couchsurfer

[czy­taj: kałcz­ser­fer] osoba no­cu­ją­ca pod­czas po­dró­ży u osób, które ofe­ru­ją w in­ter­ne­cie dar­mo­wy noc­leg w swoim domu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba uczest­ni­czą­ca w co­uch­sur­fin­gu, uży­cza­ją­ca dar­mo­wych noc­le­gów innym i sama ko­rzy­sta­ją­ca z ta­kich noc­le­gów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co­uch­sur­fe­rzy z ca­łe­go świa­ta de­kla­ru­ją swoją chęć do po­mo­cy oso­bom, które pra­gną spę­dzić wa­ka­cje w ich kraju, za­pew­nia­jąc przy­ję­cie i prze­no­co­wa­nie gości w swo­ich do­mach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. couchsurfing m.

:: fż. couchsurferka ż.

Wiktionary


couchsurferka

[czy­taj: kałcz­ser­fer­ka] ko­bie­ta no­cu­ją­ca pod­czas po­dró­ży u osób, które ofe­ru­ją w in­ter­ne­cie dar­mo­wy noc­leg w swoim domu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: co­uch­sur­fer

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) Magda kon­tak­tu­je mnie więc z Olą, war­szaw­ską co­uch­sur­fer­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkɔwt͡ʃsɛrˈfɛrka, AS: kou̯čserferka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. couchsurfer.

Wiktionary


couchsurfing

[czy­taj: kałcz­ser­fing] no­co­wa­nie pod­czas po­dró­ży u osób, które ofe­ru­ją w in­ter­ne­cie dar­mo­wy noc­leg w swoim domu


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) idea na­wią­zy­wa­nia zna­jo­mo­ści z ludź­mi za­miesz­ku­ją­cy­mi na całym świe­cie i wza­jem­ne­go ofe­ro­wa­nia sobie dar­mo­wych noc­le­gów;

Wiktionary

Co­uch­sur­fing – ser­wis in­ter­ne­to­wy, dzię­ki któ­re­mu można za­o­fe­ro­wać dar­mo­we zak­wa­te­ro­wa­nie lub zna­leźć użyt­kow­ni­ków ofe­ru­ją­cych noc­leg we włas­nym domu lub miesz­ka­niu w wielu miej­scach świa­ta. Zo­stał za­ło­żo­ny na prze­ło­mie 2002 i 2003 roku przez Ame­ry­ka­ni­na Ca­se­ya Fen­to­na. W 2013 chwa­lił się przy­cią­gnię­ciem 7 mln użyt­kow­ni­ków ze 100 ty­się­cy miast.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mimo dużej ot­war­to­ści i za­u­fa­nia do ludzi, ja­kie­go na­by­łem po­przez uczest­ni­cze­nie w co­uch­sur­fin­gu, sta­ram się za­cho­wać zdro­wy roz­są­dek.

 (1.1) Na­to­miast An­drzej dzię­ki co­uch­sur­fin­go­wi zwie­dził znacz­ną część świa­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. couchsurfer m., couchsurferka ż.

Wiktionary


cougar

[czy­taj: kugar] model sa­mo­cho­du marki Ford


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­u­gar – ame­ry­kań­ski tran­spor­ter klasy MRAP
  • Co­u­gar – ka­na­dyj­ski bo­jo­wy wóz roz­poz­naw­czy
  • Co­u­gar – osada w sta­nie Wa­szyng­ton, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Eu­ro­cop­ter AS 532 Co­u­gar – fran­cu­ski śmi­gło­wiec wie­lo­za­da­nio­wy
  • Eu­ro­cop­ter EC725 Super Co­u­gar – fran­cu­ski śmi­gło­wiec wie­lo­za­da­nio­wy
  • Grum­man F-9 Co­u­gar – sa­mo­lot my­śliw­ski
  • Gulf­stre­am Ame­ri­can GA-7 Co­u­gar – lekki sa­mo­lot dwu­sil­ni­ko­wy
  • Mer­cu­ry Co­u­gar – sa­mo­chód
  • Be­ret­ta Co­u­gar – pi­sto­let

Wikipedia


coulage

[czy­taj: kulAŻ] spo­sób ma­lo­wa­nia obra­zu, po­le­ga­ją­cy na wy­le­wa­niu farby na jego po­wierzch­nię i umie­jęt­nym po­ru­sza­niu nim, w celu uzy­ska­nia nie­ty­po­wych efek­tów, two­rzo­nych przez za­sy­cha­ją­ce za­cie­ki; drip­ping


SJP.pl


coulomb

[czy­taj: kuLĄ albo kuLOMB] naz­wi­sko, m.in. Char­les Au­gu­stin de Co­u­lomb (1736-1806) - fizyk fran­cu­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Char­les Co­u­lomb (1736–1806) – fran­cu­ski woj­sko­wy, in­ży­nier i fizyk
  • (30826) Co­u­lomb – pla­ne­to­i­da
  • Prawo Co­u­lom­ba – pod­sta­wo­we prawo fi­zycz­ne
  • Ku­lomb – jed­nost­ka ła­dun­ku elek­trycz­ne­go
  • Saint-Co­u­lomb – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • „Co­u­lomb” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su I wojny świa­to­wej

Wikipedia


count

[czy­taj: kałnt] hra­bia, od­po­wied­nik an­giel­skie­go earla


SJP.pl


count-down

[czy­taj: kałnt dałn] gło­śne od­li­cza­nie czasu po­zo­sta­ją­ce­go je­szcze do ja­kie­goś wy­da­rze­nia; co­unt­down


SJP.pl


countdown

[czy­taj: kałnt­dałn] gło­śne od­li­cza­nie czasu po­zo­sta­ją­ce­go je­szcze do ja­kie­goś wy­da­rze­nia; count-down


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­unt­down – album Da­wi­da Kwiat­kow­skie­go
  • Co­unt­down – album Exo
  • Co­unt­down – pio­sen­ka Beyoncé
  • Co­unt­down – pio­sen­ka Pulp
  • Co­unt­down – pio­sen­ka Rush
  • Co­unt­down with Keith Ol­ber­mann
  • Co­unt­down – bry­tyj­ski te­le­tur­niej (Chan­nel 4)
  • Co­unt­down – au­stra­lij­ski mu­zycz­ny pro­gram te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia


counter

[czy­taj: kałn­ter] licz­nik od­wie­dzin na stro­nie in­ter­ne­to­wej


SJP.pl


countrowy

→ co­un­try [czy­taj: kan­tro­wy]; co­un­try'owy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z mu­zy­ką co­un­try, wła­ści­wy mu­zy­ce co­un­try

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy muzyk co­un­tro­wy zagra ten stary szla­gier.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. country n.

 przym. country, country’owy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) country; war. country’owy

Wiktionary


country

[czy­taj: kan­try lub kan­tri] ro­dzaj ame­ry­kań­skiej sty­li­zo­wa­nej pio­sen­ki i mu­zy­ki lu­do­wej o te­ma­ty­ce mi­łos­nej i oby­cza­jo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. styl mu­zycz­ny;

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) muz. zwią­za­ny z mu­zy­ką co­un­tro­wą, wła­ści­wy mu­zy­ce co­un­tro­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Także w Eu­ro­pie co­un­try zy­ski­wa­ło na po­pu­lar­no­ści.

 (2.1) Z cza­sem mu­zy­ka co­un­try wyksz­tał­ci­ła mno­gość pod­ga­tun­ków i sty­lów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. countrowy, country’owy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) countrowy, country’owy

Wiktionary


country'owy

→ co­un­try [czy­taj: kan­tro­wy]; co­un­tro­wy


SJP.pl


country’owy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z mu­zy­ką co­un­try, wła­ści­wy mu­zy­ce co­un­try

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy muzyk co­un­try’owy zna ten ka­wa­łek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. country n.

 przym. countrowy, country

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) country; war. countrowy

Wiktionary


county

[czy­taj: kałn­ty] jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cji sa­mo­rzą­do­wej An­glii, Walii, Ir­lan­dii, Ir­lan­dii Pół­noc­nej oraz USA


SJP.pl


couperin

[czy­taj: kuPRĘ] naz­wi­sko


SJP.pl


coupé

[czy­taj: ku-PE]
1. typ zam­knię­te­go nad­wo­zia sa­mo­cho­do­we­go cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się opły­wo­wą, pła­ską sty­li­sty­ką;
2. sa­mo­chód o takim typie nad­wo­zia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mot. sa­mo­chód dwudrz­wio­wy

Wiktionary

Coupé (z fr. – „ucię­ty”) – ro­dzaj nad­wo­zia sa­mo­cho­do­we­go z dwoma, czte­re­ma lub rza­dziej pię­cio­ma miej­sca­mi sie­dzą­cy­mi i naj­czę­ściej jedną parą drzwi – nie do­ty­czy wer­sji SUV pro­du­ko­wa­nych w wer­sji Coupe. Naj­czę­ściej jest to nad­wo­zie dwu­bry­ło­we typu fast­back. Czę­sto, ze wzglę­du na nisko opa­da­ją­cą ku ty­ło­wi linię dachu w środ­ku jest mało miej­sca, zwła­szcza dla pa­sa­że­rów tyl­nej ka­na­py, jeśli ta­ko­wa w ogóle jest w sa­mo­cho­dzie.

Wikipedia


courante

[czy­taj: kuRĄT] ku­rant;
1. fran­cu­ski ta­niec dwor­ski po­pu­lar­ny w XVI wieku;
2. mu­zycz­na forma ta­necz­na opar­ta na tańcu co­u­ran­te;
3. me­lo­dia wy­gry­wa­na przez zegar, po­zy­tyw­kę itp.;
4. me­cha­nizm umie­szczo­ny w ze­ga­rze, po­zy­tyw­ce itp., wy­gry­wa­ją­cy jakąś me­lo­dię


SJP.pl


courbet

[czy­taj: kurBE] naz­wi­sko, m.in.: Gu­sta­ve Co­ur­bet, ma­larz fran­cu­ski, przed­sta­wi­ciel re­a­liz­mu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gu­sta­ve Co­ur­bet – fran­cu­ski ma­larz
  • Amédée Co­ur­bet – fran­cu­ski ad­mi­rał
  • nazwa no­szo­na przez fran­cu­skie okrę­ty, m.in.
    • – pan­cer­nik z I wojny św.
    • „Co­ur­bet” – fre­ga­ta ra­kie­to­wa

Wikipedia


courier

[czy­taj: kur­jer] jeden z kro­jów czcion­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­u­rier (krój pisma)
  • Co­u­rier (sta­tek 1857)

Wikipedia


courtage

[czy­taj: kurTAŻ] daw­niej: wy­na­gro­dze­nie ma­kle­ra gieł­do­we­go; kur­taż, pro­wiz­ja ma­kler­ska


SJP.pl


courvoisier

[czy­taj: kur­właz­je] marka ko­nia­ku i firma


SJP.pl


cousteau

[czy­taj: kusTO] naz­wi­sko, m.in. Jac­qu­es-Yves Co­u­ste­au (1910-1997) - fran­cu­ski ofi­cer ma­ry­nar­ki, oce­a­no­graf i wy­na­laz­ca


SJP.pl


coventry

[czy­taj: KOwentri] mia­sto w An­glii


SJP.pl

Co­ven­try – mia­sto w środ­ko­wej An­glii, w hrab­stwie West Mid­lands, w dy­stryk­cie me­tro­po­li­tal­nym Co­ven­try, po­ło­żo­ne na wschód od Bir­ming­ham. W 2021 roku mia­sto li­czy­ło 344 285 miesz­kań­ców.

W mie­ście znaj­du­je się sta­cja ko­le­jo­wa Co­ven­try i port lot­ni­czy Co­ven­try.

Wikipedia


cover

[czy­taj: kawer] dawny prze­bój mu­zycz­ny lan­so­wa­ny przez no­we­go wy­ko­naw­cę w nowej aran­ża­cji; kower


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) muz. wy­ko­na­nie, aran­ża­cja lub na­gra­nie ut­wo­ru mu­zycz­ne­go wy­ko­ny­wa­ne­go wcze­śniej przez in­ne­go mu­zy­ka lub grupę mu­zycz­ną;

Wiktionary

Cover ( cover, IPA //, od cover ver­sion) – nowa aran­ża­cja, in­ter­pre­ta­cja ist­nie­ją­ce­go ut­wo­ru mu­zycz­ne­go wy­ko­ny­wa­na przez ar­ty­stę nie­bę­dą­ce­go jego pier­wot­nym twór­cą.

Aż do po­cząt­ku lat 60. XX wieku co­ve­ry były pod­sta­wo­wą formą dzia­łal­no­ści rock­ma­nów, a ut­wo­ry były w znacz­nej czę­ści pi­sa­ne przez kom­po­zy­to­rów, któ­rzy sami ich nie wy­ko­ny­wa­li.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­no­wsza płyta tego ze­spo­łu za­wie­ra wy­łącz­nie co­ve­ry.

Wiktionary


coverage

[czy­taj: KAweridż] pro­cen­to­wa licz­ba osób ma­ją­cych moż­li­wość obej­rze­nia lub usły­sze­nia re­kla­my; za­sięg re­kla­my


SJP.pl


covercoat

[czy­taj: ko­wer­kołt] gęsta tka­ni­na weł­nia­na na pła­szcze i ko­stiu­my; ko­wer­kot


SJP.pl


covermark

[czy­taj KOwermark] pół­płyn­ny pre­pa­rat kos­me­tycz­ny, słu­żą­cy do tu­szo­wa­nia man­ka­men­tów cery, sprze­da­wa­ny naj­czę­ściej w sztyf­cie; ko­rek­tor


SJP.pl


coverować

[czy­taj: ka­we­ro­wać] wy­ko­ny­wać nową wer­sję ut­wo­ru mu­zycz­ne­go in­ne­go wy­ko­naw­cy


SJP.pl


coverowy

→ cover


SJP.pl

Patrz:

cover

covid

[czy­taj: kowid] po­tocz­nie: COVID-19 - ostra cho­ro­ba za­kaź­na ukła­du od­de­cho­we­go wy­wo­ła­na ko­ro­na­wi­ru­sem SARS-CoV-2; kowid, co­vi­dek, co­vi­dzik, ko­ro­na­in­fek­cja, wu­han­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. cho­ro­ba wy­wo­ła­na ko­ro­na­wi­ru­sem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • COVID-19
  • Le­cze­nie ek­spe­ry­men­tal­ne COVID-19
  • Pan­de­mia COVID-19
  • Szcze­pion­ka prze­ciw COVID-19

Wikipedia

Powiązane:

 przym. covidowy

 rzecz. covidianin mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żart. kowidło

Wiktionary


covid-19

[czy­taj: kowid dzie­wiet­na­ście] ostra cho­ro­ba za­kaź­na ukła­du od­de­cho­we­go wy­wo­ła­na ko­ro­na­wi­ru­sem SARS-CoV-2


SJP.pl

COVID-19 (od co­ro­na­vi­rus di­se­a­se 2019) – cho­ro­ba za­kaź­na ukła­du od­de­cho­we­go wy­wo­ła­na za­ka­że­niem wi­ru­sem SARS-CoV-2. Zo­sta­ła po raz pier­wszy roz­poz­na­na i opi­sa­na w li­sto­pa­dzie 2019, w środ­ko­wych Chi­nach (mia­sto Wuhan, w pro­win­cji Hubei) pod­czas serii za­cho­ro­wań za­po­cząt­ko­wu­ją­cych pan­de­mię tej cho­ro­by.

Wikipedia


covid-owy

→ COVID-19 [czy­taj: ko­wi­do­wy]; co­vi­do­wy, ko­wi­do­wy


SJP.pl


covidek

[czy­taj: ko­wi­dek] żar­to­bli­wie: COVID-19 - ostra cho­ro­ba za­kaź­na ukła­du od­de­cho­we­go wy­wo­ła­na ko­ro­na­wi­ru­sem SARS-CoV-2; co­vi­dzik, covid, kowid, wu­han­ka, ko­ro­na­in­fek­cja


SJP.pl


covidianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. pot. neol. osoba, która pod­nio­sła pro­fi­lak­ty­kę COVID-19 do po­zio­mu prze­ko­na­nia re­li­gij­ne­go, ro­bią­ca wszyst­ko z myślą o za­po­bie­ga­niu COVID-19

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No i co­vi­dia­nin uważa, że jak ktoś nie wie­rzy w co­vi­da, to po­wi­nien być spa­cy­fi­ko­wa­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kowidianin m., kowidianizm m., covidianizm m., covid m., COVID-19 m., COVID m.

:: fż. covidianka ż., kowidianka ż.

 przym. covidowy, kowidowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kowidianin

Wiktionary


covidiota

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. pot. neol. osoba lek­ce­wa­żą­ca pan­de­mię COVID-19 i zwią­za­ne z nią za­le­ce­nia me­dycz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­śnie w siłę cały ruch ne­ga­cjo­ni­stów pan­de­mii, zwa­nych też an­ty­co­vi­dow­ca­mi, fo­lia­rza­mi czy wręcz co­vi­dio­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. covidiotyzm m.

:: fż. covidiotka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycovidowiec, antymaseczkowiec, koronasceptyk, plandemista

Wiktionary


covidowiec

[czy­taj: ko­wi­do­wiec] po­tocz­nie: osoba chora na COVID-19


SJP.pl


covidowy

→ COVID-19 [czy­taj: ko­wi­do­wy] ; COVID-owy, ko­wi­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy cho­ro­by COVID, COVID-19

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. COVID m., covidianin mos.

 przym. postcovidowy

Wiktionary


covidoza

[czy­taj: ko­wi­do­za] sy­tu­a­cja wy­wo­ła­na pan­de­mią COVID-19 oraz zbyt in­ten­syw­ny­mi, uciąż­li­wy­mi dzia­ła­nia­mi ma­ją­cy­mi na celu jej ogra­ni­cze­nie; ko­wi­do­za, pan­de­mio­za


SJP.pl


covidzik

[czy­taj: ko­wi­dzik] żar­to­bli­wie: COVID-19 - ostra cho­ro­ba za­kaź­na ukła­du od­de­cho­we­go wy­wo­ła­na ko­ro­na­wi­ru­sem SARS-CoV-2; co­vi­dek, covid, kowid, wu­han­ka, ko­ro­na­in­fek­cja


SJP.pl


covidówka

[czy­taj: ko­wi­dów­ka] po­tocz­nie:
1. usta­wa z 2 marca 2020 roku, uchwa­lo­na w celu prze­ciw­dzia­ła­nia cho­ro­bie COVID-19;
2. ze­spół me­dy­ków sku­pia­ją­cych się na walce z cho­ro­bą COVID-19


SJP.pl


covington

[czy­taj: KAwinton] nazwa wielu miast i gmin w USA


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­ving­ton – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie New­ton
  • Co­ving­ton – mia­sto w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Fo­un­ta­in
  • Co­ving­ton – mia­sto w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Ken­ton
  • Co­ving­ton – mia­sto w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii St. Tam­ma­ny
  • Co­ving­ton – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Miami
  • Co­ving­ton – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Gar­field
  • Co­ving­ton – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Wy­o­ming
  • Co­ving­ton – mia­sto w sta­nie Ten­nes­see, w hrab­stwie Tip­ton
  • Co­ving­ton – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Hill
  • Co­ving­ton – mia­sto w sta­nie Wir­gi­nia
  • Co­ving­ton – mia­sto w sta­nie Wa­szyng­ton, w hrab­stwie King
  • Co­ving­ton (ang. Co­ving­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Was­hing­ton

Wikipedia


coward

Co­ward – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Flo­ren­ce.

Wikipedia


cowbell

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. me­ta­lo­wy in­stru­ment per­ku­syj­ny, przy­po­mi­na­ją­cy krowi dzwo­nek, tyle że po­zba­wio­ny serca; dźwięk wy­do­by­wa się z niego po­przez ude­rze­nie pa­łecz­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cow­bel­le zbu­do­wa­ne są z bla­chy, zwy­kle sta­lo­wej, uksz­tał­to­wa­nej w dzwo­nek o kształ­cie spła­szczo­ne­go tra­pe­zu.

 (1.1) Jak tłu­ma­czy ame­ry­kań­ski per­ku­si­sta i kom­po­zy­tor, Glenn Kot­che, mu­zy­cy roc­ko­wi chęt­nie uży­wa­ją cow­bel­la ze wzglę­du na jego utrzy­mu­ją­cy się dźwięk, który bar­dzo wy­raź­nie po­tra­fi prze­bić się przez nawet naj­moc­niej­sze brzmie­nia.

Wiktionary


cowboy

[czy­taj: kał­boj] pa­sterz bydła, koni w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się spe­cy­ficz­nym, gł. skó­rza­nym ubio­rem: sze­ro­kim ka­pe­lu­szem, pasem z przy­pię­tą bro­nią; kow­boj


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) war. zob. kow­boj.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kowboj

Wiktionary


cowboyski

→ cow­boy [czy­taj: kał­boj­ski]


SJP.pl


coweekendowy

[czy­taj: co­łi­ken­do­wy] od­by­wa­ją­cy się co we­e­kend


SJP.pl


cowieczorny

pow­ta­rza­ją­cy się każ­de­go wie­czo­ra


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który dzie­je się każ­de­go wie­czo­ra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɔvʲjɛˈt͡ʃɔrnɨ, AS: covʹi ̯ečorny

Wiktionary


coworker

[czy­taj: ko­łor­ker] osoba re­a­li­zu­ją­ca pro­jek­ty razem z in­ny­mi nie­za­leż­ny­mi od sie­bie ludź­mi


SJP.pl


coworking

[czy­taj: ko­łor­king]
1. re­a­li­zo­wa­nie wspól­nych pro­jek­tów przez nie­za­leż­ne od sie­bie osoby;
2. biur lub pra­cow­nia wy­na­ję­te w takim celu


SJP.pl

Co­wor­king (też co-wor­king, z ang. "praca razem") – moż­li­wość in­dy­wi­du­al­nej lub wspól­nej pracy na wy­naj­mo­wa­nej po­wierzch­ni, naj­czę­ściej biu­ro­wej, wy­ko­rzy­sty­wa­na głów­nie przez tak zwa­nych fre­e­lan­ce­rów.

W ostat­nich la­tach ob­ser­wo­wa­ny jest dy­na­micz­ny roz­wój sek­to­ra po­wierzch­ni co­wor­kin­go­wych.

Wikipedia


coworkingowy

[czy­taj: ko­łor­kin­go­wy] zwią­za­ny z re­a­li­zo­wa­niem wspól­nych pro­jek­tów przez nie­za­leż­ne od sie­bie osoby


SJP.pl


cowtorkowy

pow­ta­rza­ją­cy się każ­de­go wtor­ku


SJP.pl


cox

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • COX-1, COX-2, cy­klo­ok­sy­ge­na­za, ok­sy­da­za cy­to­chro­mu c – en­zy­my
  • Cox (Fran­cja) – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Midi-Pyrénées, w de­par­ta­men­cie Górna Ga­ron­na.
  • Cox (Hisz­pa­nia) – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Ali­can­te, w Wa­len­cji
  • Cox Green (Wiel­ki Man­che­ster), Cox Green – wieś w An­glii
  • Gmina Cox Creek – gmina w USA
  • (1476) Cox – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Alan Cox (stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca)
  • Allan V. Cox (1921–1997) – ame­ry­kań­ski ge­o­fi­zyk
  • Ar­chi­bald Cox (1912–2004) – ame­ry­kań­ski praw­nik
  • Billy Cox (ur. 1941) – ame­ry­kań­ski ba­si­sta, czło­nek Band of Gyp­sys i The Jimi Hen­drix Ex­pe­rien­ce
  • Brian Cox (stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca)
  • Brit­te­ny Cox (ur. 1994) – au­stra­lij­ska nar­ciar­ka

Wikipedia


cozia

[czy­taj: KOzja] miej­sco­wość w Ru­mu­nii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cozia – wieś w okrę­gu Caraș-Se­ve­rin, w gmi­nie Cor­ne­rev
  • Cozia – wieś w okrę­gu Hu­ne­do­a­ra, w gmi­nie Cârjiți
  • Cozia – wieś w okrę­gu Jassy, w gmi­nie Co­stu­len
  • Cozia – wieś w okrę­gu Mehedinți, w gmi­nie Pri­stol
  • Mo­na­styr Cozia – pra­wo­sław­ny mo­na­styr

Wikipedia


cozido

[czy­taj: ku­si­du] po­tra­wa por­tu­gal­ska przy­go­to­wy­wa­na z wo­ło­wi­ny, kieł­ba­sy, sal­ce­so­nu, kury, wie­przo­wi­ny, ka­pu­sty, ziem­nia­ków, ryżu i bia­łej fa­so­li


SJP.pl


cozimowy

pow­ta­rza­ją­cy się każ­dej zimy


SJP.pl


cołki

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cały

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dru­gie, przy­go­to­wa­ne pod kie­run­kiem Ar­le­ty Nocoń i Gra­ży­ny Sie­mion­ki z myślą o te­go­rocz­nym kon­kur­sie, za­ty­tu­ło­wa­ne „Cołki rok w izbie Ślą­zo­ka”, ro­zba­wi­ło pu­blicz­ność do łez.

Wiktionary


cołnek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. czó­łen­ko tkac­kie

Wiktionary


coś

za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny za­stę­pu­ją­cy nazwę do­wol­ne­go przed­mio­tu lub faktu


SJP.pl

za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) …za­stę­pu­ją­cy nazwę do­wol­ne­go przed­mio­tu lub faktu, któ­rej mó­wią­cy nie chce okre­ślić

 (1.2) …za­stę­pu­ją­cy nazwę do­wol­ne­go przed­mio­tu lub faktu, któ­rej mó­wią­cy nie umie okre­ślić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • coś – za­i­mek ję­zy­ka pol­skie­go, jak od­po­wied­nik ła­ciń­ski , bywa uży­wa­ny jako ter­min fi­lo­zo­ficz­ny
  • Coś () – baśń li­te­rac­ka au­tor­stwa Hansa Chri­stia­na An­der­se­na
  • Coś (tytuł oryg. ) – film z 1982
  • Coś (tytuł oryg. ) – film z 2011

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dam ci coś, jak do mnie wpad­niesz.

 (1.2) On coś robi, ale nie wiem do­kład­nie co.

 (1.2) Ja chciał­bym coś zjeść lub wypić, ale nie wiem co.

 (2.1) Ten model sa­mo­cho­du pow­stał coś w la­tach trzy­dzie­stych, może póź­niej.

 (2.1) Coś mi się widzi, że pró­bu­jesz robić ze mnie dur­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔɕ, AS: coś

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. co

 partyk. cosik, cóś

 przysł. co

 przedr. co

 skr. co

 wykrz. co

 przyim. co

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. cosi, reg. śl. cosik, reg. śl. cosikej

 (2.1) gdzieś, jakoś, cosik, reg. śl. cosika

Wiktionary


cośkolwiek

wzmoc­nio­ne co­kol­wiek


SJP.pl

za­i­mek

 (1.1) wzmoc­nio­ne co­kol­wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zro­zu­miał jeno, że nie chce, nie może się zgo­dzić na to, aby Azie coś­kol­wiek zaw­dzię­czał, jako swo­jej do­bro­dziej­ce.

Wiktionary


cośmy

po­tocz­nie:
1. za­i­mek py­ta­ją­cy "co" po­łą­czo­ny z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Coś ty zro­bił?!", "Coś ty taki we­so­ły?");
2. za­i­mek względ­ny "co" po­łą­czo­ny z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Oddaj to, coś ukradł.", "Coś strze­lił, toś chy­bił.")


SJP.pl


cośrodowy

od­by­wa­ją­cy się co środę


SJP.pl


cp

Con­gre­ga­tio Pas­sio­nis Iesu Chri­sti, zakon pa­sjo­ni­stów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Col­le­gium Po­lo­ni­cum
  • Cy­fro­wy Pol­sat
  • Com­bo­ios de Por­tu­gal
  • cp (Unix)
  • móz­go­we po­ra­że­nie dzie­cię­ce
  • ce­ru­lo­plaz­mi­na
  • cy­klo­pen­ta­die­nyl – li­gand C5H5−
  • Zgro­ma­dze­nie Męki Pań­skiej, po­pu­lar­nie zwane pa­sjo­ni­sta­mi

Wikipedia


cpa

ang. Cost Per Ac­tion


SJP.pl


cpe

(skrót od: Cer­ti­fi­ca­te of Pro­fi­cien­cy in En­glish) an­giel­ski cer­ty­fi­kat ję­zy­ko­wy na po­zio­mie za­a­wan­so­wa­nym


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – an­giel­ski cer­ty­fi­kat ję­zy­ko­wy
  • – fran­cu­ski pro­gram za­trud­nia­nia mło­dych ludzi
  • Efekt cy­to­pa­tycz­ny –
  • – sprzęt ko­mu­ni­ka­cyj­ny, za­koń­cze­nie sieci te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nej znaj­du­ją­ce się u klien­ta; ter­mi­nal

Wikipedia


cpk

skró­to­wiec

 (1.1) = bio­chem. ki­na­za fos­fo­kre­a­ty­no­wa

 (1.2) = Cen­tral­ny Port Ko­mu­ni­ka­cyj­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CPK – ki­na­za fos­fo­kre­a­ty­no­wa
  • CPK – skrót od kon­cep­cji Cen­tral­ny Port Ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • CPK – skrót od Cen­trum Praw Ko­biet
  • CPK – skrót od ser­wi­su in­for­ma­cyj­ne­go Cen­trum Po­mo­cy Ko­mu­ni­ka­cyj­nej

Wikipedia


cplia

[czy­taj: ce-pe-lja] skrót od: Cen­tra­la Prze­my­słu Lu­do­we­go i Ar­ty­stycz­ne­go; Ce­pe­lia


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju żeń­skie­go

 (1.1) = Cen­tra­la Prze­my­słu Lu­do­we­go i Ar­ty­stycz­ne­go;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛˈpɛlʲja, AS: cepelʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cepeliada ż., cepelia ż.

 przym. cepeliowski

 skr. Cepelia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Cepelia

Wiktionary


cpn

skrót od: Cen­tra­la Pro­duk­tów Naf­to­wych


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) = hist. Cen­tra­la Pro­duk­tów Naf­to­wych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛ‿pɛ‿ˈɛ̃n, AS: ce‿pe‿ẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cepeen m., cepeeniarz m.

Wiktionary


cppms

skró­to­wiec, fraza zda­nio­wa

 (1.1) = cała przy­jem­ność po mojej stro­nie

Wiktionary


cps

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CPS – cen­trum po­mo­cy spo­łecz­nej
  • CPS – licz­ba zna­ków na se­kun­dę ()
  • CPS – styl prze­ka­zy­wa­nia kon­ty­nu­a­cji ()
  • CPS – licz­ba zli­czeń na se­kun­dę ()
  • CPS – cy­fro­we przet­wa­rza­nie sy­gna­łów
  • CPS-1, CPS-2, CPS-3 – sy­ste­my gier ar­ca­de pro­duk­cji Cap­com
  • CPS – w grach: kli­knię­cia na se­kun­dę ()

Wikipedia


cpt

[czy­taj: s-i-pi-ti albo ce-pe-te]
1. skrót ang.: car­ria­ge paid to ... (do­sta­wa do (miej­sce przez­nacz.)) - kla­u­zu­la w umo­wie handl. zo­bo­wiąz. sprze­da­ją­ce­go do za­war­cia umowy o prze­wóz i za­pła­ce­nia prze­woź­ne­go;
2. skrót ang.: cost per tran­sac­tion - wskaź­nik opła­cal­no­ści re­kla­my (koszt wy­ge­ne­ro­wa­nia jed­nej tran­sak­cji przy wy­ko­rzy­sta­niu danej kam­pa­nii re­klam.)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Port lot­ni­czy Kapsz­tad
  • Cost Per Tho­u­sand
  • Cen­trum Prze­wod­nict­wa Ta­trzań­skie­go
  • Sy­me­tria CPT
  • Test cią­głe­go wy­ko­ny­wa­nia (CPT)
  • CPT (spe­dy­cja) – Car­ria­ge paid to... (a named place of de­stian­tion)

Wikipedia


cpu

Cen­tral Pro­ces­sing Unit - pro­ce­sor w kom­pu­te­rze


SJP.pl


cr

sym­bol chro­mu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CR – Zgro­ma­dze­nie Zmart­wychw­sta­nia Pana Na­sze­go Je­zu­sa Chry­stu­sa
  • CR – cur­rent ratio (wskaź­nik ogól­nej płyn­no­ści)
  • CR – pełna re­mi­sja (z ang. com­ple­te re­mis­sion)
  • CR – com­mon rail – bez­poś­red­ni wtrysk pa­li­wa w sil­ni­kach Dies­la
  • CR – oz­na­cze­nie di­ben­zok­sa­ze­pi­ny jako bo­jo­we­go środ­ka tru­ją­ce­go
  • CR – kod Ko­sta­ry­ki we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 i od­sy­łacz do stan­dar­du ISO 3166-2
  • CR – akro­nim ga­tu­nek kry­tycz­nie za­gro­żo­ny (Cri­ti­cal­ly en­dan­ge­red)
  • CR – Clash Ro­y­a­le (po­pu­lar­na gra mo­bil­na)
  • CR – car­ria­ge re­turn (znak po­wro­tu ka­ret­ki)

Wikipedia


cr7

[czy­taj: ce-er-sie­dem] śro­do­wi­sko­wo: pił­karz Cri­stia­no Ro­nal­do dos San­tos Ave­i­ro


SJP.pl


crack

[czy­taj: krak] krak;
1. po­chod­na ko­ka­i­ny w for­mie wol­nej za­sa­dy, przez­na­czo­na do pa­le­nia;
2. pro­gram kom­pu­te­ro­wy do ła­ma­nia za­bez­pie­czeń w pro­gra­mach i grach kom­pu­te­ro­wych;
3. plik kom­pu­te­ro­wy po­zba­wio­ny za­bez­pie­czeń przed ko­pio­wa­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ko­ka­i­na zmie­sza­na z sodą oczy­szczo­ną i strą­co­na z rozt­wo­ru, sto­so­wa­na wziew­nie

 (1.2) pot. in­form. pro­gram ła­mią­cy za­bez­pie­cze­nia an­ty­pi­rac­kie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • crack – forma ko­ka­i­ny
  • Crack – album ame­ry­kań­skie­go ra­pe­ra Z-Ro
  • crack – in­for­ma­ty­ka
  • Crack – hisz­pań­ski ze­spół roc­ko­wy

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cracking m., cracker m.

 przym. crackowy

Wiktionary


cracker

[czy­taj: kra­ker] kra­ker; w in­for­ma­ty­ce:
1. osoba wła­mu­ją­ca się do sieci kom­pu­te­ro­wych w ce­lach niez­god­nych z pra­wem;
2. osoba zaj­mu­ją­ca się ła­ma­niem za­bez­pie­czeń apli­ka­cji kom­pu­te­ro­wych


SJP.pl

Crac­ker (z ang., do­słow­nie „ła­macz”) – osoba zaj­mu­ją­ca się ła­ma­niem za­bez­pie­czeń kom­pu­te­ro­wych (crac­kin­giem). We­dług słow­ni­ka "Jar­gon File" ter­min ukuli około 1985 roku ha­ke­rzy, w re­ak­cji na dzien­ni­kar­skie nie­po­ro­zu­mie­nia wokół słowa „haker”.

Wy­róż­nia się dwa głów­ne zna­cze­nia tego słowa, zgod­nie z któ­ry­mi dzia­ła­nia crac­ke­rów po­le­ga­ją na:

Wikipedia


crackers

[czy­taj: kra­kers] kru­che, sło­na­we ciast­ko; kra­kers


SJP.pl


cracking

[czy­taj: kra­king] pro­ces tech­no­lo­gicz­ny roz­kła­du cięż­kich frak­cji ropy naf­to­wej, po­le­ga­ją­cy na pę­ka­niu dłu­gich łań­cu­chów wę­glo­wych w wę­glo­wo­do­rach, spo­sób otrzy­my­wa­nia m.in. ben­zy­ny syn­te­tycz­nej; kra­king; kra­ko­wa­nie


SJP.pl

Crac­king – nie­le­gal­ne ła­ma­nie za­bez­pie­czeń opro­gra­mo­wa­nia.

Po­ję­cie crac­king od­no­si się do zbio­ru dzia­łań po­le­ga­ją­cych na ana­li­zie i zmia­nie dzia­ła­nia funk­cji pro­gra­mu, w szcze­gól­no­ści zwią­za­nych z jego za­bez­pie­cze­nia­mi, w celu ich omi­nię­cia bez ko­rzy­sta­nia z kodu źró­dło­we­go pro­gra­mu.

Wikipedia


crackingowy

→ crac­king [czy­taj: kra­kin­go­wy]; kra­kin­go­wy


SJP.pl


crackowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|crac­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niecrackowanie n.

 czas. crackować ndk.

Wiktionary


crackować

[czy­taj: kra­ko­wać] łamać za­bez­pie­cze­nia opro­gra­mo­wa­nia kom­pu­te­ro­we­go; kra­ko­wać


SJP.pl


cracovia

[czy­taj: kra­ko­wia] pol­ski klub spor­to­wy z Kra­ko­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cra­co­via – nazwa Kra­ko­wa w więk­szo­ści ję­zy­ków ro­mań­skich i w ła­ci­nie
  • Cra­co­via – pol­ski klub spor­to­wy z Kra­ko­wa
    • osob­ne ar­ty­ku­ły o sek­cjach spor­tów ze­spo­ło­wych Cra­co­vii
      • Cra­co­via (piłka nożna)
      • Cra­co­via (hokej na lo­dzie)
      • Cra­co­via (ko­szy­ków­ka)
      • Cra­co­via (piłka ręcz­na)
      • Cra­co­via (piłka wodna)
      • Cra­co­via (piłka siat­ko­wa)
      • Cra­co­via (hokej na lo­dzie ko­biet)
    • osob­ne ar­ty­ku­ły o sek­cjach spor­tów in­dy­wi­du­al­nych Cra­co­vii
      • Cra­co­via (bad­min­ton)

Wikipedia


cracoviana

[czy­taj: kra­ko­wia­na] druki, akta, rę­ko­pi­sy itp. o Kra­ko­wie, do­ty­czą­ce Kra­ko­wa


SJP.pl


craftować

[czy­taj: kraf­to­wać] po­tocz­nie:
1. two­rzyć, robić coś ręcz­nie z pasją i dba­ło­ścią o szcze­gó­ły;
2. w grach: two­rzyć przed­mio­ty z su­row­ców


SJP.pl


craig

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • James Henry Craig (1748 – 1812) – gu­ber­na­tor Ka­na­dy
  • Ed­ward Gor­don Craig (1872 – 1966) – an­giel­ski re­ży­ser i te­o­re­tyk te­a­tru
  • Larry Craig (ur. 20 lipca 1945) – po­li­tyk ame­ry­kań­ski
  • Wil­liam Lane Craig (ur. 23 sierp­nia 1949) – ame­ry­kań­ski fi­lo­zof i te­o­log
  • Da­niel Craig (ur. 2 marca 1968) – aktor an­giel­ski
  • Craig – mia­sto w sta­nie Ala­ska, w okrę­gu nie­zor­ga­ni­zo­wa­nym
  • Craig – mia­sto w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Mof­fat
  • Craig – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Ply­mo­uth
  • Craig – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Holt
  • Craig – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Mon­ta­na, w hrab­stwie Lewis and Clark
  • Craig – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Burt
  • Craig (ang. Craig Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Van Buren

Wikipedia


cranach

[czy­taj: KRAnach] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Lucas Cra­nach Star­szy (1472–1553) – nie­miec­ki ma­larz
  • Lucas Cra­nach Młod­szy (1515–1586) – nie­miec­ki ma­larz, syn Lu­ca­sa Cra­na­cha Star­sze­go
  • Hans Cra­nach (1513–1537) – nie­miec­ki ma­larz, syn Lu­ca­sa Cra­na­cha Star­sze­go
  • (8284) Cra­nach – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id

Wikipedia


crane

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Crane – mia­sto na Bar­ba­do­sie, w pa­ra­fii Saint Phi­lip
  • Crane – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Mar­tin
  • Crane – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Stone
  • Crane – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Mon­ta­na, w hrab­stwie Rich­land
  • Crane – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Crane
  • Crane – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ore­gon, w hrab­stwie Har­ney
  • Crane (ang. Crane Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Pa­ul­ding
  • Crane (ang. Crane Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Wy­an­dot
  • hrab­stwo Crane (ang. Crane Co­un­ty) – w sta­nie Tek­sas

Wikipedia


craniostenosis

[czy­taj: kra­nio­ste­nos-is] wada wro­dzo­na, przedw­czes­ne za­ro­śnię­cie szwów czasz­ko­wych; kra­nio­sy­no­sto­za, kra­nio­ste­no­za


SJP.pl


crannog

[czy­taj: kre­nog] sztucz­na wyspa o cha­rak­te­rze obron­nym, ota­cza­na pa­li­sa­dą


SJP.pl


crap

[czy­taj: krap] śro­do­wi­sko­wo: tan­de­ta, ba­dzie­wie, kicz


SJP.pl

Crap, An­dre­as Crap, wł. Tho­mas Döppner (ur. 28 maja 1970 w Wolfs­bur­gu) – nie­miec­ki gi­ta­rzy­sta, czło­nek ze­spo­łu Neue De­uts­che Härte Oomph!.

Wikipedia


crapowaty

[czy­taj: kra­po­wa­ty] śro­do­wi­sko­wo: tan­det­ny, ba­dziew­ny, bez war­to­ści; ba­dzie­wia­sty


SJP.pl


crash

[czy­taj: krasz]
1. ro­dzaj ta­le­rza per­ku­syj­ne­go, uży­wa­ne­go do wy­raź­ne­go ak­cen­to­wa­nia czę­ści rytmu;
2. w in­for­ma­ty­ce: sy­tu­a­cja, w któ­rej pro­gram prze­sta­je dzia­łać pra­wi­dło­wo;
3. śro­do­wi­sko­wo: za­ła­ma­nie rynku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • crash – w in­for­ma­ty­ce „za­ła­ma­nie” (ang. crash) sy­ste­mu
  • „Crash” – bry­tyj­skie cza­so­pis­mo poś­wię­co­ne ZX Spec­trum, wy­da­wa­ne od 1984 do 1992 roku
  • Crash: Nie­bez­piecz­ne po­żą­da­nie (tytuł oryg. Crash) − ka­na­dyj­sko-bry­tyj­ski film fa­bu­lar­ny (thril­ler) z 1996 roku, pow­sta­ły na pod­sta­wie po­wie­ści Krak­sa (Crash) J.G. Bal­lar­da
  • Crash – ory­gi­nal­ny tytuł filmu Mia­sto gnie­wu (2004)
  • Crash – dra­mat ame­ry­kań­ski z 1978 roku
  • crash – ro­dzaj ta­le­rza per­ku­syj­ne­go
  • Crash – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Crash – album jaz­zo­wej for­ma­cji Crash
  • Crash – album ze­spo­łu Char­li XCX (2022)
  • Crash – album ze­spo­łu Dave Matt­hews Band (1996)
  • Crash – album Keh­la­ni (2024)
  • Crash – album ze­spo­łu The Human Le­a­gue (1986)

Wikipedia


crawford

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­de­rick Craw­ford – ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy
  • Chace Craw­ford – ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy i se­ria­low
  • Cindy Craw­ford – ak­tor­ka ero­tycz­na
  • Joan Craw­ford – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Aaron Craw­ford – ir­landz­ki lek­ko­at­le­ta
  • Chan­dra Craw­ford – re­pre­zen­tant­ka Ka­na­dy w bie­gach nar­ciar­skich
  • Gavin Craw­ford – szkoc­ki pił­karz
  • Ha­se­ly Craw­ford – lek­ko­at­le­ta z Try­ni­da­du i To­ba­go
  • Holly Craw­ford – au­stra­lij­ska snow­bo­ar­dzist­ka
  • Jack Craw­ford – au­stra­lij­ski te­ni­si­sta
  • Jamal Craw­ford – ko­szy­karz ame­ry­kań­ski
  • Judy Craw­ford – ka­na­dyj­ska nar­ciar­ka al­pej­ska

Wikipedia


crawl

[czy­taj: krałl] naj­szyb­szy styl pły­wac­ki; kraul


SJP.pl


crawlista

[czy­taj: krał­li­sta] spor­to­wiec upra­wia­ją­cy pły­wa­nie craw­lem (kra­u­lem); kra­u­li­sta


SJP.pl


crawlistka

[czy­taj: krał­list­ka] sports­men­ka upra­wia­ją­ca pły­wa­nie craw­lem (kra­u­lem); kra­u­list­ka


SJP.pl


crawlowy

[czy­taj: krał­lo­wy] przy­miot­nik od: crawl - naj­szyb­szy styl pły­wac­ki; kra­u­lo­wy


SJP.pl


craxi

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bet­ti­no Craxi
  • Bobo Craxi
  • Ste­fa­nia Craxi

Wikipedia


creative

[czy­taj: kriej­tiw] marka sprzę­tu elek­tro­nicz­ne­go i firma


SJP.pl


credit

[czy­taj: kre­dit] w księ­go­wo­ści: prawa stro­na ra­chun­ków, miej­sce za­pi­su zo­bo­wią­zań przed­się­bior­stwa; ru­bry­ka "ma"


SJP.pl


credo

[czy­taj: kredo] kredo;
1. w ka­to­li­cyz­mie: wyz­na­nie wiary od­ma­wia­ne w cza­sie mszy świę­tej;
2. prze­no­śnie: wyz­na­wa­ne przez kogoś po­glą­dy i sy­stem war­to­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. chrze­ści­jań­skie wyz­na­nie wiary

 (1.2) przen. kar­dy­nal­na za­sa­da, którą ktoś się kie­ru­je

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • credo – wyz­na­nie wiary ni­cej­sko-kon­stan­ty­no­po­li­tań­skie
  • credo – apo­stol­ski sym­bol wiary
  • credo da­to­wa­ne – wyz­na­nie wiary z 359 roku
  • Credo (album) – album bry­tyj­skiej grupy The Human Le­a­gue z 2011 roku
  • Kredo – hor­ror pro­duk­cji bry­tyj­skiej z 2008 roku
  • Credo – au­to­bu­sy wyt­wa­rza­ne przez Kraw­tex
  • CREDO – pro­jekt na­u­ko­wy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈkrɛdɔ, AS: kredo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kredo

 (1.2) motto życiowe

Wiktionary


creep

[czy­taj: krip] po­tocz­nie: osoba wzbu­dza­ją­ca nie­po­kój lub dy­skom­fort swoim za­cho­wa­niem, prze­kra­cza­ją­ca gra­ni­ce spo­łecz­ne w spo­sób bu­dzą­cy odra­zę lub strach


SJP.pl

Creep – bal­la­da roc­ko­wa wy­da­na na de­biu­tanc­kim sin­glu an­giel­skie­go ze­spo­łu Ra­dio­he­ad, która póź­niej zna­la­zła się na pier­wszym al­bu­mie ze­spo­łu – "Pablo Honey". Sin­gel nie odbił się więk­szym echem na bran­ży mu­zycz­nej. Za to po re­e­dy­cji na al­bu­mie, pio­sen­ka stała się mię­dzy­na­ro­do­wym hitem. Ze­spół za­czął od­no­sić się ne­ga­tyw­nie do swo­je­go ut­wo­ru po tym, jak fani uczest­ni­czy­li w kon­cer­tach ze­spo­łu wy­łącz­nie dla jed­nej pio­sen­ki.

Wikipedia


creepers

[czy­taj: kri­pers] sznu­ro­wa­ny but na gru­bej po­desz­wie


SJP.pl


creepypasta

[czy­taj: kri­pi­pa­sta] strasz­na hi­sto­ria roz­po­wszech­nia­na w in­ter­ne­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. pasta z ele­men­ta­mi hor­ro­ru;

Wiktionary

Cre­e­py­pa­sta – fik­cyj­na i strasz­na hi­sto­ria, przy­bie­ra­ją­ca zwy­kle formę miej­skiej le­gen­dy roz­po­wszech­nia­na za po­mo­cą in­ter­ne­tu, która ma na celu prze­stra­szyć czy­tel­ni­ka. Bar­dzo czę­sto twór­cy ta­kich hi­sto­rii twier­dzą, iż oso­bi­ście doś­wiad­czy­li opi­sy­wa­nych prze­żyć.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy­ta­łem nie­daw­no prze­ra­ża­ją­cą cre­e­py­pa­stę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pasta

Wiktionary


cremello

[czy­taj: kre­mel­lo] o maści konia: kasz­ta­no­wa­ty o kre­mo­wym od­cie­niu


SJP.pl


cremona

[czy­taj: kre­mo­na] mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina w pół­noc­nych Wło­szech, po­ło­żo­ne w Lom­bar­dii, na lewym brze­gu Padu, sto­li­ca pro­win­cji Cre­mo­na (1.2);

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja we Wło­szech, w re­gio­nie Lom­bar­dia;

Wiktionary

Cre­mo­na – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Lom­bar­dia, nad rzeką Pad, sto­li­ca pro­win­cji Cre­mo­na.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 69 444 osoby, 992,1 os./km². Cre­mo­na leży na lewym brze­gu Padu, na wschód od Pia­cen­zy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oprócz licz­nej dy­na­stii Ama­tich żyła w Cre­mo­nie je­szcze druga ro­dzi­na, która z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie upra­wia­ła bu­do­wę in­stru­men­tów. Na­zy­wa­li się Gu­ar­ne­ri i było ich pię­ciu w trzech lut­ni­czych ge­ne­ra­cjach.

 (1.1) Zre­zy­gno­wa­wszy ze zdo­by­wa­nia Me­dio­la­nu, gdzie Fran­ce­sco II Sfo­rza pod­dał już zamek Hisz­pa­nom, ksią­żę Ur­bi­no wy­słał część swo­ich wojsk, aby oble­ga­ły Cre­mo­nę. Za­no­si­ło się na to, że oblę­że­nie nie przy­nie­sie nic poza stra­tą czasu i sił.

 (1.1) W 824 r. Lotar po­sta­no­wił zgru­po­wać szko­ły w ośmiu oś­rod­kach, wy­bie­ra­jąc na ich sie­dzi­by Turyn, Pawię, Cre­mo­nę, We­ro­nę, Vi­cen­zę, Ci­vi­da­le, Flo­ren­cję i Fermo. Do­pro­wa­dzi­ło to na po­cząt­ku XII w. do roz­wo­ju no­we­go typu szkół, a mia­no­wi­cie szkół ka­pi­tul­nych przy ko­ścio­łach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kremończyk mos., kremonka ż.

 przym. kremoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) (spolszczone) Kremona

Wiktionary


cremplina

[czy­taj: krem­pli­na] daw­niej: krem­pli­na, bi­stor;
1. skę­dzie­rza­wio­na przę­dza syn­te­tycz­na o dużej pu­szy­sto­ści;
2. tka­ni­na, dzia­ni­na z tej przę­dzy;
3. po­tocz­nie: odzież z ta­kiej dzia­ni­ny


SJP.pl


crepa

[czy­taj: krepa] cien­ki na­le­śnik z pszen­nej lub gry­cza­nej mąki


SJP.pl


crepida

[czy­taj: kre­pi­da] san­da­ły no­szo­ne w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl


crepuscolari

[czy­taj: kre­pu­sko­la­ri] grupa po­e­tów wło­skich z po­cząt­ku XX w.; zmierz­chow­cy


SJP.pl


crescendo

[czy­taj: kre­szen­do]
1. okre­śle­nie mu­zycz­ne: coraz sil­niej, coraz gło­śniej;
2. prze­no­śnie: na­ra­sta­ją­co (w od­nie­sie­niu do dźwię­ków lub emo­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. stop­nio­we wzmac­nia­nie siły dźwię­ku

przy­słó­wek

 (2.1) stop­nio­wo wzmac­nia­jąc siłę dźwię­ku lub głosu

Wiktionary

Cre­scen­do (z wł.: na­ra­sta­jąc, coraz gło­śniej; wym. "kre­szen­do") – stop­nio­we zwięk­sza­nie gło­śno­ści, wzmac­nia­nie na­tę­że­nia dy­na­mi­ki w ut­wo­rze mu­zycz­nym.

W no­ta­cji mu­zycz­nej cre­scen­do przed­sta­wia­ne jest jako sym­bol gra­ficz­ny (po­dob­ny do od­po­wied­nio "wy­dłu­żo­ne­go" znaku mniej­szo­ści uży­wa­ne­go w ma­te­ma­ty­ce - "<") lub w po­sta­ci skró­tu ("cresc."). Prze­ci­wień­stwem cre­scen­da jest di­mi­nu­en­do.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Ko­cham cię, żono – po­wie­dział Ża­czek cre­scen­do.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: krɛˈʃɛ̃ndɔ, AS: krešẽndo

Wiktionary


creutzfeldt

[czy­taj: krojc­feld]
1. naz­wi­sko, np. Hans Ger­hard Cre­utz­feldt (1885-1964), le­karz nie­miec­ki;
2. cho­ro­ba Cre­utz­feld­ta-Ja­ko­ba - cho­ro­ba mózgu o dłu­gim okre­sie in­ku­ba­cyj­nym, po­wo­du­ją­ca śmierć cho­re­go naj­póź­niej po kil­ku­na­stu mie­sią­cach od jej ujaw­nie­nia się; gąb­cza­ste zwy­rod­nie­nie mózgu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) med. pot. zob. cho­ro­ba Cre­utz­feld­ta-Ja­ko­ba.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkrɔjt͡sfɛlt, AS: kroi ̯cfelt

Wiktionary


crewneck

[czy­taj: kru­nek] bluza lub ko­szu­la bez koł­nie­rzy­ka i kap­tu­ra; crew neck, kru­nek


SJP.pl


crick

[czy­taj: krik] naz­wi­sko


SJP.pl

Crick – wieś w An­glii, w hrab­stwie Nort­hamp­tons­hi­re, w dy­stryk­cie ("uni­ta­ry aut­ho­ri­ty") West Nort­hamp­tons­hi­re. Leży 21 km na pół­noc­ny za­chód od mia­sta Nort­hamp­ton i 117 km na pół­noc­ny za­chód od Lon­dy­nu. W 2001 miej­sco­wość li­czy­ła 1460 miesz­kań­ców.

Wikipedia


cricket

[czy­taj: kry­ket] gra zbli­żo­na do pa­lan­ta, po­le­ga­ją­ca na zbu­rze­niu bram­ki dru­ży­ny prze­ciw­nej przez rzut piłką, od­bi­ja­ną pła­ską, grubą ra­kie­tą przez bro­nią­ce­go za­wod­ni­ka; kry­kiet


SJP.pl

Cric­ket – album wy­da­ny w 1993 roku przez ze­spół Happy Cac­tus. Płyta za­wie­ra 14 kom­po­zy­cji. Do­tych­czas nie do­ko­na­no jej re­e­dy­cji.

Ze­spół two­rzy­li: Colin Meloy, David Casey, De­i­dre Casey i Mark Schum­mer.

Wikipedia


cricot

[czy­taj: kriKO]
1. awan­gar­do­wy teatr dzia­ła­ją­cy 1933-38 w Kra­ko­wie, 1938-39 - w War­sza­wie;
2. te­a­tral­na grupa twór­cza, za­ło­żo­na 1956 w Kra­ko­wie przez T. Kan­to­ra


SJP.pl

Cri­cot, Teatr Ar­ty­stów Cri­cot – pol­ski teatr awan­gar­do­wy, który dzia­łał w Kra­ko­wie (w la­tach: 1933–1938) oraz w War­sza­wie (1938–1939).

Wikipedia


crimen

[czy­taj: kri­men] w śro­do­wi­sku praw­ni­czym: prze­stęp­stwo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cri­men – po­wieść hi­sto­rycz­na Jó­ze­fa Hena
  • Cri­men – se­rial te­le­wi­zyj­ny (1988) w re­ży­se­rii Laco Ada­mi­ka na pod­sta­wie po­wie­ści Jó­ze­fa Hena
  • Nul­lum cri­men sine lege.

Wikipedia


cringe

[czy­taj: krindż] śro­do­wi­sko­wo: że­na­da, za­że­no­wa­nie, ob­ciach; krindż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. coś że­nu­ją­ce­go, ob­cia­cho­we­go, co wy­wo­łu­je wstyd lub nies­mak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. krindż m., krindżówa ż.

 przym. cringe'owy, krindżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obciach, siara, żenada, zażenowanie, wstyd

Wiktionary


cringe'owy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) slang. do­ty­czą­cy crin­ge'u, wstyd­li­wy lub że­nu­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za dzie­cia­ka ten se­rial lu­bi­łem, ale obec­nie uwa­żam go za wy­so­ce crin­ge'owy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cringe mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żenujący, obciachowy, wstydliwy

Wiktionary


cringowy

→ crin­ge [czy­taj: krin­dżo­wy]; krin­dżo­wy


SJP.pl


criollo

[czy­taj: kri-olo] bra­zy­lij­ska rasa konia do­mo­we­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Criol­lo (kakao) – od­mia­na zia­ren ka­ka­ow­ca
  • Criol­lo – rasa koni

Wikipedia


cristal

Cri­stal (hiszp. "Cri­stal") – we­ne­zu­el­ska te­le­no­we­la wy­e­mi­to­wa­na w la­tach 1985-1986.

Wikipedia


cristian

[czy­taj: kri­stian] imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cri­stian – gmina w Ru­mu­nii, w okrę­gu Bra­szów
  • Cri­stian – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Bra­szów, w gmi­nie Cri­stian
  • Cri­stian – gmina w Ru­mu­nii, w okrę­gu Sybin
  • Cri­stian – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Sybin, w gmi­nie Cri­stian
  • Cri­stian imię mę­skie w wielu ję­zy­kach, od­po­wied­nik pol­skie­go Kry­stian

Wikipedia


cristina

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cri­sti­na – ru­muń­ski od­po­wied­nik imie­nia Kry­sty­na
  • Cri­sti­na – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii, w sta­nie Minas Ge­ra­is
  • Cri­sti­na – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Ba­da­joz, w Estra­ma­du­rze
  • Cri­sti­na – ro­dzaj ko­sa­rzy z po­drzę­du Eup­noi i ro­dzi­ny Pha­lan­gii­dae
  • Cri­sti­na – mek­sy­kań­ska te­le­no­we­la wy­pro­du­ko­wa­na przez Te­le­vi­sę wy­e­mi­to­wa­na w la­tach 1998-1999

Wikipedia


crm

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cu­sto­mer re­la­tions­hip ma­na­ge­ment (ang.) – za­rzą­dza­nie re­la­cja­mi z klien­ta­mi, kon­cep­cja mar­ke­tin­go­wa albo sy­stem in­for­ma­tycz­ny, wspo­ma­ga­ją­cy pro­ce­du­ry za­rzą­dza­nia kon­tak­ta­mi z klien­ta­mi
  • cause re­la­ted mar­ke­ting (ang.) – mar­ke­ting spo­łecz­nie za­an­ga­żo­wa­ny
  • CRM-5 – ro­dzaj epok­sy­do­we­go ma­te­ria­łu kom­po­zy­to­we­go (zwy­kle oz­na­cza­ny CEM-5)
  • Zakon Kle­ry­ków Re­gu­lar­nych Mniej­szych – zakon ka­to­lic­ki

Wikipedia


cro-magnon

[czy­taj: kromaNIĄ] miej­sce od­kryć an­tro­po­lo­gicz­nych we Fran­cji


SJP.pl


croce

[czy­taj: kro­cze] naz­wi­sko; m.in. Be­ne­det­to Croce - wło­ski fi­lo­zof


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Be­ne­det­to Croce – fi­lo­zof wło­ski, przed­sta­wi­ciel ne­o­he­gliz­mu
  • Gio­van­ni Croce – kom­po­zy­tor wło­ski
  • Croce (miej­sco­wość) – miej­sco­wość we Fran­cji

Wikipedia


crocs

[czy­taj: kroks] but z two­rzy­wa sztucz­ne­go z grubą po­desz­wą, ru­cho­mym pa­skiem na pię­cie i ot­wo­ra­mi wen­ty­la­cyj­ny­mi; kroks


SJP.pl


crocsy

[czy­taj: kroks] but z two­rzy­wa sztucz­ne­go z grubą po­desz­wą, ru­cho­mym pa­skiem na pię­cie i ot­wo­ra­mi wen­ty­la­cyj­ny­mi; kroks


SJP.pl


crofesima

dawna nazwa gór­nej war­stwy pła­szcza ziem­skie­go


SJP.pl

Cro­fe­si­ma – dawna nazwa gór­nej war­stwy pła­szcza ziem­skie­go (me­zos­fe­ry).

Nazwę dla tej war­stwy pła­szcza wpro­wa­dzo­no, gdyż uwa­ża­no, że jest ona zbu­do­wa­na z krze­mu ("Si") i ma­gne­zu ("Mg") (sima) oraz z pew­nych ilo­ści chro­mu (Cr) i że­la­za (Fe) - Cr+Fe+Si+Mg.

Wikipedia


croissant

[czy­taj: krła­są] ro­dzaj ro­ga­li­ka z cia­sta fran­cu­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kulin. ro­dzaj ro­ga­la wy­pie­ka­ne­go z fran­cu­skie­go cia­sta;

Wiktionary

Cro­is­sant (wym.) – pie­czy­wo z cia­sta fran­cu­skie­go w kształ­cie ro­ga­li­ka, tra­dy­cyj­nie bez na­dzie­nia. Pier­wszy ofi­cjal­ny prze­pis na cro­is­san­ty po­cho­dzi z 1839 roku i jest wią­za­ny z osobą Au­gu­sta Zanga, wła­ści­cie­la wie­deń­skiej pie­kar­ni przy rue de Ri­che­lieu w Pa­ry­żu.

Wikipedia


croma

[czy­taj: kroma] model sa­mo­cho­du marki Fiat


SJP.pl


cromalin

[czy­taj: kro­ma­lin] prób­ny wy­druk ko­lo­ro­wej gra­fi­ki, słu­żą­cy jako wzo­rzec przy usta­wia­niu ko­lo­ry­sty­ki na ma­szy­nie dru­kar­skiej; kro­ma­lin


SJP.pl

Cro­ma­lin – nazwa hand­lo­wa sy­ste­mu prób ko­lo­ru na­le­żą­ca do firmy DuPont. Ist­nie­ją dwie od­mia­ny tego sy­ste­mu – naś­wiet­la­ne przy uży­ciu klisz od­bit­ki ana­lo­go­we oraz wy­dru­ki cy­fro­we.

Firma DuPont była pre­kur­so­rem prób ko­lo­ru dla po­li­gra­fii, stąd do dziś za­cho­wa­ło się po­tocz­ne na­zy­wa­nie prób in­nych pro­du­cen­tów rów­nież "kro­ma­li­na­mi".

Wikipedia


cromalinowy

→ cro­ma­lin [czy­taj: kro­ma­li­no­wy]


SJP.pl


cromer

[czy­taj: kroł­mer] mia­sto w An­glii


SJP.pl

Cro­mer – mia­sto por­to­we w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w An­glii, w re­gio­nie East of En­gland, w hrab­stwie Nor­folk. W 2001 mia­sto to na po­wierzch­ni 4,66 km² za­miesz­ki­wa­ło 7 749 osób.

W mie­ście znaj­du­je się zbu­do­wa­na w 1833 roku la­tar­nia mor­ska Cro­mer.

W tym mie­ście ma swą sie­dzi­bę klub pił­kar­ski – Cro­mer Town F.C.

Wikipedia


cromwell

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Crom­well – mia­sto w Nowej Ze­lan­dii
  • Crom­well – miej­sco­wość w hrab­stwie Not­ting­hams­hi­re (An­glia)
  • Crom­well – mia­sto w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Midd­le­sex
  • Crom­well – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Noble
  • Crom­well – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Union
  • Crom­well – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Carl­ton
  • Crom­well – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Se­mi­no­le
  • Crom­well (ang. Crom­well Town) – gmina w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Midd­le­sex
  • Crom­well (ang. Crom­well Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Clay
  • Crom­well (ang. Crom­well Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Bur­le­igh
  • Crom­well (ang. Crom­well Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Hun­ting­don
  • Tho­mas Crom­well – do­rad­ca kró­lew­ski (ok. 1485–1540)

Wikipedia


cronenberg

[czy­taj: kro­nen­berg] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cro­nen­ber­go­wie – okre­śle­nie pot­wo­rów z , czyli 6. od­cin­ka 1. se­zo­nu se­ria­lu Rick i Morty; nazwa na­wią­zu­je do Da­vi­da Cro­nen­ber­ga, fil­mow­ca zna­ne­go z two­rze­nia body hor­ro­rów
  • – dawne mia­sto w Niem­czech, obec­nie część Wup­per­ta­lu
  • Cro­nen­berg – gmina w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, w po­wie­cie Kusel
  • – nie­miec­ki po­li­tyk z FDP
  • – nie­miec­ki po­li­tyk z FDP
  • Ro­dzi­na Cro­nen­ber­gów:
    • – ka­na­dyj­ski fil­mo­wiec
    • David Cro­nen­berg – ka­na­dyj­ski re­ży­ser fil­mo­wy
    • – ka­na­dyj­ska fo­to­graf­ka i fil­mo­wiec
    • – ka­na­dyj­ska ko­stiu­mo­graf­ka
  • Kro­nen­berg

Wikipedia


cronin

[czy­taj: kra­nin] naz­wi­sko


SJP.pl


croquis

[czy­taj: krok­fis] z ła­ci­ny: szkic to­po­gra­ficz­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cro­qu­is – szkic sto­so­wa­ny w ge­o­dez­ji
  • Cro­qu­is – szkic sto­so­wa­ny w sztu­kach pla­stycz­nych
  • Cro­qu­is – manga au­tor­stwa Hi­na­ko Ta­ka­na­gi

Wikipedia


crosby

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cros­by – miej­sco­wość w hrab­stwie Kum­bria
  • Cros­by – miej­sco­wość w hrab­stwie North Yorks­hi­re
  • Cros­by – mia­sto w hrab­stwie Mer­se­y­si­de
  • Cros­by – osada w czę­ści Glen­fa­ba
  • Cros­by – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Crow Wing
  • Cros­by – miej­sco­wość w sta­nie Mis­si­si­pi, w hrab­stwie Wil­kin­son
  • Cros­by – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Di­vi­de
  • Cros­by – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Har­ris
  • Cros­by (ang. Cros­by Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie White
  • Cros­by (ang. Cros­by Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Pine
  • Cros­by (ang. Cros­by Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Ha­mil­ton
  • hrab­stwo Cros­by (ang. Cros­by Co­un­ty) – w sta­nie Tek­sas

Wikipedia


cross

[czy­taj: kros] wy­ścig prze­pro­wa­dza­ny w trud­nych wa­run­kach te­re­no­wych; kros


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ben Cross (ur. 1947) – an­giel­ski aktor te­a­tral­ny, fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny, re­ży­ser, sce­na­rzy­sta i pio­sen­karz
  • Chri­stop­her Cross (ur. 1951) – ame­ry­kań­ski wo­ka­li­sta i kom­po­zy­tor
  • David Cross (ur. 1949) – an­giel­ski muzyk i kom­po­zy­tor, skrzy­pek
  • David Cross (ur. 1964) – ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny
  • Henri Ed­mond Cross (1856–1910) – ma­larz fran­cu­ski
  • Joan Cross (1900–1993) – bry­tyj­ska śpie­wacz­ka ope­ro­wa
  • Mar­cia Cross (ur. 1962) – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka te­le­wi­zyj­na i fil­mo­wa
  • Ri­chard Cross, 1. wi­ceh­ra­bia Cross (1823–1914) – bry­tyj­ski po­li­tyk, czło­nek Par­tii Kon­ser­wa­tyw­nej, mi­ni­ster w rzą­dach lorda Be­a­cons­fiel­da i lorda Sa­lis­bu­ry'ego
  • Simon Cross (ur. 1965) – żuż­lo­wiec bry­tyj­ski
  • Cross – pol­ski ze­spół roc­ko­wy
  • Cross – ame­ry­kań­ski raper z duetu Infa.Red & Cross i grupy Ruff Ry­ders
  • † (Cross) – album Duetu Ju­sti­ce

Wikipedia


cross-country

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cross co­un­try – wy­ścig prze­ła­jo­wy, obec­ny jest w wielu dy­scy­pli­nach spor­to­wych
    • Bieg prze­ła­jo­wy
    • Nar­ciar­stwo prze­ła­jo­we
  • Cross-co­un­try – dy­scy­pli­na ko­lar­ska
  • CrossCountry – bry­tyj­ski prze­woź­nik ko­le­jo­wy
  • Cross Co­un­try Route – linia ko­le­jo­wa w An­glii

Wikipedia


cross-linking

[czy­taj: kros-lin­king] wza­jem­ne pro­mo­wa­nie się stron in­ter­ne­to­wych przez wy­mia­nę ba­ne­rów i lin­ków; cross­lin­king


SJP.pl


crossbody

[czy­taj: kros­bo­dy] no­szo­ny uko­śnie przez tułów, zwy­kle na pasku prze­wie­szo­nym przez ramię, np. to­reb­ka cross­bo­dy


SJP.pl


crossdresser

[czy­taj: kros­dre­ser] osoba no­szą­ca ubiór przez­na­czo­ny dla płci od­mien­nej


SJP.pl


crossdressing

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) psych. za­kła­da­nie stro­jów ste­re­o­ty­po­wo przy­pi­sa­nych płci prze­ciw­nej;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) transwestytyzm

Wiktionary


crossfader

[czy­taj: kros­fej­der] śro­do­wi­sko­wo: ele­ment di­dżej­skie­go mik­se­ra wy­ci­sza­ją­cy sy­gnał z jed­ne­go źró­dła i pu­szcza­ją­cy sy­gnał z dru­gie­go źró­dła


SJP.pl

Cross­fa­der – ele­ment mik­se­ra po­dob­ny do su­wa­ka, od­po­wie­dzial­ny za płyn­ne przej­ście po­mię­dzy sy­gna­łem z jed­ne­go źró­dła a dru­gim sy­gna­łem z dru­gie­go źró­dła.

Dzia­ła­nie cross­fa­de­ra w upro­szcze­niu można opi­sać tak: Kiedy suwak cross­fa­de­ra znaj­du­je się z lewej stro­ny, to sy­gnał z pier­wsze­go źró­dła (z pier­wsze­go ka­na­łu) jest trans­mi­to­wa­ny na wyj­ście mik­se­ra, jeśli suwak cross­fa­de­ra jest po pra­wej stro­nie, to sy­gnał z dru­gie­go źró­dła (dru­gie­go ka­na­łu) trans­mi­to­wa­ny jest na wyj­ście mik­se­ra, jeśli suwak cross­fa­de­ra jest poś­rod­ku, to sy­gna­ły z obyd­wu źró­deł (obyd­wu ka­na­łów) są trans­mi­to­wa­ne na wyj­ście mik­se­ra.

Wikipedia


crossfire

[czy­taj: kros­fa­jer] model sa­mo­cho­du marki Chryst­ler


SJP.pl

CrossFire (także CrossFireX dla plat­for­my "Spi­der") – nazwa tech­no­lo­gii łą­cze­nia kart gra­ficz­nych, opra­co­wa­na pier­wot­nie przez firmę ATI, a na­stęp­nie roz­wi­ja­na przez AMD. Roz­wią­za­nie to sta­no­wi­ło od­po­wiedź na kon­ku­ren­cyj­ną tech­no­lo­gię SLI firmy Nvi­dia.

Wikipedia


crossfit

[czy­taj: kros­fit] pro­gram tre­nin­gu si­ło­we­go i kon­dy­cyj­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) sy­stem tre­nin­go­wy roz­wi­ja­ją­cy różne par­tie ciała przy po­mo­cy róż­nych ćwi­czeń

Wiktionary

CrossFit, cross­fit – pro­gram tre­nin­gu si­ło­we­go i kon­dy­cyj­ne­go, który opie­ra się na wzro­ście dzie­się­ciu naj­waż­niej­szych zdol­no­ści si­ło­wych. Pod­czas ćwi­czeń roz­wi­ja się siłę i masę mię­śni, aby wzmoc­nić siłę ich ruchu.

Wikipedia


crossfiter

[czy­taj: kros­fi­ter] osoba tre­nu­ją­ca cross­fit; cross­fi­to­wiec


SJP.pl


crossfiterka

[czy­taj: kros­fi­ter­ka] ko­bie­ta tre­nu­ją­ca cross­fit


SJP.pl


crossfitowiec

[czy­taj: kros­fi­to­wiec] osoba tre­nu­ją­ca cross­fit; cross­fi­ter


SJP.pl


crossfitowy

[czy­taj: kros­fi­to­wy] zwią­za­ny z pro­gra­mem tre­nin­gu si­ło­we­go i kon­dy­cyj­ne­go


SJP.pl


crossing-over

Cros­sing-over – wy­mia­na od­cin­ków chro­ma­tyd po­mię­dzy chro­mo­so­ma­mi ho­mo­lo­gicz­ny­mi w cza­sie me­jo­zy, w upro­szcze­niu jest to pro­ces wy­mia­ny ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go, w wy­ni­ku któ­re­go zwięk­sza się zmien­ność ge­ne­tycz­ną. Od­kryw­cą pro­ce­su cros­sing-over był Tho­mas Mor­gan.

Wikipedia


crossminton

[czy­taj: kros­min­ton] gra po­dob­na do bad­min­to­na, roz­gry­wa­na bez siat­ki przy uży­ciu spe­cjal­nych ra­kiet i ae­ro­dy­na­micz­nych lotek; speed bad­min­ton


SJP.pl

Cross­min­ton (daw­niej speed bad­min­ton) – sport ra­kie­to­wy łą­czą­cy za­le­ty te­ni­sa, bad­min­to­na i squ­as­ha, w który gra się bez siat­ki i z uży­ciem no­wa­tor­skich lotek (tzw. spe­e­de­rów) oraz ra­kiet, umoż­li­wia­ją­cych wy­jąt­ko­wo szyb­ką grę.

Wikipedia


crossover

[czy­taj: kro­soł­wer] rzecz lub zja­wi­sko bę­dą­ce skrzy­żo­wa­niem rze­czy lub zja­wisk tego sa­me­go ro­dza­ju


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cros­so­ver – ter­min okre­śla­ją­cy mu­zy­kę łą­czą­cą wiele sty­li­styk
  • cros­so­ver – ter­min okre­śla­ją­cy film
  • cros­so­ver – sy­tu­a­cja, w któ­rej do­cho­dzi do spot­ka­nia bo­ha­te­rów róż­nych ko­mik­sów.
  • cros­so­ver – po­jazd łą­czą­cy cechy kilku typów sa­mo­cho­dów
  • cros­so­ver thrash – ga­tu­nek mu­zy­ki, wy­wo­dzą­cy się z hard­co­re i thrash me­ta­lu
  • Cros­so­ver (ze­spół mu­zycz­ny)
  • CrossOver Of­fi­ce – apli­ka­cja firmy CodeWeavers
  • Cros­so­ver – od­mia­na bi­lar­du dla dwóch osób
  • cros­so­ver – za­gra­nie w ko­szy­ków­ce po­le­ga­ją­ce na omi­nię­ciu prze­ciw­ni­ka
  • cros­so­ver (elek­tro­a­ku­sty­ka) – w ze­spo­łach gło­śni­ko­wych zwrot­ni­ca (filtr) roz­dzie­la­ją­ca pasmo aku­stycz­ne do wła­ści­wych gło­śni­ków (zaz­wy­czaj nisko-, śred­nio- i wy­so­ko­to­no­wych)

Wikipedia


crossoverowy

→ cros­so­ver [czy­taj: kro­soł­we­ro­wy]


SJP.pl


crossowiec

[czy­taj: kro­so­wiec] za­wod­nik bio­rą­cy udział w kro­sie - wy­ści­gu w trud­nych wa­run­kach te­re­no­wych; kro­so­wiec


SJP.pl


crossowy

zwią­za­ny z cros­sem (kro­sem); kro­so­wy


SJP.pl


crossplay

[czy­taj: kro­splej] prze­bie­ra­nie się za po­sta­cie płci prze­ciw­nej z fil­mów, ko­mik­sów, gier itp.


SJP.pl

Cros­splay (od po­łą­cze­nia słów „cross-dres­sing” i „co­splay”) – prze­bie­ra­nie się za fik­cyj­ną po­stać o prze­ciw­nej płci. Cros­splay wy­wo­dzi się z kon­wen­tów mangi i anime, ale po­dob­nie jak co­splay nie po­zo­stał wy­łącz­nie do­me­ną tego typu me­diów.

Cros­splay pow­stał z po­trze­by jak naj­wier­niej­sze­go od­da­nia wy­glą­du gra­nej po­sta­ci.

Wikipedia


crostata

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. wło­skie cia­sto kru­che z owo­ca­mi lub inną słod­ką masą, ro­dzaj tarty

Wiktionary

Cro­sta­ta to wło­ska tarta lub pla­cek, znana rów­nież jako "coppi" w Ne­a­po­lu i "sfo­glia­te" w Lom­bar­dii. Najw­cze­śniej­sze znane uży­cie słowa "cro­sta­ta" we współ­czes­nym zna­cze­niu można zna­leźć w książ­kach ku­char­skich "Libro de Arte Co­qu­i­na­ria" au­tor­stwa Mar­ti­no da Como, opu­bli­ko­wa­nej około 1465, i "Cuoco na­po­li­ta­no", opu­bli­ko­wa­nej pod ko­niec XV wieku, za­wie­ra­ją­cej prze­pis (numer 94) za­ty­tu­ło­wa­ny "Cro­sta­ta de Caso, Pane itp".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: krɔˈstata, AS: krostata

Wiktionary


crowdfunding

[czy­taj: krałd­fan­ding] fi­nan­so­wa­nie przed­sięw­zię­cia przez zbiór­kę drob­nych wpłat od wielu osób


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) fi­nan­so­wa­nie spo­łecz­no­ścio­we;

Wiktionary


crowdfundingowy

[czy­taj: krałd­fan­din­go­wy] zwią­za­ny z fi­nan­so­wa­niem przed­sięw­zię­cia przez zbiór­kę drob­nych wpłat od wielu osób


SJP.pl


crowdsourcing

[czy­taj: krałd­sors-ing] po­zy­ski­wa­nie in­for­ma­cji, re­a­li­za­cja zadań przez ot­war­te uczest­nict­wo wielu osób


SJP.pl

Crowd­so­ur­cing (wym. []) – pro­ces, w ra­mach któ­re­go or­ga­ni­za­cja (firma, in­sty­tu­cja pu­blicz­na, or­ga­ni­za­cja non-pro­fit) prze­pro­wa­dza out­so­ur­cing zadań wy­ko­ny­wa­nych tra­dy­cyj­nie przez pra­cow­ni­ków do nie­zi­den­ty­fi­ko­wa­nej, zwy­kle bar­dzo sze­ro­kiej grupy ludzi w for­mie open call ( crowd „tłum”, so­ur­cing „po­zy­ski­wa­nie, za­o­pa­try­wa­nie się”).

Wikipedia


crowdsourcingowy

→ crowd­so­ur­cing [czy­taj: krałd­sors-in­go­wy]


SJP.pl


crowe

[czy­taj: kroł] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ca­me­ron Crowe (ur. 1957) – ame­ry­kań­ski pi­sarz i re­ży­ser fil­mo­wy
  • David M. Crowe – ame­ry­kań­ski hi­sto­ryk
  • Mar­tin Crowe (1923–2011) – au­stra­lij­ski lek­ko­at­le­ta, mło­ciarz
  • Rus­sell Crowe (ur. 1964) – au­stra­lij­ski aktor
  • Wil­liam Crowe (1925–2007) – ame­ry­kań­ski ad­mi­rał

Wikipedia


crowley

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • John Crow­ley – ame­ry­kań­ski pi­sarz fan­ta­sy
  • Ale­i­ster Crow­ley – XX-wiecz­ny okul­ty­sta
  • Ant­ho­ny Crow­ley – fik­cyj­ny demon z książ­ki Dobry omen, któ­re­go naz­wi­sko po­cho­dzi od po­wyż­sze­go
  • Crow­ley Data Po­land – dawny ope­ra­tor te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • Crow­ley Foods – pro­du­cent żyw­no­ści z sie­dzi­bą w Bing­ham­ton, w USA
  • Crow­ley Ma­ri­ti­me Cor­po­ra­tion – firma lo­gi­stycz­na z sie­dzi­bą w Oa­kland, w Ka­li­for­nii
  • Crow­ley – miej­sco­wość w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Crow­ley
  • Crow­ley – mia­sto w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Aca­dia
  • Crow­ley – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Tar­rant
  • Crow­ley (ang. Crow­ley Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Gre­e­ne
  • Crow­ley – ob­szar nie­mu­ni­cy­pal­ny w hrab­stwie Men­do­ci­no, w Ka­li­for­nii
  • hrab­stwo Crow­ley (ang. Crow­ley Co­un­ty) – hrab­stwo w sta­nie Ko­lo­ra­do

Wikipedia


crown

[czy­taj: krałn] szkło krze­mo­wo-po­ta­so­we sto­so­wa­ne w fi­zy­ce do wy­ro­bu ukła­dów op­tycz­nych; kron, kron­glas


SJP.pl

Ko­ro­na (ang. "Crown") wcze­śniej zwana ko­ro­ną pod­wój­nej róży (ang. "Crown of the do­u­ble rose") – bry­tyj­ska jed­nost­ka mo­ne­tar­na o war­to­ści 5 szy­lin­gów, wpro­wa­dzo­na przez re­for­mę mo­ne­tar­ną króla Hen­ry­ka VIII; w obie­gu w la­tach 1526–1965.

