsa i ryżu, cha­rak­te­ry­stycz­na dla kuch­ni: grec­kiej, tu­rec­kiej i azer­skiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔlˈmadɛs, AS: dolmades

Wiktionary


dolman

1. długi, tu­rec­ki ubiór męski no­szo­ny pod fu­trem;
2. wę­gier­ski strój na­ro­do­wy, ro­dzaj kurt­ki woj­sko­wej ob­szy­tej fu­trem; doł­man;
3. daw­niej: ro­dzaj okry­cia dam­skie­go o sze­ro­kich rę­ka­wach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wę­gier­ska kurt­ka ob­szy­ta fu­trem;

 (1.2) tu­rec­ki ubiór męski

 (1.3) daw. kraw. okry­cie dam­skie z sze­ro­ki­mi rę­ka­wa­mi

Wiktionary

Dol­man, doł­man, do­ło­man, hu­zar­ka (węg. "dolmány") – wy­wo­dzą­cy się z Tur­cji na­ro­do­wy strój wę­gier­ski.

W Tur­cji mia­nem dol­ma­na (tur. "dol­man" – owi­ja­nie) okre­śla­no długi jed­wab­ny lub su­kien­ny strój męski z ob­ci­sły­mi rę­ka­wa­mi no­szo­ny pod fu­trem. Był on po­pu­lar­nym ubio­rem jan­cza­rów i ofi­ce­rów ta­tar­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lecz na swo­ich ogrom­nych ko­niach, w bu­tach za­bło­co­nych, dol­ma­nach wy­tar­tych, w pa­sach ba­wo­lich i z cu­gla­mi zmię­te­mi przez dłu­gie uży­wa­nie, mieli takie mar­so­we miny!

Wiktionary


dolmeczerka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. obo­zo­wa: tłu­macz­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlmɛˈt͡ʃɛrka, AS: dolmečerka

Wiktionary


dolmeczerować

po­tocz­nie: wy­ko­ny­wać ustne tłu­ma­cze­nie, zwła­szcza z ję­zy­ka nie­miec­kie­go


SJP.pl


dolmen

ne­o­li­tycz­na bu­dow­la wy­ko­na­na z wiel­kich gła­zów, ro­dzaj gro­bow­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­che­ol. pre­hi­sto­rycz­na bu­dow­la me­ga­li­tycz­na o cha­rak­te­rze gro­bow­ca, skła­da­ją­ca się z gła­zów wko­pa­nych pio­no­wo w zie­mię i wiel­kie­go pła­skie­go bloku skal­ne­go, który był na nich uło­żo­ny;

Wiktionary

Dol­men – pre­hi­sto­rycz­na bu­dow­la me­ga­li­tycz­na o cha­rak­te­rze gro­bow­ca. Skła­da­ła się z gła­zów wko­pa­nych pio­no­wo w zie­mię i wiel­kie­go pła­skie­go bloku skal­ne­go, który był na nich uło­żo­ny. Pier­wot­nie dol­men był przy­sy­py­wa­ny zie­mią. Bu­dow­le te są cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ne­o­li­tu eu­ro­pej­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W roz­wo­ju gro­bów me­ga­li­tycz­nych kul­tur nad­mor­skich naj­star­szą forma jest dol­men, zło­żo­ny z sa­mych ka­mie­ni bocz­nych, usta­wio­nych na po­wierzch­ni i przy­kry­tych wspól­ną płytą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlmɛ̃n, AS: dolmẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dolmenowy

Wiktionary


dolmusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tu­ryst. tu­rec­ka tak­sów­ka lub mi­kro­bus współ­dzie­lo­ny przez kilku pa­sa­że­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do cen­trum Stam­bu­łu naj­łat­wiej do­stać się dol­mu­szem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlmuʃ, AS: dolmuš

Wiktionary


dolniak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Dol­niak (ur. 1960) – pol­ska praw­nicz­ka i po­li­tyk
  • Grze­gorz Dol­niak (1960–2010) – pol­ski po­li­tyk i przed­się­bior­ca

Wikipedia


dolnicki

naz­wi­sko


SJP.pl


dolnik

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dol­nik – typ wier­sza w po­ez­ji ro­syj­skiej
  • Dol­nik – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie Mię­dzy­le­sie
  • Dol­nik – część ko­lo­nii Rzyce w woj. ślą­skim, w pow. lu­bli­niec­kim, w gmi­nie Ko­szę­cin
  • Dol­nik – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Kra­jen­ka
  • Dol­nik – ko­lo­nia w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Oko­nek
  • Dol­nik – przy­sió­łek wsi Ciem­nik w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Ińsko
  • Dol­nik – część mia­sta Gdańsk, w dziel­ni­cy Oru­nia-Św. Woj­ciech-Lipce
  • Dol­nik – gro­ma­da
  • Dol­nik – przy­sta­nek ko­le­jo­wy, w Dol­ni­ku w woj. wiel­ko­pol­skim
  • Dol­nik – inna nazwa Ni­skie­go Je­zio­ra po­ło­żo­ne­go w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Olsz­ty­nek

Wikipedia


dolnoaustriacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dolną Au­strią, do­ty­czą­cy Dol­nej Au­strii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolna Austria ż.

Wiktionary


dolnobrzeski

przy­miot­nik od: Brzeg Dolny (mia­sto na Dol­nym Ślą­sku); brze­ski


SJP.pl


dolnobrzeżanin

miesz­ka­niec Brze­gu Dol­ne­go (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dolnobrzeżanka

miesz­kan­ka Brze­gu Dol­ne­go (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


dolnofrankoński

w ję­zy­koz­naw­stwie: dia­lekt dol­no­fran­koń­ski - dia­lekt sta­no­wią­cy dawny pół­noc­ny odłam dia­lek­tu fran­koń­skie­go, obej­mu­ją­cy te­re­ny nad dol­nym Renem


SJP.pl


dolnokamski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dol­nym bie­giem Kamy

Wiktionary


dolnokartlijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dolną Kart­lią, do­ty­czą­cy Dol­nej Kart­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolna Kartlia ż.

Wiktionary


dolnokredowy

do­ty­czą­cy okre­su dol­nej (wczes­nej) kredy; wczes­no­kre­do­wy


SJP.pl


dolnomszański

przy­miot­nik od: Msza­na Dolna; mszań­ski


SJP.pl


dolnoniemiecki

1. wy­stę­pu­ją­cy na te­re­nie pół­noc­nych Nie­miec;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: język dol­no­nie­miec­ki - grupa dia­lek­tów wy­stę­pu­ją­cych na te­re­nie pół­noc­nych Nie­miec; platt­de­utsch


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dolną (ni­zin­ną, pół­noc­ną) czę­ścią Nie­miec

przy­miot­nik

 (2.1) jęz. ma­ją­cy cechy dia­lek­tów dol­no­nie­miec­kich, wcale lub niez­nacz­nie dot­knię­ty drugą prze­suw­ką spół­gło­sko­wą

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) jęz. język dol­no­nie­miec­ki;

Wiktionary


dolnoniemieckojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem dol­no­nie­miec­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem dol­no­nie­miec­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku dol­no­nie­miec­kim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlnɔɲɛ̃ˈmʲjɛt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: dolnońẽmʹi ̯eckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


dolnoobski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dol­nym bie­giem Obu

Wiktionary


dolnoprzepustowy

filtr dol­no­prze­pu­sto­wy - układ elek­tro­nicz­ny albo al­go­rytm, prze­pu­szcza­ją­cy czę­stot­li­wo­ści sy­gna­łu po­ni­żej usta­lo­nej czę­stot­li­wo­ści gra­nicz­nej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) elektr. prze­pu­szcza­ją­cy skła­do­we czę­stot­li­wo­ści sy­gna­łu po­ni­żej pew­nej czę­stot­li­wo­ści gra­nicz­nej i tłu­mią­cy niż­sze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li na wyj­ściu ukła­du mno­żą­ce­go za­sto­su­je­my filtr dol­no­prze­pu­sto­wy, to po fil­trze po­zo­sta­nie tylko sy­gnał o czę­stot­li­wo­ści róż­ni­co­wej.

Wiktionary


dolnopłat

sa­mo­lot lub szy­bo­wiec o skrzy­dłach umie­szczo­nych w dol­nej czę­ści ka­dłu­ba lub pod nim; dol­no­pła­to­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot lub szy­bo­wiec jed­no­pła­to­wy o skrzy­dłach umie­szczo­nych sto­sun­ko­wo nisko po bo­kach ka­dłu­ba

Wiktionary

Dol­no­płat – sa­mo­lot jed­no­pła­to­wy o pła­cie umo­co­wa­nym u dołu ka­dłu­ba.

Zaz­wy­czaj są to kon­struk­cje wol­no­no­śne. Tylko w nie­licz­nych przy­pad­kach sto­su­je się za­strza­ły, głów­nie w sa­mo­lo­tach o małej pręd­ko­ści jak np. sa­mo­lo­ty rol­ni­cze.

Pier­wszy dol­no­płat zo­stał wy­pro­du­ko­wa­ny w koń­co­wym okre­sie I wojny świa­to­wej przez Ce­sar­stwo Nie­miec­kie, a był nim sa­mo­lot Jun­kers D.I.

Wikipedia


dolnopłatowiec

sa­mo­lot lub szy­bo­wiec o skrzy­dłach umie­szczo­nych w dol­nej czę­ści ka­dłu­ba lub pod nim; dol­no­płat


SJP.pl


dolnopłuk

spłucz­ka mon­to­wa­na tuż nad se­de­sem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spłucz­ka ze zbior­ni­kiem mon­to­wa­nym tuż nad se­de­sem

Wiktionary


dolnoreglowy

od­no­szą­cy się do dol­ne­go regla


SJP.pl


dolnoreński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dol­nym bie­giem Renu

Wiktionary


dolnosaksoński

przy­miot­nik od: Dolna Sak­so­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dolną Sak­so­nią, do­ty­czą­cy Dol­nej Sak­so­nii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język dol­no­sak­soń­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolnosaski mrz., Dolna Saksonia ż., Dolnosaksończyk mos., Dolnosaksonka ż.

 przym. dolnosaski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dolnosaski

 (2.1) dolnosaski, dolnoniemiecki

Wiktionary


dolnosaski

w ję­zy­koz­naw­stwie: dia­lekt dol­no­sa­ski - głów­ny dia­lekt ję­zy­ka dol­no­nie­miec­kie­go, obec­nie sto­so­wa­ny je­dy­nie w lo­kal­nym pi­śmien­nict­wie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dolną Sak­so­nią, do­ty­czą­cy Dol­nej Sak­so­nii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. zob. dol­no­nie­miec­ki.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hans Kall­ner, do­wód­ca nie­miec­kiej 19 dol­no­sa­skiej dy­wiz­ji pan­cer­nej i rów­no­cze­śnie grupy bo­jo­wej, wyz­na­czo­nej do lik­wi­da­cji kotła żo­li­bor­skie­go, prze­ka­zał ppłk. „Ży­wi­cie­lo­wi" pro­po­zy­cję ka­pi­tu­la­cji, na co otrzy­mał od­po­wiedź od­mow­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolnosaksoński mrz., Dolna Saksonia ż., Dolnosaksończyk mos., Dolnosaksonka ż.

 przym. dolnosaksoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dolnosaksoński

 (2.1) dolnoniemiecki, dolnosaksoński

Wiktionary


dolnosuski

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do wsi Sucha Dolna

Wiktionary


dolnołabski

o dia­lek­cie: uży­wa­ny u uj­ścia Łaby i w Holsz­ty­nie na te­re­nie pół­noc­nych Nie­miec


SJP.pl


dolnołużycki

przy­miot­nik od: Łu­ży­ce Dolne


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Łu­ży­ca­mi Dol­ny­mi lub Dol­no­łu­ży­cza­na­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język dol­no­łu­życ­ki;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dol­no­łu­życ­kie wsie wy­mie­ra­ją.

 (2.1) Dol­no­łu­życ­ki jest po­dob­ny po pol­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlnɔwuˈʒɨt͡sʲci, AS: dolnou̯užycʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolnołużyczanin mos., Dolnołużyczanka ż.

Wiktionary


dolnołużyckojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem dol­no­łu­życ­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem dol­no­łu­życ­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku dol­no­łu­życ­kim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlnɔwuˈʒɨt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: dolnou̯užyckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


dolnołużyczanin

miesz­ka­niec Łużyc Dol­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Dol­nych Łużyc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolne Łużyce nmos.

:: fż. Dolnołużyczanka ż.

 przym. dolnołużycki

Wiktionary


dolnołużyczanka

miesz­kan­ka Łużyc Dol­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Dol­nych Łużyc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolne Łużyce nmos.

:: fm. Dolnołużyczanin mos.

 przym. dolnołużycki

Wiktionary


dolnośl.

skrót

 (1.1) = dol­no­ślą­ski

Wiktionary


dolnośląski

przy­miot­nik od: Dolny Śląsk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Dol­nym Ślą­skiem, do­ty­czą­cy Dol­ne­go Ślą­ska, le­żą­cy na Dol­nym Ślą­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dol­no­ślą­scy po­li­cjan­ci po żmud­nej pracy ope­ra­cyj­nej ro­zbi­li zor­ga­ni­zo­wa­ną siat­kę pe­do­fil­ską dzia­ła­ją­cą w In­ter­ne­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolnoślązaczka ż., Dolnoślązak mos.

Wiktionary


dolnośląsko-wielkopolski

do­ty­czą­cy wo­je­wództ­wa dol­no­ślą­skie­go oraz wiel­ko­pol­skie­go


SJP.pl


dolnośląskość

→ dol­no­ślą­ski


SJP.pl

Patrz:

dolnośląski

dolnoślązaczka

miesz­kan­ka Dol­ne­go Ślą­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Dol­ne­go Ślą­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kie­dyś Dol­no­ślą­zacz­ki mó­wi­ły też po nie­miec­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolny Śląsk mrz.

:: fm. Dolnoślązak mos.

 przym. dolnośląski

Wiktionary


dolnoślązak

miesz­ka­niec Dol­ne­go Ślą­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Dol­ne­go Ślą­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­szek zna Dol­no­ślą­za­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolny Śląsk mrz.

:: fż. Dolnoślązaczka ż.

 przym. dolnośląski

Wiktionary


dolny

znaj­du­ją­cy się na ni­skiej wy­so­ko­ści, u dołu, niżej po­ło­żo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się na dole

 (1.2) bę­dą­cy niżej niż punkt od­nie­sie­nia

 (1.3) geogr. o od­cin­ku rzeki bę­dą­cy bli­żej uj­ścia

 (1.4) o dziel­ni­cy, miej­sco­wo­ści, re­gio­nie, kraju po­ło­żo­ny niżej (lub dalej od źró­dła po­bli­skiej rzeki) niż inna jed­nost­ka te­ry­to­rial­na o tej samej naz­wie naj­czę­ściej okre­śla­na jako górna

 (1.5) geol. star­szy okres

 (1.6) muz. niski dźwięk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­rze­nia Sa­u­ków od­no­si­ły się do świa­ta gór­ne­go (nie­bio­sa) i dol­ne­go (pod zie­mią).

 (1.1) Lenda wspar­ła stopę o dolną belkę ba­rier­ki, za­czę­ła ją otrze­py­wać dło­nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlnɨ, AS: dolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dół m., dolina ż., dołek m.

Wiktionary


dolomicik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od do­lo­mit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolomit m.

Wiktionary


dolomicki

→ Do­lo­mi­ty (góry we Wło­szech)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Do­lo­mi­tów, zwią­za­ny z Do­lo­mi­ta­mi, po­cho­dzą­cy z Do­lo­mi­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na do­lo­mic­kim nie­bie po­ja­wi­ło się je­sien­ne słoń­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dolomity nmos.

Wiktionary


dolomit

1. mi­ne­rał, wę­glan wap­nia i ma­gne­zu
2. skała osa­do­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy wę­gla­nów;

 (1.2) geol. skała osa­do­wa, zbu­do­wa­na głów­nie z tego mi­ne­ra­łu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­lo­mit (mi­ne­rał)
  • do­lo­mit (skała)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈlɔ̃mʲit, AS: dolõmʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolomicik m., Dolomity nmos.

 przym. dolomitowy

Wiktionary


dolomitowy

zwią­za­ny z do­lo­mi­tem


SJP.pl


dolomity

1. mi­ne­rał, wę­glan wap­nia i ma­gne­zu
2. skała osa­do­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pasmo gór­skie w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Włoch;

Wiktionary

Nie mylić z: do­lo­mit.

Do­lo­mi­ty ( Do­lo­mi­ti, Alpi Do­lo­mi­ti­che; Do­lo­mi­ten) – pasmo gór­skie w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Włoch, część Po­łud­nio­wych Alp Wa­pien­nych w Al­pach Wschod­nich. Leży po­mię­dzy do­li­na­mi: Val Ren­de­na na za­cho­dzie, Piawa na wscho­dzie oraz Pu­ster­tal (Val Pu­ste­ria) na pół­no­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod wzglę­dem ge­o­lo­gicz­nym Do­lo­mi­ty sta­no­wią frag­ment Po­łud­nio­wych Alp Wa­pien­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dolomicki

 rzecz. dolomit m.

Wiktionary


dolomityzacja

w ge­o­lo­gii: pro­ces prze­mia­ny kal­cy­tu w do­lo­mit


SJP.pl

Do­lo­mi­ty­za­cja – pro­ces prze­mia­ny wę­gla­nu wap­nia – kal­cy­tu CaCO3 w dwu­wę­glan wap­nia i ma­gne­zu – do­lo­mit CaMg(CO3)2, po­wo­du­ją­cy zmia­nę osa­dów i skał wa­pien­nych w osady i skały do­lo­mi­to­we w wy­ni­ku czę­ścio­we­go za­stą­pie­nia wap­nia ma­gne­zem.

Pro­ces ten może za­cho­dzić pod dzia­ła­niem wód mor­skich pod­czas se­dy­men­ta­cji lub dia­ge­ne­zy osadu wa­pien­ne­go (ma­gnez do­star­cza­ny jest wtedy z wód mor­skich), może być rów­nież efek­tem krą­że­nia w ska­łach rozt­wo­rów wod­nych wzbo­ga­co­nych w ma­gnez, który po­cho­dzi z magmy lub łu­go­wa­ny jest przez te rozt­wo­ry z in­nych skał (tzw.

Wikipedia


dolores

1. obce imię żeń­skie;
2. mia­sto w Urug­wa­ju


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­lo­res – imię żeń­skie
  • Do­lo­res – mia­sto w pro­win­cji Bu­e­nos Aires w Ar­gen­ty­nie
  • Do­lo­res – mia­sto w Gwa­te­ma­li w de­par­ta­men­cie Petén
  • Do­lo­res – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Ali­can­te, w Wa­len­cji
  • Do­lo­res – gmina w Hon­du­ra­sie, w de­par­ta­men­cie Copán
  • Do­lo­res – mia­sto w de­par­ta­men­cie To­li­ma w Ko­lum­bii
  • Do­lo­res – miej­sco­wość w sta­nie Ko­lo­ra­do, w USA
  • Do­lo­res – mia­sto w de­par­ta­men­cie So­ria­no w Urug­wa­ju
  • hrab­stwo Do­lo­res (ang. Do­lo­res Co­un­ty) – w sta­nie Ko­lo­ra­do
  • Do­lo­res – po­e­mat Al­ger­no­na Char­le­sa Swin­bur­ne’a
  • Do­lo­res − po­wieść Jac­qu­e­li­ne Su­sann, wy­da­na w 1976 roku
  • Do­lo­res − ame­ry­kań­ski film dra­ma­tycz­ny z 1995 roku

Wikipedia


dolorologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem i le­cze­niem bólu


SJP.pl


dolorologiczny

→ do­lo­ro­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

dolorologia

doloroso

[czy­taj: do­lo­ro­zo] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bo­le­śnie, z bólem; do­len­te


SJP.pl


dolorysta

zwo­len­nik do­lo­ryz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rel. za­kon­nik z nie­ist­nie­ją­ce­go Zgro­ma­dze­nia Synów Matki Bożej Bo­les­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No­wi­cjat do­lo­ry­stów znaj­do­wał się w Jó­ze­fo­wie koło Ot­woc­ka.

Wiktionary


dolorystyczny

→ do­lo­ryzm


SJP.pl

Patrz:

doloryzm

doloryzm

uz­na­wa­nie bólu fi­zycz­ne­go za war­to­ścio­we prze­ży­cie


SJP.pl

Do­lo­ryzm (łac. "dolor" – ból, cier­pie­nie) to prąd w sztu­ce śred­nio­wie­cza, obec­ny zwła­szcza w XIV i XV wieku, ek­spo­nu­ją­cy kult Męki Pań­skiej i Matki Bo­skiej Bo­les­nej.

Jego nazwa po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go hymnu re­li­gij­ne­go "Sta­bat Mater Do­lo­ro­sa" (przy­pi­sy­wa­ne­go pa­pie­żo­wi In­no­cen­te­mu III), opi­su­ją­ce­go cier­pie­nia Matki Bo­skiej pod chry­stu­so­wym krzy­żem.

Wikipedia


dolos

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) jeden z blo­ków be­to­no­wych słu­żą­cych do bu­do­wy fa­lo­chro­nów na­rzu­to­wych i w ochro­nie brze­gu mor­skie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔlɔs, AS: dolos

Wiktionary


dolosować

wy­lo­so­wać coś je­szcze


SJP.pl


dolosowywać

lo­so­wać coś je­szcze


SJP.pl


dolot

1. koń­co­wa część lotu; do­le­ce­nie;
2. do­pływ (ben­zy­ny do sil­ni­ka itp.)


SJP.pl


dolotowy

zwią­za­ny z do­lo­tem


SJP.pl


dolph

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Brian Dolph – ame­ry­kań­ski za­pa­śnik
  • Dolph Lund­gren – szwedz­ki aktor kina akcji
  • Dolph Zig­gler – ame­ry­kań­ski wrest­ler i aktor

Wikipedia


dolsk

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce;
3. nazwa dwóch wsi na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Dolsk (pol. hist. Dol­sko) – mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie śrem­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Dolsk, nad je­zio­rem Dol­skim Wiel­kim i Dol­skim Małym.

Mia­sto "Dol­sko" było włas­no­ścią bi­skup­stwa poz­nań­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ło w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. poz­nań­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔlsk, AS: dolsk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dolski

Wiktionary


dolski

do­ty­czą­cy Dol­ska


SJP.pl

Dol­ski ("Dol­ski Kniaź") – pol­ski herb ksią­żę­cy, herb włas­ny ro­dzi­ny Dol­skich"".

Wikipedia


dolszczanin

miesz­ka­niec Dol­ska


SJP.pl


dolszczanka

miesz­kan­ka Dol­ska


SJP.pl


dolus

w pra­wie kar­nym: wina umyśl­na


SJP.pl


doluś

zdrob­nie­nie od: Adolf, Ru­dolf (imio­na mę­skie)


SJP.pl


dolędzin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osada w wo­je­wództ­wie ślą­skim, po­wie­cie ra­ci­bor­skim, gmi­nie Rud­nik;

Wiktionary

Do­lę­dzin (niem. "Dol­len­dzin", pol. po woj­nie "Do­łę­dzin") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Rud­nik.

Do­lę­dzin jest po­ło­żo­ny w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści gminy. Po­sia­da po­wierzch­nię 3,55 km² oraz kil­ku­na­stu miesz­kań­ców. Ad­mi­ni­stra­cyj­nie osada jest czę­ścią so­łect­wa Mo­dzu­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­lę­dzin na­le­ży do so­łect­wa Mo­dzu­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈlɛ̃ɲd͡ʑĩn, AS: dolẽńʒ́ĩn

Wiktionary


dolędźwiowy

o znie­czu­le­niu, za­strzy­ku: po­da­wa­ny do lędź­wio­we­go od­cin­ka krę­go­słu­pa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. wy­ko­ny­wa­ny, sto­so­wa­ny do lędź­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­mie­nio­ne po­wy­żej za­bie­gi wy­ma­ga­ją znie­czu­le­nia do­lędź­wio­we­go (od pasa w dół) oraz zwy­kle kil­kud­nio­we­go po­by­tu w szpi­ta­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔlɛ̃ɲd͡ʑˈvʲjɔvɨ, AS: dolẽńʒ́vʹi ̯ovy

Wiktionary


dom

1. miesz­ka­nie
2. bu­dy­nek
3. do­mow­ni­cy, go­spo­dar­stwo do­mo­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. urb. od­dziel­ny bu­dy­nek miesz­kal­ny

 (1.2) po­mie­szcze­nie lub miej­sce które ko­ja­rzy­my z domem ro­dzin­nym lub z ogni­skiem do­mo­wym

 (1.3) urz. pla­ców­ka spo­łecz­na, usłu­go­wa lub hand­lo­wa

 (1.4) he­rald. ród, ro­dzi­na, dy­na­stia

Wiktionary

Dom – przy­sto­so­wa­ne przez czło­wie­ka pod wzglę­dem kon­struk­cyj­nym i użyt­ko­wym miej­sce, przez­na­czo­ne do celów miesz­kal­nych. Współ­cze­śnie domem czło­wie­ka są: miesz­ka­nie w bloku lub domu wie­lo­ro­dzin­nym, dom jed­no­ro­dzin­ny, dom dziec­ka, dom spo­koj­nej sta­ro­ści itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W mie­ście wy­ro­sło wiele no­wych domów.

 (1.1) W tym domu obok miesz­ka mój kuzyn.

 (1.2) W dro­dze do domu wstą­pi­łem na pocz­tę.

 (1.2) Niek­tó­rzy na­u­czy­cie­le twier­dzą, że szko­ła jest dru­gim domem ucz­nia.

 (1.3) Syn są­sia­da za kra­dzież do­ko­na­ną w domu hand­lo­wym, tra­fił do domu po­praw­cze­go.

 (1.4) Je­stem Jo­an­na Ko­wal­ska, z domu Nowak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃m, AS: dõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domostwo n., domator m., domatorka ż., domownik m., domowniczka ż., domówka ż., podomka ż., udomowienie n., udomawianie n.

:: zdrobn. domek m., domeczek m.

:: zgrub. domisko n., domiszcze n.

 czas. udomowić dk., udomawiać ndk., zadomowić się dk., zadomawiać się ndk.

 przym. domowy, przydomowy, wewnątrzdomowy

 przysł. doma, domowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński dóm

 (1.2) mieszkanie, dach nad głową, własny kąt, ognisko domowe, gniazdo rodzinne, ojcowska strzecha, pielesze; gw. Śląsk Cieszyński dóm

Wiktionary


dom.

skrót od: do­mo­wy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = do­mo­wy

Wiktionary


doma

przy­słó­wek

 (1.1) daw. lub gwara. w domu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz.

Wiktionary


domacanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ma­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domacać dk.

Wiktionary


domacać

ma­ca­jąc, do­szu­kać się cze­goś, na­tra­fić na coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) ma­ca­jąc do­trzeć, osią­gnąć, się­gnąć po coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­ma­ca­łam wresz­cie tę szmin­kę w to­reb­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domacanie n.

Wiktionary


domachowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ma­cho­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Trąb­ki Wiel­kie
  • Do­ma­cho­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. go­styń­skim, w gmi­nie Kro­bia
  • Do­ma­cho­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Po­la­nów
  • Do­ma­cho­wo – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Do­ma­cho­wie, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


domachowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Do­ma­chow­ski, Do­ma­chow­ska – pol­skie naz­wi­sko, w Pol­sce nosi je ponad 1300 osób.

Wikipedia


domacjum

zwy­kle w licz­bie mno­giej: do­ma­cja - spe­cjal­ne wyt­wo­ry na róż­nych czę­ściach ro­ślin lub przeksz­tał­co­ne or­ga­ny ro­ślin­ne słu­żą­ce innym or­ga­niz­mom (np. mrów­kom) jako miej­sce za­miesz­ka­nia


SJP.pl

Do­ma­cjum (gr. "do­ma­tion" – domek, ang. "do­ma­tium") – twory pow­sta­ją­ce na róż­nych czę­ściach ro­ślin lub mo­dy­fi­ko­wa­ne ich or­ga­ny za­sied­la­ne przez zwie­rzę­ta – mrów­ki i roz­to­cze.

Do­ma­cja są wy­ni­kiem od­dzia­ły­wa­nia mu­tu­a­li­stycz­ne­go mię­dzy ro­śli­na­mi i zwie­rzę­ta­mi.

Wikipedia


domacywać

1. ma­ca­jąc, do­szu­ki­wać się cze­goś;
2. prze­no­śnie: do­wia­dy­wać się cze­goś


SJP.pl


domaczać

mo­czyć do końca, czy­nić wy­star­cza­ją­co mo­krym


SJP.pl


domagalik

naz­wi­sko


SJP.pl


domagalski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­fred Do­ma­gal­ski (ur. 1945) – po­li­tyk, poseł
  • Alek­san­der Do­ma­gal­ski (ur. 1982) – gi­ta­rzy­sta, kom­po­zy­tor
  • Da­riusz Do­ma­gal­ski (ur. 1972) – pi­sarz
  • Hen­ryk Do­ma­gal­ski (1907-1978) – ko­mu­ni­sta
  • Igna­cy Do­ma­gal­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jan Do­ma­gal­ski (1871-1958) – pod­na­czel­nik, pow­sta­niec wiel­ko­pol­ski, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Karol Do­ma­gal­ski (ur. 1989) – spor­to­wiec, ko­larz
  • Ra­do­sław Do­ma­gal­ski-Ła­będz­ki (ur. 1978) – pol­ski me­ne­dżer i praw­nik
  • Wła­dy­sław Do­ma­gal­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Zyg­munt Do­ma­gal­ski (1888-1943) – dzia­łacz spo­łecz­ny, ko­mu­ni­sta

Wikipedia


domagać

do­ma­gać się;
1. upor­czy­wie upo­mi­nać się o coś; żądać, na­le­gać; wy­ma­gać;
2. po­trze­bo­wać cze­goś do wła­ści­we­go dzia­ła­nia


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ape­lo­wać o coś, do­po­mi­nać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domagać się ndk.

 rzecz. Domagała mos./ż., domaganie n.

Wiktionary


domagała

do­ma­gać się;
1. upor­czy­wie upo­mi­nać się o coś; żądać, na­le­gać; wy­ma­gać;
2. po­trze­bo­wać cze­goś do wła­ści­we­go dzia­ła­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­za­ry Do­ma­ga­ła (ur. 1961), pol­ski aktor
  • Jacek Do­ma­ga­ła (ur. 1947), pol­ski kom­po­zy­tor
  • Jan Do­ma­ga­ła (ur. 1896, zm. ?), pol­ski wię­zień KL
  • Łu­kasz Do­ma­ga­ła (ur. 13 stycz­nia 1987) – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Marek Do­ma­ga­ła (ur. 1951) – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec i le­karz
  • Marek Do­ma­ga­ła (ur. 1979) – pol­ski muzyk i ar­ty­sta
  • Ma­rian Do­ma­ga­ła (ur. 1919, zm. 1976) – praw­nik
  • Ma­rian Do­ma­ga­ła (ur. 1909, zm. 1991) – pol­ski pilot my­śliw­ski
  • Paweł Do­ma­ga­ła (ur. 1984), pol­ski aktor
  • Se­ba­stian Do­ma­ga­ła (ur. 3 czerw­ca 1973 w Kra­ko­wie) – pol­ski aktor fil­mo­wy i te­a­tral­ny
  • Ta­de­usz Do­ma­ga­ła (ur. 1937 w Nowym Mie­ście Lu­baw­skim) – hi­sto­ryk sztu­ki
  • To­masz Do­mo­ga­ła (ur. 1985), pol­ski przed­się­bior­ca

Wikipedia


domain

[czy­taj: doMEJN] ele­ment adre­su in­ter­ne­to­we­go; do­me­na


SJP.pl


domak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. do­mow­nik

 (1.2) daw. do­ma­tor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃mak, AS: dõmak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom m., domatorstwo n., domek mrz.

 przym. domowy

Wiktionary


domakietka

ele­ment sce­no­gra­fii fil­mo­wej do zdjęć tric­kowch


SJP.pl


domalewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Le­szek Do­ma­lew­ski – pol­ski gi­ta­rzy­sta ba­so­wy
  • Piotr Do­ma­lew­ski – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy, re­ży­ser i sce­na­rzy­sta

Wikipedia


domalowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ma­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domalować, domalowywać

 przym. malarski

 rzecz. malarz mos.

Wiktionary


domalować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­ma­lo­wy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­ma­lo­wy­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃maˈlɔvat͡ɕ, AS: dõmalovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domalowywać, malować, pomalować, namalować

 rzecz. malarstwo n., domalowanie n., malarz mos.

 przym. malarski, malowniczy

Wiktionary


domalowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ma­lo­wy­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃malɔvɨˈvãɲɛ, AS: dõmalovyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domalowywać

 przym. malarski

 rzecz. malarz mos.

Wiktionary


domalowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­ma­lo­wać)

 (1.1) ma­lu­jąc, do­da­wać coś do ist­nie­ją­ce­go już obra­zu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃malɔˈvɨvat͡ɕ, AS: dõmalovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domalowywanie n., domalowanie n., malarz mos.

 czas. domalować, namalować dk., pomalować dk., malować ndk.

 przym. malarski

Wiktionary


domamir

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Do­ma­mir, Do­mie­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Doma-" („dom”; psł. "*domъ" oz­na­cza „po­mie­szcze­nie, gdzie czło­wiek żyje ze swoją ro­dzi­ną”; „wszyst­ko, co jest w domu, ro­dzi­na, mie­nie, ma­ją­tek”, „ród, po­ko­le­nie”, „stro­ny ro­dzin­ne, kraj oj­czy­sty”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Wy­ra­ża­ło ono ży­cze­nie, ażeby nim ob­da­rzo­ny za­pew­niał swo­je­mu do­mo­wi pokój i zgodę.

Wikipedia


doman

imię mę­skie


SJP.pl

Doman – seria ko­mik­so­wa stwo­rzo­na przez An­drze­ja O. No­wa­kow­skie­go i Ja­nu­sza Flor­kie­wi­cza na­wią­zu­ją­ca do podań i le­gend sta­ro­pol­skich. Sce­na­riusz opar­ty zo­stał na po­wie­ści "Stara Baśń" Jó­ze­fa Igna­ce­go Kra­szew­skie­go.

Pier­wszy ko­miks z serii, za­ty­tu­ło­wa­ny "Wład­ca Myszy", uka­zał się w 1986 na­kła­dem Pol­skiej Agen­cji In­ter­press.

Wikipedia


domaniak

naz­wi­sko


SJP.pl


domanice

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ma­ni­ce – przy­sió­łek wsi Słu­pi­ce w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. dzier­żo­niow­skim, w gmi­nie Ła­giew­ni­ki
  • Do­ma­ni­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wo­łow­skim, w gmi­nie Wiń­sko
  • Do­ma­ni­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Miet­ków
  • Do­ma­ni­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Do­ma­ni­ce
  • Do­ma­ni­ce – osada w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • Do­ma­ni­ce – część wsi Łe­bień w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Dam­ni­ca
  • Do­ma­ni­ce – gmina wiej­ska
  • Do­ma­ni­ce – dawna gmina wiej­ska w woj. wroc­ław­skim
  • Do­ma­ni­ce – gro­ma­da w po­wie­cie sied­lec­kim
  • Do­ma­ni­ce – gro­ma­da w po­wie­cie świd­nic­kim
  • Do­ma­ni­ce-Ko­lo­nia, Do­ma­ni­ce-Ma­ją­tek

Wikipedia


domanicki

→ Do­ma­ni­ce


SJP.pl

Patrz:

Domanice

domaniewice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ma­nie­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ło­wic­kim, w gmi­nie Do­ma­nie­wi­ce
  • Do­ma­nie­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Wol­brom
  • Do­ma­nie­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Prom­na
  • Do­ma­nie­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Nowe Mia­sto nad Pi­li­cą
  • Do­ma­nie­wi­ce – gmina
  • Do­ma­nie­wi­ce – dawna gro­ma­da
  • Do­ma­nie­wi­ce – sta­cja ko­le­jo­wa w Do­ma­nie­wi­cach, w wo­je­wództ­wie łódz­kim

Wikipedia


domaniewicki

przy­miot­nik od: Do­ma­nie­wi­ce


SJP.pl


domaniewski

naz­wi­sko


SJP.pl


domanin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ma­nin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kę­piń­skim, w gmi­nie Kępno
  • Do­ma­nin – osada w pow. kę­piń­skim
  • Do­ma­nin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Dąbie
  • Do­ma­nin – nie­ist­nie­ją­ca wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ra­dzyń­skim
  • Do­ma­nin – sta­cja ko­le­jo­wa w Do­ma­ni­nie w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


domaniowski

przy­miot­nik od: Do­ma­niów


SJP.pl


domaniów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ma­niów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. oław­skim, w gmi­nie Do­ma­niów
  • Do­ma­niów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Przy­tyk
  • Do­ma­niów – gro­ma­da w po­wie­cie oław­skim
  • Do­ma­niów – gro­ma­da w po­wie­cie ra­dom­skim
  • Do­ma­niów – zlik­wi­do­wa­na sta­cja ko­le­jo­wa w Do­ma­nio­wie; w gmi­nie Do­ma­niów, w po­wie­cie oław­skim, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim

Wikipedia


domanostwo

Doman z mał­żon­ką; Do­ma­no­wie


SJP.pl


domanowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­ma­no­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, w gmi­nie Trzeb­ni­ca.

Wikipedia


domanowie

Doman z mał­żon­ką; Do­ma­no­stwo


SJP.pl


domanowski

naz­wi­sko


SJP.pl


domanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­ma­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


domarad

sło­wiań­skie imię mę­skie


SJP.pl

Do­ma­rad, Do­mo­rad, Do­ma­red(?) – sta­ro­pol­skie imię mę­skie zło­żo­ne z czło­nów "Doma-" ("dom"; psł. "*domъ" oz­na­cza "po­mie­szcze­nie, gdzie czło­wiek żyje ze swoją ro­dzi­ną"; "wszyst­ko, co jest w domu, ro­dzi­na, mie­nie, ma­ją­tek", "ród, po­ko­le­nie", "stro­ny ro­dzin­ne, kraj oj­czy­sty") i "-rad" ("ra­dzić" "być za­do­wo­lo­nym, chęt­nym, cie­szyć się"). Mogło oz­na­czać "ten, który cie­szy się swoim domem". We wczes­nym śred­nio­wie­czu sy­no­nim Ma­jor­do­ma, za­rząd­cy dworu ksią­żę­ce­go.

Wikipedia


domaradostwo

Do­ma­rad z mał­żon­ką; Do­ma­ra­do­wie


SJP.pl


domaradowie

Do­ma­rad z mał­żon­ką; Do­ma­ra­do­stwo


SJP.pl


domaradowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­ma­ra­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


domaradz

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ma­radz – imię mę­skie
  • Do­ma­radz – wieś w woj. opol­skim, w pow. na­my­słow­skim, w gmi­nie Pokój
  • Do­ma­radz – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. brzo­zow­skim, w gmi­nie Do­ma­radz
  • Do­ma­radz – część wsi Ba­rycz­ka w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. strzy­żow­skim, w gmi­nie Nie­by­lec
  • Do­ma­radz – część wsi Gli­nik Za­bo­row­ski w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. strzy­żow­skim, w gmi­nie Strzy­żów
  • Do­ma­radz – część wsi Dol­sko w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • Do­ma­radz – osada w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Dam­ni­ca
  • Do­ma­radz – gmina wiej­ska
  • Do­ma­radz – gro­ma­da w po­wie­cie brzo­zow­skim
  • Do­ma­radz – gro­ma­da w po­wie­cie opol­skim

Wikipedia


domaradzki

przy­miot­nik od: Do­ma­radz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Do­ma­radz­ka (1952–2022) – pol­ska ope­ra­tor­ka dźwię­ku
  • Ga­briel Do­ma­radz­ki – poseł na Sejm I Rze­czy­po­spo­li­tej
  • Jerzy Do­ma­radz­ki (ur. 1943) – pol­ski re­ży­ser i sce­na­rzy­sta
  • Kla­u­dia Do­ma­radz­ka (ur. 2000) – pol­ska sa­necz­kar­ka
  • Krzysz­tof Do­ma­radz­ki (1945–2020) – pol­ski ar­chi­tekt i ur­ba­ni­sta
  • Krzysz­tof Do­ma­radz­ki (ur. 1989) – pol­ski pi­sarz
  • Ma­riusz Do­ma­radz­ki (ur. 1980) – pol­ski muzyk
  • Mi­chał Do­ma­radz­ki (ur. 1973) – pol­ski funk­cjo­na­riusz Po­li­cji
  • Mie­czy­sław Ma­rian Do­ma­radz­ki (1949–1998) – pol­ski ar­che­o­log
  • Mi­ko­łaj Do­ma­radz­ki (ur. 1976) – pol­ski fi­lo­zof
  • Piotr Do­ma­radz­ki (1946–2015) – pol­ski dzien­ni­karz i pi­sarz
  • Piotr Do­ma­radz­ki (ur. 1951) – pol­ski fil­mo­wiec, re­a­li­za­tor dźwię­ku

Wikipedia


domarat

imię mę­skie


SJP.pl


domarecki

naz­wi­sko


SJP.pl


domarsz

do­tar­cie do okre­ślo­ne­go miej­sca mar­szem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) do­tar­cie mar­szem

Wiktionary


domarznięty

[czy­taj: domar-znię­ty] taki, który do­marz­nął (zmarz­nął cał­ko­wi­cie); do­marz­ły, do­marź­nię­ty


SJP.pl


domarzyć

ma­rzyć do pew­nej chwi­li, do końca; do­śnić


SJP.pl


domarzły

taki, który do­marzł (zmarzł cał­ko­wi­cie); do­marź­nię­ty, do­marz­nię­ty


SJP.pl


domarźnięty

taki, który do­marzł (zmarzł cał­ko­wi­cie); do­marz­ły, do­marz­nię­ty


SJP.pl


domaszczyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­ma­szczyn (niem. "Do­mats­chi­ne", od 1935 r. "Sach­se­nau", łac. "Do­man­ci­ci") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Dłu­go­łę­ka.

Wikipedia


domaszewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Do­ma­sze­wicz – pol­ski pow­sta­niec, in­ży­nier
  • Alek­san­der Do­ma­sze­wicz – pol­ski le­karz, woj­sko­wy, dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy i po­li­tyk
  • Ja­ni­na Do­ma­sze­wicz – pol­ska dzia­łacz­ka nie­pod­le­gło­ścio­wa, urzęd­nicz­ka

Wikipedia


domaszewnica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­ma­szew­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie ra­dzyń­skim, w gmi­nie Ulan-Ma­jo­rat.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w ziemi łu­kow­skiej wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

W la­tach 1954–1962 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Do­ma­szew­ni­ca, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Wólka Do­ma­szew­ska. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


domaszkowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­masz­ko­wi­ce ( Rit­ters­wal­de) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Nysa.

Wieś roz­cią­ga się około 5 km, od Wierz­bię­cic do Kubic.

W XVII w. wieś była włas­no­ścią ro­dzi­ny von Stra­chwitz.

Wikipedia


domaszkowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Do­masz­ko­wem, do­ty­czą­cy Do­masz­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Domaszków m.

Wiktionary


domaszków

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­masz­ków – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Mię­dzy­le­sie
  • Do­masz­ków – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wo­łow­skim, w gmi­nie Wołów
  • Do­masz­ków – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w wo­je­wództ­wie wroc­ław­skim, a na­stęp­nie wał­brzy­skim
  • Do­masz­ków – gro­ma­da
  • Do­masz­ków – sta­cja ko­le­jo­wa w Do­masz­ko­wie

Wikipedia


domaszowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ma­szo­wi­ce – wieś w woj. opol­skim, w pow. na­my­słow­skim, w gmi­nie Do­ma­szo­wi­ce
  • Do­ma­szo­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Ma­słów
  • Do­ma­szo­wi­ce – gmina wiej­ska
  • Do­ma­szo­wi­ce – gro­ma­da
  • Do­ma­szo­wi­ce – sta­cja ko­le­jo­wa w Do­ma­szo­wi­cach, w wo­je­wództ­wie opol­skim
  • Do­ma­szo­wi­ce Wi­ka­ryj­skie – część mia­sta Kiel­ce

Wikipedia


domaszowicki

przy­miot­nik od: Do­ma­szo­wi­ce


SJP.pl


domaszuk

naz­wi­sko


SJP.pl


domasław

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ma­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie
  • Do­ma­sław – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Ko­bie­rzy­ce
    • Do­ma­sław – przy­sta­nek ko­le­jo­wy we wsi
  • Do­ma­sław − możny szcze­ciń­ski z XII wieku

Wikipedia


domasława

imię żeń­skie


SJP.pl

Do­ma­sła­wa, Do­mi­sła­wa, Do­mo­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie zło­żo­ne z czło­nów "Doma-" („dom”; psł. "*domъ" oz­na­cza „po­mie­szcze­nie, gdzie czło­wiek żyje ze swoją ro­dzi­ną”; „wszyst­ko, co jest w domu, ro­dzi­na, mie­nie, ma­ją­tek”, „ród, po­ko­le­nie”, „stro­ny ro­dzin­ne, kraj oj­czy­sty”) i "-sława" („sława”). Mogło oz­na­czać „przy­no­szą­ca sławę do­mo­wi”. W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne od XIII wieku (1265 rok).

Wikipedia


domasławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­ma­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


domasławostwo

Do­ma­sław z mał­żon­ką; Do­ma­sła­wo­wie


SJP.pl


domasławowie

Do­ma­sław z mał­żon­ką; Do­ma­sła­wo­stwo


SJP.pl


domasławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­ma­sła­wa (Do­ma­sła­wy) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


domasłów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­ma­słów (niem. "Dom­sel") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kę­piń­skim, w gmi­nie Pe­rzów.

Wikipedia


domatków

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­mat­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kol­bu­szow­skim, w gmi­nie Kol­bu­szo­wa. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa rze­szow­skie­go.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą pa­ra­fii Mi­ło­sier­dzia Bo­że­go, na­le­żą­cej do de­ka­na­tu Kol­bu­szo­wa Za­chód, die­cez­ji rze­szow­skiej.

Wikipedia


domator

osoba lu­bią­ca spę­dzać czas wolny w domu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba dużo prze­by­wa­ją­ca w domu, lu­bią­ca życie ro­dzin­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom m., domatorstwo n.

:: fż. domatorka ż.

 przym. domatorski, domowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. domak

Wiktionary


domatorka

ko­bie­ta lu­bią­ca spę­dzać czas wolny w domu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: do­ma­tor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃maˈtɔrka, AS: dõmatorka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. domator.

Wiktionary


domatorski

→ do­ma­tor


SJP.pl

Patrz:

domator

domatorstwo

za­mi­ło­wa­nie do życia do­mo­we­go, ro­dzin­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­mi­ło­wa­nie do do­mo­we­go życia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Ta­szyc­ki pod­ko­mo­rzy, człek wiel­kie­go doś­wiad­cze­nia a ro­zu­mu w ta­kich rze­czach, bar­dzo do­brze na to wszyst­ko po­wia­da: Do­ma­tor­stwo, panie Stań­czy­ku, do­ma­tor­stwo ich gubi. Za­pom­nie­li co życie pu­blicz­ne (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domator m., domatorka ż., domówka ż., domak m.

 przym. domatorski, domowy

Wiktionary


domatowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­ma­to­wo (kaszb. "Domôtowò") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Puck. Leży na ob­sza­rze Pu­szczy Darż­lub­skiej i nad je­zio­rem Bie­la­wa. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


domatówko

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­ma­tów­ko (kaszb. "Domatówkò" lub też "Domôtówkò", niem. "Klein Dom­na­tau") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Puck. Leży na ob­sza­rze Pu­szczy Darż­lub­skiej.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Do­ma­tów­ko". W skład so­łect­wa wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Wiel­ka Pia­śni­ca i Mała Pia­śni­ca.

Wikipedia


domawit

imię mę­skie


SJP.pl


domański

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Do­mań­ski (ur. 1981) – po­li­tyk
  • Bar­tosz Do­mań­ski (ur. 1980) – łyż­wiarz
  • Bo­le­sław Do­mań­ski (1872–1939) – du­chow­ny
  • Bo­le­sław Do­mań­ski – ge­o­graf, pro­fe­sor
  • Eu­ge­niusz Do­mań­ski (1909–1992) – le­karz we­te­ry­na­rii
  • Hen­ryk Do­mań­ski (ur. 1952) – so­cjo­log
  • Igna­cy Fran­ci­szek Do­mań­ski – bur­gra­bia
  • Jacek Do­mań­ski (ur. 1941) – aktor
  • Jakub Do­mań­ski – mar­sza­łek Ziemi Czer­skiej
  • Jan Do­mań­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jerzy Do­mań­ski (ur. 1951) – dzien­ni­karz
  • Ju­liusz Do­mań­ski (ur. 1927) – hi­sto­ryk fi­lo­zo­fii

Wikipedia


domb

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Dąb, dziel­ni­ca Ka­to­wic

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Dómb

Wiktionary


dombek

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. chry­zan­te­ma

Wiktionary


dombrowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anton Dom­brow­ski – ro­syj­ski dzien­ni­karz, pu­bli­cy­sta, pi­sarz
  • Eugen Dom­brow­ski – war­miń­ski hi­sto­ryk i na­u­czy­ciel
  • Jan Dom­brow­ski – pol­ski bobs­le­i­sta, sa­necz­karz
  • Joe Dom­brow­ski – ame­ry­kań­ski ko­larz szo­so­wy
  • Lutz Dom­brow­ski – wschod­nio­nie­miec­ki lek­ko­at­le­ta

Wikipedia


domcio

zdrob­nie­nie od: dom; domek, domuś


SJP.pl


domeczek

zdrob­nie­nie od: domek


SJP.pl


domejkit

mi­ne­rał, ar­se­nek mie­dzi; do­me­y­kit


SJP.pl


domejko

naz­wi­sko pol­skie, m.in. Igna­cy Do­mej­ko (albo: Do­me­y­ko) (1802-89), in­ży­nier gór­nik, mi­ne­ra­log i ge­o­log


SJP.pl


domek

zdrob­nie­nie od: dom; mały dom (np. domek dla lalek, domek na drze­wie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: dom

 (1.2) mały dom

 (1.3) za­baw­ka lub obiekt w for­mie nie­wiel­kie­go domu

 (1.4) pot. pan­ce­rzyk żół­wia, mię­cza­ka lub prze­no­śne schro­nie­nie owada

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mój wujek ma domek nad mo­rzem.

 (1.2) Schro­ni­li­śmy się w jed­nym z dom­ków gór­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃mɛk, AS: dõmek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz., domówka ż., domak mos., domownik m.

 przym. domowy

Wiktionary


domena

1. za­kres za­in­te­re­so­wań lub dzia­łal­no­ści;
2. ele­ment adre­su in­ter­ne­to­we­go;
3. dawna po­sia­dłość ziem­ska na­le­żą­ca do pań­stwa, ro­dzin pa­nu­ją­cych lub ma­gnac­kich;
4. ka­te­go­ria sy­ste­ma­tycz­na wyż­sza od kró­le­stwa, uży­wa­na w kla­sy­fi­ka­cji bio­lo­gicz­nej; nad­kró­le­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­na część dzia­łal­no­ści, ob­szar za­in­te­re­so­wań, prze­strzeń gdzie coś ist­nie­je, jest do­ko­na­ne lub ma jakąś włas­ność

 (1.2) in­form. część adre­su w in­ter­ne­cie;

 (1.3) fiz. ob­szar sa­mo­rzut­nie na­ma­gne­so­wa­ny, w któ­rym mo­men­ty ma­gne­tycz­ne mają ten sam kie­ru­nek;

 (1.4) hist. po­sia­dłość na­le­żą­ca do pa­nu­ją­cych na danym ob­sza­rze;

 (1.5) biol. ka­te­go­ria sy­ste­ma­tycz­na wyż­sza od kró­le­stwa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­me­na – po­sia­dłość ziem­ska w sy­ste­mie fe­u­dal­nym
  • do­me­na pu­blicz­na – twór­czość wy­łą­czo­na z ogra­ni­czeń au­tor­skich praw ma­jąt­ko­wych
  • do­me­na – spój­ny ob­szar fer­ro­e­lek­try­ka o wy­róż­nio­nej po­la­ry­za­cji jego czą­ste­czek
  • do­me­na – spój­ny ob­szar ferro- lub fer­ri­ma­gne­ty­ka o usta­lo­nym ukła­dzie mo­men­cie ma­gne­tycz­nym jego czą­ste­czek
  • do­me­na – ka­te­go­ria sy­ste­ma­tycz­na kla­sy­fi­ka­cji bio­lo­gicz­nej
  • do­me­na – pod­sta­wo­wy ele­ment struk­tu­ral­ny czą­stecz­ki biał­ka
  • do­me­na – ele­ment adre­su in­ter­ne­to­we­go w sy­ste­mie nazw do­me­no­wych (DNS)
  • do­me­na ge­ne­rycz­na - adres stro­ny in­ter­ne­to­wej, który po­sia­da w naz­wie słowo, które można naz­wać „sło­wem klucz” np. kawa.pl, czy mu­zy­ka.pl
  • do­me­na – usłu­ga sie­cio­wa dla sy­ste­mów Win­dows umoż­li­wia­ją­ca scen­tra­li­zo­wa­ne za­rzą­dza­nie kon­ta­mi, upraw­nie­nia­mi i za­so­ba­mi
  • dzie­dzi­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Psy­cho­lo­gia to do­me­na moich za­in­te­re­so­wań.

 (1.5) Wy­róż­nia się trzy do­me­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmɛ̃na, AS: dõmẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dominant, dominanta, dominacja

 przym. domenowy, dominacyjny

 czas. dominować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziedzina

Wiktionary


domenichino

Do­me­ni­chi­no, właśc. Do­me­ni­co Zam­pie­ri (ur. 21 paź­dzier­ni­ka 1581 w Bo­lo­nii, zm. 6 kwiet­nia 1641 w Ne­a­po­lu) – wło­ski ma­larz i ry­sow­nik okre­su ba­ro­ku.

Wikipedia


domenka

zdrob­nie­nie od: Do­mi­ni­ka


SJP.pl


domenowy

zwią­za­ny z do­me­ną


SJP.pl


domeracki

naz­wi­sko


SJP.pl


domeradzki

naz­wi­sko


SJP.pl


domestos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. de­ter­gent marki Do­me­stos

Wiktionary

Do­me­stos – mię­dzy­na­ro­do­wa marka środ­ków czy­sto­ści, na­le­żą­ca do kon­cer­nu Uni­le­ver. Pro­duk­ty Do­me­stos są sprze­da­wa­ne w co najm­niej 35 kra­jach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kra­ko­wia­nin, któ­re­go kilka dni temu w sta­nie kry­tycz­nym za­bra­ło po­go­to­wie do szpi­ta­la wypił do­me­stos z al­ko­ho­lem.

 (1.1) Do­me­stos jest na­praw­dę sil­nym środ­kiem de­zyn­fe­ku­ją­cym.

Wiktionary


domestykacja

przyz­wy­cza­je­nie dzi­kich zwie­rząt do prze­by­wa­nia wśród ludzi, do słu­że­nia lu­dziom; udo­mo­wie­nie, os­wo­je­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. udo­mo­wie­nie zwie­rząt

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­me­sty­ka­cja zwie­rząt
  • do­me­sty­ka­cja jako stra­te­gia prze­kła­do­wa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mɛstɨˈkat͡sʲja, AS: dõmestykacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. domestykacyjny

Wiktionary


domestykacyjny

zwią­za­ny z do­me­sty­ka­cją


SJP.pl


domestykalny

ogra­ni­czo­ny do re­gio­nu, miej­sco­wo­ści lub stanu


SJP.pl


domeykit

mi­ne­rał, ar­se­nek mie­dzi; do­mej­kit


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. ar­se­nek mie­dzi;

Wiktionary

Do­me­y­kit – mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­sen­ków. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Od­kry­ty w 1844 przez ge­o­lo­ga i mi­ne­ra­lo­ga Igna­ce­go Do­me­y­kę w ko­pal­niach ko­pal­nie Al­go­do­nez i San An­to­nio nie­da­le­ko Co­qu­im­bo w Chile.

Wikipedia


domeyko

naz­wi­sko pol­skie, m.in. Igna­cy Do­me­y­ko (albo: Do­mej­ko) (1802-89), in­ży­nier gór­nik, mi­ne­ra­log i ge­o­log


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ana Do­me­y­ko – chi­lij­ska dzia­łacz­ka spo­łecz­na
  • Igna­cy Do­me­y­ko – pol­ski uczo­ny, ge­o­log i mi­ne­ra­log
  • (2784) Do­me­y­ko – pla­ne­to­i­da
  • hisp. Cor­dil­le­ra Do­me­y­ko, pol. Góry Do­me­y­ki – pasmo gór­skie w An­dach, w pół­noc­nym Chile
  • Do­me­y­ko (Chile) – miej­sco­wość w Chile w pro­win­cji Ata­ca­ma.
  • Cen­tro de For­ma­ción Técnica Igna­cio Do­me­y­ko – in­sty­tu­cja edu­ka­cyj­na na­le­żą­ca do Uni­wer­sy­te­tu La Se­re­na w Chile
  • Do­me­y­kit – mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­sen­ków
  • Do­me­y­ko­dac­ty­lus – pte­ro­za­ur ży­ją­cy we wczes­nej kre­dzie w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej
  • Do­me­y­kos – pre­hi­sto­rycz­na ryba kost­nosz­kie­le­to­wa
  • Do­me­y­ko­sa­u­rus – nie­for­mal­na nazwa nie­oz­na­czo­nych ro­dza­jów di­no­za­u­rów z okre­su póź­nej kredy (Ty­ta­no­za­u­ry)

Wikipedia


domian

naz­wi­sko


SJP.pl


domiar

karny po­da­tek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­da­tek uz­na­nio­wy, na­kła­da­ny uz­na­nio­wo na po­dat­ni­ka przez urząd skar­bo­wy;

Wiktionary

Do­miar – po­da­tek uz­na­nio­wy, na­kła­da­ny uz­na­nio­wo na po­dat­ni­ka przez urząd skar­bo­wy. Ofi­cjal­nie wpro­wa­dzo­no go w PRL po II woj­nie świa­to­wej[]. Był na­rzę­dziem władz so­cja­li­stycz­nych poz­wa­la­ją­cym na wy­mu­sza­nie do­dat­ko­wych, cza­sa­mi niez­wy­kle wy­so­kich opłat od pry­wat­nych przed­się­bior­ców, ponad opła­ty wy­ni­ka­ją­ce z ksiąg hand­lo­wych i prze­pi­sów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­o­re­tycz­nie do­miar na­li­cza­no, gdy stwier­dzo­no nie­pra­wi­dło­wo pro­wa­dzo­ną księ­go­wość firmy, ukry­wa­ją­cą do­cho­dy, lub za­wy­ża­ją­cą kosz­ty, w prak­ty­ce było to na­rzę­dzie do ni­szcze­nia tak zwa­nej „pry­wat­nej ini­cja­ty­wy”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔmʲjar, AS: domʹi ̯ar

Wiktionary


domiatać

za­mia­tać do końca


SJP.pl


domica

ja­ski­nia na Sło­wa­cji


SJP.pl

Do­mi­ca – sło­wac­ka część sło­wac­ko-wę­gier­skie­go sy­ste­mu ja­ski­nio­we­go Ba­rad­la, naj­więk­sze­go w Kra­sie Sło­wac­ko-Wę­gier­skim. Znaj­du­je się w po­łud­nio­wej czę­ści po­wia­tu Roż­nia­wa, na te­re­nie Parku Na­ro­do­we­go Kras Sło­wac­ki. Wy­jąt­ko­we zróż­ni­co­wa­nie i bo­gact­wo for­ma­cji na­cie­ko­wych za­li­cza­ją Do­mi­cę do grona naj­pię­kniej­szych ja­skiń. Jedną z jej naj­cie­ka­wszych atrak­cji sta­no­wi dla zwie­dza­ją­cych spływ po po­dziem­nej rzece o naz­wie Styks.