Pier­wsze mo­ne­ty były bite ze złota, zaś pier­wsze srebr­ne po­ja­wi­ły się za rzą­dów Ed­war­da VI.

Wikipedia


crp

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = polit. hist. Cen­tro­le­wi­ca Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej;

 (1.2) = med. bio­chem. biał­ko C-re­ak­tyw­ne;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CRP – ang. C re­ac­ti­ve pro­te­in, biał­ko C-re­ak­tyw­ne
  • CRP – ang. ca­pa­ci­ty re­qu­i­re­ments plan­ning, w za­rzą­dza­niu pla­no­wa­nie zdol­no­ści pro­duk­cyj­nych
  • CRP – we­dług kodów IATA: oz­na­cze­nie portu lot­ni­cze­go Cor­pus Chri­sti, w Tek­sa­sie, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • CRP – Cen­tro­le­wi­ca Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej

Wikipedia


crpg

[czy­taj: ce er pe gie lub s-i ar pi dżi] z an­giel­skie­go: Com­pu­ter Role Pla­y­ing Game, kom­pu­te­ro­we gry od­gry­wa­nia ról, kom­pu­te­ro­we gry fa­bu­lar­ne; typ gier kom­pu­te­ro­wych wzo­ro­wa­nych na kla­sycz­nych grach typu RPG


SJP.pl


crt

skrót od: Ca­to­de Ray Thube, okre­śle­nie mo­ni­to­rów za­wie­ra­ją­cych lampę ki­ne­sko­po­wą


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CRT (cat­ho­de-ray tube) – ki­ne­skop
  • CRT – oz­na­cze­nie za­kon­ni­ków Za­ko­nu Kle­ry­ków Re­gu­lar­nych (Te­a­ty­nów)
  • CRT (con­ti­nu­o­us re­ge­ne­ra­tion trap) – układ re­du­ku­ją­cy emi­sję spa­lin
  • CRT – Cen­tral­ny Rząd Ty­be­tań­ski
  • CRT (car­diac re­syn­chro­ni­za­tion the­ra­py) – te­ra­pia re­syn­chro­ni­zu­ją­ca
  • CRT (ca­pil­la­ry re­fill time) – na­wrót ka­pi­lar­ny
  • Crt – oz­na­cze­nie gwia­zdo­zbio­ru Pu­cha­ru

Wikipedia


cru

[czy­taj: krü] z fran­cu­skie­go: grunt, teren, na któ­rym wy­ro­sła wi­no­rośl; zbiór wina; wino (lo­kal­ne)


SJP.pl


crudités

[czy­taj: kridiTE] prze­ką­ska z su­ro­wych wa­rzyw po­kra­ja­nych w paski, ma­cza­nych w zim­nym sosie


SJP.pl


cruise

[czy­taj: kruz] po­cisk sa­mo­ste­ru­ją­cy, trud­no wy­kry­wal­ny przez ra­da­ry


SJP.pl


cruiser

[czy­taj: kru­zer] typ mo­to­cy­kla przez­na­czo­ny do tu­ry­sty­ki


SJP.pl

Cru­i­ser – typ mo­to­cy­kla, stwo­rzo­ny do tu­ry­sty­ki, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ni­skim po­ło­że­niem sie­dze­nia kie­row­cy, kie­row­ni­cą wy­dłu­żo­ną ku ty­ło­wi mo­to­cy­kla (co po­wo­du­je wy­pro­sto­wa­ną po­zy­cję kie­ru­ją­ce­go), bra­kiem ro­zbu­do­wa­nej ka­ro­se­rii (sil­nik jest do­brze wi­docz­ny).

Wikipedia


crumble

[czy­taj: krambl] deser w po­sta­ci owo­ców za­pie­ka­nych pod kru­szon­ką


SJP.pl


crunchips

[czy­taj: kran­czips] marka chip­sów ziem­nia­cza­nych


SJP.pl

Crun­chips – marka chip­sów ziem­nia­cza­nych pro­du­ko­wa­nych od 1993 przez kon­cern Lo­renz Bahl­sen Snack-World, która jest do­stęp­na w 80 kra­jach. Pro­du­ko­wa­ne są w Niem­czech, Pol­sce, Au­strii i Rosji.

Wikipedia


crunchipsy

[czy­taj: kran­czip­sy] chip­sy marki Crun­chips


SJP.pl


cruschesco

przy­miot­nik

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy Aka­de­mii della Cru­sca

Wiktionary


crush

[czy­taj: krasz] po­tocz­nie: osoba, w któ­rej ktoś się za­u­ro­czył; krasz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) slang. osoba, w któ­rej ktoś się pod­ko­chu­je

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Crush – album ze­spo­łu Bon Jovi
  • Crush – album ze­spo­łu Or­che­stral Ma­no­e­uv­res in the Dark
  • Crush – album 2NE1
  • Crush – sin­gel ze­spo­łu Pen­du­lum
  • Crush – pier­wsza pio­sen­ka So­lan­ge Know­les
  • Crush – sin­gel Zary Lars­son
  • Crush – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ski pio­sen­karz

Wikipedia


crusoe

[czy­taj: kruZO] naz­wi­sko, m.in. Ro­bin­son Cru­soe - bo­ha­ter po­wie­ści Da­nie­la Defoe


SJP.pl

Cru­soe – ro­dzi­na ener­go­o­szczęd­nych pro­ce­so­rów zgod­nych z x86, które miały swoją pre­mie­rę w 2000 roku. Za­pro­jek­to­wa­na przez kor­po­ra­cję Trans­me­ta z myślą o urzą­dze­niach prze­no­śnych (lap­top, ta­blet) i urzą­dze­niach wbu­do­wa­nych (cien­kie klien­ty), odt­wa­rza­cze DVD, cen­tra mul­ti­me­dial­ne

Wikipedia


crusta

[czy­taj: kru­sta] cu­kro­wa ob­wód­ka na kra­wę­dzi kie­lisz­ka, rza­dziej in­ne­go na­czy­nia


SJP.pl

Cru­sta – ozdo­ba szklan­ki, sto­so­wa­na głów­nie przy na­po­jach al­ko­ho­lo­wych. Wy­ko­nu­je się ją zwil­ża­jąc kra­wędź szklan­ki, a na­stęp­nie do­ty­ka­jąc kra­wę­dzią wy­sy­pa­nej na deskę czy ta­le­rzyk soli (np. mar­ga­ri­ta), cukru (słod­kie kok­taj­le) bądź innej syp­kiej sub­stan­cji.

Wikipedia


crux

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Krzyż Po­łud­nia (łac. Crux) – gwia­zdo­zbiór nieba po­łud­nio­we­go
  • Crux – opo­wia­da­nie Jacka Du­ka­ja
  • CRUX – dy­stry­bu­cja Li­nuk­sa

Wikipedia


cruyff

[czy­taj: krojf] naz­wi­sko


SJP.pl


cruzado

[czy­taj: kru­za­do]
1. dawna złota lub srebr­na mo­ne­ta por­tu­gal­ska ma­ją­ca na re­wer­sie znak krzy­ża;
2. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Bra­zy­lii w la­tach 1986-1990 równa 100 cen­ta­vos


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cru­za­do – por­tu­gal­ska mo­ne­ta złota lub srebr­na. Nazwa po­cho­dzi od krzy­ża umie­szcza­ne­go na re­wer­sie mo­ne­ty (krzyż – łac. crux, port. cruz).
  • cru­za­do bra­zy­lij­skie – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Bra­zy­lii w la­tach 1986–1989
    • nowe cru­za­do – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Bra­zy­lii w la­tach 1989–1990

Wikipedia


cruzeir

[czy­taj: kru­zejr] dawna jed­nost­ka mo­ne­tar­na Bra­zy­lii, bę­dą­ca w obie­gu w la­tach 1942-1994; cru­ze­i­ro


SJP.pl


cruzeiro

[czy­taj: kru­zej­ro] dawna jed­nost­ka mo­ne­tar­na Bra­zy­lii, bę­dą­ca w obie­gu w la­tach 1942-1994; cru­ze­ir


SJP.pl

Cru­ze­i­ro – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii, w sta­nie São Paulo. Znaj­du­je się w me­zo­re­gio­nie Vale do Paraíba Pa­u­li­sta i mi­kro­re­gio­nie Guaratinguetá.

Wikipedia


crwth

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. muz. śred­nio­wiecz­ny smycz­ko­wy in­stru­ment mu­zycz­ny bar­dów wa­lij­skich i cel­tyc­kich;

Wiktionary


crzz

skrót od: Cen­tral­na Rada Związ­ków Za­wo­do­wych - organ zrze­sza­ją­cy związ­ki za­wo­do­we w la­tach 1949-1980 


SJP.pl


crêpe

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. ro­dzaj cien­kie­go na­le­śni­ka, zwy­kle z mąki pszen­nej, cza­sem gry­cza­nej;

Wiktionary

Crêpe (także: crepe; wy­mo­wa: ; l.mn. "crêpes") – cien­ki na­le­śnik wy­wo­dzą­cy się z kuch­ni fran­cu­skiej, przy­go­to­wy­wa­ny z rzad­kie­go cia­sta (tzw. cia­sta na­le­śni­ko­we­go) bez do­dat­ku środ­ków spulch­nia­ją­cych, sma­żo­ny na pa­tel­ni lub na roz­grza­nej pły­cie do sma­że­nia; wy­ko­na­ny z mąki pszen­nej po­da­wa­ny na słod­ko (fla­go­wy deser Fran­cu­zów) lub z mąki gry­cza­nej po­da­wa­ny na słono.

Wikipedia


crêpes

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. cien­kie na­le­śni­ki, zwy­kle z mąki pszen­nej, cza­sem gry­cza­nej;

Wiktionary


cs

sym­bol cezu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = chem. chlo­ro­ben­za­lo­ma­lo­no­ni­tryl

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cs – sym­bol cezu (pier­wiast­ka che­micz­ne­go)
  • Cs – sym­bol cir­ro­stra­tu­sa (chmu­ry war­stwo­wo-pie­rza­stej)
  • cs – dwuz­nak w al­fa­be­cie wę­gier­skim
  • cs – kod ISO 639-1 dla ję­zy­ka cze­skie­go
  • CS
  • C’s

Wikipedia


csc

Con­gre­ga­tio Sanc­tae Cat­ha­ri­nae Vir­gi­nis et Mar­ty­ris, zakon ka­ta­rzy­nek


SJP.pl

sym­bol

 (1.1) = mat. co­se­cans

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­gre­ga­tio Sanc­tae Cat­ha­ri­nae, ka­ta­rzyn­ki – żeń­skie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne
  • ra­ko­we ko­mór­ki ma­cie­rzy­ste
  • Card Se­cu­ri­ty Code
  • Com­pu­ter Scien­ces Cor­po­ra­tion
  • CSc. – kan­dy­dat nauk

Wikipedia

Wymowa:

IPA: kɔˈsɛkãw̃s, AS: kosekãũ̯s

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cosec

Wiktionary


csdp

Con­gre­ga­tio So­ro­rum Di­vi­ni Pa­sto­ris a Pro­vi­den­tia Di­vi­na, zakon pa­ste­rek


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wspól­na po­li­ty­ka bez­pie­czeń­stwa i obro­ny
  • Zgro­ma­dze­nie Sióstr Pa­ste­rek od Opatrz­no­ści Bożej – żeń­skie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne

Wikipedia


csepel

[czy­taj: cze­pel] wyspa na Du­na­ju


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­pel – wyspa rzecz­na na Du­na­ju
  • Cse­pel (dziel­ni­ca) – XXI dziel­ni­ca Bu­da­pesz­tu na tejże wy­spie
  • Cse­pel (mo­to­cykl) – typ mo­to­cy­kla pro­du­ko­wa­ne­go tamże
  • Cse­pel (mo­to­ry­za­cja) – pro­du­cent au­to­bu­sów, sa­mo­cho­dów cię­ża­ro­wych i pod­wo­zi na wy­spie Cse­pel w Bu­da­pesz­cie
  • SMS Cse­pel – au­stro-wę­gier­ski ni­szczy­ciel
  • grupa Cse­pel – Jed­nost­ka tak­so­no­micz­na w ar­che­o­lo­gii

Wikipedia


csfn

Con­gre­ga­tio So­ro­rum Sa­crae Fa­mi­liae de Na­za­reth, zakon na­za­re­ta­nek


SJP.pl


csma

Con­gre­ga­tio Sanc­ti Mi­cha­e­lis Ar­chan­ge­li, zakon mi­cha­li­tów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Car­rier Sense Mul­ti­ple Ac­cess – sie­cio­wy pro­to­kół trans­mi­sji
  • Zgro­ma­dze­nia św. Mi­cha­ła Ar­cha­nio­ła (CSMA – łac. Con­gre­ga­tio Sanc­ti Mi­cha­e­lis Ar­chan­ge­li)

Wikipedia


csrs

Cze­cho­sło­wac­ka Re­pu­bli­ka So­cja­li­stycz­na


SJP.pl


css

1. Cen­tra­la Spół­dziel­ni Spo­żyw­ców "Spo­łem";
2. Cen­tral­ne Stu­dium Sa­mo­lo­tów;
3. ang. Con­tent Scram­bling Sy­stem, sy­stem ko­do­wa­nia za­war­to­ści płyt DVD;
4. ang. Ca­sca­ding Style She­ets, ka­ska­do­we ar­ku­sze sty­lów, język pro­gra­mi­stycz­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cen­tral­na Szko­ła Strzel­ni­cza – szko­ła Woj­ska Pol­skie­go funk­cjo­nu­ją­ca w la­tach 1922–1939 w To­ru­niu
  • ka­ska­do­we ar­ku­sze sty­lów () – język słu­żą­cy do opisu formy pre­zen­ta­cji stron WWW
  • Co­un­ter-Stri­ke: So­ur­ce – tak­tycz­ny first-per­son sho­o­ter stwo­rzo­ny przez Valve na sil­ni­ku gra­ficz­nym So­ur­ce
  • – spo­sób ataku na ser­wis WWW po­le­ga­ją­cy na osa­dze­niu w tre­ści ata­ko­wa­nej stro­ny kodu, który wyś­wiet­lo­ny innym użyt­kow­ni­kom może do­pro­wa­dzić do wy­ko­na­nia przez nich nie­po­żą­da­nych akcji
  • – kon­tro­wer­syj­ny sy­stem szy­fro­wa­nia za­war­to­ści płyt DVD
  • – ame­ry­kań­ski pro­gram ba­daw­czy, w ra­mach któ­re­go po­szu­ki­wa­ne są ko­me­ty i pla­ne­to­i­dy bli­skie Ziemi, sta­no­wią­ce dla niej za­gro­że­nie
  • – bra­zy­lij­ski ze­spół wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę indie, elec­tro i in­die­tro­ni­ca
  • Cze­cho­sło­wac­ka Par­tia So­cja­li­stycz­na () – cze­cho­sło­wac­ka par­tia po­li­tycz­na dzia­ła­ją­ca w Cze­chach i na Mo­ra­wach w la­tach 1948–1990 jako część skła­do­wa Bloku De­mo­kra­tycz­ne­go i Fron­tu Na­ro­do­we­go

Wikipedia


csse

Con­gre­ga­tio So­ro­rum Sanc­tae Eli­sa­beth, zakon elż­bie­ta­nek


SJP.pl


cssf

Con­gre­ga­tio So­ro­rum Sanc­ti Fe­li­cis a Can­ta­li­cio Ter­tii Or­di­nis Re­gu­la­ris Sanc­ti Fran­ci­sci Se­rap­hi­ci, zakon fe­li­cja­nek


SJP.pl


cssh

Con­gre­ga­tio So­ro­rum Sanc­tae Hed­vi­gis ab Im­ma­cu­la­ta Vir­gi­ne Ge­ni­tri­ce Ma­riae, zakon jad­wi­ża­nek


SJP.pl


cssma

Con­gre­ga­tio So­ro­rum Sanc­ti Mi­cha­e­lis Ar­chan­ge­li, zakon mi­cha­li­tek


SJP.pl


cssp

Con­gre­ga­tio Sanc­ti Spi­ri­tus sub tu­te­la Im­ma­cu­la­ti Cor­dis Be­a­tis­si­mae Vir­gi­nis Ma­riae, zakon du­cha­czy


SJP.pl


cssr

Con­gre­ga­tio Sanc­tis­si­mi Sal­va­to­ris, zakon re­demp­to­ry­stów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CSSR – skrót od Cze­cho­sło­wac­ka Re­pu­bli­ka So­cja­li­stycz­na (1960–1990)
  • CSsR – skrót za­kon­ny re­demp­to­ry­stów (od łac. Con­gre­ga­tio Sanc­tis­si­mi Re­demp­to­ris)

Wikipedia


csu

skrót od: Christ­lich-So­zia­le Union - Unia Chrze­ści­jań­sko-Spo­łecz­na, nie­miec­ka par­tia po­li­tycz­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Unia Chrze­ści­jań­sko-Spo­łecz­na w Ba­wa­rii
  • Chan­nel ser­vi­ce unit
  • Chi­ca­go State Uni­ver­si­ty
  • Ca­li­for­nia State Uni­ver­si­ty

Wikipedia


csw

skró­to­wiec

 (1.1) = czy­sta sub­stan­cja wę­glo­wa, tj. prze­licz­nik sto­so­wa­ny w ana­li­zie węgla po od­ję­ciu po­pio­łów i wil­go­ci

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cen­trum Sztu­ki Współ­czes­nej
  • Port lot­ni­czy Co­lo­ra­do Do Oeste

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­bra­ne próby węgla z ot­wo­rów wiert­ni­czych wy­ko­na­nych z po­wierzch­ni ziemi lub z wy­ro­bisk gór­ni­czych pod­da­wa­ne są ba­da­niom pod wzglę­dem za­war­to­ści me­ta­nu. Na tej pod­sta­wie złoże lub jego część jest za­li­cza­na do nie­me­ta­no­wych, gdy za­war­tość me­ta­nu w węglu nie prze­kra­cza 0,1 m³ me­ta­nu na me­ga­gram czy­stej sub­stan­cji wę­glo­wej, co za­pi­su­je się w po­sta­ci 0,1 m³ CH4/Mg csw.

Wiktionary


ct

ang. Clock Time and Date, sy­gnał prze­sy­ła­ny przez na­daw­ców sta­cji ra­dio­wych, poz­wa­la­ją­cy na au­to­ma­tycz­ną re­gu­la­cję ak­tu­al­nej go­dzi­ny i daty w poz­wa­la­ją­cych na to od­bior­ni­kach ra­dio­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Česká te­le­vi­ze
  • to­mo­gra­fia kom­pu­te­ro­wa, TK (ang. com­pu­ted to­mo­grap­hy, CT)
  • kal­cy­to­ni­na
  • Con­nec­ti­cut
  • ct – skrót jed­nost­ki miary ka­ra­tu
  • CT (ang. Cen­tral Time) – czas cen­tral­ny

Wikipedia


ct.

skrót od: cent; ct


SJP.pl


ctg

ko­tan­gens


SJP.pl

sym­bol

 (1.1) = mat. co­tan­gens

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cen­tral­ne To­wa­rzy­stwo Go­spo­dar­cze dla Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go
  • Co­tan­gens – jedna z funk­cji try­go­no­me­trycz­nych
  • Cen­tral­ne twier­dze­nie gra­nicz­ne

Wikipedia

Wymowa:

IPA: kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s, AS: kotãŋgẽũ̯s

Wiktionary


cthulhu

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) liter. fik­cyj­ny hu­ma­no­i­dal­ny obcy bóg opi­sy­wa­ny jako gi­gant z głową przy­po­mi­na­ją­cą ośmior­ni­cę oraz smo­czy­mi skrzy­dła­mi i pa­zu­ra­mi, wokół któ­re­go roz­wi­nął się sza­lo­ny kult;

Wiktionary

Cthul­hu – isto­ta fik­cyj­na, Wiel­ki Przed­wiecz­ny, naj­bar­dziej znane bó­stwo z kręgu mitów stwo­rzo­nych przez H.P. Lo­ve­craf­ta. Zwany jest Bra­tem lub Ka­pła­nem Przed­wiecz­nych, Al-Khad­hu­lu, Kut­hu­lu, Set-Hulhu lub Chta-lhu.

Cthul­hu spo­czy­wa w gro­bow­cu, uś­pio­ny w cy­klo­po­wym mie­ście R’lyeh na dnie Pa­cy­fi­ku, kiedy jed­nak pla­ne­ty ułożą się pra­wi­dło­wo, Cthul­hu przy­bę­dzie aby zni­szczyć świat.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Wielki Przedwieczny

Wiktionary


ctk

jedna z po­pu­lar­niej­szych linii pro­duk­tów marki Casio


SJP.pl


ctp

[czy­taj: ce­te­pe] me­to­da two­rze­nia formy dru­ko­wej bez­poś­red­nio z pliku; ctp, CTP


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CtP – me­to­da two­rze­nia formy dru­ko­wej
  • Cy­ty­dy­no-5′-tri­fos­fo­ran – jeden z nu­kle­o­ty­dów
  • CTP – grupa wy­kre­sów uży­wa­nych w obrób­ce ciepl­nej
  • CTP (Cord­less Te­lep­ho­ny Pro­fi­le) – pro­fil sy­ste­mu Blu­e­to­oth dla te­le­fo­nii bez­prze­wo­do­wej

Wikipedia


ctrl

skrót od: con­trol (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz lub po­tocz­nie: ce-te-er-EL); Ctrl


SJP.pl


ctv

[czy­taj: s-i ti VI lub ce te FAŁ] skrót od:
1. Ca­na­da Te­le­vi­sion;
2. co­lo­ur te­le­vi­sion


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cen­tro Te­le­vi­si­vo Va­ti­ca­no (CTV) – Wa­ty­kań­ski Oś­ro­dek Te­le­wi­zyj­ny
  • CTV Te­le­vi­sion Net­work – pry­wat­ny ka­na­dyj­ski na­daw­ca te­le­wi­zyj­ny
    • CTV Prin­ce Al­bert – sta­cja te­le­wi­zyj­na na­le­żą­ca do CTV Te­le­vi­sion Net­work
  • Corpo Trup­pe Vo­lon­ta­rie (CTV) – wło­ski woj­sko­wy kor­pus ek­spe­dy­cyj­ny
  • ČTV

Wikipedia


cu

sym­bol mie­dzi, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cu – sym­bol che­micz­ny mie­dzi
  • Cu – sym­bol me­te­o­ro­lo­gicz­ny cu­mu­lu­sa
  • CU – wrzo­dzie­ją­ce za­pa­le­nie je­li­ta gru­be­go
  • CU – układ ste­ro­wa­nia (con­trol unit) w ty­po­wym mi­kro­pro­ce­so­rze
  • CU – w slan­gu in­ter­ne­to­wym „do zo­ba­cze­nia” (ang. see you za­pi­sa­ne fo­ne­tycz­nie)
  • cu – w ISO 639-1 kod ję­zy­ka staro-cer­kiew­no-sło­wiań­skie­go
  • CU – kod przy­pi­sa­ny Kubie we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
    • .cu – ku­bań­ska do­me­na in­ter­ne­to­wa
  • Uni­wer­sy­tet w Cam­brid­ge
  • Uni­wer­sy­tet Co­lum­bia
  • Uni­wer­sy­tet Cor­nel­la

Wikipedia


cubiculum

[czy­taj: ku­bi­ku­lum] ku­bi­ku­lum;
1. grób w ka­ta­kum­bach wczes­no­chrze­ści­jań­skich;
2. po­mie­szcze­nie w daw­nym domu rzym­skim


SJP.pl

Cu­bi­cu­lum (łac. pokój do spo­czyn­ku, spa­nia, od "cu­ba­re" – leżeć) – po­ję­cie uży­wa­ne w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej dla okre­śle­nia:

Wikipedia


cuca

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ty­ko­cin,Two­ry­czów. pieszcz. pie­sek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cuca – wieś w okrę­gu Ar­dżesz, w gmi­nie Cuca
  • Cuca – wieś w okrę­gu Ga­łacz, w gmi­nie Cuca
  • Cuca – gmina w okrę­gu Ar­dżesz
  • Cuca – gmina w okrę­gu Ga­łacz
  • Cuca (Alexi Sti­val Be­lu­do, ur. 1963) – pił­karz bra­zy­lij­ski, tre­ner
  • Cuca (Car­los Mi­gu­el Pe­re­i­ra Fer­nan­des, ur. 1991) – ka­bo­wer­deń­ski pił­karz

Wikipedia


cuch

1. rzad­ko: przy­kry, odra­ża­ją­cy za­pach; smród, odór;
2. po­wo­nie­nie, węch psa; wiatr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. nie­przy­jem­ny, odra­ża­ją­cy za­pach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sux, AS: cuχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odór, smród

Wiktionary


cucha

wierzch­nie okry­cie mę­skie no­szo­ne w Pol­sce przez gó­ra­li; czu­cha; czuha; gunia; guńka


SJP.pl


cuchna

cuch­na na­wo­zo­wa - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny kło­śni­co­wa­tych


SJP.pl


cuchnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cuch­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cuchnąć

Wiktionary


cuchnący

→ cuch­nąć


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od cuch­nąć

przy­miot­nik

 (2.1) o bar­dzo brzyd­kim za­pa­chu

Wiktionary

Patrz:

cuchnąć

Przykłady

 (2.1) Ładny kwiat nigdy nie jest cuch­ną­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suxˈnɔ̃nt͡sɨ, AS: cuχnõncy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cuchnąć

Wiktionary


cuchnąć

wy­dzie­lać ostry, nie­przy­jem­ny za­pach


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) brzyd­ko pach­nieć, śmier­dzieć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten chło­pak cuch­nie, bo się nie myje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡suxnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: cuχnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cuchnięcie n.

 przym. cuchnący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śmierdzieć, capić

Wiktionary


cucić

do­pro­wa­dzać do przy­tom­no­ści; trzeź­wić


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) med. fiz. do­pro­wa­dzać do czę­ścio­we­go lub peł­ne­go stanu świa­do­mo­ści

 (1.2) psych. praw. do­pro­wa­dzać do czę­ścio­we­go lub peł­ne­go stanu po­czy­tal­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cucenie n.

Wiktionary


cuckold

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. gra ero­tycz­na po­le­ga­ją­ca na przyz­wo­le­niu męż­czyz­ny na zdra­dę – part­ner­ka lub part­ner otrzy­mu­je cał­ko­wi­tą swo­bo­dę sek­su­al­ną, a on sam czer­pie sa­tys­fak­cję z jego lub jej nie­wier­no­ści

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) seks. męż­czyz­na przyz­wa­la­ją­cy na zdra­dę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od ja­kie­goś czasu ja i mąż ek­spe­ry­men­tu­je­my ze swin­giem i cuc­kol­dem.

 (2.1) Hej cuc­kol­dy, od­daj­cie swoje laski – je­stem mocno na­pa­lo­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) candaulizm, zdrada kontrolowana

Wiktionary


cud

1. niez­wy­kłe, nie­co­dzien­ne zja­wi­sko;
2. osoba lub rzecz bar­dzo pię­kna, nie­sa­mo­wi­ta;
3. szczę­śli­wy zbieg oko­licz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. niez­wy­kły akt dzia­ła­nia siły nad­przy­ro­dzo­nej;

 (1.2) przen. rzecz niez­wy­kła, nie­spo­dzie­wa­na, mało praw­do­po­dob­na

Wiktionary

Cud (z pra­sło­wiań­skie­go "*čudo": dziwo) – re­li­gij­ne okre­śle­nie zja­wi­ska lub zda­rze­nia, któ­re­go nie da się ra­cjo­nal­nie wy­ja­śnić przez od­wo­ła­nie do przy­czyn na­tu­ral­nych, a które będąc nie­po­ję­tym i nie­wy­ja­śnio­nym przez znane czło­wie­ko­wi prawa na­tu­ry, uwa­ża­ne bywa za sprzecz­ne z tymi pra­wa­mi i za wyraz in­ge­ren­cji Boga lub sił nad­przy­ro­dzo­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Apo­sto­ło­wie cho­dzi­li i czy­ni­li cuda.

 (1.2) To praw­dzi­wy cud! Auto zo­sta­ło cał­ko­wi­cie zni­szczo­ne w wy­pad­ku, a on wy­szedł z niego bez żad­nych ran!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sut, AS: cut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudowność ż., cudak m., cudaczność ż.

 przym. cudowny, cudny, cudaczny

 przysł. cudownie, cudnie, cudacznie

 czas. cudować

Wiktionary


cud-dieta

iro­nicz­nie: dieta, któ­rej sto­so­wa­nie po­wo­du­je bar­dzo szyb­kie chud­nię­cie


SJP.pl


cud-dziewczyna

ideał dziew­czy­ny, dziew­czy­na po­sia­da­ją­ca naj­lep­sze cechy; cud-dzie­wi­ca


SJP.pl


cud-dziewica

ideał dziew­czy­ny, dziew­czy­na po­sia­da­ją­ca naj­lep­sze cechy; cud-dziew­czy­na


SJP.pl


cud-kobieta

ideał ko­bie­ty; ko­bie­ta po­sia­da­ją­ca cechy naj­lep­sze


SJP.pl


cuda

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) zob. cud.

 (1.2) zob. cudo.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Licz­ba mnoga słowa cud
  • Cuda (Mi­rac­les) – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • CUDA – tech­no­lo­gia obli­czeń rów­no­le­głych opra­co­wa­na przez firmę NVIDIA
  • Cuda – album mu­zycz­ny Magdy Stecz­kow­skiej i grupy In­di­go
  • Cuda – film z 2014 roku w re­ży­se­rii Alice Rohr­wa­cher

Wikipedia


cuda-niewidy

po­tocz­nie: coś niez­wy­kłe­go, nie­sa­mo­wi­te­go, rzad­ko spo­ty­ka­ne­go; cuda nie­wi­dy


SJP.pl


cuda-wianki

z iro­nią o rze­czach niez­wy­kłych, nadz­wy­czaj­nych ale nie­re­al­nych lub nie­o­sią­gal­nych; cuda na kiju


SJP.pl

fraza rze­czow­ni­ko­wa, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) iron. rze­czy niez­wy­kłe i nadz­wy­czaj­ne, lecz nie­re­al­ne i nie­o­sią­gal­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nor­mal­na świ­nia afry­kań­ska. Biega po Lesie Ka­bac­kim, umyka po­li­cji, cuda-wian­ki.

 (1.1) Facet, który chce zo­stać pre­zy­den­tem, choć nie ma o ni­czym zie­lo­ne­go po­ję­cia, od­dy­cha z ulgą, bo naj­gor­sze przesz­ło. Przed żoną się nie skom­pro­mi­to­wał. Bał się, że jej cuda-wian­ki opo­wia­da, jak to w da­le­kiej oj­czyź­nie go ko­cha­ją, bał się, że prze­sa­dza, a był za skrom­ny.

 (1.1) W do­dat­kach te­ma­tycz­nych można śmia­ło zna­leźć rys hi­sto­rycz­ny, dzie­siąt­ki no­wych i skom­pli­ko­wa­nych ter­mi­nów, po­rad­ni­ki i inne cuda-wian­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡suda‿ˈvʲjãnʲci, AS: cuda‿vʹi ̯ãnʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cuda wianki, cuda na kiju, cuda niewidy

Wiktionary


cudacki

wła­ści­wy cu­da­ko­wi; dzi­wacz­ny, cu­dacz­ny


SJP.pl


cudackość

po­tocz­nie: ogół cech cze­goś, co zwra­ca na sie­bie uwagę swoją oso­bli­wo­ścią; cu­dacz­ność, dzi­wacz­ność, po­kracz­ność, oso­bli­wość


SJP.pl


cudactwo

coś dziw­ne­go


SJP.pl


cudaczek

zdrob­nie­nie od: cudak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od cudak

Wiktionary

Patrz:

cudak

Powiązane:

 rzecz. cudak m.

 przym. cudaczny

Wiktionary


cudaczka

zdrob­nie­nie od: cudak


SJP.pl

Patrz:

cudak

cudacznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób dziw­ny i śmiesz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cudaczny

 rzecz. cud mrz., cudak mos., cudowność ż.

 czas. cudować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekscentrycznie

Wiktionary


cudaczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cu­dacz­nie


SJP.pl


cudaczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cu­dacz­ny


SJP.pl


cudacznieć

sta­wać się cu­dacz­nym - dziw­nym, śmiesz­nym, ek­scen­trycz­nym; dzi­wa­czeć


SJP.pl


cudacznik

eg­zo­tycz­na ro­śli­na kwia­to­wa z ro­dzi­ny tru­dzicz­ko­wa­tych; cu­dacz­nik in­dyj­ski


SJP.pl

Cu­dacz­nik ("Qu­is­qu­a­lis") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny tru­dzicz­ko­wa­tych ("Com­bre­ta­ce­ae"). Obej­mu­je 17 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w tro­pi­kal­nej Afry­ce i Azji.

Wikipedia


cudaczność

po­tocz­nie: ogół cech cze­goś, co zwra­ca na sie­bie uwagę swoją oso­bli­wo­ścią; po­kracz­ność, dzi­wacz­ność, cu­dac­kość, oso­bli­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cu­dacz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cudaczny

 rzecz. cud mrz., cudowność ż., cudak mos.

Wiktionary


cudaczny

śmiesz­ny, dzi­wacz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­ty­po­wy i śmiesz­ny jed­no­cze­śnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pisze książ­ki dla mło­dzie­ży i do­ro­słych – od mrocz­nych i cu­dacz­nych po sek­sow­ne, prze­ra­ża­ją­ce i pełne przy­gód.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudowność ż., cud mrz., cudaczek mos., cudaczność ż., cudak mos.

 przysł. cudacznie

 czas. cudować

Wiktionary


cudaczyć

po­tocz­nie: za­cho­wy­wać się jak cudak, robić różne dzi­wact­wa; gry­ma­sić, dzi­wa­czyć, wy­dzi­wiać


SJP.pl


cudak

dzi­wak, ek­scen­tryk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek po­stę­pu­ją­cy lub wy­glą­da­ją­cy dzi­wacz­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hen­ryk Cudak
  • Mał­go­rza­ta Nie­wia­dom­ska-Cudak
  • Sła­wo­mir Cudak
  • Cud
  • Zwie­rza­ki-cu­da­ki

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sudak, AS: cudak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cud m., cudowanie n., wycudowanie n., cudowność ż., cudaczność ż.

:: zdrobn. cudaczek m.

:: fż. cudaczka ż.

 czas. cudować ndk., wycudować dk.

 przym. cudaczny, cudny, cudowny

 przysł. cudacznie, cudnie, cudownie

Wiktionary


cudem

w uży­ciu przy­słów­ka: w spo­sób nie­po­ję­ty (np. Cudem uni­knął śmier­ci.); cu­dow­nie


SJP.pl


cudeńko

coś wspa­nia­łe­go, pię­kne­go, nadz­wy­czaj­ne­go; cudo


SJP.pl


cudków

Cud­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Zie­lo­na.

Wieś du­chow­na Sut­ków, włas­ność opact­wa cy­ster­sów w Ję­drze­jo­wie po­ło­żo­na była w końcu XVI wieku w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

Wikipedia


cudniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cud­nie


SJP.pl


cudniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cudny


SJP.pl


cudniki

Cud­ni­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Kro­śnie­wi­ce. Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Jan­ko­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


cudnowski

przy­miot­nik od: Cud­nów (wieś w Pol­sce lub mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl


cudność

→ cudny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cudne; cecha tych, któ­rzy są cudni

Wiktionary

Patrz:

cudny

Powiązane:

 przym. cudny

Wiktionary


cudny

niez­wy­kle pię­kny, wzbu­dza­ją­cy za­chwyt, wspa­nia­ły, nadz­wy­czaj­ny, cu­dow­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nadz­wy­czaj pię­kny, godny po­dzi­wu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cud mrz., cudność ż., cudowność ż., cudak mos.

 czas. cudować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarujący, nadzwyczajny, piękny, przepiękny, śliczny, wspaniały, zadziwiający

Wiktionary


cudnów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca re­jo­nu na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim na pół­no­cy kraju, po­ło­żo­ne na ska­li­stych brze­gach rzeki Te­te­rew;

Wiktionary

Cud­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ra­dom­skim, w gmi­nie Jedl­nia-Let­ni­sko. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1945–1975 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go, na­stęp­nie w la­tach 1975–1998 do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cudnowski

Wiktionary


cudo

coś wspa­nia­łe­go, pię­kne­go, nadz­wy­czaj­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. osoba, rzecz lub zja­wi­sko niez­wy­kle pię­kne lub nadz­wy­czaj­ne

 (1.2) daw. rzecz dziw­na, dzi­wacz­na, stra­szy­dło, dzi­wo­ląg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spoj­rze­nie jej tra­fia na prze­ślicz­ną, szyl­kre­to­wą pu­der­nicz­kę, le­żą­cą na wy­sta­wie. — O jej, co to za cudo!

 (1.2) Rzecz trud­na do wiary, bajka, cudo, po­ku­sa, oma­mie­nie, czary, dziwo, mara… bies tego nie zgad­nie, co zna­czy?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cudeńko, cacko, pieścidełko, cacuszko

Wiktionary


cudokaczka

ga­tu­nek ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych


SJP.pl

Cu­do­kacz­ka ("Cal­lo­net­ta le­u­coph­rys") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae). Za­miesz­ku­je Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą. Nie jest za­gro­żo­na. Od XX w. jest licz­nie ho­do­wa­na w nie­wo­li.

Wikipedia


cudotworny

daw­niej: cu­dot­wór­czy - czy­nią­cy cuda


SJP.pl


cudotwór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. pot­wór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) rzad. twór cu­dow­ny, niez­wy­kły

Wiktionary


cudotwórca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zdol­na do czy­nie­nia cudów, wy­wo­ły­wa­nia nie­wy­tłu­ma­czal­nych zja­wisk

 (1.2) przen. osoba, któ­rej dzia­ła­nia oka­zu­ją się bar­dzo sku­tecz­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cu­dot­wór­ca – film ze Steve'em Mar­ti­nem z 1992 roku;
  • Cu­dot­wór­ca – film z Ed­diem Murp­hym z 1998 roku.
  • Ta­u­ma­tur­gia – zdol­ność czy­nie­nia cudów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cudotwórstwo n.

:: fż. cudotwórczyni ż.

 przym. cudotwórczy

Wiktionary


cudotwórczy

czy­nią­cy cuda


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) czy­nią­cy cuda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudotwórstwo m., cudotwórca m., cudotwórczyni ż.

Wiktionary


cudotwórczyni

ko­bie­ta po­sia­da­ją­ca dar czy­nie­nia cudów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: cu­dot­wór­ca

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cu­dot­wór­czy­ni − trzy­ak­to­wa sztu­ka au­tor­stwa Wil­lia­ma Gib­so­na, wy­sta­wio­na po raz pier­wszy w 1957 roku;
  • Cu­dot­wór­czy­ni − ame­ry­kań­ski film dra­ma­tycz­ny z 2000 roku w re­ży­se­rii Nadii Tass;
  • Cu­dot­wór­czy­ni − ame­ry­kań­ski film dra­ma­tycz­ny z 1979 roku w re­ży­se­rii Paula Aa­ro­na;
  • Cu­dot­wór­czy­ni − ame­ry­kań­ski film dra­ma­tycz­ny z 1962 roku w re­ży­se­rii Art­hu­ra Penna.
  • Ta­u­ma­tur­gia – zdol­ność czy­nie­nia cudów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cudotwórstwo m.

:: fm. cudotwórca m.

 przym. cudotwórczy

Wiktionary


cudotwórstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czy­nie­nie cudów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudotwórca m., cudotwórczyni ż.

 przym. cudotwórczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taumaturgia ż.

Wiktionary


cudowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cu­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cudować

 rzecz. cudowność ż., cudak mos.

Wiktionary


cudować

po­tocz­nie: robić coś wy­myśl­ne­go bez po­trze­by


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. robić coś wy­myśl­ne­go bez spe­cjal­nej po­trze­by

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówi: Co ty znowu cu­du­jesz, już te drzwi roz­su­wa­ne do du­że­go po­ko­ju wy­my­śli­łaś… Ja mu tłu­ma­czę: Słu­chaj, czy u nas musi być nor­mal­nie, jak u wszyst­kich? Róbmy tak, żeby nam do­brze było. I Wie­siek tro­chę mię­knie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cud m., cudowność ż., cudak m., cudowanie n., cudaczenie n.

 czas. cudaczyć ndk.

 przym. cudowny, cudny, cudaczny

 przysł. cudownie, cudnie, cudacznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymyślać; gw. Górny Śląsk wynokwiać

Wiktionary


cudownie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób cu­dow­ny, w spo­sób nad­przy­ro­dzo­ny, cudem

 (1.2) w spo­sób godny po­dzi­wu, za­chwy­ca­ją­co, niez­wy­kle

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈdɔvʲɲɛ, AS: cudovʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudowność ż., cud m., cudak mos.

 przym. cudowny

 przysł. przecudownie

 czas. cudować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wspaniale

Wiktionary


cudowniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cu­dow­nie


SJP.pl


cudowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cu­dow­ny


SJP.pl


cudowność

→ cu­dow­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cu­dow­ne, wspa­nia­łe, niez­wy­kłe, pię­kne itp.

 (1.2) cecha rze­czy cu­dow­nej, zwią­za­nej z cudem, pow­sta­łej na sku­tek cudu

Wiktionary

Patrz:

cudowny

Przykłady

 (1.1) Cu­dow­ność jest za­wsze pię­kna, wszyst­ko jedno jaka cu­dow­ność, nie ma cu­dow­no­ści, która by nie była pię­kna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈdɔvnɔɕt͡ɕ, AS: cudovność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cud mrz., cudak mos., cudactwo n., cudaczność ż., cudowanie n., cudaczenie n.

 czas. cudować ndk., cudaczyć ndk.

 przym. cudowny, cudny, cudaczny

 przysł. cudownie, cudnie, cudacznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wspaniałość, niezwykłość

 (1.2) nadprzyrodzoność, nieziemskość

Wiktionary


cudowny

1. sły­ną­cy z cudów, pow­sta­ły wsku­tek cudu;
2. bar­dzo pię­kny, niez­wy­kły; nadz­wy­czaj­ny, wspa­nia­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fan­ta­stycz­ny, bar­dzo pię­kny, za­chwy­ca­ją­cy, godny po­dzi­wu

 (1.2) zwią­za­ny z cudem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­u­czy­ciel­ka jest cu­dow­na, ale jej syn – nie­mi­ły.

 (1.1) W związ­ku ze zbli­ża­ją­cy­mi się po­ło­win­ka­mi w moim li­ce­um roz­po­czę­łam po­szu­ki­wa­nia cu­dow­nej su­kien­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈdɔvnɨ, AS: cudovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cud mrz., cudowność ż., cudak mos.

 przysł. cudownie

 czas. cudować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cudny, śliczny, piękny, wspaniały, nadzwyczajny

Wiktionary


cudowronka

ro­dzaj ptaka z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl


cudowronki

ro­dzaj ptaka z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl

Cu­do­wron­ki, cu­do­wron­ko­wa­te, ptaki raj­skie (Pa­ra­di­sa­e­i­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes). Wy­stę­pu­ją na Mo­lu­kach, Nowej Gwi­nei i w pół­noc­no-wschod­niej Au­stra­lii. Za­miesz­ku­ją lasy tro­pi­kal­ne, nie­licz­ne żyją na ot­war­tej prze­strze­ni.

Wikipedia


cudowronkowate

o ce­chach cu­do­wron­ko­wa­ty (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


cudowronkowaty

o ce­chach cu­do­wron­ko­wa­ty (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


cudowski

naz­wi­sko


SJP.pl


cudze

coś na­le­żą­ce do kogoś in­ne­go (fraz. ha­ro­wać na cu­dzym)


SJP.pl


cudzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cu­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cudzić

Wiktionary


cudzes

żar­to­bli­wie: pa­pie­ros wzię­ty od kogoś; cudzy pa­pie­ros


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. żart. pa­pie­ros wzię­ty od innej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie palę — od­po­wie­dzia­łem, […]. — Ale zaraz ot­wo­rzą kiosk, mogę kupić pacz­kę — za­o­fe­ro­wa­łem. Przez chwi­lę roz­wa­żał, czy nie po­cze­kać na cu­dze­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cudzy

Wiktionary


cudzich

cu­dzich bru­nat­ny - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


cudzić

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. czy­ścić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sud͡ʑit͡ɕ, AS: cuʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzenie n.

Wiktionary


cudzokrain

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. cu­dzo­zie­miec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈkrajĩn, AS: cuʒokrai ̯ĩn

Wiktionary


cudzoziemczeć

tra­cić cechy na­ro­do­we, wy­na­ra­da­wiać się


SJP.pl


cudzoziemczyzna

daw­niej, dziś uz­na­wa­ne za nie­po­praw­ne: wszyst­ko to, co obce, cu­dzo­ziem­skie; cu­dzo­ziem­szczyz­na


SJP.pl

Cu­dzo­ziem­szczyz­na (właśc. Cu­dzo­ziem­czyz­na. Ko­me­dia we trzech ak­tach, wier­szem) - trzy­ak­to­wa ko­me­dia Alek­san­dra Fre­dry na­pi­sa­na w 1822. Pra­pre­mie­ra od­by­ła się w te­a­trze lwow­skim 29 lu­te­go 1824.

Wikipedia


cudzoziemiec

oby­wa­tel in­ne­go pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­cho­dzą­ca z in­ne­go kraju

Wiktionary

Cu­dzo­zie­miec, ob­co­kra­jo­wiec (łac. "pe­re­gri­nus" – osoba po­cho­dzą­ca z in­ne­go kraju, ang. "fo­re­i­gner", fr. "étranger", niem. "Ausländer", ros. "иностранец") – osoba nie­po­sia­da­ją­ca oby­wa­tel­stwa pań­stwa, w któ­rym prze­by­wa.

Re­gu­la­cja sta­tu­su cu­dzo­ziem­ców jest różna w po­szcze­gól­nych pań­stwach. Obec­nie duże zna­cze­nie ma też prawo mię­dzy­na­ro­do­we, a na te­re­nie Unii Eu­ro­pej­skiej re­gu­la­cje unij­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla braci moich sta­łem się obcym / i cu­dzo­ziem­cem dla synów mej matki.

 (1.1) Jakiś cu­dzo­zie­miec pytał mnie, jak dojść na dwo­rzec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈʑɛ̃mʲjɛt͡s, AS: cuʒoźẽmʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzoziemszczyzna ż.

:: fż. cudzoziemka ż.

 czas. scudzoziemczyć dk., scudzoziemszczać ndk.

 przym. cudzoziemski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obcokrajowiec; pot. zagraniczniak; przest. etranżer; starop|foryster.

Wiktionary


cudzoziemka

→ cu­dzo­zie­miec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, dziew­czy­na z in­ne­go kraju

Wiktionary

Cu­dzo­ziem­ka – po­wieść Marii Kun­ce­wi­czo­wej. Pier­wo­druk uka­zał się w od­cin­kach w 1935 w „Ku­rie­rze Po­ran­nym”, od­dziel­nie wy­da­na w War­sza­wie w 1936. Prze­tłu­ma­czo­na na 14 ję­zy­ków, uwa­ża­na za jedno z naj­wy­bit­niej­szych osią­gnięć li­te­rac­kich psy­cho­lo­giz­mu okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go. Wie­lo­krot­nie wzna­wia­na. W kon­struk­cji po­wie­ści au­tor­ka zła­ma­ła wszel­ki po­rzą­dek chro­no­lo­gicz­ny. Skom­po­no­wa­na jest ze wspom­nień, dy­gre­sji, re­tro­spek­cji głów­nej bo­ha­ter­ki.

Wikipedia

Patrz:

cudzoziemiec

Powiązane:

 rzecz. cudzoziemskość ż.

:: fm. cudzoziemiec m.

 przym. cudzoziemski

 przysł. cudzoziemsko

Wiktionary


cudzoziemski

po­cho­dzą­cy z ob­ce­go pań­stwa, wła­ści­wy obcym kra­jom lub cu­dzo­ziem­com


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­cho­dzą­cy z ob­ce­go kraju, wła­ści­wy ob­ce­mu kra­jo­wi lub cu­dzo­ziem­com

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­glą­da, że obec­ność wojsk cu­dzo­ziem­skich w Af­ga­ni­sta­nie nie przy­czy­nia się do pa­cy­fi­ka­cji kraju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzoziemiec m., cudzoziemka ż., cudzoziemszczyzna ż., cudzoziemskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zagraniczny

Wiktionary


cudzoziemskość

→ cu­dzo­ziem­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cu­dzo­ziem­skie; cecha tych, któ­rzy są cu­dzo­ziem­scy

Wiktionary

Patrz:

cudzoziemski

Przykłady

 (1.1) Wszyst­ko co w nas naj­lep­sze po­cho­dzi­ło od matki, ale ona szyb­ko nas opu­ści­ła nie mogąc podź­wi­gnąć cię­ża­ru cu­dzo­ziem­sko­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzoziemiec m., cudzoziemka ż.

 przym. cudzoziemski

 przysł. cudzoziemsko

Wiktionary


cudzoziemszczyzna

wszyst­ko to, co obce, cu­dzo­ziem­skie; cu­dzo­ziem­czyz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół spraw, rze­czy cu­dzo­ziem­skich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzoziemiec m., cudzoziemka ż.

 przym. cudzoziemski

Wiktionary


cudzołożenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. do­pu­szcza­nie się cu­dzo­łó­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołóstwo n., cudzołożnik m., cudzołożnica ż.

 czas. cudzołożyć

 przym. cudzołożny

Wiktionary


cudzołożnica

ko­bie­ta zdra­dza­ją­ca męża z innym męż­czyz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ko­bie­ta do­pu­szcza­ją­ca się cu­dzo­łó­stwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔwɔʒʲˈɲit͡sa, AS: cuʒou̯ožʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołóstwo n., cudzołożenie n.

:: fm. cudzołożnik m.

 czas. cudzołożyć

 przym. cudzołożny

Wiktionary


cudzołożnik

zdra­dza­ją­cy żonę z inna ko­bie­tą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. męż­czyz­na do­pu­szcza­ją­cy się cu­dzo­łó­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie pła­ci­ło się kary za za­bi­cie czło­wie­ka w po­je­dyn­ku są­do­wym ani za za­bi­cie cu­dzo­łoż­ni­ka, wła­my­wa­cza lub pod­pa­la­cza po­chwy­co­ne­go na go­rą­cym uczyn­ku, ani za sztucz­ne po­ro­nie­nie wy­wo­ła­ne przez samą matkę, ani za zgła­dze­nie świę­to­krad­cy, który wła­mał się do świą­ty­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈwɔʒʲɲik, AS: cuʒou̯ožʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołóstwo n., cudzołożenie n.

:: fż. cudzołożnica ż.

 czas. cudzołożyć

 przym. cudzołożny

Wiktionary


cudzołożny

upra­wia­ją­cy cu­dzo­łó­stwo, do­pu­szcza­ją­cy się zdra­dy mał­żeń­skiej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. zwią­za­ny z cu­dzo­łó­stwem, po­za­mał­żeń­ski; ma­ją­cy sto­sun­ki płcio­we z cudzą żoną/mężem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dobie re­ne­san­su zdra­dzo­ne­go męża sym­bo­li­zo­wał kogut, a cu­dzo­łoż­ną nie­wia­stę sym­bo­li­zo­wa­ła ko­bie­ta z ge­stem zwa­nym figą, zatem jed­noz­nacz­nym sym­bo­lem chuci cie­les­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈwɔʒnɨ, AS: cuʒou̯ožny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołóstwo n., cudzołożnik m., cudzołożnica ż., cudzołożenie n.

 czas. cudzołożyć

Wiktionary


cudzołożyć

upra­wiać seks z osobą bę­dą­cą w związ­ku mał­żeń­skim lub sa­me­mu będąc w takim związ­ku


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­pu­szczać się lub do­pu­ścić się zdra­dy mał­żeń­skiej; zdra­dzać lub zdra­dzić męża, żonę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie cu­dzo­łóż! — to szó­ste przy­ka­za­nie De­ka­lo­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: cuʒou̯ožyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołóstwo n., cudzołożnik m., cudzołożnica ż., cudzołożenie n.

 przym. cudzołożny

Wiktionary


cudzołóstwo

sto­su­nek płcio­wy z cudzą żoną lub mężem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. sto­su­nek płcio­wy z cudzą żoną lub mężem;

Wiktionary

Cu­dzo­łó­stwo lub zdra­da mał­żeń­ska ( adul­te­rium) – ter­min wy­stę­pu­ją­cy w róż­nych kul­tu­rach, re­li­giach i sy­ste­mach praw­nych, oz­na­cza­ją­cy akt współ­ży­cia płcio­we­go osób, z któ­rych przy­najm­niej jedna jest zwią­za­na mał­żeń­stwem z inną osobą. Niek­tó­rzy au­to­rzy mylą nie­kie­dy cu­dzo­łó­stwo z nie­rzą­dem, ro­zu­mia­nym jako akt współ­ży­cia płcio­we­go osób, z któ­rych żadna nie jest zwią­za­na mał­żeń­stwem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 25 kwiet­nia 2005 r. w Af­ga­ni­sta­nie 25-let­nia Amina zo­sta­ła pu­blicz­nie uka­mie­no­wa­na za cu­dzo­łó­stwo.

 (1.1) Chry­stus uz­na­je bo­wiem za cu­dzo­łó­stwo nie tylko ob­co­wa­nie cie­les­ne z żoną bliź­nie­go, ale rów­nież z osobą roz­wie­dzio­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sud͡zɔˈwustfɔ, AS: cuʒou̯ustfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzołożnik m., cudzołożnica ż., cudzołożenie n.

 czas. cudzołożyć ndk.

 przym. cudzołożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrada małżeńska; pot. przyprawianie rogów, skok w bok, daw. adulterium

Wiktionary


cudzołóżca

ten, kto cu­dzo­ło­ży


SJP.pl


cudzożywność

ży­wie­nie się go­to­wy­mi związ­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go lub zwie­rzę­ce­go przez or­ga­niz­my nie­zdol­ne do prze­pro­wa­dza­nia fo­to­syn­te­zy i che­mo­syn­te­zy; he­te­ro­tro­fizm, he­te­ro­tro­fia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. odży­wia­nie się or­ga­niz­mu związ­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi wyt­wa­rza­ny­mi przez inne or­ga­niz­my;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cudzożywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heterotrofizm, heterotrofia

Wiktionary


cudzożywny

o or­ga­niz­mach zwie­rzę­cych lub ro­ślin­nych: odży­wia­ją­cy się go­to­wy­mi związ­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go lub zwie­rzę­ce­go; he­te­ro­tro­ficz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. odży­wia­ją­cy się związ­ka­mi or­ga­nicz­ny­mi wyt­wa­rza­ny­mi przez inne or­ga­niz­my;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzożywność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heterotroficzny

Wiktionary


cudzy

1. na­le­żą­cy do kogoś in­ne­go;
2. daw­niej: obcy, cu­dzo­ziem­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) na­le­żą­cy do kogoś in­ne­go

 (1.2) cu­dzo­ziem­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez jakiś czas miesz­ka­łem w cu­dzym miesz­ka­niu.

 (1.1) Mali na ogół wal­czą o cudze. Biorą ich do armii, raz do jed­nej, raz do dru­giej (…)

 (1.2) Cudze chwa­li­cie // Swego nie zna­cie // Sami nie wie­cie // Co po­sia­da­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sud͡zɨ, AS: cuʒy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cudzes mzw., cudzesy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obcy

 (1.2) obcy, obcoplemienny

Wiktionary


cudzysłowowy

przy­miot­nik od: cu­dzy­słów


SJP.pl


cudzysłów

znak in­ter­punk­cyj­ny słu­żą­cy naj­czę­ściej do oz­na­cza­nia cy­ta­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) każdy z pary zna­ków in­ter­punk­cyj­nych słu­żą­cych do oz­na­cza­nia w tek­stach po­cząt­ku i końca cy­ta­tu oraz zna­czeń nie­do­słow­nych;

 (1.2) pa­rzy­sty znak gra­ficz­ny słu­żą­cy do oz­na­cza­nia w tek­stach po­cząt­ku i końca cy­ta­tu oraz zna­czeń nie­do­słow­nych; para cu­dzy­sło­wów (1.1)

Wiktionary

Cu­dzy­słów – znak in­ter­punk­cyj­ny, zwy­kle pod­wój­ny (cu­dzy­sło­wa), słu­żą­cy m.in. do wy­o­dręb­nia­nia cy­ta­tów, pse­u­do­ni­mów, iro­nii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Każdy cytat po­wi­nien zna­leźć się w cu­dzy­sło­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈd͡zɨswuf, AS: cuʒysu̯uf

Wiktionary


cufal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szczę­śli­wy zbieg oko­licz­no­ści, traf, fart

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mio­łech cu­fa­la. → Po­szczę­ści­ło mi się.

Wiktionary


cug

1. daw­niej: za­przęg koni usta­wio­nych pa­ra­mi;
2. daw­niej: para koni cu­go­wych;
3. po­tocz­nie: stru­mień po­wie­trza w wen­ty­la­to­rze itp.;
4. po­tocz­nie: ciąg po­wie­trza, prze­ciąg, prze­wiew


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. ciąg (al­ko­ho­lo­wy, nar­ko­tycz­ny)

 (1.2) reg. pot. ciąg, prze­pływ po­wie­trza w wen­ty­la­to­rze, piecu

 (1.3) przest. za­przęg kilku koni

 (1.4) przest. para koni cu­go­wych

 (1.5) gw-pl|Górny Śląsk. kolej. po­ciąg

 (1.6) daw. gwara. więz. uciecz­ka

 (1.7) daw. plu­ton, sze­reg woj­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suk, AS: cuk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cugowy

 rzecz. cugant m., cugowiec mzw., cugowy mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciąg, przewiew

Wiktionary


cugant

koń uży­wa­ny tylko do czte­ro­kon­nych lub sze­ścio­kon­nych za­przę­gów po­wo­zu, w cugu; koń cu­go­wy; cu­go­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zo­o­techn. koń za­przę­go­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­jen­ny wy­pro­wa­dził dwa kare silne cu­gan­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cug m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cugowy, cugowiec

Wiktionary


cugiel

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) długi pasek rze­mien­ny lub gruby sznur mo­co­wa­ny po obu stro­nach uzdy, sta­no­wią­cy część uprzę­ży uży­wa­nej do kie­ro­wa­nia ko­niem w za­przę­gu; lejc, wodza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeźdz. pas po­łą­czo­ny z wę­dzi­dłem, ele­ment uprzę­ży słu­żą­cy do kie­ro­wa­nia zwie­rzę­ciem przez jeźdź­ca lub po­wo­żą­ce­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lejc, wodza

Wiktionary


cugle

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) długi pasek rze­mien­ny lub gruby sznur mo­co­wa­ny po obu stro­nach uzdy, sta­no­wią­cy część uprzę­ży uży­wa­nej do kie­ro­wa­nia ko­niem w za­przę­gu; lejc, wodza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) jeźdz. rze­mien­ne pasy słu­żą­ce do kie­ro­wa­nia ko­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wszy i trze­ci szwa­dron pol­ski skró­cił cugle. Broń do ataku!

 (1.1) Runął w śnieg i ledwo utrzy­mał cugle. Po chwi­li na­ma­cał koń­cem stopy strze­mię i gnał za sa­nia­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡suɡlɛ, AS: cugle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lejce, wodze

Wiktionary


cugowiec

koń uży­wa­ny tylko do czte­ro­kon­nych lub sze­ścio­kon­nych za­przę­gów po­wo­zu, w cugu; koń cu­go­wy; cu­gant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. zo­o­techn. koń do za­przę­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stan­gret wy­pro­wa­dził dwa silne cu­gow­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cug m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cugowy, cugant

Wiktionary


cugowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Krzysz­tof Cu­gow­ski – pol­ski wo­ka­li­sta roc­ko­wy
  • Piotr Cu­gow­ski – pol­ski wo­ka­li­sta roc­ko­wy
  • Woj­ciech Cu­gow­ski – pol­ski gi­ta­rzy­sta roc­ko­wy
  • Cu­gow­scy

Wikipedia


cugowy

przy­miot­nik od: cug, np. staj­nia cu­go­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zo­o­techn. na­da­ją­cy się do za­przę­gu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zo­o­techn. koń za­przę­go­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W staj­ni stały trzy konie cu­go­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cug m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaprzęgowy; daw. zaprzężny

 (2.1) cugant, cugowiec

Wiktionary


cukier

pro­dukt spo­żyw­czy wyt­wa­rza­ny z trzci­ny cu­kro­wej lub bu­ra­ków cu­kro­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny zbu­do­wa­ny z ato­mów węgla, wo­do­ru i tlenu;

 (1.2) spoż. kry­sta­licz­na sub­stan­cja, naj­czę­ściej o bia­łej bar­wie, otrzy­my­wa­na z trzci­ny cu­kro­wej lub z bu­ra­ków cu­kro­wych, przez­na­czo­na do sło­dze­nia pro­duk­tów spo­żyw­czych;

Wiktionary

Cu­kier – po­tocz­na nazwa sa­cha­ro­zy, wy­stę­pu­ją­cej pod naz­wa­mi hand­lo­wy­mi m.in. cu­kier spo­żyw­czy, cu­kier kon­sump­cyj­ny. Sa­cha­ro­za to słod­ki dwu­cu­kier otrzy­my­wa­ny w pro­ce­sie ra­fi­na­cji w cu­krow­ni, prze­de wszyst­kim z trzci­ny cu­kro­wej, a w kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym z bu­ra­ka cu­kro­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­war­tość cu­krów pro­stych (glu­ko­zy i fruk­to­zy) w wie­lok­wia­to­wych mio­dach pszcze­lich waha się śred­nio w za­kre­sie 65–75% (…)

 (1.2) Cu­kier skła­da się nie­mal w ca­ło­ści z sa­cha­ro­zy.

 (1.2) Her­ba­ty nie sło­dzę, ale do kawy za­wsze do­da­ję ły­żecz­kę cukru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sucɛr, AS: cuḱer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukiernica ż., cukierniczka ż., cukrownia ż., cukierek m., cukrzyk m., cukrzyca ż., cukrzenie n., pocukrzenie n., cukiernictwo n., cukiernik m., cukrówka ż., cukierkowość ż., scukrzanie n., scukrzenie n., Cukrówka ż., cukrowiec m.

 czas. cukrzyć ndk., pocukrzyć dk., scukrzać ndk., scukrzyć dk.

 przym. cukrzany, cukrowy, cukierkowy, cukierniczy, cukrzycowy

 przysł. cukrowo, cukierkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sacharyd, węglowodan

 (1.2) cukier spożywczy, sacharoza

Wiktionary


cukierchoroba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|War­mia,Ma­zu­ry, Ostródz­kie. cu­krzy­ca

Wiktionary


cukierdoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Olsz­tyn, Szczyt­no. cu­kier­ni­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukierniczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukiernica

Wiktionary


cukiereczek

zdrob­nie­nie od: cu­kie­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pieszcz. cu­kie­rek

 (1.2) przen. o kimś ład­nym

Wiktionary

Cu­kie­re­czek – ame­ry­kań­ska ko­me­dia kry­mi­nal­na z 1999 roku, w re­ży­se­rii Dar­re­na Ste­i­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­siu, teraz weź sobie cu­kie­recz­ka.

 (1.2) Kry­sia, nasz cu­kie­re­czek, zaś­pie­wa pio­sen­kę po wło­sku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukierek mrz.

 przym. cukierniczy

Wiktionary


cukierek

przys­mak z cukru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. drob­ny wyrób o słod­kim smaku, pa­ko­wa­ny zwy­kle w pa­pier­ki, spo­rzą­dza­ny z cukru i do­dat­ków sma­ko­wych;

 (1.2) rzad. zdrobn. od: cu­kier

Wiktionary

Cu­kie­rek (wła­ści­wie cu­kier kan­dy­zo­wa­ny) – wyrób cu­kier­ni­czy wy­ko­na­ny ze stę­żo­ne­go rozt­wo­ru cukru w wo­dzie, do któ­re­go do­da­wa­ne są aro­ma­ty i barw­ni­ki.

Słowa „cu­kie­rek” za­czę­to uży­wać w XVIII wieku, wów­czas to w pol­szczyź­nie za­czę­ły się roz­po­wszech­niać de­ry­wa­ty od wy­ra­zów oz­na­cza­ją­cych su­row­ce ja­dal­ne, w tym przy­pad­ku pod­sta­wą był „cu­kier”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie dzie­ci bar­dzo lubią cu­kier­ki.

 (1.2) Pa­nien­ka sobie cu­kier­ku do her­bat­ki na­sy­pie, bę­dzie lep­sza!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈcɛrɛk, AS: cuḱerek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukiernia ż., cukierenka ż., cukiernik m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukrówka ż., cukrownia ż.

:: zdrobn. cukiereczek m.

 czas. cukrzyć ndk., pocukrzyć dk., cukrować ndk., pocukrować dk.

 przym. cukierkowy, cukrzycowy, cukrowy, cukierniczy, cukrowniczy

 przysł. cukierkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. lm. cuksy, reg. śl. bómbón, bombon

Wiktionary


cukierenka

zdrob­nie­nie od: cu­kier­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od cu­kier­nia (lokal, gdzie się ku­pu­je, spo­ży­wa wy­ro­by cu­kier­ni­cze, gdzie można się napić kawy, her­ba­ty itp.; rzad. wyt­wór­nia cia­stek)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstę­po­wa­li za­wsze na kawę do pew­nej za­cisz­nej cu­kie­ren­ki.

 (1.1) Od­wie­dzał za­cisz­ne nisze cu­kie­re­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukierek mzw./mrz.

Wiktionary


cukierki

przys­mak z cukru


SJP.pl


cukierkowatość

→ cu­kier­ko­wa­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cu­kier­ko­wa­te; cecha tych, któ­rzy są cu­kier­ko­wa­ci

Wiktionary

Patrz:

cukierkowaty

Powiązane:

 przym. cukierkowaty

 przysł. cukierkowato

Wiktionary


cukierkowaty

słod­ki, ckli­wy, mdły


SJP.pl


cukierkownia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym wy­ra­bia­ne są cu­kier­ki


SJP.pl


cukierkowo

przy­słó­wek

 (1.1) ład­nie

 (1.2) słod­ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier mrz., cukierek mzw./mrz.

Wiktionary


cukierkowość

→ cu­kier­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cu­kier­ko­we; cecha tych, któ­rzy są cu­kier­ko­wi

Wiktionary

Patrz:

cukierkowy

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukierek m., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukrzenie n., pocukrzenie n., cukrownia ż., cukrownik m., cukrowniczka ż., cukiernia ż., cukierniczka ż., cukiernik ż., cukiernictwo n., cukrówka ż., scukrzenie n.

 czas. cukrować ndk., pocukrować dk., scukrzyć dk.

 przym. cukierkowy, cukierkowaty, cukrowy, cukierniczy, cukrowniczy, cukrzycowy

 przysł. cukierkowo, cukierkowato

Wiktionary


cukierkowy

1. → cu­kie­rek;
2. sen­ty­men­tal­ny, czu­łost­ko­wy, prze­sło­dzo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cu­kier­kiem, do­ty­czą­cy cu­kier­ka

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przen. czu­łost­ko­wy i sen­ty­men­tal­ny

 (2.2) przen. prze­sło­dzo­ny w od­bio­rze, o ba­nal­nej uro­dzie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukierek m., cukrownia m., cukrownik m., cukrownictwo n., cukrówka ż., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukierkowość ż., cukrowość ż., cukrzenie n., pocukrzenie n., scukrzanie n., scukrzenie n., cukrowanie n., pocukrowanie n., cukiernica ż., cukierniczka ż.

 czas. cukrzyć ndk., pocukrzyć dk., scukrzać ndk., scukrzyć dk., cukrować ndk., pocukrować dk.

 przym. cukrowy, cukrowniczy, cukrzycowy, cukierniczy

 przysł. cukierkowo

Wiktionary


cukiernia

1. wyt­wór­nia ciast i cia­stek;
2. lokal z wy­ro­ba­mi cu­kier­ni­czy­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cuk. hand. miej­sce, gdzie ku­pu­je się wy­ro­by cu­kier­ni­cze (ciast­ka, torty itp.)

 (1.2) cuk. miej­sce, gdzie wy­ra­bia się wy­ro­by cu­kier­ni­cze (ciast­ka, torty itp.)

Wiktionary

Cu­kier­nia – za­kład ga­stro­no­micz­ny z ob­słu­gą kel­ner­ską lub sklep ofe­ru­ją­cy w sze­ro­kim asor­ty­men­cie wy­ro­by ciast­kar­skie i de­se­ry, a także kok­taj­le owo­co­we, na­po­je go­rą­ce i po­tra­wy śnia­da­nio­we.

Cu­kier­nia może być po­łą­czo­na z pie­kar­nią lub lo­dziar­nią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mama za­bra­ła synka do cu­kier­ni na deser.

 (1.2) Fa­wor­ki to jedna z trud­niej­szych re­cep­tur w na­szej tra­dy­cyj­nej cu­kier­ni, jakie przysz­ło mi we­ga­ni­zo­wać – wyz­na­je Woj­ciech Sta­ro­wicz, szef Cu­kier­ni Sta­ro­wicz. Ale udało się!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈcɛrʲɲa, AS: cuḱerʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 zob. cukier.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciastkarnia

Wiktionary


cukierniany

→ cu­kier­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z lo­ka­lem, gdzie się ku­pu­je, spo­ży­wa wy­ro­by cu­kier­ni­cze, gdzie można się napić kawy, her­ba­ty itp. lub rzad. wyt­wór­nią cia­stek

Wiktionary

Patrz:

cukiernia

Przykłady

 (1.1) Śród wyk­win­tu ko­ko­cie­go cu­kier­nia­nej at­mos­fe­ry, gdzie nad mdła­wą białą kawą płyną kłęby z pa­pie­ro­sów (…) gdzie się „smęci” nikłe grono li­te­ra­cin mędr­ku­ją­cych, wsta­nę, gwizd­nę, roz­sza­la­ły, nad pach­ną­cych mydł­ków zgra­ją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukiernia ż., cukiernictwo n., cukiernik mos., cukierniczka ż.

 przym. cukierniczy

Wiktionary


cukiernica

na­czy­nie do cukru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­czy­nie, w któ­rym po­da­je się cu­kier;

Wiktionary

Cu­kier­ni­ca – na­czy­nie słu­żą­ce do prze­cho­wy­wa­nia i po­da­wa­nia cukru. Naj­czę­ściej wcho­dzi w skład ser­wi­su sto­ło­we­go. Prze­cięt­na cu­kier­ni­ca ma po­jem­ność po­mię­dzy 100 a 250 ml.

Na po­cząt­ku ro­bio­no je głów­nie ze sre­bra. Od końca XVIII wieku wy­ko­ny­wa­ne zaz­wy­czaj z ce­ra­mi­ki, por­ce­la­ny czy fa­jan­su. W XX wieku naj­czę­ściej uży­wa­no szkła i me­ta­lu i two­rzy­wa sztucz­ne­go. Ozdob­ne cu­kier­ni­ce wy­ko­na­ne są z me­ta­li szla­chet­nych i ozdo­bio­ne dro­gi­mi ka­mie­nia­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy przy­pad­kiem nie prze­sa­dzasz z tym sło­dze­niem? Może od razu wsy­piesz do her­ba­ty całą cu­kier­ni­cę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sucɛrʲˈɲit͡sa, AS: cuḱerʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukiernik m., cukiernia ż., cukier m., cukierek m., cukrownia ż., cukrownictwo n., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukrzenie n., pocukrzenie n., cukrowanie n., pocukrowanie n., scukrzanie n., scukrzenie n., scukrowanie n., cukrówka ż.

:: zdrobn. cukierniczka ż.

 czas. cukrzyć ndk., pocukrzyć dk., cukrować ndk., pocukrować dk., scukrzać ndk., scukrzyć dk., scukrować dk.

 przym. cukierniczy, cukrowniczy, cukrowy, cukierkowy

 przysł. cukierkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Olsztyn, Szczytno cukierdoza

Wiktionary


cukiernictwo

1. zawód cu­kier­ni­ka;
2. dział prze­my­słu spo­żyw­cze­go zaj­mu­ją­cy się wy­ro­bem sło­dy­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dział prze­my­słu, który zaj­mu­je się wy­ro­bem sło­dy­czy

Wiktionary

Cu­kier­nict­wo – dział wyt­wór­czo­ści obej­mu­ją­cy wyrób pro­duk­tów cu­kier­ni­czych trwa­łych, pie­czy­wa cu­kier­ni­cze­go trwa­łe­go, oraz pro­duk­tów cu­kier­ni­czych nietr­wa­łych. Prze­mysł cu­kier­ni­czy pro­du­ku­je trwa­łe wy­ro­by, czyli takie, które nie ule­ga­ją istot­nym zmia­nom che­micz­nym i fi­zycz­nym w okre­sie co najm­niej 1 mie­sią­ca od daty wy­pro­du­ko­wa­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cukierniczka ż., cukier m., cukiernik m., cukiernica ż., cukrownia ż., cukierkowość ż.

 przym. cukrowy, cukierniczy, cukierniany

Wiktionary


cukierniczka

1. mała cu­kier­ni­ca;
2. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo wy­ro­bem sło­dy­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cu­kier­ni­ca

 (1.2) zaw. cuk. ko­bie­ta cu­kier­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy mo­żesz podać mi cu­kier­nicz­kę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sucɛrʲˈɲit͡ʃka, AS: cuḱerʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukiernik m., cukiernia ż., cukier ż., cukiernica ż., cukierek m., cukrownia ż., cukrownictwo n., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukrzenie n., pocukrzenie n., cukrowanie n., pocukrowanie n., scukrzanie n., scukrzenie n., cukrówka ż., cukierdoza ż., cukierkowość ż., cukiernictwo n.

 czas. cukrzyć ndk., pocukrzyć dk., cukrować ndk., pocukrować dk., scukrzać ndk., scukrzyć dk.

 przym. cukierniczy, cukrowniczy, cukrowy, cukierkowy, cukrzany, cukierniany

 przysł. cukierkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukiernica

Wiktionary


cukierniczy

do­ty­czą­cy cu­kier­ni­ka lub cu­kier­nict­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cu­kier­nict­wem, do­ty­czą­cy cu­kier­nict­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nie jak nu­ga­ty, babka pia­sko­wa jest ty­po­wym świą­tecz­nym wy­ro­bem cu­kier­ni­czym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukierek m., cukiereczek m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukiernik m., cukiernictwo n., cukrówka ż., cukrownia ż., cukrownik m., cukrzenie n., scukrzanie n., scukrzenie n., pocukrzenie n., cukrowanie n., pocukrowanie n., cukrzyca ż., cukrzyk m., cukierkowość ż., cukroza ż., cukrowiec m.

 czas. cukrzyć ndk., cukrować ndk., pocukrować dk., scukrzać ndk., scukrzyć dk., pocukrzyć dk.

 przym. cukrowy, cukierkowy, cukrowniczy, cukrzycowy, cukierniany

 przysł. cukrowo, cukierniczo, cukierkowo

Wiktionary


cukiernik

spe­cja­li­sta cu­kier­ni­czy, zaj­mu­ją­cy się wy­ro­bem ciast i sło­dy­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wyt­wa­rza­niem ciast i sło­dy­czy

Wiktionary

Cu­kier­nik (ciast­karz) – osoba, która wy­ko­nu­je czyn­no­ści zwią­za­ne z wy­pie­kiem ciast i cia­stek.

Ab­sol­wen­ci z przy­go­to­wa­niem w tym za­wo­dzie są naj­czę­ściej za­trud­nia­ni w za­kła­dach cu­kier­ni­czych lub po­dej­mu­ją włas­ną dzia­łal­ność go­spo­dar­czą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡suˈcɛrʲɲik, AS: cuḱerʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukiernictwo n., cukrownictwo n., cukrownik m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukierek m., cukrowanie n., cukrzenie n., cukrownia ż., cukierkowość ż.

 przym. cukierniczy, cukrowy, cukrzany, cukierniany

 czas. cukrować ndk., pocukrować dk., cukrzyć ndk., pocukrzyć dk.

Wiktionary


cukierski

naz­wi­sko


SJP.pl


cukinia

mała dynia, tykwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. od­mia­na dyni zwy­czaj­nej o po­dłuż­nych, zwy­kle obłych i ciem­no­zie­lo­nych owo­cach;

 (1.2) spoż. ja­rzy­na z owo­ców cu­ki­nii (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cu­ki­nia jest jed­nym z nie­wie­lu wa­rzyw, któ­rych kwia­ty są rów­nież ja­dal­ne.

 (1.2) Ostra bryn­dza do­sko­na­le kom­po­nu­je się z ba­zy­lią i de­li­kat­ną cu­ki­nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈcĩɲja, AS: cuḱĩńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cukiniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kabaczek

 (1.2) kabaczek

Wiktionary


cukiniowy

→ cu­ki­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cu­ki­nią, do­ty­czą­cy cu­ki­nii

Wiktionary

Patrz:

cukinia

Powiązane:

 rzecz. cukinia ż.

Wiktionary


cukrodajny

do­star­cza­ją­cy cukru, bo­ga­ty w cu­kier


SJP.pl


cukroholiczka

ko­bie­ta od­czu­wa­ją­ca nie­od­par­tą po­trze­bę spo­ży­wa­nia pro­duk­tów za­wie­ra­ją­cych cu­kier


SJP.pl


cukroholik

osoba od­czu­wa­ją­ca nie­od­par­tą po­trze­bę spo­ży­wa­nia pro­duk­tów za­wie­ra­ją­cych cu­kier


SJP.pl


cukroholizm

uza­leż­nie­nie od spo­ży­wa­nia pro­duk­tów za­wie­ra­ją­cych cu­kier


SJP.pl


cukrol

ro­dzaj al­ko­ho­lu wie­lo­wo­do­rot­le­no­we­go; al­ko­hol cu­kro­wy


SJP.pl


cukrometr

przy­rząd do oz­na­cza­nia za­war­to­ści cukru w rozt­wo­rach; cu­kro­mierz


SJP.pl


cukromierz

mier­nik stę­że­nia cukru w cie­czach; sa­cha­ry­metr


SJP.pl

Cu­kro­mierz – ro­dzaj are­o­me­tru. Służy on do mie­rze­nia stę­że­nia cukru w cie­czy. Jest to naj­czę­ściej szkla­na lub pla­sti­ko­wa rurka z ob­cią­że­niem u dołu. Wew­nątrz znaj­du­je się wy­ka­li­bro­wa­na skala, okre­śla­ją­ca stę­że­nie cukru. Przyj­mu­je się, że dana war­tość cukru po­da­na na cu­kro­mie­rzu jest równa 100 gra­mom wody.

Wikipedia


cukromocz

cho­ro­bo­we wy­stę­po­wa­nie glu­ko­zy w moczu; gli­ko­zu­ria


SJP.pl

Cu­kro­mocz – obec­ność cukru w moczu.

W za­leż­no­ści od ro­dza­ju cukru w moczu można roz­róż­nić:

Naj­czę­ściej spo­ty­ka się glu­ko­zu­rię. W wa­run­kach pra­wi­dło­wych nie stwier­dza się glu­ko­zy w moczu. Obec­ność glu­ko­zu­rii jest wska­za­niem do oz­na­cze­nia glu­ko­zy w su­ro­wi­cy. Może być ob­ja­wem cu­krzy­cy.

Wikipedia


cukrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cu­kro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cukrować ndk.

 przym. cukierniczy, cukierkowy, cukrowy

 rzecz. cukiernik mos., cukiernica ż., cukierniczka ż.

Wiktionary


cukrować

1. po­tocz­nie: sło­dzić (komuś);
2. de­pi­lo­wać pastą cu­kro­wą


SJP.pl


cukrowiec

1. wy­so­ka trawa z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych słu­żą­ca do pro­duk­cji cukru; trzci­na cu­kro­wa;
2. zwy­kle w licz­bie mno­giej: zwią­zek che­micz­ny skła­da­ją­cy się z węgla, wo­do­ru i tlenu; wę­glo­wo­dan, cu­kier, sa­cha­ryd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­śli­na słu­żą­ca do pro­duk­cji cukru

Wiktionary

Cu­kro­wiec ("Sac­cha­rum" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych ("Po­a­ce­ae"). Obej­mu­je ok. 37 (35–40) ga­tun­ków. W wą­skim uję­ciu do ro­dza­ju za­li­cza­nych jest 5 lub 6 ga­tun­ków, w tym dwa mie­szań­ce. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na róż­nych kon­ty­nen­tach w stre­fie tro­pi­kal­nej i w cie­płym kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym, z cen­trum zróż­ni­co­wa­nia w po­łud­nio­wej Azji. W Eu­ro­pie rosną trzy ga­tun­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cukier mrz.

 przym. cukierniczy

Wiktionary


cukrownia

wyt­wór­nia cukru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fa­bry­ka cukru

Wiktionary

Zo­bacz też: Cu­krow­nia w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Cu­krow­nia – za­kład prze­my­sło­wy pro­du­ku­ją­cy cu­kier (sa­cha­ro­zę) z bu­ra­ków cu­kro­wych lub trzci­ny cu­kro­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­wo­dem po­ża­ru w cu­krow­ni było naj­praw­do­po­dob­niej pod­pa­le­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈkrɔvʲɲa, AS: cukrovʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier m., cukierek m., cukrownictwo n., cukrownik m., cukiernictwo n., cukiernia ż., cukiernik m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukierkowość ż.

 przym. cukrowniczy, cukierniczy, cukierkowy, cukrowy

Wiktionary


cukrownica

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny wer­be­no­wa­tych; lip­pia trój­list­na


SJP.pl


cukrownictwo

dział prze­my­słu zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją cukru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gałąź prze­my­słu obej­mu­ją­ca pro­duk­cję cukru z bu­ra­ków cu­kro­wych lub z trzci­ny cu­kro­wej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cukierkowy, cukrowniczy, cukrowy

 rzecz. cukrownia ż., cukiernik mos., cukierniczka ż., cukiernica ż.

Wiktionary


cukrowniczy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cu­krow­ni, cu­krow­ni­ka lub cu­krow­nict­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­mysł cu­krow­ni­czy prze­szedł bar­dzo po­waż­ny kry­zys.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukierek mzw./mrz., cukierniczka ż., cukiernica ż., cukierkowość ż., cukrownia ż., cukrownictwo n., cukrownik mos.

 przym. cukierkowy, cukierniczy, cukrowy

Wiktionary


cukrownik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cu­krow­nict­wa


SJP.pl


cukrowość

→ cu­kro­wy


SJP.pl

Patrz:

cukrowy

cukrowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szczęs­ny Cu­krow­ski (1936–2007) – pol­ski che­mik, dr hab.
  • Ge­si­ne Cu­krow­ski (ur. 1968) – nie­miec­ka ak­tor­ka fil­mo­wa i te­le­wi­zyj­na.
  • Mie­czy­sław Cu­krow­ski (1925–2015) – pol­ski ofi­cer, major Woj­ska Pol­skie­go, żoł­nierz Armii Kra­jo­wej.

Wikipedia


cukrowy

przy­miot­nik od: cu­kier (słod­ka, biała sub­stan­cja słu­żą­ca do sło­dze­nia)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cukru, zwią­za­ny z cu­krem

 (1.2) zro­bio­ny z cukru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈkrɔvɨ, AS: cukrovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukrzyk mzw./mos., cukierkowość ż., cukier m., cukierek m., cukrownictwo n., cukrownia ż., cukiernictwo n., cukiernik m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukrowanie n.

 czas. cukrować ndk.

 przym. cukierniczy, cukrowniczy, cukierkowy

Wiktionary


cukroza

wę­glo­wo­dan zło­żo­ny z fruk­to­zy i glu­ko­zy (di­sa­cha­ryd), sa­cha­ro­za


SJP.pl


cukry

1. daw­niej: sło­dy­cze;
2. grupa związ­ków or­ga­nicz­nych zbu­do­wa­nych z ato­mów węgla, wo­do­ru i tlenu; wę­glo­wo­da­ny, sa­cha­ry­dy, cu­krow­ce


SJP.pl


cukrzan

zwią­zek cukru z tlen­kiem me­ta­lu


SJP.pl


cukrzany

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cu­krem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier mrz., cukiernik mos., cukierniczka ż.

Wiktionary


cukrzeć

gęst­nieć wsku­tek kry­sta­li­za­cji cukru; scu­krzać się


SJP.pl


cukrzyca

przew­le­kła cho­ro­ba, w któ­rej nie­do­bór in­su­li­ny po­wo­du­je nie­pra­wi­dło­wą prze­mia­nę wę­glo­wo­da­no­wą; mo­czów­ka cu­kro­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba me­ta­bo­licz­na ob­ja­wia­ją­ca się pod­wyż­szo­nym po­zio­mem cukru we krwi;

Wiktionary

Cu­krzy­ca – grupa cho­rób me­ta­bo­licz­nych cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się hi­per­gli­ke­mią (pod­wyż­szo­nym po­zio­mem glu­ko­zy we krwi) wy­ni­ka­ją­cą z de­fek­tu pro­duk­cji lub dzia­ła­nia in­su­li­ny wy­dzie­la­nej przez ko­mór­ki beta wysp trzust­ko­wych. Przew­le­kła hi­per­gli­ke­mia wiąże się z usz­ko­dze­niem, za­bu­rze­niem czyn­no­ści i nie­wy­dol­no­ścią róż­nych na­rzą­dów, szcze­gól­nie oczu, nerek, ner­wów, serca i na­czyń krwio­no­śnych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja bab­cia jest chora na cu­krzy­cę.

 (1.1) Pies, który cier­pi na cu­krzy­cę, pije i siu­sia prze­sad­nie dużo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈkʃɨt͡sa, AS: cukšyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukrzyk m., cukrzyczka ż., cukier m., cukierek m., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukierkowość ż.

 przym. cukrzycowy, cukierniczy, cukierkowy

Wiktionary


cukrzycowy

przy­miot­nik od: cu­krzy­ca


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z cu­krzy­cą; wy­wo­ła­ny cu­krzy­cą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­kła­do­wej ap­tecz­ce są za­rów­no zwy­kłe aspi­ry­ny, jak i silne leki na­ser­co­we, prze­ci­wast­ma­tycz­ne, cu­krzy­co­we, a nawet od­trut­ki nar­ko­tycz­ne.

 (1.1) Naj­czę­ściej przew­le­kła ne­u­ro­pa­tia cu­krzy­co­wa ata­ku­je nerwy stóp i nóg, nieco rza­dziej nerwy dłoni i ra­mion.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sukʃɨˈt͡sɔvɨ, AS: cukšycovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukrzyk mos./mzw., cukierek mrz., cukrzyca

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabetyczny

Wiktionary


cukrzyczka

→ cu­krzyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta chora na cu­krzy­cę, dia­be­tycz­ka

Wiktionary

Patrz:

cukrzyk

Powiązane:

 rzecz. cukrzyca ż., cukrzyk m.

Wiktionary


cukrzyk

czło­wiek cier­pią­cy na cu­krzy­cę - przew­le­kłą cho­ro­bę trzust­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. osoba cier­pią­ca na cu­krzy­cę

 (1.2) pot. dia­be­to­log

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­e­re­ba fla­ve­o­la|ref=tak., mały ptak tro­pi­kal­ny z ro­dzi­ny cu­krzy­ków;

Wiktionary

Cu­krzyk ("Co­e­re­ba fla­ve­o­la") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ta­na­gro­wa­tych (Thra­u­pi­dae). Wy­stę­pu­je w tro­pi­kach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej. Jest osia­dły. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sukʃɨk, AS: cukšyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukrzyczka ż., cukrzyca ż., cukierek m., cukrzyki nmos., cukrzenie n., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukier mrz., cukierkowość ż.

 czas. cukrzyć ndk.

 przym. cukrzykowy, cukrzycowy, cukrowy, cukierkowy, cukierniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabetyk

Wiktionary


cukrzyki

czło­wiek cier­pią­cy na cu­krzy­cę - przew­le­kłą cho­ro­bę trzust­ki


SJP.pl

Cu­krzy­ki (Co­e­re­bi­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny ta­na­gro­wa­tych (Thra­u­pi­dae).

Wikipedia


cukrzyć

1. do­da­wać cukru (np. do her­ba­ty);
2. po­tocz­nie: cu­krzyć komuś - pra­wić kom­ple­men­ty


SJP.pl


cukrówka

1. rozt­wór cukru i droż­dży uży­wa­ny do ro­bie­nia al­ko­ho­lu w pro­ce­sie fer­men­ta­cji; na­staw;
2. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych;
3. let­nia od­mia­na słod­kiej grusz­ki; owoc tej od­mia­ny;
4. od­mia­na wczes­nej ka­pu­sty;
5. go­łą­bek cu­krów­ka - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny go­łąb­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Strep­to­pe­lia ro­se­o­gri­sea|Sun­de­vall|ref=tak., ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych;

 (1.2) ornit. ptak z ga­tun­ku cu­kró­wek (1.1)

 (1.3) pot. spoż. ce­bu­la o de­li­kat­nym, słod­ka­wym smaku

 (1.4) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. ornit. sier­pów­ka, sy­no­gar­li­ca

 (1.5) gw-pl|Bu­ko­wi­na, Za­ol­zie,Spisz,Lu­ty­nia. med. cu­krzy­ca

 (1.6) gw-pl|Pod­ha­le,Cie­szyn,Ja­wo­rzyn­ka,Ocha­by,Ko­cha­no­wi­ce,Bi­sku­piz­na,Hazy,Ostródz­kie,Olsz­tyn,Szczyt­no,Mrą­go­wo,Gi­życ­ko. burak cu­kro­wy

 (1.7) gw-pl|Dobry Lasek. cze­re­śnia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cu­krów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Chle­wi­ska
  • cu­krów­ki – po­tocz­ne okre­śle­nie niek­tó­rych pta­ków ho­dow­la­nych z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych z ro­dza­ju Strep­to­pe­lia
  • Strep­to­pe­lia ro­se­o­gri­sea (ang. Afri­can Col­la­red Dove)
  • go­łą­bek cu­krów­ka (Rus­su­la ae­ru­gi­nea) – grzyb z ro­dzi­ny go­łąb­ko­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ek­span­sja cu­krów­ki do­ko­na­ła się w bar­dzo krót­kim cza­sie.

 (1.2) Z ga­łę­zi sta­rej aka­cji zerka na mnie sier­pów­ka, czy tam cu­krów­ka, zwał jak chciał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cukier mrz., cukiernia ż., cukierek mrz., cukiernica ż., cukierniczka ż., cukierkowość ż.

 przym. cukrowy, cukierkowy, cukierniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) cebula cukrowa

 (1.5) gw. Bukowina choroba z cukru

Wiktionary


cuks

po­tocz­nie: cu­kie­rek


SJP.pl


cuksy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. cu­kier­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡suksɨ, AS: cuksy

Wiktionary


culbertson

[czy­taj: KALbertson] naz­wi­sko


SJP.pl

Cul­bert­son – wieś w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Hitch­cock.

Wikipedia


cullotte

[czy­taj: kiLOT] mę­skie spod­nie jed­wab­ne, za­pi­na­ne pod ko­la­nem, no­szo­ne w XVIII wieku


SJP.pl


cultivar

[czy­taj: kul­ti­var] od­mia­na ro­śli­ny upraw­nej po­sia­da­ją­ca szcze­gól­ne cechy użyt­ko­we lub este­tycz­ne; kul­ty­war


SJP.pl


cuma

lina słu­żą­ca do umo­co­wa­nia stat­ku do przy­sta­ni, na­brze­ża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mors. żegl. gruba lina do mo­co­wa­nia stat­ków do in­nych jed­no­stek pły­wa­ją­cych lub do na­brze­ża;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sũma, AS: cũma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cumownik m., cumownica ż., cumowniczy m., cumowanie n.

 czas. cumować, zacumować, przycumować, odcumować

 przym. cumowy, cumowniczy

Wiktionary


cumberland

[czy­taj: KAMberlend] zimny sos do mięsa, przy­rzą­dzo­ny z ga­la­ret­ki po­rzecz­ko­wej z do­dat­kiem chrza­nu; kum­ber­land


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cum­ber­land – hi­sto­rycz­ne hrab­stwo w An­glii
  • Cum­ber­land – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na typu uni­ta­ry aut­ho­ri­ty w An­glii
  • Cum­ber­land – hrab­stwo w pro­win­cji Nowa Szko­cja
  • Cum­ber­land – jed­nost­ka sa­mo­rzą­do­wa (mu­ni­ci­pal co­un­ty) w pro­win­cji Nowa Szko­cja
  • Cum­ber­land (ang. Cum­ber­land Sound) – za­to­ka Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go
  • Cum­ber­land – wy­ży­na w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, le­żą­ca na ob­sza­rze sta­nów Ken­tuc­ky, Ten­nes­see, Ala­ba­ma oraz Ge­or­gia
  • Cum­ber­land (ang. Cum­ber­land River) – rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Cum­ber­land – wyspa u wy­brze­ży Ge­or­gii w hrab­stwie Cam­den
  • Cum­ber­land – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ma­rion
  • Cum­ber­land – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Cass
  • Cum­ber­land – mia­sto w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Har­lan
  • Cum­ber­land – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Cum­ber­land

Wikipedia


cumberlandzki

→ Cum­ber­land [czy­taj: kam­ber­lendz­ki]


SJP.pl


cumbia

[czy­taj: kum­bia] ryt­micz­na mu­zy­ka z Ko­lum­bii; rów­nież ta­niec do tej mu­zy­ki


SJP.pl

Cum­bia – ko­lum­bij­ski ta­niec lu­do­wy, w ryt­mie 4/4, a także mu­zy­ka la­ty­no­a­me­ry­kań­ska z cha­rak­te­ry­stycz­nym ryt­mem. Ty­po­wa cum­bia jest ele­men­tem fol­klo­ru niek­tó­rych kra­jów Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, jej zmie­nio­na (lekko przy­spie­szo­na) wer­sja – cum­bia vil­le­ra – jest mu­zy­ką dy­sko­te­ko­wą.

Wikipedia


cumel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kra­ków. smo­czek

Wiktionary


cumelek

re­gio­nal­nie: smo­czek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kra­ków. smo­czek

 (1.2) kra­ków. rzad. cu­kie­rek

Wiktionary


cumino

Cu­mi­no – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Dzie­rząż­nia.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


cumka

zdrob­nie­nie od: cuma


SJP.pl


cummings

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cum­mings – ob­szar nie­mu­ni­cy­pal­ny w hrab­stwie Men­do­ci­no, w Ka­li­for­nii (Stany Zjed­no­czo­ne)
  • Con­stan­ce Cum­mings – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka fil­mo­wa i te­le­wi­zyj­na
  • E.E. Cum­mings – ame­ry­kań­ski poeta, dra­ma­turg i ma­larz
  • Jim Cum­mings – ame­ry­kań­ski aktor gło­so­wy
  • Lums­den Cum­mings – ka­na­dyj­ski as my­śliw­ski
  • Ro­bert Cum­mings – ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny
  • Quinn Cum­mings – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka dzie­cię­ca

Wikipedia


cumowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cu­mo­wać.

Wiktionary

Cu­mo­wa­nie – unie­ru­cho­mie­nie jed­nost­ki pły­wa­ją­cej (stat­ku wod­ne­go) przy na­brze­żu, kei, po­mo­ście, bur­cie innej jed­nost­ki, boi, pła­wie, dal­bie, becz­ce cu­mow­ni­czej itp.

Ter­min cu­mo­wa­nie od­no­si się także do unie­ru­cha­mia­nia przy od­po­wied­nich plat­for­mach i wie­żach stat­ków po­wietrz­nych lżej­szych od po­wie­trza (ba­lo­ny, ste­row­ce), oraz do stat­ków kos­micz­nych łą­czą­cych się z sobą w prze­strze­ni kos­micz­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sũmɔˈvãɲɛ, AS: cũmovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cuma ż.

 czas. cumować ndk., zacumować dk., przycumować dk., odcumować dk.

 przym. cumowy, cumowniczy

Wiktionary


cumować

1. umo­co­wy­wać sta­tek do na­brze­ża lub in­ne­go stat­ku za po­mo­cą cum;
2. być umo­co­wa­nym cu­ma­mi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) żegl. mo­co­wać sta­tek do na­brze­ża

 (1.2) daw. uczn. pić al­ko­hol, upi­jać się

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) żegl. być przy­mo­co­wa­nym do na­brze­ża

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Przez wiele lat Ad-Dauha było waż­nym por­tem, jed­nak płyt­kie wody i rafy ko­ra­lo­we po­wo­do­wa­ły, że w por­cie nie mogły cu­mo­wać duże jed­nost­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sũˈmɔvat͡ɕ, AS: cũmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cuma ż., cumowanie n., zacumowanie n., przycumowanie n.

 czas. przycumować dk., zacumować dk.

 przym. cumowy, cumowniczy

Wiktionary


cumowisko

miej­sce, gdzie cu­mu­ją stat­ki


SJP.pl


cumownica

pal na brze­gu, do któ­re­go mo­cu­je się cumy


SJP.pl


cumowniczy

w że­glar­stwie: do­ty­czą­cy cumy lub cu­mo­wa­nia


SJP.pl


cumownik

pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się cu­mo­wa­niem stat­ków


SJP.pl


cumowy

przy­miot­nik od: cuma


SJP.pl


cumper

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gwara. zob. cym­per.

Wiktionary


cumulonimbus

[czy­taj: ku­mu­lo­nim­bus] chmu­ra kłę­bia­sta bu­rzo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. wy­pię­trzo­na, kłę­bia­sta chmu­ra de­szczo­wa nio­są­ca burzę;

Wiktionary

Cu­mu­lo­nim­bus (Cb, Char­lie bravo), chmu­ra kłę­bia­sta de­szczo­wa – gęsta chmu­ra ro­zbu­do­wa­na pio­no­wo na wy­so­kość kilku lub kil­ku­na­stu ki­lo­me­trów, nie­kie­dy w kształ­cie wieży, o gór­nej po­wierzch­ni gład­kiej, za­koń­czo­nej ko­pu­la­sto lub ka­la­fio­ro­wa­to ("Cu­mu­lo­nim­bus cal­vus", Cb cal) ("cal­vus" z łac.

Wikipedia


cumulus

[czy­taj: ku­mu­lus] biała chmu­ra kłę­bia­sta, ty­po­wa dla cie­płej pory roku; ku­mu­lus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. od­dziel­na, biała, gruba chmu­ra kłę­bia­sta, zło­żo­na głów­nie z kro­pel wody;

Wiktionary

Cu­mu­lus (Cu), chmu­ra kłę­bia­sta – od­dziel­na, nie­przez­ro­czy­sta, zwy­kle biała chmu­ra zło­żo­na z kro­pel wody. Jej górna część (z wy­jąt­kiem ga­tun­ku "Cu­mu­lus frac­tus") ma kształt ko­pu­la­sty lub ka­la­fio­ro­wa­ty. Pod­sta­wę ma po­zio­mą, po­ło­żo­ną prze­waż­nie na wy­so­ko­ści w prze­dzia­le od około 600 do 2500 me­trów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: kũˈmulus, AS: kũmulus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cumulusowy

Wiktionary


cumulusowy

[czy­taj: ku­mu­lu­so­wy] przy­miot­nik od: cu­mu­lus, np. szlak cu­mu­lu­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od cu­mu­lus

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkũmuluˈsɔvɨ, AS: kũmulusovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cumulus

Wiktionary


cunnilingus

[czy­taj: kun­ni­lin­gus] seks oral­ny po­le­ga­ją­cy na po­bu­dza­niu usta­mi ko­bie­cych na­rzą­dów płcio­wych; mi­ne­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. sty­mu­la­cja ko­bie­cych na­rzą­dów płcio­wych ję­zy­kiem i usta­mi;

Wiktionary

Cun­ni­lin­gus (łac. "cun­ni­linc­tio"), wulg. mi­ne­ta, pa­tel­nia – me­to­da seksu oral­ne­go po­le­ga­ją­ca na sty­mu­lo­wa­niu (pie­szcze­niu) na­rzą­dów płcio­wych part­ner­ki, zwła­szcza jej łech­tacz­ki, za po­mo­cą ust oraz ję­zy­ka. Cun­ni­lin­gus wy­stę­pu­je za­rów­no w kon­tak­tach he­te­ro­sek­su­al­nych, jak i u ko­biet bi- oraz ho­mo­sek­su­al­nych. Dla znacz­nej czę­ści ko­biet oral­ne pie­szczo­ty łech­tacz­ki są naj­prost­szym spo­so­bem osią­gnię­cia or­gaz­mu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌkũɲiˈlʲĩŋɡus, AS: kũńilʹĩŋgus

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. mineta

Wiktionary


cuore

[czy­taj: kłore] model sa­mo­cho­du marki Da­i­hat­su


SJP.pl


cup

1. wyraz na­śla­du­ją­cy mia­ro­we ude­rze­nia
2. wyraz oz­na­cza­ją­cy przy­cup­nię­cie, ukry­cie się, przy­cza­je­nie się


SJP.pl


cupal

[czy­taj: kupal] bi­me­tal ut­wo­rzo­ny z warstw alu­mi­nium i jed­nej lub dwóch warstw mie­dzi na­wal­co­wa­nych na go­rą­co; kupal


SJP.pl


cupanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cupać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cupać ndk., cupnąć dk.

Wiktionary


cupać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. iść po­wo­li za kimś ażeby go po­chwy­cić, dybać na kogoś

 (1.2) przest. iść ukrad­kiem w czy­jeś ślady, śle­dzić kogoś

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. kucać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cupanie n., cupnięcie n.

 czas. cupnąć dk.

Wiktionary


cupiał

naz­wi­sko


SJP.pl


cupnąć

po­tocz­nie: przy­siąść, kuc­nąć; przy­paść do ziemi, przy­cza­ić się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) opu­ścić się krót­ko do po­zy­cji ni­skiej, bli­sko ziemi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cupnięcie n., cupanie n.

 czas. cupać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kucnąć, przycupnąć, przyczaić się, przysiąść

Wiktionary


cuprex

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. farm. nazwa hand­lo­wa środ­ka owa­do­bój­cze­go sta­no­wią­cy rozt­wór związ­ku mie­dzi w płyn­nych związ­kach or­ga­nicz­nych sto­so­wa­ne­go daw­niej jako pre­pa­rat prze­ciw pa­so­ży­tom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwie­zio­no do skła­du w Kra­ko­wie znacz­ne ilo­ści cu­pre­xu, prosz­ków prze­ciw­wszo­wych, mi­ti­ga­lu, świec siar­ko­wych, środ­ków prze­ciw­mu­cho­wych, jak: flit, lepy oraz około 1000 sztuk hy­dro­pul­tów.

Wiktionary


cuprum

[czy­taj: ku­prum] z ła­ci­ny: miedź (pier­wia­stek che­micz­ny)


SJP.pl


cura

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cura Cabai – miej­sco­wość (pla­ats) w re­gio­nie Sa­va­ne­ta, w kraju au­to­no­micz­nym Aruba
  • José Cura – ar­gen­tyń­ski tenor
  • Cura – album Keys N Kra­tes
  • Kura
  • Manga del Cura

Wikipedia


curacao

[czy­taj: kju­ra­sao] li­kier po­ma­rań­czo­wy ze skó­rek gorz­kich po­ma­rań­czy; curaçao


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cu­ra­cao – ame­ry­kań­ska sieć skle­pów
  • Cu­ra­cao – au­striac­ki ze­spół mu­zycz­ny
  • Curaçao

Wikipedia


curaçao

[czy­taj: kju­ra­sao] li­kier po­ma­rań­czo­wy ze skó­rek gorz­kich po­ma­rań­czy; curaçao


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. su­szo­na skór­ka gorz­kiej po­ma­rań­czy, przy­pra­wa sto­so­wa­na do pro­duk­cji niek­tó­rych piw i li­kie­rów

 (1.2) li­kier ze skó­rek curaçao (1.1);

Wiktionary

Curaçao [], Kraj Curaçao ( Land Curaçao, pap. Pais Kòrsou, Co­un­try of Curaçao) – kraj au­to­no­micz­ny Ho­lan­dii w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej ("de iure" wcho­dzą­cy w skład Kró­le­stwa Ni­der­lan­dów) i jedna z wul­ka­nicz­nych Wysp Za­wietrz­nych w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych An­ty­li. Wcho­dzi w skład wysp ABC (Aruba, Bo­na­i­re, Curaçao) oraz wysp CAS (Curaçao, Aruba, Sint Ma­ar­ten).

Wikipedia


cure'owski

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla okre­su dzia­ła­nia i twór­czo­ści grupy The Cure

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta pię­tro­wa kom­po­zy­cja w ge­nial­ny spo­sób ro­zła­do­wu­je nie­sa­mo­wi­te na­pię­cie, ku­mu­lo­wa­ne od pier­wszych nut riffu, aż po wpro­wa­dze­nie iście cure'ow­skie­go, roz­po­ga­dza­ją­ce­go koń­ców­kę mo­ty­wu w szó­stej mi­nu­cie.

Wiktionary


curia

[czy­taj: kuria] ze­spół ko­le­gial­nych urzę­dów du­chow­nych; kuria


SJP.pl

Curia lub kuria – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie naj­star­sza jed­nost­ka po­dzia­łu oby­wa­te­li opar­ta na związ­kach ro­do­wych.

Wikipedia


curie

kiur; stara, obec­nie po­za­u­kła­do­wa jed­nost­ka miary ra­dio­ak­tyw­no­ści


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Maria Skło­dow­ska-Curie
  • Piotr (Pier­re) Curie
  • Irène Jo­liot-Curie
  • Ève Curie
  • Frédéric Jo­liot-Curie
  • Curie – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su I wojny świa­to­wej
  • Curie – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su II wojny świa­to­wej
  • kiur (Ci) – jed­nost­ka ra­dio­ak­tyw­no­ści równa 3,7 x 1010 Bq
  • kiur (Cm) – ra­dio­ak­tyw­ny pier­wia­stek z grupy ak­ty­now­ców o licz­bie ato­mo­wej 96
  • prawo Curie
  • tem­pe­ra­tu­ra Curie

Wikipedia


curie-skłodowska

[czy­taj: küRI-skłoDOWska albo kiRI-skłoDOWska] Maria Curie-Skło­dow­ska (le­piej: Skło­dow­ska-Curie, 1867-1934) - che­mik i fizyk, la­u­re­at­ka Na­gro­dy Nobla w roku 1903 i w roku 1911


SJP.pl

Curie-Skło­dow­ska (ang. "Ma­da­me Curie") – ame­ry­kań­ski dra­mat bio­gra­ficz­ny z 1943 roku w re­ży­se­rii Mer­vy­na LeRoya. Film jest opo­wie­ścią o życiu Marii Skło­dow­skiej-Curie, słyn­nej uczo­nej pol­sko-fran­cu­skiej. Sce­na­riusz pow­stał na pod­sta­wie książ­ki Ewy Curie, córki dwu­krot­nej no­blist­ki.

Wikipedia


curieterapia

[czy­taj: küriterapia] me­to­da le­cze­nia, głów­nie scho­rzeń no­wot­wo­ro­wych


SJP.pl


curig

przy­słó­wek miej­sca

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. z po­wro­tem

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wstecz, do tyłu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pódź no sam, curig. → Chodź no tu z po­wro­tem.

 (1.2) Curig! (ko­men­da dla konia)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazod

Wiktionary


curiosum

[czy­taj: ku­rio­zum] osoba, rzecz lub zja­wi­sko zdu­mie­wa­ją­ce swoją niez­wy­kło­ścią lub dzi­wacz­no­ścią; ku­rio­zum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzecz lub zja­wi­sko wy­jąt­ko­wo oso­bli­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tego ro­dza­ju wy­wła­szcze­nie sta­no­wi praw­dzi­we cu­rio­sum w dzie­jach włas­no­ści.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kuriozum

Wiktionary


curl

[czy­taj: kerl] rasa kotów o uszach w kształ­cie półk­się­ży­ca, wy­wi­nię­tych na zew­nątrz


SJP.pl

cURL – pro­gram kom­pu­te­ro­wy oraz sie­cio­wa bi­blio­te­ka pro­gra­mi­stycz­na (lib­curl), na­pi­sa­ne w ję­zy­ku C, dzia­ła­ją­ce po stro­nie klien­ta, z in­ter­fej­sa­mi dla ponad 30 in­nych ję­zy­ków. Umoż­li­wia wy­sy­ła­nie za­py­tań HTTP, w tym po­bie­ra­nie z ser­we­rów stron i pli­ków, a także wy­sy­ła­nie tre­ści for­mu­la­rzy.

Wikipedia


curler

[czy­taj: kar­ler lub ker­ler] osoba upra­wia­ją­ca cur­ling (sport zi­mo­wy na lo­dzie)


SJP.pl


curlerka

→ cur­ler [czy­taj: kar­ler­ka lub ker­ler­ka]


SJP.pl


curling

[czy­taj: kar­ling lub ker­ling] sport zi­mo­wy roz­gry­wa­ny na lo­dzie, w któ­rym dru­ży­ny sta­ra­ją się ulo­ko­wać spe­cjal­ne ka­mie­nie jak naj­bli­żej środ­ka wy­ry­so­wa­nej na po­dło­żu tar­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. dy­scy­pli­na spor­to­wa, w któ­rej za­wod­ni­cy pcha­ją spe­cjal­ny­mi, spła­szczo­ny­mi ka­mie­nia­mi po lo­dzie;

Wiktionary

Cur­ling (wym. an­giel­ska: //) – ze­spo­ło­wy sport pre­cy­zyj­ny, po­dob­ny do pétanque czy bocce. Jest on roz­gry­wa­ny na pro­sto­kąt­nej tafli lodu. W ry­wa­li­za­cji biorą udział dwie dru­ży­ny li­czą­ce po 4 za­wod­ni­ków. Do gry używa się ka­mie­ni, które są wy­pu­szcza­ne na lo­dzie w kie­run­ku celu zwa­ne­go "domem". Licz­ba przyz­na­nych punk­tów za­le­ży od licz­by ka­mie­ni znaj­du­ją­cych się naj­bli­żej środ­ka domu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. curlingowy

Wiktionary


curlingowy

[czy­taj: kar­lin­go­wy albo ker­lin­go­wy] przy­miot­nik od: cur­ling, np. klub cur­lin­go­wy


SJP.pl


curriculum

[czy­taj: ku­ri­ku­lum] pro­gram na­u­cza­nia; sy­la­bus


SJP.pl


curry

[czy­taj: kari lub kary] kari;
1. przy­pra­wa bę­dą­ca mie­szan­ką m.in. pie­przu, ko­len­dry, kur­ku­my, im­bi­ru, chili i gor­czy­cy;
2. po­tra­wa z do­dat­kiem tej przy­pra­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. mie­szan­ka przy­praw cha­rak­te­ry­stycz­na dla kuch­ni in­dyj­skiej;

 (1.2) kulin. klasa po­traw kuch­ni in­dyj­skiej, ro­dzaj ragoût z wa­rzyw, ryb lub mięsa w pi­kant­nym sosie

Wiktionary

Curry (wym. kary) a. kari – nazwa spo­so­bu przy­rzą­dze­nia po­traw w kuch­ni in­dyj­skiej. Curry to wa­rzy­wa, ser, ryby, mięso lub inne skład­ni­ki dania głów­ne­go w sosie.

Wikipedia


currywurst

rze­czow­nik

 (1.1) kulin. kieł­ba­sa lub pa­rów­ka z sosem po­mi­do­ro­wym i curry;

Wiktionary

Cur­ry­wurst – jedno z ty­po­wych nie­miec­kich dań za­li­cza­nych do tzw. fast fo­o­dów. Jest to zwy­kle po­da­wa­na na go­rą­co gril­lo­wa­na, pie­czo­na lub rza­dziej go­to­wa­na kieł­ba­sa wie­przo­wa po­sy­pa­na dużą ilo­ścią przy­pra­wy curry i po­la­na spe­cjal­nym sosem, któ­re­go bazą jest kon­cen­trat po­mi­do­ro­wy.

Wikipedia


curtis

[czy­taj: KARtis] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cur­tis (ang. Cur­tis Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Al­co­na
  • Cur­tis – mia­sto w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Fron­tier
  • Ian Cur­tis – bry­tyj­ski wo­ka­li­sta (Joy Di­vi­sion)
  • Jamie Lee Cur­tis – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Kelly Cur­tis – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Moses Ash­ley Cur­tis – ame­ry­kań­ski bo­ta­nik
  • Tony Cur­tis – ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy
  • Wil­liam Cur­tis – bo­ta­nik
  • Cur­tis – album ame­ry­kań­skie­go ra­pe­ra 50 Centa
  • Cur­tis – firma Zbi­gnie­wa Niem­czyc­kie­go
  • Cur­tis – gmina w Hisz­pa­nii
  • Cur­tiss

Wikipedia


curuś

naz­wi­sko


SJP.pl


curving

[czy­taj: kar­wing] jazda cię­ty­mi skrę­ta­mi na desce al­pej­skiej; kar­wing


SJP.pl


curvy

[czy­taj: kerwi] o ko­bie­cie: krą­gła i sek­sow­na


SJP.pl


curyło

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Julia Cu­ry­ło − pol­ska ma­lar­ka
  • Mi­ko­łaj Cu­ry­ło − pol­ski żuż­lo­wiec
  • Mał­go­rza­ta Cu­ry­ło − pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • Ma­rian Cu­ry­ło − pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm

Wikipedia


curzon

[czy­taj: ker-zon lub ker-zn] naz­wi­sko an­giel­skie, np. Ge­or­ge Nat­ha­niel Cu­rzon (1859 - 1925), po­li­tyk bry­tyj­ski, autor pro­jek­tu linii de­mar­ka­cyj­nej po woj­nie bol­sze­wic­kiej w 1920 roku, zwa­nej linią Cu­rzo­na


SJP.pl

Cu­rzon – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Kraj Loary, w de­par­ta­men­cie Wan­dea.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 405 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 69 osób/km² (wśród 1504 gmin Kraju Loary Cu­rzon pla­su­je się na 905. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 1158.).

Wikipedia


cuscuta

[czy­taj: ku­sku­ta] ro­dzaj wial­ni uży­wa­nej do oczy­szcza­nia drob­nych na­sion ro­ślin mo­tyl­ko­wych; ku­sku­ta


SJP.pl


customizacja

[czy­taj: ka­sto­mi­za­cja] do­sto­so­wa­nie cze­goś (np. urzą­dze­nia, apli­ka­cji) do włas­nych po­trzeb


SJP.pl


customizer

[czy­taj: ka­sto­mi­zer] spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się do­pa­so­wy­wa­niem pro­duk­tu do in­dy­wi­du­al­ne­go za­mó­wie­nia klien­ta


SJP.pl


customizerka

[czy­taj: ka­sto­mi­zer­ka] spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się do­pa­so­wy­wa­niem pro­duk­tu do in­dy­wi­du­al­ne­go za­mó­wie­nia klien­ta


SJP.pl


customizować

[czy­taj: ka­sto­mi­zo­wać] do­sto­so­wy­wać coś (np. urzą­dze­nie, apli­ka­cję) do włas­nych po­trzeb


SJP.pl


customowy

[czy­taj: ka­sto­mo­wy] śro­do­wi­sko­wo: do­pa­so­wa­ny do po­trzeb na­byw­cy, ro­bio­ny na za­mó­wie­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) neol. slang. hand. wy­ko­na­ny pod klien­ta, zgod­nie z jego upo­do­ba­nia­mi, ży­cze­nia­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkastɔ̃ˈmɔvɨ, AS: kastõmovy

Wiktionary


cuszima

grupa wysp ja­poń­skich w Cie­śni­nie Ko­re­ań­skiej, miej­sce bitwy mor­skiej w cza­sie wojny ro­syj­sko-ja­poń­skiej w 1905 r.


SJP.pl

Cu­szi­ma (jap. 対馬 Tsus­hi­ma) – grupa wysp po­ło­żo­na poś­rod­ku Cie­śni­ny Ko­re­ań­skiej, o współ­rzęd­nych 34°00′N i 129°00′E. Na­le­ży do ja­poń­skiej pre­fek­tu­ry Na­ga­sa­ki. W przesz­ło­ści była wy­o­dręb­nio­na jako pre­fek­tu­ra Tsus­hi­ma. W marcu 2004 roku wszyst­kie sześć miast po­ło­żo­nych na Cu­szi­mie zo­sta­ło po­łą­czo­nych ad­mi­ni­stra­cyj­nie i ut­wo­rzy­ło mia­sto Cu­szi­ma, obej­mu­ją­ce całą po­wierzch­nię ar­chi­pe­la­gu. Po­wierzch­nia mia­sta Cu­szi­ma wy­no­si 707,42 km², a po­wierzch­nia głów­nej wyspy 695,74 km².

Wikipedia


cuszimski

przy­miot­nik od: Cu­szi­ma (grupa wysp ja­poń­skich)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy grupy wysp Cu­szi­ma, zwią­za­ny z nią

 (1.2) do­ty­czą­cy mia­sta Cu­szi­ma, zwią­za­ny z nim

Wiktionary


cutscena

[czy­taj: kat­sce­na] śro­do­wi­sko­wo: prze­ryw­nik fil­mo­wy w grach wideo; cut­scen­ka


SJP.pl


cutscenka

[czy­taj: kat­scen­ka] śro­do­wi­sko­wo: prze­ryw­nik fil­mo­wy w grach wideo; cut­sce­na


SJP.pl


cuvier

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ge­or­ges Cu­vier – fran­cu­ski zo­o­log
  • Frédéric Cu­vier – fran­cu­ski zo­o­log
  • Cu­vier – mia­sto we Fran­cji

Wikipedia


cuwaks

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. więz. wię­zień ska­za­ny po raz pier­wszy lub no­wo­przy­by­ły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pierwszak

Wiktionary


cuzco

[czy­taj: kusko] mia­sto w Peru, daw­niej sto­li­ca pań­stwa Inków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Peru;

Wiktionary

Cuzco lub Cusco (kecz. Qosqo lub Qusqu) – mia­sto po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wej czę­ści Peru na wy­so­ko­ści 3326 m n.p.m.

Obec­nie sto­li­ca re­gio­nu Cuzco, licz­ba miesz­kań­ców w 1990 r. wy­no­si­ła 275 tys. Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne przez pier­wsze­go wład­cę Inków Manco Ca­pa­ca w XII wieku. W 1533 r. zdo­by­te przez od­dzia­ły Fran­ci­sco Pi­zar­ro. Pod­czas pow­sta­nia Manco Inki w 1536 r. mia­sto zo­sta­ło spa­lo­ne. Hisz­pa­nie w tym samym miej­scu zbu­do­wa­li swoje mia­sto.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈkuskɔ, AS: kusko

Wiktionary


cv

[czy­taj: s-i wi] skrót od: Cur­ri­cu­lum Vitae - ży­cio­rys; c.v.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urz. biur. ży­cio­rys (za­wo­do­wy)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cur­ri­cu­lum vitae – ży­cio­rys
  • Cross of Va­lo­ur – naj­wyż­sze au­stra­lij­skie odz­na­cze­nie cy­wil­ne przyz­na­wa­ne za od­wa­gę,
  • Cross of Va­lo­ur – naj­wyż­sze ka­na­dyj­skie odz­na­cze­nie cy­wil­ne przyz­na­wa­ne za od­wa­gę,
  • Ra­chu­nek wa­ria­cyj­ny (ang. Cal­cu­lus of Va­ria­tions),
  • Układ ka­ta­kliz­micz­ny (ang. Ca­tac­lys­mic Va­ria­ble star).
  • CV – kod przy­pi­sa­ny Re­pu­bli­ce Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • CV – wzór Hilla wę­gli­ka wa­na­du

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Swoje CV pro­szę prze­słać drogą elek­tro­nicz­ną.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) curriculum vitae

Wiktionary


cvs

skró­to­wiec

 (1.1) = praw. cum voto se­pa­ra­to → ze zda­niem odręb­nym;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­cur­rent Ver­sions Sy­stem – sy­stem kon­tro­li wer­sji
  • biop­sja kos­mów­ki – me­to­da dia­gno­sty­ki pre­na­tal­nej
  • układ krwio­no­śny czło­wie­ka
  • ze­spół cy­klicz­nych wy­mio­tów
  • Com­pu­ter Vi­sion Syn­dro­me – objaw kli­nicz­ny
  • CVS He­alth – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo
  • CSV

Wikipedia


cwaja

gwa­ro­wo: dwója (ocena nie­do­sta­tecz­na lub do­pu­szcza­ją­ca)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. naj­gor­sza ocena szkol­na

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. eduk. dwója

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sfaja, AS: cfai ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedostateczny, pała, daw. dwója obecnie jedynka

 (1.2) gw. Górny Śląsk cwajka, cwajer

Wiktionary


cwajer

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk,Lwów. dwója (ocena szkol­na)

Wiktionary


cwajnos

1. po­tocz­nie: mały, krępy pies ma­ją­cy nos jakby rozd­wo­jo­ny
2. żar­to­bli­wie o czło­wie­ku z koń­cem nosa prze­dzie­lo­nym bru­zdą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. żart. przest. bul­dog

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A swo­jem po­rząd­kiem, je­że­li cho­dzi o za­szczyt na spa­ce­rze, to tylko cwaj­nos. sic.

 (1.1) Cwaj­nos dobry dla cie­cia czyli dzwoń­ca, żeby w bra­mie sie­dział i po­wa­gi swo­je­mu panu do­star­czał. Je­że­li pan w tem fachu pra­cu­jesz, bierz pan bul­do­ka. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwajnoska ż.

Wiktionary


cwajnoska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sfajˈnɔska, AS: cfai ̯noska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwajnos m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


cwalina

naz­wi­sko


SJP.pl


cwaliński

naz­wi­sko


SJP.pl


cwancygier

dawna mo­ne­ta au­striac­ka równa dwu­dzie­stu graj­ca­rom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. mo­ne­ta au­striac­ka (= 20 graj­ca­rów);

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sfãnˈt͡sɨɟɛr, AS: cfãncyǵer

Wiktionary


cwaniacki

→ cwa­niak; cwa­nia­czy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pejor. umie­ją­cy dzia­łać spryt­nie, prze­bie­gle, wy­ko­rzy­stu­jąc każdą okaz­ję, by osią­gnąć swój cel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniara ż., cwaniakowanie n., cwaniak mos., cwaniaczka ż., cwaniaczek mos., cwaniactwo n., cwaniackość ż.

 przym. cwany

Wiktionary


cwaniacko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ty­po­wy dla cwa­nia­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniara ż., cwaniakowanie n., cwaniak mos., cwaniactwo n., cwaniackość ż.

Wiktionary


cwaniackość

ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla cwa­nia­ka; cwa­nia­czość, cwa­nia­ko­wa­tość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cwa­niac­kie; cecha tych, któ­rzy są cwa­niac­cy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cwaniacki

 przysł. cwaniacko

 rzecz. cwaniak mos.

Wiktionary


cwaniactwo

po­tocz­nie: umie­jęt­ność ra­dze­nia sobie, czę­sto czy­imś kosz­tem; spry­ciar­stwo, cwa­niar­stwo, spryt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­bie­głe ra­dze­nie sobie w każ­dej sy­tu­a­cji, czę­sto kosz­tem in­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sfãˈɲat͡stfɔ, AS: cfãńactfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniura ż./mos., cwaniakowanie n., cwaniak mos., cwaniaczek mos., cwaniaczka ż., cwaniara ż.

 przym. cwany, cwaniacki

 przysł. cwanie, cwaniacko

 czas. wycwanić się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spryt

Wiktionary


cwaniaczek

zdrob­nie­nie od: cwa­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od cwa­niak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woody Allen (…) tym razem nie w roli zner­wi­co­wa­ne­go in­te­lek­tu­a­li­sty, lecz jako ty­tu­ło­wy drob­ny cwa­nia­czek, z drob­nym wy­ro­kiem na su­mie­niu, który szy­ku­je ko­lej­ny skok.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniak m., cwaniara ż., cwaniactwo n., cwaniura m./ż.

:: fż. cwaniaczka ż.

 czas. cwaniakować ndk.

 przym. cwaniacki

Wiktionary


cwaniaczka

po­tocz­nie: ko­bie­ta chy­tra, prze­bie­gła, ra­dzą­ca sobie w każ­dej sy­tu­a­cji, czę­sto kosz­tem in­nych; spry­cia­ra, spry­ciar­ka, cwa­nia­ra, cwa­niar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chy­tra, prze­bie­gła, cwana ko­bie­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaność ż., cwaniak m., cwaniactwo n., cwaniaczek mos., cwaniakowanie n., cwaniara ż.

 przym. cwaniacki, cwany

Wiktionary


cwaniaczy

→ cwa­niak; cwa­niac­ki


SJP.pl


cwaniaczyć

po­tocz­nie: uda­wać cwa­nia­ka, sta­rać się być spryt­nym, prze­bie­głym; cwa­nia­ko­wać


SJP.pl


cwaniak

po­tocz­nie: czło­wiek chy­try, prze­bie­gły, ra­dzą­cy sobie w każ­dej sy­tu­a­cji, czę­sto kosz­tem in­nych; spry­ciarz, spry­ciu­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba po­tra­fią­ca ra­dzić sobie w każ­dej sy­tu­a­cji jak najm­niej­szym wy­sił­kiem, a nie­rzad­ko kosz­tem in­nych

Wiktionary

Cwa­niak – ame­ry­kań­ski kry­mi­nał fil­mo­wy z 1987 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie hand­le i szmu­gle prze­cho­dzi­ły przez kar­to­flar­nię, w sku­tek czego pra­cu­ją­ce tu cwa­nia­ki całą gieł­dę mo­ko­tow­ską trzy­ma­ły w swo­jem ręku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniackość ż., cwaniactwo n., cwaniaczenie n., cwaniakowanie n., cwaniakowatość ż., cwaniarstwo n., cwaniura mos./ż., cwaność ż.

:: zdrobn. cwaniaczek mos.

:: fż. cwaniaczka ż., cwaniara ż., cwaniarka ż., cwaniocha ż., cwaniura ż., cwaniurka ż.

 czas. cwaniaczyć ndk., cwaniakować ndk.

 przym. cwaniaczy, cwaniakowaty, cwaniacki, cwany

 przysł. cwaniacko, cwanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. miglanc, czort, skubaniec, skurkowaniec, skurkowany, spryciarz, szelma, szpenio; gw. Śląsk Cieszyński beskuryja, gw. Górny Śląsk buks, beskuryjo

Wiktionary


cwaniakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. za­cho­wy­wa­nie się w spo­sób cwa­niac­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniactwo n., cwaniarstwo ż., cwaniak m., cwaniaczek m., cwaniaczka ż., cwaniarka ż., cwaniara ż.

 czas. cwaniakować

 przym. cwany, cwaniacki, cwanie

 przysł. cwanie, cwaniacko

Wiktionary


cwaniakowatość

ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla cwa­nia­ka; cwa­niac­kość, cwa­nia­czość


SJP.pl


cwaniakowaty

taki, który udaje cwa­nia­ka, stara się być spryt­nym, prze­bie­głym


SJP.pl


cwaniakować

po­tocz­nie: uda­wać cwa­nia­ka, sta­rać się być spryt­nym, prze­bie­głym; cwa­nia­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) za­cho­wy­wać się cwa­nie, spryt­nie, prze­bie­gle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie cwa­nia­kuj, bo do­sta­niesz man­dat!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniak m., cwaniakowanie n., cwaniaczek mos.

 czas. cwaniaczyć

 przym. cwany

 przysł. cwanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwaniaczyć

Wiktionary


cwaniara

po­tocz­nie: ko­bie­ta chy­tra, prze­bie­gła, ra­dzą­ca sobie w każ­dej sy­tu­a­cji, czę­sto kosz­tem in­nych; spry­cia­ra, spry­ciar­ka, cwa­niacz­ka, cwa­niar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pejor. ko­bie­ta prze­bie­gła, do­brze się usta­wia­ją­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ża­łu­ję, że ją poz­na­łem, bo to była cwa­nia­ra naj­gor­sze­go ga­tun­ku – szła po tru­pach i nie miała ha­mul­ców przed żad­nym oszu­stwem, by­le­by osią­gnąć swój cel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sfãˈɲara, AS: cfãńara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniura ż./mos., cwaniakowanie n., cwaniak, cwaniaczek, cwaniaczka, cwaniactwo

 przym. cwany, cwaniacki

 przysł. cwanie, cwaniacko

 czas. wycwanić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwaniaczka, spryciara, krętaczka

Wiktionary


cwaniarka

po­tocz­nie: ko­bie­ta chy­tra, prze­bie­gła, ra­dzą­ca sobie w każ­dej sy­tu­a­cji, czę­sto kosz­tem in­nych; spry­cia­ra, spry­ciar­ka, cwa­nia­ra, cwa­niacz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cwa­nia­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniak mos., cwaniakowanie n.

Wiktionary


cwaniarstwo

po­tocz­nie: umie­jęt­ność ra­dze­nia sobie, czę­sto czy­imś kosz­tem; cwa­niact­wo, spry­ciar­stwo, spryt


SJP.pl


cwanie

przy­miot­nik

 (1.1) w spo­sób cwany

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniactwo n., cwaniak mos., cwaniakowanie n., cwaniara ż.

 przym. cwany

 czas. cwaniakować

Wiktionary


cwaniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cwa­nie


SJP.pl


cwaniocha

re­gio­nal­nie: cwa­niacz­ka


SJP.pl


cwaniura

po­tocz­nie: męż­czyz­na chy­try, prze­bie­gły, osią­ga­ją­cy swoje cele kosz­tem in­nych ludzi; cwa­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chy­try, prze­bie­gły męż­czyz­na

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) chy­tra, prze­bie­gła ko­bie­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego kom­pan, więk­szy cwa­niu­ra, węszy w po­bli­żu sek­to­ra miesz­kal­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniak m., cwaniaczek m., cwaniactwo n., cwaniara ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwaniak, szczwany lis

 (2.1) cwaniaczka

Wiktionary


cwaność

po­tocz­nie: umie­jęt­ność ra­dze­nia sobie, czę­sto czy­imś kosz­tem; cwa­niact­wo, cwa­niar­stwo spry­ciar­stwo, spryt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cwane; cecha tych, któ­rzy są cwani

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniak mos., cwaniaczka ż.

 przym. cwany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczwaność

Wiktionary


cwany

chy­try, po­tra­fią­cy sobie ra­dzić


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) umie­ją­cy dzia­łać spryt­nie, prze­bie­gle, wy­ko­rzy­stu­jąc każdą okaz­ję, by osią­gnąć swój cel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­o­fil nie uwie­rzył w ani jedno słowo. Był za cwany, żeby wie­rzyć w takie przy­pad­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwaniactwo n., cwaniaczek mos., cwaniaczka ż., cwaniak mos., cwaniara ż., cwaniakowanie n., cwaność ż.

 przym. cwaniacki

 czas. wycwanić się, cwaniakować

 przysł. cwanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chytry, przebiegły, sprytny, kuty na cztery nogi

Wiktionary


cwał

naj­szyb­szy bieg konia lub in­ne­go zwie­rzę­cia; szyb­ki galop


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeźdz. naj­szyb­szy czte­ro­tak­to­wy chód konia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cwał (chód) – spo­sób po­ru­sza­nia się zwie­rząt czwo­ro­noż­nych
  • Cwał (jeź­dziect­wo)
  • Cwał (film)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Noga pro­wa­dzą­ca pra­cu­je w cwale tak samo, jak w ga­lo­pie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwałowanie n.

 czas. cwałować ndk.

 przym. cwałowy

 przysł. cwałem

Wiktionary


cwałem

bar­dzo szyb­ko


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) jeźdz. o biegu: peł­nym ga­lo­pem

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: cwał

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usły­sze­li­śmy wierz­chow­ca pę­dzą­ce­go cwa­łem przez most na Ty­brze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwał mrz., cwałowanie n.

 czas. cwałować ndk.

 przym. cwałowy

Wiktionary


cwałowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jeźdz. o ko­niach pę­dze­nie cwa­łem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwał m.

 czas. cwałować ndk.

 przym. cwałowy

 przysł. cwałem

Wiktionary


cwałować

1. o zwie­rzę­ciu, zwła­szcza o koniu: biec cwa­łem;
2. je­chać cwa­łem konno lub końmi;
3. o lu­dziach: szyb­ko biec


SJP.pl


cwałowy

1. przy­miot­nik od: cwał, np. cwa­ło­wy bieg konia;
2. w me­dy­cy­nie: tętno cwa­ło­we - tętno mocne, szyb­kie, bę­dą­ce ob­ja­wem cho­ro­bo­wym


SJP.pl


cwańszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cwany


SJP.pl


cwek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pi­nez­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk rajscwek

Wiktionary


cwel

1. w slan­gu wię­zien­nym: męż­czyz­na zmu­sza­ny do od­by­wa­nia sto­sun­ków ho­mo­sek­su­al­nych;
2. wul­gar­nie: męż­czyz­na, do któ­re­go czuje się nie­chęć lub odra­zę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wulg. gwara. więz. męż­czyz­na zmu­sza­ny do od­by­wa­nia oral­nych i anal­nych sto­sun­ków ho­mo­sek­su­al­nych, zwła­szcza w wię­zie­niu

 (1.2) wulg. rzad. męż­czyz­na świad­czą­cy usłu­gi sek­su­al­ne ho­mo­sek­su­a­li­stom

 (1.3) wulg. po­gard. wyz­wi­sko pod adre­sem męż­czyz­ny

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: cwe­lić

Wiktionary

Cwel, cwer, posz­ko­do­wa­ny – obraź­li­we po­ję­cie uży­wa­ne w gwa­rze wię­zien­nej, de­gra­du­ją­ce okre­śle­nie osoby zmu­sza­nej w wię­zie­niach do od­by­wa­nia sto­sun­ków sek­su­al­nych z in­ny­mi współ­więź­nia­mi i wy­klu­czo­ną przez to z ka­te­go­rii gryp­su­ją­cych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj wy­dup­czy­łem jed­ne­go cwela!

 (1.2) Mój kum­pel jest cwe­lem na Dwor­cu Cen­tral­nym.

 (1.3) Co za cwel z cie­bie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sfɛl, AS: cfel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwelownia ż., przecwelowanie n., cwelowanie n.

:: zdrobn. cwelik m.

 czas. cwelić, przecwelić

 przym. cwelowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. więz. parówa, nygus, beret, śliczny

 (1.2) kurwa

 (1.3) wulg. chuj, kutas; pot. frajer

Wiktionary


cwela

w bu­dow­nict­wie drew­nia­nym: dolna belka ścian wień­co­wych lub szkie­le­to­wych sta­no­wią­ca pod­sta­wę ścian, słu­pów


SJP.pl


cwelenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cwe­lić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cwelić

Wiktionary


cwelich

dawna, pro­sta tka­ni­na uży­wa­na m.in. w śred­nio­wie­czu na stro­je dla ludu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. włók. ma­te­riał z ba­weł­ny lub lnu ut­ka­ny w kost­kę lub pasy

 (1.2) stpol. pod­wój­nie tkane płót­no

Wiktionary

Cwe­lich, cwi­lich (z niem. "zwi­lich") – pro­sta tka­ni­na lnia­na lub ko­nop­na, póź­niej ba­weł­nia­na tkana splo­tem wie­lo­rząd­ko­wym w pasy i kost­ki. Sto­so­wa­na głów­nie przez bied­niej­szą lud­ność, cho­ciaż była droż­sza od dre­li­chu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sfɛlʲix, AS: cfelʹiχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) cwylich; reg. śl. ćwilich

Wiktionary


cwelik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: cwel

Wiktionary


cwelić

w gwa­rze prze­stęp­czej:
1. od­by­wać sto­su­nek ho­mo­sek­su­al­ny;
2. biec, ucie­kać;
3. nie odzy­wać się, nic nie mówić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) wulg. gwał­cić do­od­byt­ni­czo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pio­trek cweli Jacka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sfɛlʲit͡ɕ, AS: cfelʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwel m., cwelenie n., cwelowanie n., przecwelowanie n.

 czas. przecwelić

Wiktionary


cwelowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wulg. od­cza­sow­ni­ko­wy od|cwe­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecwelowanie n., cwel m.

 czas. przecwelić, cwelować ndk., cwelić ndk.

 przym. cwelowaty

Wiktionary


cwelowaty

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy cwela

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przecwelić

 rzecz. przecwelowanie n.

Wiktionary


cwelownia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. cela lub od­dział wię­zien­ny, w któ­rej sie­dzą cwele

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwelówka

Wiktionary


cweluś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekspr. cwel

Wiktionary


cwelówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. cela lub od­dział wię­zien­ny, w któ­rej sie­dzą cwele

Wiktionary


cweta

imię żeń­skie


SJP.pl


cwf

Cen­tra­la Wy­naj­mu Fil­mów


SJP.pl


cwibaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cwi­bak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwibak m.

Wiktionary


cwibak

cia­sto bisz­kop­to­we z ba­ka­lia­mi; keks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. ro­dzaj bisz­kop­to­we­go pla­ce­kac­ka z ba­ka­lia­mi

 (1.2) gw-pl|Cze­cho­wi­ce-Dzie­dzi­ce,Ska­łat,Bu­ko­wi­na. reg-pl|Lwów. keks

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. su­cha­rek

 (1.4) gw-pl|Góra świę­tej Anny,Puń­ców. bisz­kopt

 (1.5) gw-pl|Cie­cior­ka. bu­łecz­ka mlecz­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sfʲibak, AS: cfʹibak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cwibaczek m.

Wiktionary


cwikcanga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. no­ży­ce do drutu

Wiktionary


cwikier

prze­sta­rza­łe: oku­la­ry osa­dzo­ne na nosie za po­mo­cą sprę­żyn­ki, bez uchwy­tów za uszy; bi­no­kle, pince-nez


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. oku­la­ry trzy­ma­ją­ce się na nosie za po­mo­cą spe­cjal­nie wy­gię­te­go sprę­ży­nu­ją­ce­go ele­men­tu łą­czą­ce­go oba szkła

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) binokle

Wiktionary


cwinga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ścisk (np. w sto­lar­stwie)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dej mi sam ino ta cwin­ga, co se te laj­sty do kupy ścis­na.

Wiktionary


cwiszenruf

zwis­chen­ruf;
1. okrzyk za­kłó­ca­ją­cy prze­mó­wie­nie;
2. wtrą­ce­nie się do roz­mo­wy, wej­ście komuś w słowo


SJP.pl


cwiter

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. swe­ter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kajś żech cwi­ter star­goł.

Wiktionary


cwks

skrót od: Cen­tral­ny Woj­sko­wy Klub Spor­to­wy


SJP.pl


cwojdziński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cwoj­dziń­ski − pol­skie naz­wi­sko.
  • An­to­ni Cwoj­dziń­ski (1896–1972, ps. An­to­ni Woj­dan) – pi­sarz, aktor, re­ży­ser, sce­na­rzy­sta
  • An­drzej Cwoj­dziń­ski (ur. 1928) – dy­ry­gent, kom­po­zy­tor i pe­da­gog mu­zycz­ny
  • Ka­zi­mierz Cwoj­dziń­ski (1878–1948) – ma­te­ma­tyk, pro­fe­sor Szko­ły In­ży­nier­skiej w Poz­na­niu
  • Le­szek Cwoj­dziń­ski (ur. 1956) – woj­sko­wy, ge­ne­rał dy­wiz­ji, pilot Woj­ska Pol­skie­go
  • Ste­fan Cwoj­dziń­ski (ur. 1947) – ge­o­log, spe­cja­li­sta w za­kre­sie kar­to­gra­fii ge­o­lo­gicz­nej i ge­o­tek­to­ni­ki
  • Woj­ciech Cwoj­dziń­ski (1897–1940) – po­li­cjant pol­ski, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Woj­ciech Cwoj­dziń­ski – pro­fe­sor nauk rol­ni­czych

Wikipedia


cwu

skró­to­wiec

 (1.1) = cie­pła woda użyt­ko­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CWU lub c.w.u. – cie­pła woda użyt­ko­wa, woda o temp. 55–60 °C z moż­li­wo­ścią prze­grze­wu po­wy­żej 70 °C
  • CWU – Cen­tral Was­hing­ton Uni­ver­si­ty
  • CWU – Cen­tral­ny Wykaz Ubez­pie­czo­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W bu­dyn­ku za­mon­to­wa­no in­sta­la­cję CWU, w skład któ­rej wcho­dzi ko­cioł ga­zo­wy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) c.w.u.

Wiktionary


cwylich

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. pod­wój­nie tkane płót­no

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sfɨlʲix, AS: cfylʹiχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwelich

Wiktionary


cwynar

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­zi­mierz Cwy­nar (ur. 1948) – pol­ski gi­ta­rzy­sta ba­so­wy, wo­ka­li­sta, mul­tiin­stru­men­ta­li­sta
  • Krzysz­tof Cwy­nar (ur. 1942) – pol­ski pio­sen­karz i kom­po­zy­tor
  • Mi­chał Cwy­nar (1915–2008) – pol­ski ka­pi­tan pilot Pol­skich Sił Po­wietrz­nych w Wiel­kiej Bry­ta­nii, as my­śliw­ski, ka­wa­ler Or­de­ru Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri
  • Paweł Cwy­nar (ur. 1972) – pol­ski pi­sarz
  • Sta­ni­sław Cwy­nar (1906–1984) – pol­ski le­karz psy­chia­tra

Wikipedia


cy-jang

naz­wi­sko


SJP.pl


cyathium

[czy­taj: kjat­jum] kwia­to­stan z be­zok­wia­to­wych kwia­tów mę­skich i żeń­skich; cjat­jum


SJP.pl


cyba

naz­wi­sko


SJP.pl


cybancik

zdrob­nie­nie od: cy­bant


SJP.pl


cybant

śruba w kształ­cie li­te­ry U za­koń­czo­na z obu stron gwin­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. za­cisk na rury do re­gu­la­cji prze­pły­wu;

Wiktionary

Cy­bant (z niem. "Zieh­band") – obej­ma za­ci­sko­wa na rurę, słu­żą­ca np. do mo­co­wa­nia ele­men­tów na masz­tach i ru­rach, także jako za­cisk ogra­ni­cza­ją­cy prze­pływ płynu przez prze­wód.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨbãnt, AS: cybãnt

Wiktionary


cybaty

ma­ją­cy dłu­gie nogi


SJP.pl


cybeb

ga­tu­nek ro­dzyn­ka o wy­dłu­żo­nym kształ­cie; cy­be­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. ciem­no­brą­zo­wy, wy­dłu­żo­ny ro­dzy­nek, ma­ją­cy na­sio­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨbɛp, AS: cybep

Wiktionary


cybeba

ga­tu­nek ro­dzyn­ka o wy­dłu­żo­nym kształ­cie; cy­be­ba


SJP.pl


cyber-

prze­dro­stek

 (1.1) nauk. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy ze ste­ro­wa­niem, kon­tro­lą

 (1.2) publ., wojsk. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cych zwią­zek zna­cze­nio­wy z „cy­ber­prze­strze­nią” (In­ter­ne­tem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) cyber- + atak = cy­be­ra­tak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyberek m., cyborg m., cyborgizacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) internetowy, wirtualny

Wiktionary


cyberagresja

forma prze­mo­cy in­ter­ne­to­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­cho­wa­nie, któ­re­go celem jest wy­ła­do­wa­nie gnie­wu, wy­rzą­dze­nie szko­dy w In­ter­ne­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­ty­kuł do­ty­czy roz­wa­żań nad zja­wi­skiem cy­be­ra­gre­sji w kon­tek­ście za­gro­że­nia bez­pie­czeń­stwa cy­fro­we­go dzie­ci i mło­dzie­ży.

Wiktionary


cyberaktywista

osoba an­ga­żu­ją­ca się w dzia­łal­ność spo­łecz­no-po­li­tycz­ną przez in­ter­net


SJP.pl


cyberaktywizm

dzia­łal­ność spo­łecz­no-po­li­tycz­na przez in­ter­net


SJP.pl


cyberataczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cy­be­ra­tak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyberatak m.

Wiktionary


cyberatak

ofen­syw­ne dzia­ła­nie w in­ter­ne­cie, któ­re­go celem mogą być sy­ste­my in­for­ma­tycz­ne, sieci kom­pu­te­ro­we lub urzą­dze­nia oso­bi­ste


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krym. atak do­ko­ny­wa­ny za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu

Wiktionary

Cy­be­ra­tak – zło­śli­wy in­cy­dent zwią­za­ny z ICT wy­wo­ła­ny przez próbę zni­szcze­nia, ujaw­nie­nia, zmia­ny, de­zak­ty­wa­cji, kra­dzie­ży lub uzy­ska­nia nie­u­praw­nio­ne­go do­stę­pu do skład­ni­ka ak­ty­wów (jak np. sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych, sieci, pro­gra­mów) lub jego nie­u­praw­nio­ne­go wy­ko­rzy­sta­nia przez ja­kie­go­kol­wiek agre­so­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) In­cy­dent miał miej­sce dzień po tym, jak Iran oskar­żył Iz­ra­el o akt sa­bo­ta­żu w oś­rod­ku wzbo­ga­ca­nia uranu w Na­tanz, gdzie w nie­dzie­lę dosz­ło do cy­be­ra­ta­ku i awa­rii w do­sta­wie ener­gii elek­trycz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨbɛrˈatak, AS: cyberatak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cyberataczek mrz.

Wiktionary


cyberbezpieczeństwo

ochro­na sy­ste­mów, sieci i da­nych przed ata­ka­mi, usz­ko­dze­niem lub nie­u­praw­nio­nym do­stę­pem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­form. ogół dzia­łań i pro­ce­sów ma­ją­cych na celu za­pew­nia­nia bez­pie­czeń­stwa sy­ste­mom in­for­ma­tycz­nym;

Wiktionary

Cy­ber­bez­pie­czeń­stwo ( cy­ber­se­cu­ri­ty) – in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na opar­ta na in­for­ma­ty­ce, obej­mu­ją­ca tech­no­lo­gię, ludzi, in­for­ma­cje i pro­ce­sy, któ­rej celem jest za­pew­nie­nie nie­za­kłó­co­ne­go dzia­ła­nia sy­ste­mów w wa­run­kach dzia­łań prze­ciw­ni­ków. Zaj­mu­je się two­rze­niem, ek­splo­a­ta­cją, ana­li­zą i te­sto­wa­niem bez­piecz­nych sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych, a obej­mu­je także aspek­ty praw­ne, po­li­tycz­ne i etycz­ne, czyn­nik ludz­ki oraz za­rzą­dza­nie ry­zy­kiem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cyberbezpieczny

Wiktionary


cyberbezpieczny

od­por­ny na cy­be­ra­ta­ki


SJP.pl


cyberbroń

cy­ber­ne­tycz­ne środ­ki walki, za­pro­jek­to­wa­ne lub wy­ko­rzy­sta­ne do za­da­nia ran lub śmier­ci lu­dziom oraz zni­szcze­nia lub de­struk­cji obiek­tów, sprzę­tów i sy­ste­mów


SJP.pl


cyberbullying

[czy­taj: cy­ber­bu­ling] znę­ca­nie się nad kimś w in­ter­ne­cie; cy­ber­prze­moc, cy­ber­mob­bing


SJP.pl


cybercafé

[czy­taj: cyberkaFE] ka­wiar­nia, w któ­rej go­ście mają do dy­spo­zy­cji kom­pu­te­ry lub ter­mi­na­le po­dłą­czo­ne do in­ter­ne­tu i mogą ko­rzy­stać z sieci; ka­fej­ka in­ter­ne­to­wa, ka­wia­ren­ka in­ter­ne­to­wa


SJP.pl


cybercenzura

cen­zu­ra w in­ter­ne­cie


SJP.pl


cyberchondria

prze­sad­ne za­mart­wia­nie się o włas­ne zdro­wie wy­wo­ła­ne zna­le­zio­ny­mi w in­ter­ne­cie in­for­ma­cja­mi


SJP.pl

Cy­ber­chon­dria – nie­u­za­sad­nio­ne, wzmo­żo­ne mart­wie­nie się ob­ja­wa­mi cho­ro­bo­wy­mi, spo­wo­do­wa­ne prze­glą­da­niem wy­ni­ków wy­szu­ki­wa­nia lub pi­śmien­nict­wa w in­ter­ne­cie. Ter­min cy­ber­chon­dria jest ne­o­lo­giz­mem po­cho­dzą­cym od ter­mi­nów cyber- i hi­po­chon­dria.

Wikipedia


cyberdżihad

dzia­ła­nia prze­ciw­ko nie­wie­rzą­cym i wyz­naw­com in­nych re­li­gii, pro­wa­dzo­ne w in­ter­ne­cie przez is­lam­skich fun­da­men­ta­li­stów


SJP.pl


cyberfeminizm

Cy­ber­fe­mi­nizm – zróż­ni­co­wa­ny awan­gar­do­wy ruch po­li­tycz­ny i ar­ty­stycz­ny, in­spi­ro­wa­ny ba­da­nia­mi nad pro­ble­ma­ty­ką toż­sa­mo­ści, tech­ni­ki i ciała, a zwła­szcza zło­żo­nej re­la­cji mię­dzy ko­bie­ta­mi i ma­szy­na­mi. Brak ści­słej de­fi­ni­cji ter­mi­nu wiąże się z fak­tem, że pier­wsze cy­ber­fe­mi­nist­ki ce­lo­wo uni­ka­ły sztyw­nej ka­te­go­ry­za­cji.

Wikipedia


cyberfobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ko­rzy­sta­niem z tech­no­lo­gii cy­fro­wej


SJP.pl


cybergang

grupa cy­ber­prze­stęp­ców; cy­ber­ma­fia


SJP.pl


cyberhigiena

dobre prak­ty­ki bez­pie­czeń­stwa w sieci


SJP.pl


cyberholik

osoba poś­wię­ca­ją­ca zbyt dużo czasu na ko­rzy­sta­nie z in­ter­ne­tu; in­ter­ne­to­ho­lik, ne­to­ho­lik, sie­cio­ho­lik


SJP.pl


cyberholizm

uza­leż­nie­nie od in­ter­ne­tu; ne­to­ho­lizm, sie­cio­ho­lizm, in­ter­ne­to­ho­lizm, da­ta­ho­lizm


SJP.pl


cyberincydent

prze­stęp­stwo z wy­ko­rzy­sta­niem środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; cy­ber­prze­stęp­stwo


SJP.pl


cyberkalifat

grupa ha­ke­rów dzia­ła­ją­ca w imie­niu Pań­stwa Is­lam­skie­go, sa­la­fic­kiej or­ga­ni­za­cji ter­ro­ry­stycz­nej


SJP.pl


cyberkultura

kul­tu­ra zwią­za­na ze świa­tem kom­pu­te­rów, In­ter­ne­tu itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. kul­tu­ra wieku in­for­ma­cji, ogół dzia­łań zwią­za­nych ze świa­tem kom­pu­te­rów, In­ter­ne­tu, mul­ti­me­diów itp.;

Wiktionary

Cy­ber­kul­tu­ra – kul­tu­ra wieku in­for­ma­cji, ogół dzia­łań o cha­rak­te­rze twór­czym zwią­za­nych ze świa­tem kom­pu­te­rów, In­ter­ne­tu, mul­ti­me­diów itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie ma my­śle­nia o cy­ber­kul­tu­rze i prak­ty­ko­wa­nia jej bez od­nie­sień do wcze­śniej ist­nie­ją­cych kształ­tów rze­czy­wi­sto­ści – prze­de wszyst­kim na­tu­ry, ale chyba w rów­nym stop­niu kul­tu­ry. Stąd me­ta­fo­rycz­ne uję­cie sieci jako kłą­cza (…).

Wiktionary


cyberlenistwo

wy­ko­rzy­sty­wa­nie służ­bo­we­go kom­pu­te­ra do celów pry­wat­nych w go­dzi­nach pracy; cy­ber­bu­me­lanct­wo, cy­ber­próż­niact­wo, cy­bers­lac­king


SJP.pl


cybermafia

grupa cy­ber­prze­stęp­ców; cy­ber­gang


SJP.pl


cybermobbing

[czy­taj: cy­ber­mo­bing] znę­ca­nie się nad kimś w in­ter­ne­cie; cy­ber­prze­moc, cy­ber­bul­ly­ing


SJP.pl


cybern.

skrót od: cy­ber­ne­ty­ka, cy­ber­ne­tycz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


cybernauta

rzad­ko: osoba ko­rzy­sta­ją­ca z In­ter­ne­tu, sur­fu­ją­ca po In­ter­ne­cie; in­ter­na­u­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) fu­tu­ry­stycz­ny po­dróż­nik po cy­ber­prze­strze­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cy­ber­na­u­ta, przy­mo­co­wa­ny do urzą­dzeń sen­so­rycz­nych, opu­szcza wię­zie­nie ciała i wkra­cza w świat doz­nań cy­fro­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cybernautyka ż.

:: fż. cybernautka ż.

 przym. cybernautyczny

Wiktionary


cybernautka

→ cy­ber­na­u­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fu­tu­ry­stycz­na po­dróż­nicz­ka po cy­ber­prze­strze­ni

Wiktionary

Patrz:

cybernauta

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. cybernauta m.

Wiktionary


cybernetyczka

→ cy­ber­ne­tyk


SJP.pl

Patrz:

cybernetyk

cybernetyczny

→ cy­ber­ne­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do cy­ber­ne­ty­ki, zwią­za­ny z cy­ber­ne­ty­ką

 (1.2) ma­ją­cy zwią­zek z in­for­ma­ty­ką, zwła­szcza z In­ter­ne­tem

Wiktionary

Patrz:

cybernetyka

Przykłady

 (1.1) Stany Zjed­no­czo­ne, ale nie tylko, są za­nie­po­ko­jo­ne de­zin­for­ma­cją wzglę­dem bez­pie­czeń­stwa cy­ber­ne­tycz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cybernetyka ż., cybernetyk m., cybernetyczka ż.

 przym. biocybernetyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) internetowy, elektroniczny

Wiktionary


cybernetyk

uczo­ny zaj­mu­ją­cy się cy­ber­ne­ty­ką, pro­ce­sa­mi ste­ro­wa­nia oraz zwią­za­ny­mi z tym pro­ce­sa­mi prze­ka­zy­wa­nia i przet­wa­rza­nia in­for­ma­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cy­ber­ne­ty­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) By­li­śmy na po­grze­bie zna­ne­go cy­ber­ne­ty­ka z Ka­to­wic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cybernetyka ż., neurocybernetyka ż.

 przym. cybernetyczny

Wiktionary


cybernetyka

nauka o pro­ce­sach ste­ro­wa­nia oraz prze­ka­zy­wa­nia i przeksz­tał­ca­nia in­for­ma­cji w sy­ste­mach ta­kich jak ma­szy­na, or­ga­nizm żywy, spo­łe­czeń­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o pro­ce­sach ste­ro­wa­nia oraz prze­ka­zy­wa­nia i przeksz­tał­ca­nia in­for­ma­cji w sy­ste­mach;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: cy­ber­ne­tyk

Wiktionary

Cy­ber­ne­ty­ka (gr. κυβερνήτης "ky­ber­ne­tes" ‘ster­nik; za­rząd­ca’ od κυβερνᾶν "kybernán", ‘ste­ro­wać, kon­tro­lo­wać’) – trans­dy­scy­pli­nar­ne po­dej­ście do sy­ste­mów ste­ro­wa­nia oraz zwią­za­ne­go z tym prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji (ko­mu­ni­ka­cja) w czło­wie­ku i ma­szy­nie. Za twór­cę cy­ber­ne­ty­ki uważa się ame­ry­kań­skie­go ma­te­ma­ty­ka po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go Nor­ber­ta Wie­ne­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za twór­cę cy­ber­ne­ty­ki uważa się ma­te­ma­ty­ka Nor­ber­ta Wie­ne­ra.

 (1.1) Jej ar­ty­ku­ły o cy­ber­ne­ty­ce dru­ko­wa­li­śmy dzie­sięć lat temu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. neurocybernetyka ż., cybernetyk m., biocybernetyk mos., biocybernetyka ż.

 przym. cybernetyczny

Wiktionary


cybernetyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­ber­ne­ty­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cybernetyzować

Wiktionary


cybernękanie

upor­czy­we nę­ka­nie przy po­mo­cy środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; cy­ber­stal­king


SJP.pl


cyberobrona

obro­na przed za­gro­że­nia­mi cy­ber­ne­tycz­ny­mi


SJP.pl


cyberochrona

dzia­ła­nia za­bez­pie­cza­ją­ce sy­ste­my i dane


SJP.pl


cyberodporność

zdol­ność sy­ste­mu lub or­ga­ni­za­cji do prze­ciw­dzia­ła­nia cy­be­ra­ta­kom


SJP.pl


cyberoko

śro­do­wi­sko­wo: sy­stem in­for­ma­tycz­ny umoż­li­wia­ją­cy m.in. śle­dze­nie miej­sca na ekra­nie mo­ni­to­ra, na które pa­trzy użyt­kow­nik


SJP.pl


cyberoperacja

za­pla­no­wa­ne dzia­ła­nie w cy­ber­prze­strze­ni (atak, szpie­go­stwo, sa­bo­taż lub obro­na) pro­wa­dzo­ne przez pań­stwo, służ­by lub grupy ha­ker­skie


SJP.pl


cyberoszust

oszust dzia­ła­ją­cy w in­ter­ne­cie


SJP.pl


cyberoszustka

→ cy­be­ro­szust


SJP.pl

Patrz:

cyberoszust

cyberoszustwo

oszu­stwo po­peł­nio­ne za po­mo­cą in­ter­ne­tu lub tech­no­lo­gii cy­fro­wej


SJP.pl


cyberpoezja

sztu­ka łą­czą­ca li­te­ra­tu­rę z wy­ko­rzy­sta­niem in­ter­ne­tu i ani­ma­cji; po­ez­ja cy­fro­wa


SJP.pl


cyberpolicja

wy­spe­cja­li­zo­wa­na jed­nost­ka po­li­cji zaj­mu­ją­ca się prze­stęp­czo­ścią w In­ter­ne­cie


SJP.pl


cyberpolicjant

po­li­cjant spe­cja­li­zu­ją­cy się w zwal­cza­niu prze­stęp­czo­ści in­ter­ne­to­wej i cy­be­rza­gro­że­niach


SJP.pl


cyberponiedziałek

po­nie­dzia­łek na­stę­pu­ją­cy po Świę­cie Dzięk­czy­nie­nia, w któ­rym po­ja­wia­ją się in­ter­ne­to­we pro­mo­cje i wy­prze­da­że


SJP.pl

Cy­ber­po­nie­dzia­łek, cy­ber­ne­tycz­ny po­nie­dzia­łek, cy­fro­wy po­nie­dzia­łek – pier­wszy po­nie­dzia­łek po ame­ry­kań­skim Świę­cie Dzięk­czy­nie­nia, który sły­nie z licz­nych wy­prze­da­ży i pro­mo­cji ofe­ro­wa­nych przez skle­py in­ter­ne­to­we.

Kon­cep­cja ta na­ro­dzi­ła się w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, a okre­śle­nia "Cyber Mon­day" po raz pier­wszy użyto w roku 2005.

Wikipedia


cyberporn

tre­ści ero­tycz­ne i por­no­gra­ficz­ne roz­po­wszech­nia­ne w In­ter­ne­cie


SJP.pl


cyberprzemoc

prze­moc z uży­ciem in­ter­ne­tu i na­rzę­dzi elek­tro­nicz­nych; agre­sja elek­tro­nicz­na, cy­ber­bul­ly­ing, cy­ber­mob­bing


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. in­form. prze­śla­do­wa­nie, obra­ża­nie, nę­ka­nie, wy­śmie­wa­nie kogoś z wy­ko­rzy­sta­niem In­ter­ne­tu lub te­le­fo­nu ko­mór­ko­we­go;

Wiktionary

Cy­ber­prze­moc (cy­ber­mob­bing, cy­ber­bul­ly­ing, agre­sja elek­tro­nicz­na, elek­tro­nicz­na prze­moc ró­wie­śni­cza) – sto­so­wa­nie prze­mo­cy po­przez: prze­śla­do­wa­nie, za­stra­sza­nie, nę­ka­nie, wy­śmie­wa­nie in­nych osób z wy­ko­rzy­sta­niem In­ter­ne­tu i na­rzę­dzi typu elek­tro­nicz­ne­go ta­kich jak: SMS, e-mail, wi­try­ny in­ter­ne­to­we, fora dy­sku­syj­ne w in­ter­ne­cie, por­ta­le spo­łecz­no­ścio­we i inne. Osobę do­pu­szcza­ją­cą się ta­kich czy­nów okre­śla się stal­ke­rem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­steś ofia­rą lub świad­kiem cy­ber­prze­mo­cy? Nie bój się dzia­łać. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨbɛrˈpʃɛ̃mɔt͡s, AS: cyberpšẽmoc

Wiktionary


cyberprzestrzeń

1. wir­tu­al­na prze­strzeń, w któ­rej ko­mu­ni­ku­ją się kom­pu­te­ry i inne urzą­dze­nia cy­fro­we, np. te­le­fo­ny ko­mór­ko­we; cy­ber­spa­ce;
2. po­tocz­nie: in­ter­net


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. rze­ko­ma prze­strzeń, w któ­rej ko­mu­ni­ku­ją się kom­pu­te­ry

Wiktionary

Cy­ber­prze­strzeń (rów­nież wir­tu­al­ny świat, cy­ber­spa­ce, hy­bry­da bę­dą­ca skró­tem od cy­ber­ne­tics space „prze­strzeń cy­ber­ne­tycz­na”) – iluz­ja świa­ta rze­czy­wi­ste­go stwo­rzo­na za po­mo­cą metod te­le­in­for­ma­tycz­nych. Ułat­wia wy­mia­nę, gro­ma­dze­nie i udo­stęp­nia­nie in­for­ma­cji za poś­red­nict­wem kom­pu­te­rów oraz ko­mu­ni­ka­cję mię­dzy czło­wie­kiem i kom­pu­te­rem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ, AS: cyberpšesṭšẽń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyberprzestrzenny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) internet

Wiktionary


cyberprzestępca

osoba do­ko­nu­ją­ca prze­stępstw z wy­ko­rzy­sta­niem środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) in­form. krym. prze­stęp­ca ła­mią­cy prawo w In­ter­ne­cie

Wiktionary

Cy­ber­bul­ly – te­le­wi­zyj­ny film USA, któ­re­go pre­mie­ra od­by­ła się 17 lipca 2011 roku.