Wikipedia


domicela

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Do­mi­ce­la – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go (łac. "Do­mi­til­la"), ut­wo­rzo­ne od nazwy ro­do­wej "Do­mi­cju­szów". Pier­wot­nie oz­na­cza­ło „pani domu”.

Do­mi­ce­la imie­ni­ny ob­cho­dzi 7 maja i 12 maja.

Wikipedia


domiceliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­mi­ce­li lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


domicella

imię żeń­skie


SJP.pl

Do­mi­cel­la – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Kam­pa­nia, w pro­win­cji Avel­li­no.

We­dług da­nych na 1 stycz­nia 2022 roku gminę za­miesz­ki­wa­ło 1838 osób (935 męż­czyzn i 903 ko­bie­ty).

Wikipedia


domicjan

imię mę­skie


SJP.pl

Do­mi­cjan ( Titus Fla­vius Do­mi­tia­nus), ofi­cjal­na ty­tu­la­tu­ra ce­sar­ska Im­pe­ra­tor Ca­e­sar Do­mi­tia­nus Au­gu­stus (ur. 24 paź­dzier­ni­ka 51 w Rzy­mie, zm. 18 wrze­śnia 96 tamże) – ce­sarz rzym­ski od 14 wrze­śnia 81 do swo­jej śmier­ci. Syn We­spaz­ja­na i Do­mi­til­li Star­szej, brat Ty­tu­sa Fla­wiu­sza i Do­mi­til­li Młod­szej.

Wikipedia


domicjanostwo

Do­mi­cjan z mał­żon­ką; Do­mi­cja­no­wie


SJP.pl


domicjanowie

Do­mi­cjan z mał­żon­ką; Do­mi­cja­no­stwo


SJP.pl


domicjanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­mi­cja­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


domicjusz

imię mę­skie


SJP.pl

Do­mi­cjusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, od nazwy ro­do­wej "Do­mi­cju­szy", wy­wo­dzą­cej się od łac. "do­mi­tus", co oz­na­cza "os­wo­jo­ny, po­skro­mio­ny". Ist­nia­ło kilku świę­tych pa­tro­nów tego imie­nia. Od Do­mi­cju­sza po­cho­dzi imię Do­mi­cjan.

Do­mi­cjusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 23 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia


domicyl

1. miej­sce sta­łe­go za­miesz­ka­nia, stała sie­dzi­ba;
2. usta­lo­ne umow­nie przez kon­tra­hen­tów miej­sce wy­peł­nie­nia zo­bo­wią­za­nia pie­nięż­ne­go


SJP.pl

Do­mi­cyl ( do­mi­ci­lium „miej­sce za­miesz­ka­nia”) – stałe miej­sce za­miesz­ka­nia osoby fi­zycz­nej lub sie­dzi­ba osoby praw­nej. Może oz­na­czać rów­nież stałe miej­sce do­peł­nia­nia zo­bo­wią­zań fi­nan­so­wych. W pra­wie mię­dzy­na­ro­do­wym pry­wat­nym jeden z łącz­ni­ków wska­zu­ją­cych, jakie prawo na­le­ży za­sto­so­wać dla oceny spor­ne­go sto­sun­ku. Po­ję­cie do­mi­cy­lu jest rów­nież obec­ne w pra­wie kon­sty­tu­cyj­nym wielu państw. Przy­kła­dem może być wymóg do­mi­cy­lu (mi­ni­mum 14 lat) w sto­sun­ku do kan­dy­da­ta na urząd Pre­zy­den­ta USA.

Wikipedia


domicylować

oz­na­czać na weks­lu miej­sce jego płat­no­ści


SJP.pl


domicylowy

zwią­za­ny z do­mi­cy­lem


SJP.pl


domierać

rzad­ko: koń­czyć życie; konać


SJP.pl


domierzać

1. do­kań­czać mie­rze­nie cze­goś;
2. mie­rzyć coś do­dat­ko­wo;
3. wyz­na­czać do­miar po­dat­ku


SJP.pl


domierzyć

1. do­koń­czyć mie­rze­nie cze­goś;
2. zmie­rzyć coś do­dat­ko­wo;
3. wyz­na­czyć do­miar po­dat­ku


SJP.pl


domieszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­mie­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domieszka ż., domieszkowanie n., mieszadło n.

 czas. domieszać dk., domieszkować ndk.

Wiktionary


domieszka

1. do­dat­ko­wy skład­nik ja­kiejś ca­ło­ści; do­da­tek, do­syp­ka;
2. prze­no­śnie: od­cień, za­bar­wie­nie, pos­mak; nuta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­wiel­ka ilość cze­goś w czymś innym, drob­ny skład­nik ja­kiejś ca­ło­ści

 (1.2) coś, co nieco zmie­nia zna­cze­nie, po­wo­du­je nie­wiel­ką acz wtór­nie za­u­wa­żal­ną róż­ni­cę

Wiktionary

Do­miesz­ka – jon lub atom obcej sub­stan­cji (pier­wiast­ka albo związ­ku che­micz­ne­go) wpro­wa­dza­ny do sieci kry­sta­licz­nej ciała sta­łe­go w celu zmia­ny włas­no­ści fi­zycz­nych bądź che­micz­nych w pro­ce­sie zwa­nym do­miesz­ko­wa­niem.

Pro­ces do­miesz­ko­wa­nia można prze­pro­wa­dzać pod­czas two­rze­nia sub­stan­cji (np. pod­czas wzro­stu krysz­ta­łu) albo po wyt­wo­rze­niu sub­stan­cji (patrz im­plan­ta­cja jonów, dy­fuz­ja).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na rów­ni­nach abi­sal­nych znaj­du­ją się złoża kon­kre­cji po­li­me­ta­licz­nych – brył zbu­do­wa­nych ze związ­ków man­ga­nu, niklu, że­la­za, ko­bal­tu, mie­dzi z do­miesz­ka­mi in­nych me­ta­li, bę­dą­ce obiek­tem za­in­te­re­so­wa­nia ze stro­ny ludzi pod kątem ich go­spo­dar­cze­go wy­ko­rzy­sta­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymieszka ż., domieszkowanie n., domieszanie n., mieszanie n., mieszacz m., mieszalnia ż., mieszadło n.

 czas. domieszkować ndk., domieszać dk., mieszać dk.

 przym. domieszkowy, mieszany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dodatek, drobina

 (1.2) nuta, odcień, odrobina, zabarwienie

Wiktionary


domieszkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­miesz­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domieszkać dk.

Wiktionary


domieszkać

daw­niej: miesz­kać do okre­ślo­ne­go czasu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) miesz­kać aż do okre­ślo­ne­go ter­mi­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domieszkanie n.

Wiktionary


domieszkiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­miesz­ki­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domieszkiwać ndk.

Wiktionary


domieszkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­miesz­ko­wać.

Wiktionary

Do­miesz­ko­wa­nie – wpro­wa­dza­nie ob­cych jonów/ato­mów do sieci kry­sta­licz­nej me­ta­lu, pół­prze­wod­ni­ka lub ma­te­ria­łu ce­ra­micz­ne­go two­rzą­cych rozt­wo­ry stałe. Do­miesz­ko­wa­nie sto­so­wa­ne jest w celu mo­dy­fi­ka­cji wy­bra­nych wła­ści­wo­ści ma­te­ria­łu, np.: op­tycz­ne, elek­trycz­ne, ma­gne­tycz­ne czy me­cha­nicz­ne. Ilość wpro­wa­dza­nej do­miesz­ki nie prze­kra­cza zaz­wy­czaj kilku pro­cent ato­mo­wych (kilka ato­mów do­miesz­ki na 100 ato­mów sieci ma­cie­rzy­stej).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. domieszka ż., domieszanie n.

 czas. domieszkować ndk., domieszać dk.

Wiktionary


domieszkowo

→ do­miesz­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

domieszkowy

domieszkowy

zwią­za­ny z do­miesz­ką


SJP.pl


domieść

zmieść do końca


SJP.pl


domiksować

dodać coś do cze­goś po­przez mik­so­wa­nie


SJP.pl


domiksowywać

do­da­wać coś do cze­goś po­przez mik­so­wa­nie


SJP.pl


domina

1. żar­to­bli­wie o ko­bie­cie lu­bią­cej do­mi­no­wać nad swoim part­ne­rem, part­ner­ką, zwła­szcza w od­nie­sie­niu do po­ży­cia sek­su­al­ne­go;
2. lichy, mały dom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. z po­li­to­wa­niem: domek lichy, za­pu­szczo­ny

 (1.2) seks. ko­bie­ta sil­nie do­mi­nu­ją­ca w kon­tak­tach sek­su­al­nych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. zob. do­mi­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmʲĩna, AS: dõmʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. dom m.

 (1.2)

:: rzecz. dominacja ż.

:: czas. dominować

Wiktionary


dominacja

prze­wa­ża­nie, pa­no­wa­nie nad czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. prze­wa­ża­nie, pa­no­wa­nie nad czymś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­mi­na­cja (bio­lo­gia)
  • Do­mi­na­cja nie­zu­peł­na
  • Do­mi­na­cja spo­łecz­na
  • Do­mi­na­cja w za­rzą­dza­niu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy jedna grupa kon­tro­lu­je drugą grupę i używa nie­hu­ma­ni­tar­nych środ­ków, by pod­trzy­mać tę do­mi­na­cję, mamy do czy­nie­nia z apart­he­i­dem (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩˈnat͡sʲja, AS: dõmʹĩnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dominować, zdominować

 rzecz. domena ż., dominowanie n., dominator m., dominatorka ż.

 przym. dominacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hegemonia, panowanie, przewaga, wyższość, supremacja, prymat; przest. preponderancja

Wiktionary


dominacyjny

zwią­za­ny z do­mi­na­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy do­mi­na­cji

Wiktionary


dominant

1. w eko­lo­gii: ga­tu­nek ro­ślin lub zwie­rząt, który znacz­nie prze­wyż­sza li­czeb­nie inne ga­tun­ki w pew­nym ze­spo­le ro­ślin­nym lub zwie­rzę­cym;
2. w eto­lo­gii: osob­nik zaj­mu­ją­cy naj­wyż­sze miej­sce w hie­rar­chii stada


SJP.pl


dominanta

1. za­sad­ni­cza cecha cze­goś, ele­ment do­mi­nu­ją­cy;
2. w sta­ty­sty­ce: war­tość cechy wy­stę­pu­ją­cej naj­czę­ściej w ba­da­nej zbio­ro­wo­ści sta­ty­stycz­nej;
3. piąty dźwięk gamy, na któ­rym bu­do­wa­ny jest akord;
4. naj­dłu­żej utrzy­mu­ją­cy się dźwięk, na któ­rym re­cy­to­wa­ny jest tekst psal­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­mi­nu­ją­ca cecha

 (1.2) stat. naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­ca war­tość danej cechy sta­ty­stycz­nej;

 (1.3) muz. piąty dźwięk skali lub gamy;

 (1.4) muz. akord opar­ty na do­mi­nan­cie (1.3)

 (1.5) muz. rel. naj­dłu­żej utrzy­mu­ją­cy się dźwięk, na któ­rym re­cy­to­wa­ny jest tekst psal­mu

 (1.6) ar­chit. głów­ny, wy­su­wa­ją­cy się na pier­wszy plan, ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny;

 (1.7) szt. do­mi­nu­ją­cy ele­ment kom­po­zy­cji

 (1.8) szt. do­mi­nu­ją­cy kolor

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­mi­nan­ta – po­ję­cie z za­kre­su te­o­rii mu­zy­ki – piąty sto­pień skali lub gamy
  • do­mi­nan­ta – po­ję­cie z za­kre­su sta­ty­sty­ki – naj­czę­ściej przyj­mo­wa­na war­tość zmien­nej lo­so­wej o roz­kła­dzie dy­skret­nym
  • do­mi­nan­ta ar­chi­tek­to­nicz­na – po­ję­cie z za­kre­su ar­chi­tek­tu­ry
  • do­mi­nan­ta – po­ję­cie z za­kre­su sztuk wi­zu­al­nych – do­mi­nu­ją­cy ele­ment kom­po­zy­cji lub kolor (do­mi­nan­ta ko­lo­ry­stycz­na)
  • Do­mi­nan­ta – wieża wi­do­ko­wa i ga­le­ria hand­lo­wa w Go­rzo­wie Wiel­ko­pol­skim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. domena ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) moda

Wiktionary


dominantka

→ do­mi­nant


SJP.pl

Patrz:

dominant

dominantowy

→ do­mi­nan­ta


SJP.pl

Patrz:

dominanta

dominat

sta­ro­rzym­ska forma ab­so­lut­nej wła­dzy pa­nu­ją­ce­go


SJP.pl

Do­mi­nat (łac. "do­mi­nus et deus" – pan i bóg) – ter­min uży­wa­ny przez współ­czes­nych hi­sto­ry­ków na okre­śle­nie ustro­ju Ce­sar­stwa Rzym­skie­go (III w.) po re­for­mach Dio­kle­cja­na. Cha­rak­te­ry­zo­wa­ła go ab­so­lut­na wła­dza ce­sa­rza uży­wa­ją­ce­go ty­tu­łu "do­mi­nus et deus" (pan i bóg).

Wikipedia


dominator

re­cep­tor siat­ków­ki od­po­wia­da­ją­cy za na­tę­że­nie świa­tła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto prze­wa­ża nad kimś, nad czymś

 (1.2) ktoś, kto pa­nu­je nad kimś, nad czymś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­mi­na­tor – album nie­miec­kiej grupy U.D.O.
  • Do­mi­na­tor – album ame­ry­kań­skiej grupy W.A.S.P.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩˈnatɔr, AS: dõmʹĩnator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dominacja ż., dominowanie n., zdominowanie n.

:: fż. dominatorka ż., domina ż.

 czas. dominować ndk., zdominować dk.

 przym. dominacyjny

 przysł. dominacyjnie

Wiktionary


dominatorka

1. ko­bie­ta ma­ją­ca nad kimś lub nad czymś prze­wa­gę;
2. ko­bie­ta pod­po­rząd­ko­wu­ją­ca sobie in­nych ludzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która prze­wa­ża nad kimś, nad czymś

 (1.2) ko­bie­ta, która pa­nu­je nad kimś, nad czymś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔmʲĩna'tɔrka, AS: domʹĩnatorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dominator mos., dominacja ż.

 czas. dominować

Wiktionary


domingo

imię mę­skie


SJP.pl


dominiak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Do­mi­niak (ur. 1939) – pię­cio­bo­i­sta no­wo­czes­ny, tre­ner, mistrz i re­pre­zen­tant Pol­ski
  • Piotr Do­mi­niak (ur. 1948) – eko­no­mi­sta, pro­rek­tor Po­li­tech­ni­ki Gdań­skiej
  • Wa­wrzy­niec Do­mi­niak (ur. 1932) – in­ży­nier, po­li­tyk, poseł na Sejm X ka­den­cji

Wikipedia


dominialny

przy­miot­nik od: do­mi­nium


SJP.pl


dominic

[czy­taj: do­mi­nik, DOminik] imię mę­skie


SJP.pl


dominicki

przy­miot­nik od: Do­mi­ni­ka (wyspa lub pań­stwo)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pań­stwa Do­mi­ni­ka, zwią­za­ny z Do­mi­ni­ką

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩˈɲit͡sʲci, AS: dõmʹĩńicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominiczanka ż., Dominiczanin mos., Dominikanka ż., Dominikańczyk mos., Dominika ż.

Wiktionary


dominiczak

naz­wi­sko


SJP.pl


dominiczanin

oby­wa­tel Do­mi­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. oby­wa­tel Do­mi­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominika ż.

:: fż. Dominiczanka ż.

 przym. dominicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. Dominikanin

Wiktionary


dominiczanka

oby­wa­tel­ka Do­mi­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. oby­wa­tel­ka Do­mi­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominika ż.

:: fm. Dominiczanin mos.

 przym. dominicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. Dominikanka

Wiktionary


dominiczek

zdrob­nie­nie od: Do­mi­nik (imię mę­skie); Domek, Do­me­czek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Do­mi­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Weź Do­mi­nicz­ka na spa­cer do parku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominik mos.

 przym. Dominikowy

Wiktionary


dominiczka

zdrob­nie­nie od: Do­mi­nik (imię mę­skie); Domek, Do­me­czek


SJP.pl


dominiczyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­mi­ni­ki lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dominik

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) śrpol. rel. Do­mi­ni­ka­nin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gwara. wiel­ki jar­mark w Gdań­sku na świę­to Do­mi­ni­ka

Wiktionary

Do­mi­nik – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "do­mi­ni­cus" oz­na­cza­ją­ce­go „Pań­ski”, „na­le­żą­cy do Boga”. Jego żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest Do­mi­ni­ka.

Wedle da­nych re­je­stru PESEL imię Do­mi­nik (jako pier­wsze) we­dług stanu na 22 stycz­nia 2025 w Pol­sce nosi 135 762 męż­czyzn. Jest na 53. miej­scu pod wzglę­dem po­pu­lar­no­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmʲĩɲik, AS: dõmʹĩńik

Wiktionary


dominika

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Ame­ry­ce Środ­ko­wej na wy­spie Do­mi­ni­ka (1.2), ze sto­li­cą w Ro­se­au;

 (1.2) geogr. wyspa na Morzu Ka­ra­ib­skim w gru­pie Wysp Za­wietrz­nych

 (1.3) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. i B. lp. od: Do­mi­nik

Wiktionary

Nie mylić z: Do­mi­ni­ka­ną.

Do­mi­ni­ka, Wspól­no­ta Do­mi­ni­ki ( Do­mi­ni­ca, Com­mon­we­alth of Do­mi­ni­ca) – pań­stwo na wy­spie o ta­kiej samej naz­wie na Morzu Ka­ra­ib­skim w gru­pie Wysp Na­wietrz­nych (Małe An­ty­le), po­mię­dzy Gwa­de­lu­pą i Mar­ty­ni­ką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­mi­ni­ka uzy­ska­ła nie­pod­le­głość 3 li­sto­pa­da 1978 r.

 (1.2) Na Do­mi­ni­ce żyje kilka ga­tun­ków en­de­micz­nych pta­ków.

 (1.3) Wczo­raj Do­mi­ni­ka była w bi­blio­te­ce.

 (1.3) Oprócz Do­mi­ni­ki w fir­mie z Wrze­śni pra­cu­je też Ma­ciej, Krzysz­tof i Kamil.

 (2.1) Wczo­raj Do­mi­ni­ka nie było w bi­blio­te­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩˈɲika, AS: dõmʹĩńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominikanka ż., Dominikańczyk mos., Dominiczanin mos., Dominiczanka ż., Dominik mos., dominikanin mos.

 przym. dominicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Wspólnota Dominiki

Wiktionary


dominikalista

w daw­nej Pol­sce: chłop użyt­ku­ją­cy za­gro­dę i nie­wiel­ką dział­kę roli, zo­bo­wią­za­ny do pań­szczyz­ny pie­szej; za­grod­nik dwor­ski


SJP.pl


dominikana

pań­stwo w Ame­ry­ce Środ­ko­wej ze sto­li­cą w Santo Do­min­go; Re­pu­bli­ka Do­mi­ni­kań­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Ame­ry­ce Środ­ko­wej;

Wiktionary

Nie mylić z: Do­mi­ni­ką.

Do­mi­ni­ka­na, ofi­cjal­nie: Re­pu­bli­ka Do­mi­ni­kań­ska ( República Do­mi­ni­ca­na) – dru­gie co do wiel­ko­ści (po Kubie) pań­stwo na Morzu Ka­ra­ib­skim. Zaj­mu­je około 2/3 po­wierzch­ni wyspy Haiti, dzie­ląc ją z po­ło­żo­ną po za­chod­niej stro­nie Re­pu­bli­ką Haiti.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­mi­ni­ka­na jest wy­spiar­skim pań­stwem na Ka­ra­i­bach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna, AS: dõmʹĩńikãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dominikanin mos., Dominikanin mos., Dominikanka ż.

 przym. dominikański

Wiktionary


dominikanie

zakon za­ło­żo­ny w XIII w. we Fran­cji przez hisz­pań­skie­go kaz­no­dzie­ję Do­mi­ni­ka Guz­man


SJP.pl

OP – oz­na­cze­nie li­te­ro­we Opola na ta­bli­cach re­je­stra­cyj­nych po­ja­zdów w Pol­sce

Do­mi­ni­ka­nie, Zakon Kaz­no­dziej­ski (łac. "Ordo Pra­e­di­ca­to­rum") – ka­to­lic­ki zakon męski za­ło­żo­ny w 1216 r. przez św. Do­mi­ni­ka Guzmána „szcze­gól­nie dla kaz­no­dziej­stwa i zba­wia­nia dusz”.

Wikipedia


dominikanin

czło­nek za­ko­nu ka­to­lic­kie­go za­ło­żo­ne­go przez Do­mi­ni­ka Guz­ma­na, kaz­no­dzie­ję hisz­pań­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek ka­to­lic­kie­go za­ko­nu mę­skie­go, za­ło­żo­ne­go przez św. Do­mi­ni­ka;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ulicą idzie do­mi­ni­ka­nin w bia­łym ha­bi­cie.

 (1.1) W me­diach czę­sto wi­du­je się do­mi­ni­ka­nów wy­gła­sza­ją­cych swoje po­glą­dy.

 (1.1) Zakon do­mi­ni­ka­nów pow­stał w celu prze­ciw­dzia­ła­nia ru­cho­wi al­bi­gen­sów, a w póź­niej­szym okre­sie do­mi­ni­ka­nie czę­sto spra­wo­wa­li urząd ink­wi­zy­to­ra, re­a­li­zu­jąc misję gło­sze­nia ewan­ge­lii „wszę­dzie, wszyst­kim i na wszyst­kie spo­so­by”.

 (1.1) Kru­cja­ta al­bi­geń­ska ode­gra­ła zna­czą­cą rolę w two­rze­niu i or­ga­ni­za­cji za­rów­no za­ko­nu do­mi­ni­ka­nów, jak i śred­nio­wiecz­nej ink­wi­zy­cji.

 (1.1) Wie­leb­ni oo. do­mi­ni­ka­nie wez­wa­li na­szych ojców do kurii bi­sku­piej, a nawet do nun­cja­tu­ry apo­stol­skiej, uwa­ża­jąc wspom­nia­ny cud za ba­jecz­kę (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn, AS: dõmʹĩńikãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominik m., Dominika ż., Dominikanin m., Dominikanka ż., Dominikana n.

:: fż. dominikanka ż.

 przym. dominikański, podominikański

Wiktionary


dominikanka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr św. Do­mi­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca z żeń­skiej ga­łę­zi za­ko­nu do­mi­ni­kań­skie­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­pro­sił do­mi­ni­kan­ki o mod­lit­wę w in­ten­cji swo­jej cho­rej córki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominik m.

:: fm. dominikanin m.

 przym. dominikański, podominikański

Wiktionary


dominikanki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr św. Do­mi­ni­ka


SJP.pl

Do­mi­ni­kan­ki – rzym­sko­ka­to­lic­kie żeń­skie zgro­ma­dze­nia za­kon­ne na­le­żą­ce do Ro­dzi­ny Do­mi­ni­kań­skiej:

Wikipedia


dominikańczyk

oby­wa­tel Do­mi­ni­ka­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Do­mi­ni­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: dõmʹĩńikãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominika ż., Dominikanka ż.

 przym. dominicki

Wiktionary


dominikański

przy­miot­nik od:
1. Do­mi­ni­ka­na (pań­stwo w Ame­ry­ce Środ­ko­wej);
2. do­mi­ni­ka­nin (czło­nek za­ko­nu kaz­no­dzie­jów)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Do­mi­ni­ka­na

 (1.2) od­no­szą­cy się do za­ko­nu do­mi­ni­ka­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stany Zjed­no­czo­ne kil­ka­krot­nie in­ter­we­nio­wa­ły, za­wsze po stro­nie władz do­mi­ni­kań­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃sʲci, AS: dõmʹĩńikãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominikana ż., Dominikanin m., dominikanin m., Dominikanka ż., dominikańskość ż.

Wiktionary


dominikostwo

Do­mi­nik z mał­żon­ką; Do­mi­ni­ko­wie


SJP.pl


dominikowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­mi­ni­ko­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Pod­dę­bi­ce
  • Do­mi­ni­ko­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. gor­lic­kim, w gmi­nie Gor­li­ce
  • Do­mi­ni­ko­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie gor­lic­kim
  • Do­mi­ni­ko­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie pod­dę­bic­kim

Wikipedia


dominikowie

Do­mi­nik z mał­żon­ką; Do­mi­ni­ko­stwo


SJP.pl


dominikowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Zo­bacz też: Do­mi­ni­ko­wo (Bia­ło­ruś).

Do­mi­ni­ko­wo (niem. "Mien­ken") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Draw­no.

Wieś leży ok. 6 km na po­łud­nio­wy wschód od Draw­na, nad rzeką Sło­pi­cą, mię­dzy dwoma je­zio­ra­mi: (Do­mi­ni­ko­wo Małe) oraz je­zio­rem Do­mi­ni­kow­skim.

Wikipedia


dominikowski

naz­wi­sko


SJP.pl


dominikowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­mi­ni­ka (Do­mi­ni­ki) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Do­mi­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ofka na­zbie­ra­ła po­zio­mek w Do­mi­ni­ko­wym borze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dominik mos., Dominiczek mos.

Wiktionary


dominique

[czy­taj: dominNIK] imię fran­cu­skie


SJP.pl


dominium

1. nie­za­leż­ne pań­stwo wcho­dzą­ce w skład bry­tyj­skiej Wspól­no­ty Na­ro­dów, np. Ka­na­da, Nowa Ze­lan­dia;
2. daw­niej: duża po­sia­dłość ziem­ska na­le­żą­ca do ro­dzi­ny pa­nu­ją­cej lub ma­gnac­kiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. po­sia­dłość ziem­ska pana fe­u­dal­ne­go

 (1.2) hist. adm. jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go Ga­li­cji;

 (1.3) geogr. adm. forma ustro­jo­wa im­pe­rium bry­tyj­skie­go, poś­red­nia mię­dzy sa­mo­rząd­ną ko­lo­nią a su­we­ren­nym pań­stwem;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­mi­nium – w pra­wie rzym­skim włas­ność pry­wat­na.
  • do­mi­nium – w sy­ste­mie fe­u­dal­nym po­sia­dło­ści ziem­skie na­le­żą­ce w ca­ło­ści do pana fe­u­dal­ne­go.
  • do­mi­nium bry­tyj­skie – nie­za­leż­ne pań­stwo wcho­dzą­ce w skład bry­tyj­skiej Wspól­no­ty Na­ro­dów oraz uz­na­ją­ce mo­nar­chę bry­tyj­skie­go za głowę pań­stwa, a bę­dą­ce nieg­dyś ko­lo­nią Wiel­kiej Bry­ta­nii.
  • Do­mi­nium – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go i są­do­we­go Au­stro-Wę­gier.
  • Do­mi­nium – pol­ska grupa mu­zycz­na.
  • Do­mi­nium – w fik­cyj­nym świe­cie Star Trek im­pe­rium gwiezd­ne zlo­ka­li­zo­wa­ne w kwa­dran­cie gamma stwo­rzo­ne przez rasę Zmien­noksz­tałt­nych.
  • Pizza Do­mi­nium – nie­ist­nie­ją­ca pol­ska sieć re­sta­u­ra­cji. Obec­nie przeksz­tał­co­na na Do­mi­no's Pizza
  • do­mi­nion (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dominialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domena

Wiktionary


domino

1. gra w ukła­da­nie 28 pła­skich ko­stek z oz­na­czo­ny­mi punk­ta­mi (od zera do sze­ściu);
2. płaszcz z kap­tu­rem no­szo­ny daw­niej przez mni­chów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gra to­wa­rzy­ska roz­gry­wa­na 28 ka­mie­nia­mi, z któ­rych każdy ma na swo­ich koń­cach od 0 do 6 kro­pek;

 (1.2) ka­mień do gry w do­mi­no (1.1)

 (1.3) strój ma­ska­ra­do­wy w for­mie pła­szcza z kap­tu­rem

 (1.4) osoba prze­bra­na za do­mi­no (1.3)

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) W. lp. od: do­mi­na

Wiktionary

Do­mi­no – gra, w któ­rej używa się pły­tek na­zy­wa­nych ka­mie­nia­mi. Każda płyt­ka po­dzie­lo­na jest na dwa kwa­dra­to­we pola z zaz­na­czo­ny­mi ocz­ka­mi (iden­tycz­nie jak na kost­ce do gry). Naj­po­pu­lar­niej­sza wer­sja skła­da się z 28 ka­mie­ni: wszyst­kie kom­bi­na­cje liczb od 0 (tzw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chodź, za­gra­my sobie w do­mi­no.

 (1.2) Zgu­bi­łem jedno do­mi­no z kom­ple­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmʲĩnɔ, AS: dõmʹĩno

Wiktionary


dominowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­mi­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩnɔˈvãɲɛ, AS: dõmʹĩnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dominować

 rzecz. dominator mos., dominacja ż.

Wiktionary


dominować

prze­wa­żać, pa­no­wać nad czymś, nad kimś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­wa­żać nad czymś, nad kimś

 (1.2) pa­no­wać nad czymś, nad kimś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­cro­soft do­mi­nu­je na rynku kom­pu­te­ro­wym.

 (1.2) Ju­liusz Cezar do­mi­no­wał nad nie­mal całą Eu­ro­pą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲĩˈnɔvat͡ɕ, AS: dõmʹĩnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dominacja ż., dominator m., dominatorka ż., domina ż., domena ż., dominowanie n., zdominowanie n.

 czas. zdominować dk.

 przym. dominacyjny

 przysł. dominacyjnie

Wiktionary


dominowo

Zo­bacz też: Do­mi­no­wo (obwód miń­ski).

Do­mi­no­wo (niem. "Do­mi­no­wo", od 1908 "Her­ren­ho­fen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Do­mi­no­wo.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Do­mi­no­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


dominowski

przy­miot­nik od: Do­mi­no­wo, Do­mi­nów


SJP.pl


dominowy

przy­miot­nik od: do­mi­no


SJP.pl


dominujący

prze­wa­żać, pa­no­wać nad czymś, nad kimś


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od do­mi­no­wać

Wiktionary

Patrz:

dominować

Powiązane:

 rzecz. dominacja ż., dominowanie n., zdominowanie n., dominanta ż., domina ż., dominator m., dominatorka ż.

 czas. dominować ndk., zdominować dk.

 przym. dominacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewodni

Wiktionary


dominów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­mi­nów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Głusk
  • Do­mi­nów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Meł­giew
  • Do­mi­nów – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Do­mi­no­wie, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim

Wikipedia


domisie

po­stać z pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go Do­mi­sie


SJP.pl

Do­mi­sie – edu­ka­cyj­no-wy­cho­waw­czy pro­gram te­le­wi­zyj­ny o cha­rak­te­rze wi­do­wi­ska te­a­tral­ne­go z udzia­łem ak­to­rów i lalek, kie­ro­wa­ny do dzie­ci w wieku przedsz­kol­nym. Pre­mie­ro­we od­cin­ki w la­tach 2004–2013 emi­to­wa­ne były w TVP1, od 16 lu­te­go 2014 prze­nie­sio­ne zo­sta­ły do ka­na­łu te­ma­tycz­ne­go dla dzie­ci TVP ABC.

Wikipedia


domisko

zgru­bie­nie od: dom (bu­dy­nek)


SJP.pl


domiszcze

zgru­bie­nie od: dom


SJP.pl


domisław

imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­mi­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie
  • Do­mi­sław – wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, w gmi­nie Czar­ne
  • Do­mi­sław – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Do­mi­sła­wiu w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim

Wikipedia


domisława

imię żeń­skie


SJP.pl


domięśniowo

przy­słó­wek

 (1.1) med. po­przez wstrzy­knię­cie do mię­śni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten lek jest po­da­wa­ny do­mię­śnio­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. domięśniowy

Wiktionary


domięśniowy

wstrzy­ki­wa­ny do mię­śni


SJP.pl


domińczak

naz­wi­sko


SJP.pl


domińczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


domiński

naz­wi­sko


SJP.pl


domiś

po­stać z pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go Do­mi­sie


SJP.pl


domka

naz­wi­sko


SJP.pl


domkowicz

wła­ści­ciel domku jed­no­ro­dzin­ne­go


SJP.pl


domkowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dom­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim, w gmi­nie Grun­wald. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


domkowy

→ domek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy kształt domku

Wiktionary

Patrz:

domek

domniemanie

uz­na­nie ist­nie­nia nie­stwier­dzo­ne­go faktu na pod­sta­wie in­nych usta­lo­nych fak­tów, po­zo­sta­ją­cych z nim w związ­ku; pre­sump­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­pu­szcze­nie

 (1.2) stpol. po­dej­rze­nie

Wiktionary

Dom­nie­ma­nie praw­ne – norma na­ka­zu­ją­ca przy­jąć za udo­wod­nio­ny jakiś fakt lub kształt prawa. Może mieć dwie po­sta­cie: "na­le­ży dom­nie­my­wać stan A" lub "je­że­li A, to dom­nie­my­wa się (funk­tor two­rzą­cy dom­nie­ma­nie) stan B".

Zgod­nie z art. 234 KPC dom­nie­ma­nia usta­no­wio­ne przez prawo (dom­nie­ma­nia praw­ne) wiążą sąd; mogą być jed­nak oba­lo­ne, ile­kroć usta­wa tego nie wy­łą­cza.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãɲɛ, AS: dõmʹńẽmãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. domniemać, domniemywać, mniemać

Wiktionary


domniemany

opar­ty na przy­pu­szcze­niu; przy­pu­szczal­ny, hi­po­te­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) opar­ty na przy­pu­szcze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sę­dzia za­rzą­dził areszt bez­wa­run­ko­wy dla dom­nie­ma­ne­go za­bój­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ, AS: dõmʹńẽmãny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domyślny, hipotetyczny, implicytny, przypuszczalny, rzekomy, zakładany

Wiktionary


domniemać

do­my­ślić się cze­goś (prze­sta­rza­le: dom­nie­mać się)


SJP.pl


domniemywać

do­my­ślać się cze­goś (prze­sta­rza­le: dom­nie­my­wać się)


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­my­ślać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pla­ne­ta jed­nak po­zo­sta­wa­ła ak­tyw­na ge­o­lo­gicz­nie, więc dom­nie­my­wa­li­śmy, że eko­sy­stem musi ba­zo­wać na ener­gii ge­o­ter­mal­nej, a te rze­ko­me duże or­ga­niz­my za­miesz­ku­ją sied­li­ska po­dziem­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domniemanie n.

 czas. mniemać

Wiktionary


domocentryczny

kon­cen­tru­ją­cy się w prze­strze­ni włas­ne­go domu


SJP.pl


domoczyć

zmo­czyć do końca, uczy­nić wy­star­cza­ją­co mo­krym


SJP.pl


domofon

ro­dzaj apa­ra­tu te­le­fo­nicz­ne­go, uży­wa­ne­go prze­de wszyst­kim jako urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce iden­ty­fi­ka­cję gło­so­wą osób pra­gną­cych do­stać się do ja­kie­goś bu­dyn­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne wy­ko­rzy­sty­wa­ne w blo­kach miesz­kal­nych do ko­mu­ni­ka­cji gło­so­wej na małe od­le­gło­ści bez poś­red­nict­wa cen­tra­li;

Wiktionary

Do­mo­fon (rów­nież bra­mo­fon) – apa­rat te­le­fo­nicz­ny o upro­szczo­nej bu­do­wie, słu­żą­cy do ko­mu­ni­ka­cji gło­so­wej na małe od­le­gło­ści bez poś­red­nict­wa cen­tra­li, zaz­wy­czaj w obrę­bie jed­ne­go bu­dyn­ku lub po­se­sji.

Naj­czę­ściej wy­ko­rzy­sty­wa­ne w do­mach, miesz­ka­niach i in­nych bu­dyn­kach do iden­ty­fi­ka­cji in­te­re­san­tów i do zdal­ne­go ot­wie­ra­nia drzwi. Cza­sa­mi po­łą­czo­ny z ka­me­rą i wyś­wiet­la­czem – na­zy­wa­ny wtedy wi­de­o­do­mo­fo­nem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmɔfɔ̃n, AS: dõmofõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domofonik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) interkom

Wiktionary


domofonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od do­mo­fon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domofon m.

Wiktionary


domofonowy

→ do­mo­fon


SJP.pl

Patrz:

domofon

domoikowy

kwas do­mo­i­ko­wy - ne­u­ro­tok­sy­na, ami­nok­was pro­du­ko­wa­ny przez okrzem­ki


SJP.pl


domokrąstwo

sprze­daż to­wa­rów bez­poś­red­nio w domu klien­ta


SJP.pl


domokrążca

ak­wi­zy­tor; po­tocz­nie:
1. osoba cho­dzą­ca po do­mach i ofe­ru­ją­ca roz­ma­i­te to­wa­ry lub usłu­gi;
2. pra­cow­nik przed­się­bior­stwa zaj­mu­ją­cy się ak­wi­zy­cją; agent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. osoba, która od­wie­dza róż­nych ludzi, by ku­pi­li sprze­da­wa­ne przez nią to­wa­ry

 (1.2) pot. zob. ak­wi­zy­tor.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­mo­krąż­ca – ak­wi­zy­tor, ko­mi­wo­ja­żer
  • Do­mo­krąż­ca (Gårdfarihandlaren) – au­to­bio­gra­ficz­na po­wieść Ivara Lo-Jo­hans­so­na (1953)
  • Do­mo­krąż­ca (Sa­les­man) – ame­ry­kań­ski film do­ku­men­tal­ny z 1969, re­ży­se­ria: Al­bert i David Ma­ys­les, Char­lot­te Zwe­rin
  • Do­mo­krąż­ca – pol­ski film z 1984, na­gra­dza­na etiu­da fil­mo­wa, re­ży­se­ria: Łu­kasz Wy­lę­ża­łek

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mam dosyć do­mo­krąż­ców za­chwa­la­ją­cych tan­det­ne dy­wa­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃mɔˈkrɔ̃w̃ʃt͡sa, AS: dõmokrõũ̯šca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domokrąstwo n.

 przym. domokrążny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) komiwojażer

Wiktionary


domokrążczyni

→ do­mo­krąż­ca


SJP.pl

Patrz:

domokrążca

domokrążny

→ do­mo­krąż­ca


SJP.pl

Patrz:

domokrążca

domolewski

naz­wi­sko


SJP.pl


domont

tym­cza­so­wy barak wznie­sio­ny na placu bu­do­wy


SJP.pl

Do­mont – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Do­li­na Oise, około 20 km na pół­noc od Pa­ry­ża. Part­ner­skie Mia­sto Wolsz­ty­na w Pol­sce w woj. wiel­ko­pol­skim.

Wikipedia


domontować

zmon­to­wać coś do­dat­ko­wo


SJP.pl


domontowywać

mon­to­wać do­dat­ko­wo


SJP.pl


domordowywać

mor­du­jąc, do­bi­jać, przy­spa­rzać mę­czar­ni


SJP.pl


domorosłość

1. cecha kogoś, kto sa­mo­dziel­nie opa­no­wał jakąś umie­jęt­ność;
2. cecha cze­goś, co wy­ni­ka z umie­jęt­no­ści zdo­by­tych sa­mo­dziel­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest do­mo­ro­słe; cecha tych, któ­rzy są do­mo­ro­śli

Wiktionary

Powiązane:

 przym. domorosły

 przysł. domorośle

Wiktionary


domorosły

1. taki, który sa­mo­dziel­nie opa­no­wał jakąś umie­jęt­ność; nie­u­czo­ny, nieksz­tał­co­ny;
2. iro­nicz­nie: swoj­ski, miej­sco­wy, np. do­mo­ro­sła bieda, ele­gan­cja, za­wiść


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który sa­mo­dziel­nie opa­no­wał jakąś umie­jęt­ność; nie­u­czo­ny, nieksz­tał­co­ny

 (1.2) iron. swoj­ski, miej­sco­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domorosłość ż.

Wiktionary


domostwo

1. dom miesz­kal­ny razem z za­bu­do­wa­nia­mi go­spo­dar­ski­mi; obej­ście, za­gro­da, sie­dzi­ba;
2. duży, zaz­wy­czaj stary, bu­dy­nek miesz­kal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dom miesz­kal­ny wraz z to­wa­rzy­szą­cy­mi za­bu­do­wa­nia­mi

 (1.2) duży bu­dy­nek miesz­kal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ma­łych drzwiach wy­bi­tych w bocz­nej ścia­nie do­mo­stwa uka­zy­wa­ła się cza­sem służ­ba w bar­wie ksią­żę­cej – i z wia­dra­mi lub ce­bra­mi na po­wer­kach bie­gła po wodę do stu­dzien.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gumno, obejście, zagroda

Wiktionary


domosław

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­mo­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie
  • Do­mo­sław – wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie puł­tu­skim, w gmi­nie Win­ni­ca

Wikipedia


domosławski

naz­wi­sko


SJP.pl


domowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


domowić

do­mo­wić się - sta­wać się ro­dzin­nym, swoj­skim, przy­sto­so­wy­wać się do lo­kal­nych wa­run­ków


SJP.pl


domownica

→ do­mow­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta stale za­miesz­ku­ją­ca jakiś dom

Wiktionary

Patrz:

domownik

Powiązane:

 rzecz. dom m.

:: fm. domownik

Wiktionary


domowniczka

→ do­mow­nik


SJP.pl

Patrz:

domownik

domownik

osoba miesz­ka­ją­ca wspól­nie z in­ny­mi w domu lub miesz­ka­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek go­spo­dar­stwa do­mo­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz., domek mrz., domownica ż.

 przym. domowy

 przysł. domowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współlokator

Wiktionary


domowo

przy­słó­wek

 (1.1) tak jak w domu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy roz­pa­li­łem w ko­min­ku, zaraz zro­bi­ło się do­mo­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz., domownik mos.

 czas. udomawiać ndk., udomowić dk.

 przym. domowy

Wiktionary


domowość

po­czu­cie do­mo­wej, ro­dzin­nej at­mos­fe­ry


SJP.pl


domowy

zwią­za­ny z domem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z domem, do­ty­czą­cy domu

 (1.2) wy­pro­du­ko­wa­ny w domu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) miły i swoj­ski jak w domu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tata przy­niósł wczo­raj kró­li­ka. To już nasze trze­cie zwie­rząt­ko do­mo­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmɔvɨ, AS: dõmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom m., domek m., domeczek m., domisko n., domiszcze n., domownik m., domator m., domatorka ż., domówka ż., domak mos., udomowienie n., domatorstwo n.

 czas. udomowić, udomawiać, zadomowić się, zadomawiać się

 przym. domatorski

 przysł. domowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) domowej roboty

Wiktionary


dompteur

po­grom­ca, tre­ser dzi­kich zwie­rząt


SJP.pl


dompteurka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się tre­su­rą dzi­kich zwie­rząt


SJP.pl


domra

ko­zac­ki in­stru­ment lu­do­wy po­dob­ny do lutni, w XX wieku za­stą­pio­ny przez ba­ła­łaj­kę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ukra­iń­ski i ro­syj­ski lu­do­wy in­stru­ment stru­no­wy z okrą­głym pu­dłem re­zo­nan­so­wym;

Wiktionary

Domra – bia­ło­ru­ski, ukra­iń­ski oraz ro­syj­ski in­stru­ment lu­do­wy, na­le­żą­cy do grupy in­stru­men­tów stru­no­wych szar­pa­nych, po­dob­ny do ba­ła­łaj­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Umiem grać na dom­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃mra, AS: dõmra

Wiktionary


domrażać

mro­zić coś do­dat­ko­wo


SJP.pl


domrozić

zam­ro­zić coś do­dat­ko­wo


SJP.pl


domu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., Ms. lp. od: dom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃mu, AS: dõmu

Wiktionary


domurować

1. do­koń­czyć mu­ro­wa­nie;
2. mu­ru­jąc, do­bu­do­wać


SJP.pl


domurowywać

1. do­kań­czać mu­ro­wa­nie;
2. mu­ru­jąc, do­bu­do­wy­wać


SJP.pl


domuś

zdrob­nie­nie od: dom; domek, dom­cio


SJP.pl


domyk

cichy domyk - me­cha­nizm ha­mu­ją­cy pęd wsu­wa­nej szu­fla­dy lub za­my­ka­nych drzwi­czek i nie­do­pu­szcza­ją­cy do trza­śnię­cia


SJP.pl


domykacz

urzą­dze­nie do­my­ka­ją­ce drzwi


SJP.pl


domykalność

→ do­my­kal­ny


SJP.pl

Patrz:

domykalny

domykalny

da­ją­cy się dom­knąć


SJP.pl


domykanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­my­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedomykanie n., domknięcie n.

 czas. domykać ndk.

Wiktionary


domysł

to, co ktoś przy­pu­szcza, czego się do­my­śla; przy­pu­szcze­nie, dom­nie­ma­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­pu­szcze­nie, dom­nie­ma­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różne są do­my­sły na temat wy­gi­nię­cia di­no­za­u­rów.

 (1.1) Pi­sząc o Pi­lec­kim, nie mo­głem ry­zy­ko­wać do­my­słów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃mɨsw̥, AS: dõmysu̯̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. domyślny

 czas. domyślać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domniemanie, hipoteza, podejrzenie

Wiktionary


domyć

wy­czy­ścić do końca, cał­ko­wi­cie


SJP.pl


domyślać

1. my­śleć o czymś do końca, wy­czer­pu­ją­co;
2. do­my­ślać się - przy­pu­szczać lub od­ga­dy­wać coś nie mając cał­ko­wi­tej pew­no­ści


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­my­śleć)

 (1.1) do­pro­wa­dzać myśli do stanu umoż­li­wia­ją­ce­go zat­wier­dze­nie czego, pod­ję­cie de­cyz­ji

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­my­ślać się (dk. do­my­ślić się)

 (2.1) prze­wi­dy­wać coś po­mi­mo nie­wy­star­cza­ją­cych da­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domyślanie n., domyślenie n., domysł m.

 przysł. domyślnie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dorozumiewać się, domniemywać, miarkować, odgadywać, podejrzewać, czytać między wierszami, dośpiewywać sobie, przenikać istotę, wyobrażać sobie

Wiktionary


domyśleć

rzad­ko: do­pro­wa­dzić my­śle­nie, roz­wa­ża­nia do końca, np. do­my­śleć wszyst­ko do ostat­nie­go szcze­gó­łu; prze­my­śleć, roz­wa­żyć


SJP.pl


domyślić

do­my­ślić się - prze­wi­dzieć coś mimo nie­peł­nych in­for­ma­cji


SJP.pl


domyślnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób świad­czą­cy o obo­wią­zy­wa­niu od­gór­nie usta­lo­nych usta­wień lub de­cyz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­mal każda płyta głów­na ma do­myśl­nie usta­wio­ne au­to­ma­tycz­ne wy­kry­wa­nie za­in­sta­lo­wa­nych dy­sków twar­dych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. domyślny

 czas. domyślać

Wiktionary


domyślniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­myśl­nie


SJP.pl


domyślniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­myśl­ny


SJP.pl


domyślnik

coś, czego trze­ba się do­my­ślić


SJP.pl


domyślność

→ do­myśl­ny


SJP.pl

Patrz:

domyślny

domyślny

1. łatwo do­my­śla­ją­cy się; prze­wi­du­ją­cy, prze­ni­kli­wy, by­stry;
2. taki, któ­re­go trze­ba się do­my­ślić; przy­pu­szczal­ny, praw­do­po­dob­ny, hi­po­te­tycz­ny, im­pli­cyt­ny;
3. w in­for­ma­ty­ce o war­to­ściach lub usta­wie­niach: od­gór­nie usta­lo­ny lub przy­ję­ty; stan­dar­do­wy, de­fa­ul­to­wy;
4. pod­miot do­myśl­ny - pod­miot nie­wy­ra­żo­ny osob­nym wy­ra­zem, da­ją­cy się wyw­nio­sko­wać z formy orze­cze­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który łatwo do­my­śla się cze­goś

 (1.2) taki, któ­re­go trze­ba się do­my­ślać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domyślność ż., domysł m.

 czas. domyślać się ndk., domyślić się dk.

 przysł. domyślnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) książk. implicytny

Wiktionary


domóweczka

zdrob­nie­nie od: do­mów­ka


SJP.pl


domówić

1. po­wie­dzieć coś do końca;
2. usta­lić szcze­gó­ły, uz­god­nić coś;
3. do­mó­wić się - przy­mó­wić się o coś


SJP.pl


domówka

1. po­tocz­nie: im­pre­za od­by­wa­ją­ca się w domu; pry­wat­ka;
2. śro­do­wi­sko­wo: awan­tu­ra w domu;
3. daw­niej: do­ci­nek;
4. daw­niej: nauka do­mo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) slang. młodz. im­pre­za or­ga­ni­zo­wa­na w domu

 (1.2) daw. nauka w domu

 (1.3) daw. do­ci­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem wczo­raj na od­je­cha­nej do­mów­ce.

 (1.1) Poz­na­łem ją na do­mów­ce u Tomka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈmufka, AS: dõmufka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2)

 rzecz. dom m., domek m., domeczek m., domisko n., domiszcze n., domator m., domatorka ż., domownik m., domowniczka ż., podomka ż., udomowienie n., udomawianie n.

 czas. udomowić dk., udomawiać ndk., zadomowić się dk., zadomawiać się ndk.

 przym. domowy, przydomowy

 przysł. domowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prywatka

Wiktionary


domówkowicz

uczest­nik do­mów­ki


SJP.pl


domówkowy

→ do­mów­ka


SJP.pl

Patrz:

domówka

domózgowo

przy­słó­wek

 (1.1) bez­poś­red­nio do mózgu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ba­da­nia po­le­ga­ją­ce na za­ka­ża­niu myszy, za­rów­no drogą po­kar­mo­wą, jak i do­o­trzew­no­wo i do­móz­go­wo, wy­ka­za­ły, że prio­ny kryją się tylko w mózgu, rdze­niu krę­go­wym i siat­ków­ce.

Wiktionary


domłacać

1. koń­czyć młó­ce­nie;
2. wy­mła­cać do­dat­ko­wo


SJP.pl


domłynkować

do­czy­ścić omłó­co­ne ziar­no za po­mo­cą młyn­ka


SJP.pl


domłócić

1. do­koń­czyć młó­ce­nie;
2. wy­młó­cić do­dat­ko­wo


SJP.pl


domżalski

naz­wi­sko


SJP.pl


don

1. tytuł grzecz­no­ścio­wy uży­wa­ny w Hisz­pa­nii, Por­tu­ga­lii i Wło­szech;
2. w śred­nio­wie­czu: tytuł przyz­na­wa­ny oso­bom z ro­dzi­ny kró­lew­skiej i ksią­żę­tom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) tytuł grzecz­no­ścio­wy uży­wa­ny w Hisz­pa­nii, Por­tu­ga­lii i we Wło­szech, tylko w po­łą­cze­niu z imie­niem

wy­krzy­knik

 (2.1) dźwięk. na­śla­du­ją­cy brzmie­nie dzwo­nu

Wiktionary

Don (ros. "Дон", sta­ro­żyt­ny "Ta­na­is") – rzeka w po­łud­nio­wej Rosji. Dłu­gość – 1950 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 422 000 km², śred­ni prze­pływ – 935 m³/s.

Źró­dła rzeki znaj­du­ją się w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Wy­ży­ny Środ­ko­wo­ro­syj­skiej. Po­cząt­ko­wo pły­nie w kie­run­ku po­łud­nio­wo-wschod­nim do Wo­ro­ne­ża, a potem po­łud­nio­wo-za­chod­nim aż do uj­ścia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ich śla­dem po­dą­ża ta­jem­ni­czy don Pedro – szpieg z Kra­i­ny De­szczow­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃n, AS: dõn

Wiktionary


donaciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­na­ty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


donacja

1. w pra­wie: dar, da­ro­wiz­na;
2. daw­niej: kwota pie­nięż­na lub dobra ziem­skie na­da­ne za za­słu­gi, w na­gro­dę itp.; da­ro­wiz­na;
3. daw­niej: do­ku­ment stwier­dza­ją­cy da­ro­wiz­nę na rzecz ja­kiejś osoby lub in­sty­tu­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) da­ro­wiz­na

 (1.2) praw. akt da­ro­wiz­ny

Wiktionary

Do­na­cja, ma­jo­rat do­na­cyj­ny (z łac. "do­na­tio") – w okre­sie śred­nio­wie­cza da­ro­wiz­na dla Ko­ścio­ła, prze­waż­nie w po­sta­ci ziemi póź­niej dobra ziem­skie na­da­ne przez mo­nar­chę jako forma na­gro­dy i upo­sa­że­nia wyż­szych urzęd­ni­ków pań­stwo­wych lub wy­so­kich rangą woj­sko­wych, a także nie­zby­wal­ny ma­ją­tek w ten spo­sób uzy­ska­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­na­cja fun­du­szu umoż­li­wi za­ło­że­nie bi­blio­te­ki w mia­stecz­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donatywum n., donator m., donatorka ż.

Wiktionary


donacjomat

au­to­mat do wpła­ca­nia dat­ków przy uży­ciu płat­no­ści elek­tro­nicz­nych; da­ro­mat; dat­ko­mat


SJP.pl


donacyjny

przy­miot­nik od: do­na­cja


SJP.pl


donająć

nająć kogoś lub coś do­dat­ko­wo, do­brać kogoś lub coś przez wy­na­ję­cie; do­łą­czyć


SJP.pl


donaks

1. ro­dzaj ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z ro­dzi­ny ma­ran­to­wa­tych, z rzędu im­bi­row­ców;
2. cy­no­don do­naks - ga­tu­nek cy­no­do­nu z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych, z rzędu wiech­li­now­ców


SJP.pl


donald

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. ro­dzaj gumy do żucia

Wiktionary

Do­nald – imię po­cho­dze­nia cel­tyc­kie­go ("Dumno" + "valos"; „świat” + „po­tęż­ny”, „możny”). Sta­ro­ir­landz­kie "Dom­nall" i ga­e­lic­ko-szkoc­kie "Domh­nall" oz­na­cza „silny tego świa­ta” lub „wład­ca świa­ta”.

Wedle da­nych PESEL we­dług stanu na 19 stycz­nia 2024 roku imię to nosi w Pol­sce 209 męż­czyzn.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sa­my­mi do­nal­da­mi się nie na­jesz!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Donalduś mos., Donald mos., Donalda ż.

Wiktionary


donalda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Do­nald

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lech po­brał się z Do­nal­dą jakoś w lutym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donald mrz., Donna ż.

:: fm. Donald mos.

Wiktionary


donaldostwo

Do­nald z mał­żon­ką; Do­nal­do­wie


SJP.pl


donaldowie

Do­nald z mał­żon­ką; Do­nal­do­stwo


SJP.pl


donaldowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­nal­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


donaldson

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­nald­son – miej­sco­wość w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Hot Spring
  • Do­nald­son – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Kitt­son
  • Do­nald­son – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Schu­yl­kill

Wikipedia


donalduś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m., zdrobn. od Do­nald

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale nam Do­nal­duś po­drósł od wa­ka­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donald mrz., Donald mos., Donalda ż., Donna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Donek, Donaldzik, Donaldek, Donaldeczek, Donaldzio

Wiktionary


donarski

naz­wi­sko


SJP.pl


donaryt

ma­te­riał wy­bu­cho­wy kru­szą­cy, sto­so­wa­ny w gór­nict­wie i do celów woj­sko­wych; amo­nit


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) górn. wojsk. chem. kru­szą­ca, wy­bu­cho­wa mie­sza­ni­na sa­le­try amo­no­wej z tro­ty­lem i in­ny­mi do­dat­ka­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈnarɨt, AS: dõnaryt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amonit

Wiktionary


donasiennie

→ do­na­sien­ny


SJP.pl

Patrz:

donasienny

donasienny

sto­so­wa­ny na na­sio­na lub razem z na­sio­na­mi przed sie­wem


SJP.pl


donaszać

1. nosić pra­wie cał­kiem zni­szczo­ne ubra­nie, buty, ni­szczyć je do końca przez no­sze­nie
2. o ko­bie­cie: pra­wi­dło­wo prze­by­wać ciążę


SJP.pl


donat

pą­czek w kształ­cie krąż­ka z dziur­ką w środ­ku; opon­ka, donut


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Do­na­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Donat – miej­sco­wość w gmi­nie Mun­to­gna da Schons, w kan­to­nie Gry­zo­nia, w re­gio­nie Via­ma­la
  • Donat – bi­skup Kar­ta­gi­ny
  • Donat – chor­wac­ki bi­skup
  • Donat – fran­cu­ski bi­skup
  • Donat – grec­ki bi­skup
  • Donat – ir­landz­ki bi­skup
  • Donat – ło­tew­ski bi­skup
  • Donat – ro­syj­ski bi­skup
  • Donat – wło­ski bi­skup
  • Eliusz Donat – rzym­ski gra­ma­tyk
  • Ro­bert Donat – an­giel­ski aktor
  • Zdzi­sła­wa Donat – śpie­wacz­ka pol­ska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zna­łem w woj­sku jed­ne­go Do­na­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Donata ż.