Film opo­wia­da hi­sto­rię 17-let­niej Ta­y­lor Hill­rid­ge (Emily Os­ment), która do­sta­je od mamy (Kelly Rowan) w pre­zen­cie uro­dzi­no­wym swój wy­ma­rzo­ny kom­pu­ter. Na­sto­lat­ka jest po­dek­scy­to­wa­na nie­za­leż­no­ścią jaka pły­nie z po­sia­da­nia In­ter­ne­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dobie pan­de­mii cy­ber­prze­stęp­cy po­zo­sta­ją groź­ni.

Wiktionary


cyberprzestępczość

po­peł­nia­nie prze­stępstw z wy­ko­rzy­sta­niem środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krym. po­peł­nia­nie prze­stępstw przy uży­ciu sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych

 (1.2) krym. ogół po­peł­nio­nych prze­stępstw przy uży­ciu sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­dział zaj­mu­ją­cy się cy­ber­prze­stęp­czo­ścią ot­war­to w la­tach dzie­więć­dzie­sią­tych.

Wiktionary


cyberprzestępczy

do­ty­czą­cy prze­stępstw z wy­ko­rzy­sta­niem środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


SJP.pl


cyberprzestępstwo

prze­stęp­stwo z wy­ko­rzy­sta­niem środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; cy­be­rin­cy­dent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­stęp­stwo do­ko­na­ne z wy­ko­rzy­sta­niem in­ter­ne­tu

Wiktionary


cyberpsychologia

nauka o ludz­kim umy­śle i za­cho­wa­niu w kon­tek­ście in­te­rak­cji czło­wie­ka z tech­no­lo­gią


SJP.pl

Cy­berp­sy­cho­lo­gia – [] obej­mu­ją­cy wszyst­kie za­gad­nie­nia psy­cho­lo­gicz­ne zwią­za­ne lub bę­dą­ce pod wpły­wem po­ja­wia­ją­cej się tech­no­lo­gii. Cy­berp­sy­cho­lo­gia to nauka o ludz­kim umy­śle i za­cho­wa­niu w kon­tek­ście in­te­rak­cji czło­wie­ka z tech­no­lo­gią. Głów­ny nurt badań z tego za­kre­su kon­cen­tru­je się na wpły­wie In­ter­ne­tu i cy­ber­prze­strze­ni na psy­chi­kę jed­no­stek i grup.

Wikipedia


cyberpunk

[czy­taj: cy­ber­pank] od­mia­na fan­ta­sty­ki na­u­ko­wej, sku­pia­ją­ca się na życiu ludzi w oto­cze­niu za­a­wan­so­wa­nej tech­no­lo­gii kom­pu­te­ro­wej i in­for­ma­cyj­nej


SJP.pl

Cy­ber­punk – od­mia­na fan­ta­sty­ki na­u­ko­wej, sku­pia­ją­ca się na ne­ga­tyw­nych kon­sek­wen­cjach funk­cjo­no­wa­nia ludzi w oto­cze­niu za­a­wan­so­wa­nej tech­no­lo­gii kom­pu­te­ro­wej i in­for­ma­cyj­nej.

Słowo „cy­ber­punk” po­ja­wi­ło się jako tytuł opo­wia­da­nia wy­da­ne­go w 1983 roku w ra­mach an­to­lo­gii „Ama­zing Sto­ries”, jed­nak jako nazwy na okre­śle­nie no­we­go nurtu li­te­rac­kie­go po raz pier­wszy użył go pi­sarz i wy­daw­ca fan­ta­sty­ki Gard­ner Do­zo­is.

Wikipedia


cyberpunkowość

→ cy­ber­pun­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

cyberpunkowy

cyberpunkowy

przy­miot­nik od: cy­ber­punk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cy­ber­pun­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cy­ber­pun­ko­wy świat jest wizją, wizją przysz­ło­ści, apo­ka­lip­tycz­ną, po­nu­rą i prze­ra­ża­ją­cą. W tym świe­cie rzą­dzo­nym przez ry­wa­li­zu­ją­ce ze sobą kor­po­ra­cje, bo­ha­te­rem jest zwy­kle „zbun­to­wa­ny młody czło­wiek wal­czą­cy z sy­ste­mem lub ży­ją­cy na kra­wę­dzi mar­gi­ne­su drob­ny prze­stęp­ca, uwi­kła­ny na sku­tek zbie­gu oko­licz­no­ści w kon­flikt z po­tęż­ną or­ga­ni­za­cją”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyberpunk m.

Wiktionary


cyberreklama

re­kla­ma w prze­strze­ni wir­tu­al­nej, zwła­szcza w In­ter­ne­cie


SJP.pl


cyberseks

wir­tu­al­na re­la­cja sek­su­al­na opar­ta na wy­sy­ła­niu do sie­bie po­bu­dza­ją­cych sek­su­al­nie ko­mu­ni­ka­tów; cy­ber­sex


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wir­tu­al­ny sto­su­nek sek­su­al­ny od­by­wa­ny za poś­red­nict­wem kom­pu­te­ra po­łą­czo­ne­go z In­ter­ne­tem, pod­czas któ­re­go stro­ny wy­sy­ła­ją do sie­bie po­bu­dza­ją­ce sek­su­al­nie ko­mu­ni­ka­ty, czę­sto jed­no­cze­śnie ma­stur­bu­jąc się;

Wiktionary

Cy­ber­seks lub seks kom­pu­te­ro­wy ( cy­ber­sex, po­tocz­nie cy­be­ring) – wir­tu­al­ny sto­su­nek sek­su­al­ny, w trak­cie któ­re­go dwie lub wię­cej osób łączą się zdal­nie po­przez sieć kom­pu­te­ro­wą i wy­sy­ła­ją do sie­bie po­bu­dza­ją­ce sek­su­al­nie ko­mu­ni­ka­ty. Może, ale nie musi, się to wią­zać z ma­stur­ba­cją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osob­nym wąt­kiem jest po­czu­cie bycia zdra­dza­nym u part­ne­ra, który jest zwią­za­ny z osobą uza­leż­nio­ną od cy­ber­sek­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈbɛrsɛks, AS: cyberseks

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyberek

Wiktionary


cybersex

wir­tu­al­na re­la­cja sek­su­al­na opar­ta na wy­sy­ła­niu do sie­bie po­bu­dza­ją­cych sek­su­al­nie ko­mu­ni­ka­tów; cy­ber­seks


SJP.pl


cybersklep

sklep in­ter­ne­to­wy, w któ­rym tran­sak­cje do­ko­ny­wa­ne są zdal­nie, a towar do­star­cza­ny jest przez ku­rie­ra


SJP.pl


cyberslacking

wy­ko­rzy­sty­wa­nie służ­bo­we­go kom­pu­te­ra do celów pry­wat­nych w go­dzi­nach pracy; cy­ber­le­ni­stwo, cy­ber­próż­niact­wo, cy­ber­bu­me­lanct­wo


SJP.pl


cyberspace

[czy­taj: saj­ber­spejs]
1. wir­tu­al­na prze­strzeń, w któ­rej ko­mu­ni­ku­ją się kom­pu­te­ry i inne urzą­dze­nia cy­fro­we, np. te­le­fo­ny ko­mór­ko­we; cy­ber­prze­strzeń;
2. po­tocz­nie: in­ter­net


SJP.pl


cybersport

ry­wa­li­za­cja spor­to­wa w grach kom­pu­te­ro­wych; e-sport, sport elek­tro­nicz­ny


SJP.pl


cyberspołeczeństwo

spo­łe­czeń­stwo ko­rzy­sta­ją­ce z in­ter­ne­tu


SJP.pl


cyberstalker

[czy­taj: cy­ber­stal­ker lub cy­ber­sto­ker] osoba upor­czy­wie nę­ka­ją­ca inną osobę przy po­mo­cy środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) in­form. krym. osoba prze­śla­du­ją­ca swoją ofia­rę po­przez śle­dze­nie jej i utrud­nia­nie życia uży­wa­jąc środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy bę­dzie w niej miej­sce dla cy­ber­stal­ke­rów, któ­rzy dziś uprzy­krza­ją życie in­ter­na­u­tom nę­ka­jąc ich upor­czy­wy­mi ma­i­la­mi?

Wiktionary


cyberstalking

[czy­taj: cy­ber­stal­king lub cy­ber­sto­king] upor­czy­we nę­ka­nie przy po­mo­cy środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; cy­ber­nę­ka­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. krym. prze­śla­do­wa­nie osób po­przez śle­dze­nie i utrud­nia­nie życia przy uży­ciu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej

Wiktionary

Cy­ber­stal­king – ne­o­lo­gizm okre­śla­ją­cy zja­wi­sko uży­wa­nia In­ter­ne­tu i in­nych me­diów elek­tro­nicz­nych do nę­ka­nia.

Zja­wi­sko to jest de­fi­nio­wa­ne jako cy­ber­prze­moc po­peł­nia­na przez stal­ke­ra. Spraw­ca jako na­rzę­dzia używa tech­no­lo­gii in­for­ma­cyj­nej, w szcze­gól­no­ści In­ter­ne­tu, by drę­czyć po­je­dyn­czą osobę, grupę osób lub całą or­ga­ni­za­cję.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­le­ży wspom­nieć o cy­ber­stal­kin­gu, rów­nie po­wszech­nej od­mia­nie cy­ber­prze­stęp­czo­ści.

Wiktionary


cyberszpiegowski

→ cy­bersz­pieg


SJP.pl

Patrz:

cyberszpieg

cybertariat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. klasa spo­łecz­na wy­ko­nu­ją­ca ni­sko­płat­ną, nie­wy­ma­ga­ją­cą kwa­li­fi­ka­cji pracę zwią­za­ną z prze­strze­nią wir­tu­al­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spe­cu­sta­wa dla cy­ber­ta­ria­tu po­win­na zatem uwz­ględ­niać, że pra­cow­ni­kiem może być także osoba, która w za­kre­sie wy­ko­ny­wa­nia swo­ich obo­wiąz­ków za­cho­wu­je dużą swo­bo­dę i nie jest zwią­za­na in­struk­cja­mi pra­co­daw­cy.

Wiktionary


cyberteologia

sze­rze­nie wiary chrze­ści­jań­skiej lub roz­wa­ża­nia na temat chrze­ści­jań­stwa za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu


SJP.pl


cyberterrorysta

osoba do­ko­nu­ją­ca aktu prze­mo­cy przy za­sto­so­wa­niu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej; e-ter­ro­ry­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca aktów cy­ber­ter­ro­ryz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyberterroryzm mrz.

 przym. cyberterrorystyczny

Wiktionary


cyberterrorystyczny

zwią­za­ny z ak­ta­mi prze­mo­cy przy za­sto­so­wa­niu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ber­ter­ro­ryz­mem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyberterroryzm mrz., cyberterrorysta mos.

Wiktionary


cyberterroryzm

akt prze­mo­cy przy za­sto­so­wa­niu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej, któ­re­go celem jest zni­szcze­nie in­fra­struk­tu­ry in­for­ma­cyj­nej ata­ko­wa­ne­go kraju; e-ter­ro­ryzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­ko­rzy­sty­wa­nie tech­no­lo­gii in­for­ma­tycz­nych w celu do­ko­ny­wa­nia aktów ter­ro­ru;

Wiktionary

Cy­ber­ter­ro­ryzm – ne­o­lo­gizm opi­su­ją­cy do­ko­ny­wa­nie aktów ter­ro­ru przy po­mo­cy zdo­by­czy tech­no­lo­gii in­for­ma­cyj­nej. Ma na celu wy­rzą­dze­nie szko­dy z po­bu­dek po­li­tycz­nych lub ide­o­lo­gicz­nych, zwła­szcza w od­nie­sie­niu do in­fra­struk­tu­ry o istot­nym zna­cze­niu dla go­spo­dar­ki lub obron­no­ści ata­ko­wa­ne­go kraju.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cyberterrorysta mos.

 przym. cyberterrorystyczny

Wiktionary


cyberuzależnienie

uza­leż­nie­nie od in­ter­ne­tu i tech­no­lo­gii


SJP.pl


cyberwojna

wojna przy uży­ciu środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kon­flikt pro­wa­dzo­ny w cy­ber­prze­strze­ni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wojna cybernetyczna

Wiktionary


cyberwydział

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­dział zaj­mu­ją­cy się cy­ber­prze­stęp­czo­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Funk­cjo­na­riu­sze cy­ber­wy­dzia­łu Ko­men­dy Sto­łecz­nej Po­li­cji i Pro­ku­ra­tu­ra Okrę­go­wa War­sza­wa Praga od ja­kie­goś czasu pro­wa­dzą śledzt­wo w spra­wie wy­łu­dze­nia sub­wen­cji z Pol­skiej Agen­cji Roz­wo­ju Przed­się­bior­czo­ści.

Wiktionary


cyberwywiad

po­zy­ski­wa­nie in­for­ma­cji w sieci i sy­ste­mach cy­fro­wych w ce­lach wy­wia­dow­czych


SJP.pl


cyberzabezpieczenie

ochro­na sy­ste­mów i da­nych przed za­gro­że­nia­mi w sieci


SJP.pl


cyberzagrożenie

[czy­taj: cyber-za­gro­że­nie] za­gro­że­nie ma­ją­ce zwią­zek z ko­rzy­sta­niem ze środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej, głów­nie in­ter­ne­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­gro­że­nie ma­ją­ce zwią­zek z sy­ste­ma­mi kom­pu­te­ro­wy­mi, zwła­szcza ko­rzy­sta­niem z in­ter­ne­tu

Wiktionary

Cy­be­rza­gro­że­nie – wszel­kie po­ten­cjal­ne oko­licz­no­ści, zda­rze­nie lub dzia­ła­nie, które mogą wy­rzą­dzić szko­dę, spo­wo­do­wać za­kłó­ce­nia lub w inny spo­sób nie­ko­rzyst­nie wpły­nąć w przy­pad­ku sieci i sy­ste­mów in­for­ma­tycz­nych, użyt­kow­ni­ków ta­kich sy­ste­mów oraz in­nych osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest teraz jasne, że cy­be­rza­gro­że­nia są jed­nym z naj­bar­dziej po­waż­nych eko­no­micz­nie i do­ty­czą­cych bez­pie­czeń­stwa na­ro­do­we­go za­gro­żeń, z któ­ry­mi, jako naród, mu­si­my się zmie­rzyć – po­wie­dział pre­zy­dent.

Wiktionary


cyberzwierzątko

ro­dzaj za­baw­ki, robot o zło­żo­nych funk­cjach przy­po­mi­na­ją­cy do­mo­we zwie­rzę lub wir­tu­al­na isto­ta o za­cho­wa­niach sy­mu­lu­ją­cych zwie­rzę­ce


SJP.pl


cyberzłodziej

[czy­taj: cyber-zło­dziej] osoba krad­ną­ca pie­nią­dze lub in­for­ma­cje za po­mo­cą środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej, zwła­szcza in­ter­ne­tu


SJP.pl


cyberświat

ogół za­gad­nień zwią­za­nych z funk­cjo­no­wa­niem czło­wie­ka w In­ter­ne­cie i me­diach cy­fro­wych


SJP.pl


cyberżołnierz

żoł­nierz sił cy­ber­ne­tycz­nych


SJP.pl

Cy­ber­żoł­nierz (ang. "Cy­borg Sol­dier") – ame­ry­kań­sko-ka­na­dyj­ski film scien­ce fic­tion z 2008 roku w re­ży­se­rii Johna Ste­a­da.

Wikipedia


cybet

żół­to­brą­zo­wa sub­stan­cja po­cho­dze­nia zwie­rzę­ce­go, bę­dą­ca wy­dzie­li­ną gru­czo­łów cy­be­ty (cy­we­ty) - dra­pież­ni­ka z ro­dzi­ny łasz; cywet


SJP.pl


cybeta

ssak za­li­cza­ny do ro­dzi­ny łasz z rzędu dra­pież­nych, zwie­rzę wiel­ko­ści lisa ma­ją­ce szare futro w brą­zo­we cętki; cy­we­ta


SJP.pl


cybetowy

→ cybet; cy­we­to­wy


SJP.pl


cybety

futro ze skór cybet; cy­we­ty


SJP.pl


cybinczanin

miesz­ka­niec Cy­bin­ki (mia­sta w Pol­sce); Cy­bi­nia­nin


SJP.pl


cybinczanka

miesz­kan­ka Cy­bin­ki (mia­sta w Pol­sce); Cy­bi­nian­ka


SJP.pl


cybinecki

→ Cy­bin­ka; cy­biń­ski


SJP.pl


cybinianin

miesz­ka­niec Cy­bin­ki (mia­sta w Pol­sce); Cy­bin­cza­nin


SJP.pl


cybinianka

miesz­kan­ka Cy­bin­ki (mia­sta w Pol­sce); Cy­bin­czan­ka


SJP.pl


cybinka

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Cy­bin­ka ( Zie­bin­gen, dol­no­łuż. "Ze­bin­ki") – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie słu­bic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cy­bin­ka. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Pod wzglę­dem hi­sto­rycz­nym Cy­bin­ka leży w za­chod­niej czę­ści daw­nej ziemi lu­bu­skiej, w ra­mach któ­rej po­ło­żo­na jest w re­gio­nie okre­śla­nym jako zie­mia to­rzym­ska.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈbʲĩŋka, AS: cybʹĩŋka

Wiktionary


cybis

naz­wi­sko


SJP.pl


cybiński

→ Cy­bin­ka; cy­bi­nec­ki


SJP.pl


cyborg

1. sztucz­ny czło­wiek, fu­tu­ro­lo­gicz­na forma czło­wie­ka, w któ­re­go ciele funk­cje or­ga­nicz­ne są peł­nio­ne przez sy­ste­my i ukła­dy cy­ber­ne­tycz­ne;
2. po­tocz­nie: osoba nie­po­ko­na­na, od­por­na na ciosy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) or­ga­nizm, któ­re­go pro­ce­sy ży­cio­we są re­a­li­zo­wa­ne lub wspo­ma­ga­ne przez urzą­dze­nia tech­nicz­ne;

Wiktionary

Cy­borg (od cy­ber­ne­tic or­ga­nism – or­ga­nizm cy­ber­ne­tycz­ny) – or­ga­nizm, któ­re­go pro­ce­sy ży­cio­we re­a­li­zo­wa­ne są lub wspo­ma­ga­ne przez urzą­dze­nia tech­nicz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Taki jest po­rzą­dek ist­nie­nia, że nad­cho­dzą­ce­mu po­ko­le­niu prze­ka­zu­je swoją wie­dzę po­ko­le­nie mi­ja­ją­ce, a nie ja­kieś cy­bor­gi z przysz­ło­ści.

 (1.1) […] siły Zionu, a więc ludzi uwię­zio­nych we wnę­trzu ziemi, gdzie schro­ni­li się przed zbun­to­wa­ny­mi ma­szy­na­mi, zdo­ła­ły pow­strzy­mać in­waz­ję cy­bor­gów ste­ro­wa­nych przez sztucz­ną in­te­li­gen­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨbɔrk, AS: cybork

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyborgizacja ż.

 temsłow. cyber-

Wiktionary


cyborgiczny

→ cy­borg


SJP.pl

Patrz:

cyborg

cyborgizacja

za­stę­po­wa­nie na­rzą­dów czło­wie­ka albo zwie­rzę­cia ste­ro­wa­ny­mi elek­tro­nicz­nie urzą­dze­nia­mi me­cha­nicz­ny­mi


SJP.pl


cyborium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kośc. pusz­ka, na­czy­nie do prze­cho­wy­wa­nia ho­stii oraz ko­mu­ni­kan­tów;

 (1.2) hist. nie­wiel­kie na­czy­nie;

 (1.3) ar­chit. obu­do­wa oł­ta­rza w kształ­cie bal­da­chi­mu opar­te­go na czte­rech ko­lum­nach;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cy­bo­rium – na­czy­nie uży­wa­ne w sta­ro­żyt­no­ści
  • Cy­bo­rium – pusz­ka na ho­stie
  • Cy­bo­rium – w ar­chi­tek­tu­rze sa­kral­nej ro­dzaj bal­da­chi­mu
  • Cy­bo­rium – póź­noś­red­nio­wiecz­ne i re­ne­san­so­we ta­ber­na­ku­lum
  • Cy­bo­rium – cy­bo­rium Jana Marii Pa­do­va­no w ko­ście­le Ma­riac­kim w Kra­ko­wie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ne­o­pre­zbi­ter po­da­ro­wał ro­dzin­nej pa­ra­fii cy­bo­rium przy­wie­zio­ne z piel­grzym­ki do Lo­ur­des.

 (1.2) Mu­ze­um na­by­ło w zesz­łym roku trzy cy­bo­ria z kości sło­nio­wej po­cho­dzą­ce z wy­ko­pa­lisk pod Pal­my­rą.

 (1.3) W jed­nym z me­da­lio­nów zdo­bią­cych cy­bo­rium nad oł­ta­rzem na La­te­ra­nie umie­szczo­no obraz Chry­stu­sa kar­mią­ce­go owce ziar­nem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) puszka

Wiktionary


cybuch

rurka fajki, przez którą prze­cho­dzi dym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) część fajki, rurka łą­czą­ca głów­kę z ust­ni­kiem, słu­żą­ca do cią­gnię­cia dymu

 (1.2) daw. gwara. więz. noga

Wiktionary

Cy­buch (z tu­rec­kie­go "çıbık, çubuk") – po­dłuż­na, rur­ko­wa­ta część fajki łą­czą­ca głów­kę z ust­ni­kiem.

W za­leż­no­ści od typu fajki cy­buch może być łą­czo­ny z głów­ką, lub sta­no­wić z nią mo­no­lit (np. w kla­sycz­nych faj­kach wrzo­śco­wych).

Ust­nik może być przy­mo­co­wa­ny do cy­bu­cha (na sztyw­no lub ela­stycz­nie) lub sta­no­wić jego spe­cjal­nie uksz­tał­to­wa­ne za­koń­cze­nie.

Wikipedia


cybula

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cy­bu­la (ur. 1960) – pol­ski ko­szy­karz wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji obroń­cy.
  • Fran­ci­szek Cy­bu­la (1940–2019) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, ka­pe­lan pre­zy­den­ta Lecha Wa­łę­sy w la­tach 1990–1995.

Wikipedia


cybulak

naz­wi­sko


SJP.pl


cybulin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cy­bu­lin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Bo­dza­nów
  • Cy­bu­lin – osada w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Biały Bór

Wikipedia


cybulino

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cy­bu­li­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Bo­bo­li­ce
  • Cy­bu­li­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Bar­wi­ce

Wikipedia


cybulski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Cy­bul­ski – pol­ski in­ży­nier dróg i mo­stów
  • Alek­san­der We­iss­berg-Cy­bul­ski – fizyk
  • Bog­dan Cy­bul­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Cze­sław Cy­bul­ski – tre­ner lek­kiej at­le­ty­ki,
  • Eu­ge­niusz Cy­bul­ski – pol­ski urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Filip Cy­bul­ski – pol­ski lek­ko­at­le­ta, tycz­karz
  • Grze­gorz Cy­bul­ski – pol­ski lek­ko­at­le­ta, sko­czek w dal
  • Gu­staw Cy­bul­ski – aktor, re­ży­ser, sce­na­rzy­sta, poeta, żoł­nierz Le­gio­nów Pol­skich.
  • Hen­ryk Cy­bul­ski – le­śnik
  • Jan Cy­bul­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ju­lian Cy­bul­ski – pol­ski ar­chi­tekt
  • Ju­lian Cy­bul­ski – pol­ski po­li­tyk

Wikipedia


cybuszek

część fajki (cy­buch)


SJP.pl


cyc

po­tocz­nie: pierś ko­bie­ty, sutek; cycek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) grub. pierś ko­bie­ca, rza­dziej zwie­rzę­ca

 (1.2) daw. włók. ro­dzaj wzo­rzy­stej tka­ni­ny ba­weł­nia­nej, od­mia­na per­ka­lu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) reg. czło­wiek wy­zy­sku­ją­cy in­nych, ską­piec, pie­cze­niarz

Wiktionary

Cyc (wy­mo­wa) – pro­jekt z dzie­dzi­ny sztucz­nej in­te­li­gen­cji (AI), ma­ją­cy na celu stwo­rze­nie kom­plet­nej bazy wie­dzy, tak zwa­ne­go "zdro­we­go roz­sąd­ku". Ma to sta­no­wić pod­sta­wę, która umoż­li­wi pro­gra­mom AI, prze­pro­wa­dza­nie ro­zu­mo­wa­nia po­dob­ne­go do ludz­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zo­bacz, jakie ona ma duże cyce!

 (1.2) Jakoż knia­hi­ni miała na sobie su­knię ze spło­wia­łe­go cycu, ko­żuch na wierz­chu i ja­ło­wi­cze buty na no­gach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨt͡s, AS: cyc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cycówa ż., cycnik m., cycowanie n.

:: zdrobn. cycek m., cycuś m.

 czas. cycować ndk.

 przym. cycowy, cycaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cycek, pierś, melon

Wiktionary


cycasty

cy­ca­ty; po­tocz­ne:
1. o zwie­rzę­ciu (np. o kro­wie) - ma­ją­cy po­kaź­ne wy­mio­na;
2. o czło­wie­ku - mo­gą­cy po­szczy­cić się po­kaź­nym biu­stem


SJP.pl


cycatka

po­tocz­nie: ko­bie­ta z dużym biu­stem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. ko­bie­ta ma­ją­ca duży biust

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈt͡satka, AS: cycatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cycek m.

Wiktionary


cycaty

cy­ca­sty; po­tocz­ne:
1. o zwie­rzę­ciu (np. o kro­wie) - ma­ją­cy po­kaź­ne wy­mio­na;
2. o czło­wie­ku - mo­gą­cy po­szczy­cić się po­kaź­nym biu­stem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o czło­wie­ku: taki, który ma wy­dat­ny biust

 (1.2) o zwie­rzę­ciu: taki, który ma wy­dat­ne wy­mio­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈt͡satɨ, AS: cycaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyc m., cycek m., cycuś m., cyckonosz m.

 czas. cycować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biuściasty, piersiasty

Wiktionary


cycek

1. po­tocz­nie: pierś ko­bie­ty, sutek; cyc;
2. sutek sa­mi­cy zwie­rzę­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) posp. ko­bie­ca pierś

 (1.2) posp. sutek zwie­rzę­cia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gwara. prze­stęp­cza mło­do­cia­ny prze­stęp­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Pokaż cycki!” – za­wo­łał klo­szard za prze­cho­dzą­cą ko­bie­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨt͡sɛk, AS: cycek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyc m., cycor m., cycowanie n., cycatka ż.

:: zdrobn. cycuś m.

 czas. cycować ndk.

 przym. cycaty, cyckowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. cyc.

Wiktionary


cycero

ci­ce­ro;
1. sto­pień pisma o wiel­ko­ści 12 punk­tów ty­po­gra­ficz­nych;
2. jed­nost­ka dłu­go­ści w ukła­dzie wiel­ko­ści dru­kar­skich wy­no­szą­ca 12 punk­tów ty­po­gra­ficz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ty­pogr. druk. w sy­ste­mie miar ty­po­gra­ficz­nych Di­do­ta sto­pień czcion­ki od­po­wia­da­ją­cy dwu­na­stu punk­tom (4,5108 mm)

 (1.2) druk. po­ligr. miara dłu­go­ści sto­so­wa­na w po­li­gra­fii i dru­kar­stwie, równa jed­nej czwar­tej kwa­dra­tu;

Wiktionary

Cy­ce­ro – jed­nost­ka dłu­go­ści uży­wa­na w po­li­gra­fii. 1 cy­ce­ro = 12 punk­tów ty­po­gra­ficz­nych = 1/4 kwa­dra­tu = 4,511278... mm

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈt͡sɛrɔ, AS: cycero

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyceron mos.

 przym. cycerowy, cyceroński

Wiktionary

Synonimy:

cicero

Wiktionary


cyceron

Mar­cus Tul­lius Ci­ce­ro , rzym­ski mówca, te­o­re­tyk mowy, fi­lo­zof i pi­sarz; Ci­ce­ro, Cy­ce­ro


SJP.pl

Marek Tul­liusz Cy­ce­ron ( Mar­cus Tul­lius Ci­ce­ro), ina­czej Marek Tul­liusz Cy­ce­ro (ur. 3 stycz­nia 106 p.n.e., zm. 7 grud­nia 43 p.n.e.) – pi­sarz, po­li­tyk, do­wód­ca woj­sko­wy, fi­lo­zof, mówca są­do­wy i ka­płan rzym­ski. Jako po­li­tyk i wódz sto­ją­cy na czele stron­nict­wa bro­nią­ce­go re­pu­bli­ki rzym­skiej prze­ciw Ce­za­ro­wi, An­to­niu­szo­wi i Ok­ta­wia­no­wi, po­niósł klę­skę.

Wikipedia


cyceronianizm

od­mia­na stylu re­to­rycz­ne­go, wzo­ro­wa­na na dzie­łach Cy­ce­ro­na (I w. p.n.e.) uwa­ża­nych, zwła­szcza w epoce re­ne­san­su, za naj­do­sko­nal­sze urze­czy­wist­nie­nie ide­a­łu kla­sycz­ne­go ora­tor­stwa


SJP.pl

Cy­ce­ro­nia­nizm ( ci­ce­ro­nia­nism, cicéronianisme, Ci­ce­ro­nia­nis­mus) – od­mia­na stylu re­to­rycz­ne­go wzo­ro­wa­na na dzie­łach Cy­ce­ro­na uwa­ża­nych, zwła­szcza w okre­sie re­ne­san­su, za naj­do­sko­nal­sze urze­czy­wist­nie­nie kla­sycz­ne­go stylu ora­tor­skie­go.

Styl Cy­ce­ro­na, kształ­tu­jąc się w okre­sie sil­nych an­ta­go­niz­mów mię­dzy az­ja­niz­mem a at­ty­cyz­mem, odz­na­czał się ot­war­to­ścią wobec ide­a­łów obu tych orien­ta­cji i z obu czer­pał swe bo­gact­wo, ni­we­lu­jąc przy tym ich wy­bu­ja­łe skraj­no­ści i dog­ma­tycz­ną jed­no­stron­ność.

Wikipedia


cyceroniański

wła­ści­wy Cy­ce­ro­no­wi, taki jak u Cy­ce­ro­na; cy­ce­ro­now­ski; cy­ce­roń­ski


SJP.pl


cyceronowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­ce­ro­na lub z nim zwią­za­ny; Cy­ce­roń­ski


SJP.pl


cycerowy

przy­miot­nik

 (1.1) druk. po­ligr. zwią­za­ny z cy­ce­rem (stop­niem wiel­ko­ści pisma)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tek­sty skła­da­ne w for­ma­cie wą­skim na­le­ży skła­dać pe­ti­tem lub ko­lo­ne­lem, skła­da­ne w for­ma­cie sze­ro­kim wy­ma­ga­ją czcion­ki więk­szej, np. cy­ce­ro­wej.

 (1.1) W dru­kach oko­licz­no­ścio­wych, bi­blio­fil­skich lub li­te­ra­tu­rze pię­knej da­je­my pa­gi­nę więk­szą, cy­ce­ro­wą, a nawet ter­cjo­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cycero mrz., Cyceron mos.

 przym. cyceroński

Wiktionary


cyceroński

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­ce­ro­na lub z nim zwią­za­ny; Cy­ce­ro­now­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z rzym­skim mówcą i po­li­ty­kiem Cy­ce­ro­nem; taki jak w jego dzie­łach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyceron mos., cycero n.

 przym. cyceronowy, cyceroniański, cycerowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyceronowy, cyceroniański

Wiktionary


cyces

ozdob­ny frę­dzel na ta­łe­sie


SJP.pl


cychalter

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. biu­sto­nosz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bishalter, lajbik

Wiktionary


cycka

cycek (czę­ściej);
1.
a) pierś ko­bie­ty;
b) ko­bie­cy sutek;
2. sutek zwie­rzę­cia


SJP.pl


cyckanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cyc­kać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨt͡sˈkãɲɛ, AS: cyckãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cyckać, cycować

Wiktionary


cyckać

gwa­ro­wo:
1. ssać, sior­bać;
2. lizać;
3. cyc­kać się - pie­ścić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gwara. ssać, sior­bać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To wi­docz­nie ja­kieś głu­pie, bo brud­ne, jakby ma­cio­rę cyc­ka­ło.

 (1.1) Z tam­tej pu­stej gło­wi­cy wy­bie­ga­ło śmiesz­ne cmo­ka­nie. Jakby krowa wodę cyc­ka­ła przez ści­śnię­te, grube mię­si­ste wargi. Pompa szła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyckanie n.

 czas. cycować

Wiktionary


cyckoman

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wulg. męż­czyz­na który naj­bar­dziej fa­scy­nu­je się ko­bie­cy­mi pier­sia­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨt͡sˈkɔ̃mãn, AS: cyckõmãn

Wiktionary


cyckonosz

po­tocz­nie o biu­sto­no­szu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. grub. biu­sto­nosz

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cycaty

Wiktionary


cyclocross

[czy­taj: saj­klo­kros] ro­dzaj ko­lar­stwa upra­wia­ne­go na trud­nych tra­sach te­re­no­wych; cy­klo­kros, ko­lar­stwo prze­ła­jo­we


SJP.pl


cycnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. żart. biu­sto­nosz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kieca po­szu­ki­wa­na! O ile to moż­li­we, z rę­ka­wa­mi, a jeśli bez nich, to z górą na tyle za­bu­do­wa­ną, żeby mi cyc­nik wszech­stron­nie nie wy­ła­ził!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyc mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biustonosz, stanik, pot. żart. cyckonosz, cyconosz

Wiktionary


cycor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wyfakt.

 (1.1) posp. duża ko­bie­ca pierś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cycek mos./mrz.

Wiktionary


cycować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­cy­co­wać)

 (1.1) neol. pot. kar­mić pier­sią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wsta­ję, szu­kam, młode gada, woła, pro­te­stu­je, ale ja­kimś cudem nikt wię­cej się nie budzi. Prze­wi­jam, cy­cu­ję, usy­pia. Ja pró­bu­ję też.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyc m., cycownik m., cycowanie n., cycek m., cycuszek m., cycnik m., cycuś m., cycowanie n., wycycowanie n., wycyckanie n., cyckanie n.

 czas. wycycować dk., cyckać ndk., wycyckać dk.

 przym. cycaty, cycowy

Wiktionary


cycowianin

miesz­ka­niec Cy­co­wa


SJP.pl


cycowianka

miesz­kan­ka Cy­co­wa


SJP.pl


cycowski

przy­miot­nik od: Cyców


SJP.pl


cycowy

przy­miot­nik od: cyc - tka­ni­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cycem, do­ty­czą­cy cyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyc m.

 czas. cycować

Wiktionary


cycuch

po­tocz­nie:
1. zgru­bie­nie od: cyc; sut;
2. ko­bie­ta ma­ją­cy duży biust


SJP.pl


cycunio

zdrob­nie­nie od: cyc; cycek, cycuś, cycuń, cy­cu­szek


SJP.pl


cycuszek

zdrob­nie­nie od: cyc; cycek, cycuś, cycuń, cy­cu­nio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: cycek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cycować

Wiktionary


cycuń

zdrob­nie­nie od: cyc; cycek, cy­cu­szek, cycuś, cy­cu­nio


SJP.pl


cycuś

zdrob­nie­nie od: cyc; cycek, cy­cu­szek, cycuń, cy­cu­nio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zdrobn. od cyc

 (1.2) łódź. gw-pl|Poz­nań. coś nadz­wy­czaj­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jakie to było pysz­ne! Mówię ci — cycuś obia­dek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨt͡suɕ, AS: cycuś

Wiktionary

Powiązane:

 zob. cyc.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyc, cycek, pierś

 (1.2) cudo

Wiktionary


cyców

tka­ni­na ba­weł­nia­na, dru­ko­wa­na w barw­ne wzory


SJP.pl

Cyców (nazwa obocz­na: Cyców Pier­wszy, przej­ścio­wo "Wisz­nie­wi­ce") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie łę­czyń­skim, w gmi­nie Cyców. Obok miej­sco­wo­ści prze­pły­wa nie­wiel­ka rzeka Świn­ka, do­pływ Wie­prza.

Hi­sto­rycz­nie po­ło­żo­ny jest w Ma­ło­pol­sce (po­cząt­ko­wo w ziemi san­do­mier­skiej, a na­stęp­nie w ziemi lu­bel­skiej).

Wikipedia


cyd

wła­ści­wie: Ro­dri­go Díaz de Vivar, ka­sty­lij­ski ry­cerz


SJP.pl

Ro­dri­go (Ruy) Díaz de Vivar (ur. ok. 1043 w Vivar del Cid w pro­win­cji Bur­gos, zm. 10 lipca 1099 w Wa­len­cji), zwany Cydem Wa­lecz­nym ( El Cid Cam­pe­a­dor), Mój Cyd ("Mio Cid") lub po pro­stu Cyd ("El Cid", z #PATRZ

"sīd" – Pan) – hisz­pań­ski bo­ha­ter na­ro­do­wy cza­sów re­konk­wi­sty, ka­sty­lij­ski ry­cerz ("hi­dal­go"), zdo­byw­ca i póź­niej­szy za­rząd­ca mia­sta Wa­len­cja.

Wikipedia


cydonia

krzew lub drzew­ko z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych; pigwa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cy­do­nia – grupa mu­zycz­na
  • Cy­do­nia – ob­szar Czer­wo­nej Pla­ne­ty, sły­ną­cy z Mar­sjań­skiej Twa­rzy.
  • Cy­do­nia – ła­ciń­ska nazwa pigwy

Wikipedia


cydoński

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­do­nią, do­ty­czą­cy Cy­do­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cydonia ż., Cydończyk m., Cydonka ż.

Wiktionary


cydr

napój ni­sko­al­ko­ho­lo­wy o słod­ko-kwa­śnym smaku, prze­fer­men­to­wa­ny sok z doj­rza­łych ja­błek; ja­błecz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. ni­sko­al­ko­ho­lo­wy napój jabł­ko­wy ze sfer­men­to­wa­ne­go, nie­sło­dzo­ne­go mo­szczu;

 (1.2) hand. bu­tel­ka, pusz­ka lub szklan­ka cydru (1.1)

Wiktionary

Cydr, ina­czej ja­błecz­nik – napój al­ko­ho­lo­wy, prze­fer­men­to­wa­ny sok z doj­rza­łych ja­błek (nie­do­pra­wia­ny cu­krem), o wy­glą­dzie od męt­ne­go po kla­row­ny, o za­war­to­ści al­ko­ho­lu 1,2–8,5%. Odz­na­cza się świe­żym aro­ma­tem i lekko słod­ka­wym, kwa­sko­wo-orzeź­wia­ją­cym sma­kiem ja­błek, do­brze gasi pra­gnie­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ros­ną­ca po­pu­lar­ność cydru spra­wi­ła, że coraz wię­cej barów zde­cy­do­wa­ło się na sprze­daż tego trun­ku z kija. Jest to al­ter­na­ty­wa dla lu­bia­ne­go przez Po­la­ków, zwła­szcza latem, pro­sec­co, rów­nież sprze­da­wa­ne­go w ten spo­sób.

 (1.1) Cydr na­le­ży po­da­wać schło­dzo­ny, naj­le­piej z lo­dów­ki. Można go pić sa­mo­dziel­nie, ale pa­su­je rów­nież do wielu dań w za­leż­no­ści od ga­tun­ku.

 (1.2) Po­pro­szę dwa cydry w pusz­ce i so­lo­ne orzesz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨtr̥, AS: cytr̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cydrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jabłecznik

Wiktionary


cydrowy

→ cydr


SJP.pl

Patrz:

cydr

cydzik

naz­wi­sko


SJP.pl


cydzok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dursz­lak

Wiktionary


cydzyński

przy­miot­nik od: Cy­dzy­na (miej­sco­wość na Po­mo­rzu Za­chod­nim; Ce­dy­nia)


SJP.pl


cyferblacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cy­fer­blat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie cy­fer­blat, lecz tylko mały cy­fer­bla­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyferblat m.

Wiktionary


cyferblat

tar­cza ze­ga­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tar­cza ze­ga­ra

 (1.2) gw-pl|Lwów, War­sza­wa. twarz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈfɛrblat, AS: cyferblat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyferblacik mrz.

Wiktionary


cyferka

zdrob­nie­nie od: cyfra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od cyfra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ktoś jed­nak za­czął maj­stro­wać przy cy­fer­kach, tu coś dodał, tam ujął i po­ja­wi­ła się, przez ni­ko­go w mie­ście nie au­to­ry­zo­wa­na, dziu­ra bu­dże­to­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyferkowy, cyfrowy

 rzecz. cyfrówka ż., cyfrzak mrz., cyfryzacja ż., cyfra ż.

Wiktionary


cyferkowy

przy­miot­nik od: cy­fer­ka


SJP.pl


cyfomandra

wiecz­nie zie­lo­ne drzew­ko z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych; po­mi­dor drze­wia­sty


SJP.pl


cyfra

znak słu­żą­cy do za­pi­sy­wa­nia liczb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. ab­strak­cyj­ny obiekt ma­te­ma­tycz­ny, sta­no­wią­cy ele­ment ciągu, re­pre­zen­tu­ją­ce­go licz­bę w danym sy­ste­mie licz­bo­wym

 (1.2) sym­bo­licz­na re­pre­zen­ta­cja cyfry (1.1)

 (1.3) pot. znak pi­sar­ski sym­bo­li­zu­ją­cy cyfrę (1.1) sy­ste­mu dzie­sięt­ne­go: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

 (1.4) pot. apa­rat cy­fro­wy

 (1.5) etn. or­na­ment, wzór, deseń

 (1.6) daw. mo­no­gram, ini­cja­ły imie­nia i naz­wi­ska

 (1.8) daw. (dosł. i przen.) zero

Wiktionary

Cyfra – umow­ny znak pi­sar­ski słu­żą­cy do za­pi­sy­wa­nia liczb.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Georg Can­tor spryt­nie wy­ko­rzy­stał roz­wi­nię­cie licz­by rze­czy­wi­stej na nie­skoń­czo­ny ciąg cyfr, do­wo­dząc że moc zbio­ru liczb rze­czy­wi­stych jest więk­sza niż na­tu­ral­nych.

 (1.1) Sy­stem sześć­set­ko­wy ma 600 cyfr. Nie ma po­trze­by two­rzyć dla każ­dej osob­ne­go sym­bo­lu.

 (1.2) Cyfrę 1 od 0 odróż­nia w elek­tro­ni­ce cy­fro­wej wyż­szy po­ziom na­pię­cia.

 (1.2) F jest cyfrą sy­ste­mu szes­nast­ko­we­go.

 (1.3) F nie jest cyfrą, jest li­te­rą.

 (1.3) Znaki pi­sar­skie można po­dzie­lić na li­te­ry, cyfry i znaki prze­stan­ko­we.

 (1.3) Ta cyfra jest tro­chę zbyt ja­skra­wa.

 (1.3) Nie tylko cyfry służą do za­pi­su liczb. Także prze­ci­nek dzie­sięt­ny, czy znaki plusa i mi­nu­sa.

 (1.7) Je­szcze znacz­niej zmniej­szą się te cyfry, je­że­li się uwz­ględ­ni za­leż­ność współ­czyn­ni­ka tar­cia od tem­pe­ra­tu­ry

 (1.7) Dwa­na­ście cy­lin­drów fer­ra­ri 410 pra­co­wa­ło nadal bez­gło­śnie, choć strzał­ka szyb­ko­ścio­mie­rza prze­kra­cza­ła cyfrę sto dwa­dzie­ścia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨfra, AS: cyfra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfrówka ż., cyfryzacja ż., cyfrak m., cyfrzak m., cyfrowanie n., odcyfrowanie n.

:: zdrobn. cyferka ż.

 czas. cyfrować ndk., odcyfrować dk.

 przym. cyfrowy, cyferkowy

 przysł. cyfrowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) cyfra arabska

Wiktionary


cyfrak

po­tocz­nie: cy­fro­wy apa­rat fo­to­gra­ficz­ny; cyf­rzak, cy­frów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. cy­fro­wy apa­rat fo­to­gra­ficz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfra ż.

Wiktionary


cyfromaniak

żar­to­bli­wie: osoba ma­ją­ca manię na punk­cie cyfr, liczb


SJP.pl


cyfronik

osoba zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem i kon­struk­cją urzą­dzeń cy­fro­wych, ukła­dów kom­pu­te­ro­wych


SJP.pl


cyfronika

dział tech­ni­ki do­ty­czą­cy kon­stru­o­wa­nia ele­men­tów do ukła­dów i urzą­dzeń kom­pu­te­ro­wych


SJP.pl


cyfrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­fro­wać.

Wiktionary

Cy­fro­wa­nie – ozda­bia­nie stro­ju "cyfrą", czyli haf­tem (np. pa­rze­ni­ce na port­kach w stro­ju gó­ral­skim) lub tło­czo­nym wzo­rem (np. pod­czas ozda­bia­nia kierp­ców gó­ral­skich), jak rów­nież ozda­bia­nie wzo­rem ele­men­tów kon­struk­cyj­nych chaty gó­ral­skiej (np. sos­rę­bu) i gó­ral­skich sie­kie­rek – ciu­pag.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. cyfrować

 rzecz. cyfra ż., cyfrówka ż., cyfryzacja ż.

Wiktionary


cyfrować

ozda­biać haf­tem (port­ki gó­ral­skie)


SJP.pl


cyfrowo

przy­słó­wek

 (1.1) z wy­ko­rzy­sta­niem tech­no­lo­gii cy­fro­wych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyfrowy

 rzecz. cyfrówka ż., cyfrzak mrz., cyfryzacja ż., cyfra ż.

Wiktionary


cyfrowo-literowy

zło­żo­ny z cyfr i liter


SJP.pl


cyfrowość

cecha cze­goś, co zwią­za­ne jest z tech­ni­ką wyt­wa­rza­nia, prze­sy­ła­nia i przet­wa­rza­nia sy­gna­łów za­pi­sa­nych w sy­ste­mie bi­nar­nym (zero-je­dyn­ko­wym)


SJP.pl


cyfrowy

1. zwią­za­ny z cy­fra­mi;
2. wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­ni­kę cy­fro­wą; di­gi­tal­ny, dy­gi­tal­ny;
3. gra­mo­fon cy­fro­wy - przy­rząd do odt­wa­rza­nia dźwię­ku z płyt kom­pak­to­wych; odt­wa­rzacz CD, gra­mo­fon la­se­ro­wy, dy­sko­fon;
4. ma­szy­na cy­fro­wa - dawna nazwa kom­pu­te­ra; ma­szy­na ma­te­ma­tycz­na, ma­szy­na elek­tro­nicz­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cy­fra­mi

 (1.2) wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­ni­kę cy­fro­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Czy pani Re­na­ta zaj­mu­je się sla­wi­sty­ką, czy di­gi­ta­li­za­cją w bi­blio­te­ce cy­fro­wej?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨfˈrɔvɨ, AS: cyfrovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. cyfrowo

 rzecz. cyfra ż., cyferka ż., cyfrzak m., cyfrówka ż., cyfryzacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) digitalny, dygitalny

Wiktionary


cyfroza

zbyt czę­ste ko­rzy­sta­nie z urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych


SJP.pl


cyfryzacja

di­gi­ta­li­za­cja, dy­gi­ta­li­za­cja;
1. na­da­wa­nie po­sta­ci cy­fro­wej róż­ne­go ro­dza­ju danym; di­gi­ty­za­cja;
2. upo­wszech­nie­nie się umie­jęt­no­ści ko­rzy­sta­nia z tech­ni­ki cy­fro­wej w róż­nych dzie­dzi­nach życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. dy­gi­ta­li­za­cja.

Wiktionary

Cy­fry­za­cja (ina­czej di­gi­ta­li­za­cja) – pro­ces przeksz­tał­ca­nia in­for­ma­cji ana­lo­go­wej do po­sta­ci cy­fro­wej (tj. czy­tel­ny dla kom­pu­te­rów i urzą­dzeń cy­fro­wych).

Cy­fry­za­cja może być ro­zu­mia­na na wiele spo­so­bów. Po­cząt­ko­wo, wraz z roz­wo­jem tech­nik kom­pu­te­ro­wych je­szcze w la­tach 50.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sku­tecz­nym roz­wią­za­niem dla firm przet­wa­rza­ją­cych duże ilo­ści do­ku­men­tów jest ich cy­fry­za­cja. Do­ku­men­ty w zdi­gi­ta­li­zo­wa­nej wer­sji oz­na­cza­ją mniej wy­ko­ny­wa­nych wy­dru­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfra ż., cyferka ż., cyfrowanie n., cyfrówka ż.

 czas. cyfrować ndk.

 przym. cyfrowy

 przysł. cyfrowo

Wiktionary


cyfryzacyjny

→ cy­fry­za­cja


SJP.pl

Patrz:

cyfryzacja

cyfryzować

na­da­wać cze­muś (mu­zy­ce, obra­zo­wi, danym) po­stać cy­fro­wą; dy­gi­ta­li­zo­wać, di­gi­ta­li­zo­wać


SJP.pl


cyfrzaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cyf­rzak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfrzak m.

Wiktionary


cyfrzak

po­tocz­nie: cy­fro­wy apa­rat fo­to­gra­ficz­ny; cy­frów­ka, cy­frak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. apa­rat cy­fro­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacku, no po­chwal się swoim nowym cyf­rza­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨfʒak, AS: cyfžak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfrówka ż., cyfra ż., cyferka ż.

:: zdrobn. cyfrzaczek m.

 przym. cyfrowy

 przysł. cyfrowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyfrówka

Wiktionary


cyfrówka

po­tocz­nie:
1. cy­fro­wy apa­rat fo­to­gra­ficz­ny; cy­frak, cyf­rzak;
2. te­le­wiz­ja cy­fro­wa;
3. ele­ment bu­do­wy te­le­wi­zo­rów cy­fro­wych;
4. prze­sta­rza­le: ma­szy­na cy­fro­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. fot. cy­fro­wy apa­rat fo­to­gra­ficz­ny, apa­rat cy­fro­wy

 (1.2) daw. środ. ma­szy­na cy­fro­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odkąd ku­pi­łam cy­frów­kę, robię dzie­sięć razy wię­cej zdjęć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨfˈrufka, AS: cyfrufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyfra ż., cyferka ż., cyfrzak m., cyfryzacja ż., cyfrowanie n., odcyfrowanie n.

 czas. cyfrować, odcyfrować

 przym. cyfrowy, cyfrowany, cyferkowy

 przysł. cyfrowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slang. cyfrzak m.

Wiktionary


cyga

za­baw­ka dla dzie­ci; fryga, bąk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wi­ru­ją­ca za­baw­ka

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. koza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie pi­szcza­łem jako świerszcz, nie ska­ka­łem jako pchła ani jako cyga, bo ta­ko­wą ucie­chę in­sek­tom zo­sta­wu­ję…

 (1.1) […] pod­niósł w górę rzu­ca­ją­ce­go się jak cyga i idąc ku drzwiom mię­dzy ła­wa­mi, wołał…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨɡa, AS: cyga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bąk, fryga, krąglica, warchołka, warkotka, wartałka

Wiktionary


cygaj

owca maści bia­łej, ho­do­wa­na głów­nie na pod­gó­rzu


SJP.pl


cygaje

rasa owiec o wszech­stron­nej użyt­ko­wo­ści


SJP.pl


cygan

1. prze­no­śnie: osoba pro­wa­dzą­ca bez­tro­ski lub wę­drow­ny tryb życia;
2. po­tocz­nie: kłam­ca, oszust;
3. czło­nek cy­ga­ne­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. o kimś, kto pro­wa­dzi nie­u­sta­bi­li­zo­wa­ny lub wę­drow­ny tryb życia

 (1.2) pot. o czło­wie­ku ma­ją­cym śnia­dą cerę i ciem­ne włosy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cygan – nazwa osoby na­ro­do­wo­ści rom­skiej
  • Cygan – po­tocz­ne okre­śle­nie człon­ka ar­ty­stycz­nej bo­he­my
  • Cygan – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Lu­boch­nia
  • Cygan – dawna nazwa miej­sco­wo­ści Cy­ga­ny, ko­lo­nii wsi Mar­ko­tów Duży w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie klucz­bor­skim, w gmi­nie Woł­czyn
  • Cygan – przy­go­do­wa seria ko­mik­so­wa
  • Cygan – gra kar­cia­na
  • Cygan – hisz­pań­ski film z 2000 roku
  • Cygan – sło­wac­ki film z 2011 roku
  • Cygan – pse­u­do­nim Da­wi­da Ko­stec­kie­go
  • Bo­gu­sław Cygan – pol­ski pił­karz
  • Jacek Cygan – pol­ski autor tek­stów pio­se­nek, tek­ściarz
  • Marek Cygan – pol­ski in­for­ma­tyk

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Cygan m., Cyganka ż., Cyganek m., cygańskość ż., cygańszczyzna ż., Cyganiątko n., Cyganeczka ż., Cyganicha ż., cyganeria ż., cyganienie n., ocyganienie n., cygański m., Cygów m., Cyga m., Cyganówka ż., Cygany nmos., Cygusy nmos., Cyganki nmos., cyganologia ż.

:: fż. cyganka ż.

 czas. cyganić ndk., ocyganić dk., wycyganić dk.

 przym. cygański

 przysł. cygańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) latający Holender, wagabunda, włóczęga; pot. latawiec, łajza, łazęga, łazik, szlaja, włóczykij, wycieruch, powsinoga; kresy|badzinia., kresy|bradziaga.; daw. laufer

 (1.2) pogard. czarnuch; pot. murzyn

 (1.3) zob. oszust.

Wiktionary


cyganeczka

po­tocz­nie: dziew­czyn­ka śnia­da, ciem­no­wło­sa; czar­nul­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: cy­gan­ka

Wiktionary

Cy­ga­necz­ka (hiszp. "La gi­ta­nil­la") – no­we­la Mi­gu­e­la Cer­van­te­sa, opu­bli­ko­wa­na w zbior­ku "No­we­le przy­kład­ne" w 1613 roku.

Utwór przed­sta­wia życie Cy­ga­nów w kon­wen­cji uto­pii, przed­sta­wia­jąc ich jako spo­łecz­ność ży­ją­cą zgod­nie z pra­wa­mi na­tu­ry, dum­nych, wol­nych, dy­skret­nych i do­trzy­mu­ją­cych obiet­nic.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨɡãˈnɛt͡ʃka, AS: cygãnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyganek mos./mrz., Cyganka ż.

Wiktionary


cyganek

po­tocz­nie: śnia­dy, ciem­no­wło­sy chło­piec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: cygan

 (1.2) pot. ciem­no­wło­sy chło­piec o śnia­dej kar­na­cji

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ro­dzaj ko­zi­ka

Wiktionary

Cy­ga­nek (niem. "Tie­gen­ha­gen") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski. Leży na ob­sza­rze Żuław Wi­śla­nych przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 502.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa "Że­li­cho­wo".

W miej­sco­wo­ści przez kilka stu­le­ci ist­nia­ła gmina men­no­nic­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W pier­wszej ławce sie­dział ro­ze­śmia­ny cy­ga­nek z jas­no­wło­są dziew­czyn­ką.

 (2.1) Tępym cy­gan­kiem nie na­o­strzysz kre­dek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygański mrz., Cygan mos., cygan mos., cyganeczka ż., Cyganiątko n., Cyganka ż., cyganka ż., Cyganicha ż., cygańskość ż.

 przym. cygański

 przysł. cygańsko

 czas. cyganić

Wiktionary


cyganeria

grupa ar­ty­stów ży­ją­ca we­dług włas­nych zasad; bo­he­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) śro­do­wi­sko ar­ty­stów pro­wa­dzą­cych swo­bod­ny, ek­scen­trycz­ny tryb życia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • bo­he­ma (cy­ga­ne­ria) – nazwa śro­do­wi­ska ar­ty­stycz­ne­go
  • Cy­ga­ne­ria – opera Gia­co­ma Puc­ci­nie­go z 1896 roku
    • Cy­ga­ne­ria – na­gra­nie opery z 1956 roku
    • Cy­ga­ne­ria – na­gra­nie opery z 1961 roku
  • Cy­ga­ne­ria – opera Rug­ge­ra Le­on­ca­val­la z 1897 roku
  • Cy­ga­ne­ria War­szaw­ska – grupa mło­dych ar­ty­stów za­ło­żo­na w 1839 roku w War­sza­wie
  • Cy­ga­ne­ria kra­kow­ska – grupa ar­ty­stów ist­nie­ją­ca na prze­ło­mie XIX i XX w Kra­ko­wie

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cygański mrz., Cygan m., cygan m., Cyganka ż., Cyganeczka ż., cygańskość ż., cyganienie n., ocyganienie n.

 czas. cyganić ndk., ocyganić dk.

 przym. cygański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bohema

Wiktionary


cyganeryjny

przy­miot­nik od: cy­ga­ne­ria


SJP.pl


cyganiak

po­tocz­nie:
1. śnia­de, ciem­no­wło­se dziec­ko;
2. urwis, zło­dzie­ja­szek


SJP.pl


cyganicha

żar­to­bli­wie:
1. śnia­da, ciem­no­wło­sa ko­bie­ta;
2. krę­tacz­ka, oszust­ka


SJP.pl

Cy­ga­ni­cha – dawny za­ścia­nek. Te­re­ny, na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Hol­sza­ny.

Wikipedia


cyganie

1. prze­no­śnie: osoba pro­wa­dzą­ca bez­tro­ski lub wę­drow­ny tryb życia;
2. po­tocz­nie: kłam­ca, oszust;
3. czło­nek cy­ga­ne­rii


SJP.pl


cyganik

naz­wi­sko


SJP.pl


cyganiątko

po­tocz­nie: ciem­no­wło­se dziec­ko o śnia­dej cerze


SJP.pl


cyganić

po­tocz­nie: oszu­ki­wać, kła­mać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ocy­ga­nić, scy­ga­nić, wy­cy­ga­nić)

 (1.1) pot. świa­do­mie po­da­wać in­for­ma­cje niez­god­ne z praw­dą; za­ta­jać fakty

 (1.2) pot. po­stę­po­wać w spo­sób nie­ucz­ci­wy, oszu­ki­wać lub ma­ni­pu­lo­wać, czę­sto w celu uzy­ska­nia ko­rzy­ści ma­te­rial­nych

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) przest. od­da­wać się roz­pu­ście, pro­wa­dzić się nie­mo­ral­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cy­ga­nić się (dk. brak)

 (3.1) rzad. pro­wa­dzić życie w spo­sób wła­ści­wy Cy­ga­nom bądź cy­ga­ne­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W radiu muszą cy­ga­nić, i tyle. Z su­fi­tu biorą te dane.

 (1.1) Po­grom, który autor wier­sza za­mie­rza opo­wie­dzieć, wy­da­je się jemu sa­me­mu tak nie­praw­do­po­dob­nym i nie­moż­li­wym, że w oba­wie, by go nie po­są­dzo­no o kłam­stwo, za­strze­ga się, iż pisze samą praw­dę i nic nie cy­ga­ni.

 (1.1) Mówić to mogła dużo, cy­ga­ni jak na­ję­ta.

 (1.2) – Wójt od lat nas cy­ga­ni, to biały ra­si­sta - to je­szcze w miarę cen­zu­ral­ne słowa, jakie można usły­szeć o Pa­zda­nie.

 (1.2) W bu­dże­tach cy­ga­nić już nie można, bo się potem daje spra­wo­zda­nie z wy­ko­na­nia.

 (1.2) Zro­bi­my taką uchwa­łę, że jak jeno który żyd bę­dzie cy­ga­nił i nie da go­spo­da­rzo­wi za zboże tyle, co się pa­trzy, to go zara wsa­dzim na dwa­dzie­ścia i czte­ry go­dzin do ha­resz­tu…

 (2.1) Tu Sawa wście­kły wrzas­nął: „Ty wy­rod­na!
Z pier­wszem szlach­ci­cem cy­ga­nisz na jarze!“

 (3.1) Miast cnot­li­wie w domu spać,
Co też jest rzecz miła,
Po­e­tyc­ka młoda brać
Tu się cy­ga­ni­ła
.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cygan mos./mrz., cygan m., cyganka ż., cyganek m., cyganeria ż., cyganienie n.

 przym. cygański

 czas. pocyganić dk., scyganić dk., wycyganić dk., ocyganić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kłamać, łgać, okłamywać, mówić nieprawdę, bujać, kitować, picować, szklić

 (1.2) oszukiwać, kręcić, matać, mataczyć, szachrować, kantować, machlować, kiwać, szwindlować; gwara. machlarzyć, szwabić, szybalić, wichlarzyć, wichłać, wić

Wiktionary


cyganię

po­tocz­nie: oszu­ki­wać, kła­mać


SJP.pl


cyganka

1. po­tocz­nie: ko­bie­ta śnia­da, ciem­no­wło­sa;
2. po­tocz­nie: oszust­ka, kłam­czu­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta o śnia­dej cerze i ciem­nych wło­sach

 (1.2) pot. oszust­ka, krę­tacz­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cy­gan­ka – ko­bie­ta na­ro­do­wo­ści rom­skiej
  • Cy­gan­ka – część Łodzi
  • Cy­gan­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. łę­czyń­skim, w gmi­nie Mi­le­jów
  • Cy­gan­ka – ko­lo­nia w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ma­sło­wi­ce
  • Cy­gan­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Dębe Wiel­kie
  • Cy­gan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ży­rar­dow­skim, w gmi­nie Wi­skit­ki
  • Cy­gan­ka – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski
  • Cy­gan­ka – wieś w woj. ślą­skim, w pow. kło­buc­kim, w gmi­nie Panki
  • Cy­gan­ka (266 m) – wznie­sie­nie na Po­gó­rzu Izer­skim (Po­gó­rze Za­chod­nio­su­dec­kie), w woj. dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie No­wo­gro­dziec
  • Cy­gan­ka (163 m) – wznie­sie­nie na Wy­so­czyź­nie Lu­bar­tow­skiej (Ni­zi­na Po­łud­nio­wo­pod­la­ska), w woj. lu­bel­skim, w po­wie­cie pu­ław­skim, w gmi­nie Mar­ku­szów
  • Cy­gan­ka (34 m) – wznie­sie­nie na Wy­brze­żu Trze­bia­tow­skim (Po­brze­że Szcze­ciń­skie), po­ło­żo­ne w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, w gmi­nie Trze­bia­tów
  • Cy­gan­ka (ok. 1050 m) – tur­nia w zbo­czach Oso­bi­tej w sło­wac­kich Ta­trach Za­chod­nich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chodź tu moja ty cy­gan­ko, niech­że cię przy­tu­lę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cygan mos., cygan mos., cyganeczka ż., cyganek mos./mrz., Cyganiątko n., Cyganka ż., Cyganicha ż., cygańskość ż.

 przym. cygański

 przysł. cygańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. czarnula, czarnulka

 (1.2) gw. Górny Śląsk cygonka

Wiktionary


cygankiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


cyganolog

ba­dacz kul­tu­ry, ję­zy­ka i życia Cy­ga­nów (Romów); ro­mo­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) znaw­ca cy­ga­no­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyganologia ż.

 przym. cyganologiczny

Wiktionary


cyganologia

nauka o kul­tu­rze, ję­zy­ku i życiu Cy­ga­nów (Romów); ro­mo­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o Cy­ga­nach/Ro­mach;

Wiktionary

Ro­mo­lo­gia (cy­ga­no­lo­gia), ro­mi­sty­ka ( Ro­mi­sti­ka, Tsi­ga­no­lo­gie, Ro­ma­ni stu­dies) – dział et­no­lo­gii oraz ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem dzie­jów, kul­tu­ry i ję­zy­ka Romów (Cy­ga­nów).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cygan mzw./mos., cyganolog mos., cyganolożka ż.

 przym. cyganologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) romistyka

Wiktionary


cyganologiczny

→ cy­ga­no­lo­gia; ro­mo­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ga­no­lo­gią, do­ty­czą­cy cy­ga­no­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyganologia ż., cyganolog mos.

Wiktionary


cyganówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cy­ga­nów­ka – część wsi Rybie, w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Re­jo­wiec
  • Cy­ga­nów­ka – ko­lo­nia w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Woj­cie­chów
  • Cy­ga­nów­ka – część wsi Karsz­ni­ce Duże, w woj. łódz­kim, w pow. ło­wic­kim, w gmi­nie Chą­śno
  • Cy­ga­nów­ka – część wsi Wi­śnio­wa, w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. my­śle­nic­kim, w gmi­nie Wi­śnio­wa
  • Cy­ga­nów­ka – przy­sió­łek wsi Grze­chy­nia, w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. su­skim, w gmi­nie Maków Pod­ha­lań­ski
  • Cy­ga­nów­ka – część wsi Wola Lu­bec­ka, w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Ry­gli­ce
  • Cy­ga­nów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Wilga
  • Cy­ga­nów­ka – część wsi Brzu­stów, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Gar­bat­ka-Let­ni­sko
  • Cy­ga­nów­ka – część wsi Su­sko­wo­la, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Pion­ki
  • Cy­ga­nów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. zwo­leń­skim, w gmi­nie Zwo­leń
  • Cy­ga­nów­ka – część wsi By­stro­wi­ce, w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Roź­wie­ni­ca
  • Cy­ga­nów­ka – część wsi Łęki Du­kiel­skie, w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Dukla

Wikipedia


cygar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pa­pie­ros

Wiktionary


cygareta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Byd­goszcz. pa­pie­ros

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie pal tyle cy­ga­re­tów!

Wiktionary


cygaretka

1. cien­kie cy­ga­ro; mi­ni­cy­ga­ro;
2. daw­niej: pa­pie­ros


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cien­kie cy­ga­ro;

 (1.2) daw. pa­pie­ros

Wiktionary

Cy­ga­ret­ka – wyrób ty­to­nio­wy po­dob­ny w bu­do­wie do ma­łe­go cy­ga­ra ze wzglę­du na wy­ko­rzy­sta­nie na war­stwę zew­nętrz­ną ka­wał­ka li­ścia ty­to­niu. Cy­ga­ret­ki czę­sto wy­po­sa­żo­ne są w ust­nik (tek­tu­ro­wy, pla­sti­ko­wy lub z de­li­kat­ne­go drew­na – np. brzo­zo­we­go) albo filtr.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wo­lisz cy­ga­ret­ki czy nor­mal­ne cy­ga­ra?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨɡaˈrɛtka, AS: cygaretka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygaro n., cygarnica ż., cygarniczka ż.

 przym. cygarowy

Wiktionary


cygaretki

prze­sta­rza­łe: pacz­ka cy­ga­re­tek


SJP.pl


cygarko

zdrob­nie­nie od: cy­ga­ro


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: cy­ga­ro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygaro n.

 przym. cygarowy

Wiktionary


cygarnica

1. pu­deł­ko na cy­ga­ra lub pa­pie­ro­sy; pa­pie­ro­śni­ca;
2. rurka do pa­le­nia pa­pie­ro­sów bez ust­ni­ka; lufka, fifka, cy­gar­nicz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. prze­no­śne, ele­ganc­kie opa­ko­wa­nie na cy­ga­ra lub pa­pie­ro­sy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨɡarʲˈɲit͡sa, AS: cygarʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygaretka ż.

Wiktionary


cygarniczka

rurka do pa­le­nia pa­pie­ro­sów bez ust­ni­ka, może być szkla­na, me­ta­lo­wa, z two­rzy­wa; pro­sta lub fan­ta­zyj­nie wy­gię­ta; fifka, lufka


SJP.pl


cygaro

suche, za­wi­nię­te w rulon li­ście ty­to­niu, przez­na­czo­ne do pa­le­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) suche, za­wi­nię­te w rulon li­ście ty­to­niu, przez­na­czo­ne do pa­le­nia

Wiktionary

Cy­ga­ro (hiszp. "puro") – uło­żo­ne rur­ko­wa­to, spre­pa­ro­wa­ne i skle­jo­ne zwi­nię­te li­ście ty­to­niu uży­wa­ne do pa­le­nia. Dzi­siej­sze okre­śle­nie „cy­ga­ro” (ang. cigar – cy­ga­ro, ci­ga­ret­te – pa­pie­ro­sy) praw­do­po­dob­nie po­cho­dzi z ję­zy­ka Majów od słowa „sik'ar”, okre­śla­ją­ce­go wła­śnie pa­le­nie ty­to­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z tym wiel­kim cy­ga­rem w ustach wy­glą­da jak ma­fio­zo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈɡarɔ, AS: cygaro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygaretka ż., cygarko n.

 przym. cygarowy

Wiktionary


cygarowiec

tut­karz cy­ga­ro­wiec - chrząszcz, szkod­nik drzew i krze­wów li­ścia­stych; zdob­nik


SJP.pl


cygarowy

przy­miot­nik od: cy­ga­ro


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ga­rem, do­ty­czą­cy cygar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygaro n., cygaretka ż., cygarko n.

Wiktionary


cygański

1. na­le­żą­cy do Cy­ga­na, Cy­ga­nów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Cy­ga­na, Cy­ga­nów;
2. do­ty­czą­cy cy­ga­na (osoby pro­wa­dzą­cej wę­drow­ny tryb życia); do­ty­czą­cy cy­ga­ne­rii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Cy­ga­nów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Cy­ga­nów

 (1.2) pot. do­ty­czą­cy cy­ga­na, włó­czę­gi, osoby pro­wa­dzą­cej nie­u­sta­bi­li­zo­wa­ny tryb życia

 (1.3) pot. do­ty­czą­cy cy­ga­na - czło­wie­ka ma­ją­ce­go śnia­dą cerę i ciem­ne włosy

 (1.4) posp. do­ty­czą­cy cy­ga­na – krę­ta­cza, kłam­cy, oszu­sta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. jęz. język rom­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pu­blicz­ność przyj­mu­je wy­stę­py cy­gań­skich wir­tu­o­zów z en­tuz­jaz­mem.

 (1.2) Goyen nie osied­la się w jed­nym okre­ślo­nym miej­scu, pro­wa­dzi tryb życia ra­czej cy­gań­ski.

 (1.3) Blon­dyn­ka spoj­rza­ła za od­cho­dzą­cą kel­ner­ką, a potem ko­lej­ny raz po­pa­trzy­ła na strip­ti­ze­ra o cy­gań­skiej uro­dzie, który pu­ścił do niej oko.

 (1.4) Takie cy­gań­skie sztucz­ki już nie dzia­ła­ją na ludzi, zaj­mij się ucz­ci­wą pracą, a nie ma­mie­niem ludzi jakąś wy­i­ma­gi­no­wa­ną kasą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyganek mos./mrz., Cygan m., cygan m., Cyganka ż., cyganka ż., Cyganek m., cygańskość ż., cygańszczyzna ż., Cyganiątko n., Cyganeczka ż., Cyganicha ż., cyganeria ż., cyganienie n., ocyganienie n., Cygów m., Cyga m., Cyganówka ż., Cygany nmos., Cygusy nmos., Cyganki nmos.

 czas. cyganić ndk., ocyganić dk., wycyganić dk.

 przysł. cygańsko, po cygańsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) romski

 (1.2) włóczęgowski

 (1.3) śniady, ciemny

 (1.4) krętacki, kłamliwy, oszukańczy

 (2.1) romski, romani

Wiktionary


cygańsko

przy­słó­wek

 (1.1) po cy­gań­sku, na spo­sób cy­gań­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cygan mos./mrz., cygan mos., cyganka ż.

 przym. cygański

Wiktionary


cygańskość

→ cy­gań­ski


SJP.pl

Patrz:

cygański

cygaństwo

oszu­stwo, sza­chraj­stwo; kłam­stwo


SJP.pl


cygańszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół tego, co cy­gań­skie, zwią­za­ne z kul­tu­rą i oby­cza­jo­wo­ścią Cy­ga­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­prze­ni­kal­ność cy­gań­szczyz­ny, strze­żo­na sy­ste­mem ta­bu­icz­nych za­ka­zów prak­ty­ko­wa­nych przez jej przed­sta­wi­cie­li, jak rów­nież ba­rie­rą ję­zy­ko­wą, oka­za­ły się sku­tecz­niej­sze niż wszel­kie po­ku­sy, na jakie wy­sta­wia­ła et­no­gra­fię pol­ską nie znana jej dzie­dzi­na fol­klo­ru.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cygan mrz./mos.

Wiktionary


cyginciara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨɟĩɲˈt͡ɕara, AS: cyǵĩńćara

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


cyglany

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Po­le­sie. jas­no­brą­zo­wy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Polesie cyglasty

Wiktionary


cyglasty

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Po­le­sie. zob. cy­gla­ny.

Wiktionary


cygnarowski

naz­wi­sko


SJP.pl


cygona

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zgrub. cy­gon­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygoństwo n., cygonka ż.

Wiktionary


cygonka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cy­gan­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygoństwo n., cygona ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zgrub. cygona

Wiktionary


cygoństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oszu­stwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cygona ż., cygonka ż.

Wiktionary


cygów

Cygów (nazwa obocz­na: Stary Cy­ga­nów) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Poś­więt­ne. Ma sta­tus so­łect­wa.

Na te­re­nie wsi ut­wo­rzo­no dwa so­łect­wa: "Cygów" i "Jad­wi­niew".

W okre­sie Kró­le­stwa Pol­skie­go ist­nia­ła gmina Cygów.

Wikipedia


cyja

w gwa­rze ślą­skiej: akor­de­on


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. muz. akor­de­on

Wiktionary


cyjan

1. zwią­zek węgla z azo­tem, be­zbarw­ny, tru­ją­cy gaz o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów; di­cy­jan, dwu­cy­jan;
2. kolor jas­no­nie­bie­ski o sza­rym od­cie­niu;
3. barw­nik, pig­ment w ko­lo­rze cy­ja­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. jed­no­war­to­ścio­wy rod­nik zło­żo­ny z ato­mów węgla i azotu

 (1.2) chem. be­zbarw­ny, sil­nie tru­ją­cy gaz o ostrym za­pa­chu mig­da­ło­wym

 (1.3) blady, spło­wia­ły od­cień ko­lo­ru nie­bie­skie­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cyjan – zwią­zek che­micz­ny
  • cyjan – kolor
  • Cyan

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cyjanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dwucyjan

 (1.3) sinoniebieski, szarobłękitny

Wiktionary


cyjanamid

Cy­ja­na­mid, H2N−CN lub CN2H2 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, amid cy­ja­nu, po­chod­na cy­ja­nu, (CN)2. Z for­mal­ne­go punk­tu wi­dze­nia jest to kwas, jed­nak o tak małej mocy, że jego rozt­wo­ry wodne wy­ka­zu­ją od­czyn nie­mal obo­jęt­ny.

W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest to biała, kry­sta­licz­na, sil­nie hi­gro­sko­pij­na sub­stan­cja. Zwy­kle jest sprze­da­wa­ny w po­sta­ci rozt­wo­rów wod­nych, sta­bi­li­zo­wa­nych kwa­sem fos­fo­ro­wym.

Wikipedia


cyjanazyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. roln. her­bi­cyd z grupy tria­zyn pod po­sta­cią bia­łe­go, kry­sta­licz­ne­go prosz­ku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 2-chloro-4-(1-cyjano-1-metyloetyloamino)-6-etyloamino-1,3,5-triazyna; wzór chemiczny: C9H13ClN6; nazwa handlowa: Supelco

Wiktionary


cyjanek

sól kwasu cy­ja­no­wo­do­ro­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól kwasu cy­ja­no­wo­do­ro­we­go, sub­stan­cja tru­ją­ca;

 (1.2) pot. chem. cy­ja­nek po­ta­su;

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po dzie­się­ciu mi­nu­tach Bor­mann kazał ot­wo­rzyć drzwi, w po­ko­ju pach­nia­ło gorz­ki­mi mig­da­ła­mi, czyli cy­jan­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyjankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. sinek

 (1.2) przest. cyjankali

Wiktionary


cyjanian

sól kwasu cy­ja­no­we­go


SJP.pl


cyjaniany

sól kwasu cy­ja­no­we­go


SJP.pl

Cy­ja­nia­ny – grupa związ­ków che­micz­nych, soli lub estrów kwasu cy­ja­no­we­go, za­wie­ra­ją­ce ugru­po­wa­nie −O−C≡N, w któ­rym ato­mem wią­żą­cym jest atom tlenu.

Cy­ja­nia­ny (sole) za­wie­ra­ją jon, o struk­tu­rze. Są ta­u­to­me­ra­mi izo­cy­ja­nia­nów za­wie­ra­ją­cych jon. W nor­mal­nych wa­run­kach wy­stę­pu­ją je­dy­nie izo­cy­ja­nia­ny, które czę­sto na­zy­wa się po­tocz­nie cy­ja­nia­na­mi.

Wikipedia


cyjanid

bar­dzo słaby kwas, sil­nie tru­ją­ca ciecz lotna o za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów, uży­wa­na do zwal­cza­nia szkod­ni­ków, do de­zyn­fek­cji oraz w syn­te­zie or­ga­nicz­nej; cy­ja­no­wo­dór, kwas cy­ja­no­wo­do­ro­wy, kwas pru­ski


SJP.pl


cyjanidyna

po­ma­rań­czo­wo-czer­wo­ny barw­nik spo­żyw­czy (sym­bol E163a)


SJP.pl

Cy­ja­ni­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy an­to­cy­ja­ni­dy­nów; wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie jako barw­nik ro­ślin­ny, mię­dzy in­ny­mi w czer­wo­nych owo­cach ro­ślin ta­kich jak głóg, bez, eu­ter­pa, ja­go­dach czy kwia­tach hi­bi­sku­sa. Może być zna­le­zio­na także w jabł­kach, śliw­kach, czer­wo­nej ka­pu­ście i czer­wo­nej ce­bu­li.

Wikipedia


cyjanina

barw­nik na­tu­ral­ny otrzy­my­wa­ny z róży i dalii


SJP.pl


cyjaninowy

przy­miot­nik od: cy­ja­ni­na


SJP.pl


cyjanit

mi­ne­rał, od­mia­na krze­mia­nu glinu; ky­a­nit, kia­nit, dy­sten


SJP.pl


cyjanitowy

→ cy­ja­nit


SJP.pl

Patrz:

cyjanit

cyjanizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­ja­ni­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cyjanizować

Wiktionary


cyjanizować

wy­o­dręb­niać me­ta­le z rud za po­mo­cą wod­nych rozt­wo­rów cy­jan­ków


SJP.pl


cyjankali

po­tocz­nie: cy­ja­nek po­ta­so­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. pot. przest. cy­ja­nek po­ta­su, sil­nie tru­ją­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨjãŋˈkalʲi, AS: cyi ̯ãŋkalʹi

Wiktionary


cyjankowy

przy­miot­nik od: cy­ja­nek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z cy­jan­kiem, do­ty­czą­cy cy­jan­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyjanek mrz.

Wiktionary


cyjanoakrylan

ro­dzaj szyb­ko dzia­ła­ją­cych kle­jów


SJP.pl


cyjanobakteria

bak­te­ria wy­stę­pu­ją­ca w śro­do­wi­sku wod­nym lub wil­got­nym, wy­dzie­la­ją­ca tru­ją­ce dla czło­wie­ka sub­stan­cje przy spo­ży­ciu; cy­ja­no­fit, si­ni­ca


SJP.pl


cyjanobakterie

bak­te­ria wy­stę­pu­ją­ca w śro­do­wi­sku wod­nym lub wil­got­nym, wy­dzie­la­ją­ca tru­ją­ce dla czło­wie­ka sub­stan­cje przy spo­ży­ciu; cy­ja­no­fit, si­ni­ca


SJP.pl


cyjanofit

bak­te­ria wy­stę­pu­ją­ca w śro­do­wi­sku wod­nym lub wil­got­nym, wy­dzie­la­ją­ca tru­ją­ce dla czło­wie­ka sub­stan­cje przy spo­ży­ciu; cy­ja­no­bak­te­ria, si­ni­ca


SJP.pl


cyjanohydryna

zwią­zek ma­ją­cy przy jed­nym ato­mie węgla za­rów­no grupę ni­try­lo­wą jak i hy­drok­sy­lo­wą


SJP.pl


cyjanokobalamina

me­ta­lo­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­li­cza­ny do wi­ta­min z grupy B (wit. B12)


SJP.pl

Cy­ja­no­ko­ba­la­mi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jedna z form wi­ta­mi­ny B12. Sto­so­wa­na w le­cze­niu i pro­fi­lak­ty­ce nie­do­bo­ru wi­ta­mi­ny B12 (z wy­jąt­kiem przy­pad­ków za­tru­cia cy­jan­kiem po­ta­su). Nie­do­bór wi­ta­mi­ny B12 może wy­stą­pić w przy­pad­ku nie­dokr­wi­sto­ści zło­śli­wej, po chi­rur­gicz­nym usu­nię­ciu żo­łąd­ka, przy di­fy­lo­bo­trio­zie lub w wy­ni­ku raka je­li­ta gru­be­go. Cy­ja­no­ko­ba­la­mi­nę po­da­je się do­ust­nie, za­strzy­kiem do­mię­śnio­wym lub w po­sta­ci ae­ro­zo­lu do nosa.