Wiktionary


donata

pą­czek w kształ­cie krąż­ka z dziur­ką w środ­ku; opon­ka, donut


SJP.pl

Do­na­ta – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Donat. Ła­ciń­skie "do­na­tus" oz­na­cza „dany, da­ro­wa­ny”. Wśród pa­tro­nek tego imie­nia – św. Do­na­ta, jedna z wczes­nych świę­tych Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go.

Wikipedia


donatariusz

daw­niej: osoba ob­da­rzo­na do­na­cją


SJP.pl


donatariuszka

→ do­na­ta­riusz


SJP.pl

Patrz:

donatariusz

donatello

rzeź­biarz wło­skie­go re­ne­san­su


SJP.pl

Do­na­tel­lo, właśc. Do­na­to di Niccolò di Betto Bardi (ur. ok. 1386 we Flo­ren­cji, zm. 13 grud­nia 1466 tamże) – rzeź­biarz wło­skie­go re­ne­san­su.

Był zwią­za­ny z Flo­ren­cją i Padwą. Był ucz­niem, a na­stęp­nie współ­pra­cow­ni­kiem Ghi­ber­tie­go. W la­tach 1406–1436/1437 two­rzył po­są­gi do nisz kam­pa­ni­li ka­te­dry Santa Maria del Fiore we Flo­ren­cji.

Wikipedia


donateware

[czy­taj: do­na­tłer] w in­for­ma­ty­ce: pro­gram, z któ­re­go użyt­kow­ni­cy mogą ko­rzy­stać za darmo i roz­po­wszech­niać go, a któ­re­go pro­du­cent prosi w za­mian o nie­wiel­ką kwotę pie­nię­dzy, która bę­dzie wy­ko­rzy­sty­wa­na na dal­szy roz­wój apli­ka­cji


SJP.pl


donatien

[czy­taj: donaTJĘ albo donaTJEN; w od­mia­nie: Do­na­tie­na - czy­taj: doNAtjena itd.] fran­cu­skie imię mę­skie


SJP.pl


donator

osoba, która do­ko­na­ła za­pi­su, da­ro­wiz­ny na cele spo­łecz­ne; ofia­ro­daw­ca, fun­da­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która ofia­ro­wu­je coś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈnatɔr, AS: dõnator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donatywum n., donacja ż.

:: fż. donatorka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofiarodawca, darczyńca

Wiktionary


donatorka

ko­bie­ta, która do­ko­na­ła za­pi­su, da­ro­wiz­ny na cele spo­łecz­ne; ofia­ro­daw­czy­ni, fun­da­tor­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która ofia­ro­wu­je coś na cele spo­łecz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donacja ż.

:: fm. donator

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofiarodawczyni, fundatorka, sponsorka

Wiktionary


donatostwo

Donat z mał­żon­ką; Do­na­to­wie


SJP.pl


donatowie

Donat z mał­żon­ką; Do­na­to­stwo


SJP.pl


donatowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­na­to­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­ściań­skim, w gmi­nie Czem­piń
  • Do­na­to­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Draw­sko Po­mor­skie

Wikipedia


donatowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­na­ta (Do­na­ty) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


donatysta

zwo­len­nik dok­try­ny z wczes­ne­go chrze­ści­jań­stwa gło­szą­cej ry­go­ryzm mo­ral­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. zwo­len­nik do­na­tyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym też okre­sie wła­dze ce­sar­skie na­si­li­ły re­pre­sje sto­so­wa­ne wobec do­na­ty­stów, co, po­mi­mo po­cząt­ko­we­go scep­ty­cyz­mu, po­parł Au­gu­styn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Donat mos., donatyzm mrz.

 przym. donatystyczny

Wiktionary


donatystka

→ do­na­ty­sta


SJP.pl

Patrz:

donatysta

donatystyczny

→ do­na­tyzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. rel. zwią­za­ny z do­na­tyz­mem, do­na­ty­sta­mi

Wiktionary

Patrz:

donatyzm

Przykłady

 (1.1) Schiz­ma do­na­ty­stycz­na miała swe po­cząt­ki po wiel­kim prze­śla­do­na­niu Dio­kle­cja­na i do­ko­na­ła się nie­ja­ko na kilku pła­szczyz­nach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donatyzm mrz., donatysta mos.

Wiktionary


donatywa

okaz­jo­nal­na, prze­waż­nie złota mo­ne­ta, bę­dą­ca darem dla wład­cy lub innej do­stoj­nej oso­bi­sto­ści


SJP.pl

Do­na­ty­wa (od do­na­tio – da­ro­wiz­na, dar) – cha­rak­te­ry­stycz­ne dla Rze­czy­po­spo­li­tej szla­chec­kiej mo­ne­ty złote o war­to­ści od 1,5 do nawet 100 du­ka­tów lub srebr­ne o masie ta­la­ra lub jego wie­lo­krot­no­ści, bite okaz­jo­nal­nie w darze dla wład­ców i in­nych waż­nych oso­bi­sto­ści przez bo­ga­te mia­sta Prus i In­flant.

Wikipedia


donatywum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nu­mizm. złota mo­ne­ta bita oko­licz­no­ścio­wo i ro­zda­wa­na, prze­waż­nie przez króla z okaz­ji ko­ro­na­cji;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donacja ż., donator m., donatorka ż.

 przym. donacyjny, donatorski

Wiktionary


donatyzm

ruch re­li­gij­no-spo­łecz­ny pow­sta­ły w IV w. w Afry­ce Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. teol. ry­go­ry­stycz­na he­rez­ja wczes­no­chrze­ści­jań­ska roz­po­wszech­nio­na w pół­noc­no­a­fry­kań­skich pro­win­cjach Im­pe­rium Rzym­skie­go, od­ma­wia­ją­cą apo­sta­tom moż­li­wo­ści po­wro­tu na łono wspól­no­ty Ko­ścio­ła;

Wiktionary

Do­na­tyzm – ruch kon­te­sta­cyj­ny w IV/V w. w Ko­ście­le chrze­ści­jań­skim w pro­win­cji Afry­ki Pro­kon­su­lar­nej (obec­nie Tu­nez­ja i wy­brze­że Libii) Ce­sar­stwa Rzym­skie­go, za­po­cząt­ko­wa­ny przez bi­sku­pa Do­na­ta z Kar­ta­gi­ny w na­stęp­stwie prze­śla­do­wa­nia chrze­ści­jan za ce­sa­rza Dio­kle­cja­na (303–305 n.e.). W 412 roku do­na­ty­ści zo­sta­li ska­za­ni na ba­ni­cję przez ce­sa­rza Ho­no­riu­sza, za­ni­kli cał­ko­wi­cie w wy­ni­ku na­ja­zdu ariań­skich Wan­da­lów, a na­stęp­nie mu­zuł­mań­skich Ara­bów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwo­len­ni­ków do­na­tyz­mu na­zy­wa­my do­na­ty­sta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Donat mos., donatysta mos.

 przym. donatystyczny

Wiktionary


donatyści

zwo­len­nik dok­try­ny z wczes­ne­go chrze­ści­jań­stwa gło­szą­cej ry­go­ryzm mo­ral­ny


SJP.pl


donbabwe

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) żart. pejor. polit. Do­niec­ka Re­pu­bli­ka Lu­do­wa

 (1.2) żart. pejor. Do­nieck

 (1.3) żart. pejor. Do­niec­kie Za­głę­bie Wę­glo­we, Don­bas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Elity "Don­bab­we i Łu­gan­dy" skom­pro­mi­to­wa­ły się wie­lo­krot­nie, obec­nie rej­te­ru­ją, a ich ostat­nie flir­ty z ek­spre­zy­den­tem Mied­wie­die­wem były nie­straw­ne nawet dla ja­strzę­bi.

Wiktionary


donbas

okręg prze­my­sło­wy we wschod­niej Ukra­i­nie i w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Rosji; Do­niec­kie Za­głę­bie Wę­glo­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Do­niec­kie Za­głę­bie Wę­glo­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. donbaski, doniecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żart. pejor. Donbabwe

Wiktionary


donbaski

→ Don­bas


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Don­ba­sem, do­ty­czą­cy Don­ba­su (Do­niec­kie­go Za­głę­bia Wę­glo­we­go)

Wiktionary

Patrz:

Donbas

Powiązane:

 rzecz. Donbas mrz.

Wiktionary


donc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. upał

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk hica

Wiktionary


doncaster

[czy­taj: don­ka­ster] mia­sto w Wiel­kiej Bry­ta­nii


SJP.pl

Don­ca­ster – mia­sto ("city") w pół­noc­nej An­glii (Wiel­ka Bry­ta­nia), w hrab­stwie me­tro­po­li­tal­nym South Yorks­hi­re, w dy­stryk­cie me­tro­po­li­tal­nym Don­ca­ster, nad rzeką Don. W 2011 roku li­czy­ło 109 805 miesz­kań­ców. Przez miesz­kań­ców jest na­zy­wa­ne „Donny”.

W po­bli­żu mia­sta znaj­du­je się mię­dzy­na­ro­do­we lot­ni­sko Robin Hood Air­port Don­ca­ster Shef­field.

Wikipedia


donderować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. pot. łajać, besz­tać kogoś; bur­czeć, fukać, zrzę­dzić, pio­ru­no­wać

 (1.2) przest. pot. prze­wo­dzić komuś, rzą­dzić kimś, dy­ry­go­wać, kie­ro­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­słu­ga tam była nie­łat­wa: wła­ści­ciel go­spo­dy nie po­bła­żał i don­de­ro­wał ich przy lada okaz­ji.

 (1.2) Jeśli sobie wy­o­bra­żasz, że poz­wo­lę tobie don­de­ro­wać sobą, to się grubo my­lisz: ja nie wtrą­cam się do cie­bie i ty nie wtrą­caj się do mnie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. odczas. donderowanie n., dunderowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. dunderować, denderować, dądrować

Wiktionary


donegal

tka­ni­na weł­nia­na z gru­bej przę­dzy zgrzeb­nej


SJP.pl

Do­ne­gal (irl. "Dún na nGall") – mia­sto w hrab­stwie Do­ne­gal w Ir­lan­dii. Do­ne­gal nie jest sto­li­cą hrab­stwa (jest nią Lif­ford), ani naj­więk­szym mia­stem (jest nim Let­ter­ken­ny). Usy­tu­o­wa­ne jest nad za­to­ką Do­ne­gal, u pod­nó­ża gór na­zy­wa­nych Blu­e­stacks.

Mia­sto Do­ne­gal jest znane z tego, że było dawną sie­dzi­bą klanu O’Don­nell, który od­gry­wał klu­czo­wą rolę w hi­sto­rii Ir­lan­dii.

Wikipedia


donejt

śro­do­wi­sko­wo: wspar­cie fi­nan­so­we udzie­la­ne stre­a­me­rom przez ich wi­dzów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) neol. środ. kwota fi­nan­so­wa do­bro­wol­nie prze­ka­za­na stre­a­me­ro­wi (rza­dziej: in­ne­go ro­dza­ju twór­cy in­ter­ne­to­we­mu) przez widza

 (1.2) neol. środ. wia­do­mość tek­sto­wa wy­sy­ła­na wraz z do­nej­tem (1.1) i wyś­wiet­la­na na stre­a­mie po jego otrzy­ma­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­szcze nie­daw­no można było le­gal­nie przy­jąć mi­lio­ny w do­nej­tach i nie za­pła­cić ani gro­sza po­dat­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. donejtować

Wiktionary


donejtować

po­tocz­nie: prze­ka­zy­wać do­nej­ty (do­bro­wol­ne datki)


SJP.pl


dong

jed­nost­ka mo­ne­tar­na Wiet­na­mu (1 dong = 10 hao = 100 xu)


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) monet. wa­lu­ta Wiet­na­mu o sym­bo­lu ₫;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Đồng – wa­lu­ta Wiet­na­mu
  • Dong – dziel­ni­ca w re­jo­nie miej­skim mia­sta wy­dzie­lo­ne­go Ta­iz­hong na Taj­wa­nie
  • Dong – grupa et­nicz­na w Chi­nach
  • Dong Zhi­ming – chiń­ski pa­le­on­to­log

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dongowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. ₫

Wiktionary


donica

1. duże na­czy­nie gli­nia­ne lub pla­sti­ko­we, słu­żą­ce do ho­do­wa­nia ro­ślin ozdob­nych; do­nicz­ka; wazon;
2. duże, drew­nia­ne na­czy­nie do roz­czy­nia­nia cia­sta na chleb; dzie­ża;
3. gli­nia­na misa do ucie­ra­nia maku, kremu itp.; ma­ku­tra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża do­nicz­ka, na­czy­nie do ho­do­wa­nia ro­ślin ozdob­nych

 (1.2) na­czy­nie słu­żą­ce do wy­ta­pia­nia szkła op­tycz­ne­go

 (1.3) przest. ma­ku­tra, gli­nia­na misa do ucie­ra­nia

 (1.4) na­czy­nie drew­nia­ne do roz­czy­nia­nia cia­sta na pie­czy­wo

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­ni­ca – duża do­nicz­ka, na­czy­nie do ho­do­wa­nia ro­ślin ozdob­nych
  • do­ni­ca – dzie­ża, na­czy­nie drew­nia­ne do roz­czy­nia­nia cia­sta na pie­czy­wo
  • Do­ni­ca – wzgó­rze na Wy­ży­nie Czę­sto­chow­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­sadź, pro­szę, palmę w tej dużej do­ni­cy pod oknem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈɲit͡sa, AS: dõńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doniczka ż.

 przym. doniczkowy, donicowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wazon, skrzynka na rośliny

 (1.3) makutra, misa

 (1.4) dzieża

Wiktionary


donicowaty

ma­ją­cy kształt po­dob­ny do kształ­tu do­ni­cy


SJP.pl


donicowy

zwią­za­ny z do­ni­cą


SJP.pl


doniczka

na­czy­nie gli­nia­ne lub pla­sti­ko­we, słu­żą­ce do ho­do­wa­nia ro­ślin ozdob­nych; wa­zo­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. na­czy­nie, prze­waż­nie z te­ra­ko­ty, zaz­wy­czaj z ot­wo­rem w denku słu­żą­ce do ho­do­wa­nia ro­ślin ozdob­nych;

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. mały wazon

Wiktionary

Do­nicz­ka (albo do­ni­ca) – po­jem­nik, na­czy­nie słu­żą­ce do upra­wy ro­ślin. Do­nicz­ki wy­peł­nia­ne są sub­stra­tem upra­wo­wym (zie­mią) od­po­wied­nio do wy­ma­gań da­ne­go ga­tun­ku i po­sia­da­ją otwór od­pły­wo­wy (po­jem­ni­ki bez ot­wo­rów peł­nią rolę osło­nek). Wy­ko­ny­wa­ne są z róż­nych ma­te­ria­łów – z pla­sti­ku, ce­ra­mi­ki lub me­ta­lu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zmia­na ziemi i do­nicz­ki wy­ma­ga od ro­śli­ny przy­sto­so­wa­nia się do no­wych wa­run­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈɲit͡ʃka, AS: dõńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doniczkowiec mzw., doniczkowce lm nm., Donica ż.

:: zgrub. donica ż.

 przym. doniczkowy, donicowy, doniczkowaty, donicowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk blumentop, blumtopa, łotka

Wiktionary


doniczkarka

1. ma­szy­na pro­du­ku­ją­ca do­nicz­ki, zaz­wy­czaj pla­sti­ko­we;
2. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się pro­fe­sjo­nal­nie do­nicz­ka­mi: ich wy­ro­bem, sprze­da­żą bądź do­radzt­wem


SJP.pl


doniczkopaleta

pa­le­ta roz­sa­do­wa


SJP.pl


doniczkować

śro­do­wi­sko­wo: upra­wiać ro­śli­ny w do­nicz­kach


SJP.pl


doniczkowce

pier­ście­ni­ca z rzędu ską­po­szcze­tów, ży­ją­ca w wo­dzie lub gle­bie; wa­zon­ko­wiec


SJP.pl


doniczkowiec

pier­ście­ni­ca z rzędu ską­po­szcze­tów, ży­ją­ca w wo­dzie lub gle­bie; wa­zon­ko­wiec


SJP.pl


doniczkowy

zwią­za­ny z do­nicz­ką


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ro­śnie w do­nicz­ce

 (1.2) zwią­za­ny z do­nicz­ką, do­ty­czą­cy do­nicz­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃ɲit͡ʃˈkɔvɨ, AS: dõńičkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donica ż., doniczka ż.

 przym. donicowy

Wiktionary


doniec

kozak doń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji i na Ukra­i­nie, prawy do­pływ Donu;

Wiktionary

Do­niec ( Северский Донец, "Sie­wier­skij Do­niec"; Сіверський Донець, "Si­werś­kyj Doneć") – rzeka w Rosji i na Ukra­i­nie, prawy (naj­dłuż­szy) do­pływ Donu o dłu­go­ści 1053 km i po­wierzch­ni do­rze­cza 98 900 km².

Wikipedia

Powiązane:

 przym. doński, doniecki

Wiktionary


doniecczanin

miesz­ka­niec Do­niec­ka


SJP.pl


doniecczanka

miesz­kan­ka Do­niec­ka


SJP.pl


donieck

1. mia­sto na Ukra­i­nie;
2. mia­sto w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na wscho­dzie Ukra­i­ny;

Wiktionary

Do­nieck ( Донецьк, "Do­nećk"; Донецк, "Do­nieck"; do 1924 Ju­zow­ka, w la­tach 1924–1961 Sta­li­no) – mia­sto we wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny, nad rzeką Kal­mius. Sto­li­ca ob­wo­du do­niec­kie­go. Głów­ny oś­ro­dek prze­my­sło­wy w Do­niec­kim Za­głę­biu Wę­glo­wym.

Na po­cząt­ku 2020 roku, z licz­bą miesz­kań­ców wy­no­szą­cą nie­ca­łe 910 tys., Do­nieck zaj­mo­wał piąte miej­sce wśród naj­lud­niej­szych ukra­iń­skich miast[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Do­niec­ku od­bę­dą się niek­tó­re mecze pił­kar­skich mi­strzostw Eu­ro­py.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃ɲɛt͡sk, AS: dõńeck

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doniecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Józówka (do 1924), hist. Stalino (1924-1961), żart. pejor. Donbabwe

Wiktionary


doniecki

1. → Do­nieck;
2. obwód do­niec­ki - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Do­niec­kiem, do­ty­czą­cy Do­niec­ka

 (1.2) zwią­za­ny z Doń­cem, do­ty­czą­cy Dońca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wo­do­wi żoł­nie­rze i ochot­ni­cy, któ­rzy przez 240 dni bro­ni­li ruin do­niec­kie­go lot­ni­ska – w ostat­nich ty­god­niach bijąc się prak­tycz­nie o każdy skra­wek no­we­go ter­mi­na­lu – w nocy ze środy na czwar­tek mu­sie­li ustą­pić. Dla Ukra­i­ny są na­ro­do­wy­mi bo­ha­te­ra­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈɲɛt͡sʲci, AS: dõńecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Donieck m., Doniec m., Don m., Donbas mrz

 przym. doński

Wiktionary


doniesienie

1. ko­mu­ni­kat, wia­do­mość prze­ka­zy­wa­na przez środ­ki ma­so­we­go prze­ka­zu;
2. za­wia­do­mie­nie władz o prze­stęp­stwie lub wy­kro­cze­niu; oskar­że­nie, donos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­nieść.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do sen­sa­cji jed­nak nie dosz­ło: we­dług do­nie­sień za­chod­nich me­diów, per­trak­ta­cje do ni­cze­go nie do­pro­wa­dzi­ły.

 (1.1) Przyz­nał, że do UOP-u wpły­wa dużo do­nie­sień o nie­pra­wi­dło­wo­ściach w pracy ko­mi­sji przy­dzie­la­ją­cej kon­ce­sje na im­port paliw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃ɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ, AS: dõńėśė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donosicielstwo n., donos m., donosik m., donosiciel m., donosicielka ż., donośność ż., donaszanie n., donoszenie n.

 czas. donosić ndk./dk., donaszać ndk., donieść dk.

 przym. donosicielski

Wiktionary


donieść

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­no­sić)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­no­sić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­ła nie wi­dzia­ła? Pod­pa­li, do­nie­sie, skrzyw­dzi nie­na­wist­na baba.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃ɲɛ̇ɕt͡ɕ, AS: dõńėść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donosicielstwo n., donos m., donosik m., donosiciel m., donosicielka ż., donośność ż., doniesienie n., donaszanie n., donoszenie n.

 czas. donosić ndk./dk., donaszać ndk.

 przym. donosicielski

Wiktionary


donikąd

tyle co: do żad­ne­go miej­sca


SJP.pl

przy­słó­wek miej­sca

 (1.1) do żad­ne­go okre­ślo­ne­go miej­sca

Wiktionary

Do­ni­kąd (tytuł oryg. "Now­he­re") – fran­cu­sko-ame­ry­kań­ski dra­mat fil­mo­wy scien­ce-fic­tion w re­ży­se­rii Greg­ga Ara­kie­go z 1997 roku. Do udzia­łu w fil­mie za­an­ga­żo­wa­no po­kaź­ną grupę ak­to­rów mło­de­go po­ko­le­nia, wśród któ­rych zna­leź­li się mię­dzy in­ny­mi James Duval, Chri­sti­na Ap­ple­ga­te, He­at­her Gra­ham, Ryan Phil­lip­pe i De­ni­se Ri­chards. Jest to trze­ci, fi­na­ło­wy pro­jekt z try­lo­gii Ara­kie­go "Te­e­na­ge Apo­ca­lyp­se Tri­lo­gy", por­tre­tu­ją­cej współ­czes­ną do­ra­sta­ją­cą mło­dzież.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta stra­te­gia do­ni­kąd nas nie za­pro­wa­dzi, mu­si­my zmie­nić pod­sta­wo­we za­ło­że­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈɲikɔ̃nt, AS: dõńikõnt

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. znikąd

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nigdzie

Wiktionary


donimirski

naz­wi­sko


SJP.pl

Do­ni­mir­ski (Do­ni­mier­ski, Bro­chwicz-Do­ni­mier­ski, Bro­chwicz od­mien­ny) – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Bro­chwicz, uży­wa­ny przez ro­dzi­nę osia­dłą na Ka­szu­bach.

Wikipedia


doniosłość

waż­ność, istot­ność, duże zna­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przy­miot­ni­ko­wy od|do­nio­sły.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doniosły

 przysł. doniośle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prestiż

Wiktionary


doniosły

ma­ją­cy duże zna­cze­nie


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) o dużym zna­cze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To do­nio­sły dzień w na­szej hi­sto­rii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doniosłość ż.

 przysł. doniośle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ważny, znaczący

Wiktionary


donioślej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­nio­śle


SJP.pl


donioślejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­nio­sły; bar­dziej do­nio­sły


SJP.pl


doniszczać

1. ni­szczyć cał­ko­wi­cie;
2. do­ni­szczać się - do­pro­wa­dzać się do cał­ko­wi­te­go wy­ni­szcze­nia


SJP.pl


doniszczyć

1. zni­szczyć cał­ko­wi­cie;
2. do­ni­szczyć się - do­pro­wa­dzić się do cał­ko­wi­te­go wy­ni­szcze­nia


SJP.pl


donizetti

[czy­taj: do­ni­cet­ti] naz­wi­sko wło­skie, m.in. Ga­e­ta­no Do­ni­zet­ti (1797-1848) - kom­po­zy­tor wło­ski


SJP.pl


donkichoteria

po­sta­wa ży­cio­wa, spo­sób po­stę­po­wa­nia wła­ści­wy don­ki­szo­to­wi; don­ki­szo­tyzm, don­ki­szo­te­ria


SJP.pl


donkichotowski

→ Don Ki­chot; don­ki­szo­tow­ski, don­ki­szoc­ki


SJP.pl


donkiszocki

→ don­ki­szot, → Don­ki­szot, → Don Ki­chot; don­ki­cho­tow­ski, don­ki­szo­tow­ski


SJP.pl


donkiszot

1. błęd­ny ry­cerz, ma­rzy­ciel, fan­ta­sta, uto­pi­sta;
2. o czło­wie­ku ra­żą­co wy­so­kim i chu­dym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek wal­czą­cy o szla­chet­ne cele, kie­ru­ją­cy się wznio­sły­mi ide­a­mi, któ­re­mu bra­ku­je po­czu­cia rze­czy­wi­sto­ści, re­al­no­ści swo­ich pla­nów i dla­te­go spra­wia wra­że­nie ko­micz­ne

 (1.2) książk. wy­jąt­ko­wo wy­so­ki i chudy czło­wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­szedł do nas do pracy taki don­ki­szot i prze­ko­nu­je wszyst­kich do walki z ko­rup­cją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ŋʲˈciʃɔt, AS: dõŋʹḱišot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donkiszoteria ż., donkiszotyzm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błędny rycerz, fantasta, utopista

Wiktionary


donkiszoteria

po­sta­wa ży­cio­wa, spo­sób po­stę­po­wa­nia wła­ści­wy don­ki­szo­to­wi; don­ki­szo­tyzm, don­ki­cho­te­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. po­stę­po­wa­nie, za­cho­wa­nie wła­ści­we don­ki­szo­to­wi

Wiktionary

Don­ki­szo­te­ria – po­sta­wa ży­cio­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się ma­rzy­ciel­stwem, bra­kiem roz­sąd­ku w oce­nia­niu ludzi i sy­tu­a­cji, pra­gnie­niem walki o nie­re­al­ne cele, nie­roz­sąd­nym en­tuz­jaz­mem w po­dej­mo­wa­niu nie­o­sią­gal­nych zadań oraz walce z uro­jo­ny­mi prze­ciw­ni­ka­mi (walka z wia­tra­ka­mi). Osoba po­stę­pu­ją­ca zgod­nie z za­sa­da­mi tejże po­sta­wy na­zy­wa­na jest don­ki­szo­tem. Dzia­ła­nia ta­kiej osoby są z góry ska­za­ne na po­raż­kę, wzbu­dza­jąc jed­no­cze­śnie uśmiech i po­li­to­wa­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. donkiszot m., donkiszotyzm m.

 przym. donkiszotowski, donkiszoterski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donkiszotyzm

Wiktionary


donkiszotowski

→ don­ki­szot, → Don­ki­szot, → Don Ki­chot; don­ki­cho­tow­ski, don­ki­szoc­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy wznio­słe, ale nie­re­a­li­stycz­ne cele

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donkiszoteria ż.

Wiktionary


donkiszotyzm

po­sta­wa ży­cio­wa, spo­sób po­stę­po­wa­nia wła­ści­wy don­ki­szo­to­wi; don­ki­szo­te­ria, don­ki­cho­te­ria


SJP.pl


donna

1. tytuł grzecz­no­ścio­wy uży­wa­ny wobec ko­biet we Wło­szech; pani;
2. żar­to­bli­wie: uko­cha­na ko­bie­ta, dziew­czy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

 (1.2) geogr. mia­sto w USA w sta­nie Tek­sas;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Nor­we­gia:
    • Dønna – mia­sto i gmina le­żą­ca w re­gio­nie Nord­land
  • Stany Zjed­no­czo­ne:
    • Donna – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Hi­dal­go

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Donalduś mos., Donald m., Donalda ż.

Wiktionary


donnersmarck

naz­wi­sko


SJP.pl


donor

w pół­prze­wod­ni­ku: atom do­miesz­ki lub de­fekt sieci kry­sta­licz­nej do­star­cza­ją­cy elek­tron do pasma prze­wod­nict­wa


SJP.pl

Donor – po­ję­cie che­micz­ne oz­na­cza­ją­ce czą­stecz­kę, po­je­dyn­czy atom lub jon, który do­star­cza elek­tron, pro­ton, grupę funk­cyj­ną lub okre­ślo­ny jon innym czą­stecz­kom w trak­cie re­ak­cji che­micz­nej. Czą­stecz­ki przyj­mu­ją­ce (prze­ciw­ne do­no­ro­wym) na­zy­wa­ne są ak­cep­to­ra­mi.

Wikipedia


donorowy

→ donor


SJP.pl

Patrz:

donor

donos

in­for­ma­cja, zgło­sze­nie do władz o do­ko­na­niu wy­kro­cze­nia; de­nun­cja­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­uf­ne zgło­sze­nie do władz o do­ko­na­niu przez kogoś wy­kro­cze­nia, prze­stęp­stwa albo o zła­ma­niu obo­wią­zu­ją­cych norm

Wiktionary

Donos, de­nun­cja­cja – po­uf­ne lub tajne (ano­nim) pismo oskar­ża­ją­ce daną osobę lub in­sty­tu­cję, skie­ro­wa­ne do osoby lub in­sty­tu­cji (np. po­li­cji) dy­spo­nu­ją­cej sank­cja­mi wobec oskar­ża­ne­go w nim. Sta­no­wi ga­tu­nek li­te­ra­tu­ry sto­so­wa­nej.

Prócz do­no­sów ści­śle po­uf­nych zda­rza­ją się także do­no­sy dru­ko­wa­ne w for­mie ar­ty­ku­łu pu­bli­cy­stycz­ne­go – do­no­sy dru­ko­wa­ne chęć wy­wo­ła­nia uży­cia sank­cji wobec osoby oskar­ża­nej wzmac­nia­ją po­przez wy­wie­ra­nie na­ci­sku na opi­nię pu­blicz­ną.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. donosiciel mos., donosicielka ż., donosicielstwo n., donoszenie n.

:: zdrobn. donosik mrz.

 czas. donieść, donosić ndk.

 przym. donosicielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) denuncjacja

Wiktionary


donosiciel

osoba, która ob­ser­wu­je kogoś lub ja­kieś śro­do­wi­sko i do­no­si o tym komuś, zwy­kle w celu uzy­ska­nia ja­kichś ko­rzy­ści; kapuś, de­nun­cjant, de­nun­cja­tor, kon­fi­dent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. ten, kto do­no­si, oskar­ża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W or­ga­ni­za­cji było ponad dwu­dzie­stu do­no­si­cie­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃nɔˈɕit͡ɕɛl, AS: dõnośićel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donos m., donosik m., donosicielstwo n., donoszenie n., donaszanie n., doniesienie n.

:: fż. donosicielka ż.

 czas. nosić, znosić, donosić ndk., donaszać ndk., donieść dk.

 przym. donosicielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) denuncjator; hist. delator, sykofanta; pot. kapuś, kabel, kapusta / kapucha, kapelusz, kret, gumowe ucho; slang. dziub, kalafior, łapa, stuk, skunks, śmierdziel

Wiktionary


donosicielka

→ do­no­si­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która na kogoś do­no­si

Wiktionary

Patrz:

donosiciel

Powiązane:

 rzecz. doniesienie n., donos mrz., donosik m., donoszenie n., donaszanie n., donosicielstwo n.

:: fm. donosiciel

 czas. donosić ndk., donaszać ndk., donieść dk.

 przym. donosicielski

Wiktionary


donosicielski

do­ty­czą­cy do­no­si­cie­la lub do­no­si­ciel­stwa; szpie­gow­ski, szpic­low­ski, ka­pu­sio­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z do­no­si­cie­lem, do­no­sze­niem, do­ty­czą­cy do­no­si­cie­la lub do­no­sze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donosicielstwo n., donosiciel mos., donosicielka ż., donos mrz., donoszenie n., doniesienie n.

 czas. donosić ndk., donieść dk.

Wiktionary


donosicielstwo

to, czym zaj­mu­je się do­no­si­ciel, skła­da­nie do­no­sów; ka­pow­nict­wo, ka­pu­sio­stwo, szpie­go­stwo, szpic­lo­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ta­jem­ne do­no­sze­nie do władz lub prze­ło­żo­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do kon­tro­wer­syj­nych metod za­rzą­dza­nia miało na­le­żeć pod­słu­chi­wa­nie roz­mów pra­cow­ni­ków z apa­ra­tów służ­bo­wych i pro­mo­wa­nie do­no­si­ciel­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donos mrz., doniesienie n., donosiciel m., donosicielka ż., donoszenie n.

 czas. donieść dk., donosić ndk.

 przym. donosicielski

Wiktionary


donosik

zdrob­nie­nie od: donos


SJP.pl


donosić

po­tocz­nie:
1. no­sząc, zużyć zu­peł­nie;
2. prze­być ciążę pra­wi­dło­wo


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­nieść)

 (1.1) przy­no­sić, do­star­czać do okre­ślo­ne­go miej­sca

 (1.2) pot. uzu­peł­niać bra­ku­ją­ce rze­czy

 (1.3) po­wia­da­miać o czymś

 (1.4) pejor. za­wia­da­miać o czymś wła­dze, prze­ło­żo­nych

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (2.1) pot. prze­być ciążę do końca

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­na­szać)

 (3.1) pot. zużyć no­sząc ja­kieś ubra­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Wczo­raj do­nie­sio­no o bra­kach w banku krwi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. noszenie n., donosicielstwo n., donos m., donosik m., donosiciel m., donosicielka ż., donośność ż., doniesienie n., donaszanie n., donoszenie n.

 czas. przenosić, wznosić, donaszać ndk., donieść dk.

 przym. donosicielski, donośny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dotaskiwać

 (1.3) informować, komunikować, powiadamiać, zawiadamiać

 (1.4) pot. iść z gębą, kablować, kapować, latać z jęzorem

 (3.1) dodzierać

Wiktionary


donosowy

→ donos


SJP.pl

Patrz:

donos

donoszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­no­sić.

Wiktionary

Do­no­sze­nie – pier­wszy etap za­si­la­nia broni wy­ko­ny­wa­ny przez do­no­śnik. Po­le­ga na tran­spor­cie ko­lej­nych naboi do po­ło­że­nia w któ­rym za­czy­na się po­da­wa­nie, a w przy­pad­ku pro­stych ukła­dów za­si­la­nia na linię do­sy­ła­nia. W przy­pad­ku broni za­si­la­nych z ma­ga­zyn­ka pu­deł­ko­we­go do­no­śnik jest czę­ścią ma­ga­zyn­ka i jest na­pę­dza­ny wstęp­nie na­pię­tą sprę­ży­ną.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɔ̃nɔˈʃɛ̃ɲɛ, AS: dõnošẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donosicielstwo n., donos m., donosik m., donosiciel m., donosicielka ż., donośność ż., doniesienie n., donaszanie n.

 czas. donosić ndk./dk., donaszać ndk., donieść dk.

 przym. donosicielski

Wiktionary


donośniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­no­śnie


SJP.pl


donośniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­no­śny


SJP.pl


donośnik

część kon­struk­cyj­na broni pal­nej


SJP.pl

Do­no­śnik – część wie­lo­strza­ło­wej broni pal­nej do­ko­nu­ją­ca do­no­sze­nia naboi.

W broni za­si­la­nej ma­ga­zyn­ko­wo do­no­śnik jest czę­ścią ma­ga­zyn­ka w któ­rym mają za­sto­so­wa­nie do­no­śni­ki sprę­ży­no­we po­sia­da­ją­ce ko­ryt­ka pod­par­te sprę­ży­ną i opie­ra­ją­ce się o dno ma­ga­zyn­ka swoim dru­gim koń­cem.

Wikipedia


donośność

→ do­no­śny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest do­no­śne

Wiktionary

Patrz:

donośny

Powiązane:

 przym. donośny

 przysł. donośnie

 rzecz. doniesienie n., donoszenie n.

 czas. donieść, donosić

Wiktionary


donośny

taki, że sły­chać go da­le­ko; gło­śny, dźwięcz­ny, grom­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o gło­sie: taki, który jest gło­śny, nie­sie się da­le­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój dzia­dek ma do­no­śny głos, i cza­sem, gdy mówi, wy­da­je się, że krzy­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ˈnɔɕnɨ, AS: dõnośny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donośność ż.

 czas. znosić, nosić ndk., donosić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tubalny, głośny

Wiktionary


donucać

do­kań­czać nu­ce­nie cze­goś


SJP.pl


donucić

do­koń­czyć nu­ce­nie cze­goś


SJP.pl


donudzić

po­tocz­nie:
1. znu­dzić kogoś do­dat­ko­wo;
2. nu­dząc się, dotr­wać do końca;
3. do­nu­dzić się - znu­dzić się do­dat­ko­wo


SJP.pl


donut

[czy­taj: donat] pą­czek w kształ­cie krąż­ka z dziur­ką w środ­ku; opon­ka, donat


SJP.pl

Do­ugh­nut, donut – ro­dzaj wys­ma­ża­ne­go na głę­bo­kim oleju wy­ro­bu cu­kier­ni­cze­go w kształ­cie zbli­żo­nym do to­ru­sa („opon­ki”). Czę­sto z po­le­wą, np. cze­ko­la­do­wą lub lu­kro­wą. Po­pu­lar­ny w wielu kra­jach jako słod­ka prze­ką­ska lub deser. Od pol­skie­go pącz­ka odróż­nia go kształt i brak na­dzie­nia.

Wikipedia


donżon

basz­ta obron­na wew­nątrz zamku; stołp


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. wieża lub basz­ta bę­dą­ca czę­ścią zamku, przez­na­czo­na do obro­ny i za­miesz­ka­nia;

Wiktionary

Don­żon (fr. "don­jon", ang. "keep", niem. "Don­jon") – wieża łą­czą­ca w sobie głów­ne funk­cje miesz­kal­ne i obron­ne, przez co za­miesz­ki­wa­na była w cza­sie po­ko­ju. Czę­sto my­lo­na z wieżą osta­tecz­nej obro­ny typu stołp (berg­fried), która słu­ży­ła je­dy­nie funk­cji mi­li­tar­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z naj­bar­dziej zna­nych don­żo­nów jest wieża Jo­an­ny d'Arc w Rouen.

 (1.1) Ogrom­ny, wy­nio­sły don­żon gó­ro­wał nad całą bu­dow­lą, po­dob­ny do wznie­sio­nej w niebo pię­ści w że­laz­nej rę­ka­wi­cy, jakby gro­żą­cej ca­łe­mu mia­stu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃n͇ʒɔ̃n, AS: dõṇžõn

Wiktionary


donżuan

uwo­dzi­ciel, ko­bie­ciarz, lo­we­las


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. ba­ła­mut, uwo­dzi­ciel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Don­żu­a­ny jedne, przez całą noc pod okna­mi po pi­ja­ku wyś­pie­wy­wa­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuaństwo n., donżuaneria ż., donżuanizm m.

 przym. donżuański, donżuanowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lowelas, podrywacz, bałamut, casanova, wszetecznik, kochaś, Romeo, zalotnik, kobieciarz

Wiktionary


donżuaneria

spo­sób bycia cha­rak­te­ry­stycz­ny dla don­żu­a­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ba­ła­mu­ce­nie ko­biet, po­stę­po­wa­nie don­żu­a­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu bia­ło­gło­wom wcale nie przesz­ka­dza­ła jego don­żu­a­ne­ria, jego ba­ła­mut­ne in­try­gi i pod­cho­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuan m., donżuaństwo n., donżuanizm m.

 przym. donżuański, donżuanowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donżuaństwo, donżuanizm, bałamucenie

Wiktionary


donżuanizm

spo­sób bycia, za­cho­wa­nie się wła­ści­we don­żu­a­no­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. ba­ła­mu­ce­nie ko­biet, po­stę­po­wa­nie don­żu­a­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ho­no­ra­ta, jego wier­na żona, była już zmę­czo­na tym jego nie­sku­tecz­nym don­żu­a­niz­mem wzglę­dem ko­le­ża­nek z pracy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuan m., donżuaństwo n., donżuaneria ż.

 przym. donżuański, donżuanowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donżuaństwo, donżuaneria, bałamucenie

Wiktionary


donżuanowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do don­żu­a­na, zwią­za­ny z don­żu­a­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Iście don­żu­a­now­skie wy­bry­ki pana Le­o­pol­da do­pro­wa­dza­ły do szew­skiej pasji jego mał­żon­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuan m., donżuaństwo n., donżuaneria ż., donżuanizm m.

 przym. donżuański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donżuański

Wiktionary


donżuański

zwią­za­ny z don­żu­a­nem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do don­żu­a­na, zwią­za­ny z don­żu­a­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Don­żu­ań­skie wy­bry­ki pana Hi­po­li­ta do­pro­wa­dza­ły do szew­skiej pasji jego mał­żon­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuan m., donżuaństwo n., donżuaneria ż., donżuanizm m.

 przym. donżuanowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donżuanowski

Wiktionary


donżuaństwo

spo­sób bycia, za­cho­wa­nie się wła­ści­we don­żu­a­no­wi, ko­bie­cia­rzo­wi; don­żu­a­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. ba­ła­mu­ce­nie ko­biet, po­stę­po­wa­nie don­żu­a­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu ko­bie­tom wcale nie przesz­ka­dza­ło jego don­żu­ań­stwo, jego ba­ła­mut­ne in­try­gi i pod­cho­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. donżuan m., donżuaneria ż., donżuanizm m.

 przym. donżuański, donżuanowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) donżuaneria, donżuanizm, bałamucenie

Wiktionary


doocznie

→ do­ocz­ny


SJP.pl

Patrz:

dooczny

dooczny

1. wpro­wa­dza­ny przez oko;
2. zwró­co­ny do oka


SJP.pl


doodbytniczo

przy­słó­wek

 (1.1) po­przez odbyt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doodbytniczy

Wiktionary


doodbytniczy

taki, który na­le­ży za­a­pli­ko­wać do od­by­tu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który sto­su­je się wkła­da­jąc do od­by­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. odbyt m., odbytnica ż.

 przym. odbytniczy, przezodbytniczy

 przysł. odbytniczo, doodbytniczo, przezodbytniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rektalny

Wiktionary


dooglądać

do­koń­czyć oglą­da­nie cze­goś, np. filmu


SJP.pl


dookolny

znaj­du­ją­cy się do­o­ko­ła, ota­cza­ją­cy ze wszyst­kich stron; do­o­kól­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) obej­mu­ją­cy prze­strzeń wokół, do­ty­czą­cy prze­strze­ni do­o­ko­ła

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dookoła

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dookólny

Wiktionary


dookolutka

zdrob­nie­nie od: do­ko­ła


SJP.pl


dookoła

ze wszyst­kich stron punk­tu po­ło­żo­ne­go w środ­ku; na­o­ko­ło; do­ko­ła; na­o­kół


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) ze wszyst­kich stron

 (1.2) przen. służy do okre­śle­nia głów­ne­go te­ma­tu roz­mo­wy, myśli itp.

przy­słó­wek

 (2.1) ze wszyst­kich stron punk­tu po­ło­żo­ne­go w środ­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­o­ko­ła ry­ce­rza po­ja­wi­li się zbroj­ni chło­pi.

 (1.2) Wszyst­kie jej myśli krą­ży­ły do­o­ko­ła poz­na­ne­go wczo­raj męż­czyz­ny.

 (2.1) Po­krę­ci­li się do­o­ko­ła, ale nas nie zna­leź­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔːˈkɔwa, AS: d•okou̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dookolny, dookólny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1, 2.1) naokoło, dokoła, naokół, wokoło, wokół

Wiktionary


dookólny

znaj­du­ją­cy się do­o­ko­ła, ota­cza­ją­cy ze wszyst­kich stron; do­o­kol­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) obej­mu­ją­cy prze­strzeń wo­ko­ło, do­ty­czą­cy prze­strze­ni do­o­ko­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­ze­um za­mie­ści­ło zdję­cia do­o­kól­ne sze­re­gu obiek­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dookoła

 przyim. dookoła

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dookolny

Wiktionary


doolittle

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­o­litt­le James – pilot i ge­ne­rał lot­nict­wa Sta­nów Zjed­no­czo­nych
  • Hilda Do­o­litt­le – ame­ry­kań­ska po­et­ka
  • Eliza Do­o­litt­le – pio­sen­kar­ka
    • jej płyta Eliza Do­o­litt­le (album)
  • Eliza Do­o­litt­le - po­stać z Pig­ma­lion. Ro­mans w pię­ciu ak­tach, My Fair Lady, My Fair Lady (film 1964)
  • Do­o­litt­le – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Phelps
  • Do­o­litt­le – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Hi­dal­go
  • Do­o­litt­le – album mu­zycz­ny grupy Pi­xies
  • Dok­tor Do­litt­le

Wikipedia


doomscrolling

[czy­taj: dum­skro­ling] kom­pul­syw­ne, dłu­gotr­wa­łe prze­glą­da­nie ne­ga­tyw­nych lub nie­po­ko­ją­cych wia­do­mo­ści, zwła­szcza w in­ter­ne­cie i me­diach spo­łecz­no­ścio­wych


SJP.pl

Do­oms­crol­ling, do­om­sur­fing – poś­wię­ca­nie nad­mier­nej uwagi i czasu na przys­wa­ja­nie ne­ga­tyw­nych, nie­po­ko­ją­cych wia­do­mo­ści z me­diów, w od­nie­sie­niu do prze­glą­da­nia in­for­ma­cji na ekra­nie smart­fo­na lub kom­pu­te­ra. Ter­min ten wy­wo­dzi się od an­giel­skich słów "doom" – ka­ta­stro­fa, za­gła­da, fatum oraz "scroll" – prze­wi­ja­nie za­war­to­ści ekra­nu na urzą­dze­niu elek­tro­nicz­nym lub "surf" – sur­fo­wa­nie po In­ter­ne­cie.

Wikipedia


door-to-door

[czy­taj: dor-tu-dor]
1. me­to­da re­a­li­za­cji na­pra­wy sprzę­tu itp., po­le­ga­ją­ca na ode­bra­niu go od wła­ści­cie­la, usu­nię­ciu uster­ki i ode­sła­niu go do niego na koszt ser­wi­su;
2. me­to­da pro­wa­dze­nia kam­pa­nii wy­bor­czej lub re­kla­mo­wej po­le­ga­ją­ca na bez­poś­red­nim od­wie­dza­niu wy­bor­ców lub klien­tów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • door-to-door – spo­sób re­a­li­za­cji na­pra­wy urzą­dze­nia, który po­le­ga na prze­sła­niu pocz­tą ku­rier­ską usz­ko­dzo­ne­go sprzę­tu do ser­wi­su (na koszt ser­wi­su). Na­pra­wio­ne urzą­dze­nie wraca na­stęp­nie prze­sył­ką kur...
  • door-to-door – po­ję­cie funk­cjo­nu­ją­ce w mar­ke­tin­gu.

Wikipedia


doorać

za­koń­czyć pro­ces ora­nia


SJP.pl


doors

[czy­taj: dors] po­tocz­nie: czło­nek ze­spo­łu The Doors


SJP.pl


doorsi

[czy­taj: dors] po­tocz­nie: czło­nek ze­spo­łu The Doors


SJP.pl


doorywać

1. do­kań­czać ora­nie;
2. orać do­dat­ko­wo;
3. do­o­ry­wać się - orząc, do­cie­rać do ja­kie­goś punku


SJP.pl


dop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) środ. eduk. ocena do­pu­szcza­ją­ca (w pol­skim sy­ste­mie edu­ka­cji od roku 1999)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dOP – Dy­wiz­jon Okrę­tów Pod­wod­nych
  • DOP – di­lu­tion of pre­ci­sion
  • DOP – Dum­bar­ton Oaks Pa­pers

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na świa­dect­wie mam same dopy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔp, AS: dop

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopka, dwója

Wiktionary


dopadać

np. o de­szczu: na­pa­dać wię­cej


SJP.pl


dopadkowy

przy­miot­nik

 (1.1) daw. rzad. wy­ko­ny­wa­ny od czasu do czasu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopadkowość ż.

 przysł. dopadkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. dorywczy, okazjonalny; daw. dolotny

Wiktionary


dopadywać

o śnie­gu, de­szczu: spa­dać w więk­szej ilo­ści


SJP.pl


dopajać

1. dawać coś do­dat­ko­wo do wy­pi­cia;
2. do­kań­czać po­je­nie, poić do końca


SJP.pl


dopalacz

1. urzą­dze­nie w ukła­dzie wy­de­cho­wym sil­ni­ka sa­mo­cho­do­we­go ogra­ni­cza­ją­ce szkod­li­we skład­ni­ki w spa­li­nach;
2. urzą­dze­nie do zwięk­sza­nia siły ciągu sil­ni­ka tur­bo­o­drzu­to­we­go przez spa­la­nie do­dat­ko­we­go pa­li­wa;
3. po­tocz­nie: sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na o dzia­ła­niu po­bu­dza­ją­cym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. lotn. w sil­ni­ku tur­bo­o­drzu­to­wym: urzą­dze­nie sto­so­wa­ne do spa­la­nia do­dat­ko­we­go pa­li­wa za tur­bi­ną w celu zwięk­sze­nia siły ciągu sil­ni­ka;

 (1.2) techn. mot. urzą­dze­nie w ukła­dzie wy­de­cho­wym sil­ni­ka sa­mo­cho­do­we­go umoż­li­wia­ją­ce ut­le­nia­nie pal­nych skład­ni­ków spa­lin i zmniej­sza­ją­ce ich tok­sycz­ność;

 (1.3) pot. sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na o dzia­ła­niu sty­mu­lu­ją­cym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­pa­lacz – urzą­dze­nie sto­so­wa­ne w sa­mo­lo­tach odrzu­to­wych w celu zwięk­sza­nia ciągu sil­ni­ka tur­bo­o­drzu­to­we­go po­przez spa­la­nie do­dat­ko­we­go pa­li­wa za tur­bi­ną.
  • do­pa­lacz – urzą­dze­nie w sa­mo­cho­dach umoż­li­wia­ją­ce ut­le­nia­nie (do­pa­la­nie) pal­nych skład­ni­ków spa­lin, zmniej­sza­ją­ce tok­sycz­ność spa­lin.
  • do­pa­la­cze – po­pu­lar­na nazwa niek­tó­rych sub­stan­cji odu­rza­ją­cych, czę­sto za­wie­ra­ją­cych ben­zy­lo­pi­pe­ra­zy­nę (BZP).

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) W pią­tek od rana kon­tro­le­rzy skar­bo­wi spraw­dza­ją skle­py z do­pa­la­cza­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpalat͡ʃ, AS: dopalač

Wiktionary

Powiązane:

 czas. palić, dopalać ndk., dopalić dk.

 rzecz. dopalenie n., dopalanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) narkotyk

Wiktionary


dopalaczowy

→ do­pa­lacz


SJP.pl

Patrz:

dopalacz

dopalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pa­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpaˈlɛ̃ɲɛ, AS: dopalẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopalić, palić

 rzecz. dopalacz mrz.

Wiktionary


dopalić

1. spa­lić do końca;
2. za­koń­czyć pro­ces wy­ma­ga­ją­cy pa­le­nia; wy­pa­lić; upa­lić;
3. upa­lić do­dat­ko­wą ilość np. kawy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pa­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­pa­lać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A jeśli tym­cza­sem złoci się za­led­wie wino, snadź w krwi mło­dej wię­cej słoń­ca niż pur­pu­ry, póki lata go­rą­co­ści nie do­pa­lą krwi w ży­łach i win­nej ma­ci­cy gron!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpalʲit͡ɕ, AS: dopalʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopalenie n., dopalanie n., dopalacz mrz.

 czas. palić, dopalać ndk.

 przym. palny

Wiktionary


dopamina

ne­u­ro­prze­kaź­nik syn­te­ty­zo­wa­ny i uwal­nia­ny przez ne­u­ro­ny oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go, od­po­wie­dzial­ny m.in. za ko­or­dy­na­cję ru­cho­wą, napęd i pro­ce­sy emo­cjo­nal­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. ne­u­ro­hor­mon, ważny ne­u­ro­prze­kaź­nik syn­te­zo­wa­ny i uwal­nia­ny przez do­pa­mi­ner­gicz­ne ne­u­ro­ny oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go;

Wiktionary

Do­pa­mi­na (łac. "do­pa­mi­num") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ka­te­cho­la­min. Ważny ne­u­ro­prze­kaź­nik syn­te­zo­wa­ny i uwal­nia­ny przez do­pa­mi­ner­gicz­ne ne­u­ro­ny oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go.

Do­pa­mi­na dzia­ła przez swo­i­ste re­cep­to­ry (pięć opi­sa­nych pod­ty­pów) zlo­ka­li­zo­wa­ne w bło­nach pre­sy­nap­tycz­nej i post­sy­nap­tycz­nej. Od­gry­wa od­mien­ną rolę w za­leż­no­ści od miej­sca swego dzia­ła­nia:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hi­po­te­za, że osoby ze schi­zo­fre­nią mają nad­miar do­pa­mi­ny w mózgu po­ja­wi­ła się już w la­tach 50. XX wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dopaminowy, dopaminergiczny

Wiktionary


dopaminergiczny

po­le­ga­ją­cy na prze­ka­zy­wa­niu im­pul­sów ner­wo­wych za poś­red­nict­wem do­pa­mi­ny


SJP.pl


dopamino

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: do­pa­mi­na

Wiktionary


dopaminowy

→ do­pa­mi­na


SJP.pl

Patrz:

dopamina

dopasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pa­so­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopasowywać

 rzecz. dopasowywanie n.

Wiktionary


dopasowany

o ubra­niu: przy­le­ga­ją­cy do ciała, do­brze się na kimś ukła­da­ją­cy


SJP.pl


dopasować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pa­so­wy­wać)

 (1.1) wy­brać traf­nie, coś co ide­al­nie pa­su­je

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nak­że filtr o cha­rak­te­ry­sty­ce do­kład­nie do­pa­so­wa­nej do im­pul­su pro­sto­kąt­ne­go jest rów­nież trud­ny w prak­tycz­nej re­a­li­za­cji.

 (1.1) […] kru­sze­ją­ce po­wo­li ścia­ny z do­pa­so­wa­nych do sie­bie nie­wiel­kich blo­ków ka­mien­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopasowywać ndk.

 rzecz. dopasowywanie n.

Wiktionary


dopasowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­sto­so­wa­nie, adap­ta­cja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopasowanie n.

 czas. dopasować, dopasowywać

Wiktionary


dopasowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­pa­so­wać)

 (1.1) ze­sta­wiać różne ele­men­ty tak, by pa­so­wa­ły do sie­bie

 (1.2) mo­dy­fi­ko­wać coś tak, aby pa­so­wa­ło do da­nych za­ło­żeń lub wa­run­ków

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­pa­so­wy­wać się (dk. do­pa­so­wać się)

 (2.1) na­stra­jać się do kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Coraz bar­dziej we­ga­ni­zo­wać bę­dzie się też ofer­ta re­sta­u­ra­cji, do­pa­so­wu­ją­cych ofer­tę do zmian w po­trze­bach klien­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopasowanie n., dopasowywanie n.

 czas. dopasować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobierać, dostosowywać, komponować, łączyć, zestawiać

 (2.1) adaptować się, dostosowywać się, dostrajać się, przystosowywać się, wpasowywać się

Wiktionary


dopatrzeć

do­pa­trzeć się - zna­leźć coś w kimś lub w czymś, do­szu­kać się cze­goś; do­szu­kać się, spo­strzec, do­pa­trzyć się


SJP.pl


dopatrzyć

1. za­tro­szczyć się o kogoś lub o coś, roz­to­czyć nad kimś lub nad czymś opie­kę; do­pil­no­wać, za­o­pie­ko­wać się;
2. do­pa­trzyć się - zna­leźć coś w kimś lub w czymś, do­szu­kać się cze­goś; do­szu­kać się, spo­strzec, do­pa­trzeć się


SJP.pl


dopał

po­tocz­nie:
1. przy­rząd zwięk­sza­ją­cy moc na­daj­ni­ka ra­dio­we­go;
2. do­dat­ko­we oś­wiet­le­nie cze­goś lampą bły­sko­wą


SJP.pl


dopaść

skoń­czyć paść, kar­mić


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) rap­tow­nie zbli­żyć się do celu (np. mety)

 (1.2) zła­pać lub zna­leźć kogoś lub coś po po­szu­ki­wa­niach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wzru­szył ra­mio­na­mi, zro­bił mar­so­wą minę, a potem za­czął się tak śmiać, że i mnie ogar­nę­ła głu­paw­ka. Opar­łam się o drzwi i do­padł mnie nie­kon­tro­lo­wa­ny atak śmie­chu. Co spoj­rza­łam na Adama, który zwi­nię­ty na krze­śle ry­czał jak za­rzy­na­ny pro­siak, to ła­pa­ła mnie czkaw­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. paść

 rzecz. dopadanie

Wiktionary


dopelmitel

czcion­ka o wy­so­ko­ści 11 punk­tów


SJP.pl


doper

po­tocz­nie: osoba sto­su­ją­ca środ­ki do­pin­gu­ją­ce


SJP.pl


dopełniacz

1. w ję­zy­koz­naw­stwie: drugi przy­pa­dek w pol­skiej de­kli­na­cji, od­po­wia­da­ją­cy na py­ta­nia: kogo? czego?, który w zda­niu może peł­nić funk­cje przy­daw­ki, do­peł­nie­nia, oko­licz­ni­ka czasu oraz orzecz­ni­ka; ge­ne­ti­vus, ge­ne­ti­wus, ge­ne­tyw;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: forma wy­ra­zo­wa tego przy­pad­ka; ge­ne­ti­vus, ge­ne­ti­wus, ge­ne­tyw;
3. w bio­lo­gii: sub­stan­cja biał­ko­wa, która jest obec­na w su­ro­wi­cy krwi i przy­czy­nia się do roz­pu­szcza­nia bak­te­rii i wi­ru­sów;
4. w che­mii: skład­nik pre­pa­ra­tu owa­do­bój­cze­go lub grzy­bo­bój­cze­go, który do­da­je się do tru­ciz­ny w celu roz­cień­cze­nia i zwięk­sze­nia jej ob­ję­to­ści;
5. su­ro­wiec po­moc­ni­czy (np. azbest, ka­o­lin), który uży­wa­ny jest przy pro­duk­cji pa­pie­ru w celu na­da­nia mu po­ły­sku i ko­lo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. drugi przy­pa­dek de­kli­na­cji, od­po­wia­da na py­ta­nia: kogo? czego?;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­peł­niacz (bio­lo­gia)
  • do­peł­niacz (przy­pa­dek)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak brzmi ten wyraz w do­peł­nia­czu?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpɛwʲɲat͡ʃ, AS: dopeu̯ʹńač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopełnianie n., dopełnienie n., dopełnianka ż., dopełniciel m.

 czas. dopełniać ndk., dopełnić dk.

 przym. dopełniaczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) genitiwus

Wiktionary


dopełniaczowy

→ do­peł­niacz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zwią­za­ny z do­peł­nia­czem, do­ty­czą­cy do­peł­nia­cza

Wiktionary

Patrz:

dopełniacz

Powiązane:

 rzecz. dopełniacz mrz.

Wiktionary


dopełniająco

→ do­peł­nia­ją­cy


SJP.pl

Patrz:

dopełniający

dopełnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­peł­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɛwʲˈɲä̃ɲɛ, AS: dopeu̯ʹńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopełnienie n., dopełniacz m., dopełnianka ż., dopełniciel m.

 czas. dopełniać ndk., dopełnić dk.

Wiktionary


dopełniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­peł­nić)

 (1.1) uzu­peł­niać do ca­ło­ści

 (1.2) czy­nić po­win­no­ści, by coś za­koń­czyć

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­peł­niać się (dk. do­peł­nić się)

 (2.1) uzu­peł­niać się naw­za­jem, two­rząc od­po­wied­nią ca­łość

 (2.2) sta­wać się re­al­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopełniacz mrz., dopełnianie n., dopełnienie n.

 czas. wypełniać, dopełnić dk.

 przym. pełny

 przysł. do pełna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uzupełniać, wypełniać

 (1.2) czynić, realizować, spełniać, wykonywać

 (2.1) uzupełniać się

 (2.2) dziać się, realizować się, spełniać się, urzeczywistniać się, wydarzać się, ziszczać się, wchodzić w życie

Wiktionary


dopełnienie

1. to, czym się coś do­peł­nia, kom­ple­tu­je; do­da­tek, uzu­peł­nie­nie;
2. w gra­ma­ty­ce: część zda­nia okre­śla­ją­ca przed­miot, na który się kie­ru­je czyn­ność wy­ra­ża­na przez orze­cze­nie;
3. w ma­te­ma­ty­ce: do­peł­nie­ni kąta (ostre­go) - kąt bę­dą­cy róż­ni­cą mię­dzy kątem danym a kątem pro­stym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­peł­nić.

 (1.2) część do­peł­nia­ją­ca ca­łość

 (1.3) gram. część zda­nia oz­na­cza­ją­ca przed­miot wy­ko­ny­wa­nej czyn­no­ści;

 (1.4) mat. zbiór ele­men­tów nie na­le­żą­cych do da­ne­go zbio­ru;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­peł­nie­nie – po­ję­cie ma­te­ma­tycz­ne
  • do­peł­nie­nie – część zda­nia
  • Do­peł­nie­nie – te­o­ria zło­żo­no­ści
  • do­peł­nie­nie al­ge­bra­icz­ne
  • do­peł­nie­nie grafu
  • do­peł­nie­nie Kle­e­ne'ego

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) W zda­niu „Chło­piec czyta książ­kę”, wyraz „książ­kę” wy­stę­pu­je w funk­cji do­peł­nie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: dopeu̯ʹńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopełnianie n., dopełniacz m., dopełnianka ż., dopełniciel m.

 czas. dopełniać ndk., dopełnić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) uzupełnienie

Wiktionary


dopełnieniowy

zwią­za­ny z do­peł­nie­niem


SJP.pl


dopełnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­peł­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­peł­niać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny do­peł­nić się (ndk. do­peł­niać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|do­peł­niać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopełniacz mrz., dopełnianie n., dopełnienie n.

 czas. dopełniać ndk.

 przysł. do pełna, pełno

Wiktionary


dopełzać

1. peł­za­jąc, czoł­ga­jąc się, do­cie­rać do okre­ślo­ne­go miej­sca; do­czoł­gi­wać się;
2. o ro­śli­nach: peł­za­jąc, pnąc się, osią­gać ja­kieś miej­sce


SJP.pl


dopełznięty

taki, który gdzieś do­pełzł; do­peł­zły, do­pełź­nię­ty


SJP.pl


dopełznąć

1. peł­za­jąc, czoł­ga­jąc się, do­trzeć do okre­ślo­ne­go miej­sca; do­czoł­gać się;
2. o ro­śli­nach: peł­za­jąc, pnąc się, osią­gnąć ja­kieś miej­sce


SJP.pl


dopełzły

1. peł­za­jąc, czoł­ga­jąc się, do­trzeć do okre­ślo­ne­go miej­sca; do­czoł­gać się;
2. o ro­śli­nach: peł­za­jąc, pnąc się, osią­gnąć ja­kieś miej­sce


SJP.pl


dopełźnięty

taki, który gdzieś do­pełzł; do­pełz­nię­ty, do­peł­zły


SJP.pl


dopiastowywać

daw­niej: spra­wo­wać jakąś funk­cję do okre­ślo­ne­go ter­mi­nu


SJP.pl


dopiec

1. skoń­czyć piec coś
2. upiec do­dat­ko­wą ilość cze­goś
3. przy­piec, przy­grzać mocno; do­grzać
4. do­ku­czyć komuś
5. do­piec się - skoń­czyć się piec


SJP.pl


dopiekać

1. koń­czyć piec coś
2. piec do­dat­ko­wą ilość cze­goś
3. przy­pie­kać, przy­grze­wać mocno; do­grze­wać
4. do­ku­czać komuś
5. do­pie­kać się - koń­czyć się piec


SJP.pl


dopieprzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pie­przać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedopieprzanie n.

 czas. dopieprzać ndk.

Wiktionary


dopieprzyć

1. do­pra­wić po­tra­wę pie­przem, do­sy­pać pie­przu;
2. wul­gar­nie: bru­tal­nie kogoś pobić; do­ga­dać komuś, do­ciąć; do­pier­do­lić


SJP.pl


dopieralski

naz­wi­sko


SJP.pl


dopierała

naz­wi­sko


SJP.pl


dopierdalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wulg. od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pier­da­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpʲjɛrdaˈlãɲɛ, AS: dopʹi ̯erdalãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopierdolenie n.

 czas. zapierdalać, pierdolić, dopierdalać ndk., dopierdolić dk.

Wiktionary


dopierdalać

wul­ga­ryzm o bar­dzo wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. do­kła­dać, do­rzu­cać, do­da­wać;
2. do­pier­da­lać się - do­szu­ki­wać się w kimś albo czymś cze­goś złego, do­cze­piać się, przy­cze­piać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) wulg. do­da­wać w nad­mia­rze

 (1.2) wulg. bić

 (1.3) wulg. gadać głu­po­ty

cza­sow­nik zwrot­ny

 (2.1) wulg. cze­piać się, na­ga­by­wać, drę­czyć o coś, robić komuś uwagi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­kła­dow­ca do­pier­do­lił nam je­szcze pięć zadań.

 (1.2) Do­pier­do­li­li mi w parku.

 (1.3) Ale żeś teraz do­pier­do­lił!

 (2.1) Po­li­cjant do­pier­do­lił mu się do usz­ko­dzo­ne­go lu­ster­ka. Po­li­cjant do­pier­do­lił się do niego o usz­ko­dzo­ne lu­ster­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpʲjɛrˈdalat͡ɕ, AS: dopʹi ̯erdalać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopierdalanie n., dopierdolenie n.

 czas. zapierdalać, pierdolić, dopierdolić dk.

Wiktionary

Synonimy:

dopieprzać, dowalać, dochrzaniać, dokurwiać, dojebać

Wiktionary


dopierdolić

wul­gar­nie: bru­tal­nie kogoś pobić; do­ga­dać komuś, do­ciąć; do­pie­przyć


SJP.pl


dopierniczyć

do­pier­ni­czyć się - po­spo­li­cie:
a) mieć o coś pre­ten­sje;
b) na­rzu­cić swoje to­wa­rzy­stwo


SJP.pl


dopiero

1. tylko, za­led­wie (do­pie­ro co - przed chwi­lą)
2. wy­krzy­knik wzmac­nia­ją­cy (a to do­pie­ro!)


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) zaz­na­cze­nie, że coś jest małe lub nie­wy­star­cza­ją­ce

 (1.2) przy okre­śle­niu czasu: o czymś, co ma wy­da­rzyć się późno, póź­niej niż ocze­ki­wa­no

 (1.3) po­sta­wie­nie wa­run­ku

 (1.4) do­pie­ro co → przed chwi­lą, bar­dzo nie­daw­no

wy­krzy­knik

 (2.1) pod­kre­śle­nie szcze­gól­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mo­żesz pro­wa­dzić sa­mo­cho­du, masz do­pie­ro 17 lat.

 (1.2) Nie do­sta­łem je­szcze prze­sył­ki, ma przyjść do­pie­ro jutro.

 (1.3) Przed za­ku­pem słu­cha­wek muszę prze­słu­chać na nich kilka moich ulu­bio­nych płyt – do­pie­ro wtedy mogę oce­nić, czy są dobre.

 (1.4) Wła­śnie co do­pie­ro od­wa­lił na cały le­miesz są­sia­do­wi skibę i sta­jąc obej­rzał się, czy ta kto nie idzie.

 (2.1) Patrz na te gru­ba­sy. To ci do­pie­ro para żar­ło­ków!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpʲjɛrɔ, AS: dopʹi ̯ero

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tylko, jedynie

 (2.1) ależ

Wiktionary


dopieroz

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. do­pie­ro

Wiktionary


dopieroż

par­ty­ku­ła

 (1.1) przest. a wów­czas, a potem

 (1.2) przest. no to, a więc

 (1.3) przest. cóż do­pie­ro, tym bar­dziej

 (1.4) przest. …wzmac­nia­ją­ca: w funk­cji wy­krzy­kni­ka, wyraz zdu­mie­nia, za­sko­cze­nia itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­pie­roż wie­czo­rem, kiedy wró­ci­li­śmy do schro­ni­ska, zjed­li­śmy obiad.

 (1.2) I to ładne i to je­szcze ład­niej­sze, nie wia­do­mo co kupić i nie wia­do­mo co wy­brać. Do­pie­roż na­ra­dy mię­dzy sobą, py­ta­nia…

 (1.3) Za­mil­kłem. Trud­no mówić, a do­pie­roż mru­czyć. • Więc mil­czę.

 (1.4) Do­pie­roż się zro­bił hałas i tu­mult przy drzwiach, tamci gnio­tą, ci pcha­ją, owi krzy­czą i grożą (…)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) ależ

Wiktionary


dopieszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pie­szczać.

Wiktionary


dopieszczać

cza­sow­nik

 (1.1) drob­ny­mi po­praw­ka­mi czy­nić coś do­bre­go je­szcze lep­szym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pieszczoch mos.

Wiktionary


dopiewiec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­pie­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Do­pie­wo. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa Do­pie­wiec.

W po­bli­żu miej­sco­wo­ści znaj­du­je się Miej­sce Ob­słu­gi Po­dróż­nych (MOP Do­pie­wiec) dla ja­dą­cych Au­to­stra­dą A2 w kie­run­ku Świec­ka.

Wikipedia


dopiewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­pie­wo (niem. "Wa­nen­feld") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, sie­dzi­ba gminy Do­pie­wo.

Wikipedia


dopiewski

przy­miot­nik od: Do­pie­wo


SJP.pl


dopijać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dopić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|dopić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. picie n., pijus mos.

Wiktionary


dopilnowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pil­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpʲilnɔˈvãɲɛ, AS: dopʹilnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopilnować

Wiktionary


dopilnować

przy­pil­no­wać;
1. pil­nu­jąc, upew­nić się, że ktoś wy­ko­na swoje obo­wiąz­ki;
2. pil­nu­jąc, zad­bać o wy­ko­na­nie, stan cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pil­no­wy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­pil­no­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­szę do­pil­nuj, aby ten list zo­stał dziś wy­sła­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpʲilˈnɔvat͡ɕ, AS: dopʹilnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopilnowanie n.

Wiktionary


dopilnowywać

przy­pil­no­wy­wać, pil­no­wać;
1. pil­nu­jąc, upew­niać się, że ktoś wy­ko­nu­je swoje obo­wiąz­ki;
2. pil­nu­jąc, dbać o wy­ko­na­nie, stan cze­goś


SJP.pl


dopinać

1. za­pi­nać do końca
2. do­łą­czać coś do cze­goś
3. po­tocz­nie: osią­gać coś, re­a­li­zo­wać coś
4. po­tocz­nie: do­ko­ny­wać koń­co­we­go spraw­dze­nia, wpro­wa­dzać ostat­nie po­praw­ki


SJP.pl


doping

1. za­chę­ca­nie kogoś do walki przez okrzy­ki, śpie­wy itp.;
2. zwięk­sza­nie swo­ich moż­li­wo­ści fi­zycz­nych przez sto­so­wa­nie sub­stan­cji nie­le­gal­nych lub doz­wo­lo­nych, ale w zbyt dużej ilo­ści; śro­dek słu­żą­cy do ta­kich celów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. za­chę­ca­nie kogoś do walki przez okrzy­ki, śpie­wy itp.

 (1.2) sport. zwięk­sza­nie swo­ich moż­li­wo­ści fi­zycz­nych przez sto­so­wa­nie sub­stan­cji nie­le­gal­nych lub doz­wo­lo­nych, ale w zbyt dużej ilo­ści

 (1.3) pot. śro­dek far­ma­ko­lo­gicz­ny przyj­mo­wa­ny w celu zwięk­sze­nia wy­dol­no­ści or­ga­niz­mu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­ping wy­dol­no­ścio­wy – sztucz­ne pod­no­sze­nie wy­dol­no­ści za­wod­ni­ków
  • do­ping spor­to­wy – apla­uz, za­chę­ca­nie za­wod­ni­ków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­ping ki­bi­ców był dla nie­miec­kich pił­ka­rzy zbyt słabą pod­nie­tą wobec prze­wa­gi dru­ży­ny z Me­dio­la­nu.

 (1.2) Ten ko­larz zo­stał za­wie­szo­ny na okres sze­ściu mie­się­cy za do­ping wy­dol­no­ścio­wy.

 (1.3) In­we­sto­wa­nie w che­micz­ny do­ping mózgu nie jest po­zba­wio­ne ry­zy­ka - i na dłuż­szą metę się nie opła­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔpʲĩŋk, AS: dopʹĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopingować ndk.

 przym. dopingowy, antydopingowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podnieta, zachęta

Wiktionary


dopingować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) za­chę­cać do po­dej­mo­wa­nia więk­sze­go wy­sił­ku

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­pin­go­wać się (dk. brak)

 (2.1) wzbu­dzać w sobie samym chęć do po­dej­mo­wa­nia więk­sze­go wy­sił­ku

 (2.2) za­chę­cać sie­bie naw­za­jem do po­dej­mo­wa­nia więk­sze­go wy­sił­ku

 (2.3) pot. za­ży­wać środ­ki do­pin­gu­ją­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­szę za­u­wa­żyć, jak pię­knie An­gli­cy do­pin­gu­ją swoją re­pre­zen­ta­cję.

 (2.1) Cy­klicz­ność za­wo­dów spra­wia, że dzie­ci i mło­dzież w na­tu­ral­ny spo­sób same do­pin­gu­ją się do pod­no­sze­nia sobie po­przecz­ki.

 (2.2) Sta­no­wi­my w tym se­zo­nie szcze­gól­nie dobry ko­lek­tyw, naw­za­jem się do­pin­gu­je­my do lep­szej pracy.

 (2.3) Jed­nak z uwagi na to, że za­ży­ty przez nią spe­cy­fik nie wska­zy­wał na do­pin­go­wa­nie się na Ju­sty­nę na­ło­żo­no mniej­szą rocz­ną dysk­wa­li­fi­ka­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doping m.

 przym. dopingowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mobilizować, motywować

 (2.1) mobilizować się, motywować się

Wiktionary


dopingowicz

po­tocz­nie: spor­to­wiec przyj­mu­ją­cy środ­ki do­pin­gu­ją­ce


SJP.pl


dopingowiczka

po­tocz­nie: sports­men­ka przyj­mu­ją­ca środ­ki do­pin­gu­ją­ce


SJP.pl


dopingowy

zwią­za­ny z do­pin­giem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sport. zwią­za­ny z do­pin­gem, far­ma­ko­lo­gicz­nym wspo­ma­ga­niem spraw­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doping mrz.

 czas. dopingować

Wiktionary


dopinka

sztucz­ne lub praw­dzi­we włosy przy­pi­na­ne w celu uzu­peł­nie­nia lub przy­o­zdo­bie­nia fry­zu­ry; tre­ska, tresa


SJP.pl


dopis

krót­ka do­dat­ko­wa no­tat­ka lub uwaga; ad­no­ta­cja, do­pi­sek


SJP.pl


dopisanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pi­sać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopisać

 rzecz. pisanina ż.

Wiktionary


dopisać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pi­sy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­pi­sy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Tylko niech pan dok­tor na­pi­sze do Ko­ło­brze­gu. — Mogę tylko do­pi­sać, że pa­cjent­ka bar­dzo prosi o miej­sco­wość nad­mor­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpʲisat͡ɕ, AS: dopʹisać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pisać

 rzecz. dopisek mrz., pismo n., dopisanie n., pisanina ż.

Wiktionary


dopisek

krót­ka do­dat­ko­wa no­tat­ka lub uwaga; ad­no­ta­cja, dopis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­dat­ko­wa, krót­ka in­for­ma­cja do­da­na do uprzed­nio ist­nie­ją­ce­go tek­stu

 (1.2) do­dat­ko­wy, krót­ki prze­kaz tek­sto­wy do­łą­czo­ny do listu pod tek­stem głów­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na samym dole do­pi­sek „Spo­rzą­dzo­no w dwóch jed­nobrz­mią­cych eg­zem­pla­rzach”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pisanina ż.

 czas. dopisać dk., dopisywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adnotacja, notatka, przypisek

 (1.2) postscriptum

Wiktionary


dopisywacz

osoba do­da­ją­ca tekst do już na­pi­sa­ne­go


SJP.pl


dopisywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pi­sy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pisanina ż.

Wiktionary


dopisywać

cza­sow­nik

 (1.1) pi­sząc do­da­wać tek­stu do już na­pi­sa­ne­go

 (1.2) speł­niać ocze­ki­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drwio­no z jej li­stów pi­sa­nych do wo­je­wództ­wa, bo na ko­per­tach do­pi­sy­wa­ła: na­u­czy­ciel­ka z te­le­wiz­ji… Pew­nie plot­ka!

 (1.2) Na spot­ka­niach wy­bor­czych na­szej kan­dy­dat­ki frek­wen­cja nie­ste­ty nie do­pi­sy­wa­ła i trud­no ob­wi­niać o to deszcz.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pisać

 rzecz. dopisek mrz., pismo n., pisanina ż.

Wiktionary


dopiąć

1. za­piąć do końca
2. do­łą­czyć coś do cze­goś
3. po­tocz­nie: osią­gnąć coś, zre­a­li­zo­wać coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pi­nać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­pi­nać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­dza są­dzi­ła, że zwie­ra­jąc sze­re­gi, za­stra­sza­jąc i kom­pro­mi­tu­jąc prze­ciw­ni­ków, dop­nie swego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔpʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: dopʹi ̯o̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopięcie n.

 czas. zapinać

Wiktionary


dopić

wypić do końca


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pi­jać)

 (1.1) do­koń­czyć picie cze­goś, co już było wcze­śniej pite

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spie­szył się na po­ciąg, więc dopił szyb­ko kawę i wy­szedł z ka­wiar­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔpʲit͡ɕ, AS: dopʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pić

 przym. niedopity

 rzecz. picie n., pijus mos.

Wiktionary


dopięcie

1. za­piąć do końca
2. do­łą­czyć coś do cze­goś
3. po­tocz­nie: osią­gnąć coś, zre­a­li­zo­wać coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spo­wo­do­wa­nie za­pię­cia cze­goś roz­pię­te­go

 (1.2) przen. osią­gnię­cie cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) To jego ostat­nia szan­sa na do­pię­cie swego naj­bar­dziej am­bit­ne­go celu ka­den­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: dopʹi ̯ė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopiąć, zapinać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapięcie

Wiktionary


dopiłowywać

spi­ło­wy­wać do końca


SJP.pl


dopka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. eduk. ocena do­pu­szcza­ją­ca (w pol­skim sy­ste­mie edu­ka­cji od roku 1999)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem za­gro­żo­ny, ale wy­cią­gną­łem na dopkę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dop, dwója

Wiktionary


doplatać

pleść do końca, do­dat­ko­wo


SJP.pl


dopleść

spleść do końca, do­dat­ko­wo


SJP.pl


doplątywać

1. do­kań­czać plą­ta­nie;
2. po­tocz­nie: do­plą­ty­wać się - przy­łą­czać się


SJP.pl


dopochwowo

przy­słó­wek

 (1.1) po­przez po­chwę

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dopochwowy

Wiktionary


dopochwowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. umie­szcza­ny w po­chwie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U ko­biet w ciąży nie za­ob­ser­wo­wa­no ne­ga­tyw­ne­go wpły­wu na płód, tym niem­niej le­cze­nie miej­sco­we lub do­po­chwo­we na­le­ży ogra­ni­czyć do przy­pad­ków uza­sad­nio­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dopochwowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochwowy, waginalny

Wiktionary


dopoić

1. dać coś do­dat­ko­wo do wy­pi­cia;
2. do­koń­czyć po­je­nie, na­po­ić do końca


SJP.pl


dopokąd

daw­niej: do­pó­ki, póki;
1. do końca czasu, w któ­rym coś trwa, np. Do­po­kąd było zimno, spa­la­li dużo węgla.;
2. do czasu, aż, np.: Bili brawo, do­po­kąd nie za­czął grac.


SJP.pl

spój­nik wpro­wa­dza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne

 (1.1) daw. …twier­dzą­ce, wska­zu­ją­ce na to, jak długo trwa sy­tu­a­cja opi­sy­wa­na przez zda­nie na­drzęd­ne; do­pó­ki

 (1.2) daw. …prze­czą­ce, wska­zu­ją­ce na to, kiedy za­koń­czy lub za­koń­czy­ła się sy­tu­a­cja opi­sy­wa­na przez zda­nie na­drzęd­ne; do­pó­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­cież i ja ziemi tyle mam, / Ile jej stopa ma po­kry­wa, / Do­po­kąd idę!…

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopóki, póki; przest. pokąd

 (1.2) dopóki, póki; przest. pokąd

Wiktionary


dopokądże

wzmoc­nio­ne "do­po­kąd"


SJP.pl


dopomagać

udzie­lać komuś po­mo­cy, wspie­rać kogoś; wspo­ma­gać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­po­móc)

 (1.1) udzie­lać komuś po­mo­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɔ̃ˈmaɡat͡ɕ, AS: dopõmagać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopomaganie n., dopomożenie n.

 czas. dopomóc dk.

Wiktionary


dopominać

do­po­mi­nać się;
1. po­na­wiać proś­bę lub żą­da­nie; do­ma­gać się;
2. od­czuć brak cze­goś, po­trze­bo­wać cze­goś


SJP.pl


dopomnieć

do­pom­nieć się;
1. po­no­wić proś­bę lub żą­da­nie; do­ma­gać się, za­bie­gać o coś;
2. od­czuć brak cze­goś, po­trze­bo­wać cze­goś


SJP.pl


dopomożenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. pomoc, obro­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɔ̃mɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: dopõmožẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopomóc dk., dopomagać ndk.

Wiktionary


dopomóc

udzie­lić komuś po­mo­cy, wes­przeć kogoś; wspo­móc


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­po­ma­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­po­ma­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpɔ̃mut͡s, AS: dopõmuc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pomocnictwo n., pomoc ż.

 przym. pomocny

Wiktionary


doposażać

uzu­peł­niać wy­po­sa­że­nie, wzbo­ga­cać za­so­by, do­da­wać jakąś część lub funk­cjo­nal­ność


SJP.pl


doposażyć

uzu­peł­nić wy­po­sa­że­nie, wzbo­ga­cić za­so­by, dodać jakąś część lub funk­cjo­nal­ność


SJP.pl


dopotąd

daw­niej: do­pó­ty, póty


SJP.pl


dopowiadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­po­wia­dać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɔvʲjaˈdãɲɛ, AS: dopovʹi ̯adãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopowiadać, powiedzieć

Wiktionary


dopowiadać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) uzu­peł­niać swoją wy­po­wiedź o ja­kieś wy­ra­że­nie, zwrot; mówić coś je­szcze poza tym, co już się po­wie­dzia­ło; dodać parę słów

 (1.2) uzu­peł­niać, wy­ja­śniać coś swoim sta­nem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpɔˈvʲjadat͡ɕ, AS: dopovʹi ̯adać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopowiadanie n., dopowiedzenie n.

 rzecz. dopowiedzieć dk.

 czas. powiedzieć

Wiktionary


dopowiedzeniowy

→ do­po­wie­dze­nie


SJP.pl

Patrz:

dopowiedzenie

dopowiedź

1. uzu­peł­nie­nie wcze­śniej­szej wy­po­wie­dzi;
2. do­peł­nie­nie cze­goś. np. do­po­wiedź or­kie­stro­wa


SJP.pl


dopozwać

wez­wać osobę trze­cią do udzia­łu w pro­ce­sie jako poz­wa­ne­go


SJP.pl


dopołudniowy

od­by­wa­ją­cy się do po­łud­nia


SJP.pl


doppelgänger

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zob. so­bow­tór.

Wiktionary


doppio

1. pod­wój­na kawa, np. pod­wój­ne espres­so;
2. okre­śle­nie mu­zycz­ne: pod­wój­nie; wy­stę­pu­je w po­wią­za­niu z in­ny­mi okre­śle­nia­mi wy­ko­naw­czy­mi


SJP.pl


doppler

po­tocz­nie: apa­rat dop­ple­row­ski (urzą­dze­nie do ro­bie­nia USG)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chri­stian An­dre­as Dop­pler – au­striac­ki ma­te­ma­tyk i fizyk
  • (3905) Dop­pler – pla­ne­to­i­da
  • Dop­pler (fan­ta­sty­ka) – fan­ta­stycz­na isto­ta wy­kre­o­wa­na w książ­kach An­drze­ja Sap­kow­skie­go
  • Po­pu­lar­na nazwa tech­nik i urzą­dzeń wy­ko­rzy­stu­ją­cych efekt Dop­ple­ra na przy­kład:
    • Power Dop­pler
    • USG dop­ple­row­skie

Wikipedia


dopplerowski

zwią­za­ny z efek­tem Dop­ple­ra, poz­wa­la­ją­cy okre­ślić pręd­kość cze­goś ob­ser­wo­wa­ne­go dzię­ki efek­to­wi Dop­ple­ra


SJP.pl


doprasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­koń­cze­nie pra­so­wa­nia

 (1.2) do­pra­so­wa­nie się: osią­gnię­cie efek­tu pra­so­wa­niafakt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


doprasować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pra­so­wy­wać)

 (1.1) do­koń­czyć pra­so­wa­nie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny do­pra­so­wać się (ndk. do­pra­so­wy­wać się)

 (2.1) osią­gnąć efekt pra­so­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaz­wy­czaj ubo­le­wam, że nie mogę do­pra­so­wać moich uko­cha­nych rze­czy, więc od­da­je je do pral­ni, aby były po­rząd­nie wy­pra­so­wa­ne.

 (2.1) Po raz ko­lej­ny moja czar­na ko­szu­la nie do­pra­so­wa­ła się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


doprasowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) koń­cze­nie pra­so­wa­nia

 (1.2) do­pra­so­wa­nie się: osią­ga­nie efek­tu pra­so­wa­niafakt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasówka ż., prasownictwo n., prasownia ż., doprasowanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., prasa ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., prasowanie n., prasowanko n., prasowarka ż., prasownica ż., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n., prasowalność ż.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary


doprasowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­pra­so­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|do­pra­so­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­pra­so­wy­wać się (dk. do­pra­so­wać się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|do­pra­so­wać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


dopraszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. za­pra­sza­nie kogoś do­dat­ko­wo

 (1.2) pot. uzy­ski­wa­nie cze­goś po dłu­gich, usil­nych proś­bach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prośba ż., proszenie n., doproszenie n., napraszanie n., naproszenie n., naspraszanie n., odpraszanie n., odproszenie n., ponaspraszanie n., poproszenie n., pospraszanie n., powypraszanie n., pozapraszanie n., przepraszanie n., przeproszenie n., spraszanie n., sproszenie n., upraszanie n., uproszenie n., wproszenie n., wpraszanie n., wypraszanie n., wyproszenie n., zapraszanie n., zaproszenie n.

 czas. prosić ndk., dopraszać ndk., doprosić dk., napraszać się ndk., naprosić dk., naspraszać dk., odpraszać ndk., odprosić dk., ponaspraszać dk., poprosić dk., pospraszać dk., powypraszać dk., pozapraszać dk., przepraszać ndk., przeprosić dk., spraszać ndk., sprosić dk., upraszać ndk., uprosić dk., wpraszać się ndk., wprosić się dk., wypraszać ndk., wyprosić dk., zapraszać ndk., zaprosić dk.

Wiktionary


doprawdy

1. par­ty­ku­ła pod­kre­śla­ją­ca praw­dzi­wość ko­mu­ni­ko­wa­ne­go w zda­niu sądu, od­no­szą­ca się do tre­ści ca­łe­go zda­nia lub wy­stę­pu­ją­ca przed wy­ra­że­niem, do któ­re­go się od­no­si, do­da­wa­na do rze­czow­ni­ka, przy­miot­ni­ka, cza­sow­ni­ka, przy­słów­ka lub li­czeb­ni­ka; na­praw­dę, za­praw­dę, rze­czy­wi­ście, istot­nie;
2. par­ty­ku­ła two­rzą­ca za­leż­ne od wcze­śniej­sze­go kon­tek­stu osob­ne wy­po­wie­dze­nie o cha­rak­te­ry­stycz­nej, wzno­szą­cej in­to­na­cji py­ta­nia, wy­ra­ża­ją­ce brak wiary mó­wią­ce­go w praw­dzi­wość uzy­ska­nej in­for­ma­cji lub jego wąt­pli­wo­ści, czy jest ona praw­dzi­wa, np.: "Na­pę­dzi­łeś nam stra­chu. - Do­praw­dy?"


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) pod­kre­śla­ją­ca praw­dzi­wość

 (1.2) wy­ra­ża­ją­ca zdzi­wie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co się zaś tyczy ho­laj­zy, to do­praw­dy nie widzę po­trze­by, aby pan miał fa­ty­go­wać się po nią do domu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeczywiście, naprawdę, zaprawdę, zaiste, iście, dalibóg, dalipan

 (1.2) czyżby

Wiktionary


doprawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pra­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doprawienie n.

Wiktionary


doprawiać

1. wzmac­niać smak cze­goś, do­da­jąc przy­pra­wy


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­da­wać przy­praw do smaku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Elż­bie­ta koń­czy­ła do­pra­wiać spe­cjal­nym sosem su­rów­kę z róż­no­ra­kich wa­rzyw i owo­ców, a Ali­cja już za­czę­ła na­kry­wać stół ko­lo­ro­wym obru­sem.

 (1.1) Za­sa­dzi­ła wnucz­kę do ucie­ra­nia ziem­nia­ków na tarce, a sama do­pra­wia­ła ki­szo­ną ka­pu­stę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doprawienie n., przyprawa ż.

 czas. przyprawiać

Wiktionary


doprawienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pra­wić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpraˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: dopravʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprawić dk., doprawiać ndk.

 rzecz. doprawianie n.

Wiktionary


doprawiony

1. wzmoc­nić smak cze­goś, do­da­jąc przy­pra­wy;
2. przy­go­to­wać do użyt­ku


SJP.pl


doprawić

1. wzmoc­nić smak cze­goś, do­da­jąc przy­pra­wy;
2. przy­go­to­wać do użyt­ku


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pra­wiać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­pra­wiać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta zupa ma ni­ja­ki smak. Trze­ba ją do­pra­wić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpravʲit͡ɕ, AS: dopravʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doprawienie n., przyprawa ż.

 czas. przyprawiać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński przismaczyć

Wiktionary


doprawka

do­dat­ko­we picie al­ko­ho­lu


SJP.pl


doprać

1. wy­prać do czy­sta;
2. wy­prać do­dat­ko­wą ilość;
3. skoń­czyć pra­nie


SJP.pl


doprecyzować

okre­ślić coś bar­dziej szcze­gó­ło­wo; uści­ślić, uszcze­gó­ło­wić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pre­cy­zo­wy­wać)

 (1.1) spra­wić, że coś wy­ra­żo­ne jest do­kład­niej, niż wcze­śniej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poseł prze­ko­ny­wał też, że by pre­zy­dent pod­pi­sał usta­wę, wy­star­czy na­nieść dwie kos­me­tycz­ne po­praw­ki: do­pre­cy­zo­wać za­sa­dy wy­bo­rów władz or­ga­ni­za­cji sa­mo­rzą­do­wych i za­pro­po­no­wać inną me­to­dę po­bo­ru skła­dek […].

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprecyzowywać ndk.

Wiktionary


doprecyzowywać

okre­ślać coś bar­dziej szcze­gó­ło­wo; uści­ślać, uszcze­gó­ła­wiać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­pre­cy­zo­wać)

 (1.1) spra­wiać, że coś wy­ra­żo­ne jest do­kład­niej, niż wcze­śniej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To­wa­rzy­stwa ubez­pie­cze­nio­we nie mają prawa do­pre­cy­zo­wy­wać umowy obo­wiąz­ko­we­go ubez­pie­cze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprecyzować dk.

Wiktionary


doprodukować

wy­pro­du­ko­wać do­dat­ko­wą ilość cze­goś


SJP.pl


doproszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. za­pro­sze­nie kogoś do­dat­ko­wo

 (1.2) pot. uzy­ska­nie cze­goś po dłu­gich, usil­nych proś­bach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prośba ż., proszenie n., dopraszanie n., napraszanie n., naproszenie n., naspraszanie n., odpraszanie n., odproszenie n., ponaspraszanie n., poproszenie n., pospraszanie n., powypraszanie n., pozapraszanie n., przepraszanie n., przeproszenie n., spraszanie n., sproszenie n., upraszanie n., uproszenie n., wproszenie n., wpraszanie n., wypraszanie n., wyproszenie n., zapraszanie n., zaproszenie n.

 czas. prosić ndk., dopraszać ndk., doprosić dk., napraszać się ndk., naprosić dk., naspraszać dk., odpraszać ndk., odprosić dk., ponaspraszać dk., poprosić dk., pospraszać dk., powypraszać dk., pozapraszać dk., przepraszać ndk., przeprosić dk., spraszać ndk., sprosić dk., upraszać ndk., uprosić dk., wpraszać się ndk., wprosić się dk., wypraszać ndk., wyprosić dk., zapraszać ndk., zaprosić dk.

Wiktionary


doprowadzalnik

do­pro­wa­dza­ją­cy wodę kanał lub ru­ro­ciąg


SJP.pl


doprowadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pro­wa­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprowadzać

Wiktionary


doprowadzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­pro­wa­dzić)

 (1.1) przy­wo­dzić kogoś/coś w okre­ślo­ne miej­sce

 (1.2) po­wo­do­wać jakiś stan

 (1.3) umoż­li­wiać do­stęp cze­goś do ja­kie­goś miej­sca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­pro­wa­dzał mnie do przej­ścia, póź­niej za­wsze mu­sia­łam iść sama.

 (1.2) Do­pro­wa­dzasz mnie do szału! Nie mo­gła­byś choć raz być zwy­czaj­nie cicho?!

 (1.2) Ucz się pil­nie i na bie­żą­co. Nie do­pro­wa­dzaj się do sy­tu­a­cji, gdy mu­sisz na­dra­biać lek­cje.

 (1.2) Za­wsze na­le­ży go­to­wać masę mie­sza­jąc, by nie do­pro­wa­dzać do pow­sta­wa­nia gru­dek.

 (1.2) Al­ko­hol i nar­ko­ty­ki do­pro­wa­dza­ją ludzi do prze­pa­ści.

 (1.3) Wła­śnie u nas na wsi do­pro­wa­dza­ją te­le­wiz­ję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔprɔˈvad͡zat͡ɕ, AS: doprovaʒać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doprowadzanie, doprowadzenie

 czas. doprowadzić dk.

Wiktionary


doprowadzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pro­wa­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprowadzić, doprowadzać

Wiktionary


doprowadzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pro­wa­dzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­pro­wa­dzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­sia­łem od­krę­cić kra­nik, żeby do­pro­wa­dzić pa­li­wo.

 (1.1) Za­mon­to­wa­nie karty o innej spe­cy­fi­ka­cji na­pię­cio­wej może do­pro­wa­dzić do usz­ko­dze­nia płyty głów­nej.

 (1.1) Sto­so­wa­nie tych no­wych norm po­win­no do­pro­wa­dzić do usu­nię­cia z rynku pro­duk­tów o nie­za­do­wa­la­ją­cej ja­ko­ści […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔprɔˈvad͡ʑit͡ɕ, AS: doprovaʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doprowadzać

 rzecz. doprowadzenie n.

Wiktionary


doprzeć

daw­niej:
1. dom­knąć, do­cis­nąć;
2. do­trzeć, dojść


SJP.pl


doprzędać

prząść do końca lub do pew­ne­go miej­sca; do­przę­dy­wać


SJP.pl


doprzędywać

prząść do końca lub do pew­ne­go miej­sca; do­przę­dać


SJP.pl


doprzęg

do­łą­cze­nie do za­przę­gu do­dat­ko­we­go zwie­rzę­cia; do­przę­że­nie, przy­prząż­ka


SJP.pl


dopukać

1. pu­ka­jąc w coś, spo­wo­do­wać, aby zbli­ży­ło się to do cze­goś in­ne­go;
2. do­pu­kać się -
a) przy­wo­łać kogoś do okna, drzwi itp. pu­ka­niem; do­stu­kać się;
b) na­wią­zać z kimś kon­takt dzię­ki upor­czy­wym dzia­ła­niom;
c) wpły­nąć na czy­jeś emo­cje dzię­ki upor­czy­wym sta­ra­niom


SJP.pl


dopukiwać

1. pu­ka­jąc w coś, po­wo­do­wać, aby zbli­ży­ło się to do cze­goś in­ne­go;
2. do­pu­ki­wać się -
a) przy­wo­ły­wać kogoś do okna, drzwi itp. pu­ka­niem; do­stu­ki­wać się;
b) pró­bo­wać na­wią­zać z kimś kon­takt dzię­ki upor­czy­wym dzia­ła­niom;
c) pró­bo­wać wpły­nąć na czy­jeś emo­cje dzię­ki upor­czy­wym sta­ra­niom


SJP.pl


dopust

nie­szczę­ście, zrzą­dze­nie losu lub Boga


SJP.pl


dopuszczający

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urz. eduk. druga po naj­niż­szej ocena szkol­na, sto­pień do­pu­szcza­ją­cy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: do­pu­szczać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopuszczać ndk.

 rzecz. dopuszczalność ż.

 przysł. dopuszczająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. dop.; symbol. 2

Wiktionary


dopuszczalność

→ do­pu­szczal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wa­run­ko­we doz­wo­le­nie

Wiktionary

Patrz:

dopuszczalny

Przykłady

 (1.1) Po­ję­cie ak­cep­to­wal­no­ści na­le­ży odróż­nić od nor­ma­tyw­nych kon­cep­cji do­pu­szczal­no­ści (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopuszczający mrz., dopuszczanie, dopuszczenie

 czas. dopuszczać, dopuścić

 przym. dopuszczalny

 przysł. dopuszczalnie

Wiktionary


dopuszczalny

doz­wo­lo­ny, to­le­ro­wa­ny w ja­kiejś sy­tu­a­cji pod ja­kimś wa­run­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) doz­wo­lo­ny, to­le­ro­wa­ny w ja­kiejś sy­tu­a­cji pod ja­kimś wa­run­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szcze­gó­ło­we za­da­nia spo­czy­wa­ją­ce na tej or­ga­ni­za­cji to usta­la­nie do­pu­szczal­nych norm naś­wiet­la­nia, wy­kry­wa­nie pro­mie­nio­wa­nia oraz do­sko­na­le­nie metod ochro­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔpuʃˈt͡ʃalnɨ, AS: dopuščalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopuszczalność ż., dopust m., dopuszczenie n.

 czas. dopuszczać ndk., dopuścić dk.

 przysł. dopuszczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dozwolony, tolerowany, akceptowalny, do pomyślenia, do przyjęcia, do zniesienia, dość dobry, jaki taki, pot. może być, przest. możebny, możliwy, pot. ujdzie, względny, znośny

Wiktionary


dopuszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pu­szczać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopuszczać, puszczać, dopuścić

 rzecz. dopuszczalność ż., puścizna ż., spuścizna ż.

Wiktionary


dopuszczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­pu­ścić)

 (1.1) poz­wa­lać zbli­żyć się do kogoś lub cze­goś

 (1.2) uz­na­wać coś za moż­li­we

 (1.3) zo­o­techn. do­pro­wa­dzać samca do sa­mi­cy w celu roz­ro­du

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­pu­ścić)

 (2.1) przy­sta­wać, zga­dzać się na coś, nie przesz­ka­dzać cze­muś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­pu­szczać się (dk. do­pu­ścić się)

 (3.1) robić coś, zwy­kle nie­le­gal­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cały czas roz­ma­wia, nie do­pu­szcza ni­ko­go do te­le­fo­nu.

 (1.2) Prze­pi­sy kra­jo­we, które do­pu­szcza­ją roz­wią­za­nie sto­sun­ku pracy z po­wo­du osią­gnię­cia przez pra­cow­ni­ka wieku eme­ry­tal­ne­go, nie są sprzecz­ne z pra­wem unij­nym.

 (2.1) Są je­szcze kraje, które nadal do­pu­szcza­ją kary cie­les­ne jako le­gal­ny spo­sób ka­ra­nia dzie­ci.

 (3.1) Zło­dziej ma wy­mów­kę, gdy się sam sę­dzia kra­dzie­ży do­pu­szcza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopuszczający mrz., dopust m., dopuszczanie n., dopuszczenie n., dopuszczalność ż., puścizna ż., spuścizna ż.

 czas. dopuścić, popuścić dk., puszczać ndk., puścić dk.

 przym. dopuszczalny, niedopuszczalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przewidywać, przypuszczać

 (2.1) przyzwalać, zezwalać, pozwalać

 (3.1) popełniać

Wiktionary


dopuszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pu­ścić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopuścić, dopuszczać, puszczać

 przym. dopuszczalny

 rzecz. dopuszczalność ż., puścizna ż., spuścizna ż.

Wiktionary


dopuszczeniowy

→ do­pu­szcze­nie


SJP.pl

Patrz:

dopuszczenie

dopuścić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pu­szczać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­pu­szczać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku, kiedy po­li­cjant po­sia­da wi­docz­ny ta­tu­aż, prze­ło­żo­ny może nie do­pu­ścić go do peł­nie­nia służ­by lub może od­su­nąć od jej peł­nie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpuɕt͡ɕit͡ɕ, AS: dopuśćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopust m., dopuszczalność ż., dopuszczanie n., dopuszczenie n.

 czas. puszczać, dopuszczać ndk.

 przym. dopuszczalny

 przysł. dopuszczalnie

Wiktionary


dopytać

1. do­koń­czyć za­da­wa­nie pytań; za­py­tać do­dat­ko­wo;
2. rzad­ko: wy­py­tać kogoś, chcąc się cze­goś do­wie­dzieć; do­py­tać się;
3. do­py­tać się - usil­nie py­ta­jąc, do­wie­dzieć się cze­goś; wy­wie­dzieć się


SJP.pl


dopytka

po­tocz­nie: do­dat­ko­wy eg­za­min ustny, zwy­kle na uczel­ni


SJP.pl


dopytywacz

po­tocz­nie: osoba wni­kli­wie py­ta­ją­ca o wszyst­kie szcze­gó­ły


SJP.pl


dopytywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­py­ty­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedopytywanie n.

 czas. dopytywać ndk.

Wiktionary


dopytywać

1. do­kań­czać za­da­wa­nie pytań; pytać do­dat­ko­wo;
2. wy­py­ty­wać kogoś, chcąc się cze­goś do­wie­dzieć; do­py­ty­wać się;
3. do­py­ty­wać się - usil­nie py­ta­jąc, do­wie­dzieć się cze­goś; do­py­ty­wać


SJP.pl


dopóki

do mo­men­tu gdy coś się wy­da­rzy; do końca czasu; do ja­kie­goś czasu


SJP.pl

spój­nik wpro­wa­dza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne

 (1.1) jeśli zda­nie po­drzęd­ne jest twier­dzą­ce, in­for­mu­je, że sy­tu­a­cja opi­sa­na w zda­niu na­drzęd­nym trwa tak długo, jak długo praw­dzi­we jest zda­nie po­drzęd­ne

 (1.2) jeśli zda­nie po­drzęd­ne jest prze­czą­ce, in­for­mu­je, że sy­tu­a­cja opi­sa­na w zda­niu na­drzęd­nym za­koń­czy się (za­koń­czy­ła się) do­pie­ro, gdy zaj­dzie lub zasz­ła sy­tu­a­cja opi­sa­na w zda­niu po­drzęd­nym po usu­nię­ciu prze­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wyjdę z domu, do­pó­ki pada deszcz.

 (1.1) Do­pó­ki orły się gnieź­dzi­ły i do­pó­ki je sza­no­wa­no, do­pó­ty sprzy­ja­ło szczę­ście Her­bur­tom.

 (1.2) przy­sło­wie: Do­pó­ty dzban wodę nosi, do­pó­ki mu się ucho nie urwie.

 (1.2) Do­pó­ki nie mam pracy, nie mogę sza­leć z wy­dat­ka­mi.

 (1.2) Do­pó­ki ro­bot­ni­cy nie mają jas­ne­go wy­o­bra­że­nia o przysz­łym ustro­ju, do­pó­ki nie przy­go­to­wa­li się doń w zu­peł­no­ści, nie ma po co za­czy­nać re­wo­lu­cji ro­bot­ni­czej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpuci, AS: dopuḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) póki (ze zdaniem twierdzącym)

 (1.2) póki (ze zdaniem przeczącym), aż (ze zdaniem twierdzącym lub przeczącym)

Wiktionary


dopóty

spój­nik ko­mu­ni­ku­ją­cy, iż czas trwa­nia cze­goś jest wyz­na­czo­ny przez czas trwa­nia innej czyn­no­ści lub stanu


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) …ko­mu­ni­ku­ją­cy, iż czas trwa­nia cze­goś jest wyz­na­czo­ny przez czas trwa­nia ja­kiejś innej czyn­no­ści lub stanu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pi­sa­nie ksią­żek wy­ma­ga od au­to­ra cał­ko­wi­te­go za­an­ga­żo­wa­nia, które trwa do­pó­ty, do­pó­ki nie pow­sta­nie ostat­nia stro­na.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) póty

Wiktionary


dopł.

skrót od: do­pływ


SJP.pl


dopłacenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­pła­cić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dopłacić

 rzecz. dopłata ż.

Wiktionary


dopłacić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­pła­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­pła­cać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­sto do­pła­ci rów­nież do bu­do­wy sali gim­na­stycz­nej w Rdzaw­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈpwat͡ɕit͡ɕ, AS: dopu̯aćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopłacenie n., dopłata ż.

Wiktionary


dopłata

kwota do do­pła­ce­nia; do­pła­ce­nie do cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ui­szcze­nie do­dat­ko­wej opła­ty, do­pła­ce­nie

 (1.2) do­dat­ko­wo opła­co­na kwota

Wiktionary

Do­pła­ta – uzu­peł­nie­nie sumy, za­pła­ta bra­ku­ją­cej na­leż­no­ści lub długu.

W pol­skim Ko­dek­sie spó­łek hand­lo­wych nazwą „do­pła­ta” okre­śla się prze­wi­dzia­ną wy­łącz­nie dla spó­łek z ogra­ni­czo­ną od­po­wie­dzial­no­ścią (a nie­do­stęp­ną dla spó­łek ak­cyj­nych) formę do­dat­ko­we­go fi­nan­so­wa­nia tych spó­łek przez wspól­ni­ków. Za­sa­dy wno­sze­nia do­płat do spół­ki oraz ich zwro­tu wspól­ni­kom opi­sa­ne są za­sad­ni­czo w art. 177–179 ksh (w Roz­dzia­le 2 – „Prawa i obo­wiąz­ki wspól­ni­ków”) oraz mogą być uszcze­gó­ło­wio­ne w umo­wie spół­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dopłacenie n., dopłacanie n., opłata ż., zapłata ż., wpłata ż., wypłata ż., spłata ż.

 czas. dopłacić dk., dopłacać ndk., płacić ndk., zapłacić dk., wpłacić dk., wpłacać ndk., wypłacić dk., wypłacać ndk., spłacić dk., spłacać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopłacenie

Wiktionary


dopłatowy

→ do­pła­ta


SJP.pl

Patrz:

dopłata

dopłynąć

1. pły­nąc, do­trzeć gdzieś;
2. prze­mie­szcza­jąc się w ja­kimś kie­run­ku, do­trzeć gdzieś


SJP.pl


dopływ

1. do­cie­ra­nie cie­czy, ener­gii itp. do okre­ślo­ne­go miej­sca, np. do­pływ krwi do mózgu;
2. rzeka, która ucho­dzi do innej rzeki lub je­zio­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­ność do­cie­ra­nia cie­czy, ener­gii itp. do okre­ślo­ne­go miej­sca

 (1.2) geogr. hy­drol. rzeka, która ucho­dzi do innej rzeki lub je­zio­ra

Wiktionary

Do­pływ – rzeka lub mniej­szy ciek, który nie ucho­dzi bez­poś­red­nio do zbior­ni­ka wod­ne­go (morza, je­zio­ra), ale do in­ne­go cieku (bę­dą­ce­go re­cy­pien­tem tego do­pły­wu). W za­leż­no­ści od tego, z któ­rej stro­ny brze­gu rzeki (pa­trząc od źró­dła) do­pływ łączy się z nią, wy­róż­nia się do­pły­wy lewe i prawe. Po­nad­to do­pły­wy mogą mieć włas­ne do­pły­wy – two­rząc w ten spo­sób hie­rar­chię sieci rzecz­nej: rzeka głów­na, do­pły­wy pier­wsze­go stop­nia, dru­gie­go, trze­cie­go, itd.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­kład ener­ge­tycz­ny po­wi­nien gwa­ran­to­wać nie­przer­wa­ny do­pływ ener­gii do go­spo­darstw do­mo­wych.

 (1.1) Nie ma to jak stały do­pływ go­tów­ki.

 (1.2) Sto­bra­wa jest lewym do­pły­wem Odry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔpwɨf, AS: dopu̯yf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pływanie n., płynięcie n., dopływanie n., pływalnia ż.

 czas. pływać, dopływać

 przym. dopływowy

 przysł. dopływowo

Wiktionary


dopływać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­pły­nąć)

 (1.1) pły­nąc, osią­gać cel

 (1.2) o cie­czy, gazie: do­cie­rać do okre­ślo­ne­go miej­sca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­pły­wa­jąc do Gdyni, nie zu­ży­li nawet po­ło­wy pa­li­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopływ mrz., dopłynięcie n., dopływanie n.

 czas. dopłynąć dk.

 przym. dopływowy

Wiktionary


dopływowy

zwią­za­ny z do­pły­wem


SJP.pl


dor

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ple­mie­nia grec­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ple­mię­e­mie­nia grec­kie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • En Dor – kibuc
  • Dor – mo­szaw
  • Dor – wieś w re­jo­nie wo­ło­godz­kim ob­wo­du wo­ło­godz­kie­go
  • Dor – wieś w re­jo­nie to­tiem­skim ob­wo­du wo­ło­godz­kie­go
  • Dor – wieś w re­jo­nie ust-ku­biń­skim ob­wo­du wo­ło­godz­kie­go
  • Dor – wieś w re­jo­nie wo­ło­godz­kim ob­wo­du wo­ło­godz­kie­go
  • Dor – wieś w Rosji, w re­jo­nie wo­ło­godz­kim ob­wo­du wo­ło­godz­kie­go
  • Dör – miej­sco­wość
  • D’or Fis­cher – ame­ry­kań­ski ko­szy­karz
  • Dor Elo – iz­ra­el­ski pił­karz
  • Dor Hugi – iz­ra­el­ski pił­karz
  • Dor Pe­retz – iz­ra­el­ski pił­karz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lud Dorów z Do­ry­dy wy­ru­szył na pod­bój Pe­lo­po­ne­zu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dorycki

 rzecz. dorycki mrz., Doryda ż.

Wiktionary


dora

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ple­mie­nia grec­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż., po­u­fa­ła forma imie­nia Do­ro­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dora – nie­miec­kie dzia­ło ko­le­jo­we z okre­su II wojny świa­to­wej
  • Dora – ze­spół schro­nów dla nie­miec­kich okrę­tów pod­wod­nych (U-Bo­o­tów) w Trond­he­im z okre­su II wojny świa­to­wej
  • Mit­tel­bau-Dora – nie­miec­ki obóz kon­cen­tra­cyj­ny
  • Fw 190 D „Dora” – model Focke-Wulf Fw 190, nie­miec­kie­go my­śliw­ca z okre­su II wojny świa­to­wej
  • Dora – mia­sto w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Wal­ker
  • Dora – wieś w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Ro­o­se­velt
  • Dora (ang. Dora Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Craw­ford
  • Dora (ang. Dora Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Mo­ul­trie
  • Dora (ang. Dora Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Otter Tail
  • Dora – wieś na Cy­prze
  • Dora – dawna wieś, obec­nie część miej­sco­wo­ści Ja­rem­cze na Ukra­i­nie
  • Dora – por­tu­gal­ska pio­sen­kar­ka

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Dorota ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Dorka

Wiktionary


dorabiacz

po­tocz­nie:
1. osoba, która coś do­ra­bia;
2. osoba za­ra­bia­ją­ca wię­cej pie­nię­dzy dzię­ki do­dat­ko­wej pracy


SJP.pl


dorabiać

1. robić coś do­dat­ko­we­go lub bra­ku­ją­ce­go;
2. po­tocz­nie: za­ra­biać do­dat­ko­wo;
3. prze­no­śnie: wy­my­ślać coś dla uza­sad­nie­nia cze­goś


SJP.pl


dorada

ryba oko­nioksz­tałt­na z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w Morzu Śró­dziem­nym i we wschod­nim At­lan­ty­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. sre­brzy­sta ryba mor­ska z pa­sa­mi na bo­kach;

Wiktionary

Do­ra­da, spa­rus zło­to­gło­wy ("Spa­rus au­ra­ta") – ga­tu­nek ryby oko­nioksz­tałt­nej z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych (Spa­ri­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Spa­rus".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈrada, AS: dorada

Wiktionary


doradca

1. ten, kto do­ra­dza, udzie­la porad;
2. czło­wiek lub czyn­nik wpły­wa­ją­cy na kogoś po­zy­tyw­nie lub ne­ga­tyw­nie;
3. osoba udzie­la­ją­ca fa­cho­wych porad z danej dzie­dzi­ny za opła­tą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba udzie­la­ją­ca porad

 (1.2) ktoś wy­wie­ra­ją­cy wpływ

Wiktionary

To jest stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca. Po­ni­żej znaj­du­ją się różne zna­cze­nia hasła „Do­rad­ca”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pre­zy­dent no­mi­no­wał swo­ich do­rad­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈratt͡sa, AS: doratca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradztwo n., doradzanie n., doradzenie n.

:: fż. doradczyni ż.

 czas. radzić, doradzać ndk., doradzić dk.

 przym. doradczy, radcowski

Wiktionary


doradczy

słu­żą­cy radą, do­ra­dza­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) udzie­la­ją­cy rad, słu­żą­cy radą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradca mos., doradczyni ż.

 czas. doradzać ndk., doradzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konsultacyjny, konsultatywny

Wiktionary


doradczyni

ko­bie­ta, która do­ra­dza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta udzie­la­ją­ca porad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wszym obo­wiąz­kiem Cian­ne, a przy­najm­niej tak widzi to sama do­rad­czy­ni, jest za­pew­nie­nie bez­pie­czeń­stwa se­na­tor­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradztwo n.

:: fm. doradca m.

 czas. radzić, doradzać ndk., doradzić dk.

 przym. doradczy, radcowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konsultantka

Wiktionary


dorady

ryba oko­nioksz­tałt­na z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w Morzu Śró­dziem­nym i we wschod­nim At­lan­ty­ku


SJP.pl


doradzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) da­wa­nie rad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wy­ga­śnię­ciu urzę­du zaj­mo­wał się do­ra­dza­niem w spra­wach czyn­szo­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradca mos., doradztwo n., doradzenie n., radca mos.

 czas. doradzać ndk., doradzić dk.

 przym. radcowski, radziecki

Wiktionary


doradzać

mówić komuś, co by­ło­by dla niego do­brze zro­bić; ra­dzić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­ra­dzić)

 (1.1) udzie­lać rad, wska­zy­wać wyj­ście z sy­tu­a­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradzenie n., doradzanie n., radna ż., doradca mos., doradczyni ż., doradztwo n., radca mos.

 czas. doradzić dk.

 przym. doradczy, radcowski, radziecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radzić

Wiktionary


doradzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) danie rady

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­proś panią w ap­te­ce o do­ra­dze­nie ci, które wi­ta­mi­ny są lep­sze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradca mos., doradzanie n., doradztwo n., radca mos.

 czas. doradzać ndk., doradzić dk.

 przym. radcowski, radziecki

Wiktionary


doradzić

po­wie­dzieć komuś, co by­ło­by dla niego do­brze zro­bić; po­ra­dzić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­ra­dzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­ra­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. radna ż., radca mos., doradzanie n., doradzenie n., rada ż., doradca m., doradczyni ż.

 czas. doradzać ndk., radzić ndk.

 przym. radcowski, radziecki, doradczy

Wiktionary


doradztwo

udzie­la­nie fa­cho­wych porad, zwła­szcza praw­nych i eko­no­micz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) udzie­la­nie porad

 (1.2) przest. funk­cja do­rad­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasi spe­cja­li­ści od trzo­dy chlew­nej świad­czą do­radzt­wo od ży­wie­nia zwie­rząt po za­rzą­dza­nie sta­dem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doradca mos., doradzanie n., doradzenie n., doradczyni ż.

 czas. doradzać ndk.

Wiktionary


dorastający

pra­wie do­ro­sły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pra­wie do­ro­sły

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy od: do­ra­stać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorosły mos., dorosła ż., dorastanie n., dorośnięcie n.

 przym. dorosły

 czas. dorastać ndk., dorosnąć dk., doróść dk.

Wiktionary


dorastać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­ros­nąć, do­róść)

 (1.1) ros­nąc, osią­gać wła­ści­wy wzrost lub wy­so­kość

 (1.2) sta­wać się do­ro­słym; zbli­żać się do peł­no­let­nio­ści

 (1.3) osią­gać od­po­wied­ni po­ziom roz­wo­ju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasz szcze­niak już do­ra­sta, więc trze­ba kupić mu obro­żę.

 (1.2) Znam Al­bań­czy­ka, który do­ra­stał w Danii.