Wikipedia


cyjanometr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. hist. dawny, pro­sty przy­rząd do okre­śla­nia od­cie­ni barwy nieba

Wiktionary


cyjanoptyche

ro­dzaj glo­nów wy­stę­pu­ją­cych na li­ściach ro­ślin wod­nych, ży­ją­cych w sym­bio­zie z si­ni­ca­mi na­da­ją­cy­mi im nie­bie­ska­wy kolor


SJP.pl


cyjanotypia

że­la­zo­wa me­to­da fo­to­gra­ficz­na, obec­nie sto­so­wa­na do po­wie­la­nia ry­sun­ków


SJP.pl

Cy­ja­no­ty­pia – tech­ni­ka fo­to­gra­ficz­na wy­ko­rzy­stu­ją­ca świa­tło­czu­łość soli że­la­za, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się mo­no­chro­ma­tycz­nym zdję­ciem fo­to­gra­ficz­nym w ko­lo­rze nie­bie­skim, two­rzo­nym przez błę­kit pru­ski. Wy­na­le­zio­na w 1842 roku, po­cząt­ko­wo poz­wa­la­ła na otrzy­my­wa­nie obra­zu ne­ga­ty­wo­we­go i w ta­kiej wer­sji była do około po­ło­wy XX wieku wy­ko­rzy­sty­wa­na w re­pro­gra­fii.

Wikipedia


cyjanowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­ja­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cyjanować

Wiktionary


cyjanowodorowy

→ cy­ja­no­wo­dór


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z cy­ja­no­wo­do­rem, do­ty­czą­cy cy­ja­no­wo­do­ru

Wiktionary

Patrz:

cyjanowodór

Powiązane:

 rzecz. cyjanowodór mrz.

Wiktionary


cyjanowodór

zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny bę­dą­cy bar­dzo silną tru­ciz­ną, ma­ją­cy po­stać be­zbarw­nej cie­czy o in­ten­syw­nym za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów, sto­so­wa­ny jako pe­sty­cyd i gaz bo­jo­wy; kwas cy­ja­no­wo­do­ro­wy, kwas pru­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny o wzo­rze HCN, be­zbarw­na, sil­nie tru­ją­ca, lotna ciecz o za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów;

Wiktionary

Cy­ja­no­wo­dór, HCN – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z wo­do­ru, węgla i azotu, bę­dą­cy be­zbarw­ną, lotną i sil­nie tru­ją­cą cie­czą o za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów (który może być jed­nak nie­wy­czu­wal­ny dla niek­tó­rych osób). Z wodą two­rzy słaby kwas cy­ja­no­wo­do­ro­wy ("kwas pru­ski"), któ­re­go sole noszą nazwę cy­jan­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy od­po­wied­nio wy­so­kim stę­że­niu cy­ja­no­wo­do­ru w po­wie­trzu śmierć na­stę­pu­je bar­dzo szyb­ko, na­to­miast w wa­run­kach ist­nie­ją­cych w nie­miec­kim obo­zie za­gła­dy Aus­chwitz-Bir­ke­nau uśmier­ca­nie trwa­ło 20–30 minut.

 (1.1) Naj­waż­niej­szą prze­my­sło­wą me­to­dą pro­duk­cji cy­ja­no­wo­do­ru jest re­ak­cja po­mię­dzy me­ta­nem i amo­nia­kiem w obec­no­ści po­wie­trza w od­po­wied­nich wa­run­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyjanowodorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyjanek wodoru, formonitryl

Wiktionary


cyjanowy

przy­miot­nik od: cyjan


SJP.pl


cyjanoza

si­no­nie­bie­skie za­bar­wie­nie skóry wy­wo­ła­ne nie­dot­le­nie­niem; si­ni­ca


SJP.pl


cyjanożelazin

trój­wod­ny że­la­zo­cy­ja­nek


SJP.pl


cyjna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. karc. dzie­siąt­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kralka

Wiktionary


cyjon

dra­pież­nik z ro­dzi­ny pso­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cuon al­pi­nus|ref=tak., az­ja­tyc­ki dra­pież­nik przy­po­mi­na­ją­cy lisa i psa, zmie­nia­ją­cy na zimę kolor sier­ści;

Wiktionary

Cyjon ("Cuon") – ro­dzaj dra­pież­nych ssa­ków z ro­dzi­ny pso­wa­tych (Ca­ni­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨjɔ̃n, AS: cyi ̯õn

Wiktionary


cyk

po­tocz­nie: wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy cho­dze­nie ze­gar­ka lub od­gło­sy ko­ni­ków pol­nych, świer­szczy itp.; czę­sto w związ­kach fra­ze­o­lo­gicz­nych:
a) No to cyk! - słowa wy­po­wia­da­ne przy pod­no­sze­niu kie­lisz­ka, za­chę­ca­ją­ce do wy­pi­cia al­ko­ho­lu;
b) być na cyku - być w sta­nie nie­trzeź­wym


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) imi­tu­je jeden z wielu pow­ta­rza­ją­cych się mia­ro­wo dźwię­ków ze­gar­ka

 (1.2) imi­tu­je jeden z wielu cha­rak­te­ry­stycz­nych dźwię­ków wy­da­wa­nych przez owady, np. świer­szcze

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cyk – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Czar­nia
  • Cyk – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim, w gmi­nie Szy­dło­wo
  • CYK – dy­na­micz­ny al­go­rytm spraw­dza­ją­cy, czy słowo na­le­ży do ję­zy­ka bez­kon­tek­sto­we­go

Wikipedia

Powiązane:

 czas. cykać

Wiktionary


cykada

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny owa­dów, któ­rych samce wy­da­ją do­no­śne dźwię­ki za po­mo­cą od­wło­ko­we­go na­rzą­du dźwię­ko­we­go; pie­wik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ly­ri­stes ple­be­jus|ref=tak., tro­pi­kal­ny owad wy­da­ją­cy gło­śne dźwię­ki;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od trze­ciej posz­ły dre­szcze po tra­wach i miet­li­cach, wśród któ­rych za­czę­ły sykać mo­no­ton­nie cy­ka­dy, aż odez­wa­ły się suche, me­ta­licz­ne chrzę­sty w wiel­kich, sre­brzy­stych, po pia­sku rzu­ca­ją­cych się ostach, mię­dzy któ­re­mi prze­bie­ga­ły, niby czar­ne bły­ska­wi­ce, roz­draż­nio­ne go­rą­cem ja­szczur­ki. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈkada, AS: cykada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykadowiec m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piewik

Wiktionary


cykadojad

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ja­strzę­bi


SJP.pl


cykania

1. np. o ze­ga­rze: wy­da­wać cy­knię­cia; tykać;
2. o owa­dach ta­kich jak świerszcz, konik polny: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ne szme­ry;
3. po­tocz­nie: dawać po tro­chu, ma­ły­mi daw­ka­mi;
4. pić po tro­chu;
5. cykać się - bać się


SJP.pl


cykanie

1. od­głos wy­da­wa­ny przez cho­dzą­cy zegar lub inny me­cha­nizm; ty­ka­nie;
2. suchy, trze­szczą­cy szmer wy­da­wa­ny przez niek­tó­re owady, np. świer­szcze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cykać.

 (1.2) od­głos wy­da­wa­ny przez cy­ka­dy i świer­szcze

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wokół roz­cho­dzi­ło się cy­ka­nie świer­szczy i śpiew wie­czor­nych pta­ków, nie było za to sły­chać ha­ła­su sa­mo­cho­dów, które tłu­mi­ła za­pew­ne gęsta za­bu­do­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cykać ndk.

Wiktionary


cykas

Cycas re­vo­lu­ta, ro­śli­na z ro­dzi­ny sa­gow­co­wa­tych, o sztyw­nych, kłu­ją­cych, pie­rza­stych li­ściach po­dob­nych z kształ­tu do liści palmy; sa­go­wiec; drze­wo sa­go­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bot. zob. sa­go­wiec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨkas, AS: cykas

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sagowiec, sago

Wiktionary


cykasowate

ro­dzi­na tro­pi­kal­nych ro­ślin na­go­za­ląż­ko­wych


SJP.pl


cykasowaty

o ce­chach cy­ka­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


cykata

kan­dy­zo­wa­ne skór­ki owo­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. cuk. ory­gi­nal­nie, kan­dy­zo­wa­na skór­ka owocu cy­tro­nu sto­so­wa­na jako do­da­tek cu­kier­ni­czy do ciast i de­se­rów

 (1.2) spoż. cuk. kan­dy­zo­wa­na skór­ka in­ne­go owocu: po­ma­rań­czy, cy­try­ny, me­lo­na, ar­bu­za lub ło­dy­gi ta­ta­ra­ku

Wiktionary

Cy­ka­ta – kan­dy­zo­wa­ne skór­ki owo­co­we, naj­czę­ściej z cy­tru­sów, wy­ko­rzy­sty­wa­ne do wy­ro­bów cu­kier­ni­czych.

Słowo to po­cho­dzi naj­praw­do­po­dob­niej z ję­zy­ka wło­skie­go, we­dług niek­tó­rych źró­deł od "suc­ca­da" (wł. "succo" – sok), ale przy­pu­szcza się, że na­le­ży je jed­nak wią­zać z wło­skim "zuc­ca­ta" (wł.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cykatowy

Wiktionary


cykatowy

przy­miot­nik od: cy­ka­ta


SJP.pl


cykać

1. np. o ze­ga­rze: wy­da­wać cy­knię­cia; tykać;
2. o owa­dach ta­kich jak świerszcz, konik polny: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ne szme­ry;
3. po­tocz­nie: dawać po tro­chu, ma­ły­mi daw­ka­mi;
4. pić po tro­chu;
5. cykać się - bać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. cy­knąć)

 (1.1) wy­da­wać ciche, trze­szczą­ce, pow­ta­rza­ją­ce się dźwię­ki

 (1.2) pot. wy­ko­ny­wać fo­to­gra­fię, strze­la­jąc spu­stem mi­gaw­ki

 (1.3) pot. wy­dzie­lać ma­ły­mi por­cja­mi

 (1.4) pot. pić po­wo­li

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cykać się

 (2.1) slang. bać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ćmy kłę­bi­ły się wokół lampy, cy­ka­ły niez­mor­do­wa­nie a mo­no­ton­nie świer­szcze i kum­ka­ły roz­dzie­ra­ją­co żaby w błot­nych od­no­gach Stru­gi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨkat͡ɕ, AS: cykać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykanie n., cyknięcie n., cykadełko n.

 czas. cyknąć dk., obcykać dk.

 przym. obcykany

 wykrz. cyk, cyk-cyk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tykać

 (1.2) pstrykać

 (1.4) sączyć

Wiktionary


cykl

1. sze­reg czyn­no­ści lub zja­wisk two­rzą­cych zam­knię­tą ca­łość roz­wo­jo­wą, pow­ta­rza­ją­cą się okre­so­wo;
2. sze­reg au­dy­cji, ut­wo­rów li­te­rac­kich, mu­zycz­nych itp. po­wią­za­nych ze sobą tre­ścio­wo, two­rzą­cych pewną ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sze­reg czyn­no­ści lub zja­wisk two­rzą­cych zam­knię­tą ca­łość roz­wo­jo­wą, pow­ta­rza­ją­cą się okre­so­wo

 (1.2) sze­reg au­dy­cji, ut­wo­rów li­te­rac­kich, mu­zycz­nych itp. po­wią­za­nych ze sobą tre­ścio­wo, two­rzą­cych pewną ca­łość

 (1.3) ze­spół zja­wisk, czyn­no­ści, bę­dą­cych w związ­ku i sta­no­wią­cych jed­no­ra­zo­wą ca­łość

 (1.4) mat. zam­knię­ta droga z kra­wę­dzi grafu

 (1.5) daw. rower

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cykl li­te­rac­ki
  • cykl re­mon­to­wy
  • cykl w fi­lo­zo­fii
  • cykle Kon­dra­tie­wa
  • cykl ko­niunk­tu­ral­ny
  • cykl życia pro­duk­tu
  • cykl ter­mo­dy­na­micz­ny
  • cykl Car­no­ta
  • cykl Otta
  • cykl Dies­la
  • cykl ciepl­ny
  • cykl pro­to­no­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­ro­żyt­ne ka­len­da­rze ba­zo­wa­ły na cy­klach księ­ży­co­wych.

 (1.1) W hi­sto­rii Ziemi cykle dłu­gich okre­sów zlo­do­wa­ceń i znacz­nie krót­szych okre­sów mię­dzy­lo­dow­co­wych na­stę­pu­ją dość re­gu­lar­nie po sobie.

 (1.2) Na 15 (= pięt­na­stej) stro­nie za­czy­na się cykl cie­ka­wych zdjęć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkl̥, AS: cykl̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykloida ż., cykliczność ż.

 przym. cykliczny, acykliczny

 przysł. cyklicznie

 temsłow. cyklo-

Wiktionary


cyklady

ar­chi­pe­lag na Morzu Egej­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ar­chi­pe­lag znaj­du­ją­cy się w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Morza Egej­skie­go, u po­łud­nio­wo-wschod­nich wy­brze­ży Gre­cji;

Wiktionary

Cy­kla­dy (gr. Κυκλάδες, "Kikládes") – ar­chi­pe­lag znaj­du­ją­cy się w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Morza Egej­skie­go, u po­łud­nio­wo-wschod­nich wy­brze­ży Gre­cji. W skład ar­chi­pe­la­gu wcho­dzi około 220 wysp o łącz­nej po­wierzch­ni 2572 km². Do końca 2010 roku były jedną z pre­fek­tur (no­mo­sów) w re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we, ze sto­li­cą w Er­mu­po­lis na wy­spie Síros.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hal­su­jąc mię­dzy wy­spa­mi Cy­klad łatwo roz­szy­fro­wać ta­jem­ni­cę Ody­se­u­sza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cykladyjczyk mos., Cykladyjka ż.

 przym. cykladzki

Wiktionary


cykladyjczyk

miesz­ka­niec Cy­klad (ar­chi­pe­la­gu na Morzu Egej­skim)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cy­klad

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyklady nmos.

:: fż. Cykladyjka ż.

 przym. cykladzki

Wiktionary


cykladyjka

miesz­kan­ka Cy­klad (ar­chi­pe­la­gu na Morzu Egej­skim)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cy­klad

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyklady nmos.

:: fm. Cykladyjczyk mos.

 przym. cykladzki

Wiktionary


cykladzki

1. przy­miot­nik od: Cy­kla­dy;
2. kul­tu­ra cy­kladz­ka - kul­tu­ra epoki brązu, która roz­wi­ja­ła się w III i II ty­siąc­le­ciu p.n.e. na Cy­kla­dach


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­kla­da­mi, do­ty­czą­cy Cy­klad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oży­wio­ne kon­tak­ty mor­skie z in­ny­mi lu­da­mi śró­dziem­no­mor­ski­mi od naj­daw­niej­szych cza­sów – kul­tu­ry kre­teń­skiej i cy­kladz­kiej, a potem my­keń­skiej – sprzy­ja­ły wza­jem­ne­mu prze­ni­ka­niu się i wzbo­ga­ca­niu doś­wiad­czeń cy­wi­li­za­cyj­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyklady nmos., Cykladyjczyk mos., Cykladyjka ż.

Wiktionary


cyklamat

che­micz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny sto­so­wa­ny w prze­my­śle spo­żyw­czym jako sztucz­ny śro­dek sło­dzą­cy, kil­ka­dzie­siąt razy słod­szy od tra­dy­cyj­ne­go cukru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pot. cy­kla­mi­nian (w zna­cze­niu środ­ka sło­dzą­ce­go)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten napój ga­zo­wa­ny za­wie­ra cy­kla­mat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlãmat, AS: cyklãmat

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyklaminian

Wiktionary


cyklamen

1. fio­łek al­pej­ski; gduła, gdula;
2. kolor ró­żo­wy lub czer­wo­ny o od­cie­niu fio­le­to­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cyc­la­men|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju cy­kla­me­nów (1.1)

 (1.3) pot. kolor ró­żo­wy z od­cie­niem fio­le­to­wym

Wiktionary

Cy­kla­men ("Cyc­la­men") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych. Na­le­ży do niego 20 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go, zwła­szcza w jego wschod­niej czę­ści, poza tym w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji (po pół­noc­ny Iran). Jeden ga­tu­nek od­kry­ty zo­stał w pół­noc­no-wschod­niej So­ma­lii. W Pol­sce ro­śnie dziko jeden ga­tu­nek – cy­kla­men pur­pu­ro­wy "C. pur­pu­ra­scens", ale jego sta­tus we flo­rze jest nie­pew­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cy­kla­men ma białe, ró­żo­we lub czer­wo­ne kwia­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlãmɛ̃n, AS: cyklãmẽn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyklamenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lud. świni chleb, świni orzech

Wiktionary


cyklamenowy

→ cy­kla­men


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru cy­kla­me­nu: ró­żo­we­go o od­cie­niu fio­le­to­wym

Wiktionary

Patrz:

cyklamen

Przykłady

 (1.1) Moja naj­lep­sza przy­ja­ciół­ka po­da­ro­wa­ła mi sza­lik ko­lo­ru cy­kla­me­no­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklamen m.

Wiktionary


cyklamina

tru­ją­cy gli­ko­zyd


SJP.pl


cyklaminian

sól so­do­wa kwasu cy­kla­mi­no­we­go sto­so­wa­na jako sub­stan­cja sło­dzą­ca, 30 razy słod­sza od sa­cha­ro­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, sól lub ester kwasu cy­kla­mi­no­we­go;

 (1.2) chem. pot. cy­kla­mi­nian (1.1) sodu lub wap­nia (ewen­tu­al­nie także po­ta­su) sto­so­wa­ny jako sztucz­ny śro­dek sło­dzą­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słod­ki smak cy­kla­mi­nia­nów zo­stał od­kry­ty przy­pad­ko­wo w 1937 roku.

 (1.2) Ten napój ga­zo­wa­ny za­wie­ra cy­kla­mi­nian.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklãˈmʲĩɲãn, AS: cyklãmʹĩńãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cykloheksylosulfaminian, N-cykloheksylosulfaminian

 (1.2) cyklamat

Wiktionary


cyklara

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny wi­re­on­ków


SJP.pl


cyklaza

enzym bio­rą­cy udział w two­rze­niu czą­ste­czek cy­klicz­nych


SJP.pl


cykler

urzą­dze­nie słu­żą­ce do au­to­ma­tycz­nej dia­li­zy otrzew­no­wej (np. w cho­ro­bie nerek)


SJP.pl


cyklicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cy­klicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas tej fazy gwia­zda staje się nie­sta­bil­na, a jej jas­ność i wiel­kość cy­klicz­nie zmie­nia­ją się wie­lo­krot­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykl m., cykliczność ż., cykloida ż.

 przym. cykliczny, acykliczny

Wiktionary


cykliczność

→ cy­klicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha cze­goś, co prze­bie­ga lub pow­ta­rza się w re­gu­lar­nych od­stę­pach czasu, zgod­nie z okre­ślo­nym cy­klem

Wiktionary

Patrz:

cykliczny

Przykłady

 (1.1) Cy­klicz­ność jest klu­czo­wą cechą wielu pro­ce­sów, które można ob­ser­wo­wać w przy­ro­dzie, tech­no­lo­gii i spo­łe­czeń­stwie, po­nie­waż poz­wa­la na prze­wi­dy­wa­nie ko­lej­nych eta­pów i lep­sze zro­zu­mie­nie dy­na­mi­ki sy­ste­mów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykl mrz., cykloida ż.

 przym. cykliczny, cyklowy, acykliczny

 przysł. cyklicznie

Wiktionary


cykliczny

1. wy­stę­pu­ją­cy w re­gu­lar­nych od­stę­pach czasu;
2. de­pre­sja cy­klicz­na - de­pre­sja, pod­czas któ­rej chory doz­na­je lęków, prze­ży­wa uro­je­nia winy i ma za­ha­mo­wa­nia czyn­no­ści ru­cho­wych;
3. poeta cy­klicz­ny - autor ut­wo­rów epic­kich two­rzą­cych cykle te­ma­tycz­ne, pi­szą­cy w VII-VI wieku p.n.e.; cy­klik


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cyklu, na­le­żą­cy do cyklu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez­ro­bo­cie cy­klicz­ne pow­sta­je w wy­ni­ku cy­klicz­ne­go roz­wo­ju go­spo­dar­ki, kiedy spad­ki pro­duk­cji wy­stę­pu­ją na prze­mian ze zwięk­sze­niem pro­duk­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykl m., cykliczność ż., cykloida ż.

 przysł. cyklicznie

 przym. acykliczny

Wiktionary


cyklik

autor ut­wo­rów epic­kich two­rzą­cych cykle te­ma­tycz­ne, pi­szą­cy w VII-VI wieku p.n.e.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) poeta two­rzą­cy cykle te­ma­tycz­ne wzo­ro­wa­ne na ho­me­row­skich

Wiktionary


cyklina

w tech­ni­ce: na­rzę­dzie do po­le­ro­wa­nia drew­na lub zdzie­ra­nia z niego wierzch­niej war­stwy; gła­dzi­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. płyt­ka o ostrych kra­wę­dziach do wy­gła­dza­nia drew­na;

Wiktionary

Cy­kli­na – ręcz­ne na­rzę­dzie sto­lar­skie słu­żą­ce do wy­gła­dza­nia po­wierzch­ni drew­na. Na­zy­wa­na rów­nież gła­dzi­cą. Uży­wa­ne obec­nie m.in. do wy­gła­dza­nia nie­do­stęp­nych dla cy­kli­niar­ki me­cha­nicz­nej frag­men­tów po­dłóg drew­nia­nych.

Wy­stę­pu­je w for­mie sta­lo­wej płyt­ki (pro­sto­kąt­nej lub za­o­krą­glo­nej - "ła­bę­dzia szyja") o gru­bo­ści od 0,4 do 1,2 mm. Kra­wę­dzie płyt­ki wstęp­nie osz­li­fo­wa­ne pod kątem pro­stym muszą być za­wi­nię­te (za­cią­gnię­te) stal­ką aby mogły wła­ści­wie cy­kli­no­wać po­wierzch­nię.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad­miar ściąć me­ta­lo­wą cy­kli­ną lub spi­ło­wać rasz­plą (oczy­wi­ście za­bez­pie­cza­jąc kra­wę­dzie – ja na­kle­jam taśmę kle­ją­cą na rasz­plę tak, aby taśma była nad kra­wę­dzia­mi, a pil­nik nad śliz­giem).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlʲĩna, AS: cyklʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykliniarz m., cykliniarka ż., cyklinowanie n.

 czas. cyklinować ndk.

 przym. cykliniarski

Wiktionary


cykliniarka

przy­rząd do po­le­ro­wa­nia po­dłóg par­kie­to­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ro­dzaj szli­fier­ki, słu­żą­cy do cy­kli­no­wa­nia;

Wiktionary

Cy­kli­niar­ka — ro­dzaj szli­fier­ki, słu­żą­cy do cy­kli­no­wa­nia. Jest to urzą­dze­nie elek­trycz­ne skła­da­ją­ce się z sil­ni­ka elek­trycz­ne­go, po­łą­czo­ne­go z bęb­nem, na któ­rym znaj­du­je się pa­pier ścier­ny.

Cy­kli­niar­ka to nazwa po­tocz­na. Pra­wi­dło­wa nazwa tego na­rzę­dzia to szli­fier­ka ta­śmo­wa. Wy­stę­pu­je w dwóch wer­sjach:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cy­kli­niar­ka jest na­rzę­dziem do cy­kli­no­wa­nia par­kie­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklʲĩˈɲarka, AS: cyklʹĩńarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykliniarz mos., cyklina ż., cyklinowanie n., wycyklinowanie n.

 czas. cyklinować ndk., wycyklinować dk.

 przym. cykliniarski

Wiktionary


cykliniarski

do­ty­czą­cy cy­kli­nia­rza, cy­kli­no­wa­nia


SJP.pl


cykliniarstwo

ręcz­ne po­le­ro­wa­nie drew­na cy­kli­ną


SJP.pl


cykliniarz

osoba, która wy­gła­dza po­wierzch­nię drew­na za po­mo­cą cy­kli­niar­ki lub cy­kli­ny


SJP.pl


cyklinowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. wy­gła­dza­nie po­wierzch­ni drew­na przy po­mo­cy cy­kli­niar­ki lub cy­kli­ny

Wiktionary

Cy­kli­no­wa­nie – szli­fo­wa­nie par­kie­tu, naj­czę­ściej wy­ko­ny­wa­ne ma­szy­ną szli­fu­ją­cą, czyli cy­kli­niar­ką. Ma na celu zdar­cie wierzch­niej, zni­szczo­nej w wy­ni­ku użyt­ko­wa­nia war­stwy drew­na.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cykliniarz m., cykliniarka ż., cyklina ż., wycyklinowanie n.

 czas. cyklinować ndk., wycyklinować dk.

 przym. cykliniarski

Wiktionary


cyklinować

wy­rów­ny­wać, wy­gła­dzać po­wierzch­nię drew­na za po­mo­cą cy­kli­ny lub cy­kli­niar­ki


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) techn. oczy­szczać i wy­gła­dzać par­kiet po­przez zdzie­ra­nie jego wierzch­niej war­stwy cy­kli­nar­ką lub cy­kli­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklina ż., cykliniarka ż., cyklinowanie n.

Wiktionary


cyklista

osoba lu­bu­ją­ca się w jeź­dzie na ro­we­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ktoś, kto jeź­dzi na ro­we­rze, upra­wia ko­lar­stwo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlʲista, AS: cyklʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklistyka ż., cyklistówka ż.

:: fż. cyklistka ż.

 przym. cyklistowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rowerzysta, kolarz

Wiktionary


cyklistka

→ cy­kli­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: cy­kli­sta

Wiktionary

Patrz:

cyklista

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlʲistka, AS: cyklʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklistyka ż., cyklistówka ż.

:: fm. cyklista mos.

 przym. cyklistowski

Wiktionary


cyklistowski

→ cy­kli­sta


SJP.pl

Patrz:

cyklista

cyklistyka

daw­niej: ko­lar­stwo


SJP.pl


cyklistówka

okrą­gła czap­ka spor­to­wa z dasz­kiem


SJP.pl


cyklizacja

Cy­kli­za­cja – re­ak­cja che­micz­na, w wy­ni­ku któ­rej zwią­zek acy­klicz­ny (łań­cu­cho­wy) przeksz­tał­ca się w zwią­zek cy­klicz­ny. Pro­ce­so­wi to­wa­rzy­szy wyt­wo­rze­nie no­we­go wią­za­nia che­micz­ne­go. Re­ak­cje tego typu za­cho­dzą naj­łat­wiej, jeśli pro­duk­ta­mi są pier­ście­nie 5-, 6- i 7-czło­no­we. Cy­kli­za­cja zwy­kle do­ty­czy związ­ków or­ga­nicz­nych, a jej pro­duk­ta­mi mogą być m.in. związ­ki aro­ma­tycz­ne, związ­ki he­te­ro­cy­klicz­ne, cy­klicz­ne imidy, lak­to­ny, lak­ta­my i wiele in­nych.

Wikipedia


cyklizować

prze­mie­niać związ­ki or­ga­nicz­ne o bu­do­wie łań­cu­cho­wej (związ­ki acy­klicz­ne) w związ­ki o bu­do­wie pier­ście­nio­wej (związ­ki cy­klicz­ne)


SJP.pl


cykloaddycja

ro­dzaj re­ak­cji che­micz­nej


SJP.pl

Cy­klo­ad­dy­cja – grupa re­ak­cji che­micz­nych za­li­cza­nych do tzw. pro­ce­sów pe­ri­cy­klicz­nych, tzn. ta­kich, w któ­rych ut­wo­rze­nie czą­stecz­ki pro­duk­tu na­stę­pu­je w kon­sek­wen­cji ko­ło­we­go prze­su­nię­cia p-elek­tro­nów w obrę­bie umow­ne­go lub re­al­ne­go frag­men­tu cy­klicz­ne­go.

W za­leż­no­ści od licz­by ato­mów wno­szo­nych przez ad­den­ty do pow­sta­ją­ce­go pier­ście­nia wy­róż­nia się m.in

Wikipedia


cykloalkan

alkan o bu­do­wie pier­ście­nio­wej (cy­klicz­nej)


SJP.pl


cykloalken

nie­na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór po­sia­da­ją­cy w czą­stecz­ce pier­ścień wę­glo­wy z jed­nym wią­za­niem pod­wój­nym; cy­klo­o­le­fi­na


SJP.pl


cyklobutan

wę­glo­wo­dór cy­klicz­ny o czte­rech ato­mach węgla


SJP.pl

Cy­klo­bu­tan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klicz­nych wę­glo­wo­do­rów. Ma po­dob­ne wła­ści­wo­ści jak cy­klo­pro­pan. Ulega ad­dy­cji z roz­pa­dem łań­cu­cha, wią­za­nia C−C two­rzą ostre kąty. Po­mi­mo du­żych na­prę­żeń, wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie m.in. w po­sta­ci kwasu pen­ta­cy­klo­a­nam­mok­so­we­go u bak­te­rii prze­pro­wa­dza­ją­cych pro­ces anam­mox.

Wikipedia


cyklodekstryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. jeden z wielu zło­żo­nych wę­glo­wo­da­nów z grupy dek­stryn

Wiktionary


cyklodrom

tor ko­lar­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. tor do wy­ści­gów w ko­lar­stwie to­ro­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­la­rze spę­dza­ją na cy­klo­dro­mie kilka go­dzin dzien­nie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) welodrom

Wiktionary


cykloergometr

sta­cjo­nar­ny rower słu­żą­cy do ba­da­nia spraw­no­ści fi­zycz­nej i do ćwi­czeń tre­nin­go­wych


SJP.pl


cyklofosfamid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny w che­mio­te­ra­pii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. med. zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na ipe­ry­tu azo­to­we­go, lek al­ki­lu­ją­cy sto­so­wa­ny w le­cze­niu no­wot­wo­rów;

Wiktionary

Cy­klo­fos­fa­mid ( cyc­lop­hosp­ha­mi­dum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klicz­nych dia­mi­do­fos­fo­ra­nów (dia­mi­dów kwasu fos­fo­ro­we­go), za­wie­ra­ją­cy pier­ścień 1,3,2-ok­sa­za­fos­fi­na­no­wy i frag­ment ipe­ry­tu azo­to­we­go () jako ami­do­wy li­gand eg­zo­cy­klicz­ny. Sto­so­wa­ny jako lek cy­to­sta­tycz­ny z grupy leków al­ki­lu­ją­cych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wska­za­nia­mi do sto­so­wa­nia cy­klo­fos­fa­mi­du są m.in. ostre bia­łacz­ki i mię­sa­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklɔfɔˈsfãmʲit, AS: cyklofosfãmʹit

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) N,N-bis(2-chloroetylo)-2-okso-1,3,2λ5-oksoazafosfinano-2-amina

Wiktionary


cyklofrenia

cho­ro­ba psy­chicz­na ob­ja­wia­ją­ca się okre­so­wy­mi zmia­na­mi na­stro­jów, na­pa­do­wym wy­stę­po­wa­niem sta­nów ma­nia­kal­nych i de­pre­sji; psy­cho­za ma­nia­kal­no-de­pre­syj­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­ba psy­chicz­na z wy­stę­po­wa­niem okre­so­wych sta­nów ma­nia­kal­nych i de­pre­sji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z punk­tu wi­dze­nia ge­ne­tycz­ne­go cy­klo­fre­nia jest więc cho­ro­bą he­te­ro­gen­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklofrenik mos., cyklofreniczka ż.

 przym. cyklofreniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) choroba afektywna dwubiegunowa

Wiktionary


cyklofreniczny

do­ty­czą­cy cy­klo­fre­nii


SJP.pl


cyklogeneza

Cy­klo­ge­ne­za – pro­ce­sy pro­wa­dzą­ce do pow­sta­nia niżu ba­rycz­ne­go. Czyn­ni­ka­mi wpły­wa­ją­cy­mi na cy­klo­ge­ne­zę mogą być: uksz­tał­to­wa­nie po­wierzch­ni, wil­got­ność po­wie­trza i pow­sta­wa­nie kon­tra­stów ter­micz­nych pod wpły­wem ad­wek­cji cie­płe­go lub chłod­ne­go po­wie­trza z in­nych ob­sza­rów.

Wikipedia


cyklogram

wy­kres przed­sta­wia­ją­cy prze­bieg ko­lej­nych czyn­no­ści pro­ce­su tech­nicz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) wy­kres, który po­ka­zu­je prze­bieg ko­lej­nych czyn­no­ści pro­ce­su tech­nicz­ne­go

Wiktionary


cykloheksan

wę­glo­wo­dór o bu­do­wie cy­klicz­nej (pier­ście­nio­wej) o 6 ato­mach węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl

Cy­klo­hek­san – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór ali­cy­klicz­ny za­wie­ra­ją­cy sześć ato­mów węgla.

Wikipedia


cykloheksanol

al­ko­hol cy­klicz­ny po­chod­na hek­sa­nu


SJP.pl

Cy­klo­hek­sa­nol, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, cy­klicz­ny, na­sy­co­ny al­ko­hol dru­go­rzę­do­wy bę­dą­cy po­chod­ną cy­klo­hek­sa­nu. Be­zbarw­na sub­stan­cja stała lub ciecz. Sto­so­wa­ny głów­nie jako pół­pro­dukt przy pro­duk­cji ny­lo­nu.

Wikipedia


cykloheksen

szó­sty w sze­re­gu nie­na­sy­co­nych wę­glo­wo­do­rów o bu­do­wie pier­ście­nio­wej za­wie­ra­ją­cych jedno wią­za­nie pod­wój­ne


SJP.pl

Cy­klo­hek­sen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klo­al­ke­nów. Łat­wo­pal­na ciecz nie­roz­pu­szczal­na w wo­dzie, roz­pu­szczal­na w więk­szo­ści roz­pu­szczal­ni­ków or­ga­nicz­nych. Wyt­wa­rza­ny jest prze­my­sło­wo przez czę­ścio­we uwo­dor­nie­nie ben­ze­nu. Pow­sta­je także w wy­ni­ku ka­ta­li­zo­wa­nej przez kwasy de­hy­dra­ta­cji cy­klo­hek­sa­no­lu:

Wikipedia


cykloid

czło­wiek o spo­tę­go­wa­nym uspo­so­bie­niu cy­klo­ty­micz­nym, czyli takim, które cha­rak­te­ry­zu­je się zmien­no­ścią na­stro­jów, wy­stę­po­wa­niem na zmia­nę okre­sów de­pre­sji i wzmo­żo­nej ak­tyw­no­ści; cy­klo­ty­mik


SJP.pl


cykloida

krzy­wa pła­ska, którą za­kre­śla punkt po­ło­żo­ny na okrę­gu to­czą­cym się bez po­śliz­gu po pro­stej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. krzy­wa, jaką opi­su­je tor punk­tu, le­żą­ce­go na ob­wo­dzie koła, które toczy się bez po­śliz­gu po pro­stej;

Wiktionary

Cy­klo­i­da – ro­dzaj krzy­wej pła­skiej, który można de­fi­nio­wać ru­chem okrę­gu. Cy­klo­i­da to tor (tra­jek­to­ria) punk­tu na okrę­gu to­czą­cym się – bez po­śliz­gu – po pro­stej. Rów­no­waż­na de­fi­ni­cja opie­ra się na ge­o­me­trii ana­li­tycz­nej – opi­sie tego ruchu w ukła­dzie współ­rzęd­nych. Od­po­wied­nie wzory – dla ukła­du kar­tez­jań­skie­go – po­da­no niżej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Punkt za­kre­śla cy­klo­i­dę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlɔjda, AS: cykloi ̯da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykl m., cykliczność ż.

 przym. cykloidalny, cykliczny

 przysł. cyklicznie

Wiktionary


cykloidalny

→ cy­klo­i­da


SJP.pl

Patrz:

cykloida

cykloidograf

przy­rząd do kre­śle­nia cy­klo­id - krzy­wych pła­skich za­kre­śla­nych przez punkt okrę­gu to­czą­ce­go się bez po­śliz­gu po pro­stej


SJP.pl


cykloidowy

przy­miot­nik od: cy­klo­i­da


SJP.pl


cyklokauczuk

ter­mo­pla­stycz­ny pro­dukt re­ak­cji cy­kli­za­cji ka­u­czu­ku; ka­u­czuk cy­kli­zo­wa­ny


SJP.pl


cyklokros

ro­dzaj ko­lar­stwa upra­wia­ne­go na trud­nych tra­sach te­re­no­wych; cyc­lo­cross, ko­lar­stwo prze­ła­jo­we


SJP.pl


cyklometr

przy­rząd do mie­rze­nia łuku koła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. geom. przy­rząd do po­mia­ru łuku koła

 (1.2) mot. przy­rząd do re­je­stra­cji obro­tów koła po­ja­zdu

 (1.3) sport. = cy­klo­er­go­metr

Wiktionary

Cy­klo­metr (z grec­kie­go: κύκλος (cyc­los) 'cykle' oraz μέτρον (me­tron) 'mie­rzyć') – urzą­dze­nie wy­na­le­zio­ne przez pol­skie­go ma­te­ma­ty­ka i kryp­to­lo­ga Ma­ria­na Re­jew­skie­go, słu­żą­ce do wy­li­cza­nia cy­klicz­nych per­mu­ta­cji szy­fro­gra­mów nie­miec­kiej ma­szy­ny szy­fru­ją­cej Enig­ma.

Wikipedia


cyklomorfoza

Cy­klo­mor­fo­za (gr. "kýklos" koło, "morphē" kształt), po­li­mor­fizm se­zo­no­wy – se­zo­no­wa zmien­ność wiel­ko­ści i kształ­tu ciała drob­nych or­ga­niz­mów (bez­krę­gow­ców oraz glo­nów plank­to­no­wych) w ko­lej­nych po­ko­le­niach w ciągu roku. Po­wszech­na u plank­to­no­wych sko­ru­pia­ków, zwła­szcza wio­śla­rek.

Wikipedia


cyklomotor

rower z nie­wiel­kim sil­ni­kiem spa­li­no­wym lub elek­trycz­nym


SJP.pl


cyklon

ro­dzaj cyr­ku­la­cji at­mos­fe­rycz­nej ty­po­wej dla niżów ba­rycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. wi­ru­ją­cy układ at­mos­fe­rycz­ny w oś­rod­ku ni­skie­go ci­śnie­nia;

 (1.2) chem. nazwa dwóch tru­ją­cych środ­ków che­micz­nych: cy­klon A i cy­klon B

 (1.3) techn. urzą­dze­nie do od­py­la­nia gazów me­to­dą wi­ro­wą;

 (1.4) pot. hu­ra­gan, trąba po­wietrz­na

Wiktionary

Cy­klon − ro­dzaj cyr­ku­la­cji at­mos­fe­rycz­nej ty­po­wej dla niżów ba­rycz­nych; wi­ro­wy układ wia­tru w obrę­bie niżu (prze­mie­szcza­ją się po li­niach spi­ral­nych od zew­nątrz do środ­ka). Na pół­ku­li pół­noc­nej kie­ru­nek obro­tu prze­ciw­ny do kie­run­ku ruchu wska­zó­wek ze­ga­ra, zaś na po­łud­nio­wej zgod­ny z kie­run­kiem wska­zó­wek ze­ga­ra (zob. efekt Co­rio­li­sa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­tek wpadł w oko cy­klo­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨklɔ̃n, AS: cyklõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyklonowy, cyklonalny, cykloniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niż, układ niżowy

Wiktionary


cyklonalny

→ cy­klon (wir po­wietrz­ny); cy­klo­nicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z cy­klo­nem, do­ty­czą­cy cy­klo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklon mrz.

 przym. cykloniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cykloniczny

Wiktionary


cyklonet

urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne do od­dzie­la­nia ropy naf­to­wej od wody


SJP.pl


cykloniczny

→ cy­klon (wir po­wietrz­ny); cy­klo­nal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z cy­klo­nem, do­ty­czą­cy cy­klo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklon mrz.

 przym. cyklonalny, cyklonowy

Wiktionary


cyklonit

ma­te­riał wy­bu­cho­wy kru­szą­cy; hek­so­gen


SJP.pl


cyklonowy

→ cy­klon (urzą­dze­nie do oczy­szcza­nia gazu lub pary)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. zwią­za­ny z cy­klo­nem, do­ty­czą­cy cy­klo­nu

 (1.2) me­te­o­rol. zwią­za­ny z cy­klo­nem, do­ty­czą­cy cy­klo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklon mrz.

 przym. cykloniczny

Wiktionary


cykloolefina

nie­na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór po­sia­da­ją­cy w czą­stecz­ce pier­ścień wę­glo­wy z jed­nym wią­za­niem pod­wój­nym; cy­klo­al­ken


SJP.pl


cyklop

ol­brzym z jed­nym okiem umie­szczo­nym po środ­ku czoła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mitgr. ol­brzym z jed­nym okiem poś­rod­ku czoła;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) biol. mały jed­no­o­ki sko­ru­piak, bę­dą­cy istot­nym skład­ni­kiem zo­o­plank­to­nu;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – W kra­i­nie ślep­ców jed­no­o­ki jest kró­lem! – ob­wie­ścił cy­klop.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨklɔp, AS: cyklop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklopia ż.

 przym. cyklopowy, rzad. cyklopi; przest. cyklopski, cyklopiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) oczlik

Wiktionary


cyklopentadien

zwią­zek che­micz­ny po­sia­da­ją­cy pięć ato­mów węgla po­łą­czo­nych w pier­ścień oraz dwa wią­za­nia pod­wój­ne


SJP.pl

Cy­klo­pen­ta­dien, cy­klo­pen­ta-1,3-dien – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­ce dwa wią­za­nia pod­wój­ne (cy­klo­dien).

W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest cie­czą o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu, nie roz­pu­szcza się w wo­dzie, ale jest roz­pu­szczal­ny w eta­no­lu i ete­rze die­ty­lo­wym. Jest otrzy­my­wa­ny ze smoły po­ga­zo­wej. Sto­su­je się go jako mo­no­mer przy pro­duk­cji po­lio­le­fin me­to­dą po­li­me­ry­za­cji z ot­war­ciem pier­ście­nia.

Wikipedia


cyklopentan

zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klo­al­ka­nów ma­ją­cy pięć ato­mów węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl

Cy­klo­pen­tan, C5H10 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów cy­klicz­nych. Jest sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik, do pro­duk­cji żywic po­li­me­ro­wych i kle­jów, a także jako po­ro­for przy pro­duk­cji pia­nek po­liu­re­ta­no­wych.

Wikipedia


cyklopentanowy

→ cy­klo­pen­tan


SJP.pl

Patrz:

cyklopentan

cyklopi

cy­klo­po­wy;
1. wła­ści­wy cy­klo­po­wi, cy­klo­pom;
2. wy­ko­na­ny na miarę cy­klo­pów, gi­gan­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. wła­ści­wy cy­klo­po­wi

Wiktionary

Cy­klo­pi (także Cy­klo­py, Ki­klo­pi; gr. Κύκλωπες Kýklōpes, łac. Cyc­lo­pes ‘okrą­gło­o­cy’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej ol­brzy­my z jed­nym okiem poś­rod­ku czoła, zaj­mu­ją­ce się pa­ster­stwem i bu­do­wą ogrom­nych murów (cy­klo­po­we mury). Pra­co­wa­li też u He­faj­sto­sa w kuźni i kuli pio­ru­ny dla Zeusa.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cyklop mrz.

 przym. cyklopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyklopowy

Wiktionary


cyklopia

cy­klo­po­wy;
1. wła­ści­wy cy­klo­po­wi, cy­klo­pom;
2. wy­ko­na­ny na miarę cy­klo­pów, gi­gan­tycz­ny


SJP.pl

Cy­klo­pia, jed­no­o­cze (łac. "cyc­lo­pia") – wada roz­wo­jo­wa po­le­ga­ją­ca na wyksz­tał­ce­niu się tylko jed­nej gałki ocz­nej. Jest to jedna z wad wro­dzo­nych zwią­za­nych z ho­lo­pro­zen­ce­fa­lią.

Nazwa wady po­cho­dzi od cy­klo­pów, jed­no­o­kich stwo­rzeń z mi­to­lo­gii grec­kiej.

Wikipedia


cyklopka

→ cy­klop


SJP.pl

Patrz:

cyklop

cyklopowy

cy­klo­pi;
1. wła­ści­wy cy­klo­po­wi, cy­klo­pom;
2. wy­ko­na­ny na miarę cy­klo­pów, gi­gan­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy cy­klo­po­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklop m.

 przym. cyklopi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyklopi

Wiktionary


cyklopropan

zwią­zek che­micz­ny z grupy cy­klo­al­ka­nów ma­ją­cy trzy atomy węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl

Cy­klo­pro­pan, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy cy­klo­al­kan. W wa­run­kach nor­mal­nych jest to be­zbarw­ny, cięż­szy od po­wie­trza gaz o słod­ka­wym za­pa­chu. Jest bar­dzo łat­wo­pal­ny, w kon­tak­cie z tle­nem two­rzy silną mie­szan­kę wy­bu­cho­wą.

Wikipedia


cyklopy

ro­dzi­na sko­ru­pia­ków z rzędu wi­dło­no­gów; ocz­li­ki


SJP.pl


cyklorama

1. ro­dzaj daw­ne­go fo­to­pla­sty­ko­nu;
2. na­ma­lo­wa­ny na płót­nie obraz, na­wi­nię­ty na walce, które obra­ca­jąc się umoż­li­wia­ją obej­rze­nie całej pa­no­ra­my


SJP.pl


cykloseryna

an­ty­bio­tyk sto­so­wa­ny w le­cze­niu gruź­li­cy


SJP.pl

Cy­klo­se­ry­na ( cyc­lo­se­ri­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk sto­so­wa­ny w le­cze­niu gruź­li­cy. Ha­mu­je wbu­do­wy­wa­nie -ala­ni­ny w struk­tu­rę ścia­ny i błony ko­mór­ko­wej w ko­mór­kach bak­te­rii. Dzia­ła na bak­te­rie Gram-ujem­ne i Gram-do­dat­nie oraz na prąt­ki gruź­li­cy. Dzia­ła­niem nie­po­żą­da­nym jest od­dzia­ły­wa­nie na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy – może po­wo­do­wać psy­cho­zy, drgaw­ki itp.

Wikipedia


cyklosport

sport ro­we­ro­wy; ko­lar­stwo


SJP.pl


cyklosporyna

silny lek o dzia­ła­niu im­mu­no­su­pre­syj­nym


SJP.pl

Cy­klo­spo­ry­na, Cy­klo­spo­ry­na A ( cic­lo­spo­ri­num) – wy­stę­pu­ją­cy w na­tu­rze or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako lek o dzia­ła­niu im­mu­no­su­pre­syj­nym. Cy­klo­spo­ry­na jest cy­klicz­nym pep­ty­dem zło­żo­nym z 11 ami­nok­wa­sów (un­de­ka­pep­tyd).

Wpro­wa­dze­nie cy­klo­spo­ry­ny do za­po­bie­ga­nia odrzu­ca­niu prze­szcze­pów do­ko­na­ło prze­ło­mu w tran­splan­to­lo­gii.

Wikipedia


cyklotrial

kon­ku­ren­cja ko­lar­ska, jazda po spe­cjal­nie przy­go­to­wa­nym, bar­dzo skom­pli­ko­wa­nym torze; trial ro­we­ro­wy


SJP.pl


cyklotron

ro­dzaj cy­klicz­ne­go ak­ce­le­ra­to­ra czą­stek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. naj­prost­sza forma ak­ce­le­ra­to­ra cy­klicz­ne­go na­ła­do­wa­nych czą­stek ele­men­tar­nych;

Wiktionary

Cy­klo­tron – naj­prost­sza i pier­wsza hi­sto­rycz­nie forma ak­ce­le­ra­to­ra cy­klicz­ne­go czą­stek ob­da­rzo­nych ła­dun­kiem elek­trycz­nym.

W ak­ce­le­ra­to­rach cy­klicz­nych, także w cy­klo­tro­nie, przy­spie­sza­ne cząst­ki po­ru­sza­ją się po to­rach zbli­żo­nych do ko­ło­wych, prze­bie­ga­jąc wie­lo­krot­nie przez ob­szar, w któ­rym są przy­spie­sza­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɨkˈlɔtrɔ̃n, AS: cyklotrõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyklotronowy

Wiktionary


cyklotronowy

przy­miot­nik od: cy­klo­tron


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z cy­klo­tro­nem, do­ty­czą­cy cy­klo­tro­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklotron mrz.

Wiktionary


cykloturysta

osoba po­dró­żu­ją­ca ro­we­rem w ce­lach tu­ry­stycz­nych


SJP.pl


cyklotymia

za­bu­rze­nie psy­chicz­ne, lekka po­stać psy­cho­zy ma­nia­kal­no-de­pre­syj­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na utrzy­mu­ją­cych się wa­ha­niach na­stro­ju w po­sta­ci ła­god­nych epi­zo­dów sub­de­pre­sji i hi­po­ma­nii;

Wiktionary

Cy­klo­ty­mia (z gr. "κύκλος" „krąg” i "θυμός" „duch, na­strój, gniew”) – za­bu­rze­nie afek­tyw­ne po­le­ga­ją­ce na utrzy­mu­ją­cych się stale wa­ha­niach na­stro­ju i ak­tyw­no­ści w po­sta­ci ła­god­nych epi­zo­dów sub­de­pre­sji i hi­po­ma­nii, które wy­stę­pu­ją za­mien­nie zwy­kle bez związ­ku z wy­da­rze­nia­mi ży­cio­wy­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cy­klo­ty­mia jest za­sad­ni­czo spo­krew­nio­na z za­bu­rze­nia­mi dwu­bie­gu­no­wy­mi, po­nie­waż rów­nież tutaj na­prze­mien­nie wy­stę­pu­ją fazy ma­nia­kal­ne i de­pre­syj­ne. W cy­klo­ty­mii jed­nak fazy te nie mają aż ta­kiej in­ten­syw­no­ści i nie od razu rzu­ca­ją się w oczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklɔˈtɨ̃mʲja, AS: cyklotỹmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklotymik m.

 przym. cyklotymiczny

Wiktionary


cyklotymiczka

→ cy­klo­ty­mik


SJP.pl

Patrz:

cyklotymik

cyklotymiczny

do­ty­czą­cy cy­klo­ty­mii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) psych. med. zwią­za­ny z cy­klo­ty­mią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklɔtɨ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: cyklotỹmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklotymia ż., cyklotymik m.

Wiktionary


cyklotymik

czło­wiek o spo­tę­go­wa­nym uspo­so­bie­niu cy­klo­ty­micz­nym, czyli takim, które cha­rak­te­ry­zu­je się zmien­no­ścią na­stro­jów, wy­stę­po­wa­niem na zmia­nę okre­sów de­pre­sji i wzmo­żo­nej ak­tyw­no­ści; cy­klo­id


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. osoba cier­pią­ca na cy­klo­ty­mię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨklɔˈtɨ̃mʲik, AS: cyklotỹmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyklotymia ż.

 przym. cyklotymiczny

Wiktionary


cyklowy

przy­miot­nik od: cykl


SJP.pl


cykloza

okręż­ny ruch cy­to­plaz­my wokół cen­tral­nej wod­nicz­ki po­kar­mo­wej, wy­stę­pu­ją­cy u niek­tó­rych cu­dzo­żyw­nych pier­wot­nia­ków


SJP.pl


cyknięcie

1. np. o ze­ga­rze: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos, cy­knię­cie; ty­knąć;
2. o owa­dach ta­kich jak świerszcz, konik polny: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny szmer;
3. po­tocz­nie: dać cze­goś tro­chę;
4. rzad­kie: napić się tro­chę


SJP.pl


cyknąć

1. np. o ze­ga­rze: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos, cy­knię­cie; ty­knąć;
2. o owa­dach ta­kich jak świerszcz, konik polny: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny szmer;
3. po­tocz­nie: dać cze­goś tro­chę;
4. rzad­kie: napić się tro­chę


SJP.pl


cykor

po­tocz­nie:
1. strach, obawa, lęk;
2. osoba bo­ją­ca się cze­goś, ostroż­na do prze­sa­dy; tchórz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. strach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. osoba strach­li­wa, tchórz

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ten cykor bałby się nawet ma­łe­go psa!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨkɔr, AS: cykor

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) bojaźliwiec, strachajło, tchórz, panikarz, trusia, asekurant, ostrożniak, kapitulant, zajęcze serce, człowiek małego ducha; wulg. trzęsidupa

Wiktionary


cykoria

1. ro­śli­na wa­rzyw­na o ja­dal­nych li­ściach;
2. sub­stan­cja o gorz­kim smaku, sto­so­wa­na przy pro­duk­cji kawy zbo­żo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­cho­rium|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny astro­wa­tych

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju cy­ko­ria (1.1)

 (1.3) kulin. ja­rzy­na z pędów upraw­nych od­mian cy­ko­rii po­dróż­nik

 (1.4) uczn. strach przed spraw­dzia­nem

 (1.5) uczn. strach­li­wa dziew­czy­na

Wiktionary

Cy­ko­ria ("Ci­cho­rium" L.) – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych, na­le­żą­cy do ro­dzi­ny astro­wa­tych. Liczy 7–8 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go i w po­zo­sta­łej czę­ści Eu­ro­py, za­chod­niej Azji, a poza tym w Etio­pii. Cy­ko­ria po­dróż­nik "C.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈkɔrʲja, AS: cykorʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cykoriowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) lud. szczerbak, twardostoj

Wiktionary


cykoriowy

przy­miot­nik od: cy­ko­ria


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ko­rią; za­wie­ra­ją­cy cy­ko­rię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cykoria ż.

Wiktionary


cykorowaty

po­tocz­nie: łatwo ule­ga­ją­cy stra­cho­wi; strach­li­wy, bo­jaź­li­wy


SJP.pl


cykorzyć

po­tocz­nie: bać się, tchó­rzyć; cykać się, stra­chać się, dygać się, pe­niać


SJP.pl


cykot

od­głos ze­ga­ra; cy­ko­ta­nie; cy­ka­nie


SJP.pl


cykotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­ko­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cykotać

Wiktionary


cykotać

o ze­ga­rze: wy­da­wać dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce "cyk"


SJP.pl


cykowiak

naz­wi­sko


SJP.pl


cykowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cy­ko­wo – część wsi Gi­że­wo w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca
  • Cy­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Ka­mie­niec
  • Cy­ko­wo – wieś w re­jo­nie cze­re­po­wiec­kim ob­wo­du wo­ło­godz­kie­go

Wikipedia


cykuta

1. po­spo­li­ta by­li­na o bia­łych kwia­tach, sil­nie tru­ją­ca; sza­lej (po­spo­li­ty);
2. tru­ciz­na wyt­wa­rza­na z ko­rze­nia ro­śli­ny o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. sza­lej;

 (1.2) tok­sy­kol. tru­ciz­na otrzy­my­wa­na z soku ko­rze­nia sza­le­ju

Wiktionary

Cy­ku­ta – śmier­tel­na tru­ciz­na bę­dą­ca wy­cią­giem z róż­nych ro­ślin, sto­so­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu. Za­wie­ra­ła al­ka­lo­i­dy m.in. z ta­kich ga­tun­ków jak szczwół pla­mi­sty ("Co­nium ma­cu­la­tum") i sza­lej ja­do­wi­ty ("Ci­cu­ta vi­ro­sa"). Za­rów­no ko­nii­na, po­cho­dzą­ca ze szczwo­łu, jak i cy­ku­tok­sy­na oraz cy­ku­tol z sza­le­ju po­ra­ża­ją oś­ro­dek od­de­cho­wy w rdze­niu prze­dłu­żo­nym.

Wikipedia


cykutyna

sil­nie tru­ją­cy al­ka­lo­id z ko­rzen­ne­go soku cy­ku­ty


SJP.pl


cyla

zdrob­nie­nie od: Ce­cy­lia


SJP.pl


cylicja

kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji Mniej­szej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. hi­sto­rycz­na kra­i­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji Mniej­szej nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;

Wiktionary

Cy­li­cja ( ‏قيليقيا‎ "Ki­li­ki­ja" lub nieg­dyś ‏الثغور الشامية‎, Ci­li­cie, Κιλικία, "Ki­li­kia," Ci­li­cia, Կիլիկիա, "Ki­li­kia" Ki­li­kya (Çukurova)) – kra­i­na hi­sto­rycz­na na po­gra­ni­czu Azji Mniej­szej i Sy­ro­pa­le­sty­ny. W cen­tral­nym punk­cie rów­nin­na i żyzna, jed­nak oto­czo­na ze­wsząd gó­ra­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Cylicyjczyk mos., Cylicyjka ż.

 przym. cylicyjski, cylicki

Wiktionary


cylicyjczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. miesz­ka­niec Cy­li­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród jego pa­sa­że­rów są bo­ha­te­ro­wie póź­niej­szych wy­da­rzeń: Cy­li­cyj­czyk Kleon, sy­ryj­ski mag Eunus, Grecy Acha­jos i Le­ste­ros.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cylicja ż.

:: fż. Cylicyjka ż.

 przym. cylicyjski, cylicki

Wiktionary


cylicyjski

zwią­za­ny z Cy­li­cją, do­ty­czą­cy Cy­li­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­li­cją, do­ty­czą­cy Cy­li­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cylicyjczyk mos., Cylicja ż.

Wiktionary


cylicyjum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. wło­sie­ni­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨlʲiˈt͡sɨjũm, AS: cylʹicyi ̯ũm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. dzinia

Wiktionary


cylinder

1. ro­dzaj mę­skie­go ka­pe­lu­sza
2. część ma­szy­ny tło­ko­wej
3. przy­rząd, na­czy­nie wal­co­wa­te­go kształ­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. techn. każdy walec, zwła­szcza gdy pusty wew­nątrz

 (1.2) chem. na­czy­nie wal­co­wa­te słu­żą­ce do po­mia­ru ob­ję­to­ści cie­czy;

 (1.3) odzież. sztyw­ny, zwy­kle wy­so­ki ka­pe­lusz męski z wą­skim ron­dem i wal­co­wa­tą głów­ką;

 (1.4) techn. część ma­szy­ny tło­ko­wej, w któ­rej po­ru­sza się tłok;

 (1.5) techn. ma­ga­zy­nek w kol­cie

 (1.6) in­form. grupa ście­żek o tym samym nu­me­rze, znaj­du­ją­cych się na wszyst­kich ta­le­rzach dysku twar­de­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • bryła ge­o­me­trycz­na
  • cy­lin­der, w któ­rym po­ru­sza się tłok sil­ni­ka, si­łow­ni­ka, sprę­żar­ki lub pompy
  • cy­lin­der (ka­pe­lusz)
  • cy­lin­der w twar­dym dysku
  • cy­lin­der mia­ro­wy – na­czy­nie la­bo­ra­to­ryj­ne
  • Cy­lin­der – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Dwa­na­ście cy­lin­drów fer­ra­ri 410 pra­co­wa­ło nadal bez­gło­śnie, choć strzał­ka szyb­ko­ścio­mie­rza prze­kra­cza­ła cyfrę sto dwa­dzie­ścia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈlʲĩndɛr, AS: cylʹĩnder

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylindryczność ż.

:: zdrobn. cylinderek m.

 przym. cylindrowy, cylindryczny

 przysł. cylindrycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) walec

 (1.2) menzurka

Wiktionary


cylinderek

mały cy­lin­der


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. cy­lin­der

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylinder mrz.

 przym. cylindryczny

Wiktionary


cylindrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­lin­dro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylinder m.

 czas. cylindrować

 przym. cylindryczny

Wiktionary


cylindrowiec

cy­lin­dro­wiec ko­ra­lo­wy - po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski wąż o po­dziem­nym try­bie życia


SJP.pl


cylindrowy

przy­miot­nik od: cy­lin­der


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cy­lin­dra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylinder mrz.

Wiktionary


cylindryczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest cy­lin­drycz­ne, wal­co­wa­te

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cen­tral­nym punk­cie po­mie­szcze­nia na owal­nym pod­wyż­sze­niu stał po­tęż­ny ko­cioł, pow­ta­rza­ją­cy swoim kształ­tem cy­lin­drycz­ność twier­dzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylinder m.

 przym. cylindryczny

Wiktionary


cylindryczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma kształt cy­lin­dra

 (1.2) zwią­za­ny z cy­lin­drem, do­ty­czą­cy cy­lin­dra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wał na ogół wy­ko­na­ny jest ze stali i w for­mie cy­lin­drycz­nej.

 (1.1) Wieża, zwana gich­tą, słu­ży­ła do wy­cią­ga­nia za po­mo­cą ręcz­ne­go dźwi­gu wsadu – czyli dar­nio­wej rudy że­la­za, węgla drzew­ne­go i top­ni­ków – na sporą wy­so­kość, aby za­sy­pać nim zbu­do­wa­ny w po­bli­żu cy­lin­drycz­ny wiel­ki piec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨlʲĩnˈdrɨt͡ʃnɨ, AS: cylʹĩndryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cylinder m., cylinderek m., cylindrowanie n., cylindryczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) walcowaty

Wiktionary


cylka

zdrob­nie­nie od: Ce­cy­lia


SJP.pl


cylma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Re­pu­bli­ce Komi i ob­wo­dzie ar­chan­giel­skim Rosji, lewy do­pływ Pe­czo­ry

Wiktionary


cylnonć

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tra­fić

Wiktionary


cylwik

naz­wi­sko


SJP.pl


cym

wyraz za­stę­pu­ją­cy słowa w niek­tó­rych pio­sen­kach (typu: rym, cym, cym)


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) jako przyś­piew­ka za­stę­pu­je słowa w niek­tó­rych pio­sen­kach

Wiktionary


cyma

w ar­chi­tek­tu­rze: pro­fil w kształ­cie li­te­ry S; sima, esow­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) w ar­chi­tek­tu­rze: pro­fil w kształ­cie li­te­ry S

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sima, esownik

Wiktionary


cymatyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. dział fi­zy­ki zaj­mu­ja­cy się fa­la­mi dźwię­ko­wy­mi i ich od­dzia­ły­wa­niem na sub­stan­cje fi­zycz­ne

Wiktionary

Cy­ma­ty­ka ( κῦμα, "kyma" – fala) – dział fi­zy­ki, kon­kret­niej aku­sty­ki, ba­da­ją­cy kształt fal aku­stycz­nych.

Wzory uzy­sku­je się zaz­wy­czaj po­przez wpra­wie­nie w re­zo­nans pły­nów, ko­lo­i­dów lub ciał sta­łych z roz­sy­pa­nym na po­wierzch­ni pia­skiem. Kształ­ty wzo­rów uza­leż­nio­ne są od czę­stot­li­wo­ści dźwię­ku oraz kształ­tu po­wierzch­ni wpra­wio­nej w re­zo­nans. Fale przy­bie­ra­ją za­rów­no sta­tycz­ne kształ­ty ge­o­me­trycz­ne, jak i dy­na­micz­ne formy.

Wikipedia


cymański

naz­wi­sko


SJP.pl


cymbalaria

ro­dzaj bylin, pół­krze­wów i krze­wów z ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych


SJP.pl

Cym­ba­la­ria ("Cym­ba­la­ria") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych, w sy­ste­mach XX-wiecz­nych kla­sy­fi­ko­wa­ny zwy­kle do sze­ro­ko wów­czas uj­mo­wa­nej ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych. Daw­niej też ro­śli­ny te włą­cza­ne były do ro­dza­ju lnica "Li­na­ria", od któ­rej róż­nią się mor­fo­lo­gicz­nie tym, że kwia­ty wy­ra­sta­ją po­je­dyn­czo w ką­tach liści oraz dło­nia­stym żył­ko­wa­niem liści.

Wikipedia


cymbale

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) Ms. lp. i W. lp. od cym­bał

Wiktionary


cymbalisko

zgru­bie­nie od: cym­bał (głu­piec)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od: cym­bał (głu­piec)

Wiktionary


cymbalista

muzyk gra­ją­cy na cym­ba­łach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) muzyk, który gra na cym­ba­łach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cym­ba­li­sta zręcz­nie prze­su­wa pal­ca­mi po cym­ba­łach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. cymbalistka ż.

 przym. cymbałowy

Wiktionary


cymbalistka

→ cym­ba­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na cym­ba­łach

Wiktionary

Patrz:

cymbalista

Powiązane:

 rzecz. cymbały nmos., cymbałki nmos., cymbalenie n., cymbał m.

:: fm. cymbalista m.

 czas. cymbalić ndk.

 przym. cymbałowy

Wiktionary


cymbał

po­tocz­nie, lek­ce­wa­żą­co: czło­wiek ogra­ni­czo­ny, nie­za­rad­ny ży­cio­wo; gamoń, głu­piec, tuman


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. głos w or­ga­nach

 (1.2) daw. muz. dzwon ze­ga­ro­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) po­gard. głu­piec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ewe­ne­men­tem, nie­ma­ją­cym miej­sca w żad­nej innej epoce, jest cym­bał nie­stro­jo­ny, zwany pol­skim, któ­re­go po­je­dyn­cza pi­szczał­ka skła­da­ła się z nogi i wło­żo­nych do niej nie­stro­jo­nych pi­szcza­łek, naj­czę­ściej sze­ściu.

 (2.1) Nie będę cym­ba­ło­wi dzie­sięć razy tłu­ma­czył.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymbałki lm nm., cymbały lm nm., cymbalista mos., cymbalistka ż.

:: zdrobn. cymbałek mrz.

 przym. cymbałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) głupek, osioł, muł, idiota, kretyn, głąb, niedorozwój, baran, bałwan, błazen, bęcwał, cep, ciołek, kapuściana głowa, matoł, półgłupek, półgłówek, tępak, jełop, tłumok, wariat, dupek, cwel, ciućmok, imbecyl, kiep, dureń, burak, łeb, pierdoła, sierota, debil, fiut, dzban

Wiktionary


cymbała

po­tocz­nie, lek­ce­wa­żą­co: czło­wiek ogra­ni­czo­ny, nie­za­rad­ny ży­cio­wo; gamoń, głu­piec, tuman


SJP.pl


cymbałek

zdrob­nie­nie od: cym­bał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały cym­bał

Wiktionary


cymbałki

po­pu­lar­ny in­stru­ment dzie­cię­cy za­wie­ra­ją­cy luźno umo­co­wa­ne płyt­ki me­ta­lo­we na drew­nia­nej ramie, w które ude­rza się pa­łecz­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. muz. dzwon­ki uży­wa­ne jako in­stru­ment dzie­cię­cy;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: cym­ba­łek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cała klasa grała na cym­bał­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃mˈbawʲci, AS: cỹmbau̯ʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymbał mos./mrz., cymbalistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzwonki

Wiktionary


cymbałowy

→ cym­bał, → cym­ba­ły


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) muz. zwią­za­ny z cym­ba­ła­mi, do­ty­czą­cy cym­ba­łów

Wiktionary

Patrz:

cymbał, → cymbały

Powiązane:

 rzecz. cymbały mrz., cymbał mos., cymbalista mos., cymbalistka ż.

Wiktionary


cymbały

in­stru­ment o sta­lo­wych stru­nach róż­nej dłu­go­ści, w które ude­rza się drew­nia­ny­mi pa­łecz­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) muz. ude­rza­ny in­stru­ment stru­no­wy;

Wiktionary

Cym­ba­ły – stru­no­wy in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów, ude­rza­ny pa­łecz­ka­mi. Kla­sy­fi­ka­cja uwz­ględ­nia pod­gru­pę chor­do­fo­nów pro­stych lub cytr (dalej – cytr pły­to­wych i rze­czy­wi­stych). Na­le­żą do in­stru­men­tów stru­no­wych ude­rza­nych.

We­dług Kla­sy­fi­ka­cji Horn­bo­ste­la-Sach­sa cym­ba­ły oz­na­czo­ne są nu­me­rem 314.122.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cym­ba­li­sta zręcz­nie prze­su­wa pal­ca­mi po cym­ba­łach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃mˈbawɨ, AS: cỹmbau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymbalista m., cymbalistka ż., cymbał mos.

 przym. cymbałowy

Wiktionary


cymbergaj

po­pu­lar­na w XX wieku gra szkol­na lub pod­wór­ko­wa po­le­ga­ją­ca na od­bi­ja­niu po bla­cie monet za po­mo­cą grze­bie­nia lub li­nij­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) środ. gra szkol­na po­le­ga­ją­ca na prze­su­wa­niu grze­bie­niem po ławce więk­szej mo­ne­ty tak, aby ude­rza­ła w mniej­szą, którą na­le­ża­ło tra­fić w bram­kę prze­ciw­ni­ka

Wiktionary

Cym­ber­gaj – to­wa­rzy­ska gra zręcz­no­ścio­wa, po­le­ga­ją­ca na od­bi­ja­niu monet na pła­skiej po­wierzch­ni, przy uży­ciu li­nij­ki bądź grze­bie­nia. Jest znana od wielu lat i po­sia­da róż­no­ra­kie wa­rian­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chłop­cy grali w cym­ber­ga­ja i nawet nie za­u­wa­ży­li, kiedy do klasy wszedł na­u­czy­ciel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃mˈbɛrɡaj, AS: cỹmbergai ̯

Wiktionary


cymbospondylus

dra­pież­ny ich­tio­za­ur z ro­dzi­ny sza­sta­za­u­rów


SJP.pl


cymbr

czło­nek daw­ne­go ludu wy­wo­dzą­ce­go się z kra­i­ny Him­mer­land na pół­no­cy Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go


SJP.pl


cymbra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. drew­nia­na obu­do­wa ścian ko­pal­nia­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymbrowocz mos.

 czas. cymbrować ndk.

Wiktionary


cymbrować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. cem­bro­wać

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. wzno­sić drew­nia­ne obu­do­wy ścian ko­pal­nia­nych

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2)

:: rzecz. cymbra ż., cymbrowocz mos.

Wiktionary


cymbrowie

dawny lud wy­wo­dzą­cy się z kra­i­ny Him­mer­land na pół­no­cy Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go


SJP.pl

Cym­bro­wie ( Cim­bri, gr. Κίμβροι Kímbroi) – bar­ba­rzyń­ski lud po­cho­dze­nia za­pew­ne ger­mań­skie­go, wy­wo­dzą­cy się z kra­i­ny Him­mer­land ( Him­mer­sys­sel) na pół­no­cy Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go.

Wikipedia


cymbrowocz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. gór­nik wzno­szą­cy obu­do­wy ścian ko­pal­nia­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymbra ż.

 czas. cymbrować ndk.

Wiktionary


cymelium

bar­dzo rzad­ki i cenny druk lub rę­ko­pis, w bi­blio­te­ce prze­cho­wy­wa­ny zwy­kle w spe­cjal­nych wa­run­kach i nie udo­stęp­nia­ny po­wszech­nie; ci­me­lium


SJP.pl


cymen

be­zbarw­na ciecz o dość miłym za­pa­chu


SJP.pl


cymerman

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Gi­życ­ko,Pisz,Mrą­go­wo,War­mia. cie­śla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymermanka ż.

Wiktionary


cymes

1. słod­ki pud­ding (kuch­nia ży­dow­ska);
2. po­tocz­nie: przys­mak; coś naj­lep­sze­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. wspól­na nazwa kilku po­traw ży­dow­skich, naj­czę­ściej ro­dzaj de­se­ru z mar­chew­ki ze słod­ki­mi do­dat­ka­mi;

 (1.2) przen. coś bar­dzo smacz­ne­go

Wiktionary

Cymes (jid. צימעס, z niem. "zum Essen" – do je­dze­nia, lub z śr.-g.-niem. "zuomüese" – przy­staw­ka) – zło­żo­na z wa­rzyw i owo­ców po­tra­wa kuch­ni ży­dow­skiej.

Skła­da się głów­nie z mar­chwi, su­szo­nych śli­wek i ja­błek, ale może wy­stę­po­wać także w wer­sji z ziem­nia­ka­mi, in­ny­mi wa­rzy­wa­mi, mię­sem oraz róż­ny­mi su­szo­ny­mi owo­ca­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cymesik m.

 przym. cymesowy

 przysł. cymesowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rarytas

Wiktionary


cymesik

zdrob­nie­nie od: cymes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. cymes

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cymes mrz.

Wiktionary


cymlańsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie ro­stow­skim;

Wiktionary

Cym­lańsk (ros. Цимлянск) – mia­sto (od 1961) w Rosji, ad­mi­ni­stra­cyj­ne cen­trum re­jo­nu cym­lań­skie­go w ob­wo­dzie ro­stow­skim, 14731 miesz­kań­ców (2021).

Mia­sto jest po­ło­żo­ne we wschod­niej czę­ści ob­wo­du ro­stow­skie­go, na za­chod­nim brze­gu Zbior­ni­ka Cym­lań­skie­go na rzece Don, 20 km od Woł­go­doń­ska i 236 ki­lo­me­trów od Ro­sto­wa.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Cymła ż.

 przym. cymlański

Wiktionary


cymlański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cym­lań­skiem, do­ty­czą­cy Cym­lań­ska

 (1.2) zwią­za­ny z Cymłą, do­ty­czą­cy Cymły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cymlańsk mrz., Cymła ż.

Wiktionary


cymofan

mi­ne­rał, od­mia­na chry­zo­be­ry­lu


SJP.pl

Cy­mo­fan (cy­mo­fa­nit, kocie oko, chry­zo­be­ry­lo­we kocie oko) – przez­ro­czy­sta lub prześ­wie­ca­ją­ca od­mia­na chry­zo­be­ry­lu wy­ka­zu­ją­ca efekt ko­cie­go oka. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "kyma" = fala i "fa­i­nio" = po­ka­zu­ję (fa­li­ste re­flek­sy świetl­ne przy obro­cie ka­mie­nia).

Wikipedia


cymon

młody szlach­cic z obra­zu "Cymon and Ip­hi­ge­nia" Fre­de­ri­ca Le­igh­to­na


SJP.pl


cymper

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gwara. za­ba­wy za­pust­ne

Wiktionary


cymric

[czy­taj: kam­rik] rasa kota, dłu­go­wło­sa od­mia­na mank­sa


SJP.pl

Cym­ric (inna nazwa: "dłu­go­wło­sy Manx") – rasa kota pow­sta­ła w Ka­na­dzie lub USA. Ist­nie­nie dłu­go­wło­sych Mank­sów nie od razu zo­sta­ło za­ak­cep­to­wa­ne.

Wikipedia


cymła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w ob­wo­dzie ro­stow­skim i woł­go­gradz­kim Rosji, prawy do­pływ Donu;

Wiktionary

Cymła ( Цимла) – rzeka w ob­wo­dzie ro­stow­skim i woł­go­gradz­kim Rosji, prawy do­pływ Donu. Dolna część prze­bie­gu zo­sta­ła za­la­na w związ­ku z bu­do­wą Zbior­ni­ka Cym­lań­skie­go. Dłu­gość rzeki wy­no­si 186 km (do czasu zbu­do­wa­nia zbior­ni­ka – 207 km), z czego 168 km w ob­wo­dzie woł­go­gradz­kim, a 18 km w ro­stow­skim. Po­wierzch­nia zlew­ni 1650 km² (do wy­bu­do­wa­nia zbior­ni­ka 3023 km²). Naj­więk­szy do­pływ – rzeka Ros­sosz­ka. Ogól­ny spa­dek – 120 m.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Cymlańsk ż.

 przym. cymlański

Wiktionary


cyna

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Sn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. szary metal, pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 50, oz­na­cza­ny sym­bo­lem Sn;

 (1.2) pot. na­czy­nia i inne wy­ro­by z cyny (1.1); Glo­ger.

 (1.3) pot. elek­tron. łat­wo­to­pli­wy stop cyny (1.1) z oło­wiem i an­ty­mo­nem, uży­wa­ny do lu­to­wa­nia ni­sko­tem­pe­ra­tu­ro­we­go

Wiktionary

Cyna (Sn, stan­num) – pier­wia­stek che­micz­ny, metal z bloku p w ukła­dzie okre­so­wym.

Cyna two­rzy od­mia­ny alo­tro­po­we. W wa­run­kach stan­dar­do­wych wy­stę­pu­je w od­mia­nie β (beta), zwa­nej cyną białą, trwa­łej po­wy­żej 13,2 °C. Od­mia­na ta ma sieć kry­sta­licz­ną w ukła­dzie te­tra­go­nal­nym, o gę­sto­ści 7,3 g/cm³.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cien­ka po­wło­ka cyny na bla­sza­nych pusz­kach z żyw­no­ścią za­po­bie­ga ko­roz­ji.

 (1.2) Szczę­śli­wsze były wieki, kiedy na cynie ja­da­no.

 (1.3) Przy po­mo­cy cyny łą­czy­my po­dze­spo­ły elek­tro­nicz­ne do płyt­ki dru­ko­wa­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃na, AS: cỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynownia ż., cynownictwo n., cynownik m., cynkarz m., cynkolit m., ocynownia ż., cynowanie n., pocynowanie n., ocynowanie n.

 czas. cynować ndk., pocynować dk., ocynować dk.

 przym. cynowy, cynkowaty, cynowniczy, cynkowniczy

 przysł. cynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Sn

 (1.3) lut, lutowie, stop lutowniczy

Wiktionary


cynaderka

zdrob­nie­nie od: cy­na­dra (nerka zwie­rzę­ca)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. cy­na­dra (nerka zwie­rzę­ca)

 (1.2) kulin. lm. cy­na­der­ki po­tra­wy z cy­na­de­rek (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨ̃naˈdɛrka, AS: cỹnaderka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynadra ż.

Wiktionary


cynaderki

po­tra­wa z nerek zwie­rzę­cych; cy­na­dry


SJP.pl


cynades

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ˈnadɛs, AS: cỹnades

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


cynadra

zwie­rzę­ca nerka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. zool. nerka zwie­rzę­ca

 (1.2) kulin. lm. cy­na­dry po­tra­wy z cy­na­der (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ˈnadra, AS: cỹnadra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynaderka

Wiktionary


cynadry

(bar­dzo rzad­ko rów­nież w lp) po­tra­wa z nerek zwie­rzę­cych; cy­na­der­ki


SJP.pl


cynamon

su­szo­na kora ga­łą­zek cy­na­mo­now­ca, uży­wa­na jako przy­pra­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) su­szo­na kora cy­na­mo­now­ca, uży­wa­na jako przy­pra­wa;

Wiktionary

Cy­na­mon – przy­pra­wa ku­chen­na otrzy­my­wa­na z wy­su­szo­nej kory cy­na­mo­now­ca.

Wy­stę­pu­je w dwóch po­sta­ciach: star­ty na pro­szek lub w nie­wiel­kich ka­wał­kach zwi­nię­tych w ru­lo­nik. Cy­na­mon ma kolor rdza­wy, a dzię­ki wy­so­kiej za­war­to­ści al­de­hy­du cy­na­mo­no­we­go i in­nych lot­nych związ­ków or­ga­nicz­nych ma cha­rak­te­ry­stycz­ny, słod­ka­wo-ko­rzen­ny, lekko pie­ką­cy smak i silny aro­mat.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Posyp ciast­ka cy­na­mo­nem, będą le­piej sma­ko­wa­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ˈnãmɔ̃n, AS: cỹnãmõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynamonowiec m., cynamonka ż.

 przym. cynamonowy

Wiktionary


cynamonek

1. bu­łecz­ka z cy­na­mo­nem;
2. na­lew­ka cy­na­mo­no­wa;
3. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych


SJP.pl


cynamonka

1. bu­łecz­ka z cy­na­mo­nem;
2. na­lew­ka cy­na­mo­no­wa;
3. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych


SJP.pl

Cy­na­mon­ka ("Spa­tu­la cy­a­nop­te­ra") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae).

Wikipedia


cynamonowiec

wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo lub wy­so­ki krzew z ro­dzi­ny wa­wrzy­no­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce na tro­pi­kal­nych ob­sza­rach Azji i Au­stra­lii, ce­nio­ne dla drew­na i kory, z któ­rej otrzy­mu­je się przy­pra­wę ku­chen­ną cy­na­mon, oraz olej­ku cy­na­mo­no­we­go i kam­fo­ro­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cin­na­mo­mum|Schef­fer|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wa­wrzy­no­wa­tych;

 (1.2) kulin. cia­sto z cy­na­mo­nem

Wiktionary

Cy­na­mo­no­wiec ("Cin­na­mo­mum" Schef­fer) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wa­wrzy­no­wa­tych. Obej­mu­je ok. 250 ga­tun­ków, które pier­wot­nie wy­stę­po­wa­ły tylko we wschod­niej i po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji. Obec­nie są upra­wia­ne i jako dzi­cze­ją­ce spo­ty­ka­ne w całej stre­fie kli­ma­tu sub­tro­pi­kal­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvʲjɛt͡s, AS: cỹnãmõnovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynamon m.

 przym. cynamonowy

Wiktionary


cynamonowy

przy­miot­nik od: cy­na­mon


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) farm. kulin. do­ty­czą­cy cy­na­mo­nu, zwią­za­ny z cy­na­mo­nem, zro­bio­ny z cy­na­mo­nu, za­wie­ra­ją­cy cy­na­mon, otrzy­my­wa­ny z cy­na­mo­nu

 (1.2) ma­ją­cy kolor rdza­wo­brą­zo­wy, taki jak kolor cy­na­mo­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dobre są także her­ba­ty sma­ko­we, np. z owo­ców le­śnych, po­ziom­ko­wa, z dzi­kiej róży, aro­nio­wa, cy­na­mo­no­wa, mię­to­wa, po­krzy­wo­wa, z żeń-sze­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvɨ, AS: cỹnãmõnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynamon mrz., cynamonowiec mrz.