 (1.3) Prze­cież lu­dzie cza­sem do­ra­sta­ją do zadań, które są im po­sta­wio­ne!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorastanie n., dorosły mos., dorosłość ż.

 przym. dorastający, dorosły

 czas. dorosnąć, rosnąć, postawić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rosnąć, rozwijać się, wzrastać

 (1.2) dojrzewać

 (1.3) dorównywać

Wiktionary


dorawa

naz­wi­sko


SJP.pl


doraźnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) książk. bez przy­go­to­wa­nia, na po­trze­bę chwi­li; na­tych­miast

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈraʑɲɛ, AS: doraźńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doraźny

 rzecz. doraźność ż.

Wiktionary


doraźność

→ do­raź­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego co do­raź­ne

Wiktionary

Patrz:

doraźny

Powiązane:

 przym. doraźny

 przysł. doraźnie

Wiktionary


doraźny

za­sto­so­wa­ny oko­licz­no­ścio­wo; na­tych­mia­sto­wy, do­ryw­czy, oko­licz­no­ścio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­do­wa­la­ją­cy w danym mo­men­cie, za­sto­so­wa­ny oko­licz­no­ścio­wo, wy­ni­ka­ją­cy z po­trze­by chwi­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bank dla do­raź­nej ko­rzy­ści ra­czej zruj­nu­je przed­się­bior­stwo, które kre­dy­tu­je, niż wes­prze je w trud­nym okre­sie, li­cząc na przysz­łe ko­rzy­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doraźność ż., raz mrz.

 przysł. doraźnie

 licz. raz

 przym. raźny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tymczasowy

Wiktionary


dordogne

[czy­taj: dorDOŃ] rzeka we Fran­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dor­do­gne – rzeka w po­łud­nio­wej Fran­cji
  • Dor­do­gne – de­par­ta­ment Fran­cji
  • Dor­do­gne – kom­pu­te­ro­wa gra przy­go­do­wa

Wikipedia


dordrecht

mia­sto w Ho­lan­dii


SJP.pl

Dor­drecht – mia­sto i gmina w za­chod­niej Ho­lan­dii, w pro­win­cji Ho­lan­dia Po­łud­nio­wa, w del­cie Renu i Mozy, na po­łud­nio­wy wschód od Rot­ter­da­mu. Liczy 113 381 miesz­kań­ców (2012) i tym samym sta­no­wi trze­cie co do wiel­ko­ści mia­sto w tej pro­win­cji, po Rot­ter­da­mie i Hadze.

Wikipedia


dordzałość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. doj­rza­łość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrd͡zawɔɕt͡ɕ, AS: dorʒau̯ość

Wiktionary


dordzewienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dor­dze­wieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔrd͡zɛˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: dorʒevʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dordzewieć

Wiktionary


dordzewieć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) zar­dze­wieć do końca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A może po la­tach zbut­wie­je sty­li­sko i ło­pa­ta pad­nie na swą me­ta­lo­wą twarz, aby leżąc w dzi­kiej tra­wie dor­dze­wieć do końca?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrd͡zɛvʲjɛ̇t͡ɕ, AS: dorʒevʹi ̯ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dordzewienie n.

Wiktionary


doredagować

zre­da­go­wać coś do­dat­ko­wo, do końca


SJP.pl


doredagowywać

do­pro­wa­dzać re­dak­cję cze­goś do końca


SJP.pl


doregulować

do­kład­nie wy­re­gu­lo­wać


SJP.pl


doregulowywać

re­gu­lo­wać osta­tecz­nie, do­kład­nie


SJP.pl


dorek

zdrob­nie­nie od: Izy­dor, Te­o­dor (imio­na mę­skie)


SJP.pl


dorian

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Do­rian – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Użył go Oscar Wilde w swo­jej po­wie­ści "The Pic­tu­re of Do­rian Gray" (Por­tret Do­ria­na Graya). Wy­wo­dzi się od nazwy ple­mie­nia grec­kie­go – Dorów. W grec­kiej mi­to­lo­gii Do­ro­wie po­cho­dzą od jed­ne­go z he­ro­sów: He­ra­kle­sa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­zy­wam się Do­rian Kraj i po­cho­dzę z Za­głę­bia.

 (1.1) Hu­ra­gan Do­rian ma już czwar­tą ka­te­go­rię, zmie­rza w kie­run­ku Ba­ha­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔrʲjãn, AS: dorʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Dorianek mos.

Wiktionary


doriana

imię żeń­skie


SJP.pl


dorianek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od: Do­rian

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­bierz Do­rian­ka z przedsz­ko­la.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorian mos.

Wiktionary


dorianiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­ria­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dorianostwo

Do­rian z mał­żon­ką; Do­ria­no­wie


SJP.pl


dorianowie

Do­rian z mał­żon­ką; Do­ria­no­stwo


SJP.pl


dorianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­ria­na (Do­ria­ny) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


doris

obce imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Doris (Do­ry­da) – imię żeń­skie (spo­ra­dycz­nie mę­skie)
  • Doris – pier­wsza żona He­ro­da Wiel­kie­go
  • Doris Auer – au­striac­ka lek­ko­at­let­ka
  • Doris Betts – ame­ry­kań­ska pi­sar­ka
  • Doris Chan­ge­y­wo (Doris Chan­ge­iy­wo) – ke­nij­ska lek­ko­at­let­ka
  • Doris Coley – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka
  • Doris Day (wł. Doris Mary Ann Kap­pel­hoff) – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka
  • Doris de Ago­sti­ni – szwaj­car­ska nar­ciar­ka al­pej­ska
  • Doris Dra­go­vić (wł. Do­ro­tea Dra­go­vić) – chor­wac­ka pio­sen­kar­ka
  • Doris Dörrie – nie­miec­ka ak­tor­ka
  • Doris Fis­cher – au­striac­ka bry­dżyst­ka
  • Doris Gil­ler – ka­na­dyj­ska dzien­ni­kar­ka, upa­mięt­nio­na Gil­ler Prize

Wikipedia


dorka

zdrob­nie­nie od: Izy­dor, Te­o­dor (imio­na mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­u­fa­le Do­ro­ta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Dora

Wiktionary


dorkas

zwie­rzę, ga­tu­nek ga­ze­li, żyje w Afry­ce


SJP.pl


dorking

bry­tyj­ska rasa kur


SJP.pl

Dor­king – mia­sto w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w An­glii, w re­gio­nie South East En­gland, w hrab­stwie Sur­rey, po­ło­żo­ne nad rzeką Mole. W 2001 r. mia­sto to za­miesz­ki­wa­ło 17 000 osób.

Wikipedia


dormeza

1. luk­su­so­wa, co najm­niej czte­ro­kon­na ka­re­ta po­dróż­na, umoż­li­wia­ją­ca pa­sa­że­rom spa­nie w cza­sie jazdy;
2. daw­niej: kol­czyk nie­wy­ma­ga­ją­cy zdej­mo­wa­nia na noc


SJP.pl

Dor­me­za, le­żaj­ka (fr. "dor­me­u­se" – ka­nap­ka, le­żan­ka) – kryty powóz, ro­dzaj ka­re­ty, słu­żą­cy do od­by­wa­nia dal­szych po­dró­ży i przy­sto­so­wa­ny do spa­nia w cza­sie jazdy. Uży­wa­ny w XIX-wiecz­nej Fran­cji.

Wikipedia


dormezy

1. luk­su­so­wa, co najm­niej czte­ro­kon­na ka­re­ta po­dróż­na, umoż­li­wia­ją­ca pa­sa­że­rom spa­nie w cza­sie jazdy;
2. daw­niej: kol­czyk nie­wy­ma­ga­ją­cy zdej­mo­wa­nia na noc


SJP.pl


dormitarz

sala sy­pial­na w klasz­to­rach, kon­wik­tach lub za­kła­dach wy­cho­waw­czych; dor­mi­to­rium


SJP.pl


dormitorium

sala sy­pial­na w klasz­to­rach, kon­wik­tach lub za­kła­dach wy­cho­waw­czych; dor­mi­tarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sala sy­pial­na w klasz­to­rze, kon­wik­cie albo w za­kła­dzie wy­cho­waw­czym

Wiktionary

Dor­mi­to­rium ( dor­mi­to­rium – sy­pial­nia) – wspól­na sy­pial­nia. Od ła­ciń­skie­go "dor­mi­re", spać.

Nazwa po­cząt­ko­wo oz­na­cza­ła wspól­ną wiel­ką sy­pial­nię za­kon­ni­ków w klasz­to­rze (rów­nież na zam­kach krzy­żac­kich). Była po­ło­żo­na nad ka­pi­tu­la­rzem. Ze znaj­du­ją­cej się na pię­trze sy­pial­ni pro­wa­dzi­ły scho­dy na par­ter, tuż przy wej­ściu do ko­ścio­ła.

Wikipedia


dormowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dor­mo­wo (pol. hist. "Dur­mo­wo") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Mię­dzy­chód.

Wikipedia


dorn

1. chwy­tak do mo­co­wa­nia pod­czas obrób­ki wy­ro­bów ma­ją­cych cen­tral­ny otwór; ima­dło, obej­ma;
2. cy­lin­der, na któ­rym obra­bia się wy­ro­by z gumy;
3. trzpień z har­to­wa­nej stali uży­wa­ny w hut­nict­wie; prze­ci­nak, wy­bi­jak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. wy­bi­jak

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dorn – dziel­ni­ca Wald­kir­chen
  • Dorn – dziel­ni­ca Wup­per­ta­lu
  • Frie­drich Ernst Dorn – nie­miec­ki fizyk
  • He­in­rich Dorn – nie­miec­ki kom­po­zy­tor
  • Joel Dorn – ame­ry­kań­ski pro­du­cent mu­zycz­ny
  • Lud­wik Dorn – pol­ski po­li­tyk
  • Mi­cha­el Dorn – ame­ry­kań­ski aktor
  • Dorn – grupa mu­zycz­na
  • Ge­or­ge Dorn Scre­ams
  • Dorn-Dürkheim

Wikipedia


dornier

marka daw­nych sa­mo­lo­tów


SJP.pl

Dor­nier-Werke GmbH – nie­miec­ka wyt­wór­nia lot­ni­cza za­ło­żo­na we Frie­drichs­ha­fen w 1922 roku przez Cla­u­de Dor­nie­ra.

Od chwi­li za­ło­że­nia do dziś wyt­wór­nia skon­stru­o­wa­ła wiele ma­szyn za­rów­no dla celów woj­sko­wych, jak i na rynek cy­wil­ny.

Wikipedia


doroba

naz­wi­sko


SJP.pl


dorobek

1. to, czego się ktoś do­ro­bił; ma­ją­tek, mie­nie;
2. ogół dzieł uczo­ne­go, pi­sa­rza, ar­ty­sty itp.;
3. ogół osią­gnięć w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
4. zdo­by­wa­nie, gro­ma­dze­nie ma­jąt­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, czego ktoś się do­ro­bił

 (1.2) ogół twór­czo­ści okre­ślo­ne­go uczo­ne­go, pi­sa­rza, ar­ty­sty itp.

 (1.3) ogół osią­gnięć w ja­kiejś dzie­dzi­nie

 (1.4) do­ra­bia­nie się, zdo­by­wa­nie ma­jąt­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mał­żon­ko­wie mogą w umo­wie ma­jąt­ko­wej zmie­nić lub uchy­lić usta­wo­wy ustrój wspól­no­ści do­rob­ków.

 (1.2) Cha­rak­te­ry­zu­jąc cechy sztu­ki awan­gar­do­wej, nie mo­że­my za­po­mi­nać o świa­do­mym odrzu­ce­niu do­rob­ku po­ko­leń ar­ty­stów.

 (1.3) Kre­a­cjo­ni­ści igno­ru­ją do­ro­bek współ­czes­nej pa­le­o­an­tro­po­lo­gii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorobnik mos., dorobkiewicz mos.

 czas. dorobić dk., dorabiać ndk.

Wiktionary


dorobienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ro­bić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dorobić

Wiktionary


dorobisz

1. zro­bić coś do­dat­ko­we­go lub bra­ku­ją­ce­go;
2. po­tocz­nie: za­ro­bić do­dat­ko­wo;
3. prze­no­śnie: wy­my­ślić coś dla uza­sad­nie­nia cze­goś


SJP.pl


dorobić

1. zro­bić coś do­dat­ko­we­go lub bra­ku­ją­ce­go;
2. po­tocz­nie: za­ro­bić do­dat­ko­wo;
3. prze­no­śnie: wy­my­ślić coś dla uza­sad­nie­nia cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­ra­biać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­ra­biać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɔbʲit͡ɕ, AS: dorobʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. robić

 rzecz. dorobienie n., dorobek mrz.

Wiktionary


dorobkiewicz

czło­wiek, który do­ro­bił się ma­jąt­ku nie­ko­niecz­nie cięż­ką pracą, lecz wy­ko­rzy­stu­jąc ko­nek­sje, ukła­dy, sta­ra­ją­cy się na­śla­do­wać za­moż­ne war­stwy spo­łe­czeń­stwa; par­we­niusz; nu­wo­rysz; no­wo­bo­gac­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. osoba bo­ga­ta lub o wy­so­kiej po­zy­cji spo­łecz­nej osią­gnię­tej z wy­ko­rzy­sta­niem sprzy­ja­ją­cych oko­licz­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sztu­ka, na­pi­sa­na z dużym hu­mo­rem i wdzię­kiem, opo­wia­da o pe­ry­pe­tiach mło­de­go szlach­ci­ca sta­ra­ją­ce­go się o rękę córki ty­tu­ło­we­go do­rob­kie­wi­cza, ten jed­nak usi­łu­je wydać ją za księ­cia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorobek mrz., dorobkiewiczostwo n., dorobnik mos.

 przym. dorobkiewiczowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nowobogacki, nuworysz, parweniusz; daw. dorobnik

Wiktionary


dorobkiewiczka

→ do­rob­kie­wicz


SJP.pl

Patrz:

dorobkiewicz

dorobkiewiczostwo

po­gard­li­wie: dą­że­nie do wzbo­ga­ce­nia się


SJP.pl


dorobkiewiczowski

→ do­rob­kie­wicz


SJP.pl

Patrz:

dorobkiewicz

dorobkowy

prze­sta­rza­le: po­cho­dzą­cy z do­rob­ku, wzbo­ga­co­ny przez do­ro­bek, na­by­ty pracą


SJP.pl


dorobnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. do­rob­kie­wicz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorobek m., dorobkiewicz m.

 czas. dorobić się dk.

Wiktionary


dorocia

zdrob­nie­nie od: Do­ro­ta (imię żeń­skie)


SJP.pl


dorociak

naz­wi­sko


SJP.pl


dorociny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­ro­ty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dorociński

naz­wi­sko


SJP.pl


dorocznie

przy­słó­wek

 (1.1) każ­de­go roku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fi­la­te­li­ści zwy­kli do­rocz­nie spo­ty­kać się w Cho­rzo­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doroczny

 rzecz. rocznik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) corocznie, rok w rok, rokrocznie

Wiktionary


doroczny

od­by­wa­ją­cy się raz w roku


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się każ­de­go roku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spo­ty­ka­li się na do­rocz­nym świę­cie nad­le­śnict­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rok mrz., roczek mrz., rocznik mrz.

 przym. roczny

 przysł. dorocznie, rocznie

Wiktionary


dorodniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­rod­nie


SJP.pl


dorodniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­rod­ny


SJP.pl


dorodność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest do­rod­ne; cecha tych, któ­rzy są do­rod­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dorodny

 przysł. dorodnie

Wiktionary


dorodny

wy­róż­nia­ją­cy się zdro­wym, ład­nym wy­glą­dem, np. do­rod­ne owoce


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­róż­nia­ją­cy się pię­knym, zdro­wym wy­glą­dem, uro­dzi­wy, przy­stoj­ny i po­staw­ny

 (1.2) o ro­śli­nach, owo­cach: zdro­wy i doj­rza­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W ogro­dzie rosło kilka do­rod­nych fig.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorodność ż.

 przysł. dorodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poet. hoży

Wiktionary


dorohusk

wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś we wschod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim;

Wiktionary

Do­ro­husk (daw­niej także "Dro­hi­czyn chełm­ski") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w Ob­ni­że­niu Du­bień­skim, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Do­ro­husk. Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 816.

Wieś leży przy gra­ni­cy z Ukra­i­ną prze­bie­ga­ją­cej na rzece Bug. W są­siedzt­wie wsi znaj­du­je się dro­go­we i ko­le­jo­we przej­ście gra­nicz­ne Do­ro­husk-Ja­go­dzin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rol­nik z blo­ka­dy Do­ro­hu­ska do­sta­je po­gróż­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorohuszczanin mos., dorohuszczanka ż.

 przym. dorohuski

Wiktionary


dorohuski

→ Do­ro­husk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Do­ro­hu­ska, zwią­za­ny z Do­ro­hu­skiem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Do­ro­hu­ska lub do­ro­hu­szczan, ma­ją­cy cechy lub wła­ści­wo­ści przy­pi­sy­wa­ne Do­ro­hu­sko­wi lub do­ro­hu­szcza­nom

Wiktionary

Patrz:

Dorohusk

Przykłady

 (1.1) Tyle czasu za­ję­ło wyk­wa­li­fi­ko­wa­nym po­li­cjan­tom spraw­dze­nie wszyst­kich za­ka­mar­ków do­ro­hu­skie­go przej­ścia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorohusk mrz., dorohuszczanin mos., dorohuszczanka ż.

Wiktionary


dorohuszczanin

miesz­ka­niec Do­ro­hu­ska (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


dorohuszczanka

miesz­kan­ka Do­ro­hu­ska (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


dorosnąć

do­róść;
1. osią­gnąć od­po­wied­nio duży wzrost;
2. do­go­nić kogoś pod wzglę­dem umie­jęt­no­ści, osią­gnąć ten sam po­ziom, do­rów­nać komuś;
3. osią­gnąć od­po­wied­ni wiek; stać się do­ro­słym


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­ra­stać)

 (1.1) osią­gnąć od­po­wied­nio duży wzrost, wiel­kość

 (1.2) osią­gnąć od­po­wied­ni wiek; stać się do­ro­słym

 (1.3) przen. do­go­nić kogoś pod wzglę­dem umie­jęt­no­ści, osią­gnąć ten sam po­ziom, do­rów­nać komuś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­li­śmy pie­ska rasy la­bra­dor, teraz waży 10 kg, ale jak do­ro­śnie, to bę­dzie miał ponad 30.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorosły mos., dorosła ż., dorastanie n., dorośnięcie n., dorosłość ż.

 przym. dorosły, dorastający, niedorosły

 ims. dorastający

 czas. rosnąć, dorastać ndk., doróść dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) war. doróść

Wiktionary


dorosz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Do­rosz − pol­ski me­na­dżer
  • An­to­ni Do­rosz − pol­ski le­karz i woj­sko­wy
  • Beata Do­rosz − pol­ski hi­sto­ryk li­te­ra­tu­ry
  • Ka­zi­mierz Do­rosz − pol­ski so­cja­li­sta, dy­plo­ma­ta
  • Krzysz­tof Do­rosz − pol­ski ese­i­sta i pu­bli­cy­sta
  • Orest Do­rosz − ukra­iń­ski pił­karz
  • Dorszcz Do­rosz-pol­ski fi­lo­log, an­gli­sta

Wikipedia


doroszewski

naz­wi­sko, np. Wi­told Do­ro­szew­ski (1899-1976), pol­ski ję­zy­koz­naw­ca, re­dak­tor Słow­ni­ka ję­zy­ka pol­skie­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alina Do­ro­szew­ska
  • An­to­ni Do­ro­szew­ski
  • Jan Do­ro­szew­ski
  • Ja­ni­na Do­ro­szew­ska
  • Ur­szu­la Do­ro­szew­ska
  • Wi­told Do­ro­szew­ski
  • Słow­nik ję­zy­ka pol­skie­go (Wi­told Do­ro­szew­ski)

Wikipedia


doroszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ba­zy­li (Do­rosz­kie­wicz) (Wło­dzi­mierz Do­rosz­kie­wicz) – pra­wo­sław­ny bi­skup
  • Irena Do­rosz­kie­wicz – po­li­cjant­ka, pier­wsza w hi­sto­rii Pol­ski ko­bie­ta w ran­dze na­din­spek­to­ra
  • War­so­no­fiusz (Do­rosz­kie­wicz) (Ba­zy­li Do­rosz­kie­wicz) – pra­wo­sław­ny bi­skup
  • Wło­dzi­mierz Do­rosz­kie­wicz – du­chow­ny pra­wo­sław­ny PAKP i ROCOR
  • Wło­dzi­mierz Do­rosz­kie­wicz – pol­ski bio­log

Wikipedia


dorosła

ko­bie­ta peł­no­let­nia


SJP.pl


dorosłość

zbiór cech fi­zycz­nych, psy­chicz­nych i okre­ślo­nych praw­nie, które umoż­li­wia­ją czło­wie­ko­wi okre­ślo­ne dzia­ła­nia, dają pewne prawa i obo­wiąz­ki; peł­no­let­niość, peł­no­let­ność, doj­rza­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co do­ro­słe

Wiktionary

Do­ro­słość – okre­śle­nie stanu doj­rza­ło­ści fi­zycz­nej (w bio­lo­gii od­no­si się do or­ga­niz­mu), zwy­kle czło­wie­ka (męż­czyz­ny lub ko­bie­ty), który nie jest dziec­kiem.

Uzy­ska­nie peł­no­let­nio­ści jest mo­men­tem for­mal­nie oz­na­cza­ją­cym do­ro­słość (myl­nie utoż­sa­mia­ną z doj­rza­ło­ścią).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Inne moż­li­we wpły­wy bio­lo­gicz­ne obej­mu­ją ewo­lu­cję, ge­ne­ty­kę, epi­ge­ne­ty­kę i hor­mo­ny (za­rów­no w trak­cie roz­wo­ju, jak i w do­ro­sło­ści).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorosły m., dorastanie n., dorośnięcie n.

 czas. dorastać ndk., dorosnąć dk.

 przym. dorosły, niedorosły

 przysł. dorośle

Wiktionary


dorosły

1. o lu­dziach i zwie­rzę­tach: taki, który osią­gnął od­po­wied­ni wiek i sto­pień roz­wo­ju; peł­no­let­ni, doj­rza­ły;
2. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla doj­rza­łe­go czło­wie­ka, taki jak u doj­rza­łe­go czło­wie­ka, np. do­ro­sły po­gląd; po­waż­ny, prze­my­śla­ny, rze­czo­wy, prag­ma­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o czło­wie­ku lub zwie­rzę­ciu: bę­dą­cy w wieku, w któ­rym prze­cięt­ny or­ga­nizm ma zdol­ność roz­ro­du, lub star­szym

 (1.2) praw. o czło­wie­ku: w wieku, w któ­rym czło­wiek po­no­si pełną od­po­wie­dzial­ność za swoje czyny

 (1.3) wła­ści­wy do­ro­słe­mu (1.1,2) czło­wie­ko­wi lub zwie­rzę­ciu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) do­ro­sła (1.1) osoba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy jest karma dla do­ro­słych psów?

 (1.1) W wielu kra­jach czło­wiek staje się do­ro­sły po osią­gnię­ciu 18 (= osiem­na­stu) lat.

 (2.1) Do ka­sy­na mogą wejść tylko do­ro­śli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɔswɨ, AS: dorosu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorosłość ż.

 czas. dorastać ndk., dorosnąć dk.

 przym. dorastający, niedorosły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dojrzały

Wiktionary


dorota

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

– imię żeń­skie po­cho­dzą­ce z Δωροθέα ( δῶρον – dar i θεός – bóg, „dar od boga”). Jego mę­skim od­po­wied­ni­kiem jest Do­ro­te­usz. W Pol­sce imię to od­no­to­wa­no po raz pier­wszy w 1385. Znane są też inne formy tego imie­nia: Doch­na, Dora, Do­ro­te­ja, Do­rot­ka. To samo zna­cze­nie ma zło­żo­ne z ana­lo­gicz­nych czło­nów, tylko w od­wrot­nej ko­lej­no­ści, imię Te­o­do­ra (a także imię Ma­te­usz po­cho­dze­nia he­braj­skie­go).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­ro­ta jest naj­pię­kniej­szą dziew­czy­ną na świe­cie.

 (1.1) Pod ko­niec śred­nio­wie­cza w Szwe­cji św. Do­ro­tę do­da­no jako pięt­na­stą do grona Czter­na­stu Świę­tych Wspo­mo­ży­cie­li.

 (1.1) Córka skar­ży się na za­cho­wa­nie wy­cho­waw­czy­ni, pani Do­ro­ty i jej męża.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɔta, AS: dorota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorocin mrz., dorotanka ż., dorotka ż., Dorotowo n., Dorotów mrz.

:: zdrobn. Dorotka ż., Dorocia ż., Dosia ż., Dora ż.

:: war. Dorotea ż.

:: fm. Doroteusz m.

 przym. Dorotowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Dorotka, Dosia, Dora; rzad. war. Dorotea; gw. Górny Śląsk Dorka

Wiktionary


doroteusz

imię mę­skie


SJP.pl

Do­ro­te­usz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce „dar od boga”; jego żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest Do­ro­ta. To samo zna­cze­nie ma zło­żo­ne z ana­lo­gicz­nych czło­nów, tylko w od­wrot­nej ko­lej­no­ści, imię Te­o­dor.

Do­ro­te­usz imie­ni­ny ob­cho­dzi: 4 stycz­nia, 28 marca, 5 czerw­ca, 9 sierp­nia i 9 wrze­śnia.

Wikipedia


doroteuszostwo

Do­ro­te­usz z mał­żon­ką; Do­ro­te­u­szo­wie


SJP.pl


doroteuszowie

Do­ro­te­usz z mał­żon­ką; Do­ro­te­u­szo­stwo


SJP.pl


doroteuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­ro­te­u­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dorothea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 339 z pasa głów­ne­go aste­ro­id;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔrɔˈtɛa, AS: dorotea

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorotea ż., Dorota ż., Doroteusz m., Dorocin m., dorotanka ż., Dorotka ż.

Wiktionary


dorotka

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny pry­szczyr­ni­co­wa­tych;
2. daw­niej: loch wię­zien­ny;
3. daw­niej: gruba kisz­ka wie­przo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Do­ro­ta

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim, w gmi­nie Tar­łów;

 (1.3) geogr. część wsi Pi­sko­rzów, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie dzier­żo­niow­skim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­rot­ka – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pry­szczyr­ni­co­wa­tych
  • Do­rot­ka – część wsi Pi­sko­rzów w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. dzier­żo­niow­skim, w gmi­nie Pie­szy­ce
  • Do­rot­ka – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Tar­łów
  • Do­rot­ka – zdrob­nie­nie imie­nia Do­ro­ta
  • Do­rot­ka – po­tocz­na nazwa Góry Świę­tej Do­ro­ty
  • Do­rot­ka – we­so­ły di­no­za­ur – se­rial ani­mo­wa­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na uro­dzi­nach u Do­rot­ki po­da­li klu­ski ślą­skie.

 (1.2) Prze­jeż­dża­jąc przez Do­rot­kę, wi­dzie­li­śmy bo­cia­nie gnia­zdo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorothea ż., Dorota ż., Dorotowo n., Dorotów mrz.

Wiktionary


dorotowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ro­to­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. sę­po­leń­skim, w gmi­nie Więc­bork
  • Do­ro­to­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Sta­wi­gu­da
  • Do­ro­to­wo – gro­ma­da
  • Do­ro­to­wo – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy, a daw­niej także sta­cja w Do­ro­to­wie, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim

Wikipedia


dorowie

sta­ro­żyt­ne ple­mię grec­kie


SJP.pl

Do­ro­wie – lud grec­ki mó­wią­cy dia­lek­tem do­ryc­kim, który pod ko­niec II ty­siąc­le­cia p.n.e. zajął Hel­la­dę achaj­ską. Pier­wot­nie, kiedy prze­by­wa­li w gó­rach Pin­dos, na­zy­wa­li się "Ma­ked­noi", a "Do­ra­mi – Do­rie­is" – stali się w trak­cie in­waz­ji.

We­dług mi­tycz­nej tra­dy­cji Do­ro­wie, po­tom­ko­wie Do­ro­sa, po­łą­czy­li się z ży­ją­cy­mi na wy­gna­niu po­tom­ka­mi He­ra­kle­sa – achaj­ski­mi He­ra­kli­da­mi. Do­ro­wie mieli dzie­lić się na trzy ple­mio­na: "Hyl­le­is", "Dy­ma­nes" i "Pam­fy­loi".

Wikipedia


dorozumiany

taki, któ­re­go można się do­ro­zu­mieć (do­my­ślić)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) praw. taki, któ­re­go można się do­my­ślić, przy­pu­szczal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­a­su­mu­jąc, je­że­li pra­cow­nik nie pod­pi­sał umowy o pracę, ale wy­ko­nu­je czyn­no­ści zwią­za­ne ze wska­za­nym w umo­wie sta­no­wi­skiem, wy­raź­nie pod­kre­ślić na­le­ży, iż do za­war­cia umowy o pracę dosz­ło, ale w spo­sób do­ro­zu­mia­ny, co jed­nak nie ma wpły­wu na waż­no­ści ta­kiej umowy.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozumieć ndk.

Wiktionary


dorozumieć

po­tocz­nie: do­ro­zu­mieć się - do­my­ślić się, od­gad­nąć, do­ciec


SJP.pl


doroślej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­ro­śle


SJP.pl


doroślejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­ro­sły


SJP.pl


dorośnięty

do­róść;
1. osią­gnąć od­po­wied­nio duży wzrost;
2. do­go­nić kogoś pod wzglę­dem umie­jęt­no­ści, osią­gnąć ten sam po­ziom, do­rów­nać komuś;
3. osią­gnąć od­po­wied­ni wiek; stać się do­ro­słym


SJP.pl


dorożka

lekki po­jazd konny, śro­dek tran­spor­tu miej­skie­go w XIX wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) transp. lekki, re­kre­a­cyj­ny po­jazd konny, czę­sto wy­naj­mo­wa­ny na prze­jażdż­ki;

Wiktionary

Do­roż­ka (po­tocz­nie rów­nież fia­kier, dryn­da) – lekki, jedno- lub dwu­kon­ny, czte­ro­ko­ło­wy po­jazd za­przę­go­wy uży­wa­ny do prze­wo­zu 1–4 pa­sa­że­rów, wpro­wa­dzo­ny we Fran­cji w la­tach 40. XVII wieku oraz w Rosji na po­cząt­ku XIX wieku. Wy­po­sa­żo­ny jest w skła­da­ny dach nad tylną (pa­sa­żer­ską) czę­ścią, na­to­miast przed­nie sie­dze­nie (ko­zioł), przez­na­czo­ne dla po­wo­żą­ce­go (fia­kra), jest zwy­kle od­kry­te. Obec­nie do­roż­ka służy do wy­naj­mu (za opła­tą) i jest atrak­cją tu­ry­stycz­ną wielu miast jako ele­ment lo­kal­ne­go fol­klo­ru.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ob­szar­pa­ne do­roż­ki, za­przą­gnię­te w chude konie, wlo­kły się le­ni­wie; tram­wa­je hu­cza­ły prze­bie­ga­jąc; po tro­tu­a­rach snuli się po­spiesz­nie, go­rącz­ko­wo lu­dzie, jak długa, ru­cho­ma wstę­ga.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɔʃka, AS: doroška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorożkarz mos., dorożkarstwo n.

 czas. dorożkować ndk.

 przym. dorożkarski

Wiktionary


dorożkarka

→ do­roż­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się prze­wo­zem osób do­roż­ką

 (1.2) daw. żona do­roż­ka­rza

Wiktionary

Patrz:

dorożkarz

Powiązane:

 rzecz. dorożkarstwo n.

:: fm. dorożkarz

 przym. dorożkarski

 czas. dorożkować

Wiktionary


dorożkarski

→ do­roż­karz; dryn­dziar­ski, fia­kier­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z do­roż­ka­rzem, do­ty­czą­cy do­roż­ka­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorożkarka ż., dorożka ż., dorożkarz mos.

 czas. dorożkować

Wiktionary


dorożkarstwo

zawód do­roż­ka­rza


SJP.pl


dorożkarz

wła­ści­ciel do­roż­ki trud­nią­cy się prze­wo­że­niem pa­sa­że­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wła­ści­ciel do­roż­ki trud­nią­cy się za­wo­do­wo prze­wo­że­niem pa­sa­że­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­po­wied­nie wa­run­ki pracy dla koni okre­śla­ją także umowy za­wie­ra­ne przez mia­sto z do­roż­ka­rza­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɔʃkaʃ, AS: doroškaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorożkarka ż., dorożka ż., dorożkarstwo n.

 przym. dorożkarski

 czas. dorożkować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dryndziorz, fiakier

Wiktionary


dorożkować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) rzad. po­wo­zić do­roż­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do któ­rej do­roż­ku­ją uli­ca­mi Kra­ko­wa?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorożka ż., dorożkarka ż., dorożkarstwo n., dorożkarz mos., dorożkowanie n.

 przym. dorożkarski

Wiktionary


dorożyński

naz­wi­sko


SJP.pl


dorpacki

→ Dor­pat (dawna nazwa Tartu - mia­sta w Esto­nii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dor­pa­tem, do­ty­czą­cy Dor­pa­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorpat m.

Wiktionary


dorpat

daw­niej: Tartu - mia­sto w Esto­nii


SJP.pl


dorper

rasa owiec do­mo­wych po­cho­dzą­ca z RPA, o cha­rak­te­ry­stycz­nej czar­nej gło­wie


SJP.pl

Dor­per (Ovis Aries) – rasa owiec do­mo­wych po­cho­dzą­ca z RPA.

Jest to skrzy­żo­wa­nie owcy rasy Dor­set Horn i Czar­no­glow­ki Per­skiej, zo­sta­ła opra­co­wa­na w 1930 roku. Jest owcą, która wy­ka­zu­je bar­dzo szyb­ki przy­rost masy i do­sko­na­łe roz­mie­szcze­nie tkan­ki tłu­szczo­wej. Dzien­ny przy­rost masy ja­gniąt waha się w gra­ni­cach 250 – 400g. W do­ro­słym życiu baran osią­ga wagę około 85 – 120 kg a owca 60 -80kg.

Wikipedia


dorsalny

1. znaj­du­ją­cy się na stro­nie grzbie­to­wej, grzbie­to­wy;
2. spół­gło­ska dor­sal­na - spół­gło­ska, w wy­mo­wie któ­rej bie­rze udział grzbiet ję­zy­ka


SJP.pl


dorset

hrab­stwo w An­glii


SJP.pl

Dor­set – hrab­stwo ce­re­mo­nial­ne i hi­sto­rycz­ne w po­łud­nio­wej An­glii, w re­gio­nie South West En­gland, po­ło­żo­ne nad ka­na­łem La Man­che, obej­mu­ją­ce dwie jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­ne typu "uni­ta­ry aut­ho­ri­ty" – Dor­set oraz Bo­ur­ne­mo­uth, Christ­church and Poole. Do 2019 roku Dor­set peł­ni­ło funk­cję hrab­stwa ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go (nie­me­tro­po­li­tal­ne­go), ze sto­li­cą w Dor­che­ster.

Wikipedia


dorseta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. hist. czło­nek ple­mię­e­mie­nia, grupy kul­tu­ro­wej za­miesz­ku­ją­cej ame­ry­kań­ską Ark­ty­kę i Gren­lan­dię przed In­nu­i­ta­mi

Wiktionary


dorsz

dra­pież­na ryba mor­ska z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gadus|ref=tak., dra­pież­na ryba mor­ska;

 (1.2) kulin. spoż. mięso lub po­tra­wa z dor­sza (1.1)

Wiktionary

Dorsz (wą­tłusz) – nazwa zwy­cza­jo­wa dor­sza at­lan­tyc­kie­go ("Gadus mor­hua") i jego pod­ga­tun­ków: no­mi­na­tyw­ne­go "G. m. mor­hua", ży­ją­ce­go w Bał­ty­ku dor­sza bał­tyc­kie­go ("G. m. cal­la­rias"), na­zy­wa­ne­go rów­nież po­much­lą, oraz dor­sza kil­dyń­skie­go ("G. m. kil­di­nen­sis").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­szcze w tym ty­god­niu Mi­ni­ster­stwo Go­spo­dar­ki Mor­skiej i Że­glu­gi Śród­lą­do­wej ma wpro­wa­dzić kra­jo­wy zakaz po­ło­wu dor­szy w okre­sie ochron­nym

 (1.2) Dziś na ko­la­cję bę­dzie filet z dor­sza za­pie­ka­ny z wa­rzy­wa­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔrʃ, AS: dorš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorszowate lm nm.

:: zdrobn. dorszyk mzw.

 przym. dorszowy, dorszowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomuchla, wątłusz

Wiktionary


dorszewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


dorszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


dorszokształtne

o ce­chach dor­szoksz­tałt­nych (rząd ryb)


SJP.pl

Dor­szoksz­tałt­ne (Ga­di­for­mes) – rząd ryb pro­mie­nio­płet­wych (Ac­ti­nop­te­ry­gii), obej­mu­ją­cy wiele sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­nych ga­tun­ków o bar­dzo dużym zna­cze­niu go­spo­dar­czym. Wy­stę­pu­ją na obyd­wu pół­ku­lach. W za­pi­sie ko­pal­nym są znane z mor­skich po­kła­dów trze­cio­rzę­du.

Wikipedia


dorszokształtny

o ce­chach dor­szoksz­tałt­nych (rząd ryb)


SJP.pl


dorszowate

ro­dzi­na ryb mor­skich stre­fy umiar­ko­wa­nej i ark­tycz­nej, o dużym zna­cze­niu go­spo­dar­czym; wą­tłu­szo­wa­te


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ga­di­dae|Ra­fi­nes­que|ref=tak., ro­dzi­na mor­skich ryb z rzędu dor­szoksz­tałt­nych;

Wiktionary

Dor­szo­wa­te, wą­tłu­szo­wa­te (Ga­di­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb dor­szoksz­tałt­nych (Ga­di­for­mes). Obej­mu­je ga­tun­ki o bar­dzo dużym zna­cze­niu go­spo­dar­czym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kla­sy­fi­ka­cja dor­szo­wa­tych po­zo­sta­je spor­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorsz mzw., dorszyk mzw.

 przym. dorszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wątłuszowate

Wiktionary


dorszowaty

o ce­chach dor­szo­wa­tych (wą­tłu­szo­wa­tych; ro­dzi­na ryb); wą­tłu­szo­wa­ty


SJP.pl


dorszowy

przy­miot­nik od: dorsz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dor­szem, do­ty­czą­cy dor­szy lub po­ło­wów tych ryb

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorsz mzw., dorszowate nmos.

Wiktionary


dorszyk

1. zdrob­nie­nie od ''dorsz'';
2. dor­szyk po­lar­ny - ryba z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych; sajka


SJP.pl


dorta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cuk. tort

Wiktionary


dortmund

mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­nich Niem­czech, naj­więk­szy oś­ro­dek Za­głę­bia Ruhry;

Wiktionary

Dort­mund [] (dol­no­niem. "Düörpm") – mia­sto na pra­wach po­wia­tu po­ło­żo­ne w za­chod­niej czę­ści Nie­miec, w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia, w re­jen­cji Arns­berg. Pod ko­niec 2019 roku, z licz­bą miesz­kań­ców wy­no­szą­cą nie­ca­łe 590 tys., Dort­mund zaj­mo­wał dzie­wią­te miej­sce w Niem­czech pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści[]. Jest naj­więk­szym mia­stem Za­głę­bia Ruhry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na stro­nie in­ter­ne­to­wej Dort­mun­du wy­czy­ta­łem, że w mie­ście ist­nie­je aż sześć bro­wa­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔrtmũnt, AS: dortmũnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dortmundczyk m., dortmundka ż.

 przym. dortmundzki

Wiktionary


dortmundczyk

miesz­ka­niec Dort­mun­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Dort­mun­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z dort­mund­czy­ków zgi­nął, po­ma­ga­jąc za­a­ta­ko­wa­nej przez imi­gran­tów ko­bie­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dortmund m.

:: fż. dortmundka ż.

 przym. dortmundzki

Wiktionary


dortmundka

miesz­kan­ka Dort­mun­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Dort­mun­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciem­no­skó­ry na­past­nik wyr­wał dort­mund­ce to­reb­kę i uciekł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dortmund m.

:: fm. dortmundczyk mos.

 przym. dortmundzki

Wiktionary


dortmundzki

przy­miot­nik od: Dort­mund, mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Dort­mun­du, zwią­za­ny z Dort­mun­dem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego ciot­ka pra­cu­je w jed­nym z dort­mundz­kich bro­wa­rów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dortmund mrz., dortmundczyk mos., dortmundka ż.

Wiktionary


dortuar

daw­niej: wspól­na sy­pial­nia w zam­knię­tych za­kła­dach wy­cho­waw­czych


SJP.pl


doruchowski

→ Do­ru­chów


SJP.pl

Patrz:

Doruchów

doruchów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Do­ru­chów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrze­szow­skim, w gmi­nie Do­ru­chów, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 450 mię­dzy Gra­bo­wem nad Pros­ną a Wie­ru­szo­wem.

Sie­dzi­ba gminy Do­ru­chów. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Do­ru­chów.

Wikipedia


dorwać

zła­pać, do­paść kogoś


SJP.pl


dorycki

od­no­szą­cy się do Dorów, jed­ne­go z głów­nych szcze­pów sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Dorów, jed­ne­go z ple­miię­e­mion grec­kich;

 (1.2) do­ty­czą­cy do­ryc­kie­go po­rząd­ku ar­chi­tek­to­nicz­ne­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) dia­lekt ję­zy­ka grec­kie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kla­sycz­ne ko­lum­ny do­ryc­kie były bu­do­wa­ne w sta­ro­żyt­nej Gre­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dor mos., Doryda ż., Doryjczyk mos., Doryjka ż., Doros mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) war. doryjski

Wiktionary


doryda

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sta­roż. nie­wiel­ka kra­i­na po­ło­żo­na w Gre­cji Środ­ko­wej w do­li­nie rzeki Pin­dos, w sta­ro­żyt­no­ści uwa­ża­na za ko­leb­kę Dorów;

 (1.2) geogr. sta­roż. część sta­ro­żyt­nej Gre­cji obej­mu­ją­ca wyspy Rodos, Kos, część wy­brze­ża Karii i inne mniej­sze wyspy w po­bli­żu, za­sied­lo­ne przez Gre­ków mó­wią­cych dia­lek­tem do­ryc­kim;

 (1.3) imię|pol­ski|ż.;

 (1.4) mitgr. jedna z oce­a­nid;

 (1.5) mitgr. jedna z ne­re­id

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ry­da – imię żeń­skie
  • Do­ry­da – sta­ro­żyt­na kra­i­na hi­sto­rycz­na w Gre­cji Środ­ko­wej
  • Do­ry­da – sta­ro­żyt­na nad­brzeż­na kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji Mniej­szej
  • Do­ry­da (Doris) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ne­re­id
  • Do­ry­da (Doris) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Oke­a­nid, matka Ne­re­id
  • Doris – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lud Dorów z Do­ry­dy wy­ru­szył na pod­bój Pe­lo­po­ne­zu.

 (1.2) Naj­więk­sze polis Do­ry­dy two­rzy­ły zwią­zek sze­ściu miast – hek­sa­po­lis.

 (1.3) Po­cho­dzi­ła z Cypru i miała na imię Do­ry­da.

 (1.4) Oce­a­ni­da Do­ry­da uro­dzi­ła pięć­dzie­siąt lub sto nimf mor­skich.

 (1.5) Imie­niem Do­ry­dy na­zy­wa­no jedną z ne­re­id.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dorycki

 rzecz. Dor mos., dorycki mrz.

Wiktionary


dorydziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Do­ry­dy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


doryforos

Do­ry­fo­ros, "Włócz­nik" (gr. "δορυφόρος" 'nio­są­cy włócz­nię') – rzeź­ba Po­li­kle­ta okre­su kla­sycz­ne­go w sta­ro­żyt­nej Gre­cji pow­sta­ła w la­tach 450–440 p.n.e.

Po­li­klet wpro­wa­dził do swo­je­go dzie­ła za­sa­dę kon­tra­po­stu, czyli prze­ciw­wa­gi: cię­ża­rów, mas, na­pięć, kie­run­ków.

Wikipedia


doryjka

człon­ki­ni sta­ro­żyt­ne­go ple­mie­nia grec­kie­go


SJP.pl


dorymować

do­koń­czyć ry­mo­wa­nie


SJP.pl


dorynek

naz­wi­sko


SJP.pl


dorywać

1. koń­czyć rwa­nie, zry­wać do końca;
2. po­tocz­nie: do­pa­dać;
3. do­ry­wać się -
1. po­tocz­nie: do­ry­wać się do cze­goś - uzy­ski­wać do cze­goś do­stęp


SJP.pl


dorywczo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z przer­wa­mi, okaz­jo­nal­nie, od czasu do czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­co­wał do­ryw­czo to tu, to tam.

 (1.1) Edy­tu­ję Wi­ki­pe­dię do­ryw­czo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrɨft͡ʃɔ, AS: doryfčo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dorywczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okazjonalnie, przygodnie, doraźnie, sezonowo, okolicznościowo, ad hoc

Wiktionary


dorywczość

→ do­ryw­czy


SJP.pl

Patrz:

dorywczy

dorywczy

wy­ko­ny­wa­ny od czasu do czasu lub gdy za­cho­dzi taka po­trze­ba


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­ny­wa­ny od czasu do czasu, je­dy­nie gdy zaj­dzie po­trze­ba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorywczość ż.

 przysł. dorywczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okazjonalny; daw. dopadkowy, dolotny

Wiktionary


doryć

1. ryć do okre­ślo­ne­go miej­sca;
2. do­koń­czyć rycie;
3. doryć się - wzmoc­nio­na forma od: doryć


SJP.pl


dorzecze

ob­szar, z któ­re­go wszyst­kie wody spły­wa­ją do jed­nej rzeki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hy­drol. ob­szar, z któ­re­go wszyst­kie wody spły­wa­ją do jed­nej rzeki

Wiktionary

Do­rze­cze – ob­szar lądu, z któ­re­go wody po­wierzch­nio­we spły­wa­ją do jed­nej rzeki i osta­tecz­nie do jej uj­ścia.

W skład do­rze­cza wcho­dzą: rzeka, dla któ­rej okre­śla­ne jest do­rze­cze, jej przy­rze­cze (ob­szar wzdłuż rzeki) oraz jej do­pły­wy wraz z ich do­rze­cza­mi. Do­rze­cze rzeki ucho­dzą­cej do morza lub in­ne­go ak­we­nu okre­śla się mia­nem do­rze­cza I rzędu. Do­rze­cza do­pły­wów ta­kiej rzeki – do­rze­cza­mi II rzędu, ich do­pły­wów – do­rze­cza­mi III rzędu, itd.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W do­rze­czu Eu­fra­tu i Ty­gry­su roz­wi­ja­ły się sta­ro­żyt­ne cy­wi­li­za­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈʒɛt͡ʃɛ, AS: dožeče

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczułka ż., rzeczka ż., rzeka ż.

Wiktionary


dorzeczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­rzecz­nie


SJP.pl


dorzeczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­rzecz­ny


SJP.pl


dorzeczność

→ do­rzecz­ny


SJP.pl

Patrz:

dorzeczny

dorzeczny

1. od­po­wied­ni, sto­sow­ny;
2. roz­sąd­ny, lo­gicz­ny


SJP.pl


dorzeźbiać

1. do­kań­czać rzeź­bie­nie;
2. rzeź­biąc, uzu­peł­niać fi­gu­rę o jakiś ele­ment


SJP.pl


dorzeźbić

1. do­koń­czyć rzeź­bie­nie;
2. rzeź­biąc, uzu­peł­nić fi­gu­rę o jakiś ele­ment


SJP.pl


dorznąć

dorż­nąć;
1. do­koń­czyć ciąć, prze­ciąć coś do końca lub do okre­ślo­ne­go miej­sca;
2. narz­nąć coś do­dat­ko­wo;
3. uśmier­cić ranne lub chore zwie­rzę; dobić;
4. po­tocz­nie: dodać komuś nowe obo­wiąz­ki, zwięk­szyć wy­ma­ga­nia


SJP.pl


dorzut

po­now­ny zawał mię­śnia ser­co­we­go


SJP.pl


dorzutka

po­tocz­nie: do­rzu­ce­nie, do­star­cze­nie więk­szej ilo­ści cze­goś


SJP.pl


dorzynanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­rzy­nać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

 czas. przerżnąć, przerzynać, dorzynać ndk., dorżnąć dk.

Wiktionary


dorzynać

1. koń­czyć ciąć, prze­ci­nać coś do końca lub do okre­ślo­ne­go miej­sca;
2. na­rzy­nać coś do­dat­ko­wo;
3. uśmier­cać ranne lub chore zwie­rzę; do­bi­jać;
4. po­tocz­nie: do­da­wać komuś nowe obo­wiąz­ki, zwięk­szać wy­ma­ga­nia


SJP.pl


doráti

[czy­taj: doRAti] naz­wi­sko


SJP.pl


doróbka

1. do­ro­bie­nie cze­goś;
2. ele­ment do­ro­bio­ny


SJP.pl


dorównać

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. do­rów­ny­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­rów­ny­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorównywanie n., dorównanie, równanie n.

 czas. równać

Wiktionary


doróść

do­ros­nąć;
1. osią­gnąć od­po­wied­nio duży wzrost;
2. do­go­nić kogoś pod wzglę­dem umie­jęt­no­ści, osią­gnąć ten sam po­ziom, do­rów­nać komuś;
3. osią­gnąć od­po­wied­ni wiek; stać się do­ro­słym


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. do­ra­stać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­ra­stać.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dorastający

 czas. dorosnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dorosnąć

Wiktionary


doręczalność

→ do­rę­czal­ny


SJP.pl

Patrz:

doręczalny

doręczalny

taki, który jest moż­li­wy do do­rę­cze­nia, do­star­cze­nia


SJP.pl


doręczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­rę­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doręczać ndk.

 rzecz. doręczyciel mos., doręczenie n.

Wiktionary


doręczać

od­da­wać coś do rąk, przy­no­sić na miej­sce przez­na­cze­nia; do­star­czać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­rę­czyć)

 (1.1) do­star­czać do kogoś i od­da­wać do jego rąk; prze­ka­zy­wać oso­bi­ście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doręczanie n., doręczyciel mos.

 czas. doręczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostarczać

Wiktionary


doręczna

część wio­sła po­mię­dzy rącz­ką a miej­scem umo­co­wa­nia


SJP.pl


doręcznik

daw­niej:
1. książ­ka po­dręcz­na;
2. notes, no­tat­nik;
3. księ­ga urzę­do­wa do wpi­sy­wa­nia nu­me­rów do­ku­men­tów


SJP.pl


doręczny

przez­na­czo­ny do trzy­ma­nia w ręce


SJP.pl


doręczyciel

ten, kto coś do­star­cza; do­staw­ca; od­daw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba do­rę­cza­ją­ca prze­sył­kę

 (1.2) urz. li­sto­nosz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­rę­czy­ciel (se­rial te­le­wi­zyj­ny)
  • Do­rę­czy­ciel pocz­to­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten do­rę­czy­ciel jest godny za­u­fa­nia.

 (1.2) Pra­co­wał na sta­no­wi­sku do­rę­czy­cie­la, ale awan­so­wał i teraz pra­cu­je w ka­drach.

 (1.2) Jest to dziw­ne, ale prze­sył­kę, którą do­rę­czy­ciel ma prawo wydać tej oso­bie, którą za­sta­nie w miesz­ka­niu, urzęd­nicz­ka w okien­ku pocz­to­wym może oddać je­dy­nie oso­bie wska­za­nej na ko­per­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔrɛ̃n͇ˈt͡ʃɨt͡ɕɛl, AS: dorẽṇčyćel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doręczenie n., doręczanie n.

:: fż. doręczycielka ż.

 czas. doręczać ndk., doręczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddawca

 (1.2) listonosz

Wiktionary


doręczycielka

li­sto­nosz­ka; ko­bie­ta, która do­rę­cza coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. forma żeń­ska od: do­rę­czy­ciel

 (1.2) urz. forma żeń­ska od: do­rę­czy­ciel (li­sto­nosz)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ty za­wsze mu­sisz być do­rę­czy­ciel­ką złych wie­ści?

 (1.2) Na nie­pra­wi­dło­wo­ści w pracy do­rę­czy­ciel­ki zwró­cił uwagę klient Pocz­ty Pol­skiej, który nie do­cze­kał się prze­ka­zu pie­nięż­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔrɛ̃n͇t͡ʃɨˈt͡ɕɛlka, AS: dorẽṇčyćelka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. doręczyciel.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddawczyni

 (1.2) listonoszka

Wiktionary


doręczycielski

→ do­rę­czy­ciel


SJP.pl

Patrz:

doręczyciel

doręczyć

oddać coś do rąk; przy­nieść na miej­sce przez­na­cze­nia; do­star­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­rę­czać)

 (1.1) do­star­czyć do kogoś i oddać do jego rąk; prze­ka­zać oso­bi­ście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doręczenie n., doręczyciel mos.

 czas. doręczać

Wiktionary


dorżnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przerż­nię­cie cze­goś do końca lub do pew­ne­go miej­sca

 (1.2) narż­nię­cie do­dat­ko­wo

 (1.3) zarż­nię­cie ran­ne­go lub cho­re­go zwie­rzę­cia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈrʒʲɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: doržʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorznięcie n., dorzynanie n., naderznięcie n., naderżnięcie n., nadrzynanie n., narznięcie n., narżnięcie n., narzynacz mrz., narzynaczka ż., narzynanie n., naurzynanie n., nawyrzynanie n., oberznięcie n., oberżnięcie n., obrzyn mrz., obrzynanie n., obrzynarka ż., obrzynek mrz., oderznięcie n., oderżnięcie n., odrzynanie n., odrzynek mrz., orznięcie n., orżnięcie n., orzynanie n., poderznięcie n., poderżnięcie n., podrzynacz mrz., podrzynaczka ż., podrzynanie n., poobrzynanie n., poprzerzynanie n., porozrzynanie n., porznięcie n., porżnięcie n., pourzynanie n., powyrzynanie n., pozarzynanie n., pozrzynanie n., przerznięcie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., przerzynarka ż., przerzynka ż., przyrznięcie n., przyrżnięcie n., przyrzynanie n., przyrzynarka ż., rozerznięcie n., rozerżnięcie n., rozrzynanie n., rznięcie n., rżnięcie n., urznięcie n., urżnięcie n., urzyn mrz., urzynanie n., urzynek mrz., werznięcie n., werżnięcie n., wrzynanie n., wyrznięcie n., wyrżnięcie n., wyrzynaczka ż., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., wyrzynareczka ż., wyrzynek mrz., wyrzynka ż., zarznięcie n., zarżnięcie n., zarzynadło n., zarzynanie n., zerznięcie n., zerżnięcie n., zrzyn mrz., zrzynanie n., zrzynek mrz.

 czas. dorznąć dk., dorzynać ndk., dorżnąć dk., naderznąć dk., naderżnąć dk., nadrzynać ndk., narznąć dk., narzynać ndk., narżnąć dk., naurzynać ndk., nawyrzynać ndk., oberznąć dk., oberżnąć dk., obrzynać ndk., oderznąć dk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., orznąć dk., orzynać ndk., orżnąć dk., poderznąć dk., poderżnąć dk., podrzynać ndk., poobrzynać ndk., poprzerzynać ndk., porozrzynać ndk., porznąć dk., porżnąć dk., pourzynać ndk., powyrzynać ndk., pozarzynać ndk., pozrzynać ndk., przerzynać ndk., przerznąć dk., przerżnąć dk., przyrznąć dk., przyrzynać ndk., przyrżnąć dk., rozerznąć dk., rozerżnąć dk., rozrzynać ndk., rznąć ndk., rżnąć ndk., urznąć dk., urzynać ndk., urżnąć dk., werznąć dk., werżnąć dk., wrzynać ndk., wyrznąć dk., wyrzynać ndk., wyrżnąć dk., zarznąć dk., zarzynać ndk., zarżnąć dk., zerznąć dk., zerżnąć dk., zrzynać ndk.

 przym. rżnięty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. dorznięcie

Wiktionary


dorżnąć

dorz­nąć;
1. do­koń­czyć ciąć, prze­ciąć coś do końca lub do okre­ślo­ne­go miej­sca;
2. narz­nąć coś do­dat­ko­wo;
3. uśmier­cić ranne lub chore zwie­rzę; dobić;
4. po­tocz­nie: dodać komuś nowe obo­wiąz­ki, zwięk­szyć wy­ma­ga­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­rzy­nać)

 (1.1) przerż­nąć coś do końca lub do pew­ne­go miej­sca

 (1.2) narż­nąć do­dat­ko­wo

 (1.3) zarż­nąć ranne lub chore zwie­rzę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔrʒnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: doržnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorznięcie n., dorżnięcie n., dorzynanie n., naderznięcie n., naderżnięcie n., nadrzynanie n., narznięcie n., narżnięcie n., narzynacz mrz., narzynaczka ż., narzynanie n., naurzynanie n., nawyrzynanie n., oberznięcie n., oberżnięcie n., obrzyn mrz., obrzynanie n., obrzynarka ż., obrzynek mrz., oderznięcie n., oderżnięcie n., odrzynanie n., odrzynek mrz., orznięcie n., orżnięcie n., orzynanie n., poderznięcie n., poderżnięcie n., podrzynacz mrz., podrzynaczka ż., podrzynanie n., poobrzynanie n., poprzerzynanie n., porozrzynanie n., porznięcie n., porżnięcie n., pourzynanie n., powyrzynanie n., pozarzynanie n., pozrzynanie n., przerznięcie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., przerzynarka ż., przerzynka ż., przyrznięcie n., przyrżnięcie n., przyrzynanie n., przyrzynarka ż., rozerznięcie n., rozerżnięcie n., rozrzynanie n., rznięcie n., rżnięcie n., urznięcie n., urżnięcie n., urzyn mrz., urzynanie n., urzynek mrz., werznięcie n., werżnięcie n., wrzynanie n., wyrznięcie n., wyrżnięcie n., wyrzynaczka ż., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., wyrzynareczka ż., wyrzynek mrz., wyrzynka ż., zarznięcie n., zarżnięcie n., zarzynadło n., zarzynanie n., zerznięcie n., zerżnięcie n., zrzyn mrz., zrzynanie n., zrzynek mrz.

 czas. dorznąć dk., dorzynać ndk., naderznąć dk., naderżnąć dk., nadrzynać ndk., narznąć dk., narzynać ndk., narżnąć dk., naurzynać ndk., nawyrzynać ndk., oberznąć dk., oberżnąć dk., obrzynać ndk., oderznąć dk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., orznąć dk., orzynać ndk., orżnąć dk., poderznąć dk., poderżnąć dk., podrzynać ndk., poobrzynać ndk., poprzerzynać ndk., porozrzynać ndk., porznąć dk., porżnąć dk., pourzynać ndk., powyrzynać ndk., pozarzynać ndk., pozrzynać ndk., przerzynać ndk., przerznąć dk., przerżnąć dk., przyrznąć dk., przyrzynać ndk., przyrżnąć dk., rozerznąć dk., rozerżnąć dk., rozrzynać ndk., rznąć ndk., rżnąć ndk., urznąć dk., urzynać ndk., urżnąć dk., werznąć dk., werżnąć dk., wrzynać ndk., wyrznąć dk., wyrzynać ndk., wyrżnąć dk., zarznąć dk., zarzynać ndk., zarżnąć dk., zerznąć dk., zerżnąć dk., zrzynać ndk.

 przym. rżnięty

Wiktionary


dos

ang. Disk Ope­ra­ting Sy­stem, ro­dzi­na kom­pu­te­ro­wych sy­ste­mów ope­ra­cyj­nych i naj­star­szy sy­stem ope­ra­cyj­ny kom­pu­te­rów IBM-PC


SJP.pl

Dos (łac. "posag") – w pra­wie rzym­skim, ma­ją­tek otrzy­my­wa­ny przez męża przy za­wie­ra­niu mał­żeń­stwa, w celu ułat­wie­nia po­no­sze­nia kosz­tów utrzy­my­wa­nia mał­żeń­stwa ("onera ma­tri­mo­nii"), ro­dzi­ny oraz za­bez­pie­cze­nia trwa­ło­ści mał­żeń­stwa. Po śmier­ci męża żona dzie­dzi­czy­ła posag w kręgu sui he­re­des.