Wiktionary


cynar

ro­dzaj tańca lub za­ba­wy w śred­nio­wiecz­nej Pol­sce; cenar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zob. cenar.

Wiktionary

Cynar (czyt. "czi'nar") – ape­ri­tif po­cho­dze­nia wło­skie­go o za­war­to­ści al­ko­ho­lu 16%. Nazwa na­po­ju po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go okre­śle­nia "Cy­na­ra Sco­ly­mus", co zna­czy kar­czoch. Al­ko­hol jest pro­du­ko­wa­ny od po­cząt­ku lat 50. XX w. W jego skład wcho­dzą ek­strak­ty z ro­ślin i al­ko­ho­lu oraz sok z kar­czo­cha.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃nar, AS: cỹnar

Wiktionary


cynarski

naz­wi­sko


SJP.pl


cynaryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. zwią­zek czyn­ny wy­stę­pu­ją­cy w kar­czo­chach

Wiktionary


cynawy

od­no­szą­cy się do związ­ków che­micz­nych cyny w dru­gim stop­niu ut­le­nie­nia


SJP.pl


cynchonina

zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów


SJP.pl


cyndalin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. ro­dzaj tka­ni­ny jed­wab­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃nˈdalʲĩn, AS: cỹndalʹĩn

Wiktionary


cynek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. na­cię­cie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃nɛk, AS: cỹnek

Wiktionary


cyneol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ter­pe­nów, be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu kam­fo­ry, wy­stę­pu­ją­ca w olej­ku ete­rycz­nym otrzy­my­wa­nym z eu­ka­lip­tu­sa, pio­łu­nu i roz­ma­ry­nu; eu­ka­lip­tol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu kam­fo­ry, wy­stę­pu­ją­ca w olej­ku ete­rycz­nym z eu­ka­lip­tu­sa, pio­łu­nu, bądź roz­ma­ry­nu;

Wiktionary

Cy­ne­ol, eu­ka­lip­tol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ter­pe­nów, be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu kam­fo­ry, wy­stę­pu­ją­ca w olej­ku ete­rycz­nym otrzy­my­wa­nym z eu­ka­lip­tu­sa, pio­łu­nu, bądź roz­ma­ry­nu. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny głów­nie jako skład­nik kom­po­zy­cji za­pa­cho­wych oraz środ­ków pie­lę­gna­cyj­nych.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) eukaliptol

Wiktionary


cyneraria

kwit­ną­ca ro­śli­na do­nicz­ko­wa, jed­no­rocz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. mie­sza­niec ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wezmę je­szcze dwie to­reb­ki na­sion cy­ne­ra­rii.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) popielnik

Wiktionary


cynestetyczny

→ cy­ne­stez­ja; ce­ne­ste­tycz­ny


SJP.pl


cynestezja

w psy­cho­lo­gii: po­czu­cie swego ciała, ogół uczuć or­ga­nicz­nych doz­na­wa­nych w danej chwi­li; ce­ne­stez­ja


SJP.pl


cynfolia

cien­ka, mięk­ka blasz­ka imi­tu­ją­ca złoto, uży­wa­na głów­nie do pa­ko­wa­nia ar­ty­ku­łów spo­żyw­czych; sta­niol; po­złot­ka; po­złot­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cien­ki, cy­no­wy ar­kusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sze­le­ści­ły na wie­trze wiel­kie ar­ku­sze cyn­fo­lii, […] zdo­by­wa­ne nie wia­do­mo skąd przez prze­kup­niów.

 (1.1) Be­he­mot po­żarł­szy trze­cią man­da­ryn­kę wsu­nął łapę w prze­myśl­ną kon­struk­cję wznie­sio­ną z ta­bli­czek cze­ko­la­dy, wy­cią­gnął jedną ta­blicz­kę ze spodu, wsku­tek czego, oczy­wi­ście, wszyst­ko ru­nę­ło, po czym poł­knął cze­ko­la­dę wraz ze złotą cyn­fo­lią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃nˈfɔlʲja, AS: cỹnfolʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cynfoliowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staniol, pozłotka

Wiktionary


cynfoliowy

→ cyn­fo­lia; sta­nio­lo­wy


SJP.pl


cynga

cho­ro­ba wy­wo­ła­na nie­do­bo­rem wi­ta­mi­ny C, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. owrzo­dze­niem dzią­seł i błony ślu­zo­wej oraz wy­pa­da­niem zębów; gni­lec, szkor­but


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. med. szkor­but, od­mia­na awi­ta­mi­no­zy o cięż­kich ob­ja­wach fi­zycz­nych i psy­chicz­nych, wy­stę­pu­ją­ca w so­wiec­kich ła­grach na Sy­be­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już po kilku mie­sią­cach po­by­tu w obo­zie cynga da­wa­ła się we znaki więk­szo­ści więź­niów, a z bie­giem czasu stan ich zdro­wia po­gar­szał się z ty­god­nia na ty­dzień.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃ŋɡa, AS: cỹŋga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkorbut, gnilec

Wiktionary


cyngiel

1. me­ta­lo­wy ję­zy­czek w ręcz­nej broni pal­nej;
2. ryba z ro­dzi­ny oko­nioksz­tałt­nych, o ciele wy­dłu­żo­nym, wrze­cio­no­wa­tym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) język spu­stu w broni pal­nej

 (1.2) środ. w lm. cyn­gle: oku­la­ry

 (1.3) lwów. szkol­na ocena nie­do­sta­tecz­na

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. długa ryba z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Zin­gel|ref=tak., z ro­dzi­ny oko­nio­wa­tych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) przen. za­bój­ca w mafii, w taj­nej or­ga­ni­za­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃ŋʲɟɛl, AS: cỹŋʹǵel

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spust, język spustowy

 (2.1) czop

 (3.1) człowiek od mokrej roboty, egzekutor

Wiktionary


cyngle

1. me­ta­lo­wy ję­zy­czek w ręcz­nej broni pal­nej;
2. ryba z ro­dzi­ny oko­nioksz­tałt­nych, o ciele wy­dłu­żo­nym, wrze­cio­no­wa­tym


SJP.pl


cyngwajsówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨ̃ŋɡvajˈsufka, AS: cỹŋgvai ̯sufka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


cynia

ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych o szorst­kich li­ściach, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Płn. i Mek­sy­ku; cynka; ja­ko­bin­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Zin­nia|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) bot. ogrod. ro­śli­na z ro­dza­ju cynii (1.1), m.in. upra­wia­na dla ozdob­nych kwia­tów

 (1.3) pot. kwiat cynii (1.2)

Wiktionary

Cynia, ja­ko­bin­ka ("Zin­nia" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Na­le­żą do niego 23 ga­tun­ki. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej od po­łud­nio­wej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych po Ar­gen­ty­nę. Wy­stę­pu­ją w sied­li­skach na­sło­necz­nio­nych i su­chych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Gdy let­nie dni stają się krót­kie, a wie­czo­ry i ranki chłod­ne, na ra­ba­tach rozk­wi­ta­ją cynie. Wy­róż­nia­ją się na­sy­co­ny­mi bar­wa­mi i wyt­wor­ną po­stu­rą. Ko­cha­ją je mo­ty­le i pszczo­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃ɲja, AS: cỹńi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2-3) jakobinka

Wiktionary


cynian

sól kwasu cy­no­we­go


SJP.pl


cyniany

sól kwasu cy­no­we­go


SJP.pl


cynicki

zwią­za­ny ze szko­łą cy­ni­ków, cy­ni­cyz­mem lub cy­niz­mem


SJP.pl


cynicyzm

ze­spół po­glą­dów gło­szo­nych przez grec­ką grupę cy­ni­ków


SJP.pl


cyniczeć

sta­wać się cy­ni­kiem; cy­nicz­nieć


SJP.pl


cyniczka

→ cynik


SJP.pl

Patrz:

cynik

cynicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cy­nicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynizm m., cynik m.

 przym. cyniczny

Wiktionary


cyniczniej

sta­wać się cy­nicz­nym; cy­ni­czeć


SJP.pl


cynicznieć

sta­wać się cy­nicz­nym; cy­ni­czeć


SJP.pl


cyniczność

po­sta­wa ży­cio­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­uz­na­wa­niem obo­wią­zu­ją­cych zasad etycz­nych i lek­ce­wa­żą­cym od­no­sze­niu się do ogól­nie sza­no­wa­nych pojęć, praw, osób; cy­nizm, zło­śli­wość, zgryź­li­wość


SJP.pl


cyniczny

1. o po­sta­wie, spo­so­bie my­śle­nia - nie wie­rzą­cy w ucz­ci­wość i szcze­rość in­nych ludzi, za­rzu­ca­ją­cy innym złe in­ten­cje i wolę;
2. po­stę­pu­ją­cy niez­god­nie z za­sa­da­mi spo­łecz­ny­mi, nie­ucz­ci­wie, bez skru­pu­łów;
3. zwią­za­ny z cy­niz­mem - kie­run­kiem fi­lo­zo­ficz­nym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) lek­ce­wa­żą­co od­no­szą­cy się do ogól­nie uz­na­wa­nych au­to­ry­te­tów i zasad etycz­nych

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) filoz. zwią­za­ny z cy­niz­mem fi­lo­zo­ficz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego cy­nicz­ne za­gra­nie twar­dzie­la może zni­szczyć jego wi­ze­ru­nek lub do­pro­wa­dzić go do re­e­lek­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: cỹńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynik m., cynizm m.

 przysł. cynicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) cynicki

Wiktionary


cynik

1. czło­wiek cy­nicz­ny;
2. filoz. wyz­naw­ca cy­niz­mu, kie­run­ku fi­lo­zo­ficz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. przed­sta­wi­ciel szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej An­ty­ste­ne­sa

 (1.2) pejor. czło­wiek lek­ce­wa­żą­cy au­to­ry­te­ty i przy­ję­te za­sa­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Myślę o niej czę­sto, wspo­mi­na­jąc czło­wie­ka nie­zbyt szczę­śli­we­go, który na złość sa­me­mu sobie przez wiele lat bu­do­wał swoją re­pu­ta­cję cy­ni­ka i zim­ne­go dra­nia – na­da­rem­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃ɲik, AS: cỹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynizm m.

:: fż. cyniczka ż.

 przym. cynicki, cyniczny

 przysł. cynicko, cynicznie

Wiktionary


cyniowy

→ cynia


SJP.pl

Patrz:

cynia

cynizm

1. po­sta­wa ży­cio­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­uz­na­wa­niem obo­wią­zu­ją­cych zasad etycz­nych i lek­ce­wa­żą­cym od­no­sze­niu się do ogól­nie sza­no­wa­nych pojęć, praw, osób; cy­nicz­ność, zło­śli­wość, zgryź­li­wość;
2. w fi­lo­zo­fii: ze­spół po­glą­dów grec­kiej szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej An­ty­ste­ne­sa, który gło­sił, że dobro po­le­ga na ogra­ni­cza­niu po­trzeb ma­te­rial­nych, a życie zgod­ne z na­tu­rą jest naj­wyż­szą cnotą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­zy­wa­ją­ce i lek­ce­wa­żą­ce od­no­sze­nie się do war­to­ści mo­ral­nych, nie­li­cze­nie się z uczu­cia­mi i od­czu­cia­mi in­nych

 (1.2) filoz. ze­spół po­glą­dów grec­kiej szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej An­ty­ste­ne­sa;

Wiktionary

Cy­nizm – po­sta­wa etycz­na, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­uz­na­wa­niem i pod­wa­ża­niem war­to­ści i norm obo­wią­zu­ją­cych w danym śro­do­wi­sku.

Cy­nizm wiąże się z ne­ga­tyw­nym po­glą­dem na na­tu­rę ludz­ką. Zgod­nie z tym uz­na­je, że jed­nost­ki dążą do re­a­li­za­cji swo­ich in­te­re­sów i wąt­pią w au­ten­tycz­ność al­tru­i­stycz­nych mo­ty­wów dzia­łań.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) od­py­chał nie­przez­wy­cię­żo­nym po­cią­giem do szy­der­stwa, bezwz­ględ­nym za­u­fa­niem w samym sobie i pew­nym, aż w cy­nizm wpa­da­ją­cym lek­ce­wa­że­niem wszyst­kie­go i wszyst­kich na świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨ̃ɲism̥, AS: cỹńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyniczność ż., cynik m., cyniczka ż.

 przym. cyniczny, cynicki

 przysł. cynicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyniczność

Wiktionary


cynk

1. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Zn, metal o licz­bie ato­mo­wej 30, sto­so­wa­ny m.in. jako skład­nik sto­pów, mi­kro­e­le­ment bę­dą­cy skład­ni­kiem en­zy­mów i hor­mo­nów;
2. po­spo­li­cie: po­uf­na in­for­ma­cja, wska­zów­ka; w gwa­rze wię­zien­nej: taj­nie prze­ka­za­na wia­do­mość;
3. dawny in­stru­ment dęty drew­nia­ny o kształ­cie pro­ste­go lub za­krzy­wio­ne­go rogu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Zn i licz­bie ato­mo­wej 30;

 (1.2) pot. in­for­ma­cja, zaz­wy­czaj po­uf­na

 (1.3) muz. daw. dęty in­stru­ment drew­nia­ny;

Wiktionary

Cynk (Zn, zin­cum) – pier­wia­stek che­micz­ny, metal przej­ścio­wy z grupy cyn­kow­ców w ukła­dzie okre­so­wym (grupa 12).

Od­kry­to 30 izo­to­pów cynku z prze­dzia­łu mas 54–83, z czego trwa­łe są izo­to­py,, i.

Stopy cynku, np. mo­siądz, znano już przed 1500 ro­kiem p.n.e. Czy­sty cynk pro­du­ko­wa­no w In­diach w śred­nio­wie­czu, skąd był im­por­to­wa­ny do Eu­ro­py w XVII wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma cynk?

 (1.2) Do­sta­łem cynk, że jutro prze­je­dzie tędy tran­sport z pie­niędz­mi do banku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ŋk, AS: cỹŋk

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. cynkowiec m., cynkowanie n.

:: czas. cynkować ndk., ocynkować dk.

:: przym. cynkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Zn

 (1.2) sygnał

 (1.3) kornet

Wiktionary


cynka

ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych o szorst­kich li­ściach, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Płn. i Mek­sy­ku; cynia; ja­ko­bin­ka


SJP.pl


cynkarka

obra­biar­ka do wy­ko­ny­wa­nia sta­lo­wych wcze­pów; wcze­piar­ka


SJP.pl


cynkarz

śro­do­wi­sko­wo: osoba, która do­no­si na in­nych; do­no­si­ciel


SJP.pl


cynkit

mi­ne­rał, tle­nek cynku


SJP.pl

Cyn­kit – mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów bar­dzo rzad­kich.

Nazwa na­wią­zu­je do skła­du che­micz­ne­go mi­ne­ra­łu, któ­re­go głów­nym skład­ni­kiem jest cynk. (W. Ha­i­din­ger, 1845 r.).

Wikipedia


cynkografia

1. tech­ni­ka gra­ficz­na druku pła­skie­go;
2. tech­ni­ka przy­go­to­wy­wa­nia klisz do druku wy­pu­kłe­go;
3. che­mi­gra­fia; cyn­ko­ty­pia


SJP.pl

Cyn­ko­gra­fia – tech­ni­ka gra­ficz­na druku wy­pu­kłe­go, w któ­rej po­dło­żem jest płyta cyn­ko­wa, głów­nie sto­so­wa­na jako me­to­da druku prze­my­sło­we­go. W przy­pad­ku druku, prze­no­si się na płytę cyn­ko­wą obraz lub ry­su­nek, a na­stęp­nie trawi kwa­sem. Na po­cząt­ku XX w. za­czę­ła być także sto­so­wa­na do celów ar­ty­stycz­nych – po wy­tra­wie­niu płyty na­kła­da się wał­kiem farbę, co na od­bit­ce daje efekt jas­nej, ostrej kre­ski na ciem­nym tle.

Wikipedia


cynkolit

mie­sza­ni­na siarcz­ku cynku z siar­cza­nem baru, uży­wa­na jako biała farba; biel Grif­fit­ha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mie­sza­ni­na siarcz­ku cynku z siar­cza­nem baru, uży­wa­na jako biała farba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) litopon, biel Griffitha

Wiktionary


cynkonośny

ob­fi­tu­ją­cy w cynk; do­star­cza­ją­cy cynku; za­wie­ra­ją­cy cynk


SJP.pl


cynkoryt

tech­ni­ka druku wy­pu­kłe­go, która łączy w sobie tech­ni­kę ak­wa­for­ty i li­to­gra­fii, cza­sa­mi także ele­men­ty fo­to­gra­fii


SJP.pl


cynkotyp

ry­su­nek utr­wa­lo­ny na pły­cie cyn­ko­wej


SJP.pl


cynkotypia

1. tech­ni­ka gra­ficz­na druku pła­skie­go;
2. tech­ni­ka przy­go­to­wy­wa­nia klisz do druku wy­pu­kłe­go;
3. che­mi­gra­fia; cyn­ko­gra­fia


SJP.pl


cynkowacz

rzad­ko: osoba za­trud­nio­na przy cyn­ko­wa­niu bla­chy; ocyn­ko­wy­wacz


SJP.pl


cynkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) met. po­kry­wa­nie po­wierzch­ni war­stwą cynku

Wiktionary

Cyn­ko­wa­nie – ogół ope­ra­cji ma­ją­cy na celu po­kry­cie po­wierzch­ni przed­mio­tów sta­lo­wych cien­ką, sil­nie przy­le­ga­ją­cą po­wło­ką cynku w celu ochro­ny przed ko­roz­ją po­wo­do­wa­ną dzia­ła­niem po­wie­trza i wody. Cyn­ko­wa­nie jest sto­so­wa­ne po­wszech­nie w wielu ga­łę­ziach go­spo­dar­ki, m.in. w prze­my­śle sa­mo­cho­do­wym, bu­dow­la­nym, lot­ni­czym.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cynk m., cynkowiec m., cynkownia ż., cynkarz m., cynkarka ż.

 czas. cynkować ndk.

 przym. cynkowy

Wiktionary


cynkować

po­kry­wać przed­mio­ty me­ta­lo­we war­stwą cynku; ocyn­ko­wy­wać


SJP.pl


cynkowce

pier­wiast­ki z 12 (II B) grupy ukła­du okre­so­we­go: cynk, kadm, rtęć, unun­bium


SJP.pl

Cyn­kow­ce

Wikipedia


cynkowiec

pier­wia­stek na­le­żą­cy do dwu­na­stej grupy ukła­du okre­so­we­go pier­wiast­ków; kad­mo­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek na­le­żą­cy do dwu­na­stej grupy ukła­du okre­so­we­go;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynkowanie n.

Wiktionary


cynkownia

huta wy­ta­pia­ją­ca cynk


SJP.pl


cynkowy

przy­miot­nik od: cynk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cynku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynk m., cynkarz m., cynkowanie n.

 czas. cynkować ndk.

Wiktionary


cynkwais

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gwara wię­zien­na wy­ta­tu­o­wa­na krop­ka nad lewym okiem, znak roz­poz­naw­czy gitów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ŋˈkfajis, AS: cỹŋkfai ̯is

Wiktionary


cynkówka

1. po­moc­nik zło­dzie­ja kie­szon­ko­we­go sto­ją­cy na ob­ser­wa­cji;
2. po­tocz­nie: urzą­dze­nie alar­mo­we;
3. krót­ka kurt­ka skó­rza­na


SJP.pl


cynna

Lu­cius Cor­ne­lius Cinna (130-84 p.n.e.) - rzym­ski wódz i po­li­tyk


SJP.pl


cynober

siar­czek rtę­cio­wy uży­wa­ny jako farba ko­lo­ru czer­wo­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeden z od­cie­ni ko­lo­ru czer­wo­ne­go;

 (1.2) miner. mi­ne­rał sto­so­wa­ny jako czer­wo­ny barw­nik w ma­lar­stwie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cy­no­ber (chiń­ska czer­wień, ver­mi­lion) – od­cień ko­lo­ru czer­wo­ne­go
  • cy­no­ber – czer­wo­ny mi­ne­rał, siar­czek rtęci(II) (HgS)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na dal­szym pla­nie, w głębi, wzno­si­ło się kilku stop­nia­mi po­dium za­sia­ne su­knem o so­czy­stej bar­wie cy­no­bru.

 (1.2) W In­diach mę­żat­ki bar­wią sobie prze­dzia­łek cy­no­brem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃ˈnɔbɛr, AS: cỹnober

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynobrówka ż., cynobrowienie n.

 czas. cynobrowieć ndk.

 przym. cynobrowy

Wiktionary


cynobrowy

przy­miot­nik od: cy­no­ber


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor czer­wo­ny o bru­nat­nym od­cie­niu, taki jak kolor cy­no­bru

 (1.2) miner. do­ty­czą­cy cy­no­bru, zwią­za­ny z cy­no­brem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W moim Bu­da­pesz­cie za­wsze jest ko­niec paź­dzier­ni­ka, przy­grze­wa je­sien­ne słoń­ce i płyną pod no­ga­mi suche stru­mie­nie żół­tych, cy­no­bro­wych, bru­nat­nych liści.

 (1.1) Mie­nią się złote ko­ro­ny, wzrok Ma­don­ny ogar­nia całe wnę­trze, jest ła­god­ny i słod­ki. Cy­no­bro­we, pełne, ko­bie­ce usta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynober m., cynobrowiec m., cynobrowość ż., cynobrówka ż., cynobrowienie n.

 czas. cynobrowieć ndk.

Wiktionary


cynobrówka

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny ko­sać­co­wa­tych; mont­bre­cja, kro­kos­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. kro­ko­so­mia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cynober m., cynobrowienie n.

 czas. cynobrowieć ndk.

 przym. cynobrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krokosomia, montbrecja, tritonia

Wiktionary


cynocefal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mit. fan­ta­stycz­na isto­ta o ludz­kim ciele i psiej gło­wie;

Wiktionary

Cy­no­ce­fal lub Psio­gło­wy (gr. κῠνοκέφᾰλοι) – ter­min oz­na­cza­ją­cy „psią-głowę”, sto­so­wa­ny do okre­śle­nia mi­to­lo­gicz­nych stwo­rzeń o kor­pu­sie czło­wie­ka i gło­wie psa.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) psiogłowiec, psiogłowy

Wiktionary


cynodon

cy­no­don pal­cza­sty - ga­tu­nek trawy z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych; trawa ber­mudz­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cy­no­don Pers. – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych
  • Cy­no­don Spix & Agas­siz, 1829 – ro­dzaj ryb z ro­dzi­ny Cy­no­don­ti­dae
  • Cy­no­don Cu­vier, 1829 – sy­no­nim ro­dza­ju Cy­no­don Spix & Agas­siz, 1829

Wikipedia


cynodont

gad ssa­koksz­tałt­ny, wy­mar­ły czę­ścio­wo pod ko­niec tria­su, a cał­ko­wi­cie w po­ło­wie jury, praw­do­po­dob­nie pra­przo­dek ssa­ków


SJP.pl


cynognatus

ssa­koksz­tałt­ny, wy­mar­ły gad dra­pież­ny


SJP.pl


cynowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) met. po­kry­wa­nie po­wierzch­ni przed­mio­tów cyną

Wiktionary

Cy­no­wa­nie (bie­le­nie) – po­kry­wa­nie po­wierzch­ni me­ta­lo­wych (gł. sto­pów że­la­za lub mie­dzi) ochron­ną po­wło­ką cyny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ocynownia ż., cyna ż., cynownia ż.

 czas. cynować ndk.

 przym. cynowy

Wiktionary


cynować

po­kry­wać przed­mio­ty cyną w celu za­bez­pie­cze­nia ich przed ko­roz­ją; po­bie­lać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) po­kry­wać cyną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyna ż., cynowanie n., ocynownia ż.

 przym. cynowy

Wiktionary


cynownia

1. urzą­dze­nie do cy­no­wa­nia;
2. huta, w któ­rej wy­ta­pia się lub prze­ta­pia cynę


SJP.pl


cynowobiały

biały o cy­no­wym od­cie­niu


SJP.pl


cynowy

1. → cyna;
2. dżuma cy­no­wa - wada wy­ro­bów cy­no­wych skut­ku­ją­ca po­ja­wia­niem się łatwo wy­kru­sza­ją­cych się wy­brzu­szeń na ich po­wierzch­ni; za­ra­za cy­no­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cyną, do­ty­czą­cy cyny

 (1.2) zro­bio­ny z cyny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyna ż., ocynownia ż., cynowanie n., ocynowanie n.

 czas. cynować ndk., ocynować dk.

Wiktionary


cyntia

imię żeń­skie


SJP.pl

Cyn­tia – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce "ko­bie­ta z góry Kynt­hos". Na tej górze we­dług mi­to­lo­gii na­ro­dzić się miała wraz ze swoim bra­tem Apol­li­nem bo­gi­ni Ar­te­mi­da.

Wikipedia


cynwaldyt

mi­ne­rał z grupy ły­szczy­ków, gli­no­krze­mian po­ta­su, litu i że­la­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zie­lo­na, bru­nat­na lub czar­na mika po­ta­so­wa;

Wiktionary

Cyn­wal­dyt – mi­ne­rał ska­łot­wór­czy z grupy ły­szczy­ków.

Gli­no­krze­mian po­ta­su za­wie­ra­ją­cy lit i że­la­zo. Wy­stę­pu­je w ska­łach Dol­ne­go Ślą­ska. Ma szkli­sty po­łysk, w bar­wach od ciem­no­zie­lo­nej po czar­ną. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest na ma­te­ria­ły elek­tro­i­zo­la­cyj­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɨ̃nˈvaldɨt, AS: cỹnvaldyt

Wiktionary


cypek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. pot. rub. okre­śle­nie pe­ni­sa

 (1.2) gwara. cze­pek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨpɛk, AS: cypek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cipka, ciupa

Wiktionary


cypel

1. wy­su­nię­ta w morze, je­zio­ro lub rzekę wąska część lądu;
2. wy­su­nię­ta wąska część cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. ląd mocno wy­su­nię­ty w morze lub inny zbior­nik wodny

 (1.2) geogr. wy­bie­gnię­cia te­ry­to­rium pań­stwa w głąb in­nych państw są­sied­nich

 (1.3) przen. coś wy­sta­ją­ce­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cypel – pół­wy­sep
  • Cypel – szczyt na Mię­dzy­gó­rzu Ja­błon­kow­sko-Ko­nia­kow­skim
  • Cypel – wyspa na Du­naj­cu w Szczaw­ni­cy
  • Cypel – część wsi Ko­pyt­nik w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Ło­ma­zy
  • Cypel – część wsi Ślę­za­ki w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. tar­no­brze­skim, w gmi­nie Ba­ra­nów San­do­mier­ski
  • Cypel – część wsi Go­rzy­ce w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. tar­no­brze­skim, w gmi­nie Go­rzy­ce

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨpɛl, AS: cypel

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przylądek

 (1.2) worek

 (1.3) występ, koniuszek

Wiktionary


cypelek

zdrob­nie­nie od: cypel


SJP.pl


cypisek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) liter. imię|pol­ski|m., po­stać z serii po­wie­ści Václava Čtvrtka o ro­zbój­ni­ku Rum­caj­sie; synek ty­tu­ło­we­go bo­ha­te­ra

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Cypiskowy

 rzecz. Cyprian mos.

Wiktionary


cyplowato

→ cy­plo­wa­ty


SJP.pl

Patrz:

cyplowaty

cyplowaty

w kształ­cie cypla


SJP.pl


cyplowy

→ cypel


SJP.pl

Patrz:

cypel

cypr

1. wyspa na Morzu Śró­dziem­nym;
2. pań­stwo w Azji ze sto­li­cą w Ni­koz­ji; Re­pu­bli­ka Cy­pryj­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. duża wyspa po­ło­żo­na we wschod­niej czę­ści Morza Śró­dziem­ne­go;

 (1.2) geogr. eu­ro­pej­skie pań­stwo na wy­spie Cypr (1.1), ze sto­li­cą w Ni­koz­ji;

 (1.3) geogr. polit. zob. Cypr Pół­noc­ny.

Wiktionary

Cypr, Re­pu­bli­ka Cy­pryj­ska ( Κύπρος, "Kýpros"; Kıbrıs) – pań­stwo wy­spiar­skie w Azji Za­chod­niej po­ło­żo­ne na wy­spie Cypr le­żą­cej we wschod­niej czę­ści Morza Śró­dziem­ne­go. Po­przez wody te­ry­to­rial­ne gra­ni­czy z od­da­lo­ną o 70 km na pół­noc Tur­cją. Jest człon­kiem Unii Eu­ro­pej­skiej, ma wpro­wa­dzo­ną wa­lu­tę euro. Naj­więk­szy­mi mia­sta­mi kraju są: Li­mas­sol oraz Ni­koz­ja (sto­li­ca).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Cy­prze po­ło­żo­ne są dwa pań­stwa: Re­pu­bli­ka Cy­pryj­ska i Tu­rec­ka Re­pu­bli­ka Cypru Pół­noc­ne­go.

 (1.2) Pro­du­cen­ta­mi umbry są głów­nie Cypr, An­glia, Fran­cja, Niem­cy i Ame­ry­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨpr̥, AS: cypr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypryjka ż., Cypryjczyk mos., Cyprian mos.

 przym. cypryjski, antycypryjski, procypryjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ofic. Republika Cypryjska

 (1.3) ofic. Turecka Republika Cypru Północnego

Wiktionary


cypresz

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. cy­prys

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨprɛʃ, AS: cypreš

Wiktionary


cyprian

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Cy­prian – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Imię to zo­sta­ło ut­wo­rzo­ne od nazwy wyspy Cypr przy­rost­kiem "-ianus" i oz­na­cza­ją­ce „po­cho­dzą­cy z Cypru, Cy­pryj­czyk” (przy­ro­stek "-ianus" czę­sto uży­wa­no do two­rze­nia nazw oso­bo­wych wyz­wo­leń­ców). W Pol­sce imię to no­to­wa­ne jest od 1193 roku, w for­mie Cy­pria­nus, a także (Cy­pry­jan) i – wschod­nio­sło­wiań­skiej – Ku­pry­jan, ze zdrob­nie­niem Cy­prek (?).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨprʲjãn, AS: cyprʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypr m., Cypryjczyk m., Cypryjka ż.

:: zdrobn. Cyprianek mos., Cypek mos., Cypisek mos.

 przym. cypryjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Cyprianek, Cypek, Cypisek

Wiktionary


cyprianostwo

Cy­prian z mał­żon­ką; Cy­pria­no­wie


SJP.pl


cyprianowie

Cy­prian z mał­żon­ką; Cy­pria­no­stwo


SJP.pl


cyprianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­pria­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


cyprina

cy­pri­na is­landz­ka - głę­bi­no­wy małż at­lan­tyc­ki, naj­bar­dziej dłu­go­wiecz­ne zwie­rzę nie­ko­lo­nij­ne, mo­gą­ce żyć nawet kil­ka­set lat


SJP.pl


cyprofloksacyna

che­mio­te­ra­pe­u­tyk z grupy flu­o­ro­chi­no­lo­nów, silny an­ty­bio­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. che­mio­te­ra­pe­u­tyk z grupy flu­o­ro­chi­no­lo­nów, po­chod­na kwasu na­li­dyk­so­we­go;

Wiktionary

Cy­pro­flok­sa­cy­na, ci­pro­flok­sa­cy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, che­mio­te­ra­pe­u­tyk z grupy chi­no­lo­nów II ge­ne­ra­cji (flu­o­ro­chi­no­lo­nów), o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym, wy­ka­zu­ją­cy swoje dzia­ła­nie po­przez ha­mo­wa­nie bak­te­ryj­nej to­po­i­zo­me­ra­zy DNA i gy­ra­zy DNA. Jest naj­sil­niej dzia­ła­ją­cym le­kiem wśród flu­o­ro­chi­no­lo­nów. Wy­da­la­na głów­nie w po­sta­ci niez­mie­nio­nej z mo­czem i czę­ścio­wo z kałem, osią­ga­jąc w nich duże stę­że­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na za­pa­le­nie płuc pa­cjen­to­wi za­pi­sa­no ci­pro­flok­sa­cy­nę pięć­set mi­li­gra­mów, dwa razy dzien­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨprɔflɔksaˈt͡sɨ̃na, AS: cyprofloksacỹna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciprofloksacyna, nazwy handlowe: Cifran, Ciloxan, Ciphin, Ciprinol, Ciprobay, Ciprofloxacin Kabi, Cipronex, Cipropol, Ciproxin, Ciprum, Cyprofloksacyna, Proxacin

Wiktionary


cyproheptadyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. sub­stan­cja głów­nie o dzia­ła­niu an­ty­hi­sta­mi­no­wym, an­ty­cho­li­ner­gicz­nym i se­ro­to­ni­ner­gicz­nym;

Wiktionary

Cy­pro­hep­ta­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy związ­ków po­li­cy­klicz­nych o bu­do­wie czę­ścio­wo aro­ma­tycz­nej. Sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy I ge­ne­ra­cji. Cha­rak­te­ry­zu­je się do­dat­ko­wo sil­nym dzia­ła­niem se­ro­to­ni­no­li­tycz­nym.

Wikipedia


cypryański

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Piotr Cy­pry­ań­ski – pol­ski hi­sto­ryk sztu­ki i kry­tyk, ku­ra­tor wy­staw
  • Prze­my­sław Cy­pry­ań­ski – pol­ski aktor

Wikipedia


cyprydofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed cho­ro­ba­mi we­ne­rycz­ny­mi i ak­tyw­no­ścią sek­su­al­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨprɨdɔˈfɔbʲja, AS: cyprydofobʹi ̯a

Wiktionary


cypryjczyk

oby­wa­tel Cypru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Cypru (Re­pu­bli­ki Cy­pryj­skiej)

 (1.2) miesz­ka­niec Cypru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dy­spro­por­cje wy­na­gro­dze­nia wy­stę­pu­ją w róż­nym stop­niu, przy­kła­do­wo Cy­pryj­czyk za­ra­bia o jedną czwar­tą le­piej niż za­trud­nio­na na takim samym sta­no­wi­sku Cy­pryj­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈprɨjt͡ʃɨk, AS: cypryi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypr mrz.

:: fż. Cypryjka ż.

 przym. cypryjski

Wiktionary


cypryjka

oby­wa­tel­ka Cypru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) oby­wa­tel­ka Cypru (Re­pu­bli­ki Cy­pryj­skiej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dy­spro­por­cje wy­na­gro­dze­nia wy­stę­pu­ją w róż­nym stop­niu, przy­kła­do­wo Cy­pryj­czyk za­ra­bia o jedną czwar­tą le­piej niż za­trud­nio­na na takim samym sta­no­wi­sku Cy­pryj­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈprɨjka, AS: cypryi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypr mrz., Cypryjczyk mos., Cyprian mos.

 przym. cypryjski

Wiktionary


cypryjski

zwią­za­ny z Cy­prem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Cypr

 (1.2) od­no­szą­cy się do wyspy Cypr

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na fla­dze cy­pryj­skiej wid­nie­je zarys wyspy.

 (1.2) Muszę ci po­wie­dzieć, że cy­pryj­ski kli­mat mi nie służy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈprɨjsʲci, AS: cypryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cypr mrz., Cypryjczyk mos., Cypryjka ż., Cyprian mos.

Wiktionary


cyprys

drze­wo igla­ste o wys­mu­kłej, stoż­ko­wa­tej ko­ro­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cu­pres­sus|L.|ref=tak., wys­mu­kłe drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych;

 (1.2) więz. cho­ro­ba we­ne­rycz­na

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Cy­pry­sy”. Zo­bacz też: "Cy­pry­sy" – obraz Vin­cen­ta van Gogha.

Cy­prys ("Cu­pres­sus" L.) – ro­dzaj drzew i krze­wów igla­stych z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych. Obej­mu­je ok. 17–19 ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych w Ame­ry­ce Środ­ko­wej, w Azji od po­łud­nio­wo-za­chod­nich Chin, po­przez rejon Hi­ma­la­jów po po­łud­nio­wo-za­chod­nią Azję i pół­noc­ną Afry­kę.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨprɨs, AS: cyprys

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cypryśnik m., cyprysowate nmos., cyprysowiec m., cyprysowce nmos.

:: zdrobn. cyprysik m.

 przym. cyprysowy, cypryśnikowy, cyprysowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bukiet, kwiat, kwiatek, pączek róży, róża

Wiktionary


cyprysik

1. zdrob­nie­nie od: cy­prys;
2. zi­mo­zie­lo­ne drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych, o łu­sko­wa­tych igłach i drob­nych szysz­kach, wy­stę­pu­ją­ce w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i wschod­niej Azji; w Pol­sce czę­sto sa­dzo­ne w par­kach jako drze­wo ozdob­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) syst. dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cha­ma­e­cy­pa­ris|Spach|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin drze­wia­stych lub krze­wia­stych z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych, o łu­sko­wa­tych li­ściach;

 (1.2) bot. drze­wo lub krzew z ro­dza­ju cy­pry­si­ków (1.1)

 (1.3) zdrobn. od: cy­prys

 (1.4) mały lub młody cy­prys

Wiktionary

Cy­pry­sik ("Cha­ma­e­cy­pa­ris") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych. W za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go za­li­cza­nych jest tu od 5 do 8 ga­tun­ków. Za­sięg ge­o­gra­ficz­ny tych ro­ślin obej­mu­je Ame­ry­kę Pół­noc­ną oraz wschod­nią Azję (Ja­po­nię i Taj­wan). W na­tu­rze rosną zwy­kle w wil­got­nym kli­ma­cie z de­szczo­wym latem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W czy­stej po­sta­ci cy­pry­si­ki i ży­wot­ni­ki od wła­ści­we­go ja­łow­ca wy­róż­nia­ją łu­sko­wa­te li­ście. Jed­nak­że kieł­ku­jąc z na­sion po­sia­da­ją igieł­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cypryśnik m., cyprysowate nmos., cyprysowiec m., cyprysowce nmos., cyprys mrz.

 przym. cyprysikowy, cyprysowy, cypryśnikowy, cyprysowaty

Wiktionary


cyprysikowaty

san­to­li­na cy­pry­si­ko­wa­ta - zi­mo­zie­lo­ny pół­krzew po­cho­dzą­cy z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl


cyprysikowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z cy­pry­si­ka

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści cy­pry­si­ka

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią cy­pry­si­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨprɨɕiˈkɔvɨ, AS: cypryśikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyprysik

Wiktionary


cyprysowate

ro­dzi­na ro­ślin igla­stych, o li­ściach w po­sta­ci łusek lub igieł uło­żo­nych okół­ko­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cu­pres­sa­ce­ae|Bart­lett|ref=tak., ro­dzi­na ży­wicz­nych drzew i krze­wów na­go­na­sien­nych;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: cy­pry­so­wa­ty

Wiktionary

Cy­pry­so­wa­te ("Cu­pres­sa­ce­ae" Rich. ex Bartl.) – ro­dzi­na ży­wicz­nych drzew i krze­wów na­go­na­sien­nych. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia około 130 ga­tun­ków sku­pio­nych w 29–32 ro­dza­jach. Roz­prze­strze­nio­ne są nie­mal na całym świe­cie, przy czym w Pol­sce wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie je­dy­nie ga­tun­ki z ro­dza­ju ja­ło­wiec ("Ju­ni­pe­rus").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Li­ście cy­pry­so­wa­tych są zwy­kle zi­mo­zie­lo­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyprys mrz., cyprysik mrz., cyprysowce lm nm., cypryśnik mrz.

 przym. cyprysowaty

Wiktionary


cyprysowaty

o ce­chach cy­pry­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. przy­po­mi­na­ją­cy cy­prys

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyprys, cyprysik, cyprysowate

Wiktionary


cyprysowy

przy­miot­nik od: cy­prys


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z cy­pry­sa

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści cy­pry­sa

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią cy­pry­sa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨprɨˈsɔvɨ, AS: cyprysovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyprysik mrz., cyprys

Wiktionary


cypryśnik

wy­so­kie, dłu­go­wiecz­ne drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­śni­ko­wa­tych


SJP.pl

Cy­pry­śnik ("Ta­xo­dium" Rich.) – ro­dzaj drzew igla­stych z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych ("Cu­pres­sa­ce­ae"). Obej­mu­je dwa ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści USA oraz w Mek­sy­ku i Gwa­te­ma­li. Za­sied­la­ją sied­li­ska pod­mo­kłe i wil­got­ne, przy czym ros­nąc w miej­scach z wy­so­kim po­zio­mem wody zwy­kle wyt­wa­rza­ją pne­u­ma­to­fo­ry. Do tego ro­dza­ju na­le­ży tzw. drze­wo z Tule o naj­więk­szym ob­wo­dzie wśród współ­czes­nych drzew na Ziemi.

Wikipedia


cypryśnikowate

ro­dzi­na drzew igla­stych stre­fy sub­tro­pi­kal­nej, re­lik­to­we formy z okre­su trze­cio­rzę­du


SJP.pl


cypryśnikowaty

o ce­chach cy­pry­śni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


cyprzanów

Cy­prza­nów ( Ja­no­witz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Pie­tro­wi­ce Wiel­kie, na lewym, pół­noc­nym brze­gu Psiny.

Wikipedia


cyprzyk

cy­przyk czte­ro­kla­po­wy - drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ży­wicz­lin; san­da­rak


SJP.pl


cyprzyn

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny szorst­ko­list­nych


SJP.pl


cyra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ozdob­ny ko­ron­ko­wy haft, cera

Wiktionary

Cyra, rów­nież Kira – żeń­ski od­po­wied­nik mę­skie­go imie­nia Cyrus. Pa­tron­ką tego imie­nia jest św. Cyra z V wieku.

Cyra imie­ni­ny ob­cho­dzi oraz jako wspom­nie­nie św. Cyry 3 sierp­nia.

Wikipedia


cyran

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ka­diusz Cyran – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Ed­ward Cyran – pol­ski funk­cjo­na­riusz służb spe­cjal­nych, par­ty­zant
  • Emil Cyran – pol­ski le­karz psy­chia­tra, dzia­łacz na­ro­do­wy i spo­łecz­ny
  • Jacek Cyran – pol­ski ju­do­ka
  • Ja­nusz Cyran – pol­ski pi­sarz
  • Jerzy Cyran – pol­ski po­li­tyk sa­mo­rzą­do­wy

Wikipedia


cyraneczka

1. zdrob­nie­nie od: cy­ran­ka;
2. ga­tu­nek wod­nych pta­ków z ro­dzi­ny ka­czek, ży­ją­cych na wo­dach w stre­fie zim­nej i umiar­ko­wa­nej Eu­ro­py i Azji; w Pol­sce ptak prze­lot­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Anas crec­ca|ref=tak., ga­tu­nek śred­nie­go, wę­drow­ne­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych;

 (1.2) ornit. ptak z ga­tun­ku cy­ra­ne­czek (1.1)

 (1.3) zdrobn. od: cy­ran­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Cy­ra­necz­ki od­le­cia­ły we wrze­śniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrãˈnɛt͡ʃka, AS: cyrãnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyranka ż.

 przym. cyrankowy, cyraneczkowy

Wiktionary


cyranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cyrać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cyrać ndk.

Wiktionary


cyranka

ptak wodny z ro­dzi­ny ka­czek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Anas qu­er­qu­e­du­la|ref=tak., wodny ptak eu­raz­ja­tyc­ki;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad­le­cia­ły stad­kiem cy­ran­ki, krą­ży­ły kil­ka­kroć z wy­cią­gnię­ty­mi szy­ja­mi, prze­ry­wa­jąc ciszę me­lo­dyj­nym, dzwo­nią­cym świ­stem skrzy­deł, za­ta­cza­ły w po­wie­trzu elip­sy coraz mniej­sze – wresz­cie za­pa­dły w trzci­ny, z ło­sko­tem ro­zbi­ja­jąc wodę pier­sia­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈrãnka, AS: cyrãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyraneczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trajkotka

Wiktionary


cyrankiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Cy­ran­kie­wicz – pię­cio­krot­ny pre­mier Pol­ski w la­tach 1947–1952 i 1954–1970 (urząd ten spra­wo­wał naj­dłu­żej w hi­sto­rii Pol­ski)
    • Układ Cy­ran­kie­wicz-Brandt
  • Kry­sty­na Temp­ska-Cy­ran­kie­wicz, z d. Dęb­ska

Wikipedia


cyrankowski

naz­wi­sko


SJP.pl


cyrać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. cucić, oży­wiać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. docyrać

 rzecz. cyranie n.

Wiktionary


cyrański

naz­wi­sko


SJP.pl


cyrce

[czy­taj: kyrke] Kirke, Circe;
1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: córka He­lio­sa, cza­ro­dziej­ka z wyspy Ajaja;
2. prze­no­śnie: cza­ro­dziej­ka, uwo­dzi­ciel­ka, femme fa­ta­le


SJP.pl


cyrek

naz­wi­sko


SJP.pl


cyrena

sta­ro­żyt­ne mia­sto w pół­noc­nej Libii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w pół­noc­nej Libii, w pro­win­cji Cy­re­naj­ka; współ­cze­śnie sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne;

Wiktionary

Cy­re­na (gr. Κυρήνη "Kyrēnē) –" sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w pół­noc­nej Libii, w pro­win­cji Cy­re­naj­ka, ok. 16 km od Morza Śró­dziem­ne­go na pła­sko­wy­żu o wy­so­ko­ści 550 m n.p.m. Nie­da­le­ko mia­sta znaj­do­wał się port Apol­lo­nia, po­cząt­ko­wo rów­nież sa­mo­dziel­ne mia­sto, od końca VII wieku p.n.e. trak­to­wa­ne jako port Cy­re­ny. Apol­lo­nię z Cy­re­ną łą­czy­ła tzw. droga kró­lew­ska, zbu­do­wa­na przez le­gio­ni­stów rzym­skich ok. 100, w miej­scu któ­rej dziś bie­gnie no­wo­czes­na droga as­fal­to­wa.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Cyrenajka ż., cyrenejczyk m., cyrenejka ż., Cyrenajczyk m., Kyrene ż., Cyrene ż.

 przym. cyrenejski, cyrenajski

Wiktionary


cyrenaik

wyz­naw­ca, zwo­len­nik cy­re­na­iz­mu


SJP.pl


cyrenaizm

dok­try­na grec­kiej szko­ły fi­lo­zo­ficz­nej, gło­szą­ca względ­ność wszel­kiej wie­dzy


SJP.pl


cyrenajczyk

miesz­ka­niec Cy­re­naj­ki (kra­i­ny w Libii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cy­re­naj­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kyrene ż., Cyrenajka ż., Cyrena ż., cyrenaizm mrz., cyrenaik mos., cyrenejczyk mos., cyrenejka ż.

 przym. cyrenajski, cyrenejski

Wiktionary


cyrenajka

kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Libii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Libii na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go;

Wiktionary

Cy­re­naj­ka (Barka, Bar­qah) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Libii na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go. Jej nazwa po­cho­dzi­ła od za­ło­żo­ne­go przez Gre­ków w 631 roku p.n.e. mia­sta Cy­re­na (gr. Kyrēnē), które do III w. n.e. było sto­li­cą pro­win­cji. Póź­niej jej naj­waż­niej­szym mia­stem i por­tem, a jed­no­cze­śnie sto­li­cą było Ben­ga­zi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɛ̃ˈnajka, AS: cyrẽnai ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyrenajczyk mos., Kyrene ż., Cyrena ż.

 przym. cyrenajski

Wiktionary


cyrenajski

→ Cy­re­naj­ka (kra­i­na hi­sto­rycz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­re­naj­ką, do­ty­czą­cy Cy­re­naj­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kyrene ż., Cyrenajka ż., Cyrenajczyk mos., Cyrena ż., cyrenaizm mrz., cyrenaik mos., cyrenejczyk mos., cyrenejka ż.

 przym. cyrenejski

Wiktionary


cyrene

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 133 z pasa głów­ne­go aste­ro­id;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kyrene ż., Cyrena ż.

Wiktionary


cyrenejczyk

Szy­mon Cy­re­nej­czyk, Szy­mon z Cy­re­ny: przy­pad­ko­wy prze­cho­dzień, któ­re­go żoł­nie­rze rzym­scy zmu­si­li do po­mo­cy Je­zu­so­wi w nie­sie­niu krzy­ża


SJP.pl


cyrenejski

→ Cy­re­na (sta­ro­żyt­ne mia­sto na te­re­nie dzi­siej­szej Libii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­re­ną, do­ty­czą­cy Cy­re­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyrenajczyk mos., Cyrena ż., cyrenejczyk m., cyrenejka ż., Kyrene ż.

 przym. cyrenajski

Wiktionary


cyrhla

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cyrh­la, w lu­do­wej wy­mo­wie także cyrla (w pi­sow­ni błęd­nie cyrch­la, cyhr­la) – słowo pier­wot­nie oz­na­cza­ją­ce po­la­nę otrzy­ma­ną przez cyrh­le­nie.
  • Cyrh­la – po­la­na na zbo­czach Hur­cho­cie­go Wier­chu w ma­sy­wie Ora­wic­ko-Wi­tow­skim Wier­chów
  • Cyrh­la – szczyt Be­ski­du Ślą­skie­go
  • Cyrh­la – szczyt Ma­gu­ry Spi­skiej
  • Cyrh­la – szczyt w Ma­łych Pie­ni­nach
  • Cyrh­la nad Biał­ką, To­po­ro­wa Cyrh­la, Po­la­na Cyrla

Wikipedia


cyriak

naz­wi­sko


SJP.pl

Cy­riak – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "ky­ria­kós" od rze­czow­ni­ka "kýrios" oz­na­cza­ją­ce­go "pan", "wład­ca". Ist­nie­je kilku świę­tych o tym imie­niu.

Wikipedia


cyriaka

naz­wi­sko


SJP.pl

Cy­ria­ka – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Cy­riak. Wśród pa­tro­nek tego imie­nia – św. Cy­ria­ka, zm. w 307 roku w Ni­ko­me­dii.

Cy­ria­ka imie­ni­ny ob­cho­dzi: 20 marca, 19 maja, 15 lipca i 21 sierp­nia.

Wikipedia


cyrk

1. na­miot lub bu­dy­nek z areną, na któ­rej od­by­wa­ją się wy­stę­py pre­sti­di­gi­ta­to­rów, kla­u­nów, akro­ba­tów, tre­so­wa­nych zwie­rząt itp.;
2. wi­do­wi­sko cyr­ko­we;
3. po­tocz­nie o śmiesz­nej, ab­sur­dal­nej sy­tu­a­cji;
4. (geol.) cyrk lo­dow­co­wy - kar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miej­sce, w któ­rym po­ka­zu­je się wy­stę­py akro­ba­tycz­ne;

 (1.2) hist. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: bu­dy­nek, w któ­rym znaj­do­wał się hi­po­drom, na któ­rym od­by­wa­ły się wy­ści­gi kwa­dryg;

 (1.3) przen. pot. dziw­ne, śmiesz­ne lub uciąż­li­we zda­rze­nie, które zwra­ca na sie­bie uwagę

 (1.4) geol. zob. cyrk lo­dow­co­wy.

 (1.5) geol. zob. cyrk do­lin­ny.

 (1.6) stpol. splot wło­sów

 (1.7) daw. gw-pl|War­sza­wa. areszt po­li­cyj­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cyrk – bu­dow­la
  • cyrk – ko­cioł lo­dow­co­wy
  • cyrk – wi­do­wi­sko roz­ryw­ko­we
  • Cyrk – film ra­dziec­ki z 1936 roku
  • Cyrk – film USA z 1928 roku
  • Cyrk – skała w Do­li­nie Ko­by­lań­skiej na Wy­ży­nie Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej
  • Cyrk – sin­gel pro­mu­ją­cy album Ten mo­ment
  • Cyrk – sin­gel Lan­ber­ry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzien­ni­karz prze­pro­wa­dził wy­wiad z dy­rek­to­rem cyrku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrk, AS: cyrk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkowiec m., cyrkówka ż., cyrkóweczka ż., cyrkiel m., cyrklowanie n., wycyrklowanie n.

 czas. cyrklować ndk.

 przym. cyrkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) heca

 (1.7) warszawa|cyrkiel.

Wiktionary


cyrk.

skrót od: cyr­ko­wy


SJP.pl


cyrkiel

1. przy­rząd kre­ślar­ski i po­mia­ro­wy;
2. dolny brzeg su­kien­ki, pła­szcza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd skła­da­ją­cy się z dwóch ra­mion, słu­żą­cy do ry­so­wa­nia okrę­gów;

 (1.2) daw. gw-pl|War­sza­wa. areszt po­li­cyj­ny, także ko­mi­sa­riat po­li­cji

Wiktionary

Cyr­kiel ( cir­cu­lus) – przy­rząd kre­ślar­ski słu­żą­cy do kre­śle­nia okrę­gów i od­mie­rza­nia od­cin­ków. Sto­su­je się go do ry­so­wa­nia na pa­pie­rze, bry­sto­lu czy kalce tech­nicz­nej, a także do tra­so­wa­nia na pół­wy­ro­bach. Do wy­po­sa­że­nia tzw. "cyr­kli uni­wer­sal­nych", czyli uży­wa­nych do kre­śle­nia ry­sun­ków, na­le­ża­ły:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie rysuj kółek od ręki, weź cyr­kiel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrʲcɛl, AS: cyrʹḱel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrk m., wycyrklowanie n., cyrklowanie n., cyrkówka ż.

 czas. cyrklować ndk., wycyrklować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) cyrkuł

Wiktionary


cyrklowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cyr­klo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkówka ż., cyrkiel m., wycyrklowanie n., cyrk mrz., cyrkulacja ż.

 czas. cyrklować ndk., wycyrklować dk.

Wiktionary


cyrklować

po­tocz­nie:
1. od­mie­rzać okre­ślo­ną ilość cze­goś; obli­czać, kal­ku­lo­wać;
2. sta­rać się przy­być gdzieś o okre­ślo­nej porze;
3. śro­do­wi­sko­wo: wy­rów­ny­wać dolny brzeg ubra­nia


SJP.pl


cyrklowy

przy­miot­nik od: cyr­kiel


SJP.pl


cyrkon

1. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Zr
2. mi­ne­rał, krze­mian cyr­ko­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Zr i licz­bie ato­mo­wej 40;

 (1.2) miner. po­spo­li­ty mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cyr­kon – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów wy­spo­wych
  • cyr­kon (sym­bol Zr) – pier­wia­stek che­micz­ny, z grupy me­ta­li przej­ścio­wych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma cyr­kon?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrkɔ̃n, AS: cyrkõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkonówka ż., cyrkonia ż.

 przym. cyrkonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Zr

Wiktionary


cyrkonia

syn­te­tycz­ny ka­mień ozdob­ny sto­so­wa­ny w ju­bi­ler­stwie jako imi­ta­cja dia­men­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jubil. syn­te­tycz­ny ka­mień ozdob­ny;

Wiktionary

Cyr­ko­nia – be­zbarw­ny syn­te­tycz­ny ka­mień ozdob­ny nie­po­sia­da­ją­cy swo­je­go wzor­ca w przy­ro­dzie. Jest to sta­bi­li­zo­wa­na, re­gu­lar­na mo­dy­fi­ka­cja dwut­len­ku cyr­ko­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez długi czas cyr­ko­nia ucho­dzi­ła za naj­lep­szą imi­ta­cję dia­men­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkon mrz., cyrkonówka ż.

 przym. cyrkonowy

Wiktionary


cyrkonowy

przy­miot­nik od: cyr­kon


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cyr­ko­nu (pier­wiast­ka)

 (1.2) do­ty­czą­cy cyr­ko­nu (mi­ne­ra­łu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkonówka ż., cyrkon m., cyrkonia ż.

Wiktionary


cyrkonówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. ża­rów­ka z żar­ni­kiem z cyr­ko­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkon mrz., cyrkonia ż.

 przym. cyrkonowy

Wiktionary


cyrkowiec

czło­wiek wy­stę­pu­ją­cy w cyrku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ar­ty­sta wy­stę­pu­ją­cy w cyrku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy świa­tła zga­sły, na arenę wy­bie­gło kilku cyr­kow­ców.

 (1.1) Wyraz „heca” już się cał­ko­wi­cie zlek­sy­ka­li­zo­wał i stra­cił zwią­zek ze szczu­ciem zwie­rząt, cho­ciaż miał taki nie­miec­ki źró­dło­słów; odtąd zwią­zał się na stałe z cyr­kow­ca­mi i ko­me­dian­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrˈkɔvʲjɛt͡s, AS: cyrkovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrk m., cyrkowanie n.

:: fż. cyrkówka

 czas. cyrkować ndk.

 przym. cyrkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) artysta cyrkowy

Wiktionary


cyrkowość

1. cecha cze­goś, co wy­ma­ga dużej spraw­no­ści fi­zycz­nej; kar­ko­łom­ność;
2. śmiesz­ność, ka­ry­ka­tu­ral­ność sy­tu­a­cji


SJP.pl


cyrkowy

zwią­za­ny z cyr­kiem (zwy­kle o miej­scu wy­stę­pów ar­ty­stów)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cyr­kiem, do­ty­czą­cy cyrku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uru­cho­mie­niu to­wa­rzy­szy­ły hap­pe­nin­gi, po­pi­sy cyr­ko­we, szczud­la­rze i ar­ty­ści na sce­nie m.in. kon­cert ze­spo­łu cy­gań­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrˈkɔvɨ, AS: cyrkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrk m., cyrkowiec m., cyrkówka ż., cyrkóweczka ż.

 czas. cyrkować

Wiktionary


cyrkulacja

obieg, prze­pływ, krą­że­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obieg zam­knię­ty

Wiktionary

Cyr­ku­la­cja (krą­że­nie) – ope­ra­tor wpro­wa­dzo­ny po­cząt­ko­wo w dy­na­mi­ce pły­nów na­stęp­nie uo­gól­nio­ny na wszyst­kie pola wek­to­ro­we, dla da­ne­go pola de­fi­niu­je wiel­kość ska­lar­ną. Cyr­ku­la­cja oz­na­cza­na jest zwy­cza­jo­wo przez for­mu­la_1

Dla prze­pły­wa­ją­ce­go płynu z pręd­ko­ścią for­mu­la_2 wzdłuż zam­knię­tej krzy­wej for­mu­la_3 cyr­ku­la­cja okre­ślo­na jest wzo­rem:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­lej­ne roz­dzia­ły poś­wię­co­ne są falom i nie­sta­bil­no­ściom hy­dro­dy­na­micz­nym ogól­nej cyr­ku­la­cji at­mos­fe­ry oraz ele­men­tom tech­nik nu­me­rycz­nych (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrklowanie n., cyrkularz mrz., cyrkulowanie n., wycyrklowanie n.

Wiktionary


cyrkulacyjny

przy­miot­nik od: cyr­ku­la­cja


SJP.pl


cyrkularka

ro­dzaj obro­to­wej piły elek­trycz­nej


SJP.pl


cyrkularność

→ cyr­ku­lar­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) idea wy­ko­rzy­sty­wa­nia cze­goś wie­lo­krot­nie w obie­gu zam­knię­tym

Wiktionary

Patrz:

cyrkularny

cyrkularny

1. ma­ją­cy kształt lub prze­krój koła;
2. od­by­wa­ją­cy się w obie­gu zam­knię­tym;
3. zwią­za­ny z cyr­ku­łem - te­ry­to­rium; cyr­ku­ło­wy;
4. daw­niej: zwią­za­ny z cyr­ku­la­rzem - pis­mem urzę­do­wym


SJP.pl


cyrkularz

1. ogło­sze­nie z in­for­ma­cja­mi na temat ja­kiejś kon­fe­ren­cji, skie­ro­wa­ne do okre­ślo­nej spo­łecz­no­ści;
2. daw­niej: pismo urzę­do­we z okre­ślo­ny­mi in­struk­cja­mi i wska­zów­ka­mi, wy­da­wa­ne przez organ ad­mi­ni­stra­cyj­ny pod­le­głym mu jed­nost­kom; ku­ren­da, okól­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. pismo okól­ne, okól­nik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrˈkulaʃ, AS: cyrkulaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkuł m., cyrkulacja ż.

Wiktionary


cyrkulator

urzą­dze­nie za­pew­nia­ją­ce stały ruch po­wie­trza w po­mie­szcze­niu


SJP.pl

Cyr­ku­la­tor – urzą­dze­nie sto­so­wa­ne w tech­ni­ce mi­kro­fa­lo­wej, zaz­wy­czaj trój­wrot­nik. Cha­rak­te­ry­zu­je się ma­cie­rzą roz­pro­sze­nia (w przy­pad­ku ide­al­nym):

Wikipedia


cyrkulowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) krą­że­nie cze­goś w ja­kimś obie­gu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkulacja ż.

 czas. cyrkulować

 przym. cyrkulacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krążenie

Wiktionary


cyrkulować

1. być w obie­gu;
2. krą­żyć, obie­gać;
3. po­tocz­nie: po­ru­szać się po okre­ślo­nym ob­sza­rze


SJP.pl


cyrkumferencja

1. prze­sta­rza­łe, żar­to­bli­wie: obwód w pasie osoby tę­giej;
2. daw­niej: ob­ję­tość, obwód


SJP.pl


cyrkumfiks

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zob. oko­ło­ro­stek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrˈkũw̃fʲiks, AS: cyrkũũ̯fʹiks

Wiktionary


cyrkumfleks

1. w ję­zy­kach sta­ro­żyt­nych: ak­cent pa­da­ją­cy na sa­mo­gło­ski dłu­gie;
2. znak gra­ficz­ny w po­sta­ci wę­ży­ka lub dasz­ka, oz­na­cza­ją­cy ten ak­cent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. w niek­tó­rych ję­zy­kach: ak­cent dłu­giej sa­mo­gło­ski o in­to­na­cji opa­da­ją­cej od tonu wyż­sze­go do niż­sze­go;

 (1.2) jęz. znak dia­kry­tycz­ny pier­wot­nie uży­wa­ny w celu zaz­na­cza­nia cyr­kum­flek­su (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Li­te­rac­kie formy z cyr­kum­flek­sem po­cho­dzą za­pew­ne z dia­lek­tu żmudz­kie­go, który ma od­mien­ny sy­stem ak­cen­tu­a­cyj­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. daszek

Wiktionary


cyrkumfleksowy

zwią­za­ny z cyr­kum­flek­sem


SJP.pl


cyrkumskrypcja

daw­niej: omó­wie­nie


SJP.pl


cyrkumstancja

daw­niej: zda­rze­nie, oko­licz­ność


SJP.pl


cyrkumwalacja

zew­nętrz­ne umoc­nie­nia (prze­de wszyst­kim w po­sta­ci wału) słu­żą­ce oble­ga­ją­cym twier­dzę jako ochro­na przed ewen­tu­al­ną od­sie­czą (od łac. "cir­cum­val­lo" - ota­czam wkoło wałem)


SJP.pl

Cyr­kum­wa­la­cja, linia cyr­kum­wa­la­cyj­na (łac. "cir­cum­val­lo" – ota­czać wkoło wałem, ob­wa­ło­wać) – w dzia­ła­niach oblęż­ni­czych zew­nętrz­na linia umoc­nień w po­sta­ci wału ziem­ne­go ota­cza­ją­ca oble­ga­ną twier­dzę bądź mia­sto, która sta­no­wi­ła dla wojsk oble­ga­ją­cych osło­nę przed od­sie­czą z zew­nątrz.

Wikipedia


cyrkumwalacyjny

daw­niej: ota­cza­ją­cy coś mu­ra­mi, bie­gną­cy wzdłuż murów ota­cza­ją­cych coś


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. ota­cza­ją­cy coś mu­ra­mi

 (1.2) daw. prze­bie­ga­ją­cy wzdłuż murów ota­cza­ją­cych coś

Wiktionary


cyrkuł

1. ko­mi­sa­riat po­li­cji w za­bo­rze ro­syj­skim;
2. jed­nost­ka po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go (dziel­ni­ca, okręg);
3. za­rząd dziel­ni­cy, okrę­gu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. przest. jed­nost­ka po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go kraju lub mia­sta

 (1.2) daw. ko­mi­sa­riat po­li­cji, zwła­szcza w byłym za­bo­rze ro­syj­skim

Wiktionary

Cyr­kuł (z cer­cie) – okrąg, obwód, np. ad­mi­ni­stra­cyj­ny, po­li­cyj­ny.

W kra­jach nie­miec­kich dzie­le­nie te­ry­to­riów na cyr­ku­ły było po­pu­lar­ne już od cza­sów Ho­hen­sta­u­fów (tzw. okrę­gi Rze­szy, niem. "Re­ich­skre­is"). Ge­ne­za po­dzia­łu mo­nar­chii Habs­bur­gów tkwi w wę­gier­skich okrę­gach są­do­wych na Wę­grzech, zwa­nych "pro­ces­sus".

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) — Zmu­szę pana do po­je­dyn­ku!

 — Co to zmu­szę?… Ciu­pa­sem mnie pan spro­wa­dzisz, czy co?… A jak­byś mi pan coś po­dob­ne­go po­wie­dział po trzeź­we­mu, tobym po­szedł do cyr­ku­łu i da­li­by panu po­je­dy­nek…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrkuw, AS: cyrkuu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkularz m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okręg, dzielnica

Wiktionary


cyrkułowy

→ cyr­kuł


SJP.pl

Patrz:

cyrkuł

cyrkwny

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. ko­ściel­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrkfnɨ, AS: cyrkfny

Wiktionary


cyrkóweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cyr­ków­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrkówka ż., cyrk mrz.

 przym. cyrkowy

Wiktionary


cyrkówka

ar­tyst­ka cyr­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­tyst­ka wy­stę­pu­ją­ca w cyrku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨrˈkufka, AS: cyrkufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrk m., cyrkowiec m., cyrkóweczka ż., cyrkiel m., cyrklowanie n., cyrkowanie n.

 czas. cyrkować ndk., cyrklować ndk.

 przym. cyrkowy

Wiktionary


cyrla

re­gio­nal­nie: po­la­na gór­ska pow­sta­ła po wy­kar­czo­wa­niu lasu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cyrla – część wsi Pół­rzecz­ki
  • Cyrla – po­la­na w Be­ski­dzie Są­dec­kim
  • Cyrla – po­la­na na Mo­gie­li­cy
  • Cyrla – po­la­na na prze­łę­czy Wierch­młyn­ne w Gor­cach
  • Cyrla – schro­ni­sko tu­ry­stycz­ne w Be­ski­dzie Są­dec­kim (na po­la­nie Cyrla)
  • Cyrla (821 m) – szczyt w Gor­cach w obrę­bie wsi Knu­rów
  • Cyrla (913 m) – szczyt w Gor­cach na gra­ni­cy wsi Ochot­ni­ca Górna i Szlem­bark
  • Cyrla – szczyt w Pie­ni­nach Czorsz­tyń­skich
  • Cyrla – tor­fo­wi­sko na kot­li­nie No­wo­tar­skiej
  • Cyrla Ha­nu­lo­wa – po­la­na w Gor­cach
  • Cyrh­le­nie
  • Po­la­na Cerch­la – po­la­na w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim

Wikipedia


cyrograf

1. daw­niej: włas­no­ręcz­nie pod­pi­sa­ny do­ku­ment, zwła­szcza zo­bo­wią­za­nie;
2. w ba­śniach i po­da­niach: pakt za­war­ty z dia­błem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. praw. śred­nio­wiecz­ny, odręcz­nie spo­rzą­dzo­ny do­ku­ment zwią­za­ny z dzia­łal­no­ścią pry­wat­no-praw­ną;

 (1.2) kośc. praw. de­kret pa­pie­ski, któ­re­go obieg, w prze­ci­wień­stwie do en­cy­kli­ki, ogra­ni­cza się tylko do kurii rzym­skiej

 (1.3) kośc. mit. liter. rze­ko­my pakt z dia­błem, w któ­rym ktoś zrze­ka się prawa do duszy po śmier­ci w za­mian za do­czes­ne ko­rzy­ści

 (1.4) przen. umowa skraj­nie nie­ko­rzyst­na dla jed­nej ze stron

Wiktionary

Cy­ro­graf (od gr. τό χειρόγραφον, "to che­i­ró­grap­hon", od χειρ "cheir", „ręka” i γράφειν, „pisać”; łac. "chi­ro­grap­hum") – do­ku­ment rę­ko­pi­śmien­ny zwią­za­ny z dzia­łal­no­ścią praw­no-pry­wat­ną jak umowy, kwity, zo­bo­wią­za­nia czy re­wer­sy (skryp­ty dłuż­ne). []

Z cza­sem po­ję­cie „cy­ro­gra­fu” prze­nio­sło się w sferę podań lu­do­wych, z któ­rych czer­pał ro­man­tyzm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cy­ro­graf pa­pie­ski, czyli do­ku­ment, w któ­rym Jan Paweł II po­wie­rza nadz­wy­czaj­ne peł­no­moc­nict­wa Se­kre­ta­rzo­wi Stanu od­no­śnie Pań­stwa Mia­sta Wa­ty­kań­skie­go (…), wy­wo­łał za­sko­cze­nie w samym Wa­ty­ka­nie oraz duże po­ru­sze­nie i licz­ne, nie­raz mylne, in­ter­pre­ta­cje w pra­sie świa­to­wej.

 (1.3) Jan XXII na­ka­zał wy­szu­ki­wać i aresz­to­wać tych, „któ­rzy skła­da­ją ofia­ry dia­błom i od­da­ją im cześć albo od­da­ją się im w pod­dań­stwo, wrę­cza­jąc im” pod­pi­sa­ny przez sie­bie cy­ro­graf.

Wiktionary


cyrograficzny

→ cy­ro­graf


SJP.pl

Patrz:

cyrograf

cyrulicki

→ cy­ru­lik


SJP.pl

Patrz:

cyrulik

cyruliczka

→ cy­ru­lik


SJP.pl

Patrz:

cyrulik

cyruliczy

→ cy­ru­lik


SJP.pl

Patrz:

cyrulik

cyrulik

daw­niej: fryz­jer wy­ko­nu­ją­cy także za­bie­gi fel­czer­skie; bal­bierz, bal­wierz, bar­bierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. fryz­jer wy­ko­nu­ją­cy rów­nież pro­ste za­bie­gi me­dycz­ne;

Wiktionary

Cy­ru­lik, bal­wierz, chi­rurg, fel­czer (łac. "bar­ba­rius") – osoba, która daw­niej zaj­mo­wa­ła się za­wo­do­wo mię­dzy in­ny­mi go­le­niem, ką­pa­niem, rwa­niem zębów, na­sta­wia­niem zła­mań, pu­szcza­niem krwi, a także nie­skom­pli­ko­wa­ny­mi ope­ra­cja­mi i le­cze­niem lek­kich cho­rób. Bar­dziej skom­pli­ko­wa­ny­mi cho­ro­ba­mi zaj­mo­wa­li się wyksz­tał­ce­ni na uni­wer­sy­te­tach me­dy­cy, na­to­miast bal­wie­rze wy­ko­rzy­sty­wa­li wie­dzę lu­do­wą i doś­wiad­cze­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród na­rzę­dzi pew­ne­go war­szaw­skie­go cy­ru­li­ka znaj­do­wa­ły się trzy pe­li­ka­ny.

 (1.1) Cy­ru­lik ogo­lił mnie w okam­gnie­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyrulicki, cyruliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) balwierz

Wiktionary


cyrulikowy

→ cy­ru­lik (daw­niej); cy­ru­lic­ki


SJP.pl


cyrus

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Cyrus – imię mę­skie po­cho­dze­nia per­skie­go od słowa "khuru", „tron, sto­li­ca”, z gr. "kύρος" (kyros), „moc, wła­dza, pa­no­wa­nie, au­to­ry­tet” lub hebr. "kôresh", "hhâras", „słoń­ce”. Jest sze­ściu świę­tych o tym imie­niu, m.in. św. Cyrus, mę­czen­nik alek­san­dryj­ski z IV wieku n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dali więc pie­nię­dzy ka­mie­nia­rzom i cie­ślom oraz żyw­no­ści, na­po­ju i oliwy Sy­doń­czy­kom i Ty­ryj­czy­kom, by spro­wa­dzi­li drze­wo ce­dro­we z Li­ba­nu mo­rzem do Jafy na mocy poz­wo­le­nia, udzie­lo­ne­go im przez Cy­ru­sa, króla per­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrus, AS: cyrus

Wiktionary


cyrusostwo

Cyrus z mał­żon­ką; Cy­ru­so­wie


SJP.pl


cyrusowie

Cyrus z mał­żon­ką; Cy­ru­so­stwo


SJP.pl


cyrusowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­ru­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


cyryl

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Cyryl – imię mę­skie po­cho­dzą­ce z ję­zy­ka grec­kie­go. Wy­wo­dzi się ze słowa κύριος zna­czą­ce­go „pan”, „wład­ca”. W Pol­sce uży­wa­ne było rzad­ko, czę­ściej na­to­miast na Rusi Czer­wo­nej.

Ro­syj­skim od­po­wied­ni­kiem tego imie­nia jest Ki­riłł ( Кирилл).

Cyryl imie­ni­ny ob­cho­dzi: 9 lu­te­go, 14 lu­te­go, 18 marca, 29 marca, 27 czerw­ca, 30 czerw­ca, 7 lipca i 8 sierp­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Cyryl i pra­cu­ję w In­sty­tu­cie Sla­wi­sty­ki Pol­skiej Aka­de­mii Nauk jako sla­wi­sta.

 (1.1) 14 lu­te­go, 18 marca i 27 czerw­ca przy­pa­da­ją imie­ni­ny Cy­ry­la.

 (1.1) Panie Cy­ry­lu, pro­szę nas jutro od­wie­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨrɨl, AS: cyryl

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyrylowa ż., Cyrylka ż., cyrylica ż., cyrylskość ż., cyrylickość ż., cyryliczność ż.

:: zdrobn. Cyrylek mos., Cyrek mos.

:: fż. Cyryla ż.

 przym. cyrylijski, cyrylski, cyrylicki, cyryliczny

:: przest. gwara. Cyrylowy, Cyrylkowy

 przysł. cyrylsko, cyrylicko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Cyrylek, Cyrek

Wiktionary


cyryla

imię żeń­skie


SJP.pl

Cy­ry­la – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go; żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Cyryl. Wy­wo­dzi się ze słowa "ky­rios" zna­czą­ce­go „pan”, „wład­ca”, a na grun­cie grec­kim oz­na­cza­ło osobę, która na­le­ży do Boga.

Imię jest imie­niem uży­wa­nym rzad­ko w XXI wieku. W stycz­niu 2024 r. w re­je­strze PESEL wy­ka­za­no 375 ko­biet o imie­niu Cy­ry­la na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 190 ko­bie­ty no­szą­ce imię Cy­ry­la jako imię dru­gie. Dla po­rów­na­nia, Annę, naj­czę­ściej na­da­wa­ną jako imię pier­wsze, nosi 1 072 616 osób.

Wikipedia


cyrylica

sta­ro­sło­wiań­ski al­fa­bet ut­wo­rzo­ny przez jed­ne­go z ucz­niów św. Cy­ry­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. al­fa­bet uży­wa­ny do za­pi­su niek­tó­rych ję­zy­ków sło­wiań­skich;

Wiktionary

Cy­ry­li­ca – pismo al­fa­be­tycz­ne słu­żą­ce do za­pi­su ję­zy­ków wschod­nio­sło­wiań­skich, więk­szo­ści po­łud­nio­wo­sło­wiań­skich i in­nych. Nazwa na­wią­zu­je do „apo­sto­ła Sło­wian“ – św. Cy­ry­la, który wspól­nie ze św. Me­to­dym, pro­wa­dząc misję wiel­ko­mo­raw­ską wśród Sło­wian, za­pi­sał i wpro­wa­dził do li­tur­gii język sło­wiań­ski. Do za­pi­su tego ję­zy­ka zo­sta­ły stwo­rzo­ne dwa al­fa­be­ty – naj­pierw gła­go­li­ca, z któ­rej zo­sta­ły póź­niej za­po­ży­czo­ne niek­tó­re li­te­ry cy­ry­li­cy, a potem cy­ry­li­ca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ar­chi­wum było sporo do­ku­men­tów na temat na­szej miej­sco­wo­ści, nie­ste­ty więk­szość pi­sa­na cy­ry­li­cą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɨˈlʲit͡sa, AS: cyrylʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyryl

 przym. cyrylicki, cyrylijski

Wiktionary


cyrylicki

zwią­za­ny z cy­ry­li­cą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. na­pi­sa­ny cy­ry­li­cą, zwią­za­ny z cy­ry­li­cą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cyryl m., cyrylica ż.

 przym. cyryliczny, cyrylijski

Wiktionary


cyryliczny

daw­niej: cy­ry­lic­ki - zwią­za­ny z cy­ry­li­cą


SJP.pl


cyrylijski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­ry­lem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɨˈlʲijsʲci, AS: cyrylʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrylica ż., Cyryl mos.

 przym. cyrylicki

Wiktionary


cyryliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­ry­li lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


cyrylo-metodejski

przy­miot­nik

 (1.1) zob. cy­ry­lo-me­to­diań­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɨlɔ‿mɛtɔˈdɛjsʲci, AS: cyrylo‿metodei ̯sʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyrylo-metodiański, cyrylo-metodyjski

Wiktionary


cyrylo-metodiański

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Cy­ry­lem i Me­to­dym, do­ty­czą­cy Cy­ry­la i Me­to­de­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɨlɔ‿mɛtɔˈdʲjä̃j̃sʲci, AS: cyrylo‿metodʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyrylo-metodianizm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyrylo-metodejski, cyrylo-metodyjski

Wiktionary


cyrylo-metodyjski

przy­miot­nik

 (1.1) zob. cy­ry­lo-me­to­diań­ski.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taras Szew­czen­ko usi­ło­wał wcią­gnąć Po­la­ków do Bract­wa Cy­ry­lo-Me­to­dyj­skie­go w Ki­jo­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨrɨlɔ‿mɛtɔˈdɨjsʲci, AS: cyrylo‿metodyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyrylo-metodiański, cyrylo-metodejski

Wiktionary


cyrylostwo

Cyryl z mał­żon­ką; Cy­ry­lo­wie


SJP.pl


cyrylowie

Cyryl z mał­żon­ką; Cy­ry­lo­stwo


SJP.pl


cyrylowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cy­ry­la lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


cyrym

wy­krzy­knik za­stę­pu­ją­cy słowa przy śpie­wa­niu me­lo­dii, na­śla­du­ją­cy brzmie­nie in­stru­men­tów, zwła­szcza per­ku­syj­nych lub bę­dą­cy przyś­piew­ką w pio­sen­kach lu­do­wych; zwy­kle w wy­ra­że­niu "cym, cyrym, cym"


SJP.pl


cysalpejski

po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp; ci­sal­pej­ski, ci­sal­piń­ski, cy­sal­piń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwy­cza­je w cy­sal­pej­skich pro­win­cjach za­ko­nu niez­nacz­nie od­bie­ga­ły od tych zza Alp.

Wiktionary


cysalpiński

po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp; ci­sal­piń­ski, ci­sal­pej­ski, cy­sal­pej­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwy­cza­je w cy­sal­piń­skich pro­win­cjach za­ko­nu znacz­nie od­bie­ga­ły od tych zza Alp.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedalpejski

Wiktionary


cysewski

naz­wi­sko


SJP.pl


cysiać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. ssać

Wiktionary


cysoida

typ krzy­wej pła­skiej two­rzo­nej na pod­sta­wie dwóch in­nych krzy­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. typ krzy­wej pła­skiej;

Wiktionary

Cy­so­i­da – typ krzy­wej pła­skiej.