Wikipedia


dosa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. kru­chy i cien­ki na­le­śnik przy­go­to­wy­wa­ny z so­cze­wi­cy lub fa­so­li oraz fer­men­to­wa­nej mąki ry­żo­wej; danie tra­dy­cyj­nej kuch­ni in­dyj­skiej;

Wiktionary

Dosa ("dosay" w Kar­na­ta­ce, దోసె "dosa" w Andh­ra Pra­desh, தோசை "dosai" w Ta­mil­na­du, "dos­hai" w Ke­ra­li) – po­cho­dzą­ce z po­łud­nio­wych Indii cien­kie jak pa­pier na­le­śni­ki wy­ra­bia­ne z so­cze­wi­cy (lub fa­so­li) i fer­men­to­wa­nej mąki ry­żo­wej, sma­żo­ne na pła­skiej blasz­ce z do­dat­kiem ghi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tra­dy­cyj­ne dosy po­da­wa­ne w in­dyj­skich re­sta­u­ra­cjach mają śred­ni­cę ponad 30 cm.

Wiktionary


dosadnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób do­sad­ny, mocny, nie po­zo­sta­wia­ją­cy złu­dzeń, wąt­pli­wo­ści, nie­jas­no­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈsadʲɲɛ, AS: dosadʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosadność ż.

 przym. dosadny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobitnie, z grubej rury

Wiktionary


dosadniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­sad­nie


SJP.pl


dosadniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­sad­ny


SJP.pl


dosadność

→ do­sad­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest do­sad­ne; cecha tych, któ­rzy są do­sad­ni

Wiktionary

Patrz:

dosadny

Powiązane:

 przym. dosadny

 przysł. dosadnie

Wiktionary


dosadny

mocny, sta­now­czy, do­bit­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mocny, wy­raź­ny w for­mie prze­ka­zu; da­le­ki od sub­tel­no­ści

 (1.2) prze­kra­cza­ją­cy gra­ni­cę do­bre­go smaku; da­le­ki od sub­tel­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­gry­wa się tu te­o­lo­gicz­na dy­spu­ta o życiu wiecz­nym, dia­log, pełny do­sad­nych zwro­tów, jest per­sy­fla­żem – nie pa­sti­szem – sar­mac­kie­go ba­ro­ku, z obra­za­mi nie­u­chron­ne­go roz­kła­du i śmier­ci.

 (1.1) Mie­rzi­ła go wszel­ka eli­tar­ność. Toteż sta­rał się prze­ma­wiać jak naj­bar­dziej zro­zu­mia­le, la­pi­dar­nie, czy­stym, a jed­no­cze­śnie do­sad­nym ję­zy­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosadność ż.

 przysł. dosadnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobitny, jędrny, mocny, niewyparzony, siarczysty, soczysty, wymowny, wyrazisty

 (1.2) wulgarny

Wiktionary


dosadzić

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. do­ku­czyć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈsad͡ʑit͡ɕ, AS: dosaʒ́ić

Wiktionary


dosalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­sa­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. solić, dosalać ndk.

 rzecz. solanka ż.

 przym. solankowy

Wiktionary


doschnięty

taki, który do­sechł (dosch­nął); dos­chły


SJP.pl


doschły

taki, który do­sechł (dosch­nął); dosch­nię­ty


SJP.pl


dosia

zdrob­nie­nie od: Do­ro­ta (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Do­mi­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dorota ż.

Wiktionary


dosiad

1. układ ciała jeźdź­ca na koniu ma­ją­cy na celu op­ty­mal­ne ro­zło­że­nie cię­ża­ru i za­cho­wa­nie rów­no­wa­gi;
2. o pta­kach łow­czych: sia­da­nie na zdo­by­czy, by ją poż­reć


SJP.pl

Do­siad – układ ciała jeźdź­ca na koniu ma­ją­cy na celu op­ty­mal­ne ro­zło­że­nie cię­ża­ru i za­cho­wa­nie rów­no­wa­gi, umoż­li­wia­ją­cy kon­tro­lę nad ru­cha­mi konia i po­dą­ża­nie za nimi.

Wy­róż­nia się na­stę­pu­ją­ce ro­dza­je do­sia­du w jeź­dziect­wie kla­sycz­nym: ujeż­dże­nio­wy, pół­siad i sti­plo­wy.

Wikipedia


dosiadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­sia­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dosiąść, siadać, dosiadać ndk.

 rzecz. siad mrz.

 wykrz. siad

Wiktionary


dosiadać

sia­dać na grzbie­cie zwie­rzę­cia wierz­cho­we­go


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. do­siąść)

 (1.1) sie­dzieć na grzbie­cie zwie­rzę­cia

 (1.2) wsia­dać do po­ja­zdu, któ­rym już ktoś po­dró­żu­je

 (1.3) sie­dzieć na mo­to­rze, ro­we­rze

 (1.4) wska­ki­wać na grzbiet prze­ciw­ni­ka pod­czas walki wręcz

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­sia­dać się (dk. do­siąść się)

 (2.1) wsia­dać do po­ja­zdu, któ­rym już ktoś po­dró­żu­je

 (2.2) sia­dać obok kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Nie za­trzy­mu­ję się. Pędzę pro­sto na niego i wy­ko­pu­ję mu bla­ster z rąk. Do­sia­dam go i na­pa­rzam pią­cha­mi ze wszyst­kich sił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɕadat͡ɕ, AS: dośadać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosiadanie n., siad mrz.

 czas. siadać, dosiąść

 wykrz. siad

Wiktionary


dosiadywać

1. sie­dząc, wy­trzy­my­wać do końca lub do pew­ne­go mo­men­tu;
2. o pta­kach i zwie­rzę­tach łow­nych: nie ucie­kać, nie pło­szyć się, zo­sta­wać na miej­scu;
3. do­sia­dy­wać jaj - o pta­kach: koń­czyć wy­sia­dy­wa­nie jaj;
4. do­sia­dy­wać kary - koń­czyć od­sia­dy­wa­nie kary w wię­zie­niu;
5. daw­niej:
a) sie­dzieć długo, prze­sia­dy­wać;
b) do­sia­dać - sia­dać na grzbie­cie zwie­rzę­cia wierz­cho­we­go


SJP.pl


dosiać

do­koń­czyć siać; uzu­peł­nić sia­nie; za­siać do pew­ne­go miej­sca


SJP.pl


dosiebny

skie­ro­wa­ny jeden do dru­gie­go, do sie­bie, do osoby dzia­ła­ją­cej


SJP.pl


dosiec

siec do końca, do pew­ne­go punk­tu; siec do­dat­ko­wo


SJP.pl


dosiedlać

osied­lać ludzi do­dat­ko­wo na ja­kimś ob­sza­rze


SJP.pl


dosiedlić

osied­lić ludzi do­dat­ko­wo na ja­kimś ob­sza­rze


SJP.pl


dosiedzieć

sie­dząc, wy­trzy­mać do pew­ne­go mo­men­tu, dotr­wać do końca


SJP.pl


dosiew

do­da­nie ziar­na do za­sia­ne­go


SJP.pl


dosiewek

za­pła­ta da­wa­na daw­niej pa­rob­ko­wi w po­sta­ci żniwa z roli dwor­skiej za­sia­nej ziar­nem pa­rob­ka


SJP.pl


dosiewka

za­pła­ta da­wa­na daw­niej pa­rob­ko­wi w po­sta­ci żniwa z roli dwor­skiej za­sia­nej ziar­nem pa­rob­ka


SJP.pl


dosiewki

uro­czy­sto­ści za­koń­cze­nia sie­wów


SJP.pl


dosiąc

do­się­gnąć;
1. wy­cią­ga­jąc rękę moż­li­wie jak naj­da­lej, dot­knąć cze­goś, chwy­cić coś; się­gnąć;
2. prze­su­wa­jąc się osią­gnąć punkt w prze­strze­ni, jakiś obiekt; do­pę­dzić, do­trzeć;
3. osią­gnąć jakąś wiel­kość, jakąś miarę, jakiś wiek;
4. stać się czy­imś udzia­łem, dot­knąć kogoś


SJP.pl


dosiąść

1. siąść na grzbie­cie zwie­rzę­cia wierz­cho­we­go;
2. wsiąść na mo­to­cykl lub rower;
3. wsiąść do po­ja­zdu, w któ­rym już jadą inne osoby; do­siąść się;
4. do­siąść się -
a) siąść przy oso­bie lub gru­pie osób sie­dzą­cej w ja­kimś miej­scu; przy­siąść się;
b) wsiąść do po­ja­zdu, w któ­rym już jadą inne osoby; do­siąść


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­sia­dać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­siadł swo­je­go ru­ma­ka i uciekł na jego grzbie­cie w las.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosiadanie n., siadanie n.

 czas. dosiadać ndk.

Wiktionary


dosiębierność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest do­się­bier­ne; cecha tych, któ­rzy są do­się­bier­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dosiębierny

 przysł. dosiębiernie

Wiktionary


dosięgalność

→ do­się­gal­ny


SJP.pl

Patrz:

dosięgalny

dosięgalny

da­ją­cy się do­się­gnąć


SJP.pl


dosięgać

1. wy­cią­ga­jąc rękę moż­li­wie jak naj­da­lej, do­ty­kać cze­goś, chwy­tać coś; się­gać;
2. prze­su­wa­jąc się osią­gać punkt w prze­strze­ni, jakiś obiekt; do­pę­dzać, do­cie­rać;
3. osią­gać jakąś wiel­kość, jakąś miarę, jakiś wiek;
4. sta­wać się czy­imś udzia­łem, do­ty­kać kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­się­gnąć)

 (1.1) się­ga­jąc gdzieś, do­ty­kać lub chwy­tać coś

 (1.2) wy­ko­nu­jąc ruch, zbli­żać się do kogoś lub cze­goś

 (1.3) osią­gać jakiś pa­ra­metr

 (1.4) sta­wać się czy­imś doś­wiad­cze­niem, udzia­łem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosięganie n.

 czas. dosięgnąć dk.

 przym. dosiężny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sięgać

 (1.2) dochodzić, docierać, dojeżdżać, dolatywać

 (1.3) sięgać

 (1.4) doświadczać, spotykać

Wiktionary


dosięgnąć

do­siąc;
1. wy­cią­ga­jąc rękę moż­li­wie jak naj­da­lej, dot­knąć cze­goś, chwy­cić coś; się­gnąć;
2. prze­su­wa­jąc się osią­gnąć punkt w prze­strze­ni, jakiś obiekt; do­pę­dzić, do­trzeć;
3. osią­gnąć jakąś wiel­kość, jakąś miarę, jakiś wiek;
4. stać się czy­imś udzia­łem, dot­knąć kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­się­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­się­gać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­suń ta­bo­ret do re­ga­łu, a do­się­gniesz książ­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosięganie n.

 czas. dosięgać ndk.

 przym. niedosiężny

Wiktionary


dosięgły

do­się­gnąć;
1. wy­cią­ga­jąc rękę moż­li­wie jak naj­da­lej, dot­knąć cze­goś, chwy­cić coś; się­gnąć;
2. prze­su­wa­jąc się osią­gnąć punkt w prze­strze­ni, jakiś obiekt; do­pę­dzić, do­trzeć;
3. osią­gnąć jakąś wiel­kość, jakąś miarę, jakiś wiek;
4. stać się czy­imś udzia­łem, dot­knąć kogoś


SJP.pl


dosiężność

osią­gal­ność


SJP.pl


dosiężny

moż­li­wy do osią­gnię­cia


SJP.pl


doskakać

rzad­ko: zbli­żyć się gwał­tow­nie; do­sko­czyć


SJP.pl


doskok

nagłe do­sko­cze­nie; lą­do­wa­nie, koń­co­wa faza skoku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) koń­co­wy mo­ment skoku

Wiktionary


doskonale

przy­słó­wek

 (1.1) świet­nie, w do­sko­na­ły spo­sób

 (1.2) w pełni, cał­ko­wi­cie, ab­so­lut­nie, per­fek­cyj­nie

wy­krzy­knik

 (2.1) wy­ra­że­nie apro­ba­ty, zgody

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­sko­na­le mówi pan po pol­sku.

 (1.2) Ma do­sko­na­le har­mo­nij­ną fi­gu­rę.

 (2.1) – Ku­pi­łem jabł­ka od go­spo­da­rza. – Do­sko­na­le, zro­bię ja­błecz­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔskɔ̃ˈnalɛ, AS: doskõnale

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doskonałość ż., doskonalenie n., udoskonalanie n., udoskonalenie n.

 czas. doskonalić ndk., udoskonalać dk., udoskonalić dk.

 przym. doskonały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świetnie, znakomicie

 (1.2) absolutnie, całkowicie

 (2.1) świetnie, dobrze, ok, super, wyśmienicie, znakomicie

Wiktionary


doskonalej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­sko­na­le


SJP.pl


doskonalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­sko­na­lić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­trzeb­na była też chęć do­sko­na­le­nia pił­kar­skich umie­jęt­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔskɔ̃naˈlɛ̃ɲɛ, AS: doskõnalẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. udoskonalenie n., udoskonalanie n., doskonałość ż.

 czas. doskonalić ndk., udoskonalić dk.

 przym. doskonały

 przysł. doskonale

 wykrz. doskonale

Wiktionary


doskonalić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) czy­nić coraz lep­szym, do­sko­nal­szym, do­pro­wa­dzać do do­sko­na­ło­ści

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­sko­na­lić się (dk. brak)

 (2.1) czy­nić sie­bie lep­szym, do­sko­nal­szym, do­pro­wa­dzać sie­bie do do­sko­na­ło­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A chcąc do­sko­na­lić ucz­niów i świat, w któ­rym będą żyli i dzia­ła­li, pe­da­go­go­wie z ko­niecz­no­ści wy­pra­co­wu­ją sobie ja­kieś włas­ne wizje czło­wie­ka i świa­ta, peł­nią­ce rolę ide­a­łów wy­cho­waw­czych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doskonałość ż., doskonalenie n., powydoskonalanie n., udoskonalenie n., udoskonalanie n., wydoskonalenie n., wydoskonalanie n.

 czas. powydoskonalać dk., udoskonalić dk., udoskonalać ndk., wydoskonalić dk., wydoskonalać ndk.

 przym. doskonały, doskonale

 przysł. doskonale

 wykrz. doskonale

Wiktionary


doskonalszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­sko­na­ły


SJP.pl


doskonałość

1. brak wad; ide­al­ność, wzo­ro­wość;
2. ktoś lub coś co jest do­sko­na­łe


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szczyt, zu­peł­ność, brak ja­kiej­kol­wiek wady, nie­do­stat­ku lub moż­li­wo­ści ulep­sze­nia;

 (1.2) wy­bor­ność, świet­ność, wy­bit­ność, bez­błęd­ność, brak moż­li­wo­ści bycia je­szcze lep­szym

Wiktionary

Zo­bacz też: do­sko­na­łość ae­ro­dy­na­micz­na.

Do­sko­na­łość – stan lub efekt w swej isto­cie bez­błęd­ny, bez­pro­ble­mo­wy, cał­ko­wi­cie zad­ba­ny i do­pra­co­wa­ny w każ­dym szcze­gó­le, nie­na­gan­ny. Ter­min okre­śla­ją­cy cechę m.in. osoby, czyn­no­ści, umie­jęt­no­ści, dzie­ła, przed­mio­tu, pro­duk­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwy­kli­śmy o do­sko­na­ło­ści mówić z uz­na­niem (…), ale nie­kie­dy także dla oz­na­cze­nia ujem­nej włas­no­ści, jeśli wy­stę­pu­je w szcze­gól­nym na­tę­że­niu (…). W cza­sach no­wszych de La Ro­che­fo­u­ca­uld mówił o do­sko­na­łych ło­trach: «Il y a des scélérats par­fa­its». A i dzi­siej­sze ję­zy­ki uży­wa­ją ta­kich po­łą­czeń, w szcze­gól­no­ści fran­cu­ski: un par­fa­it idiot, un par­fa­it ma­lap­pris. Zna­czy to, że do­sko­na­łość oz­na­cza za­wsze kra­niec, szczyt: prze­waż­nie w górę, nie­kie­dy, wy­jąt­ko­wo w dół.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕt͡ɕ, AS: doskõnau̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doskonalstwo n., doskonalec m., doskonalenie n., udoskonalenie n., udoskonalanie n.

 czas. doskonać ndk., doskonalić ndk., udoskonalić dk., udoskonalać ndk.

 przym. doskonały

 przysł. doskonale

 wykrz. doskonale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) perfekcja, skończoność, kompletność, idealność

Wiktionary


doskonały

1. odz­na­cza­ją­cy się naj­wyż­szą ja­ko­ścią, ma­ją­cy wszel­kie za­le­ty;
2. zu­peł­ny, ab­so­lut­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skoń­czo­ny, per­fek­cyj­ny; taki, któ­re­mu nic nie bra­ku­je, w któ­rym już nic nie da się ulep­szyć

 (1.2) wspa­nia­ły, bar­dzo dobry, naj­lep­szy z moż­li­wych, po­zba­wio­ny wad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …ko­mu­nizm pra­gnął lep­sze­go, bar­dziej hu­ma­ni­tar­ne­go spo­łe­czeń­stwa - lecz zro­dził ma­so­wy ucisk. Był od­bi­ciem op­ty­mi­stycz­nej wiary w po­tę­gę ro­zu­mu wład­ną zbu­do­wać spo­łe­czeń­stwo do­sko­na­łe.

 (1.2) To do­sko­na­łe miej­sce na bu­do­wę na­sze­go domu.

 (1.2) Cia­sto ze śliw­ka­mi było do­sko­na­łe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ, AS: doskõnau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doskonałość ż., udoskonalenie n., doskonalenie n., udoskonalanie n.

 czas. doskonalić ndk., udoskonalić dk.

 przysł. doskonale

 wykrz. doskonale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) idealny, perfekcyjny, zupełny

 (1.2) bezkonkurencyjny, bez zarzutu, nienaganny, nieporównany, perfekcyjny, pierwszorzędny, przedni, przewyborny, wyborny, wyborowy, wyśmienity, tip-top, znakomity, z prawdziwego zdarzenia

Wiktionary


doskwier

dosk­wier pa­stwi­sko­wy - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny ko­ma­ro­wa­tych


SJP.pl


doskwieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dosk­wie­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doskwierać ndk.

Wiktionary


doskwierać

dawać się we znaki, być dla kogoś uciąż­li­wym; mę­czyć, do­ku­czać, do­le­gać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) być uciąż­li­wym, dawać się we znaki, mę­czyć, do­ku­czać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kim uczest­ni­kom wy­ciecz­ki dosk­wie­rał niez­no­śny upał.

 (1.1) Na sta­rość za­czę­ła dosk­wie­rać mu sa­mot­ność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈskfʲjɛrat͡ɕ, AS: doskfʹi ̯erać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doskwieranie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokuczać, nękać

Wiktionary


dosmaczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dos­ma­czać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔsmaˈt͡ʃãɲɛ, AS: dosmačãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dosmaczać

Wiktionary


dosmaczać

po­tocz­nie: wzbo­ga­cać smak po­tra­wy; przy­pra­wiać, do­pra­wiać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dos­ma­czyć)

 (1.1) zob. dos­ma­czyć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U nas, w Ko­był­ce i Zie­lon­ce, bra­cia Ukra­iń­cy ów spi­ry­tus dos­ma­cza­li i do­bar­wia­li, kie­ru­jąc się wy­o­bra­że­nia­mi o bu­kie­tach i aro­ma­tach szla­chet­nych trun­ków, a za­pew­ne rów­nież i fan­taz­ją.

 (1.1) Nie­wie­le miało wspól­ne­go ze sta­ro­pol­skim grza­nym piwem, zac­nie dos­ma­cza­nym, bo­ga­to do­pra­wia­nym, ale jak twier­dzi­li jego zwo­len­ni­cy ła­go­dzi­ło ob­ja­wy prze­zię­bie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈsmat͡ʃat͡ɕ, AS: dosmačać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dosmaczyć dk.

 rzecz. dosmaczanie n.

Wiktionary


dosmaczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dos­ma­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔsmaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: dosmačẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dosmaczyć

Wiktionary


dosmaczyć

po­tocz­nie: wzbo­ga­cić smak po­tra­wy; przy­pra­wić, do­pra­wić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. dos­ma­czać)

 (1.1) pot. przy­pra­wić po­tra­wę, nadać jej smak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zro­bi­łam sa­łat­kę, ale mu­sisz ją dos­ma­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈsmat͡ʃɨt͡ɕ, AS: dosmačyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dosmaczać ndk.

 rzecz. dosmaczenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyprawić

Wiktionary


dosmarować

do­koń­czyć sma­ro­wa­nie


SJP.pl


dosmarowywać

do­kań­czać sma­ro­wa­nie


SJP.pl


dosolić

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) kulin. dodać wię­cej soli do po­tra­wy

 (1.2) pot. pobić, po­tur­bo­wać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. solić, przesalać

 przym. solny, solankowy

 rzecz. solniczka ż., solnictwo n., solanka ż., sól ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) sprać, stłuc

Wiktionary


dosowski

→ DOS


SJP.pl

Patrz:

DOS

dosowy

przy­miot­nik

 (1.1) in­form. zwią­za­ny z sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym DOS, do­ty­czą­cy tego sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go, z za­in­sta­lo­wa­nym sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym DOS

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. DOS

Wiktionary


dospawać

przy­łą­czyć po­przez spa­wa­nie


SJP.pl


dospawywać

przy­łą­czać po­przez spa­wa­nie


SJP.pl


dospać

1. wy­spać się do­sta­tecz­nie długo;
2. śpiąc dotr­wać do pew­ne­go czasu


SJP.pl


dospojówkowo

→ do­spo­jów­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

dospojówkowy

dosprzedaż

do­dat­ko­wa sprze­daż


SJP.pl


dosrać

wul­gar­nie: zło­śli­wie skry­ty­ko­wać, przy­ga­dać


SJP.pl


dosrywać

wul­gar­nie: zło­śli­wie kry­ty­ko­wać, przy­ga­dy­wać


SJP.pl


dossany

taki, który się dos­sał


SJP.pl


dossać

1. wys­sać do końca;
2. daw­niej: pos­sać do pew­ne­go czasu;
3. dos­sać się - do­stać się do cze­goś i ssać łap­czy­wie; przys­sać się


SJP.pl


dossier

[czy­taj: doSJE]
1. zbiór do­ku­men­tów do­ty­czą­cych ja­kiejś spra­wy;
2. tecz­ka, w któ­rej prze­cho­wu­je się takie do­ku­men­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zbiór do­ku­men­tów i akt do­ty­czą­cych ja­kiejś osoby lub spra­wy

Wiktionary

Dos­sier (z fr.) – zbiór do­ku­men­tów, od­no­szą­cych się do pew­nej spra­wy lub osoby.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dos­sier sko­rum­po­wa­ne­go mi­ni­stra opu­bli­ko­wa­no w In­ter­ne­cie.

Wiktionary


dost.

[skrót czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie lub po­tocz­nie: dost] do­sta­tecz­ny, do­sta­tecz­ne (ocena szkol­na); dst., dst


SJP.pl


dostanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­stać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstãɲɛ, AS: dostãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostać, postawić

 rzecz. dostawa ż., dostawczak mrz.

Wiktionary


dostany

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. doj­rza­ły

Wiktionary


dostarczalność

→ do­star­czal­ny


SJP.pl

Patrz:

dostarczalny

dostarczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­star­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stale in­ten­syw­ne do­star­cza­nie osadu przesz­ka­dza w roz­wo­ju ze­spo­łów or­ga­niz­mów den­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstarˈt͡ʃãɲɛ, AS: dostarčãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostarczać, dostarczyć

 rzecz. dostarczycielka ż.

Wiktionary


dostarczać

od­da­wać coś do rąk, przy­no­sić na miej­sce przez­na­cze­nia; do­rę­czać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­star­czyć)

 (1.1) spra­wiać, że coś bę­dzie w ja­kimś miej­scu, za­pew­niać coś

 (1.2) spra­wiać, że coś cha­rak­te­ry­zu­je się jakąś cechą, sta­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pocz­ta do­star­czy­ła list do­pie­ro po dwóch mie­sią­cach od na­da­nia.

 (1.2) Ten film do­star­czył nam wiele ra­do­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstart͡ʃat͡ɕ, AS: dostarčać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostarczanie n., dostarczenie n., dostarczyciel mos., dostarczycielka ż., dostawa ż., dostawca mos.

 czas. dostarczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doręczać, zaopatrywać, przynosić/przywozić/przysyłać, donosić/dowozić/dosyłać, doprowadzać, zanosić/zawozić, aprowizować, zasilać, oddawać, przekazywać

 (1.2) udzielać, przekazywać, dawać, oddawać, oferować

Wiktionary


dostarczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­star­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstarˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: dostarčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostarczyć, dostarczać

 rzecz. dostarczycielka ż.

Wiktionary


dostarczyciel

1. ten, kto coś do­star­cza; do­staw­ca;
2. źró­dło cze­goś


SJP.pl


dostarczycielka

ko­bie­ta, która coś do­star­cza; do­rę­czy­ciel­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się do­star­cza­niem lub za­o­pa­try­wa­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostarczanie n., dostarczenie n., dostarczyciel mos.

 czas. dostarczać ndk., dostarczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostawczyni, kolporterka

Wiktionary


dostarczyć

oddać coś do rąk; przy­nieść na miej­sce przez­na­cze­nia; do­rę­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­star­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czu­łem, że Paweł do­star­czył jej ja­kichś in­for­ma­cji na mój temat i że prze­cho­dzę jakąś oso­bli­wą we­ry­fi­ka­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstart͡ʃɨt͡ɕ, AS: dostarčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostarczyciel mos., dostarczycielka ż., dostarczenie n., dostarczanie n.

 czas. dostarczać ndk.

Wiktionary


dostatczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. do­star­cza­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstaṭˈt͡ʃãɲɛ, AS: dostaṭčãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostatek

Wiktionary


dostatecznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w wy­star­cza­ją­cym stop­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak ona się za­cho­wa? - my­ślał. - Czy jest do­sta­tecz­nie by­stra, żeby zro­zu­mieć naszą wspól­ną grę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ, AS: dostatečʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dostateczny

 rzecz. dostateczny mrz., dostateczność ż.

 przysł. niedostatecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wystarczająco, zadowalająco

Wiktionary


dostateczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­sta­tecz­nie


SJP.pl


dostateczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­sta­tecz­ny


SJP.pl


dostateczność

→ do­sta­tecz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest do­sta­tecz­ne; cecha tych, któ­rzy są do­sta­tecz­ni

Wiktionary

Patrz:

dostateczny

Powiązane:

 przym. dostateczny

 przysł. dostatecznie

 rzecz. dostateczny mrz.

Wiktionary


dostateczny

wy­star­cza­ją­cy, za­do­wa­la­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­stę­pu­ją­cy w wy­star­cza­ją­cym stop­niu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) urz. eduk. nota szkol­na za wy­star­cza­ją­ce acz nie wy­róż­nia­ją­ce się opa­no­wa­nie ma­te­ria­łu czy po­ka­za­ne zdol­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie jest to do­sta­tecz­ny powód.

 (2.1) Skala ocen w pol­skich szko­łach ma 6 stop­ni: nie­do­sta­tecz­ny, do­pu­szcza­ją­cy, do­sta­tecz­ny, dobry, bar­dzo dobry, ce­lu­ją­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostateczność ż., dostatek m.

 przysł. dostatecznie, dostatnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) do przyjęcia, wystarczający, zadowalający

 (2.1) ocena dostateczna, stopień dostateczny, trója, trójka, symbol. 3, gwara. uczn. docha

Wiktionary


dostatek

1. do­bro­byt, za­moż­ność;
2. za­do­wa­la­ją­ca ilość cze­goś; zasób, ob­fi­tość;
3. daw­niej: to, co się po­sia­da; mie­nie, do­by­tek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­bro­byt; bo­ga­te, wy­god­ne życie

 (1.2) od­po­wied­nia ilość cze­goś

Wiktionary

Do­sta­tek (tytuł ory­gi­nal­ny "Ga­lo­re") – opu­bli­ko­wa­na w 2009 (pier­wsze wy­da­nie pol­skie: 2013) po­wieść no­wo­fund­landz­kie­go au­to­ra Mi­cha­e­la Crum­me­ya, utrzy­ma­na w sty­li­sty­ce re­a­liz­mu ma­gicz­ne­go. Na­gro­dzo­na Com­mon­we­alth Wri­ters’ Prize dla re­gio­nu Ka­ra­i­bów i Ka­na­dy oraz Ca­na­dian Aut­hors’ As­so­cia­tion Li­te­ra­ry Award.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) "Stu­den­ci na całym świe­cie: w USA, w Hisz­pa­nii, w Al­gie­rii, w Pol­sce, wal­czą o praw­dzi­we spra­wy. Tym­cza­sem opły­wa­ją­ce w do­sta­tek dzie­cia­ki z fran­cu­skich miast mart­wią się, że chłop­cy nie mogą wcho­dzić do aka­de­mi­ków dziew­cząt" – śmiał się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstatɛk, AS: dostatek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostatczanie n., dostateczny mrz.

 przym. dostatni, dostateczny

 przysł. dostatnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogactwo, dobrobyt; gw. Śląsk Cieszyński żyr

 (1.2) bogactwo

Wiktionary


dostatni

odz­na­cza­ją­cy się do­stat­kiem; bo­ga­ty, za­sob­ny, za­moż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się do­stat­kiem, za­sob­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lu­dzie w pa­ni­ce po­rzu­ca­ją ro­dzin­ne domy i ru­sza­ją, cza­sem pie­szo, nie­kie­dy na chy­bot­li­wych, za­tło­czo­nych ło­dziach w stro­nę do­stat­nich i upo­rząd­ko­wa­nych państw Za­cho­du.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostatek m.

 przysł. dostatnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogaty

Wiktionary


dostatniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­stat­nio


SJP.pl


dostatniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­stat­ni


SJP.pl


dostatnio

przy­słó­wek

 (1.1) odz­na­cza­jąc się do­stat­kiem i za­sob­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak więc Szejk żył bar­dzo do­stat­nio i szczę­śli­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostatek mrz., dostateczny mrz.

 przym. dostatni, dostateczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogato

Wiktionary


dostatniość

→ do­stat­ni


SJP.pl

Patrz:

dostatni

dostawa

1. do­star­cze­nie to­wa­rów;
2. do­star­czo­ne to­wa­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­star­cze­nie to­wa­ru np. do skle­pu

Wiktionary

Do­sta­wa – prze­mie­szcze­nie (prze­pływ) ści­śle okre­ślo­nej par­tii dóbr od do­staw­cy do od­bior­cy. Te dobra to, ogól­nie, su­row­ce, ma­te­ria­ły, pro­duk­ty lub to­wa­ry. Prze­mie­szcze­nie to od­by­wa się w wyz­na­czo­ne miej­sce w okre­ślo­nym ter­mi­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Otrzy­ma­li­śmy in­for­ma­cję, że w przet­wór­ni owo­co­wej w Tar­czy­nie wy­stą­pi­ła przer­wa w do­sta­wie prądu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstava, AS: dostava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawca mos., dostawczyni ż., dostawanie n., dostanie n., dostawczak mrz.

 czas. dostarczać, dostawać ndk., dostać dk.

 przym. dostawczy

 przysł. dostawczo

Wiktionary


dostawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­sta­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstaˈvãɲɛ, AS: dostavãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostawać, dostać, postawić

 rzecz. dostawa ż., dostawczak mrz.

Wiktionary


dostawać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) sta­wać się (bez włas­ne­go ak­tyw­ne­go udzia­łu) po­sia­da­czem cze­goś, co wcze­śniej miał ktoś inny

 (1.2) na­ba­wiać się cze­goś, cho­ro­wać

 (1.3) pot. zo­sta­wać tra­fio­nym, ude­rzo­nym przez coś

 (1.4) do­się­gać do cze­goś

 (1.5) stpol. wy­star­czać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa ty­god­nie temu ku­pi­łem książ­ki w skle­pie in­ter­ne­to­wym, ale wciąż nie do­sta­łem żad­nej prze­sył­ki.

 (1.1) Na uro­dzi­ny do­sta­łem dzi­siaj od ro­dzi­ców nowy rower.

 (1.1) Prze­pra­szam, ile mam je­szcze cze­kać, aż do­sta­nę menu?

 (1.2) Do­sta­łam wy­syp­ki po zje­dze­niu cze­ko­la­dy, wszyst­ko mnie swę­dzia­ło. Le­karz póź­niej wy­ja­śnił mi, że mam uczu­le­nie na cze­ko­la­dę.

 (1.2) My­śla­łem, że do­sta­nę szału, gdy od­kry­łem, że ktoś grze­bał w moich rze­czach.

 (1.3) Wczo­raj do­sta­łem tym kijem pro­sto w głowę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstavat͡ɕ, AS: dostavać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić, dostać dk.

 rzecz. dostawczak mrz., dostawanie n., dostawa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otrzymywać

Wiktionary


dostawca

osoba lub in­sty­tu­cja zaj­mu­ją­ca się do­star­cza­niem to­wa­rów lub usług dla klien­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hand. osoba lub in­sty­tu­cja zaj­mu­ją­ca się do­star­cza­niem to­wa­rów lub usług dla klien­tów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­staw­ca w umo­wie do­sta­wy
  • do­staw­ca usług in­ter­ne­to­wych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze wzglę­du na nad­mier­ne kosz­ty nasz do­staw­ca miodu wy­co­fał się z in­te­re­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstaft͡sa, AS: dostafca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawa ż., dostawczak mrz.

:: fż. dostawczyni ż.

 czas. dostać dk.

 przym. dostawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostarczyciel

Wiktionary


dostawczaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od do­staw­czak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawczak m.

Wiktionary


dostawczak

po­tocz­nie: sa­mo­chód do­staw­czy; pół­cię­ża­rów­ka, ka­mio­net­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mot. sa­mo­chód do­staw­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed ma­ga­zy­nem stoi za­par­ko­wa­ny do­staw­czak pana Henia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawa ż., dostawca mos., dostawczyni ż., dostawanie n., dostanie n.

:: zdrobn. dostawczaczek m.

 czas. dostawać ndk., dostać dk.

 przym. dostawczy

 przysł. dostawczo

Wiktionary


dostawczy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy do­sta­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawczak mrz., dostawa ż., dostawca ż.

 czas. dostać

Wiktionary


dostawczyni

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się do­sta­wą, do­star­cza­ją­ca coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się do­star­cza­niem to­wa­rów lub usług dla klien­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawczak mrz., dostawca mos., dostawa ż.

Wiktionary


dostawiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­sta­wić)

 (1.1) do­kła­dać coś obok, do już ist­nie­ją­ce­go miej­sca lub przed­mio­tu

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­sta­wiać się (dk. do­sta­wić się)

 (2.1) posp. na­tar­czy­wie sta­rać się za­im­po­no­wać komuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawianie n.

 czas. postawić

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zaczepiać

Wiktionary


dostawić

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­sta­wiać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fred nie­spo­koj­nie po­ru­szył się na krze­śle do­sta­wio­nym do stołu kon­fe­ren­cyj­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić

Wiktionary


dostawka

1. po­tocz­nie: do­sta­wio­ne łóżko w szpi­ta­lu
2. skła­da­ne za­pa­so­we sie­dze­nie bez opar­cia, przy­mo­co­wa­ne do rzędu sta­łych fo­te­li w te­a­trze; prak­ty­ka­bel; prak­ty­kabl; stra­pon­ten
3. pro­te­za den­ty­stycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: do­sta­wa

 (1.2) pot. do­sta­wio­ny mebel jako do­dat­ko­we miej­sce do sie­dze­nia lub le­że­nia

Wiktionary


dostawny

do­sta­wio­ny, do­sta­wia­ny do cze­goś


SJP.pl


dostawowy

1. sto­so­wa­ny do ludz­kie­go stawu;
2. rzad­ki przy­miot­nik od: do­sta­wa


SJP.pl


dostać

sto­jąc, wy­trzy­mać do końca


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­sta­wać.

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (2.1) dotr­wać do ja­kie­goś mo­men­tu w po­zy­cji sto­ją­cej

cza­sow­nik zwrot­ny do­stać się

 (3.1) do­ko­na­ny od|do­sta­wać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­cież to dziś Danka do­sta­ła dwóję z fi­zy­ki! A ona, za­miast ra­to­wać sy­tu­a­cję, za­miast za­cie­rać ślad swo­jej pe­da­go­gicz­nej klę­ski, je­szcze ut­wier­dza­ła Dankę w jej le­ni­stwie.

 (2.1) Star­sza pani nie do­sta­ła do końca mszy i zemd­la­ła pod­czas mod­lit­wy.

 (3.1) Re­be­lia de­spe­rac­ko po­trze­bo­wa­ła pi­lo­tów, więc bez trudu do­sta­ła się na szko­le­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔstat͡ɕ, AS: dostać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostawa ż., dostawca m., dostawanie n., dostanie n., dostawczak mrz.

 czas. postawić, dostawać ndk.

 przym. dostawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dotrwać, wytrzymać

Wiktionary


dostały

książ­ko­wo: doj­rza­ły


SJP.pl


dostojały

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. doj­rza­ły

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostojić sie

Wiktionary


dostojewski

naz­wi­sko, np. Fio­dor Do­sto­jew­ski (1821-81), po­wie­ścio­pi­sarz ro­syj­ski


SJP.pl


dostojewszczyzna

ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla twór­czo­ści Fio­do­ra Do­sto­jew­skie­go


SJP.pl


dostojeństwo

1. czy­jaś po­wa­ga, zna­cze­nie; ma­je­stat, do­stoj­ność;
2. godne, po­waż­ne zna­cze­nie cze­goś;
3. daw­niej: wy­so­kie sta­no­wi­sko pań­stwo­we; god­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. po­wa­ga i uz­na­nie dla waż­nej osoby

 (1.2) książk. do­stoj­ny cha­rak­ter cze­goś

 (1.3) daw. wy­so­kie sta­no­wi­sko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kom­po­zy­to­ra ota­cza­ła aura do­sto­jeń­stwa i ta­jem­ni­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dostojny

 rzecz. dostojnik mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) stanowisko, urząd

Wiktionary


dostojka

ro­dzaj mo­ty­la dzien­ne­go z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl


dostojniczka

ko­bie­ta na wy­so­kim sta­no­wi­sku


SJP.pl


dostojnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób świad­czą­cy o do­stoj­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dostojny

Wiktionary


dostojniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­stoj­nie


SJP.pl


dostojniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­stoj­ny


SJP.pl


dostojnieć

sta­wać się do­stoj­nym


SJP.pl


dostojnik

czło­wiek na wy­so­kim sta­no­wi­sku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pia­stu­ją­ca wy­so­kie funk­cje, wpły­wo­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­grze­bie pre­zy­den­ta po­ja­wi­ło się wielu do­stoj­ni­ków z róż­nych re­jo­nów świa­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstɔjɲik, AS: dostoi ̯ńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostojeństwo n.

:: fż. dostojniczka ż.

 przym. dostojny, dostojniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dygnitarz, prominent, VIP; pot. gruba ryba, figura, oficjel, rekin, szyszka, szycha, ważniak; przest. oficjał; stpol. czestnik

Wiktionary


dostojność

→ do­stoj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha kogoś, kto wzbu­dza po­wa­ża­nie i sza­cu­nek

Wiktionary

Patrz:

dostojny

Powiązane:

 przym. dostojny

Wiktionary


dostojny

1. za­słu­gu­ją­cy na po­wa­ża­nie, pełen god­no­ści;
2. ma­je­sta­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pełen god­no­ści i po­wa­gi, za­słu­gu­ją­cy na po­wa­ża­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mro­żek zdra­dza za­mi­ło­wa­nie do słow­nict­wa po­waż­ne­go, sta­tecz­ne­go, do­stoj­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostojnik m., dostojność ż., dostojeństwo n.

 przysł. dostojnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czcigodny, szacowny, szanowny, świetny, znakomity, znamienity

Wiktionary


dostosowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spra­wia­nie, że coś staje się od­po­wied­nie

Wiktionary

Do­sto­so­wa­nie ang. fit­ness – za­sad­ni­cze po­ję­cie w dar­wi­now­skim me­cha­niz­mie ewo­lu­cji drogą do­bo­ru na­tu­ral­ne­go („przetr­wa­nie naj­le­piej do­sto­so­wa­nych”, ang. "sur­vi­val of the fit­test").

W mo­de­lach ge­ne­ty­ki po­pu­la­cyj­nej pa­ra­metr ten oz­na­cza się zwy­kle sym­bo­lem for­mu­la_1 Jest miarą suk­ce­su ewo­lu­cyj­ne­go – wy­pad­ko­wą dłu­go­ści życia i licz­by po­tom­stwa (zob. rozm­na­ża­nie i roz­rod­czość, śmier­tel­ność, Krzy­wa prze­ży­wal­no­ści).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dostosowywanie n., stosowanie n., zastosowanie n.

 czas. dostosować dk., stosować ndk., zastosować dk., dostosowywać ndk.

 przym. dostosowawczy, stosowny

Wiktionary


dostosować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­sto­so­wy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­sto­so­wy­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny do­sto­so­wać się (ndk. do­sto­so­wy­wać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|do­sto­so­wy­wać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No­wo­czes­ne ule są bar­dzo do­brze do­sto­so­wa­ne do po­trzeb pszczół.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostosowywać, stosować

 rzecz. dostosowywanie n., dostosowanie n.

 przym. dostosowawczy

Wiktionary


dostosowywalny

da­ją­cy się do­sto­so­wać


SJP.pl


dostosowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­sto­so­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostosowywać ndk., dostosować dk.

 rzecz. dostosowanie n.

Wiktionary


dostosowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­sto­so­wać)

 (1.1) spra­wiać, że coś staje się od­po­wied­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­sto­so­wy­wać się (dk. do­sto­so­wać się)

 (2.1) zmie­niać się tak, by być od­po­wied­nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rzeka tam się nie­sa­mo­wi­cie ukła­da, jest inna, z pię­kny­mi wy­spa­mi, brze­ga­mi. Wielu ludzi uważa, że Wisła po­win­na być że­glow­na, że trze­ba zu­peł­nie ją zmie­niać, do­sto­so­wy­wać do łodzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostosowanie n., dostosowywanie

 czas. dostosować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobierać, dopasowywać, dostrajać, przystosowywać

 (2.1) adaptować się, asymilować się, dopasowywać się, dostrajać się, przestrzegać, przystosowywać się, wpasowywać się, wstrzelać się, zestrajać się

Wiktionary


dostrajanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­stra­jać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostrajać ndk.

Wiktionary


dostrzec

uj­rzeć, wy­pa­trzyć, za­u­wa­żyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­strze­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­strze­gać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mały wąsik pod kul­fo­nia­stym nosem po­ru­szył się na boki, a ręka po­pra­wi­ła bły­ska­wicz­nie mo­nokl i wy­gła­dzi­ła si­wie­ją­ce baki. Szczu­pa­czyń­ska do­strze­gła, że ły­si­nę za­sła­nia­ła po­życz­ka, fi­ne­zyj­na wpraw­dzie, lecz da­le­ce nie­wy­star­cza­ją­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔsṭʃɛt͡s, AS: dosṭšec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzeżenie n., dostrzeganie n., dostrzegalnia ż.

 czas. dostrzegać ndk.

 przym. dostrzegalny

Wiktionary


dostrzegalnia

usta­wio­na w lesie wieża ob­ser­wa­cyj­na prze­ciw­po­ża­ro­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wieża słu­żą­ca do wy­kry­wa­nia po­ża­rów w la­sach

 (1.2) przest. ob­ser­wa­to­rium astro­no­micz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzegalność ż., dostrzeganie n., dostrzeżenie n.

 czas. dostrzegać ndk., dostrzec dk.

 przym. dostrzegalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) współcz. obserwatorium

Wiktionary


dostrzegalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­strze­gal­ny; za­u­wa­żal­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzegalność ż., dostrzeganie n.

 czas. dostrzegać ndk.

 przym. dostrzegalny

Wiktionary


dostrzegalność

→ do­strze­gal­ny


SJP.pl

Patrz:

dostrzegalny

dostrzegalny

da­ją­cy się do­strzec, zo­ba­czyć


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) moż­li­wy do do­strze­że­nia, zo­ba­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­glą­dał jak kro­pecz­ka sadzy, led­wie do­strze­gal­ny na tle ruch­li­wych obło­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzegalność ż., dostrzeganie n., dostrzeżenie n., dostrzegalnia ż.

 czas. dostrzegać ndk., dostrzec dk.

 przysł. dostrzegalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zauważalny, widzialny

Wiktionary


dostrzeganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­strze­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzeżenie n., dostrzegalnia ż.

 czas. dostrzegać ndk., dostrzec dk.

 przym. dostrzegalny

 przysł. dostrzegalnie

Wiktionary


dostrzegać

za­u­wa­żać coś; zwra­cać na coś uwagę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­strzec)

 (1.1) zwra­cać uwagę na coś, za­u­wa­żać coś

 (1.2) wi­dzieć już z da­le­ka

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­strze­gać się (dk. do­strzec się)

 (2.1) za­u­wa­żać jeden dru­gie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Filip do­strze­gał w Pa­u­li­nie wy­bit­ne zdol­no­ści ar­ty­stycz­ne.

 (1.2) Czy do­strze­ga Pani ten sta­tek na ho­ry­zon­cie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzegalność ż., dostrzeganie n., dostrzeżenie n., dostrzegalnia ż.

 czas. dostrzec dk.

 przym. dostrzegalny

 przysł. dostrzegalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkrywać, rozeznawać się, spostrzegać, widzieć, wskazywać, zauważać, zdawać sobie sprawę, zwracać uwagę

 (1.2) spostrzegać, zauważać

Wiktionary


dostrzeliwać

1. uśmier­cać przez wy­ko­na­nie do­dat­ko­we­go strza­łu;
2. strze­lać tak, by po­cisk do­le­ciał do okre­ślo­ne­go miej­sca


SJP.pl


dostrzeżenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­strzec.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­strze­że­nie ziarn­ka pia­sku w korcu maku gra­ni­czy z cudem.

 (1.1) Naj­waż­niej­sze jest do­strze­że­nie obo­pól­nych ko­rzy­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostrzeganie n., dostrzegalnia ż.

 przym. dostrzegalny

 czas. dostrzegać ndk., dostrzec dk.

Wiktionary


dostukać

do­stu­kać się -
1. przy­wo­łać kogoś do okna, drzwi itp. stu­ka­niem; do­pu­kać się;
2. osią­gnąć jakiś cel dzię­ki upor­czy­wym dzia­ła­niom


SJP.pl


dostukiwać

do­stu­ki­wać się - przy­wo­ły­wać kogoś do okna, drzwi itp. stu­ka­niem; do­pu­ki­wać się


SJP.pl


dostymulować

po­bu­dzić w więk­szym stop­niu


SJP.pl


dostąpienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­stą­pić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostąpić

 rzecz. dostęp mrz.

Wiktionary


dostąpić

1. po­dejść, zbli­żyć się; przy­stą­pić;
2. za­słu­żyć na wy­róż­nie­nie, na­gro­dę, za­szczyt; osią­gnąć coś cen­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. do­stę­po­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­stę­po­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez pracy trud­no do­stą­pić ho­no­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstɔ̃mpʲit͡ɕ, AS: dostõmpʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostępować

 rzecz. dostąpienie n., dostępność ż., dostęp mrz.

Wiktionary


dostęp

1. moż­ność do­tar­cia do okre­ślo­ne­go miej­sca;
2. moż­ność ko­rzy­sta­nia z cze­goś, sty­ka­nia się z kimś; osią­gnię­cia cze­goś;
3. spo­sób się­ga­nia do za­so­bów pa­mię­ci sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) moż­li­wość do­tar­cia do ja­kie­goś miej­sca, za­so­bu lub osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To hasło da ci do­stęp do na­sze­go wspól­ne­go konta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔstɛ̃mp, AS: dostẽmp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostępność ż., udostępnianie n., dostąpienie n.

 czas. udostępniać, dostępować ndk., dostąpić dk.

 przym. dostępny, dostępowy

Wiktionary


dostępniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­stęp­nie


SJP.pl


dostępniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­stęp­ny; bar­dziej do­stęp­ny


SJP.pl


dostępność

→ do­stęp­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) moż­li­wość do­sta­nia się do cze­goś, moż­li­wość doj­ścia gdzieś

 (1.2) łat­wość zdo­by­cia cze­goś

 (1.3) łat­wość zro­zu­mie­nia

 (1.4) łat­wość na­wią­za­nia kon­tak­tu z inną osobą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­stęp­ność – cecha cha­rak­te­ru po­le­ga­ją­ca na zdol­no­ści do na­wią­za­nia więzi emo­cjo­nal­nych w kon­tak­tach mię­dzy­ludz­kich
  • Do­stęp­ność po­sta­wy
  • Do­stęp­ność dóbr ma­te­rial­nych – wskaź­nik kosz­tu uzy­ska­nia da­ne­go dobra – od­wrot­ność ceny na­by­cia ja­kie­goś dobra w danym miej­scu i cza­sie
  • Do­stęp­ność WWW
  • Do­stęp­ność (in­for­ma­ty­ka)
  • do­stęp­ność (pro­jek­to­wa­nie)
  • Do­stęp­ność (nie­za­wod­ność)

Wikipedia

Patrz:

dostępny

Powiązane:

 rzecz. dostęp mrz., udostępnianie n.

 czas. udostępnić dk., udostępniać ndk., dostąpić dk., dostępować ndk.

 przym. dostępny

 przysł. dostępnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dyspozycyjność, osiągalność

 (1.3) jasność, przyswajalność, zrozumiałość, przystępność

 (1.4) przystępność

Wiktionary


dostępny

1. taki, do któ­re­go można dojść, wejść;
2. nie­trud­ny do zdo­by­cia; osią­gal­ny, łatwy;
3. łatwy do zro­zu­mie­nia, przys­wo­je­nia; zro­zu­mia­ły, przy­stęp­ny;
4. o czło­wie­ku: taki, z któ­rym łatwo można na­wią­zać kon­takt; przy­stęp­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) (o miej­scu) taki, do któ­re­go można dojść lub do­trzeć

 (1.2) moż­li­wy do zdo­by­cia, uzy­ska­nia lub osią­gnię­cia

 (1.3) łatwy do zro­zu­mie­nia

 (1.4) te­le­kom. (o czło­wie­ku) taki, z któ­rym łatwo na­wią­zać kon­takt (stale lub przez ogra­ni­czo­ny czas)

 (1.5) taki, z któ­re­go można sko­rzy­stać (o za­so­bach)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Schro­ni­sko znaj­du­je się w prze­pię­knym, ale jed­nym z naj­trud­niej do­stęp­nych za­kąt­ków pol­skich gór.

 (1.2) Przez pe­wien czas je­dy­nym ogól­nie do­stęp­nym to­wa­rem był ocet.

 (1.2) Obec­nie wyż­sze wyksz­tał­ce­nie jest ogól­nie do­stęp­ne.

 (1.3) Trud­ne za­gad­nie­nia zo­sta­ły wy­ło­żo­ne w spo­sób do­stęp­ny dla wszyst­kich.

 (1.3) Dzię­ki pro­stej sym­bo­li­ce prze­sła­nie sztu­ki jest do­stęp­ne nawet dla ma­łych dzie­ci.

 (1.4) Wy­kła­dow­ca bę­dzie do­stęp­ny we wtor­ki od go­dzi­ny czter­na­stej do szes­na­stej.

 (1.5) Na­le­ży efek­tyw­nie wy­ko­rzy­sty­wać do­stęp­ne za­so­by.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈstɛ̃mpnɨ, AS: dostẽmpny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dostępowy

 rzecz. dostęp m., dostępność ż., udostępnianie n.

 czas. dostępować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) osiągalny

 (1.3) przystępny

Wiktionary


dostępowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­stę­po­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstɛ̃mpɔˈvãɲɛ, AS: dostẽmpovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dostępować

Wiktionary


dostępować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. do­stą­pić)

 (1.1) osią­gać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwo­rza­nie na prze­mian do­stę­po­wa­li za­szczy­tów lub po­pa­da­li w nie­ła­skę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ, AS: dostẽmpovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostępowanie n., dostęp, dostępność

 przym. dostępny, dostępowy

 czas. stąpać, dostąpić dk.

Wiktionary


dostępowy

umoż­li­wia­ją­cy do­stęp


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z do­stę­pem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­padł się strop w ko­ry­ta­rzu do­stę­po­wym w am­bu­la­to­rium – mel­du­je ofi­cer po­kła­do­wa Se­re­ni­ty Meeks, do­ty­ka­jąc ko­mu­ni­ka­to­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dostęp mrz.

 przym. dostępny

 czas. dostępować

Wiktionary


dosulfin

nazwa hand­lo­wa an­ty­bio­ty­ku o sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia, za­wie­ra­ją­ce­go sul­fa­me­tok­sa­zol


SJP.pl


dosuw

w ter­mi­no­lo­gii tech­nicz­nej: do­su­nię­cie; przy­su­nię­cie


SJP.pl


dosycać

1. w fo­to­gra­fii: uin­ten­syw­niać kolor na zdję­ciu;
2. w che­mii: wpro­wa­dzać więk­szą ilość sub­stan­cji do rozt­wo­ru


SJP.pl


dosycić

1. w fo­to­gra­fii: uin­ten­syw­nić kolor na zdję­ciu;
2. w che­mii: wpro­wa­dzić więk­szą ilość sub­stan­cji do rozt­wo­ru


SJP.pl


dosypanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­sy­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosypka ż.

 czas. dosypać dk.

Wiktionary


dosypać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­sy­py­wać)

 (1.1) dodać coś przez sy­pa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dosypanie n.

 czas. usypać, dosypywać ndk.

Wiktionary


dosysać

1. wy­sy­sać do końca;
2. do­sy­sać się - przy­sy­sać się


SJP.pl


dosyt

prze­sta­rza­le: uczu­cie na­sy­ce­nia, za­spo­ko­je­nia; sy­tość


SJP.pl


dosyć

dość;
1. przy­słó­wek oz­na­cza­ją­cy: tyle, ile trze­ba; do­sta­tecz­nie, na­le­ży­cie, wy­star­cza­ją­co dużo, np.: Mieć dosyć czasu na naukę.;
2. przy­słó­wek oz­na­cza­ją­cy: w ja­kimś stop­niu, sto­sun­ko­wo, np. Dosyć do­brze się na­u­czył.;
3. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy zakaz, głów­nie w po­łą­cze­niu: dosyć tego, np.: Dosyć tego, miar­ka się prze­bra­ła!; star­czy, wy­star­czy


SJP.pl

li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) zob. dość.

wy­krzy­knik

 (2.1) zob. dość.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziew­czy­na dosyć wcze­śnie wró­ci­ła do domu z dy­sko­te­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔsɨt͡ɕ, AS: dosyć

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dość

 wykrz. dość

 licz. dość

Wiktionary


dosył

do­dat­ko­we prze­sła­nie lub do­star­cze­nie cze­goś do od­bior­cy


SJP.pl


dosyłka

1. do­sła­nie, do­sy­ła­nie cze­goś;
2. to, co zo­sta­ło do­sła­ne


SJP.pl


dosyłkowy

→ do­sył­ka; prze­sył­ko­wy


SJP.pl


dosyłowy

→ dosył


SJP.pl

Patrz:

dosył

dosz

naz­wi­sko


SJP.pl


doszacować

okre­ślić do­dat­ko­wo, uści­ślić; do­o­kre­ślić


SJP.pl


doszacowywać

okre­ślać do­dat­ko­wo, uści­ślać; do­o­kre­ślać


SJP.pl


doszczegółowić

uczy­nić bar­dziej szcze­gó­ło­wym; do­pre­cy­zo­wać


SJP.pl


doszczelniacz

pra­cow­nik do­szczel­nia­ją­cy dna stat­ku


SJP.pl


doszczelniak

na­rzę­dzie uży­wa­ne przy do­szczel­nia­niu


SJP.pl


doszczepiać

za­szcze­piać po­now­nie prze­ciw tej samej cho­ro­bie


SJP.pl


doszczepić

za­szcze­pić po­now­nie prze­ciw tej samej cho­ro­bie


SJP.pl


doszczętnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) o ni­szcze­niu cze­goś: cał­ko­wi­cie, kom­plet­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drew­nia­ny sza­łas zo­stał pod­pa­lo­ny i do­szczęt­nie spło­nął.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈʃt͡ʃɛ̃ntʲɲɛ, AS: doščẽntʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczątki nmos.

 przym. szczątkowy, doszczętny

 przysł. do szczętu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) do cna, do szczętu, w drebiezgi, wniwecz

Wiktionary


doszczętniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­szczęt­nie


SJP.pl


doszczętny

o zni­szcze­niu, stra­cie: zu­peł­ny, cał­ko­wi­ty; to­tal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ka­zu­ją­cy zni­szcze­nie do szcząt­ków; ule­gły cał­ko­wi­tej stra­cie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczątki nmos., doszczętność ż.

 przysł. doszczętnie, do szczętu

 przym. szczątkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) całkowity, zupełny

Wiktionary


doszczęśliwiać

1. po­wo­do­wać, że ktoś czuje się bar­dziej szczę­śli­wy;
2. do­szczę­śli­wiać się - po­tę­go­wać uczu­cie włas­ne­go szczę­ścia


SJP.pl


doszczęśliwić

1. spo­wo­do­wać, że ktoś czuje się bar­dziej szczę­śli­wy;
2. do­szczę­śli­wić się - spo­tę­go­wać uczu­cie włas­ne­go szczę­ścia


SJP.pl


doszkalać

1. do­u­czać kogoś;
2. dosz­ka­lać się - uzu­peł­niać swoją wie­dzę w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl


doszklistkowy

przy­miot­nik

 (1.1) med. wpro­wa­dza­ny bez­poś­red­nio do ciała szkli­ste­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W na­szej kli­ni­ce mu­sie­li­śmy wstrzy­mać te­ra­pię dosz­klist­ko­wą, przer­wać ją u tych cho­rych, u któ­rych zo­sta­ła ona roz­po­czę­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔʃklʲiˈstkɔvɨ, AS: došklʹistkovy

Wiktionary


doszkolić

1. do­u­czyć kogoś;
2. dosz­ko­lić się - uzu­peł­nić swoją wie­dzę w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl


doszlifowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ulep­sze­nie cze­goś po­przez ostat­nie po­praw­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­pi­sa­łem, zro­bi­łem ry­sun­ki, a po­nie­waż nie byłem pe­wien swo­jej an­giel­szczyz­ny, po­pro­si­łem prof. Skro­bań­skie­go o dosz­li­fo­wa­nie tek­stu i od­da­nie do re­dak­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doszlifować dk., szlifować ndk.

Wiktionary


doszlifować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. dosz­li­fo­wy­wać)

 (1.1) techn. wy­ko­nać szli­fo­wa­nie aż do osią­gnię­cia osta­tecz­nej, po­żą­da­nej formy

 (1.2) przen. do­pro­wa­dzić coś do lep­sze­go, bar­dziej do­pra­co­wa­ne­go stanu; po­pra­wić szcze­gó­ły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doszlifowanie n.

 czas. szlifować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wygładzić

 (1.2) dopracować, poprawić, udoskonalić, ulepszyć

Wiktionary


doszlusowany

po­tocz­nie: taki, który przy­łą­czył się do ko­lum­ny, zajął wolne miej­sce w sze­re­gu


SJP.pl


doszlusować

po­tocz­nie: do­łą­czyć się do kogoś lub cze­goś, do­je­chać, dojść


SJP.pl


doszperać

dosz­pe­rać się - do­szu­kać się, szpe­ra­jąc


SJP.pl


doszycie

1. przy­szyć lub uszyć coś do­dat­ko­wo;
2. za­koń­czyć szy­cie cze­goś;
3. po­now­nie przy­łą­czyć ucię­tą lub ur­wa­ną część ciała


SJP.pl


doszydełkować

1. wyt­wo­rzyć część ubra­nia za po­mo­cą szy­deł­ka i po­łą­czyć ją z ca­ło­ścią;
2. śro­do­wi­sko­wo: do­cze­pić dredy do już ist­nie­ją­cych dre­dów za po­mo­cą szy­deł­ka fryz­jer­skie­go


SJP.pl


doszydełkowywać

1. wyt­wa­rzać część ubra­nia za po­mo­cą szy­deł­ka i łą­czyć ją z ca­ło­ścią;
2. śro­do­wi­sko­wo: do­cze­piać dredy do już ist­nie­ją­cych dre­dów za po­mo­cą szy­deł­ka fryz­jer­skie­go


SJP.pl


doszywać

1. przy­szy­wać lub szyć coś do­dat­ko­wo;
2. koń­czyć szy­cie cze­goś;
3. po­now­nie przy­łą­czać ucię­tą lub ur­wa­ną część ciała


SJP.pl


doszyć

1. przy­szyć lub uszyć coś do­dat­ko­wo;
2. za­koń­czyć szy­cie cze­goś;
3. po­now­nie przy­łą­czyć ucię­tą lub ur­wa­ną część ciała


SJP.pl


doszły

1. osią­gnąć cel, gra­ni­cę, ko­niec
2. o wa­rzy­wach: doj­rze­wać
3. osią­gać pewną gra­ni­cę


SJP.pl


dosł.

skrót od: do­słow­nie, do­słow­ny


SJP.pl

skrót

 (1.1) = do­słow­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co cie­ka­we, Ern­te­dank­fest (dosł. świę­to dzięk­czy­nie­nia za plony) ob­cho­dzo­ne jest nie tylko w Pol­sce, ale rów­nież w Niem­czech i Szwaj­ca­rii.

Wiktionary


dosłać

prze­słać, po­słać do­dat­ko­wo (list, pie­nią­dze)


SJP.pl


dosłoneczny

przy­miot­nik

 (1.1) pod­da­ny in­ten­syw­niej­szej in­so­la­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adre­ta­mi na­zy­wa się do­sło­necz­ne stoki gór.

 (1.1) Win­ni­cę za­ło­żył na do­sło­necz­nych sto­kach wzgó­rza.

Wiktionary


dosłownie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ści­sły; do­kład­nie tak, jak zna­czą słowa

 (1.2) przen. wy­ra­że­nie uży­wa­ne do wzmoc­nie­nia i in­ten­sy­fi­ka­cji prze­ka­zu nie­mal

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas roz­pra­wy oskar­ży­ciel bez­na­mięt­nie do­słow­nie cy­to­wał naj­bar­dziej in­tym­ne frag­men­ty jej listu.

 (1.2) Jego pałac do­słow­nie pękał w szwach.

 (1.2) Tuż przed im­pre­zą Hilda prze­ży­ła ogrom­ny kry­zys odzie­żo­wy – do­słow­nie nie miała co na sie­bie wło­żyć!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈswɔvʲɲɛ, AS: dosu̯ovʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dosłowny

 rzecz. dosłowność ż.

 przysł. bezsłownie

 czas. słowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) literalnie

Wiktionary


dosłowniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­słow­nie


SJP.pl


dosłowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­słow­ny


SJP.pl


dosłowność

→ do­słow­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co do­słow­ne

Wiktionary

Patrz:

dosłowny

Powiązane:

 rzecz. dosłownik m.

 przym. dosłowny

 przysł. dosłownie, bezsłownie

Wiktionary


dosłowny

1. zgod­ny co do słowa, do­kład­nie odt­wo­rzo­ny;
2. nie­prze­no­śny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zna­czą­cy do­kład­nie to, co wy­ra­ża­ją słowa, bez dru­gie­go zna­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­słow­na in­ter­pre­ta­cja tego wier­sza nie ma sensu, na­le­ży ra­czej roz­szy­fro­wać za­war­te w nim me­ta­fo­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈswɔvnɨ, AS: dosu̯ovny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dosłownie, bezsłownie

 rzecz. dosłowność ż., słownictwo n.

 czas. słowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) literalny, wierny

Wiktionary


dosłyszalność

→ do­sły­szal­ny


SJP.pl

Patrz:

dosłyszalny

dosłyszalny

da­ją­cy się uchwy­cić słu­chem, po­sły­szeć


SJP.pl


dot.

skrót od: do­ty­czą­cy, do­ty­czy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = do­ty­czą­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Udzie­la­nie in­for­ma­cji dot. (=do­ty­czą­cych) pracy so­cjal­nej w róż­nych kra­jach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtɨt͡ʃɨ, AS: dotyčy

Wiktionary


dotachać

po­tocz­nie: do­nieść z wy­sił­kiem coś cięż­kie­go do ja­kie­goś miej­sca; do­ta­szczyć, do­ta­skać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|ta­chać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chase siada na skrzy­ni, którą ma do­ta­chać do han­ga­ru, i wzdy­cha: – To mam po pro­stu prze­stać się sta­rać?

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tachać

Wiktionary


dotacja

bezz­wrot­na pomoc fi­nan­so­wa udzie­la­na in­sty­tu­cji, or­ga­ni­za­cji, przed­się­bior­stwu (rza­dziej oso­bie) w celu po­par­cia okre­ślo­nej dzia­łal­no­ści; sub­wen­cja, sub­sy­dium, do­fi­nan­so­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­o­pa­trze­nie; wy­po­sa­że­nie w środ­ki fi­nan­so­we; da­ro­wiz­na; bezz­wrot­na pomoc fi­nan­so­wa w celu po­pie­ra­nia ja­kiejś dzia­łal­no­ści

Wiktionary

Do­ta­cja – nie­od­płat­na i bezz­wrot­na pomoc fi­nan­so­wa udzie­la­na naj­czę­ściej przez pań­stwo pod­mio­tom na re­a­li­za­cję ich zadań.

Do­ta­cja ma cha­rak­ter uz­na­nio­wy. Jed­nost­ka ubie­ga­ją­ca się o nią musi naj­czę­ściej speł­nić wa­run­ki wstęp­ne, okre­ślo­ne przez pod­miot dy­spo­nu­ją­cy środ­ka­mi fi­nan­so­wy­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hojna ano­ni­mo­wa do­ta­cja od­da­li­ła od sie­ro­ciń­ca groź­bę zam­knię­cia.

 (1.1) W od­po­wie­dzi otrzy­ma­li do dy­spo­zy­cji sa­mo­chód z kie­row­cą, do­ta­cję w wy­so­ko­ści 7,5 mln st. zło­tych oraz 200 bo­chen­ków chle­ba puł­tu­skie­go, spe­cjal­nie wy­pie­czo­nych i za­bez­pie­czo­nych na czas po­dró­ży.

 (1.1) W trak­cie re­mon­tu radni zaw­nio­sko­wa­li, żeby część unij­nej do­ta­cji za­chach­mę­cić i wydać je na inne in­we­sty­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtat͡sʲja, AS: dotacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotować

 rzecz. dotowanie

Wiktionary


dotacyjny

zwią­za­ny z do­ta­cją


SJP.pl


dotamtąd

żar­to­bli­wie: do tam­te­go miej­sca (zwy­kle w po­wie­dze­niu "jak stąd do­tam­tąd")


SJP.pl


dotankować

do­koń­czyć tan­ko­wa­nie


SJP.pl


dotankowywać

do­kań­czać tan­ko­wa­nie


SJP.pl


dotargać

po­tocz­nie: do­nieść gdzieś z tru­dem; dodź­wi­gać


SJP.pl


dotaskać

po­tocz­nie: do­nieść z wy­sił­kiem coś cięż­kie­go do ja­kie­goś miej­sca; do­ta­chać, do­ta­szczyć


SJP.pl


dotaszczyć

po­tocz­nie: do­nieść z wy­sił­kiem coś cięż­kie­go do ja­kie­goś miej­sca; do­ta­chać, do­ta­skać


SJP.pl


dotańcowywać

po­tocz­nie:
1. do­kań­czać ta­niec;
2. tań­cząc, do­cie­rać do da­ne­go miej­sca


SJP.pl


dotcom

[czy­taj: dot­kom] w żar­go­nie in­for­ma­tycz­nym: firma in­ter­ne­to­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • .com – do­me­na naj­wyż­sze­go po­zio­mu
  • dot-com boom – bańka in­ter­ne­to­wa w la­tach 1995–2001
  • Dot Com (album)
  • Dot­com – ame­ry­kań­ski pro­du­cent mu­zycz­ny i DJ
  • Kim Dot­com – nie­miec­ki przed­się­bior­ca, za­ło­ży­ciel por­ta­lu Me­ga­u­plo­ad

Wikipedia


dotelefonowywać

po­tocz­nie: do­te­le­fo­no­wy­wać się - dodz­wa­niać się


SJP.pl


dotelepać

po­tocz­nie: do­te­le­pać się - dojść, do­je­chać gdzieś z tru­dem; dow­lec się


SJP.pl


dotelepywać

po­tocz­nie: do­te­le­py­wać się - do­cie­rać gdzieś z tru­dem


SJP.pl


dotiorowce

rząd grzy­bów z klasy wor­kow­ców wła­ści­wych; Dot­hio­ra­les


SJP.pl


dotiorowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z klasy wor­kow­ców wła­ści­wych


SJP.pl


dotkankowo

→ dot­kan­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

dotkankowy

dotkliwie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) do­kucz­li­wie, nie do znie­sie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cza­sa­mi wiatr za­cią­gał dot­kli­wiej i dmu­chał w twa­rze nie­daw­nym śnie­giem.

 (1.1) Bra­to­bój­cze walki i szu­ka­nie po­mo­cy na zew­nątrz do­pro­wa­dzi­ły do in­ter­wen­cji cze­skich i nie­miec­kich; naj­dot­kli­wiej od­czu­wał je Śląsk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtklʲivʲjɛ, AS: dotklʹivʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyk mrz., dotkliwość

 przym. dotkliwy

 czas. dotykać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) boleśnie, dojmująco, dokuczliwie, ostro, silnie

Wiktionary


dotkliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: dot­kli­wie


SJP.pl


dotkliwość

→ dot­kli­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha cze­goś co wy­wo­łu­je dy­skom­fort

Wiktionary

Patrz:

dotkliwy

dotkliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dot­kli­wy


SJP.pl


dotkliwy

bo­les­ny, do­kucz­li­wy, przy­kry


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bo­les­ny, do­kucz­li­wy, trud­ny do wy­trzy­ma­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­za­leż­nie więc od pra­przy­czy­ny, od sy­ste­mo­wych re­a­liów i scho­rzeń, od skut­ków dot­kli­we­go nie­u­ro­dza­ju w la­tach 1979 - 1980, na osła­bio­ną już go­spo­dar­kę spa­dły do­dat­ko­we ciosy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtklʲivɨ, AS: dotklʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyk mrz., dotkliwość

 przysł. dotkliwie

 czas. dotykać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bolesny, dojmujący, dokuczliwy, głęboki, ostry, palący, przenikliwy, silny

Wiktionary


dotknięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dot­knąć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opar­ła się mięk­kiem dot­knię­ciem swego ra­mie­nia na mojem ra­mie­niu i tak szli­śmy dalej po bez­brzeż­nie pu­stych uli­cach, na­słu­chu­jąc cią­gle, w któ­rej stro­nie huczą strza­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtʲcɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: dotʹḱńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotknąć dk., dotykać ndk.

 rzecz. dotyk mrz., niedotykalski mos.

 przym. dotykowy, niedotykalski

Wiktionary


dotknięty

ura­żo­ny


SJP.pl


dotknąć

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­ty­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy zaś wró­cił i zo­stał sam jeden, ktoś zma­gał się z nim aż do wscho­du ju­trzen­ki, a wi­dząc, że nie może go po­ko­nać, dot­knął jego stawu bio­dro­we­go i wy­wich­nął Ja­ku­bo­wi ten staw pod­czas zma­ga­nia się z nim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔtknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: dotknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyk mrz., dotknięcie n., niedotykalski mos.

 czas. dotykać ndk.

 przym. dotykowy, niedotykalski

Wiktionary


dotlały

taki, który dot­lał (do­gas­nął)


SJP.pl


dotleniacz

Dot­le­niacz – pu­blicz­na in­sta­la­cja Jo­an­ny Raj­kow­skiej, wy­sta­wa Cen­trum Sztu­ki Współ­czes­nej Zamek Uja­zdow­ski w War­sza­wie, któ­rej głów­ny­mi ele­men­ta­mi są: wzbo­ga­co­ny tle­nem sztucz­ny staw wkom­po­no­wa­ny w traw­nik miej­ski i fu­tu­ry­stycz­ne ławki opo­dal.

Wikipedia


dotlenianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dot­le­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotlenić, dotleniać ndk.

Wiktionary


dotleniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dot­le­nić)

 (1.1) do­star­czać do­dat­ko­wą ilość tlenu

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny dot­le­niać się

 (2.1) do­star­czać swo­je­mu or­ga­niz­mo­wi do­dat­ko­wą ilość tlenu po­przez upra­wia­nie ruchu na świe­żym po­wie­trzu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wszel­kie smut­ki dobry jest uśmiech. Na­u­kow­cy do­wied­li bo­wiem, że szcze­ry, ser­decz­ny śmiech wspa­nia­le nas dot­le­nia – po­bu­dza do pracy prze­po­nę i płuca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtlɛ̃ɲät͡ɕ, AS: dotlẽńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotlenienie n., dotlenianie n., tlen m., utleniacz m., utlenianie n., utlenienie n., tlenienie n., beztlenowiec mzw., tlenowiec mzw./mrz.

 czas. dotlenić, tlenić, utlenić, utleniać

 przym. utleniony

 przysł. beztlenowo

Wiktionary


dotlenić

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|dot­le­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotlenianie n., dotlenienie n., tlen mrz., beztlenowiec mzw., tlenowiec mzw./mrz.

 czas. dotleniać

 przysł. beztlenowo

Wiktionary


dotleć

rzad­ko: wy­pa­lić się zu­peł­nie; wy­gas­nąć, do­gas­nąć, dot­lić się


SJP.pl


dotlić

dot­lić się - wy­pa­lić się zu­peł­nie; wy­gas­nąć, do­gas­nąć, dot­leć


SJP.pl


dotopić

1. do­koń­czyć to­pie­nie, sto­pić resz­tę;
2. dodać coś w cza­sie to­pie­nia


SJP.pl


dotowarowywać

uzu­peł­niać towar w skle­pie


SJP.pl


dotować

udzie­lać bezz­wrot­nej po­mo­cy fi­nan­so­wej in­sty­tu­cji, or­ga­ni­za­cji, przed­się­bior­stwu (rza­dziej oso­bie) w celu po­par­cia okre­ślo­nej dzia­łal­no­ści; sub­wen­cjo­no­wać, sub­sy­dio­wać, fi­nan­so­wać


SJP.pl


dotracić

daw­niej: roztr­wo­nić, zmar­no­wać do końca, cał­ko­wi­cie


SJP.pl


dotransportowywać

tran­spor­tu­jąc, do­star­czać do okre­ślo­ne­go miej­sca


SJP.pl


dotrenować

do­koń­czyć tre­ning


SJP.pl


dotrenowywać

tre­no­wać do czasu osią­gnię­cia za­do­wa­la­ją­cej kon­dy­cji


SJP.pl


dotropić

w ło­wiect­wie: za­koń­czyć tro­pie­nie, do­ga­nia­jąc zwie­rzę; wy­tro­pić


SJP.pl


dotruchtać

do­biec gdzieś truch­tem


SJP.pl


dotruchtywać

rzad­ko: do­bie­gać truch­tem


SJP.pl


dotruć

do­koń­czyć tru­cie kogoś lub cze­goś; za­truć cał­ko­wi­cie


SJP.pl


dotrzeć

1. do­stać się gdzieś
2. roz­prze­strze­nić się
3. wy­gła­dzić po­wierzch­nię


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­cie­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­cie­rać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do skle­pu do­tar­ła nowa par­tia to­wa­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔṭʃɛt͡ɕ, AS: doṭšeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotarcie n.

Wiktionary


dotrzeźwiać

rzad­ko: przy­wra­cać kogoś do przy­tom­no­ści; do­cu­cać


SJP.pl


dotrzeźwiały

taki, który do­trzeź­wiał


SJP.pl


dotrzeźwić

rzad­ko: przy­wró­cić kogoś do przy­tom­no­ści; do­cu­cić


SJP.pl


dotrzymać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­trzy­my­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­trzy­my­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mogę mo­je­mu bratu do­trzy­mać kroku.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzymać, dotrzymywać ndk.

 rzecz. dotrzymanie n., dotrzymywanie n.

Wiktionary


dotrzymywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­trzy­mać)

 (1.1) trzy­mać do okre­ślo­ne­go czasu

 (1.2) speł­niać zo­bo­wią­za­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ta dru­kar­nia nie do­trzy­mu­je ter­mi­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotrzymywanie n., dotrzymanie n.

 czas. trzymać, dotrzymać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dochowywać, zachowywać, przechowywać

 (1.2) dochowywać, zachowywać

Wiktionary


dottore

maska ko­micz­na w ko­me­dii dell'arte


SJP.pl

Dot­to­re – jedna z głów­nych po­sta­ci („masek ko­micz­nych”) com­me­dia dell’arte. Na­zy­wa­ny także Ba­lan­zo­ne.

Sta­rzec ten jest to­wa­rzy­szem Pan­ta­lo­ne, pe­dan­tem sta­ro­żyt­nej ko­me­dii i po­ja­wia się w roz­ma­i­tych za­baw­nych sy­tu­a­cjach jako fi­lo­zof, uczo­ny albo le­karz.

Wikipedia


doturlać

po­tocz­nie: do­to­czyć


SJP.pl


dotychczas

do tej pory, do chwi­li obec­nej


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) książk. do tego mo­men­tu, do chwi­li obec­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­tych­czas sama sobie ra­dzi­łam z za­da­nia­mi z ma­te­ma­ty­ki, więc nie po­trze­bu­ję ko­re­pe­ty­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtɨxt͡ʃas, AS: dotyχčas

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dotychczasowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dotąd, do tej pory

Wiktionary


dotychczasowość

→ do­tych­cza­so­wy


SJP.pl

Patrz:

dotychczasowy

dotychczasowy

1. trwa­ją­cy do­tych­czas;
2. ży­ją­cy, bę­dą­cy gdzieś do­tych­czas


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki jaki był do­tych­czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wszy wnio­sek, że ka­pi­ta­lizm w do­tych­cza­so­wej po­sta­ci robi już bo­ka­mi i bę­dzie się ra­to­wał fa­szyz­mem.

 (1.1) Ju­bi­le­u­szo­wy pro­gram przy­no­si naj­lep­sze ske­cze, scen­ki i pio­sen­ki z do­tych­cza­so­wych spek­ta­kli.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dotychczas

Wiktionary


dotychmiast

przy­słó­wek miej­sca

 (1.1) stpol. dotąd

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtɨxmʲjast, AS: dotyχmʹi ̯ast

Wiktionary


dotyczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ty­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔtɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: dotyčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotyczyć

Wiktionary


dotyczna

w ma­te­ma­ty­ce: stycz­na kąta do­peł­nie­nia


SJP.pl


dotyczyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) mieć z czymś zwią­zek, od­no­sić się do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Ten ar­ty­kuł nie do­ty­czy na­sze­go uni­wer­sy­te­tu” – po­wie­dział rek­tor, prze­glą­da­jąc ga­ze­tę.

 (1.1) UE przy­ję­ła skar­gę Hisz­pa­nii w spra­wie re­form do­ty­czą­cych oleju i ba­weł­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtɨt͡ʃɨt͡ɕ, AS: dotyčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyczenie n., dotyk m.

Wiktionary


dotyczący

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy bez­poś­red­nie po­wią­za­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: do­ty­czyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. dot.

Wiktionary


dotyk

1. dot­knię­cie, do­ty­ka­nie;
2. zdol­ność od­czu­wa­nia uci­sku na po­wierzch­nię ciała


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. jeden ze zmy­słów umoż­li­wia­ją­cy od­biór rze­czy­wi­sto­ści za po­mo­cą na­rzą­dów czu­cia po­wierzch­nio­we­go i głę­bo­kie­go;

 (1.2) czyn­ność do­ty­ka­nia

Wiktionary

Dotyk ("układ czu­cio­wy") jest uz­na­wa­ny za jeden ze zmy­słów, jed­nak wra­że­nia okre­śla­ne łącz­nie jako "dotyk" są kom­bi­na­cją sy­gna­łów prze­sy­ła­nych przez ko­mór­ki re­a­gu­ją­ce na cie­pło lub zimno, na­cisk oraz usz­ko­dze­nie (ból).

W roz­ma­i­tych ek­spe­ry­men­tach wy­ka­za­no, że dotyk i zmysł mo­to­rycz­ny są pod­sta­wo­wy­mi ele­men­ta­mi de­fi­niu­ją­cy­mi od­bie­ra­nie rze­czy­wi­sto­ści przez zwie­rzę­ta (w tym czło­wie­ka).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wzrok, słuch, węch, smak i dotyk to pięć zmy­słów.

 (1.2) Po­czu­ła jego de­li­kat­ny dotyk na swo­jej twa­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔtɨk, AS: dotyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedotykalski mos., dotknięcie n., tknięcie n., tkliwość ż.

 czas. dotykać ndk., dotknąć dk., dotyczyć ndk., tykać ndk., tknąć dk., podotykać dk.

 przym. dotkliwy, dotykowy, tkliwy, dotykalny, niedotykalski

 przysł. dotkliwie, tkliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czucie

 (1.2) kontakt, styczność, łączność, muśnięcie

Wiktionary


dotykalność

→ do­ty­kal­ny


SJP.pl

Patrz:

dotykalny

dotykalny

da­ją­cy się dot­knąć; na­ma­cal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go można dot­knąć

 (1.2) wy­raź­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedotykalski mos., dotyk m., dotykalność ż.

 przysł. dotykalnie

 przym. dotykowy, niedotykalski

 czas. dotykać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) namacalny, dotykowy, haptyczny, uchwytny, wyczuwalny

 (1.2) wyrazisty, zdecydowany

Wiktionary


dotykalski

po­tocz­nie: da­ją­cy się do­ty­kać, lu­bią­cy być do­ty­ka­nym


SJP.pl


dotykanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ty­kać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔtɨˈkãɲɛ, AS: dotykãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotykać

 przym. dotykowy, niedotykalski

 rzecz. niedotykalski mos.

Wiktionary


dotykać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dot­knąć)

 (1.1) zbli­żać się do cze­goś do mo­men­tu zet­knię­cia, kon­tak­tu fi­zycz­ne­go

 (1.2) przen. spra­wiać komuś przy­krość, ura­żać kogoś

 (1.3) przen. po­ru­szać ja­kieś za­gad­nie­nie w roz­mo­wie

 (1.4) się­gać aż do cze­goś, gra­ni­czyć, sty­kać się z czymś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­ty­kać się (dk. dot­knąć się)

 (2.1) do­ty­kać (1.1) sie­bie wza­jem­nie

 (2.2) forma wzmoc­nio­na cza­sow­ni­ka do­ty­kać (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­star­czy dot­knąć bu­tel­ki, a do­wiesz się czy piwo jest zimne.

 (1.2) Bar­dzo mnie dot­knę­ły twoje słowa.

 (1.3) Spró­buj­my dot­knąć te­ma­tu wy­ja­zdu. Czy masz bi­le­ty?

 (1.4) Ta ulica do­ty­ka parku.

 (2.2) Nie dam ci dot­knąć się mo­je­go ro­we­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈtɨkat͡ɕ, AS: dotykać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedotykalski mos., dotykanie n., dotyk m., dotknięcie n., dotkliwość ż.

 czas. dotknąć dk.

 przym. dotykowy, dotkliwy, dotykalny, bezdotykowy, nietykalny, niedotykalski

 przysł. dotkliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) musnąć, zmacać, obmacać, obściskać, poruszyć, trącić, wzruszyć; gw. Śląsk Cieszyński pomacować

 (1.2) drasnąć, obrazić, skaleczyć, skrzywdzić, ukłuć, urazić, zranić

 (1.3) poruszyć, ująć, trącić, wzruszyć

Wiktionary


dotykowiec

osoba naj­le­piej przys­wa­ja­ją­ca wie­dzę po­przez zmysł do­ty­ku; ki­ne­ste­tyk


SJP.pl


dotykowość

→ do­ty­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

dotykowy

dotykowy

1. → dotyk;
2. ekran do­ty­ko­wy - ekran w urzą­dze­niu elek­tro­nicz­nym, umoż­li­wia­ją­cy ste­ro­wa­nie nim po­przez do­ty­ka­nie wyś­wiet­la­nych obiek­tów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy do­ty­ku bądź wra­żeń zwią­za­nych z do­ty­kiem

 (1.2) taki, który re­a­gu­je na dotyk

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔtɨˈkɔvɨ, AS: dotykovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyk m., dotykanie n., dotknięcie n., niedotykalny m., tykanie n., tknięcie n., niedotykalski mos.

 czas. dotykać ndk., dotknąć dk., tykać ndk., tknąć dk.

 przym. dotykalny, niedotykalny, niedotykalski

 przysł. dotykowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taktylny, haptyczny

Wiktionary


dotąd

do tego mo­men­tu lub miej­sca


SJP.pl

za­i­mek przy­słow­ny

 (1.1) … wy­ra­ża­ją­cy gra­ni­cę cza­so­wą: aż do teraz, do­tych­czas

 (1.2) … wy­ra­ża­ją­cy gra­ni­cę prze­strzen­ną: aż do tego miej­sca, potąd

spój­nik

 (2.1) w wy­ra­że­niu: dotąd… aż… ko­mu­ni­ku­je, że część zda­nia przed „aż” jest ogra­ni­czo­na od stro­ny przysz­ło­ści przez zda­rze­nie opi­sa­ne po „aż”

 (2.2) w wy­ra­że­niu: dotąd… do­pó­ki/póki… ko­mu­ni­ku­je, że część zda­nia przed „do­pó­ki”/„póki” jest ogra­ni­czo­na od stro­ny przysz­ło­ści przez za­koń­cze­nie stanu lub czyn­no­ści opi­sa­nej po „do­pó­ki”/„póki”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dotąd nie było ta­kich pro­ble­mów.

 (1.2) Kop­cie rów odtąd dotąd.

 (2.1) Dotąd na­le­gał, aż się zgo­dzi­li.

 (2.2) Dotąd na­le­gał, póki się nie zgo­dzi­li.

 (2.2) Dotąd nie miał spo­ko­ju, do­pó­ki miesz­ka­li razem.

 (2.2) Nie miał dotąd spo­ko­ju, do­pó­ki miesz­ka­li razem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔtɔ̃nt, AS: dotõnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dotychczas, do teraz, do tego czasu

 (1.2) potąd, do tego miejsca

 (2.1-2) dopóty, póty, tak długo

Wiktionary


dotętniczy

wpro­wa­dza­ny do tęt­ni­cy; do­ar­te­ryj­ny


SJP.pl


dotłuc

1. do­koń­czyć tłu­cze­nia, roz­kru­sza­nia;
2. je­szcze wię­cej utłuc, dodać do już utłu­czo­ne­go


SJP.pl


dotłukiwać

1. do­kań­czać tłu­cze­nie;
2. tłuc coś do­dat­ko­wo


SJP.pl


douai

[czy­taj: duE] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Douai () – miej­sco­wość, gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Nord.

Mia­sto leży nad rzeką Scar­pe (do­pływ Skal­dy) i Ka­na­łem Sensée, 35 km na po­łud­nie od Lille.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 42 175 osób (ze­spół miej­ski 200 tys. (1990)), a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 2500 osób/km². Wśród 1549 gmin re­gio­nu Nord-Pas-de-Ca­la­is Douai pla­su­je się na 9. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 95.

Wikipedia


douala

mia­sto w Ka­me­ru­nie; Duala


SJP.pl


doubezpieczyć

do­dat­ko­wo ubez­pie­czyć


SJP.pl


double

[czy­taj: dabl] śro­do­wi­sko­wo: pod­wój­ny, dwu­czę­ścio­wy, dwu­e­le­men­to­wy, dwu­dziel­ny itp.


SJP.pl


double-click

[czy­taj: dabl klik] dwu­krot­ne na­ci­śnię­cie kla­wi­sza mysz­ki w bar­dzo krót­kim cza­sie (około pół se­kun­dy), zaz­wy­czaj służy ot­wo­rze­niu danej apli­ka­cji, pliku itp.; dwu­klik


SJP.pl


double-double

[czy­taj: dabl­dabl] w ko­szy­ków­ce: dwu­cy­fro­we osią­gnię­cia w jed­nym meczu, np. 10 zbió­rek i prze­chwy­tów


SJP.pl

Do­u­ble-do­u­ble (także jako DD2) – w ko­szy­ków­ce, uzy­ska­nie wy­ni­ków dwu­cy­fro­wych w dwóch z pię­ciu moż­li­wych po­zy­tyw­nych sta­ty­styk (punk­ty, asy­sty, zbiór­ki, prze­chwy­ty, bloki). Naj­częst­szą kom­bi­na­cją do­u­ble-do­u­ble są punk­ty i zbiór­ki, a na­stęp­nie punk­ty i asy­sty.

Wikipedia


doublé

[czy­taj: dabl] śro­do­wi­sko­wo: pod­wój­ny, dwu­czę­ścio­wy, dwu­e­le­men­to­wy, dwu­dziel­ny itp.


SJP.pl


doufu

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. twa­ro­żek z mleka so­jo­we­go, skład­nik wielu po­traw orien­tal­nych i we­ge­ta­riań­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za Chiny lu­do­we nie spró­bu­ję żad­ne­go doufu.

Wiktionary


douglas

[czy­taj: da­glas] marka sa­mo­lo­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Wiel­kiej Bry­ta­nii, na wschod­nim wy­brze­żu wyspy Man, sto­li­ca Wyspy Man ro­zu­mia­nej jako an­giel­skie te­ry­to­rium za­leż­ne;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­u­glas – mia­sto, sto­li­ca Wyspy Man
  • Do­u­glas – mia­sto w Szko­cji (South La­narks­hi­re), w któ­rym w roku 1940 pow­stał obóz dla żoł­nie­rzy PSZ ewa­ku­o­wa­nych z Fran­cji
  • Do­u­glas – miej­sco­wość na Fal­klan­dach
  • Do­u­glas – miej­sco­wość w Ir­lan­dii, w hrab­stwie Cork
  • Do­u­glas Air­craft Com­pa­ny – ame­ry­kań­ska wyt­wór­nia lot­ni­cza
  • Do­u­glas – cel­tyc­kie imię mę­skie
  • Do­u­glas – sieć skle­pów kos­me­tycz­nych
  • Do­u­glas – rzeka w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w An­glii
  • Do­u­glas – na­dziem­na sta­cja zie­lo­nej linii metra w Los An­ge­les
  • Do­u­glas - mia­sto w Re­pu­bli­ce Po­łud­nio­wej Afry­ki, po­ło­żo­ne w Pro­win­cji Przy­ląd­ko­wej Pół­noc­ne
  • Do­u­glas – szkoc­ki klan
  • Fry­de­ryk Do­u­glas – pod­puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go

Wikipedia


doula

[czy­taj: dula] ko­bie­ta udzie­la­ją­ca wspar­cia w cza­sie ciąży, po­ro­du i po po­ro­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) społ. ko­bie­ta za­pew­nia­ją­ca fa­cho­we wspar­cie matce i jej ro­dzi­nie w cza­sie ciąży, po­ro­du i / lub po po­ro­dzie;

Wiktionary

Doula (z stgr. δούλη, do­słow­nie: „słu­żą­ca, nie­wol­ni­ca”) – wyksz­tał­co­na i doś­wiad­czo­na rów­nież w swoim ma­cie­rzyń­stwie ko­bie­ta, za­pew­nia­ją­ca cią­głe nie­me­dycz­ne, fi­zycz­ne, emo­cjo­nal­ne i in­for­ma­cyj­ne wspar­cie matce i ro­dzi­nie na czas ciąży, po­ro­du i po po­ro­dzie (za de­fi­ni­cją Sto­wa­rzy­sze­nia Doula w Pol­sce).

Wikipedia


doumergue

[czy­taj: du­merg] naz­wi­sko


SJP.pl


douro

rzeka w Por­tu­ga­lii i Hisz­pa­nii; Duero


SJP.pl


doustnie

przy­słó­wek

 (1.1) med. przyj­mo­wa­ny lub po­da­wa­ny do ust, przez usta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re leki przyj­mo­wa­ne do­ust­nie mogą po­wo­do­wać in­ten­sy­fi­ka­cję cho­ro­by wrzo­do­wej, dla­te­go u wrzo­dow­ców sto­su­je się za­strzy­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. doustny, ustny

 rzecz. usta nmos.

Wiktionary


doustny

taki, który na­le­ży za­a­pli­ko­wać do ust


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. do sto­so­wa­nia do­ust­nie (naj­czę­ściej o le­kach i in­nych środ­kach far­ma­ko­lo­gicz­nych)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­karz i chory mają jedną z 3 moż­li­wo­ści: kon­ty­nu­o­wać le­cze­nie do­ust­nym an­ty­ko­a­gu­lan­tem, za­trzy­mać te­ra­pię na okres oko­ło­za­bie­go­wy lub za­trzy­mać le­cze­nie do­ust­nym an­ty­ko­a­gu­lan­tem, sto­su­jąc jed­no­cze­śnie le­cze­nie po­mo­sto­we he­pa­ry­ną nie­frak­cjo­no­wa­ną lub drob­no­czą­stecz­ko­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈwustnɨ, AS: dou̯ustny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. usta nmos., usteczka nmos.

 przym. ustny

 przysł. doustnie

Wiktionary


douszny

przez­na­czo­ny do ucha, np. słu­chaw­ki do­usz­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do ucha, umie­szcza­ny w uchu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ucho n., uszko n.

 przym. uszny

Wiktionary


doux

[czy­taj: du] słod­ki (o winie)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Doux (Ar­de­ny) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Szam­pa­nia-Ar­de­ny
  • Doux (Deux-Sèvres) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Po­i­tou-Cha­ren­tes

Wikipedia


dover

[czy­taj: doł­wer albo dower]
1. mia­sto w An­glii;
2. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

Dover – mia­sto i civil pa­rish w po­łud­nio­wo-wschod­niej An­glii (Wiel­ka Bry­ta­nia), w hrab­stwie Kent, w dy­stryk­cie Dover, port nad ka­na­łem La Man­che. Punkt An­glii naj­bliż­szy Fran­cji – jest od­da­lo­ny od fran­cu­skie­go portu Ca­la­is o 34 ki­lo­me­try, dla­te­go też Dover na­zy­wa­ne jest „bramą An­glii”. W 2011 roku civil pa­rish li­czy­ła 31 022 miesz­kań­ców.

Wikipedia


doverski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Do­ve­rem, do­ty­czą­cy Do­ve­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­ści­wie jed­nak dla na­sze­go po­dróż­ne­go go­ści­niec do­ver­ski nie­wie­le miał wspól­ne­go z dy­li­żan­sem do­ver­skim, wspi­na­ją­cym się po Sho­o­ters Hill.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dover mrz.

Wiktionary


dow.

skrót od:
1. do­wód­ca; d-ca, dca;
2. do­wództ­wo; d-dztwo, dtwo


SJP.pl


dowaga

do­dat­ko­wa ilość cze­goś po­trzeb­na do uzy­ska­nia od­po­wied­niej wagi


SJP.pl


dowalać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. do­wa­lić)

 (1.1) pot. do­da­wać cze­goś w dużej ilo­ści

 (1.2) pot. do­ku­czać komuś

 (1.3) pot. ob­cią­żać kogoś do­dat­ko­wym obo­wiąz­kiem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­wa­lać się (dk. do­wa­lić się)

 (2.1) pot. pró­bo­wać za­in­te­re­so­wać sobą drugą osobę

 (2.2) pot. zgła­szać pod czy­imś adre­sem pre­ten­sje

 (2.3) pot. odu­rzać się używ­ka­mi, będąc już pod ich wpły­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przysz­ło­ści będę mu­siał do­wa­lać wię­cej pie­przu do tej zupy.

 (1.2) Tym­cza­sem pan wi­ce­pre­mier Belka uparł się, żeby do­wa­lać Bal­ce­ro­wi­czo­wi i Ra­dzie Po­li­ty­ki Pie­nięż­nej.

 (1.3) Jedni czy­ta­ją no­tat­ki, inni dy­sku­tu­ją o pro­fe­so­rze, który "za­czął jej do­wa­lać py­ta­nia z mi­kro­bio­lo­gii".

 (2.1) Uwa­żaj, Mar­cin chyba do­wa­la się do cie­bie.

 (2.2) Ale ta baba się do mnie do­wa­la­ła!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dodawać

 (1.2) pot. dokopywać

 (1.3) pot. przywalać, pot. wulg. dojebać

 (2.1) pot. dostawiać się, pot. przystawiać się, pot. podwalać się

 (2.2) pot. wulg. dopierdalać się, pot. wulg. przypierdalać się, pot. wulg. dojebywać się

Wiktionary


dowalić

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. do­wa­lać)

 (1.1) dk. od: do­wa­lać

 (1.2) pot. mocno kogoś ude­rzyć

 (1.3) pot. o śnie­gu: spaść w dużej ilo­ści

 (1.4) pot. po­wie­dzieć coś nie­wła­ści­we­go, nie­pra­wi­dło­we­go, szo­ku­ją­ce­go w danej sy­tu­a­cji

 (1.5) pot. po­ko­nać kogoś zde­cy­do­wa­nie w ry­wa­li­za­cji

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny do­wa­lić się (ndk. do­wa­lać się)

 (2.1) dk. od: do­wa­lać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Niech bę­dzie to po­je­dy­nek słow­ny, ale i gdyby któ­ryś do­wa­lił pię­ścią, to może by na tym sko­rzy­stał naród.

 (1.3) Wczo­raj wie­czo­rem do­wa­li­ło 30 cen­ty­me­trów śnie­gu w mojej wio­sce.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przywalić, walnąć, pot. lutnąć, wulg. przyjebać, wulg. jebnąć

 (1.5) wulg. rozjebać

Wiktionary


dowartościowywać

do­strze­gać, do­ce­niać, pod­kre­ślać czy­jąś war­tość, ge­stem lub sło­wem na­gra­dzać kogoś za jego za­słu­gi, ut­wier­dzać w kimś po­czu­cie włas­nej war­to­ści


SJP.pl


dowarzać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. do­wa­rzyć)

 (1.1) do­go­to­wy­wać

Wiktionary


dować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. dawać

Wiktionary


doważać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. do­wa­żyć)

 (1.1) ważyć do­dat­ko­wą ilość

 (1.2) pot. ważyć coś ucz­ci­wie, tyle, ile ktoś żąda

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wyważyć

Wiktionary


dowbor

naz­wi­sko, m.in. Ka­ta­rzy­na Dow­bor, pol­ska dzien­ni­kar­ka


SJP.pl


dowborczyk

żoł­nierz I Kor­pu­su Pol­skie­go, sfor­mo­wa­ne­go w Rosji w cza­sie I wojny świa­to­wej i do­wo­dzo­ne­go przez ge­ne­ra­ła Jó­ze­fa Dow­bo­ra-Mu­śnic­kie­go


SJP.pl


dowcip

1. śmiesz­na hi­sto­ryj­ka, aneg­do­ta, żart; kawał;
2. daw­niej: rozum, spryt;
3. zdol­ność spo­strze­ga­nia i opi­sy­wa­nia w za­baw­ny spo­sób śmiesz­nych stron życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś, co zo­sta­ło po­wie­dzia­ne lub zro­bio­ne dla roz­ryw­ki, tak, aby kogoś roz­śmie­szyć

Wiktionary

Dow­cip, żart, kawał – krót­ka forma hu­mo­ry­stycz­na, słu­żą­ca roz­śmie­sze­niu słu­cha­cza. Naj­częst­szą formą roz­po­wszech­nia­nia dow­ci­pu jest prze­kaz słow­ny. Dow­ci­py można spot­kać na wielu stro­nach in­ter­ne­to­wych, w pra­sie, w spe­cjal­nych ru­bry­kach. Pu­bli­ko­wa­ne są książ­ki i cza­so­pis­ma z dow­ci­pa­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krzy­siek, opo­wiedz jakiś dow­cip; roz­ru­sza­my to­wa­rzy­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔfʲt͡ɕip, AS: dofʹćip

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcipniś mos., dowcipkowanie n.

:: zgrub. dowcipas mos.

 czas. dowcipkować ndk.

 przym. dowcipny

 przysł. dowcipnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żart, kawał, anegdota; gw. Górny Śląsk wic

Wiktionary


dowcipas

dow­cip­niś, fi­glarz, zbyt­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. nies­macz­ny, nie­do­rzecz­ny żart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcip mrz.

 przym. dowcipny

 przysł. dowcipnie

Wiktionary


dowcipek

zdrob­nie­nie od: dow­cip


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: dow­cip

Wiktionary


dowcipkować

mówić dow­ci­py; żar­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) opo­wia­dać żarty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcip mrz., dowcipniś mos.

Wiktionary


dowcipnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób dow­cip­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcip m., dowcipniś mos., dowcipność ż., dowcipas mrz.

 przym. dowcipny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabawnie

Wiktionary


dowcipniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: dow­cip­nie


SJP.pl


dowcipniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dow­cip­ny


SJP.pl


dowcipnisia

ko­bie­ta lu­bią­ca dow­cip­ko­wać, robić żarty, ka­wa­ły; żar­tow­ni­sia, ka­wa­lar­ka


SJP.pl


dowcipniś

osoba lu­bią­ca opo­wia­dać ka­wa­ły, stro­ić żarty; żar­tow­niś, ka­wa­larz, dow­ci­pas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek lu­bią­cy dow­cip­ko­wać, żar­to­wać, robić żarty komuś lub z kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakiś dow­cip­niś robi sobie z nas żarty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcip mrz., dowcipkowanie n.

 przym. dowcipny

 przysł. dowcipnie

 czas. dowcipkować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żartowniś; gw. Górny Śląsk szpasownik

Wiktionary


dowcipność

→ dow­cip­ny; śmiesz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dow­cip­ne; cecha tych, któ­rzy są dow­cip­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dowcipny

 przysł. dowcipnie

Wiktionary


dowcipny

żar­to­bli­wy, hu­mo­ry­stycz­ny;
1. pełen hu­mo­ru, chęt­nie i czę­sto żar­tu­ją­cy;
2. ma­ją­cy cha­rak­ter dow­ci­pu, żartu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) umie­ją­cy mówić i pisać żar­to­bli­wie i z hu­mo­rem, lu­bią­cy żarty i dow­ci­py

 (1.2) pełen dow­ci­pu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ga­da­ny, in­te­li­gent­ny i dow­cip­ny, wkrót­ce stał się ulu­bień­cem miesz­kań­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowcip m., dowcipniś m., dowcipność ż., dowcipas mrz.

 przysł. dowcipnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błazeński, pocieszny, ucieszny, wesoły, wesołkowaty, zabawny

 (1.2) komiczny, humorystyczny, śmieszny, zabawny, żartobliwy; przest. krotochwilny, sowizdrzalski

Wiktionary


dowcipuszek

żar­cik


SJP.pl


dowgielewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


dowiadywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­wia­dy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dowiadywać ndk.

Wiktionary


dowiać

1. o wie­trze:
a) wie­jąc, do­nieść coś;
b) wie­jąc, do­trzeć gdzieś;
2. do­koń­czyć od­dzie­la­nie zia­ren od plew w wial­ni;
3. daw­niej: prze­jąć chło­dem; zmro­zić


SJP.pl


dowidzieć

rzad­ko: móc, być w sta­nie do­strzec, za­u­wa­żyć; wy­stę­pu­je zwy­kle z prze­cze­niem, np.: Nie do­wi­dzisz go, stoi za da­le­ko.; do­strzec, doj­rzeć, wy­pa­trzyć


SJP.pl


dowierać

1. daw­niej, dziś gwa­ro­wo: do­my­kać;
2. daw­niej: uwie­rać, spra­wiać ból


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­wrzeć)

 (1.1) daw. spra­wiać ból, uwie­rać

 (1.2) daw. za­my­kać, do­my­kać

Wiktionary


dowierzająco

→ do­wie­rzać


SJP.pl

Patrz:

dowierzać

dowierzać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­wie­rzyć)

 (1.1) mieć za­u­fa­nie, ufać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowierzanie n.

 czas. dowierzyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ufać

Wiktionary


dowierzchnia

1. w ge­o­lo­gii: po­kład skal­ny wy­cho­dzą­cy na po­wierzch­nię ziemi;
2. w gór­nict­wie: po­chy­ły chod­nik łą­czą­ca dwa przod­ki


SJP.pl


dowiesić

do­koń­czyć wie­sza­nie, po­wie­sić do­dat­ko­wo


SJP.pl


dowieszać

do­kań­czać wie­sza­nie, wie­szać do­dat­ko­wo


SJP.pl


dowietrzny

wy­sta­wio­ny w stro­nę naj­czę­ściej wie­ją­cych wia­trów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. usta­wio­ny w kie­run­ku wie­ją­cych wia­trów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ek­spo­zy­cja stoku ma spory wpływ na sumę opa­dów at­mos­fe­rycz­nych. Stoki do­wietrz­ne cha­rak­te­ry­zu­ją się częst­szym wy­stę­po­wa­niem opa­dów ani­że­li za­wietrz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈvʲjɛṭʃnɨ, AS: dovʹi ̯eṭšny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wiatr m.

Wiktionary


dowiewać

1. o wie­trze:
a) wie­jąc, do­no­sić coś;
b) wie­jąc, do­cie­rać gdzieś;
2. do­kań­czać od­dzie­la­nie zia­ren od plew w wial­ni;
3. daw­niej: przej­mo­wać chło­dem; mro­zić, zię­bić, chło­dzić


SJP.pl


dowieść

wy­ka­zać praw­dzi­wość


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­wo­dzić)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­wo­dzić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­cent ośmie­szył się opu­bli­ko­wa­niem hi­po­te­zy, któ­rej fał­szu po­tra­fi do­wieść każdy stu­dent fi­zy­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowód mrz., dowodzik mrz.

Wiktionary


dowieźć

1. do­star­czyć kogoś lub coś do celu;
2. przy­wieźć wię­cej osób lub rze­czy


SJP.pl


dowilżać

na­sy­cać wil­go­cią w więk­szym stop­niu, zwil­żać do końca


SJP.pl


dowilżyć

na­sy­cić wil­go­cią w więk­szym stop­niu, zwil­żyć do końca


SJP.pl


dowlec

1. coś albo kogoś gdzieś do­cią­gnąć; wlec do okre­ślo­ne­go miej­sca lub do okre­ślo­ne­go czasu;
2. dow­lec się - z tru­dem dojść do okre­ślo­ne­go miej­sca


SJP.pl


down

[czy­taj: dałn] po­tocz­nie: osoba cier­pią­ca na ze­spół Downa - wro­dzo­ny nie­do­roz­wój umy­sło­wy po­łą­czo­ny z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi zmia­na­mi fi­zycz­ny­mi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Down – hrab­stwo w Ir­lan­dii Pół­noc­nej
  • Down – miej­sco­wość w Ir­lan­dii
  • Down – ame­ry­kań­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Down – album The Jesus Li­zard (1994)
  • Down – album Sen­ten­ced (1996)
  • Down – sin­gel Blink-182 (2004)
  • Down – sin­gel Jaya Seana (2009)
  • Down – sin­gel Ja­so­na De­ru­lo i Da­vi­da Gu­et­ty (2024)
  • Down – sin­gel Ma­rian Hill (2014)
  • down – po­ję­cie w fut­bo­lu ame­ry­kań­skim
  • ze­spół Downa opi­sa­ny przez Johna Lang­do­na Downa
  • Sy­stem of a Down

Wikipedia


downar

naz­wi­sko


SJP.pl


downarowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Me­dard Dow­na­ro­wicz – pol­ski dzia­łacz po­li­tycz­ny
  • Sta­ni­sław Dow­na­ro­wicz – pol­ski dzia­łacz po­li­tycz­ny, in­ży­nier
  • Ste­fan Dow­na­ro­wicz – pol­ski ar­chi­tekt
  • To­masz Dow­na­ro­wicz – pol­ski in­ży­nier pod­sta­wo­wych pro­ble­mów tech­ni­ki
  • Dow­na­ro­wicz – pol­ski herb szla­chec­ki

Wikipedia


downbeat

[czy­taj: dałn­bit] ga­tu­nek mu­zycz­ny wy­wo­dzą­cy się z mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej, pow­sta­ły w la­tach 90. XX wieku w Wiel­kiej Bry­ta­nii; down­tem­po


SJP.pl


downgrade

[czy­taj: dołn­grejd] cof­nię­cie się do wcze­śniej­szej wer­sji pro­gra­mu, gry kom­pu­te­ro­wej czy sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go


SJP.pl


downhill

[czy­taj: dałn­hil]
1. kon­ku­ren­cja w ko­lar­stwie gór­skim i nar­ciar­stwie al­pej­skim, po­le­ga­ją­ca na zjeż­dża­niu w dół po stro­mych i wą­skich ścież­kach gór­skich;
2. po­tocz­nie: rower przez­na­czo­ny do jazdy po stro­mych zbo­czach; down­hil­lo­wiec


SJP.pl

Down­hill (DH, po pol­sku „zjazd”) – jedna z ek­stre­mal­nych od­mian ko­lar­stwa gór­skie­go, po­le­ga­ją­ca na in­dy­wi­du­al­nym zjeź­dzie ro­we­rem na czas po stro­mych, na­tu­ral­nych sto­kach. Ścież­ki zja­zdo­we są czę­sto bar­dzo wą­skie, ka­mie­ni­ste czy po­prze­ci­na­ne wy­sta­ją­cy­mi ko­rze­nia­mi.

Wikipedia


downhiller

[czy­taj: dałn­hi­ler] osoba upra­wia­ją­ca down­hill (jazdę po stro­mych zbo­czach); down­hil­lo­wiec


SJP.pl


downhillowiec

[czy­taj: dałn­hi­lo­wiec] osoba upra­wia­ją­ca down­hill (jazdę po stro­mych zbo­czach); down­hil­ler


SJP.pl


downhillowy

→ down­hill [czy­taj: dałn­hi­lo­wy]


SJP.pl


downij

przy­słó­wek czasu

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. daw­niej

Wiktionary


download

[czy­taj: dałn­lołd] śro­do­wi­sko­wo: po­bie­ra­nie pli­ków z in­ter­ne­tu; ścią­ga­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • po­bie­ra­nie pli­ków
  • di­gi­tal down­lo­ad

Wikipedia


downloadować

[czy­taj: dałn­loł­do­wać] śro­do­wi­sko­wo: po­bie­rać pliki z in­ter­ne­tu; ścią­gać


SJP.pl


downshifting

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) styl życia osób ucie­ka­ją­cych od tego, co kry­ty­cy na­zy­wa­ją wy­ści­giem szczu­rów, styl, który kła­dzie na­cisk na rów­no­wa­gę mię­dzy cza­sem wol­nym a pracą, jed­no­cze­śnie kon­cen­tru­jąc cele ży­cio­we na sa­mo­re­a­li­za­cji i bu­do­wa­niu oso­bi­stych re­la­cji za­miast po­chła­nia­ją­cej wszyst­ko po­go­ni za suk­ce­sem eko­no­micz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Downs­hif­ting jest do­bro­wol­ną zmia­ną pracy na mniej wy­ma­ga­ją­cą i ab­sor­bu­ją­cą, żeby móc bar­dziej cie­szyć się ży­ciem.

Wiktionary


downsizing

[czy­taj: dałn­sajz-ing]
1. w hand­lu: zmniej­sze­nie gra­ma­tu­ry lub ilo­ści pro­duk­tów w opa­ko­wa­niu przy jed­no­czes­nym za­cho­wa­niu tej samej ceny; shrink­fla­cja;
2. w mo­to­ry­za­cji: zmniej­sze­nie po­jem­no­ści sil­ni­ka i jed­no­czes­ne zwięk­sze­nie jego mocy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. zmniej­sza­nie wiel­ko­ści i po­jem­no­ści sil­ni­ka po­ja­zdu po­łą­czo­ne ze zwięk­sza­niem jego mocy

 (1.2) hand. nie­ucz­ci­wa prak­ty­ka zmniej­sza­nia za­war­to­ści pro­duk­tu w opa­ko­wa­niu w celu ukry­cia pod­wyż­ki ceny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Down­si­zing (mo­to­ry­za­cja)
  • Down­si­zing (han­del)

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Down­si­zing, czyli zmniej­sza­nie ilo­ści pro­duk­tu w opa­ko­wa­niu przy utrzy­ma­niu tej samej ceny to zja­wi­sko znane w bran­ży spo­żyw­czej od lat.

Wiktionary


downsizingowy

→ down­si­zing [czy­taj: dałn­sajz-in­go­wy]


SJP.pl


downtempo

[czy­taj: dałn­tem­po] ga­tu­nek mu­zycz­ny wy­wo­dzą­cy się z mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej, pow­sta­ły w la­tach 90. XX wieku w Wiel­kiej Bry­ta­nii; down­be­at


SJP.pl

Down­tem­po (lub down­be­at) – ga­tu­nek mu­zycz­ny wy­wo­dzą­cy się z mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej, pow­sta­ły w la­tach 90. XX wieku w Wiel­kiej Bry­ta­nii.

Jest to ga­tu­nek ba­zu­ją­cy prze­waż­nie na syn­ko­po­wym ryt­mie po­dob­nym do hip-ho­po­we­go i na wielu ele­men­tach za­po­ży­czo­nych z róż­nych ga­tun­ków mu­zycz­nych, ta­kich jak np. dub, lo­un­ge, jazz, hip-hop i mu­zy­ki la­ty­no­skiej. Tempo oscy­lu­je mię­dzy 80 a 120 BPM, choć zda­rza­ją się także szyb­sze i wol­niej­sze ut­wo­ry.