Two­rzo­na jest na pod­sta­wie dwóch in­nych krzy­wych. Jeśli mają one w ukła­dzie współ­rzęd­nych bie­gu­no­wych rów­na­nia

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) cissoida

Wiktionary


cysorstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Au­stro-Węgry

Wiktionary


cysorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. ce­sarz

Wiktionary


cysta

1. cho­ro­bo­wy, wo­recz­ko­wa­ty guz wy­peł­nio­ny pły­nem, rza­dziej - ga­la­re­to­wa­tą sub­stan­cją; tor­biel;
2. otocz­ka wyt­wa­rza­na przez niek­tó­re or­ga­niz­my (np. pier­wot­nia­ki), umoż­li­wia­ją­ca im przetr­wa­nie w nies­przy­ja­ją­cych życiu wa­run­kach śro­do­wi­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pa­to­lo­gicz­na prze­strzeń w ciele wy­peł­nio­na pły­nem, sta­no­wią­ca mięk­ki guz w kształ­cie bło­nia­ste­go wo­recz­ka

 (1.2) mi­kro­biol. przetr­wal­nik dla niek­tó­rych pier­wot­nia­ków i pro­ka­rio­tów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cysta (bio­lo­gia)
  • tor­biel

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨsta, AS: cysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cystyda ż., cystyna ż., cysteina ż.

 przym. cystowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) torbiel

Wiktionary


cysteina

ami­nok­was en­do­gen­ny za­wie­ra­ją­cy grupę tio­lo­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. jeden z ami­nok­wa­sów, za­wie­ra­ją­cy siar­kę w gru­pie tio­lo­wej (-SH), syn­te­ty­zo­wa­ny w or­ga­niz­mie z me­tio­ni­ny, uczest­ni­czą­cy w de­tok­sy­ka­cji ustro­ju

Wiktionary

Cy­ste­i­na (skrót: Cys lub C) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy en­do­gen­nych ami­nok­wa­sów ko­do­wa­nych, wcho­dzi w skład wielu bia­łek. Wraz z ho­mo­cy­ste­i­ną i me­tio­ni­ną two­rzy grupę ami­nok­wa­sów siar­ko­wych (cy­ste­i­na jest naj­prost­szym z nich).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cy­ste­i­na bie­rze udział w syn­te­zie glu­ta­tio­nu, waż­ne­go an­ty­ok­sy­dan­tu ko­mór­ko­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cysta ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol chemiczny: Cys, C; wzór chemiczny: wzór chemiczny|C3H7NO2S.

Wiktionary


cysteinowy

→ cy­ste­i­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cy­ste­i­ny

Wiktionary

Patrz:

cysteina

cystektomia

w me­dy­cy­nie: wy­cię­cie pę­che­rza mo­czo­we­go


SJP.pl


cysterka

człon­ki­ni za­ko­nu żeń­skie­go re­gu­ły cy­ster­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca z za­ko­nu cy­ster­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kil­ka­na­ście lat po fun­da­cji w Trzeb­ni­cy pow­sta­ją nowe klasz­to­ry cy­ste­rek na zie­miach pol­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. cysters m.

 przym. cysterski

Wiktionary


cysterki

żeń­ski ka­to­lic­ki zakon mo­na­stycz­ny opar­ty na re­gu­le św. Be­ne­dyk­ta


SJP.pl


cysterna

1. duży zbior­nik do prze­cho­wy­wa­nia lub prze­wo­zu cie­czy albo gazów;
2. po­jazd z takim zbior­ni­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. zam­knię­ty zbior­nik do ma­ga­zy­no­wa­nia wody

 (1.2) duży po­jem­nik do ma­ga­zy­no­wa­nia wody

 (1.3) mot. po­jazd do prze­wo­że­nia pły­nów

Wiktionary

Cy­ster­na (z łac. "ci­ster­na", od "cista" paka; gr. "kistê", kosz) – zbior­nik do gro­ma­dze­nia i prze­cho­wy­wa­nia cie­czy, zwy­kle wody. Naj­czę­ściej cy­ster­ny słu­ży­ły do gro­ma­dze­nia de­szczów­ki. Ich wiel­kość i po­jem­ność za­le­ża­ła od po­trzeb miesz­kań­ców (od kil­ku­na­stu li­trów do ty­się­cy me­trów sze­ścien­nych – re­zer­wu­a­ry).

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) W Ka­li­for­nii za­pa­li­ła się cy­ster­na sa­mo­cho­do­wa, wsku­tek czego pow­stał wie­lo­ki­lo­me­tro­wy korek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈstɛrna, AS: cysterna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cysternowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) beczkowóz

Wiktionary


cysternowiec

sta­tek wy­po­sa­żo­ny w cy­ster­ny, uży­wa­ny do prze­wo­zu ła­dun­ków płyn­nych; tan­ko­wiec, zbior­ni­ko­wiec


SJP.pl


cysternowy

przy­miot­nik od: cy­ster­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ster­ną, do­ty­czą­cy cy­ster­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cysterna ż.

Wiktionary


cysters

czło­nek za­ko­nu cy­ster­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik z za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez św. Ro­ber­ta z Mo­les­me;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­ku­na­bu­ły te od­na­le­zio­no w opact­wie cy­ster­sów pod Ma­ce­ra­tą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. cysterka ż.

 przym. cysterski

Wiktionary


cystersi

zakon za­ło­żo­ny w XI wieku w Ci­te­a­ux we Fran­cji; zakon cy­ster­ski


SJP.pl

Zakon Cy­ster­ski (łac. "Ordo Ci­ster­cien­sis", skrót "OCist." lub "OCSO" ("Ordo Ci­ster­cien­sis Stric­tio­ris Ob­ser­van­tiae") dla tra­pi­stów) – ka­to­lic­ki zakon mo­na­stycz­ny re­for­mo­wa­ny, po­słu­gu­ją­cy się re­gu­łą be­ne­dyk­tyń­ską, za­ło­żo­ny w 1098 przez św. Ro­ber­ta z Mo­les­me, pier­wsze­go opata z Cîteaux we Fran­cji ( Ci­ster­cium; obec­nie Saint-Ni­co­las-lès-Cîteaux). Pier­wsze klasz­to­ry pow­sta­ły w La Ferté (1113), Pon­ti­gny (1114), Cla­ir­va­ux (1115) i Mo­ri­mond (1115). Do Pol­ski cy­ster­si przy­by­li w po­ło­wie XII w.

Wikipedia


cysterski

→ cy­sters


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ster­sa­mi, do­ty­czą­cy cy­ster­sów

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do cy­ster­sów, bę­dą­cy ich włas­no­ścią

Wiktionary

Patrz:

cysters

Przykłady

 (2.1) W do­brach cy­ster­skich nie bra­ko­wa­ło wiel­kich za­go­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cysters m., cysterka ż.

 przym. pocysterski

Wiktionary


cysticerkoza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza zwie­rząt i czło­wie­ka wy­wo­ła­na przez pę­che­rzy­ko­wa­tą lar­wal­ną po­stać niek­tó­rych ta­siem­ców, zwaną wą­grem; cy­sty­cer­ko­za; wą­grzy­ca


SJP.pl


cysticerkus

pę­che­rzy­ko­wa­ta po­stać lar­wal­na niek­tó­rych ga­tun­ków ta­siem­ca wy­wo­łu­ją­ca nie­bez­piecz­ną cho­ro­bę - wą­grzy­cę; wą­gier; wągr


SJP.pl

Cy­sti­cer­kus, bą­blo­wiec pro­sty, finna, wą­gier – jedna z form dru­gie­go sta­dium lar­wal­ne­go niek­tó­rych ta­siem­ców. Pow­sta­je z on­kos­fe­ry. Ma po­stać pę­che­rzy­ka, wew­nątrz któ­re­go znaj­du­je się płyn i, osa­dzo­ny na wew­nętrz­nej ścia­nie, wpu­klo­ny za­wią­zek głów­ki ta­siem­ca.

Wikipedia


cystogastrostomia

chi­rur­gicz­ne po­łą­cze­nie mię­dzy żo­łąd­kiem a tor­bie­lą ja­kie­goś na­rzą­du or­ga­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ope­ra­cyj­ne po­łą­cze­nie mię­dzy żo­łąd­kiem a tor­bie­lą ja­kie­goś na­rzą­du or­ga­niz­mu

Wiktionary


cystografia

ra­dio­lo­gicz­ne ba­da­nie pę­che­rza mo­czo­we­go


SJP.pl

Cy­sto­gra­fia - ba­da­nie ra­dio­lo­gicz­ne pę­che­rza mo­czo­we­go wy­peł­nio­ne­go środ­kiem cie­niu­ją­cym. Cy­sto­gra­fię zstę­pu­ją­cą wy­ko­nu­je się na za­koń­cze­nie uro­gra­fii, a wstę­pu­ją­cą (cy­sto­u­re­tro­gra­fia mik­cyj­na) po wy­peł­nie­niu pę­che­rza środ­kiem cie­niu­ją­cym przez cew­nik.

Wikipedia


cystograficzny

→ cy­sto­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

cystografia

cystoid

ko­pal­ny szkar­łu­pień; pę­che­rzo­wiec


SJP.pl


cystoidy

gro­ma­da wy­mar­łych szkar­łup­ni; pę­che­rzow­ce


SJP.pl


cystolit

wy­ro­stek ce­lu­lo­zo­wy na ścia­nie ko­mór­ki ro­ślin­nej


SJP.pl


cystoskop

wzier­nik słu­żą­cy do prze­pro­wa­dze­nia ba­da­nia zwa­ne­go cy­sto­sko­pią, po­le­ga­ją­ce­go na wpro­wa­dze­niu wzier­ni­ka przez cewkę mo­czo­wą do pę­che­rza mo­czo­we­go


SJP.pl

Cy­sto­skop – wzier­nik, który służy do prze­pro­wa­dze­nia ba­da­nia zwa­ne­go cy­sto­sko­pią, po­le­ga­ją­ce­go na bez­poś­red­nim wpro­wa­dze­niu wzier­ni­ka przez cewkę mo­czo­wą do pę­che­rza mo­czo­we­go.

Cy­sto­skop jest me­ta­lo­wą rurą za­o­pa­trzo­ną w świa­tło­wo­do­wy układ op­tycz­ny, który umoż­li­wia wzro­ko­wą ocenę ślu­zów­ki pę­che­rza mo­czo­we­go. Do­dat­ko­wo za­o­pa­trzo­ny jest w oprzy­rzą­do­wa­nie umoż­li­wia­ją­ce po­bie­ra­nie ma­te­ria­łów do badań, prze­płu­ka­nie pę­che­rza lub odes­sa­nie jego za­war­to­ści.

Wikipedia


cystoskopia

ba­da­nie dia­gno­stycz­ne sto­so­wa­ne w uro­lo­gii po­le­ga­ją­ce na wpro­wa­dze­niu cy­sto­sko­pu po­przez cewkę mo­czo­wą do pę­che­rza mo­czo­we­go


SJP.pl

Cy­sto­sko­pia (gr. "ky­stis" - pę­cherz, wo­re­czek i "skopeín" - oglą­dać) - ba­da­nie dia­gno­stycz­ne sto­so­wa­ne w uro­lo­gii, cza­sem po­łą­czo­ne z dzia­ła­niem te­ra­pe­u­tycz­nym, które po­le­ga na wpro­wa­dze­niu przy­rzą­du zwa­ne­go cy­sto­sko­pem (wzier­ni­kiem) po­przez cewkę mo­czo­wą do pę­che­rza mo­czo­we­go.

Wikipedia


cystostomia

chi­rur­gicz­ne wyt­wo­rze­nie prze­to­ki po­mię­dzy pę­che­rzem mo­czo­wym a po­wło­ka­mi brzusz­ny­mi


SJP.pl

Cy­sto­sto­mia – ro­dzaj uro­sto­mii. Jest to prze­to­ka przez po­wło­ki brzusz­ne do pę­che­rza mo­czo­we­go ponad spo­je­niem ło­no­wym. Dren za­kła­da­ny jest ope­ra­cyj­nie i mo­co­wa­ny jest sła­bym szy­ciem tak, aby mógł być usu­nię­ty be­zo­pe­ra­cyj­nie lek­kim szarp­nię­ciem.

Wikipedia


cystotomia

w me­dy­cy­nie: prze­cię­cie ścian­ki pę­che­rza mo­czo­we­go


SJP.pl


cystozyra

krzacz­ko­wa­ty glon z rzędu mor­szczy­now­ców, bru­nat­ni­ca wy­stę­pu­ją­ca w cie­płych mo­rzach


SJP.pl


cystron

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) genet. gen speł­nia­ją­cy funk­cję bio­che­micz­ną, któ­re­go ek­spre­sja pro­wa­dzi do pow­sta­nia po­je­dyn­cze­go łań­cu­cha po­li­pep­ty­do­we­go;

Wiktionary

Cy­stron, ci­stron − gen speł­nia­ją­cy funk­cję bio­che­micz­ną, któ­re­go ek­spre­sja pro­wa­dzi do pow­sta­nia po­je­dyn­cze­go łań­cu­cha po­li­pep­ty­do­we­go.

Cy­stron skła­da się z kilku ty­się­cy par zasad; może zo­stać po­dzie­lo­ny na mniej­sze czę­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ko­mu­ni­ka­cie ge­ne­tycz­nym „wy­ra­zy” nie są od­dzie­lo­ne od sie­bie; na­to­miast spe­cy­ficz­ne sy­gna­ły wska­zu­ją po­czą­tek i ko­niec ope­ro­nu oraz gra­ni­ce cy­stro­nów wew­nątrz ope­ro­nu.

Wiktionary


cystycerkoza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza zwie­rząt i czło­wie­ka wy­wo­ła­na przez pę­che­rzy­ko­wa­tą lar­wal­ną po­stać niek­tó­rych ta­siem­ców, zwaną wą­grem; cy­sti­cer­ko­za; wą­grzy­ca


SJP.pl


cystycerkozy

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza zwie­rząt i czło­wie­ka wy­wo­ła­na przez pę­che­rzy­ko­wa­tą lar­wal­ną po­stać niek­tó­rych ta­siem­ców, zwaną wą­grem; cy­sti­cer­ko­za; wą­grzy­ca


SJP.pl


cystyda

ko­mór­ka nie­wyt­wa­rza­ją­ca za­rod­ni­ków, wy­stę­pu­ją­ca u grzy­bów pod­staw­cza­ków; roz­wier­ka


SJP.pl

Cy­sty­da, roz­wier­ka ( cy­sti­dium) – płon­na ko­mór­ka, która wraz z ele­men­ta­mi roz­rod­czy­mi – pod­staw­ka­mi ("ba­si­dium") – two­rzy hy­me­nium (obłocz­nię) grzy­bów. Cy­sty­dy roz­dzie­la­ją pod­staw­ki od sie­bie i stąd po­cho­dzi ich pol­ska nazwa – roz­wier­ki. Cza­sa­mi cy­sty­dy wy­stę­pu­ją pod hy­me­nium (w war­stwie sub­hy­me­nium).

Wikipedia


cystyna

biał­ko pro­ste, skład­nik al­bu­mi­ny


SJP.pl

Cy­sty­na – ami­nok­was pow­sta­ły w wy­ni­ku po­łą­cze­nia dwóch czą­ste­czek cy­ste­i­ny po­przez mo­stek dwu­siarcz­ko­wy (jest to więc dimer).

Cy­sty­na uczest­ni­czy w two­rze­niu most­ków dwu­siarcz­ko­wych w biał­kach. Wraz z wią­za­nia­mi wo­do­ro­wy­mi, si­ła­mi van der Wa­al­sa sta­bi­li­zu­je trze­cio­rzę­do­wą struk­tu­rę biał­ka.

Wikipedia


cystynowy

→ cy­sty­na


SJP.pl

Patrz:

cystyna

cystynoza

wro­dzo­ne za­bu­rze­nie prze­mia­ny ma­te­rii po­le­ga­ją­ce na gro­ma­dze­niu się cy­sty­ny w li­zo­so­mach


SJP.pl

Cy­sty­no­za (ang. cy­sti­no­sis) – rzad­ka, uwa­run­ko­wa­na ge­ne­tycz­nie cho­ro­ba me­ta­bo­licz­na za­li­cza­na do li­zo­so­mal­nych cho­rób spi­chrze­nio­wych, w któ­rej prze­bie­gu w li­zo­so­mach gro­ma­dzi się ami­nok­was cy­sty­na. Dzie­dzi­cze­nie cho­ro­by jest au­to­so­mal­ne re­ce­syw­ne. Cy­sty­no­za zwią­za­na jest z mu­ta­cja­mi genu ko­du­ją­ce­go biał­ko en­zy­mu cy­sty­no­zy­ny. Czę­stość scho­rze­nia sza­cu­je się na 1:100 000-1:200 000 uro­dzeń.

Wikipedia


cystynuria

wy­stę­po­wa­nie w moczu wzmo­żo­nej ilo­ści cy­sty­ny


SJP.pl

Cy­sty­nu­ria (ang. i łac. "Cy­sti­nu­ria") – wro­dzo­na, ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­na cho­ro­ba me­ta­bo­licz­na o dzie­dzi­cze­niu au­to­so­mal­nym re­ce­syw­nym, która cha­rak­te­ry­zu­je się wy­da­la­niem zwięk­szo­nej ilo­ści cy­sty­ny (a także okre­ślo­nych in­nych ami­nok­wa­sów) z mo­czem oraz upo­śle­dze­niem ab­sorp­cji z prze­wo­du po­kar­mo­we­go.

Wikipedia


cyt

wy­krzy­knik na­ka­zu­ją­cy za­cho­wa­nie ciszy


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) uży­wa­ny jako wez­wa­nie do za­cho­wa­nia ciszy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kie­lich stłucz! Niech z Twych ócz żal się na­pi­je! Nie mów: cyt! To nie wstyd - Sawa nie żyje!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cisza, cicho, sza

Wiktionary


cytacik

zdrob­nia­le: cytat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cytat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie cytat, lecz tylko mały cy­ta­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytat m., zacytowanie n., cytacja ż., cytowanie n.

 czas. zacytować, cytować

Wiktionary


cytacja

daw­niej:
a) cytat (do­słow­ne przy­to­cze­nie w tek­ście czy­ichś słów);
b) pozew, wez­wa­nie do sta­wie­nia się przed wła­dzą, zwła­szcza są­do­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. do­słow­ne przy­to­cze­nie w mowie lub tek­ście cu­dzych słów

 (1.2) przest. pozew, wez­wa­nie do sta­wie­nia się przed wła­dzą są­do­wą lub ad­mi­ni­stra­cyj­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈtat͡sʲja, AS: cytacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytat m., cytacik m., cytata ż., cytowanie n., zacytowanie n.

 czas. cytować ndk., zacytować dk.

 przym. cytacyjny, cytatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cytat, cytata

Wiktionary


cytadela

sa­mo­dziel­na obron­na twier­dza słu­żą­ca głów­nie do obro­ny mia­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. w star­szych for­ty­fi­ka­cjach: sa­mo­dziel­na twier­dza do­mi­nu­ją­ca nad mia­stem lub pro­win­cją;

Wiktionary

Cy­ta­de­la ( cit­ta­del­la) – sa­mo­dziel­na, do­mi­nu­ją­ca nad mia­stem lub pro­win­cją twier­dza. Na te­ry­to­rium włas­nym za­da­niem cy­ta­de­li była ochro­na miesz­kań­ców w przy­pad­ku na­ja­zdu wroga. Na te­ry­to­riach pod­bi­tych cy­ta­de­le bu­do­wa­no w celu utrzy­ma­nia w po­słu­szeń­stwie miesz­kań­ców (taką rolę miała np. cy­ta­de­la Alek­san­drow­ska w War­sza­wie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żoł­nie­rze per­scy schro­ni­li się w dwóch nad­mor­skich cy­ta­de­lach, za­o­pa­try­wa­nych drogą mor­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtaˈdɛla, AS: cytadela

Wiktionary


cytadelowy

przy­miot­nik od: cy­ta­de­la


SJP.pl


cytara

dawny in­stru­ment stru­no­wy szar­pa­ny, o grusz­ko­wa­tym kor­pu­sie i dłu­giej szyj­ce


SJP.pl

Cy­ta­ra – dawny, stru­no­wy, szar­pa­ny, in­stru­ment mu­zycz­ny z pła­skim kor­pu­sem o grusz­ko­wa­tym za­ry­sie, długą szyj­ką z pod­strun­ni­cą i me­ta­lo­wy­mi pro­ga­mi, oraz kil­ko­ma zdwo­jo­ny­mi, dru­cia­ny­mi stru­na­mi, które za­ry­wa się pal­ca­mi. Znana od póź­ne­go śred­nio­wie­cza; naj­bar­dziej po­pu­lar­na w okre­sie re­ne­san­su i wczes­ne­go ba­ro­ku; wy­par­ta przez gi­ta­rę. Uży­wa­na głów­nie do akom­pa­nio­wa­nia śpie­wo­wi, rów­nież do gry so­lo­wej.

Wikipedia


cytarzysta

osoba gra­ją­ca na cy­trze; cy­trzy­sta


SJP.pl


cytat

do­słow­ne przy­to­cze­nie w tek­ście czy­ichś słów; cy­ta­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­to­czo­na wy­po­wiedź, frag­ment in­ne­go tek­stu;

Wiktionary

Cytat, cy­ta­ta (łac. "ci­ta­tio", niem. "Zitat") – do­słow­ne przy­to­cze­nie cu­dzych słów. Cytat w li­te­ra­tu­rze jest formą ek­spre­sji ar­ty­stycz­nej. Może mieć cha­rak­ter jawny, w po­sta­ci wy­raź­nie wy­róż­nio­ne­go tek­stu, lub nie­jaw­ny, sta­no­wiąc ro­dzaj aluz­ji.

Stan­dar­do­wym spo­so­bem wy­o­dręb­nia­nia cy­ta­tów w pol­skim tek­ście pi­sa­nym jest uj­mo­wa­nie ich w cu­dzy­słów za po­mo­cą znaku ot­wie­ra­ją­ce­go co­di­ce_1 i za­my­ka­ją­ce­go co­di­ce_2. Dłuż­sze cy­ta­ty wy­o­dręb­nia się za po­mo­cą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skąd on zna tyle faj­nych cy­ta­tów?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtat, AS: cytat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytacja ż., cytata ż., cytowanie n., zacytowanie n.

:: zdrobn. cytacik m.

 czas. cytować ndk., zacytować dk.

 przym. cytatowy, cytacyjny

Wiktionary


cytata

do­słow­ne przy­to­cze­nie w tek­ście czy­ichś słów; cytat


SJP.pl


cytatolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cy­ta­to­lo­gii


SJP.pl


cytatologia

żar­to­bli­we okre­śle­nie spo­so­bu kom­po­no­wa­nia wy­po­wie­dzi, w któ­rej autor na­du­ży­wa cy­ta­tów


SJP.pl


cytatomania

nad­mier­ne uży­wa­nie cy­ta­tów


SJP.pl


cytatowy

przy­miot­nik od: cytat


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ta­tem, do­ty­czą­cy cy­ta­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytat mrz., cytata ż., cytacja ż., cytowanie n., zacytowanie n.

 czas. cytować ndk., zacytować dk.

Wiktionary


cytaza

enzym pow­sta­ją­cy pod­czas kieł­ko­wa­nia zia­ren jęcz­mie­nia w sło­dow­ni, roz­pu­szcza­ją­cy he­mi­ce­lu­lo­zę błon ko­mór­ko­wych


SJP.pl


cyto-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ko­mór­ką zwie­rzę­cą lub ro­ślin­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtɔ, AS: cyto

Wiktionary


cytoarchitektoniczny

do­ty­czą­cy dzia­łu ana­to­mii zaj­mu­ją­ce­go się ba­da­niem roz­mie­szcze­nia prze­strzen­ne­go róż­nych ko­mó­rek w więk­szych struk­tu­rach


SJP.pl


cytoarchitektonika

1. dział ana­to­mii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem roz­mie­szcze­nia prze­strzen­ne­go róż­nych ko­mó­rek w więk­szych struk­tu­rach;
2. struk­tu­ra ko­mó­rek ja­kiejś czę­ści or­ga­niz­mu; cy­to­ar­chi­tek­tu­ra


SJP.pl

Cy­to­ar­chi­tek­to­ni­ka (ang. "cy­to­ar­chi­tec­to­nics", z gr. κύτος = ko­mór­ka + αρχιτεκτονική = ar­chi­tek­tu­ra) – nauka zaj­mu­ją­ca się or­ga­ni­za­cją ko­mó­rek or­ga­niz­mu. Od­no­si się prze­de wszyst­kim do bu­do­wy oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go: móz­go­wia i rdze­nia krę­go­we­go. Kom­ple­men­tar­na dzie­dzi­na badań nad ukła­dem włó­kien mie­li­no­wych to mie­lo­ar­chi­tek­to­ni­ka (ang. "my­e­lo­ar­chi­tec­to­nics", z gr. μυελός = szpik + αρχιτεκτονική). Pola mie­lo­ar­chi­tek­to­nicz­ne w pew­nym stop­niu po­kry­wa­ją się z cy­to­ar­chi­tek­to­nicz­ny­mi.

Wikipedia


cytoarchitektura

struk­tu­ra ko­mó­rek ja­kiejś czę­ści or­ga­niz­mu; cy­to­ar­chi­tek­to­ni­ka


SJP.pl


cytoautoradiografia

au­to­ra­dio­gra­fia wy­ko­rzy­sty­wa­na do badań nad struk­tu­rą i funk­cjo­no­wa­niem ko­mór­ki


SJP.pl


cytoblast

jądro ko­mór­ko­we


SJP.pl


cytoblastyczny

→ cy­to­blast


SJP.pl

Patrz:

cytoblast

cytobus

po­tocz­nie: au­to­bus umoż­li­wia­ją­cy wy­ko­na­nie badań cy­to­lo­gicz­nych


SJP.pl


cytochemia

Cy­to­che­mia – dział bio­che­mii, który się zaj­mu­je skła­dem che­micz­nym ko­mór­ki oraz pro­ce­sa­mi che­micz­ny­mi za­cho­dzą­cy­mi w ko­mór­ce. Poz­wa­la na zlo­ka­li­zo­wa­nie związ­ków che­micz­nych w ko­mór­ce z wy­ko­rzy­sta­niem tech­nik ta­kich jak, au­to­ra­dio­gra­fia, krio­mi­kro­sko­pia elek­tro­no­wa, mi­kro­a­na­li­za rent­ge­no­gra­ficz­na i im­mu­no­hi­sto­che­mia.

Wikipedia


cytochemiczka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie cy­to­che­mii


SJP.pl


cytochemiczny

→ cy­to­che­mia


SJP.pl

Patrz:

cytochemia

cytochemik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cy­to­che­mii


SJP.pl


cytochrom

biał­ko­wa struk­tu­ra od­po­wie­dzial­na za tran­sport elek­tro­nów i uzy­ski­wa­nie ener­gii w wy­ni­ku re­duk­cji tlenu, wy­stę­pu­ją­ca u wszyst­kich or­ga­niz­mów ae­ro­bo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) biol. biał­ko uczest­ni­czą­ce w tran­spor­cie elek­tro­nów w pro­ce­sie fos­fo­ry­la­cji ok­sy­da­cyj­nej;

Wiktionary


cytochromowy

→ cy­to­chrom


SJP.pl

Patrz:

cytochrom

cytodiagnostyczny

→ cy­to­dia­gno­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

cytodiagnostyka

cytodiagnostyka

me­to­da dia­gno­stycz­na po­le­ga­ją­ca na mi­kro­sko­po­wych ba­da­niu ko­mó­rek złu­szczo­nych z błon ślu­zo­wych lub po­bra­nych z jam ciała


SJP.pl


cytofizjolog

bio­log zaj­mu­ją­cy się pro­ce­sa­mi fiz­jo­lo­gicz­nym za­cho­dzą­cy­mi na po­zio­mie ko­mó­rek


SJP.pl


cytofizjologia

nauka zaj­mu­ją­ca się pro­ce­sa­mi fiz­jo­lo­gicz­nym za­cho­dzą­cy­mi na po­zio­mie ko­mór­ki


SJP.pl


cytofizjologiczny

przy­miot­nik od: cy­to­fiz­jo­lo­gia


SJP.pl


cytogenetyczka

→ cy­to­ge­ne­tyk


SJP.pl

Patrz:

cytogenetyk

cytogenetyczny

→ cy­to­ge­ne­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z cy­to­ge­ne­ty­ką

Wiktionary

Patrz:

cytogenetyka

cytogenetyk

osoba zaj­mu­ją­ca się cy­to­ge­ne­ty­ką


SJP.pl


cytogenetyka

nauka zaj­mu­ją­ca się za­gad­nie­nia­mi ge­ne­tycz­ny­mi za­cho­dzą­cy­mi na po­zio­mie ko­mór­ki


SJP.pl

Cy­to­ge­ne­ty­ka – dział ge­ne­ty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem chro­mo­so­mów. Cy­to­ge­ne­ty­ka kon­cen­tru­je się za­rów­no na kształ­cie jak i licz­bie chro­mo­so­mów, jak rów­nież na ich dzie­dzi­cze­niu. W ostat­nich la­tach roz­wi­nę­ła się cy­to­ge­ne­ty­ka mo­le­ku­lar­na, umoż­li­wia­ją­ca ba­da­nie ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go w sta­dium in­ter­fa­zy, bez ufor­mo­wa­nych chro­mo­so­mów.

Wikipedia


cytogeneza

w bio­lo­gii: two­rze­nie się no­wych ko­mó­rek


SJP.pl


cytohormonalny

zwią­za­ny ze zmia­na­mi w ko­mór­kach ko­bie­cych dróg rod­nych w trak­cie cyklu hor­mo­nal­ne­go, poz­wa­la­ją­cy okre­ślić fazę tego cyklu, np. ba­da­nie cy­to­hor­mo­nal­ne, wymaz cy­to­hor­mo­nal­ny


SJP.pl


cytokina

sub­stan­cja hor­mo­no­po­dob­na wyt­wa­rza­na głów­nie przez ko­mór­ki ukła­du od­por­no­ścio­we­go i od­dzia­łu­ją­ca na ak­tyw­ność bio­lo­gicz­ną są­sia­du­ją­cych z nią ko­mó­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. biał­ko zwią­za­ne z pro­ce­sem za­pal­nym

Wiktionary


cytokinetyczny

→ cy­to­ki­ne­za


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­to­ki­ne­zą, do­ty­czą­cy cy­to­ki­ne­zy

Wiktionary

Patrz:

cytokineza

Powiązane:

 rzecz. cytokineza ż.

Wiktionary


cytokineza

koń­co­wa faza po­dzia­łu ko­mór­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­dział cy­to­plaz­my w cza­sie po­dzia­łu ko­mór­ki

Wiktionary

Cy­to­ki­ne­za – po­dział cy­to­plaz­my w pro­ce­sie po­dzia­łu ko­mór­ki, za­cho­dzą­cy po ka­rio­ki­ne­zie (po­dzia­le jądra ko­mór­ko­we­go), zwy­kle pod ko­niec ana­fa­zy lub na po­cząt­ku te­lo­fa­zy.

W ko­mór­kach zwie­rzę­cych cy­to­ki­ne­za wy­glą­da na­stę­pu­ją­co: w pła­szczyź­nie rów­ni­ko­wej dzie­lą­cej się ko­mór­ki two­rzy się pier­ścień kurcz­li­wy (zbu­do­wa­ny z czą­ste­czek bia­łek – mio­zy­ny i ak­ty­ny).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cytokinetyczny

Wiktionary


cytokinina

hor­mon ro­ślin­ny syn­te­ty­zo­wa­ny i wy­stę­pu­ją­cy w mło­dych pę­dach i ko­rze­niu, ak­ty­wu­ją­cy niek­tó­re en­zy­my, biał­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hor­mon wzro­stu ro­ślin

Wiktionary


cytokininowy

→ cy­to­ki­ni­na


SJP.pl

Patrz:

cytokinina

cytokinowy

→ cy­to­ki­na


SJP.pl

Patrz:

cytokina

cytolog

1. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cy­to­lo­gii;
2. osoba wy­ko­nu­ją­ca dia­gno­stycz­ne ba­da­nie mi­kro­sko­po­we ko­mó­rek po­bra­nych ze ślu­zów­ki po­chwy, dróg od­de­cho­wych itp.


SJP.pl


cytologia

1. nauka zaj­mu­ją­ca się bu­do­wą, funk­cja­mi, roz­wo­jem i po­dzia­łem ko­mó­rek or­ga­niz­mów;
2. w dia­gno­sty­ce me­dycz­nej: mi­kro­sko­po­we ba­da­nie ko­mó­rek po­bra­nych z błon ślu­zo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nauka o ko­mór­ce;

 (1.2) pot. med. mi­kro­sko­po­we ba­da­nie ko­mó­rek po­chwo­wej czę­ści szyj­ki ma­ci­cy, po­bra­nych drogą wy­ma­zu i opra­co­wa­nej jako utr­wa­lo­ny roz­maz na szkieł­ku la­bo­ra­to­ryj­nym

Wiktionary

Nie mylić z: ba­da­niem cy­to­lo­gicz­nym, zwa­nym po­wszech­nie cy­to­lo­gią.

Cy­to­lo­gia (gr. "kytos" ‘ko­mór­ka’, "logos" ‘nauka’), bio­lo­gia ko­mór­ki – dział bio­lo­gii ba­da­ją­cy ko­mór­ki, m.in. ich bu­do­wę (mor­fo­lo­gię) oraz dzia­ła­nie (fiz­jo­lo­gię). Jej dzie­dzi­na­mi są: cy­to­fiz­jo­lo­gia, cy­to­pa­to­lo­gia, cy­to­ge­ne­ty­ka i cy­to­che­mia. Cy­to­lo­gię można po­dzie­lić na cy­to­lo­gię zwie­rzę­cą oraz ro­ślin­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zo­sta­ło nam je­szcze za­li­cze­nie ko­lok­wium z cy­to­lo­gii.

 (1.2) W tym roku muszę zro­bić cy­to­lo­gię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtɔˈlɔɟja, AS: cytoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytolog m.

 przym. cytologiczny

 przysł. cytologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biologia komórki

 (1.2) badanie cytologiczne

Wiktionary


cytologiczny

→ cy­to­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z cy­to­lo­gią, do­ty­czą­cy cy­to­lo­gii

 (1.2) med. zwią­za­ny z cy­to­lo­gią (ba­da­niem po­bra­nych ko­mó­rek)

Wiktionary

Patrz:

cytologia

Powiązane:

 rzecz. cytologia ż.

Wiktionary


cytologie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|cy­to­lo­gia.

Wiktionary


cytomammobus

au­to­bus przy­sto­so­wa­ny do badań cy­to­lo­gicz­nych i mam­mo­gra­ficz­nych


SJP.pl


cytomegalia

wi­ru­so­wa cho­ro­ba za­kaź­na


SJP.pl

Cy­to­me­ga­lia ("Cy­to­me­ga­lic inc­lu­sion body di­se­a­se CIBD") – ogól­no­u­stro­jo­wa cho­ro­ba, głów­nie wieku nie­mow­lę­ce­go, wy­wo­ła­na przez wi­ru­sa z ro­dzi­ny Her­pes­vi­ri­dae, be­ta­her­pes­wi­ru­sa typu 5 (HCMV, ludz­ki cy­to­me­ga­lo­wi­rus, HHV-5), za­li­cza­ne­go do cy­to­me­ga­lo­wi­ru­sów.

Wikipedia


cytomegalowirus

her­pes­wi­rus ata­ku­ją­cy gru­czo­ły śli­no­we


SJP.pl

Cy­to­me­ga­lo­wi­rus (CMV) (z grec­kie­go "cyto"-, „ko­mór­ka” i "me­ga­lo"-, „duży”) – ro­dzaj wi­ru­sów z rzędu "Her­pes­vi­ra­les", z ro­dzi­ny Her­pes­vi­ri­dae z po­dro­dzi­ny Be­ta­her­pes­vi­ri­nae. Ich na­tu­ral­ny­mi ży­wi­cie­la­mi są małpy oraz lu­dzie. Do­tych­czas poz­na­no osiem ga­tun­ków wi­ru­sów tego ro­dza­ju zwią­za­nych z ga­tun­kiem go­spo­da­rza w tym Be­ta­her­pes­wi­rus 5 (HCMV, ludz­ki cy­to­me­ga­lo­wi­rus, HHV-5) zdol­ne­go do za­ka­że­nia czło­wie­ka.

Wikipedia


cytomegalowirusowy

→ cy­to­me­ga­lo­wi­rus


SJP.pl

Patrz:

cytomegalowirus

cytomembrana

bło­nia­sta, sie­cio­wa struk­tu­ra w ra­mach cy­to­plaz­my ko­mór­ko­wej


SJP.pl


cytometria

tech­ni­ka po­mia­ro­wa uży­wa­na do ana­li­zy wła­ści­wo­ści ko­mó­rek


SJP.pl


cytometryczny

→ cy­to­me­tria


SJP.pl

Patrz:

cytometria

cytomorfolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cy­to­mor­fo­lo­gii


SJP.pl


cytomorfologia

jedna z dzie­dzin ma­ją­cych za­sto­so­wa­nie w dia­gno­sty­ce la­bo­ra­to­ryj­nej


SJP.pl


cytoplast

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. oocyt po­zba­wio­ny jądra

Wiktionary


cytoplazma

część za­war­to­ści ko­mór­ki nie obej­mu­ją­ca jądra, za­wie­ra za­rów­no skład­ni­ki stałe, jak i formę bez­po­sta­cio­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pół­płyn­ne wnę­trze ko­mór­ki, z wy­łą­cze­niem jądra ko­mór­ko­we­go (jeśli ko­mór­ka je za­wie­ra), a obej­mu­ją­ce także: cy­to­zol, or­ga­nel­la, pę­che­rzy­ki i cy­tosz­kie­let;

Wiktionary

Cy­to­plaz­ma – część pro­to­plaz­my ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­nej po­zo­sta­ją­ca poza ją­drem ko­mór­ko­wym, a w przy­pad­ku, z de­fi­ni­cji nie po­sia­da­ją­cych jądra, ko­mó­rek pro­ka­rio­tycz­nych – cała pro­to­plaz­ma.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cytoplazmatyczny

Wiktionary


cytoplazmatyczny

→ cy­to­plaz­ma; cy­to­plaz­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z cy­to­plaz­mą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytoplazma ż.

Wiktionary


cytoplazmowy

→ cy­to­plaz­ma; cy­to­plaz­ma­tycz­ny


SJP.pl


cytopyge

u pro­ti­stów: otwór, przez który są wy­da­la­ne nie­stra­wio­ne reszt­ki po­kar­mu; ni­by­od­byt


SJP.pl

Cy­to­py­ge – ko­mór­ko­wy otwór wy­dal­ni­czy (od­by­to­wy) wy­stę­pu­ją­cy u więk­szo­ści orzę­sków, przez który na dro­dze eg­zo­cy­to­zy wy­da­la­ne są nie­stra­wio­ne czę­ści po­kar­mu. Jest jed­nym z dwóch ob­sza­rów błony ko­mór­ko­wej orzę­ska, na któ­rym nie wy­stę­pu­ją rzę­ski. Tylko w jego obrę­bie opróż­nia­ne są wod­nicz­ki.

Wikipedia


cytoredukcja

le­cze­nie ukie­run­ko­wa­ne na zmniej­sze­nie licz­by ko­mó­rek no­wot­wo­ru i jego masy


SJP.pl

Cy­to­re­duk­cja – le­cze­nie ukie­run­ko­wa­ne na zmniej­sze­nie licz­by ko­mó­rek no­wot­wo­ru i jego masy, za po­mo­cą ope­ra­cji lub ra­dio­te­ra­pii, sto­so­wa­ne mię­dzy in­ny­mi w raku jaj­ni­ka.

Po­ję­cie cy­to­re­duk­cji zwy­kle uży­wa­ne jest w od­nie­sie­niu do le­cze­nia pa­lia­tyw­ne­go lub ob­ja­wo­we­go, gdy za­a­wan­so­wa­nie kli­nicz­ne cho­ro­by unie­moż­li­wia do­szczęt­ne usu­nię­cie guza.

Wikipedia


cytoredukcyjny

→ cy­to­re­duk­cja


SJP.pl

Patrz:

cytoredukcja

cytosol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. zob. cy­to­zol.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czą­stecz­ki te ze­bra­ne w ma­cie­rzy są nie­zdol­ne do wy­mia­ny z pulą owych mo­le­kuł w cy­to­so­lu.

Wiktionary


cytosolowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zob. cy­to­zo­lo­wy.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta ba­rie­ra może być przez­wy­cię­żo­na w wy­ni­ku ko­lej­ne­go dzia­ła­nia mi­to­chon­drial­nej i cy­to­so­lo­wej de­hy­dro­ge­na­zy jabł­cza­no­wej.

Wiktionary


cytostatyczny

taki, który po­wo­du­je wstrzy­ma­nie pro­ce­sów po­dzia­łu ko­mó­rek i ich nam­na­ża­nia


SJP.pl


cytostatyk

lek ha­mu­ją­cy po­dział ko­mó­rek, uży­wa­ny głów­nie w le­cze­niu cho­rób no­wot­wo­ro­wych; an­ty­mi­to­tyk, lek an­ty­mi­to­tycz­ny, lek cy­to­sta­tycz­ny, lek on­ko­sta­tycz­ny


SJP.pl


cytostom

jama gę­bo­wa u orzę­sek (pier­wot­nia­ki)


SJP.pl

Cy­to­stom – jeden z dwóch ob­sza­rów błony ko­mór­ko­wej orzę­ska, na któ­rym nie wy­stę­pu­ją rzę­ski. Tylko w jego obrę­bie two­rzą się wod­nicz­ki po­kar­mo­we i tylko w jego obrę­bie za­cho­dzi en­do­cy­to­za. Ko­niecz­ność wy­stę­po­wa­nia cy­to­sto­mów u orzę­sków wy­ni­ka z bar­dzo zło­żo­nej bu­do­wy ich pel­li­ku­li, unie­moż­li­wia­ją­cej two­rze­nie się i opróż­nia­nie wod­ni­czek (patrz też: cy­to­py­ge) w do­wol­nym miej­scu.

Wikipedia


cytoszkielet

ze­spół włó­kni­stych struk­tur biał­ko­wych w ko­mór­ce eu­ka­rio­tycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. sy­stem biał­ko­wych struk­tur ko­mór­ki na­da­ją­cy jej kształt, za­pew­nia­ją­cy or­ga­ni­za­cję jej cy­to­plaz­my oraz uczest­ni­czą­cy w jej ruchu;

Wiktionary

Cy­tosz­kie­let – sieć włó­kni­stych struk­tur biał­ko­wych w ko­mór­ce eu­ka­rio­tycz­nej, dzię­ki któ­rym or­ga­nel­la i sub­stan­cje nie pły­wa­ją swo­bod­nie w cy­to­zo­lu, ale zaj­mu­ją pewne przy­pi­sa­ne sobie miej­sca.

Cy­tosz­kie­let two­rzą włó­kien­ka (fi­la­men­ty) ak­ty­no­we, czyli mi­kro­fi­la­men­ty, mi­kro­tu­bu­le zbu­do­wa­ne z in­ne­go biał­ka, a mia­no­wi­cie tu­bu­li­ny oraz fi­la­men­ty poś­red­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­łą­cze­nie cy­tosz­kie­le­tu ze ścia­ną ko­mór­ko­wą ułat­wia roz­mie­szcze­nie or­ga­nel­li wew­nątrz ko­mór­ki oraz ich ruchy.

 (1.1) Za­bu­rze­nia w struk­tu­rze i funk­cji cy­tosz­kie­le­tu mogą być po­wo­dem zmian kształ­tu krwi­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cytoszkieletowy

Wiktionary


cytoszkieletowy

→ cy­tosz­kie­let


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z cy­tosz­kie­le­tem

Wiktionary

Patrz:

cytoszkielet

Przykłady

 (1.1) Ten zrąb cy­tosz­kie­le­to­wy nie jest struk­tu­rą sta­tycz­ną, ale uczest­ni­czy rów­nież w funk­cji dy­na­micz­nej ko­mór­ki, tj. w tran­spor­cie ak­so­no­wym i we wzro­ście ne­u­ry­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytoszkielet m.

Wiktionary


cytotaksonomia

dział tak­so­no­mii gru­pu­ją­cy or­ga­niz­my na pod­sta­wie badań cy­to­lo­gicz­nych


SJP.pl


cytotoksyczność

tok­sycz­ność wzglę­dem ko­mó­rek w danym or­ga­niz­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cy­to­tok­sycz­ne

Wiktionary

Cy­to­tok­sycz­ność – zdol­ność okre­ślo­ne­go czyn­ni­ka do za­bu­rza­nia funk­cjo­no­wa­nia ko­mó­rek, ich usz­ka­dza­nia lub ni­szcze­nia, np. po­przez na­ru­sze­nie cią­gło­ści błon ko­mór­ko­wych lub cy­tosz­kie­le­tu, za­bu­rze­nia pro­ce­sów me­ta­bo­liz­mu, syn­te­zy, wy­dzie­la­nia okre­ślo­nych skład­ni­ków lub pro­duk­tów, czy też po­dzia­łu ko­mór­ko­we­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cytotoksyczny

 przysł. cytotoksycznie

Wiktionary


cytotoksyczny

tok­sycz­ny wzglę­dem ko­mó­rek w danym or­ga­niz­mie


SJP.pl


cytotoksyna

tok­sy­na dzia­ła­ją­ca na okre­ślo­ne ka­te­go­rie ko­mó­rek or­ga­niz­mu


SJP.pl


cytowalność

zba­da­na sta­ty­stycz­nie licz­ba cy­to­wań ja­kie­goś tek­stu (tek­stów)


SJP.pl


cytowalny

da­ją­cy się cy­to­wać


SJP.pl


cytowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtɔˈvãɲɛ, AS: cytovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zacytowanie n., cytat m., cytacik m., cytacja ż., cytata ż.

 czas. cytować ndk., zacytować dk.

 przym. cytatowy, cytacyjny

Wiktionary


cytować

do­kład­nie przy­ta­czać w swo­jej wy­po­wie­dzi lub tek­ście słowa innej wy­po­wie­dzi lub frag­men­tu tek­stu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­cy­to­wać)

 (1.1) do­kład­nie przy­ta­czać w swo­jej wy­po­wie­dzi lub tek­ście słowa innej wy­po­wie­dzi lub frag­men­tu tek­stu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­ri­ta­in cy­tu­je gdzieś Boc­cac­cia, który w ko­men­ta­rzu do Dan­te­go po­wie­dział: "Po­ez­ja jest te­o­lo­gią".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈtɔvat͡ɕ, AS: cytovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytat m., cytacik m., cytacja ż., cytata ż., cytowanie n., zacytowanie n.

 czas. zacytować dk.

 przym. cytacyjny, cytatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przytaczać, przywoływać, podawać, powoływać się (na)

Wiktionary


cytowiany

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu sza­wel­skim;

Wiktionary

Cy­to­wia­ny (lit. "Tytuvėnai") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne w okrę­gu sza­wel­skim, 17 km od Kielm.

W cza­sie Pow­sta­nia Stycz­nio­we­go dosz­ło pod Cy­to­wia­na­mi do bitwy (7 kwiet­nia 1863) pow­stań­ców z woj­skiem ro­syj­skim, w któ­rym zgi­nął na­czel­nik wo­jen­ny Zyg­munt Cy­to­wicz (1833-1863).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cytowiański

Wiktionary


cytoza

licz­ba ko­mó­rek w jed­nym mi­kro­li­trze ba­da­nej la­bo­ra­to­ryj­nie prób­ki płynu, po­bra­nej z wnę­trza ciała


SJP.pl


cytozol

płyn­na faza cy­to­plaz­my (bez or­ga­nel­li i cy­tosz­kie­le­tu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. płyn­na część cy­to­plaz­my wy­peł­nia­ją­ca prze­strze­nie mię­dzy ele­men­ta­mi cy­tosz­kie­le­tu a or­ga­nel­la­mi;

Wiktionary

Cy­to­zol, cy­to­plaz­ma pod­sta­wo­wa, ma­triks cy­to­plaz­my, płyn wew­nątrz­ko­mór­ko­wy – płyn­ny skład­nik cy­to­plaz­my, w któ­rym znaj­du­ją się or­ga­nel­le. W tym ukła­dzie ko­lo­i­dal­nym znaj­du­ją się skład­ni­ki odżyw­cze, jony, biał­ka, en­zy­my oraz pro­duk­ty od­pa­do­we me­ta­bo­liz­mu, z któ­rych część jest roz­pu­szczo­na w wo­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nym ze spo­so­bów trans­duk­cji, czyli przet­wa­rza­nia sy­gna­łu […] i prze­sy­ła­nia go dalej, jest me­cha­nizm do­pro­wa­dza­ją­cy do zmian stę­że­nia jonów wap­nia w cy­to­zo­lu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cytozolowy

Wiktionary


cytozolowy

→ cy­to­zol


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z cy­to­zo­lem

Wiktionary

Patrz:

cytozol

Przykłady

 (1.1) Bar­dziej skom­pli­ko­wa­ny pro­ces za­cho­dzi w przy­pad­ku wią­za­nia hor­mo­nu przez re­cep­tor cy­to­zo­lo­wy, np. w przy­pad­ku hor­mo­nów ste­ro­i­do­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytozol m.

Wiktionary


cytozyna

azo­to­wa za­sa­da or­ga­nicz­na wcho­dzą­ca w skład kwa­sów nu­kle­i­no­wych


SJP.pl

Nie mylić z: Cy­ty­zy­na.

Cy­to­zy­na (skró­ty: Cyt, C) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy pi­ry­mi­dyn, jedna z pię­ciu zasad azo­to­wych, wcho­dzą­cych w skład pod­sta­wo­wych nu­kle­o­ty­dów kwa­sów nu­kle­i­no­wych (DNA i RNA). W dwu­ni­cio­wych kwa­sach nu­kle­i­no­wych cy­to­zy­na two­rzy parę kom­ple­men­tar­ną z gu­a­ni­ną za po­mo­cą trzech wią­zań wo­do­ro­wych:

Wikipedia


cytozynowy

→ cy­to­zy­na


SJP.pl

Patrz:

cytozyna

cytra

in­stru­ment mu­zycz­ny o pła­skim pudle re­zo­nan­so­wym, na któ­rym roz­pię­te są stru­ny stro­jo­ne w dwo­ja­ki spo­sób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. in­stru­ment stru­no­wy o pła­skim pudle;

Wiktionary

Cytra (z gr. "ki­ta­ra, z lac. Cit­ha­ra") – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów szar­pa­nych. Współ­czes­na od­mia­na cytry po­cho­dzi z te­re­nów Nie­miec i Au­strii. Jej nazwa wska­zu­je na po­kre­wień­stwo ze sta­ro­grec­ką ki­ta­rą, po­dob­nie jak nazwa "gi­ta­ra".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Graj­my Panu na har­fie, graj­my Panu na cy­trze, chwal­my śpie­wem i tań­cem cuda te fan­ta­stycz­ne.

 (1.1) […] sam sie­bie nie poz­na­ję, ale zbrzy­dły mi uczty, zbrzy­dło wino, śpie­wa­nie, cytry i wień­ce, zbrzydł dwór ce­za­ra i nagie ciała […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtra, AS: cytra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrzysta m., cytrzystka ż.

Wiktionary


cytral

be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu cy­try­ny otrzy­my­wa­na z olej­ku cy­try­no­we­go i le­mon­gra­so­we­go


SJP.pl

Cy­tral – mie­sza­ni­na dwóch ste­re­o­i­zo­me­rów z grupy al­de­hy­dów, nie­pier­ście­no­wych ter­pe­nów: ge­ra­nia­lu i ne­ra­lu, pro­duk­tów ut­le­nie­nia ge­ra­nio­lu i ne­ro­lu.

Ma in­ten­syw­ny za­pach przy­po­mi­na­ją­cy cy­try­nę. Izo­me­ry ge­o­me­trycz­ne wcho­dzą­ce w jego skład to (α-cy­tral) o kon­fi­gu­ra­cji "E" (ina­czej "trans") oraz (β-cy­tral) o kon­fi­gu­ra­cji "Z" (ina­czej "cis").

Wikipedia


cytranga

mie­sza­niec po­ma­rań­czy słod­kiej z po­ma­rań­czą trój­list­ko­wą


SJP.pl

Cy­tran­ga – mie­sza­niec ro­ślin z ro­dza­ju cy­trus.

Sto­so­wa­na jako pod­kład­ka nie za­po­bie­ga su­chej zgni­liź­nie ko­rze­ni ani cho­ro­bie "Ci­trus exo­cor­tis".

Wikipedia


cytrian

mi­ne­rał; cy­tryn


SJP.pl


cytrok

kadź gar­bar­ska, za­o­pa­trzo­na w mie­sza­dło skrzy­dło­we, na­pę­dza­ne me­cha­nicz­nie, uży­wa­na do mo­cze­nia skór


SJP.pl


cytron

1. ga­tu­nek drze­wa o wiecz­nie zie­lo­nych li­ściach;
2. owoc tego drze­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­trus me­di­ca|ref=tak., ga­tu­nek ro­ślin wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych;

Wiktionary

Cy­tron, ce­drat ("Ci­trus me­di­ca" L.) – ga­tu­nek ro­ślin wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych ("Ru­ta­ce­ae" Juss.). Praw­do­po­dob­nie po­cho­dzi z pod­nó­ża Hi­ma­la­jów (pół­noc­no-wschod­nie Indie, pół­noc­na Mjan­ma). Roz­prze­strze­nio­ny już w sta­ro­żyt­no­ści do Chin i Eu­ro­py (tu do­tarł jako pier­wszy z owo­ców cy­tru­so­wych ok. 300 r. p.n.e.). Jest praw­do­po­dob­nie jed­nym z trzech ga­tun­ków ro­dzi­ciel­skich (obok po­ma­rań­czy ol­brzy­miej i man­da­ryn­ki) więk­szo­ści form upraw­nych cy­tru­sów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piłem z ko­le­gą sok z cy­tro­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtrɔ̃n, AS: cytrõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cytronowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cedrat

Wiktionary


cytronada

cy­try­na­da, cy­tro­ne­ta;
1. chło­dzą­cy napój z soku cy­try­no­we­go, cukru i wody, naj­czę­ściej ga­zo­wa­ny i aro­ma­ty­zo­wa­ny;
2. nie­ga­zo­wa­ny napój cy­try­no­wy, sprze­da­wa­ny w okre­sie Pol­ski Lu­do­wej w wo­recz­kach fo­lio­wych


SJP.pl

Cy­tro­na­da – nie­ga­zo­wa­ny napój cy­try­no­wy, pro­du­ko­wa­ny i sprze­da­wa­ny w Pol­sce w la­tach 80. XX wieku w fo­lio­wych wo­recz­kach, które na­le­ża­ło prze­bić słom­ką (czę­sto sprze­da­wa­ną w kom­ple­cie z wo­recz­kiem).

Wikipedia


cytronela

ro­śli­na z ro­dzi­ny traw, upra­wia­na głów­nie w Afry­ce i na te­re­nach kra­jów eu­ro­az­ja­tyc­kich ze wzglę­du na za­war­tość olej­ków ete­rycz­nych; pal­czat­ka


SJP.pl


cytronelal

Cy­tro­ne­lal (ro­di­nal) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­de­hy­dów ter­pe­no­wych, mo­no­ter­pe­no­id bę­dą­cy głów­nym skład­ni­kiem mie­sza­ni­ny ter­pe­no­i­dów na­da­ją­cej olej­ko­wi cy­tro­ne­lo­we­mu spe­cy­ficz­ny cy­try­no­wy za­pach.

Cy­tro­ne­lal jest głów­nym skład­ni­kiem olej­ków de­sty­lo­wa­nych z ro­ślin z ro­dzi­ny "Cym­bo­po­gon" oraz ga­tun­ków "Co­rym­bia ci­trio­do­ra" i "Lep­to­sper­mum pe­ter­so­nii" oraz "Me­lis­sa of­fi­ci­na­lis".

Wikipedia


cytronelol

Cy­tro­ne­lol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy nie­na­sy­co­nych al­ko­ho­li ali­fa­tycz­nych za­li­cza­ny do mo­no­ter­pe­nów, o in­ten­syw­nym, przy­jem­nym za­pa­chu, bar­dzo trud­no kry­sta­li­zu­je.

Po­sia­da jedno cen­trum chi­ral­no­ści i dla­te­go wy­stę­pu­je w for­mie dwóch enan­cjo­me­rów.

Wikipedia


cytronelowy

przy­miot­nik od: cy­tro­ne­la


SJP.pl


cytroneta

cy­try­na­da, cy­tro­na­da;
1. chło­dzą­cy napój z soku cy­try­no­we­go, cukru i wody, naj­czę­ściej ga­zo­wa­ny i aro­ma­ty­zo­wa­ny;
2. nie­ga­zo­wa­ny napój cy­try­no­wy, sprze­da­wa­ny w okre­sie Pol­ski Lu­do­wej w wo­recz­kach fo­lio­wych


SJP.pl

Cy­tro­ne­ta – cy­try­no­wy napój pro­du­ko­wa­ny przez Wyt­wór­nię Wód Ga­zo­wa­nych i Roz­lew­nię Piwa, sprze­da­wa­ny w Pol­sce Lu­do­wej od lat 70. do po­cząt­ku lat 90. XX wieku. Sprze­da­wa­ny był w wer­sji ga­zo­wa­nej w szkla­nych bu­tel­kach, a także wer­sji nie­ga­zo­wa­nej w fo­lio­wych wo­recz­kach.

Wikipedia


cytronowy

→ cy­tron


SJP.pl

Patrz:

cytron

cytrulina

ami­nok­was bio­rą­cy udział w cyklu mocz­ni­ko­wym


SJP.pl

Cy­tru­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy α-ami­nok­wa­sów, po­chod­na or­ni­ty­ny. Po raz pier­wszy wy­i­zo­lo­wa­no ją z ar­bu­za. Bie­rze udział w cyklu mocz­ni­ko­wym, w któ­rym pow­sta­je z or­ni­ty­ny i kar­ba­mo­i­lo­fos­fo­ra­nu w mi­to­chon­drium (re­ak­cja ka­ta­li­zo­wa­na przez tran­skar­ba­mo­i­la­zę or­ni­ty­no­wą), a na­stęp­nie jest wy­dzie­la­na do cy­to­zo­lu i przeksz­tał­ca­na do kwasu ar­gi­ni­no­bursz­ty­no­we­go z udzia­łem syn­te­ta­zy ar­gi­ni­no­bursz­ty­no­wej.

Wikipedia


cytrulinowy

→ cy­tru­li­na


SJP.pl

Patrz:

cytrulina

cytrus

1. eg­zo­tycz­ne drze­wo lub krzew o so­czy­stych owo­cach;
2. owoc drze­wa lub krze­wu, upra­wia­ne­go w cie­płym kli­ma­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­trus|L.|ref=tak., tro­pi­kal­ne drze­wo lub krzew o so­czy­stych owo­cach;

 (1.2) spoż. owoc cy­tru­sa (1.1)

Wiktionary

Cy­trus ("Ci­trus" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych. Wśród tak­so­no­mów trwa­ją spory co do de­fi­nio­wa­nia ro­dza­ju, przy czym ba­da­nia mo­le­ku­lar­ne w XXI wieku wska­zu­ją ra­czej na po­trze­bę sca­le­nia w ra­mach tego ro­dza­ju kilku daw­niej wy­o­dręb­nia­nych tak­so­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Do cy­tru­sów za­li­cza­my m.in.: po­ma­rań­cze, man­da­ryn­ki, cy­try­ny i gra­pe­fru­i­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtrus, AS: cytrus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrusowość ż.

:: zdrobn. cytrusik m.

 przym. cytrusowy, cytrynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roślina cytrusowa, drzewo cytrusowe, krzew cytrusowy

 (1.2) owoc cytrusowy

Wiktionary


cytrusik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od; cy­trus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrus mzw./mrz.

Wiktionary


cytrusowość

cy­tru­so­wy smak lub pos­mak, zwy­kle piwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cy­tru­so­wy smak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na dru­gim pla­nie in­ten­syw­ny wpływ liści li­mon­ki kaf­fir, która wnosi cha­rak­te­ry­stycz­ną cy­tru­so­wość.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrus mrz.

 przym. cytrusowy

Wiktionary


cytrusowy

zwią­za­ny z cy­tru­sem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cy­tru­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zjadł­bym chęt­nie tam­ten krem o cy­tru­so­wym smaku, który ciot­ka przy­rzą­dza­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtruˈsɔvɨ, AS: cytrusovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrus mrz./mzw.

Wiktionary


cytryn

mi­ne­rał przez­ro­czy­sty o bar­wie żół­tej, od­mia­na kwar­cu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. od­mia­na kwar­cu o żół­tej bar­wie z cy­try­no­wym od­cie­niem, ka­mień szla­chet­ny

Wiktionary

Cy­tryn (kwarc żółty) – od­mia­na kwar­cu. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich. Nazwa po­cho­dzi od: sta­ro­fran­cu­skie­go słowa "ci­trin" – żółty; gr. "ki­tros" = cy­try­na; łac. "ci­trus" = drze­wo cy­tru­so­we. Inne nazwy (nie­do­pu­szczal­ne w hand­lu) to: "topaz cze­ski, topaz złoty, topaz fał­szy­wy, topaz Ma­de­i­ra".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtrɨ̃n, AS: cytrỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynowiec mzw./mrz., cytryna ż., cytrynka ż., cytrynek m., cytrynian m., cytrynówka ż.

 przym. cytrynowy

 przysł. cytrynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwarc żółty

Wiktionary


cytryna

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych, nie­wy­so­kie drze­wo lub krzew o wiecz­nie zie­lo­nych li­ściach, bia­łych kwia­tach i żół­tych owo­cach; cy­try­no­wiec, drze­wo cy­try­no­we;
2. owoc ro­śli­ny o tej samej naz­wie, mię­si­sty, o so­czy­stym, kwa­śnym miąż­szu i żół­tej skór­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. kwa­śny owoc o żół­tej skór­ce

 (1.2) dendr. ro­śli­na z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­trus|ref=tak., drze­wo ro­dzą­ce kwa­śne owoce;

 (1.3) środ. mot. citroën

 (1.4) uczn. dziew­czy­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cy­try­na zwy­czaj­na (cy­try­na wła­ści­wa, cy­try­na) – cy­trus
  • Cy­try­na Me­y­e­ra – cy­trus
  • Kino Cy­try­na – kino w Łodzi
  • Cy­try­na, Złota Cy­try­na – wy­róż­nie­nie za „naj­bar­dziej ob­cia­cho­wy klip”, przyz­na­wa­ne na fe­sti­wa­lu Yach Film
  • Magda „Cy­try­na” Tu­row­ska – pol­ska wo­ka­list­ka, muzyk, wła­ści­ciel­ka Agen­cji Ini­cja­tyw Ar­ty­stycz­nych „Cy­try­na”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja bab­cia pija wy­łącz­nie her­ba­tę z cy­try­ną.

 (1.2) W oran­że­rii nat­knę­li­śmy się na ro­zło­ży­ste cy­try­ny, ros­ną­ce w ozdob­nych do­ni­cach.

 (1.3) Jacek jeź­dzi starą cy­try­ną do pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈtrɨ̃na, AS: cytrỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynówka ż., cytrynek m., cytrynian m., cytryn m.

:: zdrobn. cytrynka ż.

 przym. cytrynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. limonija

Wiktionary


cytrynada

cy­tro­na­da, cy­tro­ne­ta;
1. chło­dzą­cy napój z soku cy­try­no­we­go, cukru i wody, naj­czę­ściej ga­zo­wa­ny i aro­ma­ty­zo­wa­ny;
2. nie­ga­zo­wa­ny napój cy­try­no­wy, sprze­da­wa­ny w okre­sie Pol­ski Lu­do­wej w wo­recz­kach fo­lio­wych


SJP.pl


cytrynat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. cy­try­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈtrɨ̃nat, AS: cytrỹnat

Wiktionary


cytrynek

po­spo­li­ty w Pol­sce motyl dzien­ny z ro­dzi­ny bie­lin­ków; list­ko­wiec cy­try­nek


SJP.pl


cytrynian

sól kwasu cy­try­no­we­go otrzy­ma­na przez dzia­ła­nie na niego od­po­wied­nim wo­do­rot­len­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól lub ester kwasu cy­try­no­we­go;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynowiec mzw./mrz., cytrynówka ż., cytrynka ż., cytryn mrz., cytryna ż.

 przym. cytrynowy

Wiktionary


cytryniec

mro­zo­od­por­ne pną­cza z Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Azji Wschod­niej o won­nych kwia­tach i ja­go­do­wych owo­cach


SJP.pl

Cy­try­niec ("Schi­san­dra" Michx.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny cy­tryń­co­wa­tych ("Schi­san­dra­ce­ae"). Do ro­dza­ju na­le­ży 26 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w Azji wschod­niej i po­łud­nio­wo-wschod­niej (zwła­szcza w Chi­nach i Ja­po­nii). Tylko jeden ga­tu­nek – "Schi­san­dra gla­bra" ro­śnie poza Azją – w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Ro­śli­ny te rosną w za­ro­ślach i la­sach, zwy­kle nad stru­mie­nia­mi.

Wikipedia


cytrynka

mała cy­try­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: cy­try­na

 (1.2) więz. mio­tacz gazu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cy­tryn­ka (Arth­ror­hap­his) – ro­dzaj po­ro­stów
  • cy­tryn­ka (Ge­oth­ly­pis) – ro­dzaj pta­ków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­pro­szę dwie bezy i her­ba­tę z cy­tryn­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynowiec mzw./mrz., cytryna ż., cytrynówka ż., cytrynek mzw., cytrynian mrz., cytrynóweczka ż., cytryn mrz.

 przym. cytrynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) cebula, cybula, cytryna

Wiktionary


cytrynkowy

→ cy­tryn­ka


SJP.pl

Patrz:

cytrynka

cytrynowiec

ro­śli­na z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych, nie­wy­so­kie drze­wo lub krzew o wiecz­nie zie­lo­nych li­ściach, bia­łych kwia­tach i żół­tych owo­cach; cy­try­na, drze­wo cy­try­no­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. cia­sto z war­stwą bisz­kop­tu, bu­dy­niu i kre­mem cy­try­no­wym

 (1.2) bot. pot. drze­wo cy­try­no­we

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zob. tarcz­nik cy­try­no­wiec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytryna m., cytrus m., cytrynka ż., cytrusik m., cytrynówka ż., cytryniarz m., cytrynek m., cytrynian m., cytryn m., cytryniec m., cytryńcowate nmos., Cytrynowo n., cytrynada ż.

 przym. cytrynowy, cytrusowy, cytrynianowy, cytryńcowaty

 przysł. cytrynowo, cytrusowo

Wiktionary


cytrynowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przy­po­mi­na­ją­cy cy­try­ny

Wiktionary

Cy­try­no­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Trze­mesz­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cytryn mrz., cytrynowiec mzw./mrz.

Wiktionary


cytrynowopomarańczowy

po­ma­rań­czo­wy o od­cie­niu cy­try­no­wym


SJP.pl


cytrynowozłoty

złoty o od­cie­niu cy­try­no­wym


SJP.pl


cytrynowożółty

żółty o od­cie­niu cy­try­no­wym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) żółty o od­cie­niu cy­try­no­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cy­try­no­wo­żół­tą barwę sos zaw­dzię­cza uży­ciu dużej ilo­ści skór­ki cy­try­no­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtrɨ̃nɔvɔˈʒuwtɨ, AS: cytrỹnovožuu̯ty

Wiktionary


cytrynowy

1. do­ty­czą­cy cy­try­ny (drze­wa lub krze­wu) np. gaj cy­try­no­wy;
2. zro­bio­ny z owo­ców cy­try­ny, ma­ją­cy smak cy­tryn, za­pach cy­tryn;
3. ma­ją­cy kolor doj­rza­łych owo­ców cy­try­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­try­ną, do­ty­czą­cy cy­try­ny

 (1.2) taki, który jest wy­ko­na­ny z do­dat­kiem cy­try­ny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który ma kolor owocu cy­try­ny

 (2.2) przy­po­mi­na­ją­cy cy­try­nę w smaku lub za­pa­chu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kwas cy­try­no­wy wy­stę­pu­je w nie­wiel­kich ilo­ściach w więk­szo­ści or­ga­niz­mów ży­wych, gdyż speł­nia ważną rolę w me­ta­bo­liz­mie wę­glo­wo­da­nów.

 (2.1) W świet­le ruch­li­wych pło­my­ków uka­za­ła się twarz py­ta­ją­ce­go, cy­try­no­wa, o bezkr­wi­stych war­gach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔvɨ, AS: cytrỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynowiec mzw./mrz., cytryna ż., cytrynka ż., cytrynówka ż., cytrynian mrz., cytrus mrz., cytryn mrz.

 przym. cytrusowy

 przysł. cytrynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) jaskrawożółty

Wiktionary


cytrynóweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cy­try­nów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynówka ż., cytrynka ż.

Wiktionary


cytrynówka

1. na­lew­ka na skór­kach cy­try­no­wych;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych; mi­ło­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Li­mo­nia|L.|ref=Li­mo­nia (Ru­ta­ce­ae)., ro­śli­na z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych

 (1.2) spoż. na­lew­ka na cy­try­nach

Wiktionary

Cy­try­nów­ka – ro­dzaj li­kie­ru sma­ko­we­go o smaku i za­pa­chu cy­try­ny. Napój po­zy­ski­wa­ny z miesz­kan­ki skór­ki cy­try­no­wej, sy­ro­pu cu­kro­we­go, wody i al­ko­ho­lu o stę­że­niu mi­ni­mum 40% przy­rzą­dzo­nej w od­po­wied­nich pro­por­cjach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cytryna ż., cytrynka ż., cytrynek mzw., cytrynian mrz., cytryn mrz.

:: zdrobn. cytrynóweczka ż.

 przym. cytrynowy

Wiktionary


cytryńcowate

o ce­chach cy­tryń­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, licz­ba mnoga

 (1.1) bot. ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych;

Wiktionary

Cy­tryń­co­wa­te ("Schi­san­dra­ce­ae") – ro­dzi­na na­le­żą­ca do jed­nej z naj­star­szych linii roz­wo­jo­wych ro­ślin okry­to­na­sien­nych – rzędu "Au­stro­ba­i­le­y­a­les". Obej­mu­je trzy ro­dza­je z 92 ga­tun­ka­mi, ewen­tu­al­nie dwa z 50 ga­tun­ka­mi w uję­ciu wy­o­dręb­nia­ją­cym ro­dzaj ba­dian "Il­li­cium" w osob­ną ro­dzi­nę "Il­li­cia­ce­ae" (takie uję­cie było np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨtrɨ̃j̃nt͡sɔˈvatɛ, AS: cytrỹĩ ̯ncovate

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytrynowiec mzw./mrz.

Wiktionary


cytryńcowaty

o ce­chach cy­tryń­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


cytrzysta

muzyk gra­ją­cy na cy­trze


SJP.pl


cytrzystka

ko­bie­ta gra­ją­ca na cy­trze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na cy­trze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cytra ż.

Wiktionary


cytwar

ro­śli­na ste­po­wa z ro­dzi­ny astro­wa­tych; rup­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. sza­ro­zie­lo­ny krzew az­ja­tyc­ki;

 (1.2) lek z wy­su­szo­ne­go kwia­to­sta­nu cyt­wa­ru (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • by­li­ca cyt­wa­ro­wa – ga­tu­nek ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych
  • cyt­war (Ka­emp­fe­ria) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨtfar, AS: cytfar

Wiktionary


cytwarowy

→ cyt­war


SJP.pl

Patrz:

cytwar

cytyzyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jas­no­żół­ty pro­szek o sil­nych włas­no­ściach tok­sycz­nych, wy­stę­pu­ją­cy we wszyst­kich czę­ściach zło­to­ka­pu zwy­czaj­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id wy­stę­pu­ją­cy we wszyst­kich czę­ściach zło­to­ka­pu zwy­czaj­ne­go;

Wiktionary

Nie mylić z: Cy­to­zy­na.

Cy­ty­zy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id chi­no­li­zy­dy­no­wy o sil­nych włas­no­ściach tok­sycz­nych. Wy­stę­pu­ją­ce we wszyst­kich czę­ściach zło­to­ka­pu zwy­czaj­ne­go ("La­bur­num ana­gy­ro­i­des").

Wikipedia


cywa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. cewa, cewka, rurka

 (1.2) przest. szpul­ka

Wiktionary


cywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gwara. przy­sy­piać, trwać w pół­śnie, naj­czę­ściej na sku­tek upo­je­nia al­ko­ho­lo­we­go lub zmę­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­łeś się bawić, a nie cywać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨvat͡ɕ, AS: cyvać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przysypiać

Wiktionary


cywet

żół­to­brą­zo­wa sub­stan­cja po­cho­dze­nia zwie­rzę­ce­go, bę­dą­ca wy­dzie­li­ną gru­czo­łów cy­we­ty (cy­be­ty) - dra­pież­ni­ka z ro­dzi­ny łasz; cybet


SJP.pl

Cywet (Cybet) ("Vi­ver­ra Ci­vet­ta Ex­tract") – ek­strakt z wy­su­szo­nych gru­czo­łów oko­ło­od­byt­ni­czych, wy­dzie­la­ją­cych fe­ro­mo­ny, po­cho­dzą­cych od kilku ssa­ków z po­dro­dzi­ny wi­we­ro­wa­tych, na­zy­wa­nych cy­we­ta­mi lub cy­be­ta­mi (np. cy­we­ta afry­kań­ska, "Vi­ver­ra ci­vet­ta, Vi­ver­ra zi­bet­ha").

Wikipedia


cyweta

ssak za­li­cza­ny do ro­dzi­ny łasz z rzędu dra­pież­nych, zwie­rzę wiel­ko­ści lisa ma­ją­ce szare futro w brą­zo­we cętki; cy­be­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­vet­tic­tis|Po­cock|ref=tak., ro­dzaj dra­pież­ne­go ssaka z ro­dzi­ny wi­we­ro­wa­tych;

 (1.2) pot. ła­skun pal­mo­wy

Wiktionary

Cy­we­ta ("Ci­vet­tic­tis") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny wiwer (Vi­ver­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wi­we­ro­wa­tych (Vi­ver­ri­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cy­we­ta wy­glą­dem przy­po­mi­na po­łą­cze­nie kota i ła­si­cy.

Wiktionary


cywetowy

→ cywet; cy­be­to­wy


SJP.pl


cywil

1. osoba nie­na­le­żą­ca do sił zbroj­nych (rów­nież po­li­cji); osoba cy­wil­na;
2. po­tocz­nie: życie po­za­woj­sko­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. ktoś nie­bę­dą­cy w czyn­nej służ­bie woj­sko­wej;

Wiktionary

Cywil, osoba cy­wil­na ( ci­vi­lis, oby­wa­tel­ski) – okre­śle­nie osoby nie­bę­dą­cej w czyn­nej służ­bie woj­sko­wej, prze­ci­wień­stwo żoł­nie­rza.

W mowie po­tocz­nej ter­min ten jest rów­nież uży­wa­ny w szer­szym zna­cze­niu i od­no­si się do osób nie­bę­dą­cych człon­ka­mi in­nych for­ma­cji mun­du­ro­wych zor­ga­ni­zo­wa­nych na wzór woj­sko­wy, po­wo­ła­nych do ochro­ny po­rząd­ku i bez­pie­czeń­stwa pu­blicz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słu­ży­łem w woj­sku i nie boję się żad­ne­go cy­wi­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɨvʲil, AS: cyvʹil

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cywilizować, ucywilnić dk.

 przym. cywilny, cywilizatorski

 przysł. cywilnie

 rzecz. cywilista mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niewojskowy

Wiktionary


cywilbanda

po­tocz­nie: cy­wi­le w odróż­nie­niu od żoł­nie­rzy


SJP.pl


cywilista

spe­cja­li­sta w za­kre­sie cy­wi­li­sty­ki - nauki do­ty­czą­cej prawa cy­wil­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. spe­cja­li­sta praw­ni­czy, znaw­ca prawa cy­wil­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywil m.

:: fż. cywilistka ż.

 przym. cywilny

Wiktionary


cywilistka

→ cy­wi­li­sta


SJP.pl

Patrz:

cywilista

cywilistyczny

zwią­za­ny z cy­wi­li­sty­ką lub cy­wi­li­stą (np. umowa cy­wi­li­stycz­na, stu­dia cy­wi­li­stycz­ne)


SJP.pl


cywilistyka

nauka do­ty­czą­ca prawa cy­wil­ne­go


SJP.pl


cywilizacja

1. stan roz­wo­ju spo­łe­czeń­stwa, zwła­szcza jego kul­tu­ry ma­te­rial­nej;
2. ogół dóbr ma­te­rial­nych i kul­tu­ro­wych ja­kie­goś spo­łe­czeń­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­ziom roz­wo­ju spo­łe­czeń­stwa w danym okre­sie hi­sto­rycz­nym, któ­re­mu wła­ści­wy jest okre­ślo­ny do­ro­bek w po­sta­ci kul­tu­ry ma­te­rial­nej i na­gro­ma­dze­nie in­sty­tu­cji spo­łecz­nych uwa­run­ko­wa­ne stop­niem opa­no­wa­nia śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go;

 (1.2) ogół dóbr ma­te­rial­nych i umie­jęt­no­ści osią­gnię­ty przez spo­łe­czeń­stwo w okre­ślo­nej epoce

Wiktionary

Cy­wi­li­za­cja – po­ziom roz­wo­ju spo­łe­czeń­stwa w danym okre­sie hi­sto­rycz­nym, który cha­rak­te­ry­zu­je się okre­ślo­nym po­zio­mem kul­tu­ry ma­te­rial­nej, stop­niem opa­no­wa­nia śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go i na­gro­ma­dze­niem in­sty­tu­cji spo­łecz­nych. Sta­no­wi ona naj­wyż­szy po­ziom or­ga­ni­za­cji spo­łe­czeństw, z któ­ry­mi jed­nost­ki iden­ty­fi­ku­ją się. W skład cy­wi­li­za­cji wcho­dzą mniej­sze jed­nost­ki, np.: na­ro­dy, wspól­no­ty pier­wot­ne czy inne zbio­ro­wo­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨvʲilʲiˈzat͡sʲja, AS: cyvʹilʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizowanie n., ucywilizowanie n., cywilizator m., protocywilizacja ż.

 czas. cywilizować ndk., ucywilizować dk.

 przym. cywilizacyjny, cywilizatorski

Wiktionary


cywilizacyjny

przy­miot­nik od: cy­wi­li­za­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cy­wi­li­za­cją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨvʲilʲizaˈt͡sɨjnɨ, AS: cyvʹilʹizacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizacja ż., cywilizowanie n., ucywilizowanie n.

 czas. cywilizować ndk., ucywilizować dk.

 przysł. cywilizacyjnie

 przym. cywilizatorski

Wiktionary


cywilizator

osoba, która sze­rzy cy­wi­li­za­cję, cy­wi­li­zu­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) ktoś, kto sze­rzy cy­wi­li­za­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizacja ż., cywilizowanie n.

 czas. cywilizować ndk.

 przym. cywilizatorski

Wiktionary


cywilizatorka

ko­bie­ta, która sze­rzy cy­wi­li­za­cję, cy­wi­li­zu­je


SJP.pl


cywilizatorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cy­wi­li­za­to­ra­mi, cy­wi­li­zo­wa­niem, za­pro­wa­dza­niem cy­wi­li­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizowanie n., cywilizacja ż., cywil m., cywilizator m., cywilizatorstwo n.

 czas. cywilizować ndk., ucywilizować dk.

 przym. cywilizacyjny, cywilny, cywilizowany

 przysł. cywilizacyjnie, cywilnie

Wiktionary


cywilizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sze­rze­nie cy­wi­li­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizator m., cywilizacja ż.

 czas. cywilizować

 przym. cywilizowany, cywilizacyjny, cywilizatorski

Wiktionary


cywilizowany

1. krze­wić, wpro­wa­dzać cy­wi­li­za­cję;
2. cy­wi­li­zo­wać się - sta­wać się cy­wi­li­zo­wa­nym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ko­rzy­sta­ją­cy ze zdo­by­czy cy­wi­li­za­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­na­le­zie­nie no­we­go domu wy­da­wa­ło się nie­mal nie­moż­li­we, bo im­pe­rial­ni za­gro­zi­li pu­blicz­nie, że każdy cy­wi­li­zo­wa­ny świat, który za­pew­ni schro­nie­nie czy moż­li­wość bez­piecz­ne­go prze­lo­tu jed­nost­kom So­ju­szu, pad­nie ofia­rą wy­ni­szcza­ją­cych sank­cji i oku­pa­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cywilizować ndk.

 przym. cywilizatorski

 rzecz. cywilizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kulturalny, oświecony, postępowy

Wiktionary


cywilizować

1. krze­wić, wpro­wa­dzać cy­wi­li­za­cję;
2. cy­wi­li­zo­wać się - sta­wać się cy­wi­li­zo­wa­nym


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sze­rzyć cy­wi­li­za­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizowanie n., cywilizacja ż., cywil m., cywilizator m., cywilizatorstwo n.

 przym. cywilizacyjny, cywilny, cywilizowany, cywilizatorski

 przysł. cywilizacyjnie, cywilnie

Wiktionary


cywilka

→ cywil


SJP.pl

Patrz:

cywil

cywilniak

po­tocz­nie: funk­cjo­na­riusz po­li­cji lub in­nych służb spe­cjal­nych nie­no­szą­cy mun­du­ru


SJP.pl


cywilnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób cy­wil­ny lub w kon­tek­ście życia cy­wil­ne­go, w prze­ci­wień­stwie do spraw zwią­za­nych z woj­skiem, służ­ba­mi mun­du­ro­wy­mi czy sy­tu­a­cja­mi wo­jen­ny­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po za­koń­cze­niu służ­by woj­sko­wej, Jan po­sta­no­wił pra­co­wać cy­wil­nie jako na­u­czy­ciel w szko­le pod­sta­wo­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywil mos., cywilność ż.

 przym. cywilny, cywilizatorski

 czas. cywilizować

Wiktionary


cywilnoprawny

do­ty­czą­cy prawa cy­wil­ne­go, opar­ty na pra­wie cy­wil­nym


SJP.pl


cywilność

daw­niej: wła­dza cy­wil­na


SJP.pl


cywilny

1. nie od­no­szą­cy się do woj­ska, nie bę­dą­cy woj­sko­wym, nie­woj­sko­wy (np. lud­ność cy­wil­na);
2. zwią­za­ny ze stro­ną praw­ną sto­sun­ków oso­bi­stych, ro­dzin­nych i ma­jąt­ko­wych oby­wa­te­li (np. spra­wa cy­wil­na, ślub cy­wil­ny);
3. prze­sta­rza­łe: oby­wa­tel­ski, oso­bi­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie na­le­żą­cy do woj­ska

 (1.2) praw. taki, który od­no­si się do stro­ny praw­nej re­la­cji oso­bi­stych, ma­jąt­ko­wych oraz ro­dzin­nych mię­dzy oby­wa­te­la­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Stan­dar­do­wa for­mu­ła po­dzię­ko­wa­nia współ­mał­żon­ko­wi wy­po­wia­da­na przez ju­bi­la­tów na­wią­zy­wa­ła li­te­ral­nie do tej, którą wy­gła­sza­no w cza­sie ślubu cy­wil­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈvʲilnɨ, AS: cyvʹilny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywil m., cywilistyka ż., cywilista m., cywilistka ż.

 czas. cywilizować

 przym. cywilistyczny, cywilizatorski

 przysł. cywilnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) cywilnoprawny

Wiktionary


cywiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ana­sta­zy Ber­nard Cy­wiń­ski – poeta, dzia­łacz, pe­da­gog, sla­wi­sta i hi­sto­ryk.
  • Boh­dan Hie­ro­nim Cy­wiń­ski – pu­bli­cy­sta, hi­sto­ryk idei, opo­zy­cjo­ni­sta i dzia­łacz spo­łecz­ny.
  • Cze­sław Ju­styn Cy­wiń­ski – żoł­nierz AK na Wi­leń­szczyź­nie, pre­zes Świa­to­we­go Związ­ku AK.
  • Hen­ryk Cy­wiń­ski – pol­ski wi­ce­ad­mi­rał floty ro­syj­skiej.
  • Igna­cy Cy­wiń­ski – ge­ne­rał żan­dar­me­rii, po­lic­maj­ster War­sza­wy.
  • Jan Cy­wiń­ski – opo­zy­cjo­ni­sta, dzien­ni­karz.
  • Jan Ka­je­tan Cy­wiń­ski – bi­skup su­fra­gan wi­leń­ski, ad­mi­ni­stra­tor die­cez­ji.
  • Ja­nusz Cy­wiń­ski – aktor.
  • Ja­nusz Cy­wiń­ski – żoł­nierz AK, 2 Kor­pu­su Pol­ski na Za­cho­dzie.
  • Piotr M.A. Cy­wiń­ski – hi­sto­ryk me­die­wi­sta, dy­rek­tor Pań­stwo­we­go Mu­ze­um Aus­chwitz-Bir­ke­nau.
  • Piotr Cy­wiń­ski – dzien­ni­karz.
  • Sta­ni­sław Cy­wiń­ski – dok­tor fi­lo­zo­fii, hi­sto­ryk li­te­ra­tu­ry, dzien­ni­karz.