Wikipedia


downvote

[czy­taj: dałn­wołt] in­ter­ne­to­we oz­na­cze­nie tre­ści in­for­mu­ją­ce, że nie przy­padł nam do gustu lub że się z nim nie zga­dza­my; dis­li­ke, łapka w dół, kciuk w dół


SJP.pl


dowodliwość

daw­niej: moż­li­wość do­wie­dze­nia


SJP.pl


dowodliwy

daw­niej: da­ją­cy się do­wieść


SJP.pl


dowodnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) przest. w spo­sób nie­wąt­pli­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowód m., dowodzik m., dowodzenie n., udowadnianie n., udowodnienie n.

 czas. dowodzić ndk., udowadniać ndk., udowodnić dk.

 przym. dowodny, dowodowy

Wiktionary


dowodniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­wod­nie


SJP.pl


dowodność

→ do­wod­ny


SJP.pl

Patrz:

dowodny

dowodny

daw­niej:
1. da­ją­cy się do­wieść, uza­sad­nić;
2. opar­ty na do­wo­dach; do­wo­do­wy;
3. odz­na­cza­ją­cy się w ja­kiejś dzie­dzi­nie; dobry


SJP.pl


dowodowy

przy­miot­nik od: dowód


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z do­wo­da­mi, do­ty­czą­cy do­wo­dów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowód m.

 czas. udowodnić

 przysł. dowodnie

Wiktionary


dowodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­pro­wa­dza­nie do­wo­du

 (1.2) wy­da­wa­nie roz­ka­zów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • do­wo­dze­nie w lo­gi­ce
  • do­wo­dze­nie w ma­te­ma­ty­ce
  • do­wo­dze­nie w re­to­ry­ce
  • do­wo­dze­nie w woj­sku
  • do­wo­dze­nie ist­nie­nia Boga
  • dowód

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) WS dy­spo­nu­ją prze­no­śny­mi ter­mi­na­la­mi łącz­no­ści Link 16, umoż­li­wia to do­wo­dze­nie w sy­ste­mie sie­cio­cen­trycz­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔvɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: dovoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. dowód mrz., dowodzik mrz.

 przym. dowodowy

 przysł. dowodnie

 (1.2)

 rzecz. dowódca m., dowództwo n.

 czas. dowodzić ndk., przewodzić ndk.

 przym. dowódczy

Wiktionary


dowodzik

zdrob­nie­nie od: dowód


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od dowód

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowód m., dowiedzenie n.

 czas. dowodzić ndk., dowieść dk., udowadniać ndk., udowodnić dk.

 przysł. dowodnie

Wiktionary


dowodzić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) kie­ro­wać i wy­da­wać roz­ka­zy ja­kiejś gru­pie

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­wieść)

 (2.1) prze­pro­wa­dzać dowód

 (2.2) sta­no­wić dowód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Siły pol­skie do­wo­dzą si­ła­mi wojsk wie­lo­na­ro­do­wo­ścio­wych, któ­rych licz­bę sza­cu­je się na 9,5 tys. żoł­nie­rzy.

 (2.1) Na­u­czy­ciel do­wo­dził praw­dzi­wo­ści twier­dze­nia Pi­ta­go­ra­sa.

 (2.2) Zgro­ma­dzo­ne dane nie do­wo­dzą po­sta­wio­nej tezy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈvɔd͡ʑit͡ɕ, AS: dovoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. dowódca m., dowództwo n., dowodzenie n.

 czas. przewodzić ndk.

 przym. dowódczy

 (2.1-2)

 rzecz. dowód mrz., dowodzik mrz., dowodzenie n.

 czas. dowieść dk.

 przysł. dowodnie

Wiktionary


dowodzący

do­wód­ca, wódz, przy­wód­ca


SJP.pl


dowojowywać

do­wo­jo­wy­wać się - wal­cząc, zy­ski­wać coś


SJP.pl


dowolnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób do­wol­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Smak brus­chet­ty mo­żesz do­wol­nie mo­dy­fi­ko­wać do­dat­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈvɔlʲɲɛ, AS: dovolʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowolność

 przym. dowolny

Wiktionary


dowolniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: do­wol­nie


SJP.pl


dowolniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­wol­ny


SJP.pl


dowolność

→ do­wol­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest do­wol­ne

Wiktionary

Patrz:

dowolny

Powiązane:

 przym. dowolny

 przysł. dowolnie

Wiktionary


dowolny

za­leż­ny wy­łącz­nie od włas­nej woli, nie­skrę­po­wa­ny na­ka­za­mi, prze­pi­sa­mi; swo­bod­ny, wolny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­leż­ny tylko od włas­ne­go wy­bo­ru, nie­o­gra­ni­czo­ny zew­nętrz­ny­mi na­ka­za­mi i za­ka­za­mi, swo­bod­ny

 (1.2) każdy

 (1.3) wszyst­ko jedno który

 (1.4) wszyst­ko jedno jaki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Styl do­wol­ny to styl pły­wac­ki, w któ­rym za­wod­nik może pły­nąć wy­bra­nym przez sie­bie spo­so­bem.

 (1.2) Do­wol­na licz­ba na­tu­ral­na jest licz­bą rze­czy­wi­stą.

 (1.3) Na­ci­śnij do­wol­ny przy­cisk.

 (1.4) W jakim ko­lo­rze chcesz za­słon­ki? Wszyst­ko mi jedno, w do­wol­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈvɔlnɨ, AS: dovolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowolność

 przysł. dowolnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) każdy

 (1.3) obojętnie który, jakikolwiek

 (1.4) obojętnie jaki, jakiś

Wiktionary


dowozowy

przy­miot­nik od: dowóz


SJP.pl


dowrzeć

daw­niej, dziś gwa­ro­wo: dom­knąć


SJP.pl


dowspuda

osada w Pol­sce


SJP.pl

Dow­spu­da – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Racz­ki, w so­łect­wie Szko­cja. Leży nad rzeką Ro­spu­dą.

W okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym po­sia­dłość ziem­ską miał tu Fran­ci­szek Sa­mo­ty­ka (157 mórg).

Do 1954 roku miej­sco­wość na­le­ża­ła do gminy Dow­spu­da. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie su­wal­skim.

Wikipedia


dowód

coś do­wo­dzą­ce cze­goś, świad­czą­ce o czymś lub zaś­wiad­cza­ją­ce coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. skoń­czo­ny ciąg zdań wy­ka­zu­ją­cy praw­dzi­wość twier­dze­nia;

 (1.2) przed­miot, oko­licz­ność wy­ka­zu­ją­ce coś (do­wo­dzą­ce cze­goś)

 (1.3) do­ku­ment pot­wier­dza­ją­cy przy­na­leż­ność, pot. dowód oso­bi­sty

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dowód w lo­gi­ce
  • dowód w ma­te­ma­ty­ce
  • dowód w pra­wie
  • Dowód – pol­skie po­stę­po­wa­nie ad­mi­ni­stra­cyj­ne
  • Dowód (ang. Proof) – au­stra­lij­ski film z 1991
  • Dowód (ang. Proof) – ame­ry­kań­ski film z 2005
  • Dowód – ame­ry­kań­ski se­rial dra­ma­tycz­ny z ele­men­ta­mi fan­ta­sy
  • te­o­ria do­wo­du
  • dowód oso­bi­sty
  • do­wo­dze­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­re de Fer­mat za­no­to­wał na mar­gi­ne­sie książ­ki, że zna­lazł za­dzi­wia­ją­cy dowód swo­je­go twier­dze­nia, ale nie­ste­ty mar­gi­nes jest za mały aby go za­pi­sać. Twier­dze­nie po­zo­sta­ło nie­u­do­wod­nio­ne przez ko­lej­ne 350 lat, a zna­le­zio­ny w końcu dowód jest pięć razy dłuż­szy niż cała tamta książ­ka.

 (1.2) Ten nie­do­pa­łek pa­pie­ro­sa ze śla­da­mi szmin­ki jest do­wo­dem, że od­wie­dzi­ła pani de­na­ta!

 (1.3) Po­li­cjant nawet nie spoj­rzał w dowód za­trzy­ma­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔvut, AS: dovut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowodzik mrz., dowodzenie n.

 czas. dowodzić ndk., dowieść dk., udowadniać ndk., udowodnić dk.

 przym. dowodowy

 przysł. dowodnie

Wiktionary


dowódca

osoba, która kie­ru­je jed­nost­ką woj­sko­wą, stoi na czele ja­kiejś grupy; wódz, ko­men­dant, do­wo­dzą­cy, głów­no­do­wo­dzą­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. osoba kie­ru­ją­ca grupą woj­sko­wych;

Wiktionary

Do­wód­ca – sta­no­wi­sko eta­to­we w woj­sku, żoł­nierz sto­ją­cy na czele ro­dza­ju sił zbroj­nych, związ­ku tak­tycz­ne­go, od­dzia­łu lub po­dod­dzia­łu. Ma okre­ślo­ne prawa (wy­da­wa­nie roz­ka­zów oraz na­dzór nad ich wy­ko­naw­stwem). Jest or­ga­ni­za­to­rem dzia­łań bo­jo­wych pod­le­głych wojsk (żoł­nie­rzy) oraz do­wo­dzi nimi w cza­sie ich trwa­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ge­ne­rał Eu­ge­niusz Kusz­ko w imie­niu na­czel­ne­go do­wód­cy WP od­czy­tał roz­kaz o odz­na­cze­niu po­śmiert­nym czo­ło­wych bo­ha­te­rów pow­sta­nia w get­cie.

 (1.1) Pod­czas wojny mój dzia­dek był do­wód­cą klu­cza.

 (1.1) Woj­sko czeka tylko na roz­kaz do­wód­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈvutt͡sa, AS: dovutca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowództwo n., dowodzenie n.

:: fż. dowódczyni ż.

 czas. dowodzić ndk.

 przym. dowódczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komendant, wódz

Wiktionary


dowódczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z do­wództ­wem, do­ty­czą­cy do­wództ­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowództwo n., dowódca mos.

Wiktionary


dowódczyni

→ do­wód­ca


SJP.pl

Patrz:

dowódca

dowództwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sta­no­wi­sko i wła­dza do­wód­cy

 (1.2) ze­spół do­wód­ców; do­wód­ca wraz ze szta­bem

 (1.3) miej­sce urzę­do­wa­nia do­wód­cy

Wiktionary

Do­wództ­wo – ze­spół ludzi, wraz z do­wód­cą, zaj­mu­ją­cych się kie­ro­wa­niem for­ma­cją woj­sko­wą lub ze­spo­łem ludzi. Naj­czę­ściej sto­so­wa­ne w ter­mi­no­lo­gii woj­sko­wej, rza­dziej w ter­mi­no­lo­gii cy­wil­nej.

W skład do­wództ­wa wcho­dzą do­wód­ca, jego za­stęp­ca (za­stęp­cy, po­moc­ni­cy), sztab, także ogni­wa szta­bo­we sze­fostw ro­dza­jów wojsk, ko­mór­ki lo­gi­stycz­ne, ka­dro­we i inne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Leia Or­ga­na! Znana przy­wód­czy­ni ter­ro­ry­stów z tak zwa­ne­go So­ju­szu Re­be­lian­tów! Wszel­kie in­for­ma­cje na temat jej samej lub jej współ­spi­skow­ców po­win­ny na­tych­miast zo­stać prze­ka­za­ne lo­kal­ne­mu do­wództ­wu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dowódca mos.

 przym. dowódczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dowodzenie, komenda

 (1.3) centrala, komenda, kwatera główna

Wiktionary


dowóz

do­wo­że­nie rze­czy lub ludzi; do­wóz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­wie­zie­nie, do­star­cze­nie cze­goś albo kogoś do celu; także. ogół czyn­no­ści z tym zwią­za­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­mysł kra­jo­wy za­spo­ka­jał po­trze­by armii tylko czę­ścio­wo. Dowóz sprzę­tu bo­jo­we­go z za­cho­du mógł od­by­wać się je­dy­nie przez Mur­mańsk i Ar­chan­gielsk i to z wy­łą­cze­niem zimy, gdy za­ma­rza­ły wody oka­la­ją­ce oba porty.

 (1.1) Po locie z Gdań­ska cze­kał nas bę­dzie bez­piecz­ny dowóz au­to­bu­sem do miej­sca zak­wa­te­ro­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dowozowy

 czas. dowozić ndk., dowieźć dk.

Wiktionary


dowózka

do­wo­że­nie rze­czy lub ludzi; dowóz


SJP.pl


dowąchać

do­wą­chać się:
1. długo wą­cha­jąc, wy­kryć jakiś za­pach;
2. prze­no­śnie: wy­wę­szyć, od­kryć coś


SJP.pl


dowąchiwać

do­wą­chi­wać się:
1. długo wą­cha­jąc, wy­kry­wać jakiś za­pach;
2. prze­no­śnie: wy­wę­szać, od­kry­wać coś


SJP.pl


dowędzać

koń­czyć wę­dze­nie


SJP.pl


dowędzić

do­koń­czyć wę­dze­nie


SJP.pl


dowżenko

naz­wi­sko, m.in. Ołek­sandr Dow­żen­ko (1894-1956), ukra­iń­ski re­ży­ser


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ana­tol Dow­żen­ko (1905–1976) – pol­ski ne­u­ro­log, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny nauk me­dycz­nych, rek­tor Aka­de­mii Me­dycz­nej w Poz­na­niu.
  • Ana­tol Dow­żen­ko (1941–2020) – pol­ski ra­dio­log i ne­u­ro­ra­dio­log, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny nauk me­dycz­nych.
  • Ołek­sandr Dow­żen­ko (1894–1956) – ukra­iń­ski re­ży­ser, sce­na­rzy­sta i pro­du­cent fil­mo­wy, jeden z pio­nie­rów kina ukra­iń­skie­go, pi­sarz.

Wikipedia


doxa

marka ze­gar­ków


SJP.pl

Doxa – marka szwaj­car­skich ze­gar­ków za­ło­żo­na przez Ge­or­ge Du­com­mu­na w 1889 w Neuchâtel. "Zo­bacz też: Doksa – ter­min z fi­lo­zo­fii sta­ro­żyt­nej i grec­ki ni­szczy­ciel."

Wikipedia


doxing

ujaw­nia­nie czy­ichś pry­wat­nych da­nych bez zgody; dox­xing


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) społ. zja­wi­sko ujaw­nia­nia pry­wat­nych da­nych osób w prze­strze­ni pu­blicz­nej w celu za­stra­sza­nia, zem­sty, nę­ka­nia lub wy­rzą­dze­nia szko­dy;

Wiktionary

Do­xing (z dox, skrót od "do­cu­ments") – gro­ma­dze­nie i pu­bli­ko­wa­nie da­nych oso­bo­wych w In­ter­ne­cie, zaz­wy­czaj w złym za­mia­rze wobec osoby, któ­rej dane do­ty­czą. W niek­tó­rych przy­pad­kach wiąże się to rów­nież z iden­ty­fi­ka­cją ano­ni­mo­wych osób.

Po­wo­dy do­xin­gu mogą być różne, w tym sa­mo­sąd, pu­blicz­ne upo­ko­rze­nie i nę­ka­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. doxingowanie n., zdoxingowanie n.

 czas. doxingować ndk., zdoxingować dk.

 przym. doxingowy

Wiktionary


doxxing

ujaw­nia­nie czy­ichś pry­wat­nych da­nych bez zgody; do­xing


SJP.pl


doxxować

[czy­taj: dok­so­wać] ujaw­niać w in­ter­ne­cie czy­jeś pry­wat­ne dane bez zgody


SJP.pl


doyen

[czy­taj: duaję, w od­mia­nie: do­y­e­na - czy­taj: du­a­je­na itd.] naj­star­szy wie­kiem w ja­kimś gro­nie


SJP.pl


doyle

[czy­taj: dojl] naz­wi­sko, m.in. Art­hur Conan Doyle (1859-1930), szkoc­ki pi­sarz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Doyle – miej­sco­wość w sta­nie Ten­nes­see, w hrab­stwie White
  • Doyle – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie San Pa­tri­cio
  • Doyle – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Las­sen
  • Doyle – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Bar­ron
  • Doyle (ang. Doyle Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Clar­ke
  • Doyle (ang. Doyle Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Ma­rion
  • Doyle (ang. Doyle Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Scho­ol­craft
  • Doyle (ang. Doyle Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Bar­ron
  • Art­hur Conan Doyle (ur. 1859) – szkoc­ki pi­sarz, autor po­wie­ści o Sher­loc­ku Hol­me­sie
  • Ei­lidh Doyle (ur. 1987) – bry­tyj­ska lek­ko­at­let­ka
  • Jason Doyle (ur. 1985) – au­stra­lij­ski żuż­lo­wiec
  • Doyle – ze­spół mu­zycz­ny

Wikipedia


doza

pewna por­cja cze­goś; dawka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. por­cja leku

 (1.2) przen. pewna ilość cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wy­pi­li pod czu­łym okiem bar­ma­na, który z usłuż­ną go­to­wo­ścią przy­su­wał kan­cia­stą bu­tel­kę i srebr­ną miar­kę do usta­la­nia dozy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozowanie n., dozownik mrz., dozowacz mos./mrz.

 czas. dozować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawka

 (1.2) dawka

Wiktionary


dozator

przy­rząd do rów­ne­go od­mie­rza­nia okre­ślo­nych ilo­ści ja­kiejś sub­stan­cji; do­zow­nik, daw­kow­nik


SJP.pl


dozbierać

uzu­peł­nić, za­koń­czyć zbie­ra­nie (zwła­szcza pie­nię­dzy); us­kła­dać


SJP.pl


dozgonnie

przy­słó­wek

 (1.1) książk. aż do czy­jejś śmier­ci

 (1.2) książk. przen. bar­dzo długo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­dze gminy doz­gon­nie poz­wo­li­ły jej ko­rzy­stać z domu, w któ­rym się uro­dzi­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dozgonny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dośmiertnie

Wiktionary


dozgonność

→ doz­gon­ny


SJP.pl

Patrz:

dozgonny

dozgonny

trwa­ją­cy lub ma­ją­cy trwać do końca życia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. trwa­ją­cy lub ma­ją­cy trwać do końca czy­je­goś życia, do jego zgonu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈzɡɔ̃nːɨ, AS: dozgõ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zgon

 przysł. dozgonnie

Wiktionary


doziemienie

Do­zie­mie­nie – zwar­cie prze­wo­du fa­zo­we­go z zie­mią, które sta­no­wi pod­sta­wo­wy typ usz­ko­dze­nia wy­stę­pu­ją­cy w prze­my­sło­wych i ko­mer­cyj­nych sy­ste­mach za­si­la­nia.

Za­leż­nie od ukła­du sieci do­zie­mie­nie może wy­wo­ły­wać róż­no­ra­kie skut­ki. W każ­dym jed­nak przy­pad­ku do­zie­mie­nie po­wo­du­je po­ja­wie­nie się po­ten­cja­łu sieci na uzie­mio­nych ele­men­tach prze­wo­dzą­cych co może z kolei wy­wo­ły­wać za­gro­że­nie:

Wikipedia


doziemny

skie­ro­wa­ny ku ziemi


SJP.pl


doziębiać

za­zię­biać zu­peł­nie, do resz­ty


SJP.pl


dozmyślać

po­tocz­nie: do­po­wie­dzieć, zmy­śla­jąc


SJP.pl


doznanie

to, czego się doz­na­je; uczu­cie, od­czu­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|doz­nać.

 (1.2) uczu­cie, od­czu­cie, to, czego się doz­na­je

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doznać dk., doznawać ndk.

 rzecz. znawstwo n.

Wiktionary


doznaniowy

przy­miot­nik od: doz­na­nie


SJP.pl


doznawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|doz­na­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔznaˈvãɲɛ, AS: doznavãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doznawać ndk.

 rzecz. znawstwo n.

Wiktionary


doznawać

cza­sow­nik

 (1.1) od­czu­wać, doś­wiad­czać na włas­nej skó­rze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ana­lo­gicz­nych strat doz­na­je sy­gnał son­du­ją­cy w dro­dze od na­daj­ni­ka do an­te­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈznavat͡ɕ, AS: doznavać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doznanie n., doznawanie n., znawstwo n.

 czas. uznawać, doznać dk.

Wiktionary


doznać

od­czuć, po­czuć, prze­żyć coś, doś­wiad­czyć cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) od­czuć, po­czuć, prze­żyć coś, doś­wiad­czyć cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aż nagle doz­na­ła ol­śnie­nia: He­le­na od­kry­ła Es­me­ral­dę oraz jej trzy sio­strzycz­ki i po­wia­do­mi­ła szko­łę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔznat͡ɕ, AS: doznać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doznawać

 rzecz. doznanie n., znawstwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odczuć, doświadczyć, przeżyć, zaznać

Wiktionary


dozo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: doza

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. = do zo­ba­cze­nia

Wiktionary


dozometria

po­miar dawek pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go oraz ocena ska­żeń pro­mie­niot­wór­czych


SJP.pl


dozometryczny

→ do­zy­me­tria


SJP.pl

Patrz:

dozymetria

dozorca

osoba pil­nu­ją­ca ładu i po­rząd­ku np. na osied­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba opie­ku­ją­ca się bu­dyn­kiem miesz­kal­nym, utrzy­mu­ją­ca czy­stość w nim i wokół niego;

 (1.2) ktoś pil­nu­ją­cy cze­goś lub kogoś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­zor­ca, go­spo­darz domu – pra­cow­nik za­trud­nio­ny przez spół­dziel­nię miesz­ka­nio­wą, za­rząd­cę nie­ru­cho­mo­ści lub za­kład pracy, któ­re­go za­da­niem jest za­pew­nie­nie po­rząd­ku i czy­sto­ści na te­re­nie danej nie­ruc...
  • Do­zor­ca (sztu­ka) – dra­mat au­tor­stwa no­bli­sty Ha­rol­da Pin­te­ra, na­pi­sa­ny w 1959 roku
  • Dozór

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez użyte w roz­po­rzą­dze­niu okre­śle­nie „do­zor­ca domu” ro­zu­mie się osoby, które na pod­sta­wie umowy z za­rząd­cą nie­ru­cho­mo­ści bądź na pod­sta­wie sto­sun­ku pracy zo­bo­wią­za­ne są do bez­poś­red­nie­go utrzy­my­wa­nia po­rząd­ku i czy­sto­ści na te­re­nie nie­ru­cho­mo­ści.

 (1.2) Po­szu­ku­je­my do­zor­cy do szko­ły na pół etatu. Za­trud­nie­nie od zaraz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈzɔrt͡sa, AS: dozorca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozorcostwo n., dozorcówka ż., dozorowiec mrz., dozorcowa ż., dozór mrz.

:: fż. dozorczyni ż.

 czas. dozorować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gospodarz domu, stróż, konsjerż; pot. cieć

 (1.2) stróż; pot. cieć

Wiktionary


dozorcostwo

sta­no­wi­sko do­zor­cy, stró­ża; do­zor­stwo


SJP.pl


dozorcowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona do­zor­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy za­czę­ła pić i do­zor­co­wa; wkrót­ce potem z po­wo­du pi­jac­kie­go trybu życia oboj­gu wy­mó­wio­no pracę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozorca mos., dozorczyni ż., dozorcostwo n., dozorcówka ż., dozorowiec mrz., dozór mrz.

 czas. dozorować ndk.

Wiktionary


dozorczyni

ko­bie­ta pil­nu­ją­ca ładu i po­rząd­ku np. na osied­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta do­zor­ca

 (1.2) żona do­zor­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozór m., dozorowiec m., dozorcówka ż., dozorcówna ż., dozorcostwo n., dozorowanie n.

:: fm. dozorca m.

 czas. dozorować ndk.

 przym. dozorowy, dozorczy

Wiktionary


dozorcówka

po­tocz­nie: domek lub miesz­ka­nie do­zor­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dom, miesz­ka­nie do­zor­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozorcowa ż., dozór m., dozorcostwo n., dozorca m., dozorczyni ż., dozorcówna ż., dozorowanie n.

 czas. dozorować ndk.

 przym. dozorowy, dozorczy

Wiktionary


dozorcówna

daw­niej: córka do­zor­cy


SJP.pl


dozorować

mieć dozór nad kimś lub nad czymś; do­glą­dać, pil­no­wać


SJP.pl


dozorowiec

okręt wo­jen­ny przez­na­czo­ny do ochro­ny in­nych okrę­tów i kon­wo­jo­wa­nia tran­spor­tow­ców


SJP.pl


dozorowy

przy­miot­nik od: dozór


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy do­zo­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozorcówka ż., dozór mrz., dozorczyni ż.

 czas. dozorować

Wiktionary


dozorstwo

1. sta­no­wi­sko do­zor­cy, stró­ża; do­zor­co­stwo;
2. daw­niej: miesz­ka­nie do­zor­cy, stró­ża; do­zor­ców­ka


SJP.pl


dozowacz

pra­cow­nik dzie­lą­cy coś na por­cje o ści­śle okre­ślo­nej wiel­ko­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik, który coś od­mie­rza, do­zu­je

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) urzą­dze­nie do­zu­ją­ce; do­zow­nik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈzɔvat͡ʃ, AS: dozovač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doza ż., dozownik mrz.

 czas. dozować ndk., przedozować dk.

Wiktionary


dozowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dozować ndk.

 rzecz. doza ż.

Wiktionary


dozowarka

urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce au­to­ma­tycz­nie do­zo­wać usta­lo­ną ilość da­ne­go to­wa­ru, su­row­ca itp.; do­zow­nik


SJP.pl


dozować

daw­ko­wać;
1. od­mie­rzać i po­da­wać coś w okre­ślo­nych ilo­ściach;
2. stop­nio­wać na­si­le­nie cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­dzie­lać coś okre­ślo­ny­mi por­cja­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nawet tru­ciz­na, byle umie­jęt­nie do­zo­wa­na, po­sia­da lecz­ni­cze włas­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈzɔvat͡ɕ, AS: dozovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozowanie n., dozownik m., dozowniczek m., dozowacz m., doza ż.

 przym. dozowniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawkować, wydzielać

Wiktionary


dozownica

urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce au­to­ma­tycz­nie do­zo­wać usta­lo­ną ilość da­ne­go to­wa­ru, su­row­ca itp.; do­zow­nik


SJP.pl


dozownik

przy­rząd do rów­ne­go od­mie­rza­nia okre­ślo­nych ilo­ści ja­kiejś sub­stan­cji; do­za­tor, daw­kow­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­jem­nik lub urzą­dze­nie przez­na­czo­ne do wy­da­wa­nia przed­mio­tów lub ma­te­ria­łów w nim za­war­tych;

Wiktionary

Do­zow­nik, dy­spen­ser, [] – urzą­dze­nie wy­dzie­la­ją­ce w za­da­nych por­cjach ([]) ma­te­riał lub czyn­nik. []. Do­zow­nik ułat­wia wy­ko­ny­wa­nie co­dzien­nych czyn­no­ści i poz­wa­la oszczęd­nie go­spo­da­ro­wać ma­te­ria­ła­mi lub czyn­ni­ka­mi.

Do­zow­ni­ki są po­pu­lar­ny­mi urzą­dze­nia­mi, ma­ją­cy­mi wszech­stron­ne za­sto­so­wa­nie: do­zow­ni­ki na środ­ki hi­gie­nicz­ne czy che­micz­ne, do­zow­ni­ki na­po­jów czy sosów w ga­stro­no­mii, do­zow­ni­ki w ak­ce­so­riach go­spo­dar­stwa do­mo­we­go, do­zow­ni­ki w prze­my­śle do­zu­ją­ce ma­te­ria­ły pod­czas pro­duk­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ła­do­wa­nie węgla od­by­wa się z za­sob­ni­ka umie­szczo­ne­go nad ge­ne­ra­to­rem za po­mo­cą do­zow­ni­ka ci­śnie­nio­we­go, za­o­pa­trzo­ne­go, po­dob­nie jak wy­rzut­nia, w dwa szczel­ne za­wo­ry: górny i dolny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozowacz mos./mrz., doza ż.

 czas. dozować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawkownik, dozator, dyspenser

Wiktionary


dozwalać

zwa­lić do końca, cał­ko­wi­cie


SJP.pl


dozwolić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. doz­wa­lać)

 (1.1) wy­ra­zić zgodę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopuścić, pozwolić, zezwolić

Wiktionary


dozwolony

przy­miot­nik

 (1.1) do­pu­szczal­ny, ak­cep­to­wal­ny, zgod­ny z obo­wią­zu­ją­cy­mi za­sa­da­mi

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: doz­wo­lić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja za­trzy­ma­ła pi­ja­ne­go kie­row­cę cię­ża­rów­ki, który sze­ścio­krot­nie prze­wyż­szał doz­wo­lo­ną gra­ni­cę al­ko­ho­lu na litr wy­dy­cha­ne­go po­wie­trza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔzvɔˈlɔ̃nɨ, AS: dozvolõny

Wiktionary


dozymetr

urzą­dze­nie słu­żą­ce do po­mia­ru i obli­cza­nia dawek pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go oraz po­mia­ru ak­tyw­no­ści pro­mie­niot­wór­czej pre­pa­ra­tów; daw­ko­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. urzą­dze­nie do po­mia­ru dawek pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go lub ak­tyw­no­ści pro­mie­niot­wór­czej pre­pa­ra­tów;

Wiktionary

Do­zy­metr (daw­ko­mierz) – przy­rząd do po­mia­ru dawki pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go lub ak­tyw­no­ści pro­mie­niot­wór­czej pre­pa­ra­tów i okre­śle­nia jego na­tę­że­nia lub dawki.

Do­zy­metr mie­rzą­cy dawkę po­chło­nię­tą przez po­je­dyn­czą osobę na­zy­wa się do­zy­me­trem in­dy­wi­du­al­nym.

Do­zy­metr służy do wyz­na­cza­nia dawek pro­mie­nio­wa­nia zwią­za­nych z emi­sją czą­stek alfa, czą­stek beta oraz pro­mie­nio­wa­nia gamma. Niek­tó­re do­zy­me­try są rów­nież wraż­li­we na pro­mie­nio­wa­nie rent­ge­now­skie lub pro­mie­nio­wa­nie ne­u­tro­no­we.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɔˈzɨmɛtr, AS: dozymetr

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozymetria ż., dozymetrysta mos., dozymetrystka ż.

 przym. dozymetryczny

Wiktionary


dozymetria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. dział fi­zy­ki ją­dro­wej obej­mu­ją­cy za­gad­nie­nia po­mia­rów i obli­czeń dawek pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go;

Wiktionary

Do­zy­me­tria – dział sto­so­wa­nej fi­zy­ki ją­dro­wej obej­mu­ją­cy po­mia­ry i obli­cze­nia dawek pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go oraz in­nych wiel­ko­ści zwią­za­nych z od­dzia­ły­wa­niem pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go z ma­te­rią, zwła­szcza oży­wio­ną.

Za­leż­nie od ro­dza­ju pro­mie­nio­wa­nia i wiel­ko­ści dawki do jej po­mia­ru sto­su­je się me­to­dy:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dozymetr mrz., dozymetrysta m., dozymetrystka ż.

 przym. dozymetryczny

Wiktionary


dozymetryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z do­zy­me­trią lub do­zy­me­trem, do­ty­czą­cy do­zy­me­trii lub do­zy­me­tru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozymetria ż., dozymetr mrz., dozymetrysta mos., dozymetrystka ż.

Wiktionary


dozymetrysta

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie do­zy­me­trii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie do­zy­me­trii

Wiktionary

Do­zy­me­try­sta – fizyk, tech­nik, spe­cja­li­sta z za­kre­su do­zy­me­trii – jest od­po­wie­dzial­ny za pra­wi­dło­we wy­ko­ny­wa­nie po­mia­rów wskaź­ni­ków za­gro­że­nia pro­mie­nio­wa­niem jo­ni­zu­ją­cym. Do­ko­nu­je rów­nież od­czy­tów daw­ko­mie­rzy in­dy­wi­du­al­nych, uży­wa­nych do kon­tro­li na­ra­że­nia in­dy­wi­du­al­ne­go we włas­nej lub w in­nych jed­nost­kach or­ga­ni­za­cyj­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dozymetr mrz., dozymetria ż.

 przym. dozymetryczny

Wiktionary


dozymetrystka

→ do­zy­me­try­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie do­zy­me­trii

Wiktionary

Patrz:

dozymetrysta

Powiązane:

 rzecz. dozymetr mrz., dozymetria ż.

 przym. dozymetryczny

Wiktionary


dozór

czu­wa­nie nad kimś lub nad czymś w celu od­po­wied­nie­go wy­ko­na­nia cze­goś i za­po­bie­że­nia nie­pra­wi­dło­wo­ściom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spra­wo­wa­nie pie­czy nad kimś lub nad czymś

 (1.2) lu­dzie wyz­na­cze­ni do do­zo­ru (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dozorcowa ż., dozorcówka ż., dozorca mos., dozorczyni ż., dozorowanie n.

 czas. dozorować ndk.

 przym. dozorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doglądanie, dozorowanie, kontrola, kontrolowanie, opieka, piecza, pilnowanie

 (1.2) ochrona

Wiktionary


doładować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­ła­do­wy­wać)

 (1.1) do­dat­ko­wo za­ła­do­wać

 (1.2) fi­nans. uzu­peł­nić środ­ki płat­ni­cze

 (1.3) elektr. uzu­peł­nić zapas ener­gii elek­trycz­nej

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny do­ła­do­wać się (ndk. do­ła­do­wy­wać się)

 (2.1) zo­stać do­ła­do­wa­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doładowanie n.

 czas. ładować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uzupełnić

Wiktionary


doładowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­ła­do­wać)

 (1.1) do­dat­ko­wo ła­do­wać

 (1.2) fi­nans. uzu­peł­niać środ­ki płat­ni­cze

 (1.3) elektr. uzu­peł­niać zapas ener­gii elek­trycz­nej

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­ła­do­wy­wać się (dk. do­ła­do­wać się)

 (2.1) być do­ła­do­wy­wa­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doładowywanie n.

 czas. ładować

Wiktionary


doładunek

do­łą­cze­nie ła­dun­ku do po­ja­zdu ma­ją­ce­go wolną prze­strzeń ła­dun­ko­wą


SJP.pl


dołapać

1. po­tocz­nie: schwy­tać, zła­pać;
2. zła­pać do­dat­ko­wo


SJP.pl


dołatać

1. do­koń­czyć ła­ta­nie;
2. ła­ta­jąc, dodać


SJP.pl


doławiać

1. do­kań­czać łowy lub ło­wie­nie ryb;
2. do­ła­wiać się - zdo­by­wać coś ło­wa­mi lub ło­wie­niem ryb


SJP.pl


dołazić

po­tocz­nie: do­cho­dzić do okre­ślo­ne­go mo­men­tu, np. do­ła­zić z grypą do so­bo­ty


SJP.pl


dołczan

ro­dzaj owa­dów pro­stos­krzy­dłych z ro­dzi­ny sza­rań­czo­wa­tych


SJP.pl

Doł­czan ("Ste­no­both­rus") – ro­dzaj owa­dów pro­stos­krzy­dłych z ro­dzi­ny sza­rań­czo­wa­tych (Acri­di­dae) obej­mu­ją­cy około 50 ga­tun­ków o pa­le­ark­tycz­nym za­się­gu wy­stę­po­wa­nia.

Tak­son ten wpro­wa­dzo­ny zo­stał w 1853 roku przez H.L. Fis­che­ra. W 1910 roku W.F. Kirby wyz­na­czył jego ga­tun­kiem ty­po­wym "Gryl­lus li­ne­a­tus".

Wikipedia


dołeczek

zdrob­nie­nie od: dołek


SJP.pl


dołeczkowaty

ma­ją­cy kształt ma­łe­go wgłę­bie­nia


SJP.pl


dołek

małe za­głę­bie­nie w ziemi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: dół; mały dół, za­głę­bie­nie

 (1.2) niez­nacz­ne wgłę­bie­nie w ciele czło­wie­ka

 (1.3) pot. przen. zas­mu­ce­nie, lekka de­pre­sja

 (1.4) slang. po­li­cyj­ny areszt, izba za­trzy­mań

 (1.5) daw. gwara. więz. miska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dołek – gra to­wa­rzy­ska
  • Dołek osio­wy
  • Dołek ska­li­sty
  • Dołek środ­ko­wy siat­ków­ki oka
  • Dołek – część mia­sta Beł­ży­ce
  • Dołek – część mia­sta Bu­kow­no
  • Dołek – część wsi Kle­szczyn w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Brzu­ze
  • Dołek – część wsi Czar­ny­stok w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Ra­decz­ni­ca
  • Dołek – część wsi Wi­to­nia w woj. łódz­kim, w pow. łę­czyc­kim, w gmi­nie Wi­to­nia
  • Dołek – część wsi Wart­ko­wi­ce w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Wart­ko­wi­ce
  • Dołek – część wsi Kaski w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Ga­le­wi­ce
  • Dołek – część wsi Krzy­ka­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Bo­le­sław

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wra­ca­jąc wie­czo­rem do domu, wpa­dłem w dołek na po­bo­czu.

 (1.2) Lubię gdy mnie mój chło­pak ca­łu­je w dołek na ra­mie­niu.

 (1.3) Jurek ma dołek, bo rzu­ci­ła go wczo­raj dziew­czy­na.

 (1.4) Po do­mo­wej awan­tu­rze, po­li­cja za­bra­ła na dołek na­sze­go są­sia­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔwɛk, AS: dou̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dół m., podołek m.

:: zdrobn. dołeczek m.

 czas. dołować, zadołować

 przym. dolny, dołowy, zadołowany, zdołowany

 temsłow. -dołkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jamka, zagłębienie, lej, dziura

 (1.2) jama ciała, wgłębienie, dołeczek

 (1.3) kryzys, splin, przygnębienie, melancholia

 (1.4) cela, izba zatrzymań

Wiktionary


dołem

nisko, niżej, od spodu


SJP.pl


dołganie

czło­nek ludu miesz­ka­ją­ce­go w Taj­myr­skim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym w Rosji


SJP.pl

Doł­ga­nie (nazwy włas­ne: "haкa", тыа-киhи, дулгаан [l.mn. дулгааттаp] ~ дoлгаан [l.mn. дoлгааттаp]) – jeden z ludów tur­kij­skich za­miesz­ku­ją­cy pół­noc­ną Sy­be­rię: pół­wy­sep Taj­myr i za­chod­nią Ja­ku­cję. Etnos ten liczy 7261 osób (dane ze spisu po­wszech­ne­go z 2002 r.).

Wikipedia


dołganin

czło­nek ludu miesz­ka­ją­ce­go w Taj­myr­skim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym w Rosji


SJP.pl


dołganka

człon­ki­ni ludu miesz­ka­ją­ce­go w Taj­myr­skim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym w Rosji


SJP.pl


dołgański

do­ty­czą­cy Doł­gan, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Doł­gan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Doł­ga­na­mi, do­ty­czą­cy Doł­gan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język doł­gań­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dołganin mos., Dołganka ż.

Wiktionary


dołha

wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim


SJP.pl

Zo­bacz też: Dołha (obwód brze­ski).

Dołha – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Dre­lów.

W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Dołha, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Że­ro­cin. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


dołhobyczowski

przy­miot­nik od: Doł­ho­by­czów


SJP.pl


dołhobyczów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Doł­ho­by­czów (ukr. "Долгобичів" lub "Довгобичів") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Doł­ho­by­czów. Znaj­du­je się u pod­nó­ża wznie­sień Grzę­dy So­kal­skiej, w po­bli­żu gra­ni­cy z Ukra­i­ną.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Doł­ho­by­czów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wikipedia


dołkowany

1. mle­czaj doł­ko­wa­ny - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny go­łąb­ko­wa­tych;
2. bie­gacz doł­ko­wa­ny - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny bie­ga­czo­wa­tych;
3. kol­cza­ków­ka doł­ko­wa­na - ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny kol­cow­ni­co­wa­tych


SJP.pl


dołkowaty

ma­ją­cy dołki, wklę­sło­ści


SJP.pl


dołkownica

rzad­ko: pa­tel­nia z doł­ka­mi do sma­że­nia jaj


SJP.pl


dołman

rzad­ko: wę­gier­ski strój na­ro­do­wy, ro­dzaj kurt­ki woj­sko­wej ob­szy­tej fu­trem; dol­man


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. dol­man.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. dołmanik mrz.

Wiktionary


dołmanik

zdrob­nie­nie od: doł­man


SJP.pl


dołowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ło­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔwɔˈvãɲɛ, AS: dou̯ovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dołować

 rzecz. dół mrz.

Wiktionary


dołować

1. po­tocz­nie: od­bie­rać komuś chęć dzia­ła­nia, wpę­dzać w kom­plek­sy; znie­chę­cać, de­pry­mo­wać;
2. prze­cho­wy­wać coś w ukry­ciu;
3. o broni pal­nej: nieść dołem, po­ni­żej celu; zno­sić w dół;
4. umie­szczać coś pod zie­mią, w wy­ko­pie, w celu dłu­gotr­wa­łe­go prze­cho­wy­wa­nia;
5. w astro­no­mii, o ciele nie­bie­skim: osią­gać naj­niż­szą po­zy­cję wzglę­dem linii ho­ry­zon­tu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zdo­ło­wać)

 (1.1) pot. od­bie­rać chęć dzia­ła­nia, po­gar­szać humor (na­strój)

 (1.2) gwara wię­zien­na cho­wać coś

 (1.3) harc. (na obo­zie le­śnym) zrzu­cać od­pa­dy ku­chen­ne do wy­ko­pa­ne­go wcze­śniej dołu, po czym op­cjo­nal­nie za­sy­pać je zie­mią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "Prze­stań mnie do­ło­wać" – po­wie­dzia­ła i roz­pła­ka­ła się.

 (1.2) Przy­do­łuj du­law­kę (czyli: Scho­waj lufkę)

 (1.3) Tej zupy już le­piej nie jeść, bo skwa­śnia­ła. Jak wrócę ze zgru­po­wa­nia, to ją będę do­ło­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈwɔvat͡ɕ, AS: dou̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dołek m., dołowanie n., dół mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przygnębiać, deprymować

 (1.2) kisić

 (1.3) utylizować, grzebać

Wiktionary


dołowić

1. do­koń­czyć łowy lub ło­wie­nie ryb;
2. do­ło­wić się - zdo­być coś ło­wa­mi lub ło­wie­niem ryb


SJP.pl


dołownik

na­rzę­dzie rol­ni­cze ro­bią­ce dołki w ziemi do sa­dze­nia np. ziem­nia­ków


SJP.pl


dołowy

zwią­za­ny z dołem


SJP.pl


dołożenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­ło­żyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: dou̯ožẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dołożyć

 rzecz. dokładanie n.

Wiktionary


dołożyć

1. do­rzu­cić coś; dodać, do­łą­czyć, do­peł­nić;
2. do­rzu­cić parę słów do tego, co zo­sta­ło po­wie­dzia­ne; do­po­wie­dzieć, dodać;
3. po­tocz­nie: pobić, ude­rzyć kogoś; przy­ło­żyć, przy­lać, przy­so­lić, przy­wa­lić;
4. po­tocz­nie: ostro komuś przy­ga­dać; na­wrzu­cać, do­ciąć, do­gryźć;
5. do­ło­żyć się:
a) do­rzu­cić pie­nią­dze od sie­bie, włą­czyć się do wspól­ne­go dzia­ła­nia; do­rzu­cić się, do­pła­cić;
b) daw­niej: wło­żyć wiele wy­sił­ku w jakąś pracę; po­sta­rać się, przy­ło­żyć się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­kła­dać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|do­kła­dać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­ło­ży­łem damę pik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: dou̯ožyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dokładanie n., dołożenie n.

Wiktionary


dołujący

1. po­tocz­nie: od­bie­rać komuś chęć dzia­ła­nia, wpę­dzać w kom­plek­sy; znie­chę­cać, de­pry­mo­wać;
2. prze­cho­wy­wać coś w ukry­ciu;
3. o broni pal­nej: nieść dołem, po­ni­żej celu; zno­sić w dół;
4. umie­szczać coś pod zie­mią, w wy­ko­pie, w celu dłu­gotr­wa­łe­go prze­cho­wy­wa­nia;
5. w astro­no­mii, o ciele nie­bie­skim: osią­gać naj­niż­szą po­zy­cję wzglę­dem linii ho­ry­zon­tu


SJP.pl

Patrz:

dołować

doły

na­ju­boż­sza i najm­niej wyksz­tał­co­na war­stwa spo­łecz­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Doły – część mia­sta Brze­szcze
  • Doły – część mia­sta Busko-Zdrój
  • Doły – część mia­sta Do­brzyń nad Wisłą
  • Doły – część mia­sta Dynów
  • Doły – część mia­sta Ka­zi­mierz Dolny
  • Doły – część mia­sta Łódź
  • Doły – część mia­sta, osied­le miesz­ka­nio­we i ob­szar Sy­ste­mu In­for­ma­cji Miej­skiej w Łodzi
  • Doły – część mia­sta Zło­czew
  • Doły – część wsi Rzęcz­ko­wo w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Zła­wieś Wiel­ka
  • Doły – część wsi Strzesz­ko­wi­ce Duże w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Niedrz­wi­ca Duża
  • Doły – część wsi Su­cho­wo­la w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Ada­mów
  • Doły – część wsi Sta­ni­sław­ka w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Sitno

Wikipedia


dołza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gniazd­ko

Wiktionary


dołączać

1. przy­łą­czać, za­łą­czać
2. (np. do grupy, do sze­re­gu) do­cho­dzić, przy­łą­czać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. do­łą­czyć)

 (1.1) uzu­peł­niać o coś

 (1.2) sta­wać się uczest­ni­kiem lub ele­men­tem czego

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny do­łą­czać się (dk. do­łą­czyć się)

 (2.1) sta­wać się sa­me­mu człon­kiem lub czę­ścią ja­kie­goś ist­nie­ją­ce­go zbio­ru (sy­no­nim (1.2))

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do czar­ter­par­tii mogą być do­łą­cza­ne kart­ki za­wie­ra­ją­ce kla­u­zu­lę usta­lo­ne już po za­war­ciu umowy czar­te­ru, nie­kie­dy są one do­pi­sy­wa­ne nawet odręcz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dołączanie n., dołączenie n.

 czas. dołączyć, łączyć, połączyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dodawać

 (1.2) dochodzić, dołączać się, włączać się

 (2.1) przyłączać się

Wiktionary


dołączenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|do­łą­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔwɔ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: dou̯õṇčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dołączyć, dołączać

Wiktionary


dołącznik

krót­ka, że­liw­na kształt­ka ka­na­li­za­cyj­na, sto­so­wa­na do łą­cze­nia rur ka­na­li­za­cyj­nych


SJP.pl


dołączyć

dodać coś do cze­goś, złą­czyć, po­łą­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. do­łą­czać)

 (1.1) dodać, po­łą­czyć z więk­szą ca­ło­ścią

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (2.1) przy­łą­czyć się, za­cząć to­wa­rzy­szyć

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny do­łą­czyć się

 (3.1) wziąć udział w czymś, co już się od­by­wa, co już trwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­śnie do­łą­czy­łem nową płytę do mojej ko­lek­cji.

 (2.1) Do­łącz do nas!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: dou̯õṇčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dołączenie dk., dołączanie ndk.

 czas. dołączać ndk.

Wiktionary


dołęga

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­łę­ga – herb szla­chec­ki
  • Do­łę­ga – ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny bie­dron­ko­wa­tych
  • Do­łę­ga – wieś w woj. ma­ło­pol­skim
  • Do­łę­ga – osada w gmi­nie Obor­ni­ki w woj. wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


dołęgowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Do­łę­gow­ska (ur. 1960) – pol­ska le­kar­ka
  • Bo­że­na Mi­ro­sła­wa Do­łę­gow­ska-Wy­soc­ka (ur. 1955) – pol­ska wol­no­mu­lar­ka i dzien­ni­kar­ka
  • Ta­de­usz Do­łę­gow­ski (1928–2012) – pol­ski dzia­łacz związ­ków za­wo­do­wych, prze­wod­nik w Ja­ski­ni Raj
  • To­masz Do­łę­gow­ski – pol­ski eko­no­mi­sta

Wikipedia


dołężniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: do­łęż­ny


SJP.pl


dołężny

daw­niej:
1. spraw­ny fi­zycz­nie; dy­spo­no­wa­ny;
2. świad­czą­cy o spraw­no­ści fi­zycz­nej;
3. umie­ją­cy sobie do­brze ra­dzić; po­rad­ny, udol­ny, za­rad­ny;
4. świad­czą­cy o umie­jęt­no­ści w danej dzie­dzi­nie; udol­ny, zdol­ny, umie­jęt­ny


SJP.pl


dołżański

→ Dołha


SJP.pl

Patrz:

Dołha

dołżyca

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Doł­ży­ca – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. sa­noc­kim, w gmi­nie Ko­mań­cza
  • Doł­ży­ca – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. le­skim, w gmi­nie Cisna
  • Doł­ży­ca – wieś w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie ma­nie­wic­kim

Wikipedia


dołżyński

naz­wi­sko


SJP.pl


doń

do niego


SJP.pl

forma ścią­gnię­ta

 (1.1) książk. do niego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔ̃ɲ, AS: dõń

Wiktionary


doński

przy­miot­nik od: Don


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od Don

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɔ̃j̃sʲci, AS: dõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Doniec mrz., Don

 przym. doniecki

Wiktionary


doś

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. ile

za­i­mek li­czeb­ny

 (2.1) gw-pl|Poz­nań. dużo

Wiktionary


dościelać

do­ście­łać;
1. do­kań­czać ście­le­nie;
2. przy­go­to­wy­wać do­dat­ko­we po­sła­nie


SJP.pl


dościelić

do­słać;
1. po­ście­lić do końca;
2. przy­go­to­wać do­dat­ko­we po­sła­nie


SJP.pl


dościełać

do­ście­lać;
1. do­kań­czać ście­le­nie;
2. przy­go­to­wy­wać do­dat­ko­we po­sła­nie


SJP.pl


doścień

(r. męski) górna część ścia­ny pio­no­wej bę­dą­ca pod­po­rą skle­pie­nia ża­glo­we­go


SJP.pl


dościgły

daw­niej, dziś re­gio­nal­nie: doj­rza­ły


SJP.pl


doślepiać

po­tocz­nie: do­strze­gać, za­u­wa­żać


SJP.pl


doślepić

po­tocz­nie: doj­rzeć, do­strzec, za­u­wa­żyć


SJP.pl


doślizg

tech­ni­ka w pchnię­ciu kulą po­le­ga­ją­ca na pod­cią­gnię­ciu nogi po­staw­nej do po­zy­cji wy­rzut­nej


SJP.pl


doślizgać

do­śliz­gać się - po­tocz­nie: do­stać się gdzieś z tru­dem


SJP.pl


dośmiertny

przy­miot­nik

 (1.1) przest. trwa­ją­cy do śmier­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zda­rza­ją się rów­nież przy­pad­ki za­ku­pu nie­ru­cho­mo­ści z zag­wa­ran­to­wa­niem do­śmiert­ne­go po­by­tu i opie­ki dla wła­ści­cie­li.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. dośmiertnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. dożywotni; książk. dozgonny

Wiktionary


dośnieżać

wyt­wa­rzać do­dat­ko­wą war­stwę śnie­gu, np. na skocz­ni nar­ciar­skiej


SJP.pl


dośnieżyć

wyt­wo­rzyć do­dat­ko­wą war­stwę śnie­gu, np. na skocz­ni nar­ciar­skiej


SJP.pl


dośnić

śnić do pew­nej chwi­li, do końca


SJP.pl


dośpiały

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. pręd­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɕpʲjawɨ, AS: dośpʹi ̯au̯y

Wiktionary


dośpiew

książ­ko­wo: za­koń­cze­nie, epi­log


SJP.pl


dośrodkowanie

1. po­da­nie piłki w kie­run­ku środ­ko­wej osi bo­i­ska;
2. piłka z ta­kie­go po­da­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. w piłce noż­nej i in­nych grach ze­spo­ło­wych: po­da­nie piłki ze skrzy­dła do środ­ka pola

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dośrodkować dk., dośrodkowywać ndk.

 przysł. dośrodkowo

 rzecz. dośrodkowywanie n., środek mrz.

 przyim. śród

 przym. dośrodkowy

Wiktionary


dośrodkować

skie­ro­wać piłkę z boku bo­i­ska ku jemu środ­ko­wi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. doś­rod­ko­wy­wać)

 (1.1) sport. podać piłkę z boku bo­i­ska w kie­run­ku środ­ka bram­ki prze­ciw­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrzy­dło­wy świet­nie doś­rod­ko­wał z rzutu roż­ne­go.

 (1.1) Doś­rod­ko­wa­na piłka zo­sta­ła jed­nak zła­pa­na przez bram­ka­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dośrodkowanie n., dośrodkowywanie n., środek mrz.

 czas. dośrodkowywać ndk.

 przyim. śród

Wiktionary


dośrodkowość

→ doś­rod­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co doś­rod­ko­we

Wiktionary

Patrz:

dośrodkowy

Powiązane:

 przym. dośrodkowy

Wiktionary


dośrodkowy

1. skie­ro­wa­ny do środ­ka;
2. w fi­zy­ce: siła doś­rod­ko­wa - siła po­wo­du­ją­ca za­krzy­wie­nie toru ruchu ciała


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny do środ­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dośrodkowanie n., dośrodkowość ż.

Wiktionary


dośrodkowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. w piłce noż­nej i in­nych grach ze­spo­ło­wych: po­da­wa­nie piłki ze skrzy­dła do środ­ka pola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dośrodkowanie n., środek mrz.

 czas. dośrodkowywać, dośrodkować

 przysł. dośrodkowo

 przyim. śród

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) centrowanie

Wiktionary


dośrodkowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. doś­rod­ko­wać)

 (1.1) sport. nie­do­ko­na­ny od|doś­rod­ko­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrzy­dło­wi czę­sto doś­rod­ko­wu­ją z rzutu roż­ne­go.

 (1.1) Doś­rod­ko­wy­wa­na piłka czę­sto zo­sta­je zła­pa­na przez bram­ka­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dośrodkować dk.

 rzecz. dośrodkowywanie n., dośrodkowanie n., środek mrz.

 przyim. śród

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. centrować

Wiktionary


doświadczalnictwo

me­to­dycz­ne po­dej­mo­wa­nie doś­wiad­czeń w celu poz­na­nia ja­kie­goś zja­wi­ska


SJP.pl


doświadczalnik

osoba do­ko­nu­ją­ca doś­wiad­czeń na­u­ko­wych, ek­spe­ry­men­tów; ek­spe­ry­men­ta­tor, em­pi­ryk


SJP.pl


doświadczalno-naukowy

doś­wiad­czal­ny i na­u­ko­wy


SJP.pl


doświadczalność

→ doś­wiad­czal­ny


SJP.pl

Patrz:

doświadczalny

doświadczalny

1. przez­na­czo­ny do doś­wiad­czeń;
2. poz­na­ny, otrzy­ma­ny za po­mo­cą doś­wiad­czeń;
3. opar­ty na doś­wiad­cze­niu; em­pi­rycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który służy w doś­wiad­cze­niu, przez­na­czo­ny do doś­wiad­czeń

 (1.2) ba­zu­ją­cy na doś­wiad­cze­niu; do­wie­dzio­ny za po­mo­cą doś­wiad­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z cza­sem za­in­te­re­so­wa­ły się świn­ką mor­ską in­sty­tu­ty me­dy­cy­ny i tam - w pra­cow­niach doś­wiad­czal­nych - roz­po­czę­ła się jej służ­ba dla nauki, dla czło­wie­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃalnɨ, AS: dośfʹi ̯aṭčalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczenie n., doświadczanie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczać ndk., doświadczyć dk.

 przym. doświadczony

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) empiryczny

Wiktionary


doświadczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|doś­wiad­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczenie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczać ndk., doświadczyć dk.

 przym. doświadczony, doświadczalny

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doznawanie

Wiktionary


doświadczać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) doz­na­wać cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ich zwią­zek doś­wiad­czał wzlo­tów i upad­ków.

 (1.1) Czło­wiek doś­wiad­cza­ją­cy cudu kon­sump­cji rów­nież spo­rzą­dza sobie cały ze­staw przed­mio­tów-sy­mu­la­krów, zna­ków zwia­stu­ją­cych szczę­ście, i czeka (roz­pacz­li­wie, jak ujął­by to pew­nie jakiś mo­ra­li­za­tor) na jego po­ja­wie­nie się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczenie n., doświadczanie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczyć dk.

 przym. doświadczony, doświadczalny

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odczuwać, doznawać

Wiktionary


doświadczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogół zdo­by­tych wia­do­mo­ści i umie­jęt­no­ści

 (1.2) wy­wo­ły­wa­nie ja­kichś zja­wisk w sztucz­nych wa­run­kach

Wiktionary

Doś­wiad­cze­nie – po­wszech­ne po­ję­cie skła­da­ją­ce się z wie­dzy lub umie­jęt­no­ści w ob­ser­wa­cjach pew­nych rze­czy, wy­da­rzeń, uzy­ska­nych po­przez za­an­ga­żo­wa­nie w ujaw­nie­nie tych rze­czy lub wy­da­rzeń. Hi­sto­ria słowa "doś­wiad­cze­nie" (w tym sta­ro­pol­skie­go słowa "ek­spe­rien­cja") jest bli­sko zwią­za­na z po­ję­ciem "ek­spe­ry­men­tu".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez 6 lat pro­wa­dzi­łem włas­ną firmę. W tym okre­sie zdo­by­łem sporo doś­wiad­cze­nia zwią­za­ne­go z ob­słu­gą klien­ta.

 (1.2) Pro­fe­sor prze­pro­wa­dzał w la­bo­ra­to­rium różne doś­wiad­cze­nia z dzie­dzi­ny op­ty­ki.

 (1.1) Doś­wiad­cze­nia prze­pro­wa­dzo­no w pier­wot­nych ho­dow­lach astro­cy­tów i ne­u­ro­nów, sty­mu­lo­wa­nych od­po­wied­nio ago­ni­stą re­cep­to­ra glu­ko­kor­ty­ko­i­do­we­go (…) oraz ago­ni­stą jo­no­tro­po­wych re­cep­to­rów glu­ta­mi­nia­nu (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: dośfʹi ̯aṭčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczanie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczać ndk., doświadczyć dk.

 przym. doświadczony, doświadczalny

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) praktyka

 (1.2) eksperyment, badanie

Wiktionary


doświadczeńszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: doś­wiad­czo­ny


SJP.pl


doświadczony

ma­ją­cy doś­wiad­cze­nie, bie­gły w czymś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy doś­wiad­cze­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: doś­wiad­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Doś­wiad­czo­ny kie­row­ca ma więk­sze szan­se uni­knię­cia wy­pad­ków na dro­dze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɔ̃nɨ, AS: dośfʹi ̯aṭčõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczenie n., doświadczanie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczać ndk., doświadczyć dk.

 przym. doświadczalny

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bywały, obeznany, obyty, wyrobiony, wytrawny; pot. oblatany, otrzaskany

Wiktionary


doświadczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. doś­wiad­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|doś­wiad­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy opi­su­je, co wi­dział, czego doś­wiad­czył, ma za sobą nie­raz po­nęt­ność praw­dy i mo­że­by au­to­bio­gra­fię lub pa­mięt­ni­ki czasu swego do­brze na­pi­sał, ale jo­wial­no­ści jego są ckli­we, a wy­my­sły nie­przy­dat­ne do zbu­do­wa­nia jed­no­li­tej ca­ło­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɔˈɕfʲjaṭt͡ʃɨt͡ɕ, AS: dośfʹi ̯aṭčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doświadczenie n., doświadczanie n., doświadczalnictwo n., doświadczalnik m., doświadczalnia ż., doświadczyński m.

 czas. doświadczać ndk.

 przym. doświadczony, doświadczalny

 przysł. doświadczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doznać, przeżyć

Wiktionary