Wikipedia


cywka

naz­wi­sko


SJP.pl


cywun

szla­chec­ki urzęd­nik ziem­ski w daw­nej Pol­sce i na Lit­wie; ciwun


SJP.pl


cyzalpejski

po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp; ci­sal­pej­ski, cy­zal­piń­ski


SJP.pl


cyzalpiński

po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp; ci­sal­piń­ski, cy­zal­pej­ski


SJP.pl


cyzapryd

zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek zwięk­sza­ją­cy mo­to­ry­kę prze­wo­du po­kar­mo­we­go; ci­sa­prid


SJP.pl

Cy­za­pryd, ci­sa­pryd, ci­za­pryd, cy­sa­pryd – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek pro­ki­ne­tycz­ny, zwięk­sza­ją­cy mo­to­ry­kę gór­ne­go od­cin­ka prze­wo­du po­kar­mo­we­go. Jest ago­ni­stą re­cep­to­rów se­ro­to­ni­no­wych 5HT-4 i zwięk­sza wy­dzie­la­nie ace­ty­lo­cho­li­ny w za­koń­cze­niach ner­wo­wych śród­ścien­nych splo­tów ner­wo­wych prze­wo­du po­kar­mo­we­go (poś­red­nie dzia­ła­nie pa­ra­sym­pa­ty­ko­mi­me­tycz­ne).

Wikipedia


cyzelator

czło­wiek rzeź­bią­cy w me­ta­lu; cy­ze­ler


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. cy­ze­ler.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cyzelerski

 rzecz. cyzelowanie n.

 czas. cyzelować

Wiktionary


cyzelatorka

ko­bie­ta rzeź­bią­ca w me­ta­lu


SJP.pl


cyzelatorski

→ cy­ze­la­tor


SJP.pl

Patrz:

cyzelator

cyzelatorstwo

1. sztu­ka wy­kań­cza­nia, obra­bia­nia przed­mio­tów ku­tych w me­ta­lu lub me­ta­lo­wych od­le­wów od­po­wied­ni­mi na­rzę­dzia­mi; gra­wer­stwo, cy­ze­ler­stwo;
2. prze­no­śnie: dro­biaz­go­we, do­kład­ne wy­kań­cza­nie lub po­pra­wia­nie cze­goś; cy­ze­la­tu­ra, wy­gła­dza­nie


SJP.pl


cyzelatura

za­ję­cie cy­ze­la­to­ra; wynik pracy cy­ze­la­to­ra


SJP.pl


cyzeler

czło­wiek rzeź­bią­cy w me­ta­lu; cy­ze­la­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­kań­cza­ją­cy me­ta­lo­we rzeż­by i przed­mio­ty rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyzelerka ż., cyzelowanie n., cyzelunek mrz.

 czas. cyzelować ndk.

 przym. cyzelerski

Wiktionary


cyzelerka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się cy­ze­lo­wa­niem, rzeź­bią­ca w me­ta­lu


SJP.pl


cyzelernia

1. dział fa­bry­ki zaj­mu­ją­cy się cy­ze­lo­wa­niem;
2. warsz­tat cy­ze­la­to­ra


SJP.pl


cyzelerski

→ cy­ze­ler


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cy­ze­le­rem lub jego fa­chem

Wiktionary

Patrz:

cyzeler

Przykłady

 (1.1) Wy­sta­wa w Domu Ma­tej­ki w Kra­ko­wie po­ka­zu­je dzie­ła sztu­ki złot­ni­czej, ze­gar­mi­strzow­skiej, lud­wi­sar­skiej, cy­ze­ler­skiej i in­nych szla­chet­nych rze­miosł z Pol­ski, Nie­miec, Tur­cji, Per­sji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyzeler mos., cyzelator mos., cyzelerstwo n., cyzelatorstwo n., cyzelowanie n.

 czas. cyzelować

 przym. cyzelatorski

Wiktionary


cyzelerstwo

sztu­ka wy­kań­cza­nia, obra­bia­nia przed­mio­tów ku­tych w me­ta­lu lub me­ta­lo­wych od­le­wów od­po­wied­ni­mi na­rzę­dzia­mi; gra­wer­stwo, cy­ze­la­tor­stwo


SJP.pl


cyzelowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cy­ze­lo­wać.

Wiktionary

Cy­ze­lo­wa­nie – ro­dzaj ar­ty­stycz­nej obrób­ki pla­stycz­nej me­ta­lo­wych rzeźb i wy­ro­bów rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go, wy­ku­tych, od­la­nych, tło­czo­nych lub wy­o­bla­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cyzelatorstwo n., cyzelator m., cyzelatorka ż., cyzelerstwo n., cyzeler m., cyzelerka ż., cyzelernia ż., cyzelunek m., cyzelatura ż.

 czas. cyzelować ndk.

 przym. cyzelerski

Wiktionary


cyzelować

1. obra­biać, wy­gła­dzać me­ta­lo­we przed­mio­ty rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go
2. prze­no­śnie: dro­biaz­go­wo, pe­dan­tycz­nie coś wy­kań­czać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) rzem. szt. wy­kań­czać, wy­gła­dzać przed­mio­ty rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go i rzeź­by od­le­wa­ne w me­ta­lu

 (1.2) przen. bar­dzo sta­ran­nie, z pie­czo­ło­wi­tą do­kład­no­ścią, coś wy­kań­czać, opra­co­wy­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Au­tor­ka wy­ko­rzy­sta­ła tu swe dawne tek­sty, ale cy­ze­lo­wa­ła, mo­dy­fi­ko­wa­ła, roz­sze­rza­ła (np. ob­szer­nym frag­men­tem o Kląt­wie).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɨzɛˈlɔvat͡ɕ, AS: cyzelovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cyzelatorstwo n., cyzelator m., cyzelatorka ż., cyzelerstwo n., cyzeler m., cyzelerka ż., cyzelernia ż., cyzelunek m., cyzelatura ż., cyzelowanie n.

 przym. cyzelerski

Wiktionary


cyzelunek

za­ję­cie cy­ze­la­to­ra


SJP.pl


cyzio

naz­wi­sko


SJP.pl


cyzjojan

wier­szo­wa­ny ka­len­darz ko­ściel­ny, uży­wa­ny od XII wieku; ciz­jo­ja­nus; ci­sio­ja­nus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. śred­nio­wiecz­ny wier­szo­wa­ny ka­len­darz o cha­rak­te­rze mne­mo­tech­nicz­nym;

Wiktionary

Cyz­jo­jan (łac. Ci­sio­ja­nus) – śred­nio­wiecz­ny wier­szo­wa­ny ka­len­darz o cha­rak­te­rze mne­mo­tech­nicz­nym.

Cyz­jo­ja­ny zbu­do­wa­ne były w ten spo­sób, że każdy mie­siąc opi­sy­wa­ły dwa wersy. W każ­dym dwu­wer­sie po­szcze­gól­ne sy­la­by in­for­mo­wa­ły o świę­tach sta­łych oraz o dniach, w któ­rych wspo­mi­na­ło się świę­te­go. Wersy li­czy­ły tyle sylab, ile dni po­sia­dał dany mie­siąc. Aby za­cho­wać przy­ję­ty układ, słowa skra­ca­no do jed­nej sy­la­by lub in­ci­pi­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze cyz­jo­ja­ny pow­sta­ły w XIII wieku w Niem­czech (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɨˈzʲjɔ̇jãn, AS: cyzʹi ̯ȯi ̯ãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cisiojanus

Wiktionary


cz

1. po­łą­cze­nie liter oz­na­cza­ją­ce spół­gło­skę "cz";
2. spół­gło­ska przed­nio­ję­zy­ko­wo-dzią­sło­wa, bezdź­więcz­na, twar­da, zwar­to-szcze­li­no­wa


SJP.pl

dwuz­nak

 (1.1) jęz. dwuz­nak pol­ski oz­na­cza­ją­cy fonem IPA2|t͡ʃ.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cz – pol­ski dwuz­nak skła­da­ją­cy się z liter C i Z.
  • .cz – do­me­na in­ter­ne­to­wa przy­pi­sa­na dla stron in­ter­ne­to­wych z Czech.
  • CZ – oz­na­cze­nie broni strze­lec­kiej i mo­to­cy­kli pro­du­ko­wa­nych przez cze­ską firmę Česka Zbro­jov­ka

Wikipedia


cz-wa

skrót, rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) = geogr. Czę­sto­cho­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­lep­szy bram­ka­rzem zo­stał Ma­te­usz Do­bry­ma KS Raków Czę­sto­cho­wa, a kró­lem strzel­ców Prze­my­sław Sy­no­radz­ki z UKS Ajaks Cz-wa.

Wiktionary


cz.

skrót od: część


SJP.pl

skrót

 (1.1) = część

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Dzia­dy cz. II” to dra­mat opi­su­ją­cy po­gań­ski obrzęd wy­wo­ły­wa­nia dusz umar­łych.

Wiktionary


cza-cza

po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski ta­niec to­wa­rzy­ski; cha-cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski szyb­ki ta­niec roz­po­wszech­nio­ny obec­nie na całym świe­cie;

 (1.2) muz. mu­zy­ka do cza-czy (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃa‿t͡ʃa, AS: ča‿ča

Wiktionary


czaban

daw­niej: pa­sterz owiec lub wołów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. pa­sterz owiec lub wołów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) daw. zo­o­techn. duży baran lub wół

Wiktionary

Cza­ban, caban (tur. "çoban", rum. "cio­ban", rus. чабан) – nazwa pa­ste­rza owiec lub wołów w Ru­mu­nii, Moł­da­wii, na Wę­grzech oraz w czę­ści Ukra­i­ny, a także u ludów Ka­u­ka­zu i Azji Środ­ko­wej.

Wikipedia

Powiązane:

 (2.1)

:: rzecz.

::: zdrobn. czabanek mzw.

Wiktionary


czabanek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. zdrobn. od: cza­ban

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­sterz broni swo­ich cza­ban­ków od wil­ków i w ogóle wszel­kich dra­pież­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaban mzw., czabanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czaban

Wiktionary


czabarówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie hu­sia­tyń­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go;

Wiktionary

Cza­ba­rów­ka – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie czort­kow­skim na­le­żą­cym do ob­wo­du tar­no­pol­skie­go.

Znaj­du­je się tu przy­sta­nek ko­le­jo­wy Cza­ba­rów­ka, po­ło­żo­ny na linii daw­nej Ga­li­cyj­skiej Kolei Trans­wer­sal­nej.

W II Rze­czy­po­spo­li­tej wieś w po­wie­cie ko­py­czy­niec­kim wo­je­wództ­wa tar­no­pol­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czabarówecki

Wiktionary


czabański

→ cza­ban


SJP.pl

Patrz:

czaban

czaca

daw­niej: Czad­ca - mia­sto na Sło­wa­cji


SJP.pl


czacha

po­spo­li­cie:
1. czasz­ka;
2. głowa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od czasz­ka

Wiktionary

Cza­cha – skała we wsi Trzeb­niów, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mysz­kow­skim, w gmi­nie Nie­go­wa. Znaj­du­je się w lesie po za­chod­niej stro­nie drogi z Trzeb­nio­wa do Lud­wi­no­wa. Pod wzglę­dem ge­o­gra­ficz­nym jest to ob­szar Wy­ży­ny Czę­sto­chow­skiej.

Cza­cha znaj­du­je się w lesie na stoku wznie­sie­nia Góra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miała na sobie swe­ter w cza­chy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃaxa, AS: čaχa

Wiktionary


czacharka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka mon­gol­skiej grupy et­nicz­nej, po­słu­gu­ją­cej się dia­lek­tem cza­char­skim i za­miesz­ku­ją­cej Mon­go­lię Wew­nętrz­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Czachar mos.

 przym. czacharski

Wiktionary


czachlik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. ko­szu­la płó­cien­na, zwła­szcza no­szo­na przez ko­bie­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃaxlʲik, AS: čaχlʹik

Wiktionary


czachor

naz­wi­sko


SJP.pl

Cza­chor (forma żeń­ska: Cza­chor, Cza­cho­ro­wa; licz­ba mnoga: Cza­cho­ro­wie) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku Pol­skę za­miesz­ki­wa­ło 1779 osób o tym naz­wi­sku.

Wikipedia


czachorowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cza­cho­ro­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Go­zdo­wo
  • Cza­cho­ro­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. go­styń­skim, w gmi­nie Go­styń

Wikipedia


czachorowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Cza­cho­row­ski – pol­ski szlach­cic
  • Sta­ni­sław Zbi­gniew Cza­cho­row­ski – pol­ski tri­chop­te­ro­log
  • Sta­ni­sław Swen Cza­cho­row­ski – pol­ski poeta, pro­za­ik i aktor
  • Adam Cza­cho­row­ski (po­praw­nie: Adam Czah­row­ski) – pol­ski poeta

Wikipedia


czachowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cza­cho­wo – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. trzeb­nic­kim, w gmi­nie Za­wo­nia
  • Cza­cho­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Go­zdo­wo
  • Cza­cho­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Ra­do­wo Małe

Wikipedia


czachowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dio­ni­zy Cza­chow­ski – puł­kow­nik, na­czel­nik wo­jen­ny
  • Józef Cza­chow­ski – pilot Woj­ska Pol­skie­go
  • Ka­zi­mierz Cza­chow­ski – pol­ski hi­sto­ryk li­te­ra­tu­ry, kry­tyk li­te­rac­ki
  • Lud­wik Cza­chow­ski – pol­ski ho­ke­i­sta
  • Mi­chał Cza­chow­ski – pol­ski gi­ta­rzy­sta, ar­chi­tekt i pu­bli­cy­sta
  • Piotr Cza­chow­ski – pol­ski pił­karz i tre­ner
  • Ka­zi­mierz Pluta-Cza­chow­ski – puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go

Wikipedia


czachórski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wac­ław Cza­chór­ski (1905–?) – pol­ski in­ży­nier gór­nict­wa, wi­ce­mi­ni­ster prze­my­słu cięż­kie­go
  • Wi­told Cza­chór­ski (1915–1995) – pol­ski praw­nik, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki, pro­fe­sor nauk praw­nych
  • Wła­dy­sław Cza­chór­ski (1850–1911) – pol­ski ma­larz aka­de­mic­ki

Wikipedia


czachówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cza­chó­wek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Góra Kal­wa­ria
  • Cza­chó­wek – część wsi Bądki, w woj. po­mor­skim, w pow. kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Gar­de­ja
  • Cza­chó­wek Górny, Cza­chó­wek Po­łud­nio­wy, Cza­chó­wek Środ­ko­wy, Cza­chó­wek Wschod­ni

Wikipedia


czacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od czat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czat m.

Wiktionary


czacki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fe­liks Czac­ki − pol­ski szlach­cic, urzęd­nik sta­ro­pol­ski
  • Fran­ci­szek Czac­ki − pol­ski szlach­cic, urzęd­nik i woj­sko­wy sta­ro­pol­ski
  • Mi­chał Hie­ro­nim Czac­ki − pol­ski szlach­cic, urzęd­nik i woj­sko­wy sta­ro­pol­ski
  • Mi­chał Mi­ko­łaj Czac­ki (1797-1860) – mar­sza­łek szlach­ty wo­łyń­skiej, spi­sko­wiec, ofi­cer pow­sta­nia li­sto­pa­do­we­go
  • Ta­de­usz Czac­ki − pol­ski dzia­łacz oś­wia­to­wy i go­spo­dar­czy, pe­da­gog, hi­sto­ryk, eko­no­mi­sta, bi­blio­fil, nu­miz­ma­tyk, współt­wór­ca Kon­sty­tu­cji 3 Maja
  • Wło­dzi­mierz Czac­ki − rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny, wa­ty­kań­ski dy­plo­ma­ta, poeta, pu­bli­cy­sta

Wikipedia


czacza

1. gru­ziń­ski napój al­ko­ho­lo­wy z wy­tło­ków wi­no­gro­no­wych;
2. w po­tocz­nym wy­ra­że­niu: ktoś kuma (sku­mał) cza­czę - ktoś ro­zu­mie (zro­zu­miał), o co cho­dzi


SJP.pl

Cza­cza ( ჭაჭა) – gru­ziń­ski napój al­ko­ho­lo­wy pro­du­ko­wa­ny z wy­tło­ków wi­no­gro­no­wych.

Cza­cza sta­no­wi od­po­wied­nik wło­skiej "grap­py". Napój za­wie­ra 40–50% al­ko­ho­lu (cza­sa­mi do 60%).

Wikipedia


czaczkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Czacz­kow­ski
  • Iwan Czacz­kow­ski (wzgl. Jan Czacz­kow­ski)
  • Josyf Czacz­kow­ski (wzgl. Józef Czacz­kow­ski)
  • Józef Czacz­kow­ski – war­szaw­ski li­to­graf

Wikipedia


czaczów

Cza­czów (j. łem­kow­ski Чачів) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Ła­bo­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.

Wikipedia


czad

1. tle­nek węgla;
2. woń spa­le­niz­ny; swąd;
3. po­tocz­nie: uczu­cie ra­do­ści, eu­fo­rii lub ek­scy­ta­cji; rów­nież okre­śle­nie do­sko­na­łej roz­ryw­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. chem. zob. tle­nek węgla.

 (1.2) pot. za­pach spa­le­niz­ny

 (1.3) dial. dym, opary

wy­krzy­knik

 (2.1) slang. słowo wy­ra­ża­ją­ce uczu­cie ra­do­ści, szczę­ścia lub in­nych po­zy­tyw­nych doz­nań

Wiktionary

Czad ( Tchad, #PATRZ

), ofi­cjal­nie Re­pu­bli­ka Czadu (fr. République du Tchad, arab. ‏جمهوريّة تشاد‎, trb. Jum­hu­riy­at Tas­had) – pań­stwo śród­lą­do­we w środ­ko­wej Afry­ce. Gra­ni­czy od pół­no­cy z Libią, od wscho­du z Su­da­nem, od po­łud­nia z Re­pu­bli­ką Środ­ko­wo­a­fry­kań­ską, od po­łud­nio­we­go za­cho­du z Ka­me­ru­nem i Ni­ge­rią, a od za­cho­du z Ni­grem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bu­dy­nek się za­pa­lił. Było dużo ognia, miesz­kań­cy dła­wi­li się cza­dem.

 (2.1) Je­dzie­my w góry. Ale czad!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃat, AS: čat

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-3)

 rzecz. czadzenie n., zaczadzenie n., oczadzenie n.

 czas. czadzieć ndk., zaczadzieć dk., zaczadzić dk., oczadzieć dk.

 (2.1)

 przym. czaderski, czadowy

 przysł. czadersko, czadowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tlenek węgla

 (1.2) swąd

 (2.1) bomba, git, odlot

Wiktionary


czadca

mia­sto na Sło­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto po­wia­to­we w pół­noc­nej Sło­wa­cji;

Wiktionary

Czad­ca (daw­niej: "Czaca"; Čadca, do 1927 także: Čaca; Tschad­sa; Csaca, Csáca) – mia­sto po­wia­to­we w pół­noc­nej Sło­wa­cji, w kraju ży­liń­skim, w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie Ky­su­ce.

Czad­ca leży na wy­so­ko­ści około 420 m n.p.m. u uj­ścia po­to­ku Čierňanka (Czer­nian­ka) do Ki­su­cy, w do­li­nie tej rzeki, w nie­wiel­kiej kot­li­nie śród­gór­skiej mię­dzy Ja­wor­ni­ka­mi, Ky­suc­ki­mi Be­ski­da­mi a po­łud­nio­wo-za­chod­nim skra­jem Mię­dzy­gó­rza Ja­błon­kow­sko-Ko­nia­kow­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czadecki

Wiktionary


czadecki

→ Czad­ca


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czad­cą, do­ty­czą­cy Czad­cy

Wiktionary

Patrz:

Czadca

Powiązane:

 rzecz. Czadca ż.

Wiktionary


czaderski

1. po­tocz­nie: pełen siły i dy­na­mi­ki, zwła­szcza w od­nie­sie­niu do mu­zy­ki roc­ko­wej; ek­scy­tu­ją­cy, od­ja­zdo­wy, cza­do­wy;
2. w slan­gu mło­dzie­żo­wym: świet­ny, wspa­nia­ły, zna­ko­mi­ty; cza­do­wy, od­ja­zdo­wy, za­rą­bi­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) młodz. wspa­nia­ły

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mie­czy­sław Cza­der­ski (1895–1928) − pol­ski ofi­cer
  • Sta­ni­sław Cza­der­ski (1895–1915) – sier­żant Le­gio­nów Pol­skich, ka­wa­ler Or­de­ru Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri
  • Sta­ni­sław Cza­der­ski (1926–2014) – aktor

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) pot. Znowu ma na sobie tę cza­der­ską kiec­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czad mrz.

 przym. czadowy

 przysł. czadersko, czadowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bombastyczny, bombiasty, cool, coolerski, czadowy, ekstra, odjazdowy, odlotowy, super, świetny, wyjechany, wystrzałowy, zarąbisty

Wiktionary


czadersko

przy­słó­wek

 (1.1) młodz. wspa­nia­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) pot. Sa­bi­na wy­glą­da dzi­siaj cza­der­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czad mrz.

 przym. czaderski, czadowy

 przysł. czadowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bombiasto, byczo, coolersko, czadowo, ekstra, zarąbiście

Wiktionary


czaderskość

→ cza­der­ski; od­lo­to­wość, bom­bo­wość, su­pe­ro­wość


SJP.pl


czadnia

wylot pieca hut­ni­cze­go z urzą­dze­niem do chwy­ta­nia gazów


SJP.pl


czadnica

urzą­dze­nie do wyt­wa­rza­nia gazu z węgla, drze­wa, koksu lub torfu przez nie­zu­peł­ne spa­la­nie; ga­zo­ge­ne­ra­tor; ga­zow­ni­ca


SJP.pl


czadnicowy

przy­miot­nik od: czad­ni­ca


SJP.pl


czador

ubra­nie mu­zuł­ma­nek osła­nia­ją­ce całą po­stać; cza­dra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­sła­nia­ją­cy pra­wie całe ciało poza twa­rzą, tra­dy­cyj­ny strój no­szo­ny przez ko­bie­ty głów­nie w Ira­nie, któ­re­go no­sze­nie jest jedną z form prze­strze­ga­nia hi­dża­bu;

Wiktionary

Cza­dor ( ‏چادر‎) – zew­nętrz­ny strój, no­szo­ny przez ko­bie­ty; jest to jedna z form prze­strze­ga­nia hi­dża­bu, czyli mu­zuł­mań­skich zasad ubie­ra­nia się, wy­wie­dzio­nych z Ko­ra­nu. Jest to tra­dy­cyj­ny strój no­szo­ny przez ko­bie­ty w Ira­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy ko­bie­ta za­ło­ży cza­dor, tylko jej twarz jest wi­docz­na, w niek­tó­rych przy­pad­kach tylko oczy, a cza­sem rów­nież przed ocza­mi wisi przez­ro­czy­sty ka­wa­łek płót­na.

 (1.1) Dwie star­sze ko­bie­ty przysz­ły ubra­ne w cza­dor, jedna dziew­czy­na no­si­ła burkę, a resz­ta miała tylko tra­dy­cyj­ną chu­stę na gło­wie, tzw. hi­dżab.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃadɔr, AS: čador

Wiktionary


czadowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cza­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czadować

Wiktionary


czadować

po­tocz­nie: grać gło­śno, po­ry­wa­ją­co, z za­pa­łem na ja­kimś in­stru­men­cie, jakąś mu­zy­kę; dawać czadu


SJP.pl


czadowo

przy­słó­wek

 (1.1) pot. muz. z moc­nym brzmie­niem

 (1.2) młodz. wspa­nia­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) pot. Na im­pre­zie nie było cza­do­wo i szyb­ko się zmy­łem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czad mrz.

 przym. czaderski, czadowy

 przysł. czadersko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bombiasto, cool, coolersko, czadersko, odjazdowo, odlotowo, wystrzałowo, zarąbiście

Wiktionary


czadowość

→ cza­do­wy; cza­der­skość, od­lo­to­wość, bom­bo­wość, su­pe­ro­wość


SJP.pl


czadowy

1. zwią­za­ny z cza­dem, tru­ją­cym gazem lub gry­zą­cym dymem;
2. po­tocz­nie: pełen siły i dy­na­mi­ki, zwła­szcza w od­nie­sie­niu do mu­zy­ki roc­ko­wej; ek­scy­tu­ją­cy, od­ja­zdo­wy, cza­der­ski;
3. w slan­gu mło­dzie­żo­wym: świet­ny, wspa­nia­ły, zna­ko­mi­ty; cza­der­ski, od­ja­zdo­wy, za­rą­bi­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cza­dem, od­no­szą­cy się do czadu

 (1.2) młodz. muz. ryt­micz­ny

 (1.3) młodz. wspa­nia­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) pot. O pięt­na­stej pu­szcza­li cza­do­wą muzę.

 (1.3) pot. Woj­tek ma teraz cza­do­wy pokój.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czad mrz.

 przym. czaderski

 przysł. czadersko, czadowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) cool, coolerski, czaderski, ekstra, odjazdowy, odlotowy, super, świetny, wyjechany, wystrzałowy, zarąbisty

Wiktionary


czadra

ubra­nie mu­zuł­ma­nek osła­nia­ją­ce całą po­stać; cza­dor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ubra­nie ko­biet mu­zuł­mań­skich okry­wa­ją­ce całą fi­gu­rę, z ot­wo­ra­mi na oczy lub twarz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. czador

Wiktionary


czadu

w gwa­rze mło­dzie­żo­wej: słowo za­chę­ca­ją­ce do gło­śne­go, szyb­kie­go gra­nia (w od­nie­sie­niu do ze­spo­łów mu­zycz­nych) lub w ogóle do zro­bie­nia cze­goś w naj­wyż­szym stop­niu, aby do­star­czyć słu­cha­czom, wi­dzom moż­li­wie naj­więk­szych doz­nań; czę­sto w zwro­cie "dać czadu"


SJP.pl


czadyjczyk

oby­wa­tel Czadu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Czadu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈdɨjt͡ʃɨk, AS: čadyi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czad mrz.

:: fż. Czadyjka ż.

 przym. czadyjski

Wiktionary


czadyjka

oby­wa­tel­ka Czadu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Czadu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈdɨjka, AS: čadyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czad mrz.

:: fm. Czadyjczyk mos.

 przym. czadyjski

Wiktionary


czadyjski

zwią­za­ny z Cza­dem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Czad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fran­cu­scy spa­do­chro­nia­rze już w zesz­łym roku pow­strzy­ma­li ofen­sy­wę par­ty­zan­tów na Ndża­me­nę, także teraz fran­cu­skie śmi­głow­ce wspie­ra­ły cza­dyj­ską armię w wal­kach z re­be­lian­ta­mi.

 (1.1) Z god­no­ścią i wytr­wa­ło­ścią bę­dzie­my kon­ty­nu­o­wać do­tych­cza­so­wą pracę nio­sąc pomoc cza­dyj­skiej spo­łecz­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈdɨjsʲci, AS: čadyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czadyjka ż., Czadyjczyk mos., Czad mrz.

Wiktionary


czadzieć

ule­gać dzia­ła­niu czadu


SJP.pl


czadzić

1. po­tocz­nie: chwa­lić kogoś bez­pod­staw­nie, przy­poch­le­biać się komuś; ka­dzić;
2. wyt­wa­rzać czad;
3. śro­do­wi­sko­wo: śmier­dzieć;
4. śro­do­wi­sko­wo: nar­ko­ty­zo­wać się;
5. śro­do­wi­sko­wo: gło­śno i ener­gicz­nie grać na in­stru­men­cie; dawać czadu;
6. po­tocz­nie: wy­da­lać gazy pow­sta­ją­ce w je­li­tach na sku­tek tra­wie­nia


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­cza­dzić)

 (1.1) rzad. chem. wy­dzie­lać czad

 (1.2) rub. wy­wo­ły­wać smród

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wasz pie­cyk to bez­poś­red­nie za­gro­że­nie - wy­ka­za­li­śmy, że fak­tycz­nie cza­dzi.

 (1.2) Jak znów bę­dziesz cza­dzić w po­ko­ju tym czosn­kiem, to wy­go­nię cię na­tych­miast.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czadzenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) capić, cuchnąć, śmierdzieć, walić

Wiktionary


czadzki

przy­miot­nik od: Czad (pań­stwo w Afry­ce); cza­dyj­ski


SJP.pl


czadówa

1. po­tocz­nie: emo­cje, pod­nie­ce­nie, zwła­szcza pod­czas kon­cer­tu roc­ko­we­go; czad;
2. w gwa­rze ucz­niow­skiej:
a) od­py­ty­wa­nie na lek­cji;
b) nie­po­rzą­dek, nie­ład, ba­ła­gan


SJP.pl


czaga

ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny szcze­cin­kow­co­wa­tych; chaga, huba brzo­zo­wa, bły­sko­po­rek pod­ko­ro­wy


SJP.pl


czagatajski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Cza­ga­ta­jem, do­ty­czą­cy Cza­ga­ta­ja (syna Czyn­gis-Chana)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cza­ga­taj­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czagataj mos.

Wiktionary


czagra

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny dzierz­bi­ków


SJP.pl


czahar

re­gio­nal­ne okre­śle­nie za­ro­śli ros­ną­cych na pod­mo­kłych grun­tach


SJP.pl


czahary

pod­mo­kły grunt po­ro­śnię­ty krza­ka­mi i ni­sko­pien­ny­mi drze­wa­mi


SJP.pl

Cza­ha­ry ( Чагарі) – wieś na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie czort­kow­skim.

Wikipedia


czaicki

naz­wi­sko


SJP.pl


czaik

czaik wio­sen­ny, czaik je­sien­ny - ga­tun­ki pa­ją­ka z ro­dzi­ny kwa­drat­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


czaić

1. slan­go­wo: spraw­dzać kogoś lub coś; ob­cza­jać;
2. czaić się:
a) ukry­wać się z za­mia­rem na­pa­ści;
b) o czymś nie­bez­piecz­nym: zbli­żać się nie­po­strze­że­nie, ukry­wać się gdzieś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­cza­ić)

 (1.1) slang. przen. ro­zu­mieć, co się mówi

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny czaić się (dk. za­cza­ić się)

 (2.1) cze­kać / ocze­ki­wać na kogoś w ukry­ciu

 (2.2) slang. przen. wahać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty nic nie cza­isz? – robal mu wlazł do kap­su­ły!

 (2.1) Nasza dola czaić się, cier­pieć i cze­kać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃajit͡ɕ, AS: čai ̯ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozumieć, pojmować, ogarniać, slang. kumać, kapować, jarzyć, kminić, kleić, czaić bazę

Wiktionary


czaiński

naz­wi­sko


SJP.pl


czaj

bar­dzo mocna her­ba­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gwara. lub środ. her­ba­ta

 (1.2) gwara. więz. bar­dzo mocna her­ba­ta pita w celu odu­rze­nia, czę­sto z do­dat­kiem ty­to­niu lub le­karstw

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: czaić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaj, AS: čai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajnik m., czajniczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) czajura

Wiktionary


czaja

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czaja – rzeka w Rosji, do­pływ Leny
  • Czaja – rzeka w Rosji, do­pływ Obu
  • jedna z nazw Cze­pe­łar­skiej reki w Buł­ga­rii
  • An­drzej Czaja – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, bi­skup opol­ski
  • Ge­rard Czaja – pol­ski dzia­łacz spół­dziel­czy, se­na­tor
  • Her­bert Czaja – nie­miec­ki po­li­tyk
  • Ida Czaja – po­et­ka ka­szub­ska
  • Jacek Czaja – praw­nik, sę­dzia
  • Jakub Czaja – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Józef Czaja (1943–2024) – pol­ski na­u­ko­wiec, pro­fe­sor
  • Kry­sty­na Czaja – che­mik
  • Jan Czaja – pol­ski po­li­tyk i praw­nik

Wikipedia


czajchana

her­ba­ciar­nia, knajp­ka urzą­dzo­na we wschod­nim stylu


SJP.pl


czajczy

przy­miot­nik od: czaj­ka (ptak z ro­dzi­ny siew­ko­wa­tych)


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do czaj­ki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) do­ty­czą­cy czaj­ki, zwią­za­ny z czaj­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajka ż.

 czas. czajkować ndk.

Wiktionary


czajczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


czajenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czaić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czaić

Wiktionary


czajewski

naz­wi­sko


SJP.pl


czajewszczyzna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cza­jew­szczyz­na – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Je­le­nie­wo.

Wieś Cza­jew­szczyz­na ist­nia­ła w 1791 roku.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


czajka

1. ptak wodny z ro­dzi­ny sie­wek;
2. dawna, bar­dzo zwrot­na łódź ko­zac­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Va­nel­lus va­nel­lus|ref=tak., eu­ro­pej­ski i az­ja­tyc­ki ptak wę­drow­ny z cha­rak­te­ry­stycz­nym czub­kiem na gło­wie;

 (1.2) hist. żegl. łódź ko­zac­ka;

 (1.3) hist. mot. ra­dziec­ka li­mu­zy­na marki GAZ-13 Czaj­ka lub GAZ-14 Czaj­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ga­tun­ki pta­ków z ro­dzi­ny siew­ko­wa­tych (Cha­ra­drii­dae), na te­re­nie Pol­ski wy­stę­pu­ją:
    • czaj­ka zwy­czaj­na
    • czaj­ka ste­po­wa
    • czaj­ka to­wa­rzy­ska
  • An­drzej Czaj­ka
  • An­to­ni Czaj­ka
  • Grze­gorz Czaj­ka
  • Ma­riusz Czaj­ka
  • Sta­ni­sław Czaj­ka
  • Zbi­gniew Czaj­ka
  • Czaj­ka – pse­u­do­nim li­te­rac­ki Iza­be­li Sta­cho­wicz (pu­bli­ku­ją­cej rów­nież jako Iza­be­la Gel­bard)
  • Czaj­ka (572 m n.p.m.) – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad gło­wa­mi pły­ną­cych ula­ty­wa­ły mi­lio­ny ptact­wa wod­ne­go, pe­li­ka­nów, dzi­kich gęsi, żu­ra­wi, ka­czek i cza­jek, ku­lo­nów i ry­bi­tew; w ocze­re­tach przy­brzeż­nych sły­chać było taki gwar, takie ko­tło­wa­nie się wody i szum skrzy­deł, że rzekł­byś, iż od­by­wa­ją się tam sejmy lub wojny pta­sie.

 (1.2) Jakoż w pro­mie­niu oka widać było kil­ka­na­ście baj­da­ków, dom­baz, czyli tum­ba­sów, i wą­skich czar­nych czó­łen ko­zac­kich ob­szy­tych si­to­wiem, a zwa­nych po­spo­li­cie czaj­ka­mi.

 (1.3) Nie chce robić z sie­bie gwia­zdy, ale po Mosk­wie jeź­dził czar­ną czaj­ką z szo­fe­rem, jak Breż­niew […].

 (1.3) W fil­mie Boba Mi­sio­row­skie­go Ro­sja­nie jeż­dżą bły­szczą­cy­mi od chro­mu czaj­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃajka, AS: čai ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) przym. czajczy

 (1.1) czas. czajkować ndk.

Wiktionary


czajkować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) rzad. wy­da­wać głos wła­ści­wy czaj­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajka ż.

 przym. czajczy

Wiktionary


czajkowo

Czaj­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie go­styń­skim, w gmi­nie Go­styń.

Wieś Cza­y­ko­wo po­ło­żo­na była w 1581 roku w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) miej­sco­wość na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym pru­skim po­wie­cie Kröben (krob­skim) w re­jen­cji poz­nań­skiej.

Wikipedia


czajkowski

→ Czaj­ków


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agniesz­ka Czaj­kow­ska (ur. 1966) – pol­ska li­te­ra­tu­roz­naw­czy­ni
  • Agniesz­ka Czaj­kow­ska-Hamdi – pol­ska eko­no­mist­ka
  • Ali­cja Że­chał­ko-Czaj­kow­ska (1936–2008) – pol­ska in­ży­nier, pro­fe­sor nauk rol­ni­czych
  • An­drij Czaj­kow­ski (1857–1935) – ukra­iń­ski praw­nik i pi­sarz
  • An­drzej Czaj­kow­ski (1905–1990) – pol­ski rol­nik, Spra­wied­li­wy wśród Na­ro­dów Świa­ta
  • An­drzej Czaj­kow­ski (1935–1982) – pol­ski pia­ni­sta i kom­po­zy­tor
  • An­to­ni Czaj­kow­ski (1816–1873) – pol­ski poeta, tłu­macz i praw­nik
  • Bar­ba­ra Czaj­kow­ska (ur. 1955) – pol­ska dzien­ni­kar­ka
  • Bar­ba­ra Czaj­kow­ska-Pa­lu­siń­ska (ur. 1956) – pol­ska kon­ser­wa­tor­ka za­byt­ków
  • Bog­dan Czaj­kow­ski (ur. 1949) – pol­ski re­ży­ser
  • Bo­gu­sław Czaj­kow­ski (1929–2016) – pol­ski dzien­ni­karz i pu­bli­cy­sta
  • Bro­ni­sła­wa Czaj­kow­ska (1887–1968) – pol­ska rol­nicz­ka, Spra­wied­li­wa wśród Na­ro­dów Świa­ta

Wikipedia

Patrz:

Czajków

czajków

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czaj­ków – część wsi Lu­basz w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Szczu­cin
  • Czaj­ków – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Wo­dy­nie
  • Czaj­ków – część wsi Orze­chow­ce w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­my­skim, w gmi­nie Żu­ra­wi­ca
  • Czaj­ków – ko­lo­nia wsi Klę­pie Górne w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Stop­ni­ca
  • Czaj­ków – ko­lo­nia w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­szow­skim, w gmi­nie Łub­ni­ce
  • Czaj­ków – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Bli­za­nów
  • Czaj­ków – część wsi Czy­żew w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Ry­chwał
  • Czaj­ków – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrze­szow­skim, w gmi­nie Czaj­ków
  • Czaj­ków – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. tu­rec­kim, w gmi­nie Dobra
  • Czaj­ków – gmina
  • Czaj­ków – gro­ma­da w po­wie­cie ostrze­szow­skim
  • Czaj­ków – gro­ma­da w po­wie­cie sta­szow­skim

Wikipedia


czajniczek

zdrob­nie­nie od: czaj­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: czaj­nik

 (1.2) mały czaj­nik, np. do za­pa­rza­nia her­ba­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ba­sień­ko, po­staw je­szcze jeden czaj­ni­czek wody na ka­wu­się.

 (1.2) Wsy­pa­łam zie­lo­ną her­ba­tę do czaj­nicz­ka i za­la­łam wrząt­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃajˈɲit͡ʃɛk, AS: čai ̯ńiček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajnik m., czaj m.

 przym. czajnikowy, czajniczkowy

Wiktionary


czajnik

za­kry­te na­czy­nie z lej­ko­wa­tym za­koń­cze­niem, słu­żą­ce do go­to­wa­nia wody na her­ba­tę; im­bryk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. zam­knię­te od góry na­czy­nie z dziob­kiem słu­żą­ce do pod­grze­wa­nia wody;

 (1.2) gw-pl|Kra­ków. przen. głowa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) środ. przen. kar­cia­ny gracz, zbyt długo za­sta­na­wia­ją­cy się

Wiktionary

Czaj­nik, im­bryk – na­czy­nie ku­chen­ne słu­żą­ce zaz­wy­czaj do go­to­wa­nia wody.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Woda w czaj­ni­ku już się go­tu­je!

 (1.2) Chyba masz coś nie tak z czaj­ni­kiem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃajɲik, AS: čai ̯ńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czajniczek mrz., czaj mrz.

 przym. czajnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Poznań herbatnik

 (1.2) sagan

Wiktionary


czajnikowy

→ czaj­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z czaj­ni­kiem, do­ty­czą­cy czaj­ni­ka

Wiktionary

Patrz:

czajnik

Powiązane:

 rzecz. czajnik m., czajniczek mrz.

Wiktionary


czajowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Wiel­ka Wieś;

Wiktionary

Cza­jo­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Wiel­ka Wieś.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wikipedia


czajtja

świą­ty­nia bud­dyj­ska w kształ­cie wy­dłu­żo­nej sali, prze­dzie­lo­nej rzę­da­mi ko­lumn


SJP.pl


czająco

nie­po­strze­że­nie, w ukry­ciu, z za­mia­rem na­pa­ści


SJP.pl


czajęcice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cza­ję­ci­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­kim, w gmi­nie Wa­śniów
  • Cza­ję­ci­ce – po­przed­nia nazwa wsi Cza­ję­czy­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Pro­szo­wi­ce

Wikipedia


czak

ułań­ska czap­ka


SJP.pl


czakalaka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny czu­ba­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. afry­kań­ska po­tra­wa ze strącz­ka­mi i wa­rzy­wa­mi

Wiktionary


czakan

cze­kan;
1. przy­rząd al­pi­ni­stycz­ny
2. dawna broń uży­wa­na do ro­zbi­ja­nia zbroi prze­ciw­ni­ka
3. cze­ski lub wę­gier­ski lu­do­wy in­stru­ment mu­zycz­ny, ro­dzaj fletu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dawna pi­sow­nia słowa: cze­kan

Wiktionary

Cza­kan ( чакан), cza­kan­du­zi ( чакандӯзӣ) – tra­dy­cyj­na sztu­ka haftu po­le­ga­ją­ca na wy­szy­wa­niu ko­lo­ro­wy­mi nićmi ozdób, kwia­tów i sym­bo­li na ba­weł­nia­nych lub jed­wab­nych tka­ni­nach, sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­na wśród ko­biet i dziew­cząt w Ta­dży­ki­sta­nie.

W 2018 roku pod­czas od­by­wa­ją­cej się w Port Louis na Ma­u­ri­tiu­sie 13. sesji Mię­dzy­rzą­do­we­go Ko­mi­te­tu ds. Ochro­ny Nie­ma­te­rial­ne­go Dzie­dzict­wa Kul­tu­ro­we­go tra­dy­cja wpi­sa­na zo­sta­ła na listę re­pre­zen­ta­tyw­ną nie­ma­te­rial­ne­go dzie­dzict­wa kul­tu­ro­we­go UNESCO.

Wikipedia


czakawski

dia­lekt cza­kaw­ski - jeden z 3 głów­nych ugru­po­wań dia­lek­tów ję­zy­ka serb­sko-chor­wac­kie­go


SJP.pl


czako

ułań­ska czap­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) woj­sko­wa czap­ka, wy­so­ka i bar­dzo sztyw­na, uży­wa­na od końca XVIII wieku;

Wiktionary

Czako (z węg. "csákó") – ro­dzaj wy­so­kiej, sztyw­nej czap­ki woj­sko­wej uży­wa­nej od końca XVIII do po­cząt­ków XX wieku. Współ­cze­śnie w niek­tó­rych pań­stwach wy­ko­rzy­sty­wa­ne je­szcze w od­dzia­łach re­pre­zen­ta­cyj­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cała gwar­dia zaz­dro­ści­ła im tego, jako też gre­na­die­rek: czak z cza­sów Pawła I.

Wiktionary


czakra

w fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej: jedno z cen­trów ener­ge­tycz­nych ma­ją­ce wpływ na zdro­wie fi­zycz­ne, men­tal­ne, emo­cjo­nal­ne lub du­cho­we czło­wie­ka; cza­kram; ćakra


SJP.pl


czakram

w fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej: jedno z cen­trów ener­ge­tycz­nych ma­ją­ce wpływ na zdro­wie fi­zycz­ne, men­tal­ne, emo­cjo­nal­ne lub du­cho­we czło­wie­ka; cza­kra; ćakra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeden z ro­dza­jów broni mio­ta­nej po­cho­dzą­cy z Indii

 (1.2) in­dyj­ska mo­ne­ta

 (1.3) (w fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej) jedno z cen­trów ener­ge­tycz­nych w ciele czło­wie­ka, ma­ją­ce wpływ na jego zdro­wie fi­zycz­ne, umy­sło­we, emo­cjo­nal­ne lub du­cho­we

 (1.4) (w fi­lo­zo­fii i mi­sty­ce hin­du­skiej) jedno z cen­trów ener­ge­tycz­nych umiej­sco­wio­nych w sko­ru­pie ziem­skiej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) czakra, ćakra

Wiktionary


czamalalski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cza­ma­la­la­mi, do­ty­czą­cy Cza­ma­la­lów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cza­ma­lal­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czamalalowie lm m.

Wiktionary


czamaninek

Cza­ma­ni­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie To­pól­ka.

Wikipedia


czamara

szla­chec­ki ubiór męski; cza­mar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. kraw. mę­skie ubra­nie wierzch­nie

 (1.2) hist. kraw. pod­szy­te fu­trem wierzch­nie ubra­nie pur­pu­ra­tów pol­skich w XVI w.

Wiktionary

Cza­ma­ra (pers. "dża­me­ra", "cza­me­ra", niem. "Tscha­ma­re" z arab. "samur" - ko­żuch) – mę­skie okry­cie wierzch­nie po­cho­dze­nia wę­gier­skie­go, no­szo­ne od XVI wieku.

Się­ga­ją­ca do bio­der lub po­ło­wy ud w kroju zbli­żo­nym do kon­tu­sza, pod­bi­ja­na fu­trem, z dłu­gi­mi, pro­sty­mi, wą­ski­mi rę­ka­wa­mi, wy­kła­da­nym, wą­skim, wy­so­kim koł­nie­rzem, ozdob­ny­mi gu­zi­ka­mi i sza­me­run­ka­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­gnał do nas w czar­nej cza­ma­rze i fu­trza­nej cza­pie na gło­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czamarka ż.

Wiktionary


czamarka

szla­chec­ki ubiór męski; cza­ma­ra


SJP.pl


czambo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gwara. uczn. głowa

Wiktionary


czambulik

zdrob­nie­nie od: czam­buł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od czam­buł

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czambuł m.

Wiktionary


czambuł

daw­niej:
1. zbroj­ny od­dział ta­tar­ski;
2. na­jazd ta­tar­ski; dziś żywe w wy­ra­że­niu: w czam­buł - ogól­nie, w ca­ło­ści, bez wy­jąt­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. wy­dzie­lo­ny zbroj­ny od­dział ta­tar­ski, dzia­ła­ją­cy sa­mo­dziel­nie na obcym te­ry­to­rium, ni­szczy­ciel­ski zagon jazdy ta­tar­skiej;

 (1.2) hist. nie­spo­dzie­wa­na, krót­kotr­wa­ła wy­pra­wa wo­jen­na Ta­ta­rów

Wiktionary

Czam­buł (tur. "cza­puł" – zagon) – spe­cjal­nie wy­dzie­lo­ny od­dział Ta­ta­rów, któ­re­go za­da­niem było – w oder­wa­niu od sił głów­nych – do­ko­ny­wa­nie za­go­nu w głębi te­ry­to­rium nie­przy­ja­cie­la celem zde­zor­ga­ni­zo­wa­nia za­ple­cza i od­wró­ce­nia uwagi od dzia­łań włas­nych sił głów­nych, a także za­gar­nię­cia zdo­by­czy, prze­de wszyst­kim ja­sy­ru.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kie­dy­śmy […] tędy je­cha­li, to już była pu­sty­nia, a potem je­szcze ze dwa­dzie­ścia razy przesz­ły tędy czam­bu­ły…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czambulik mrz.

Wiktionary


czamijka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka ludu za­miesz­ku­ją­ce­go ob­szar hi­sto­rycz­ne­go pań­stwa Czam­py, le­żą­cej na ob­sza­rze dzi­siej­sze­go środ­ko­we­go i po­łud­nio­we­go Wiet­na­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czampa ż.

:: fm. Czam mos.

 przym. czamski

Wiktionary


czamikuro

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) jęz. rdzen­ny język z ro­dzi­ny ara­wac­kiej, który hi­sto­rycz­nie był uży­wa­ny przez in­diań­skie ple­mię w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, na te­re­nach dzi­siej­sze­go Peru, nad rzeką Hu­al­la­ga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cza­mi­ku­ro jest uz­na­wa­ny za język nie­mal cał­ko­wi­cie wy­mar­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czamikur mos., Czamikurka ż.

 przym. czamikurski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czamikurski, war. chamicuro, kod ISO 639-3: ccc

Wiktionary


czamlet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. tka­ni­na jed­wab­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃãmlɛt, AS: čãmlet

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czemlet

Wiktionary


czamowie

naród za­miesz­ku­ją­cy Czam­pę


SJP.pl

Cza­mo­wie ( người Chăm) – naród za­miesz­ku­ją­cy Czam­pę (pań­stwo hi­sto­rycz­ne ist­nie­ją­ce od II do XIX wieku na te­re­nie obec­ne­go Wiet­na­mu), obec­nie mniej­szość et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca w Wiet­na­mie (133 tys.), Kam­bo­dży (317 tys.), Ma­lez­ji (10 tys.) i Taj­lan­dii (4 tys.). Kilka ty­się­cy Cza­mów jest także roz­pro­szo­ne po świe­cie, głów­nie w USA i Fran­cji. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem czam­skim, na­le­żą­cym do grupy ma­laj­sko-po­li­ne­zyj­skiej.

Wikipedia


czampa

hi­sto­rycz­ne pań­stwo ist­nie­ją­ce na te­re­nie obec­ne­go Wiet­na­mu Środ­ko­we­go od II do XIX wieku


SJP.pl

Czam­pa, Chăm Pa – ogól­na nazwa pań­stwa lub ra­czej po­wią­za­nych ze sobą państw ludu Cza­mów, ist­nie­ją­cych na ob­sza­rze dzi­siej­sze­go środ­ko­we­go i po­łud­nio­we­go Wiet­na­mu, od prze­łę­czy Ngang (zwa­nej rów­nież Bramą An­na­mu) po skraj delty Me­kon­gu, mię­dzy II a XVII w. n.e.

Wikipedia


czamski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cza­ma­mi, do­ty­czą­cy Cza­mów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język czam­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czam mos., Czamijka ż.

Wiktionary


czamu

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czemu, dla­cze­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (gwara.) Czamu pa­sy­my kozy na be­szon­gu?

Wiktionary


czan

chiń­ska od­mia­na bud­dyz­mu, w Ja­po­nii znana jako zen; chan


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chan – szko­ła chiń­skie­go bud­dyz­mu, pre­kur­sor ja­poń­skie­go zen
  • Czan – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny

Wikipedia


czanciang

mia­sto w Chi­nach; Zhan­jiang


SJP.pl


czandi

ro­dzaj świą­ty­ni spo­ty­ka­ny na Jawie i Bali; tjan­di, candi


SJP.pl

Czan­di ("candi") – ro­dzaj bo­ga­to zdo­bio­nej rzeź­ba­mi świą­ty­ni hin­du­i­stycz­nej lub bud­dyj­skiej na Jawie i Bali.

Wikipedia


czangciakou

mia­sto w Chi­nach; Zhang­jia­kou


SJP.pl


czangczou

[czy­taj: CZANKczoł] mia­sto w Chi­nach; Changz­hou


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Zhangz­hou – mia­sto w Chi­nach, w pro­win­cji Fu­jian
  • Changz­hou – mia­sto w Chi­nach, w pro­win­cji Jiang­su

Wikipedia


czangczun

mia­sto w Chi­nach; Chang­chun


SJP.pl


czangkajszekowiec

zwo­len­nik Czang Kaj-szeka (Chiang Kai-sheka), po­li­ty­ka chiń­skie­go


SJP.pl


czangsing

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. drugi, młod­szy wiek lo­pin­gu (póź­ne­go permu), trwa­ją­cy 253,8 – 251 mi­lio­nów lat temu;

Wiktionary

Czang­sing (chiń. 长兴; pi­ny­in "Chángxìng")

Nazwa pię­tra (wieku) po­cho­dzi od po­wia­tu Chang­xing w Chi­nach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃãŋksʲĩŋk, AS: čãŋksʹĩŋk

Wiktionary


czangsza

mia­sto w Chi­nach; Changs­ha


SJP.pl


czaniec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) wieś w Pol­sce;

Wiktionary

Cza­niec – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie biel­skim, w gmi­nie Po­rąb­ka, nad rzeką Sołą, u pod­nó­ży Be­ski­du An­dry­chow­skie­go (wschod­nia część Be­ski­du Ma­łe­go). Za­ło­żo­na w śred­nio­wie­czu w Księ­stwie Oś­wię­cim­skim wieś z cza­sem stra­ci­ła swą sa­mo­dziel­ność sta­jąc się czę­ścią ma­jąt­ku ziem­skie­go i fol­war­ku.

Wikipedia


czanka

drą­żek me­ta­lo­wy u munsz­tu­ka koń­skie­go


SJP.pl


czantecki

→ Cza­niec


SJP.pl

Patrz:

Czaniec

czantoria

marka wody mi­ne­ral­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. góra w Be­ski­dzie Ślą­skim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czan­to­ria Mała – wznie­sie­nie 864 m n.p.m. w Pa­śmie Stoż­ka i Czan­to­rii
  • Czan­to­ria Wiel­ka – naj­wyż­sze wznie­sie­nie (995 m n.p.m.) Pasma Stoż­ka i Czan­to­rii w Be­ski­dzie Ślą­skim, na gra­ni­cy Pol­ski i Czech; wo­do­dział Wisły i Odry
  • Re­zer­wat przy­ro­dy Czan­to­ria

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez Czar­to­rię szmu­glo­wa­no bydło i nie­ro­ga­ciz­nę.

 (1.1) W 1913 roku na szczy­cie Czan­to­rii za­marzł pa­sterz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czantoria ż.

Wiktionary


czao

pań­stwo w sta­ro­żyt­nych Chi­nach; Zhao


SJP.pl


czapa

1. duża czap­ka
2. po­spo­li­cie: kara śmier­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgru­bie­nie od|czap­ka.

 (1.2) gw-pl|Tu­ław­ki, Olsz­tyn. czło­wiek wy­bit­nie nie­zdar­ny, cia­maj­da

 (1.3) gw-pl|Gra­bo­wo,Mrą­go­wo. głowa cukru

 (1.5) gwara. prze­stęp. kara śmier­ci, wyrok śmier­cifakt.

 (1.6) gwara. kon­spi­ra­cyj­no-par­ty­zanc­ka roz­strze­la­nie

 (1.7) roln. sło­mia­ne przy­kry­cie tra­dy­cyj­ne­go ula

 (1.8) geol. war­stwa mi­ne­ral­na bądź ga­zo­wa w gór­nej czę­ści ja­kie­goś złoża

 (1.9) geogr. zob. czapa lo­do­wa.

 (1.10) bud. zob. czapa ko­mi­no­wa.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ele­men­ty kra­jo­bra­zu
    • po­lar­na czapa lo­do­wa
  • Struk­tu­ry ge­o­lo­gicz­ne
    • czapa gip­so­wa
    • czapa ga­zo­wa
    • czapa że­laz­na
  • Ele­men­ty kon­struk­cyj­ne
    • czapa – sło­mia­ne przy­kry­cie ula typu „kosz­ka”
    • czapa grzej­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃapa, AS: čapa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapka ż., czapeczka ż., czapkowanie n., czapkarstwo n., czapnictwo n., czapkarz m., czapnik m., czapica ż.

 czas. czapkować ndk.

 przym. czapkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ciapa, ciamajda, niezdara

Wiktionary


czapajew

naz­wi­sko ro­syj­skie, np. Wa­si­lij Iwa­no­wicz Cza­pa­jew (1887 - 1919) ro­syj­ski i ra­dziec­ki bo­ha­ter woj­sko­wy, sym­bo­licz­na po­stać wielu dow­ci­pów ro­syj­skich


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wa­si­lij Cza­pa­jew – do­wód­ca woj­sko­wy
  • Cza­pa­jew – książ­ka o Wa­si­li­ju Cza­pa­je­wie
  • Cza­pa­jew – film na mo­ty­wach ww. książ­ki
  • Cza­pa­jew – gwa­ro­wa nazwa sa­mo­cho­du te­re­no­we­go GAZ-67
  • Cza­pa­jew – gwa­ro­wa nazwa lo­ko­mo­ty­wy ET42
  • Cza­pa­jew (Ka­zach­stan)
  • Cza­pa­jew – chu­tor w Rosji, w ob­wo­dzie ro­stow­skim, w re­jo­nie bie­ło­ka­lit­wiń­skim

Wikipedia


czapajewsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, nad rzeką Cza­pa­jew­ką do­pły­wem Wołgi;

Wiktionary

Cza­pa­jewsk ( Чапаевск, do 1918 Iwa­szczen­ko­wo, ros. Иващенково, w la­tach 1918–1929 Trock, ros. Троцк) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, nad rzeką Cza­pa­jew­ką, do­pły­wem Wołgi.

Pow­sta­ło wokół za­kła­dów pro­du­ku­ją­cych ma­te­ria­ły wy­bu­cho­we. Prawa miej­skie otrzy­ma­ło w 1919.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) hist. Trock (1919-1929)

Wiktionary


czapati

ro­dzaj in­dyj­skie­go chle­ba pszen­ne­go; cha­pa­ti, ća­pa­ti, cia­pa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) kulin. zob. ća­pa­ti.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cza­pa­ti są jed­ny­mi z naj­po­pu­lar­niej­szych chleb­ków in­dyj­skich. Spo­ży­wa­ne są do wszyst­kie­go i wszę­dzie.

Wiktionary


czapczysko

zgru­bie­nie od: czap­ka


SJP.pl


czapczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


czapeczka

1. mała czap­ka
2. szczy­to­wa war­stwa ko­mó­rek mię­ki­szo­wych ko­rze­nia ułat­wia­ją­ca jego wci­ska­nie się w głąb po­dło­ża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: czap­ka

 (1.2) mała czap­ka

 (1.3) bot. szczy­to­wa war­stwa ko­mó­rek mię­ki­szo­wych ko­rze­nia ro­śli­ny, dzię­ki któ­rej ko­rzeń łat­wiej wci­ska się w po­dło­że

 (1.4) biol. ro­dzaj mo­dy­fi­ka­cji RNA;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cza­pecz­ka („kap”) – spe­cy­ficz­na struk­tu­ra na końcu 5' mRNA
  • cza­pecz­ka ko­rze­nia (ka­lip­tra) – ko­mór­ki osła­nia­ją­ce tkan­kę twór­czą ko­rze­nia
  • cza­pecz­ka – mała czap­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­szcze tylko za­ło­ży­my cza­pecz­kę i mo­że­my iść na spa­ce­rek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈpɛt͡ʃka, AS: čapečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapka ż., czapa ż.

 czas. czapkować ndk.

Wiktionary


czapeczkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem małą czap­kę


SJP.pl


czapeczkowy

1. → cza­pecz­ka;
2. pe­trel cza­pecz­ko­wy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny bu­rzy­ko­wa­tych;
3. lu­tung cza­pecz­ko­wy - ga­tu­nek ssaka na­czel­ne­go z ro­dzi­ny kocz­ko­da­no­wa­tych


SJP.pl


czapek

ro­dzaj na­kry­cia głowy bez ronda, czę­sto z dasz­kiem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ci­szek Cza­pek – (1811-?) – ze­gar­mistrz, wspól­nik An­to­nie­go Patka
  • František Čapek
  • Josef Čapek (1887-1945) – cze­ski ma­larz, pi­sarz i poeta
  • Karel Čapek (1890-1938) – cze­ski pi­sarz
  • La­dis­lav Čapek
  • (1931) Čapek
  • Par­tia cza­pek
  • Czap­ka
  • Czap­nict­wo

Wikipedia


czapelka

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cza­pel­ka (cza­pla zło­ta­wa) – ga­tu­nek ptaka bro­dzą­ce­go z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych
  • Cza­pel­ka – rzeka, do­pływ Krzny
  • Cza­pel­ka – stru­ga, do­pływ Myśli
  • Cza­pel­ki

Wikipedia


czapelski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Marek Cza­pel­ski – pol­ski per­ku­si­sta
  • Sta­ni­sław Cza­pel­ski – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy, re­ży­ser te­a­tral­ny, dy­rek­tor i ad­mi­ni­stra­tor te­a­trów
  • Ta­de­usz Cza­pel­ski – pol­ski dzien­ni­karz, li­te­rat, pu­bli­cy­sta

Wikipedia


czapetka

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mir­to­wa­tych


SJP.pl

Cza­pet­ka ("Sy­zy­gium" Ga­ertn.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mir­to­wa­tych. Na­le­ży do niego 400–500 do ponad ty­sią­ca ga­tun­ków ro­ślin po­cho­dzą­cych z tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych ob­sza­rów Afry­ki, Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej i Au­stra­lii.

Wikipedia


czapica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. mę­skie na­kry­cie głowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈpʲit͡sa, AS: čapʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapa, czapka

 czas. czapkować

Wiktionary


czapierzasty

roz­ca­pie­rzo­ny; sze­ro­ko roz­po­star­ty


SJP.pl


czapierzyć

cza­pie­rzyć się - ster­czeć, roz­po­ście­rać się na różne stro­ny


SJP.pl


czapiewice

Cza­pie­wi­ce (ka­szub. Czôpiewice, niem. "Cza­pie­witz", daw­niej "Re­in­was­ser", "Czy­ste­po­le") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Brusy.

W skład so­łect­wa "Cza­pie­wi­ce" wcho­dzi takżę wieś Cza­pie­wi­ce-Wy­bu­do­wa­nie. W końcu 2025 so­łect­wo li­czy­ło 328 miesz­kań­ców.

Wikipedia


czapiewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Cza­piew­ski – ka­szub­ski herb szla­chec­ki.

Wikipedia


czapiński

naz­wi­sko


SJP.pl


czapka

ro­dzaj na­kry­cia głowy bez ronda, czę­sto z dasz­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj na­kry­cia głowy wy­ko­na­ne­go prze­waż­nie z mięk­kie­go ma­te­ria­łu, cza­sem ze sztyw­ny­mi wstaw­ka­mi ta­ki­mi jak denko lub da­szek;

Wiktionary

Czap­ka – na­kry­cie głowy, wy­ko­na­ne prze­waż­nie z mięk­kie­go ma­te­ria­łu (nie­kie­dy z twar­dy­mi wstaw­ka­mi jak denko lub da­szek), któ­re­go głów­nym za­da­niem jest ochro­na głowy przed nie­ko­rzyst­ny­mi wa­run­ka­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi: zim­nem, go­rą­cem, de­szczem, śnie­giem, wia­trem, pro­mie­nia­mi sło­necz­ny­mi itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na półce obok okien­ka, po­mię­dzy pla­sty­ko­wy­mi żoł­nie­rzy­ka­mi a kar­to­nem peł­nym dłu­go­pi­sów „Ze­ni­tu”, stało lu­ster­ko, w któ­rym Cesia uj­rza­ła swoje od­bi­cie: frag­ment źle ubra­nej, nie­cie­ka­wej dziew­czy­ny w na­ci­śnię­tej na oczy włócz­ko­wej czap­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃapka, AS: čapka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapnictwo n., czapnik m., czapica ż., czapkarstwo n., czapkarz m., czapkowany m., czapkowanie n.

:: zdrobn. czapeczka ż.

:: zgrub. czapa ż.

 czas. czapkować ndk.

 przym. czapkowy, czapniczy, czapkarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. boba

Wiktionary


czapkarka

ko­bie­ta wy­ra­bia­ją­ca czap­ki


SJP.pl


czapkarski

przy­miot­nik od: czap­karz


SJP.pl


czapkarstwo

wyrób cza­pek; czap­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzie­dzi­na zaj­mu­ją­ca się wy­ro­bem cza­pek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapka ż., czapa ż.

 czas. czapkować

Wiktionary


czapkarz

rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy czap­ki; czap­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. wyt­wór­ca cza­pek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapa ż., czapka ż., czapnik mos.

 czas. czapkować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czapnik

Wiktionary


czapkobicie

daw­niej: nad­mier­nie skwa­pli­we czap­ko­wa­nie, uni­żo­na czo­ło­bit­ność


SJP.pl


czapkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kła­nia­nie się komuś w spo­sób uni­żo­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapa ż., czapka ż.

 czas. czapkować

Wiktionary


czapkować

zdej­mo­wać przed kim czap­kę, kła­niać się w uni­żo­ny spo­sób


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) zdej­mo­wać przed kimś czap­kę, kła­niać się w spo­sób czo­ło­bit­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapka ż., czapeczka ż., czapa ż., czapkowanie n., czapnik m., czapnictwo n., czapica ż., czapkarstwo n., czapkarz m., czapkowany m.

 przym. czapkowy, czapniczy, czapkarski

Wiktionary


czapkowy

zwią­za­ny z czap­ką


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy czap­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapka ż., czapa ż.

 czas. czapkować

Wiktionary


czapla

ptak wodny i błot­ny z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ar­de­i­dae|Leach|ref=tak., duży ptak bro­dzą­cy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cza­ple – po­dro­dzi­na pta­ków
    • cza­pla biała
    • cza­pla łup­ko­wa­ta
    • cza­pla mo­dro­no­sa
    • cza­pla na­dob­na
    • cza­pla pur­pu­ro­wa
    • cza­pla siwa
    • cza­pla zło­ta­wa
  • RWD-14 Cza­pla (LWS Cza­pla) – sa­mo­lot
  • ORP „Cza­pla” – nazwa pol­skich okrę­tów
  • Cza­pla – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim
  • Cza­pla) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim, w re­jo­nie la­ty­czow­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chó­rem oz­wa­ły się ró­żo­we cza­ple, błę­kit­ne żu­ra­wie i białe ła­bę­dzie na wo­dach, pawie i ben­ga­li w la­sach, a do wtóru im roz­le­ga­ły się dźwię­ki strun, na­wią­za­nych na musz­lę per­ło­wą, i słowa ludz­kiej pie­śni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃapla, AS: čapla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaplowate lm nm.

 przym. czapli

Wiktionary


czaplak

naz­wi­sko


SJP.pl

Cza­plak – trze­cia co do wiel­ko­ści wyspa na je­zio­rze Je­zio­rak (po Wiel­kiej Żu­ła­wie i Bu­kow­cu), praw­nie chro­nio­na jako uży­tek eko­lo­gicz­ny. Po­ło­żo­na jest w pół­noc­nej czę­ści je­zio­ra, w po­bli­żu wsi Ma­ty­ty, na te­re­nie gminy Za­le­wo.

Wikipedia


czaple

ptak wodny i błot­ny z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cza­ple – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych
  • Cza­ple – osada w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gó­row­skim, w gmi­nie Wą­sosz
  • Cza­ple – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. zło­to­ryj­skim, w gmi­nie Piel­grzym­ka
  • Cza­ple – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. świec­kim, w gmi­nie Świe­cie
  • Cza­ple – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. wą­brze­skim, w gmi­nie Płuż­ni­ca
  • Cza­ple – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bień Ku­jaw­ski
  • Cza­ple – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. żar­skim, w gmi­nie Trze­biel
  • Cza­ple – część wsi Lu­bo­mierz w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Msza­na Dolna
  • Cza­ple – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Ko­ryt­ni­ca
  • Cza­ple – przy­sió­łek wsi Za­krze­wo w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Ra­dzi­łów
  • Cza­ple – osada w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Lip­ni­ca
  • Cza­ple – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Żu­ko­wo

Wikipedia


czaplewski

naz­wi­sko


SJP.pl


czapli

→ cza­pla; cza­plo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cza­plą, do­ty­czą­cy cza­pli

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do cza­pli

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (3.1) D., C., Ms. lp. i D. lm. od: cza­pla

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃaplʲi, AS: čaplʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czapla ż., czaplowate nmos., czapelka ż., Czapelka ż., Czaplinek m.

 przym. czaplowaty

Wiktionary


czaplicki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Cza­plic­ka (ur. 1948) – pol­ska le­kar­ka, sa­mo­rzą­do­wiec i po­li­tyk
  • Bro­ni­sław Cza­plic­ki (ur. 1953) – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, hi­sto­ryk
  • Cze­sław Cza­plic­ki (1922–2006) – pol­ski żoł­nierz po­dzie­mia nie­pod­le­gło­ścio­we­go
  • Ed­mund Cza­plic­ki (1904–1940) – pol­ski ho­ke­i­sta na lo­dzie i wio­ślarz, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Fe­liks Cza­plic­ki (1911–1939) – pol­ski ko­szy­karz i tre­ner
  • Fer­dy­nand Wła­dy­sław Cza­plic­ki (1828–1886) – pol­ski woj­sko­wy i pi­sarz, pow­sta­niec stycz­nio­wy
  • Jad­wi­ga Si­niar­ska-Cza­plic­ka (1913–1986) – pol­ska hi­sto­rycz­ka pa­pier­nict­wa
  • Jerzy Cza­plic­ki (1902–1992) – pol­ski śpie­wak ope­ro­wy
  • Józef Cza­plic­ki (1911–1985) – pol­ski funk­cjo­na­riusz or­ga­nów bez­pie­czeń­stwa PRL
  • Ka­zi­mierz Cza­plic­ki (1945–2018) – pol­ski praw­nik i urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Maria An­to­ni­na Cza­plic­ka (1884–1921) – pol­ska et­no­graf­ka, an­tro­po­loż­ka i ge­o­graf­ka
  • Mi­chał Cza­plic­ki – urzęd­nik ziem­ski I Rze­czy­po­spo­li­tej

Wikipedia


czaplinczanin

miesz­ka­niec Cza­plin­ka (mia­sta w Pol­sce); Cza­pli­nia­nin


SJP.pl


czaplinczanka

miesz­kan­ka Cza­plin­ka (mia­sta w Pol­sce); Cza­pli­nian­ka


SJP.pl


czaplinecki

przy­miot­nik od: Cza­pli­nek


SJP.pl


czaplinek

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Zo­bacz też: Cza­pli­nek w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Cza­pli­nek (daw­niej "Tem­pel­bork", Tem­pel­burg) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cza­pli­nek. Po­ło­żo­ne mię­dzy je­zio­ra­mi Draw­sko i Cza­pli­no.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈplʲĩnɛk, AS: čaplʹĩnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaplinczanin m., czaplinczanka ż.

 przym. czaplinecki, czapli

Wiktionary


czaplinianin

miesz­ka­niec Cza­plin­ka (mia­sta w Pol­sce); Cza­plin­cza­nin


SJP.pl


czaplinianka

miesz­kan­ka Cza­plin­ka (mia­sta w Pol­sce); Cza­plin­czan­ka


SJP.pl


czaplino

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cza­pli­no – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Cho­roszcz
  • Cza­pli­no – osada leśna w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • Cza­pli­no – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Szy­dło­wo
  • Cza­pli­no – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, w gra­ni­cach mia­sta Cza­pli­nek, po­ło­żo­ne na Po­je­zie­rzu Szcze­ci­nec­kim
  • Cza­pli­nek

Wikipedia


czapliny

→ cza­pla (daw­niej); cza­pli


SJP.pl


czapliński

naz­wi­sko


SJP.pl


czaplowate

ro­dzi­na pta­ków bro­dzą­cych


SJP.pl

Cza­plo­wa­te (Ar­de­i­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu pe­li­ka­no­wych (Pe­le­ca­ni­for­mes). Do 2008 roku cza­plo­wa­te umie­szcza­ne były w rzę­dzie bo­cia­no­wych, lecz ba­da­nia ge­ne­tycz­ne za­su­ge­ro­wa­ły, że ro­dzi­na ta jest bli­żej spo­krew­nio­na z pe­li­ka­no­wy­mi.

Wikipedia


czaplowaty

o ce­chach cza­plo­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


czaplowy

→ cza­pla; cza­pli


SJP.pl


czapnictwo

wyrób cza­pek; czap­kar­stwo


SJP.pl

Czap­nict­wo, czap­kar­stwo – dzie­dzi­na rze­mio­sła, prze­my­słu zaj­mu­ją­ca się wy­ro­bem cza­pek.

Wikipedia


czapniczka

rze­mieśl­nicz­ka wy­ra­bia­ją­ca czap­ki


SJP.pl


czapniczy

przy­miot­nik od: czap­nik


SJP.pl


czapnik

rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy czap­ki; czap­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik, który wy­ra­bia czap­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czap­nik – ro­dzaj po­ro­stów
  • czap­nik – rze­mieśl­nik wyt­wa­rza­ją­cy czap­ki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czapa ż., czapka ż., czapkarz m.

 czas. czapkować

Wiktionary


czapowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy czapy

Wiktionary


czapraczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cza­prak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaprak m.

Wiktionary


czaprak

ozdob­ne przy­kry­cie konia; czoł­dar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeźdz. ro­dzaj kapy za­kła­da­nej na konia pod sio­dło, chro­nią­cej grzbiet zwie­rzę­cia, krót­szej od kro­pie­rza, cza­sem ozdob­nej;

 (1.2) hipol. kynol. derka lub okry­cie za­kła­da­ne ko­nio­wi lub psu, które za­bez­pie­cza­ją przed chło­dem

 (1.3) techn. wy­pra­wio­na skóra zwie­rząt, od któ­rej od­cię­to łapy i inne od­sta­ją­ce czę­ści

Wiktionary

Cza­prak ( ‏"çaprak"‎) – okry­cie na konia wy­ko­na­ne z róż­nych ma­te­ria­łów, przez­na­czo­ne pod sio­dło lub na kul­ba­kę.

Naj­czę­ściej jest to fil­co­wa, su­kien­na, nie­kie­dy fu­trza­na pod­kład­ka pod sio­dło, chro­nią­ca grzbiet konia przed otar­cia­mi, a sio­dło przed koń­skim potem; na­zy­wa­na też pot­ni­kiem. Daw­niej okre­śla­no tak rów­nież ozdob­ną tka­ni­nę na­kła­da­ną pod sio­dło lub na wierzch, po­kry­wa­ją­cą całe zwie­rzę lub jego zad.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed kró­lem je­cha­li ry­ce­rze na ko­niach odzia­nych w zdob­ne cza­pra­ki.

 (1.2) Nasza klacz­ka do­sta­nie nowy cza­prak.

 (1.2) Bab­ci­ny jam­nik okry­ty weł­nia­nym cza­pra­kiem sie­dział na ko­la­nach.

 (1.3) Hand­larz wy­ło­żył na ladę trzy cza­pra­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czapraczek m.

 przym. czaprakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) krupon

Wiktionary


czaprakowy

1. sza­kal cza­pra­ko­wy - ga­tu­nek dra­pież­ne­go ssaka z ro­dzi­ny pso­wa­tych;
2. tapir cza­pra­ko­wy - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny ta­pi­ro­wa­tych; tapir ma­laj­ski, tapir cza­pra­ko­wa­ty;
3. ki­ry­sek cza­pra­ko­wy - ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny ki­ry­sko­wa­tych; ki­ry­sek bro­da­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od cza­prak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaprak mrz.

Wiktionary


czaps

ochra­niacz na nogi jeźdź­ca; sztyl­pa


SJP.pl


czapski

naz­wi­sko


SJP.pl

Czap­ski – pol­ski herb hra­biow­ski, od­mia­na herbu Le­li­wa, na­da­ny w za­bo­rze pru­skim.

Wikipedia


czapsy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) jeźdz. dłu­gie, naj­czę­ściej skó­rza­ne ochra­nia­cze do jazdy kon­nej;

Wiktionary

Czap­sy – ro­dzaj dłu­gich, naj­czę­ściej wy­ko­na­nych ze skóry ochra­nia­czy na nogi jeźdź­ca.

Czę­sto spo­ty­ka­na część stro­ju kow­bo­jów w we­ster­nach to typ we­ster­no­wy. Osła­nia­ją łydki, ko­la­na i uda. Się­ga­ją od stopy do pa­chwi­ny.

Pół­czap­sy, "Half Chaps" (ang.) – zob. sztyl­py.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy jeźdź­cy, nie­za­leż­nie od płci i wieku, pa­ra­do­wa­li w bry­cze­sach, czap­sach […] i tocz­kach.

Wiktionary


czaputowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


czar

1. nadz­wy­czaj­ne zja­wi­sko przy­pi­sy­wa­ne dzia­ła­niu sił nad­przy­ro­dzo­nych; śro­dek ma­gicz­ny wy­wo­łu­ją­cy takie zja­wi­sko;
2. wdzięk, urok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­gicz­ne za­klę­cie

 (1.2) przen. urok

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: czara

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czar – ro­dzaj dzia­ła­nia ma­gicz­ne­go, za­klę­cie
  • czar – urok, powab, wdzięk
  • Czar – do­pływ rzeki Ir­tysz
  • „Czar” – prze­no­śny od­bior­nik ra­dio­wy pro­duk­cji pol­skiej z XX wieku
  • w ty­tu­łach ar­ty­ku­łów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiedź­ma po­wie­dzia­ła, że o pół­no­cy czar­ny kur za­pie­je i czar stra­ci moc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃar, AS: čar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarostwo n., czarownictwo n., czary nmos., czarownik m., czarownica ż., czarowanie n., czarodziejka ż., czaruś mos.

 czas. czarować ndk., zaczarować dk., wyczarować dk.

 przym. czarujący, czarowny

 przysł. czarująco, czarownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) urok, wdzięk, powab

Wiktionary


czar-ziele

1. ro­śli­na o cu­dow­nych wła­ści­wo­ściach, słu­żą­ca do wy­ko­ny­wa­nia cza­rów;
2. re­gio­nal­nie: ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych, o ner­ko­wa­tych li­ściach i rur­ko­wa­tych kwia­tach w ko­szycz­kach ze­bra­nych w wie­chy; le­pięż­nik


SJP.pl


czara

pół­ko­li­ste lub stoż­ko­wa­te płyt­kie na­czy­nie, zwy­kle bez uchwy­tów, uży­wa­ne daw­niej do picia wina, miodu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) owal­ne płyt­kie na­czy­nie słu­żą­ce do picia win i mio­dów

 (1.2) za­war­tość czary (1.1)

 (1.3) część kie­li­cha lub pu­cha­ru przy­mo­co­wa­na od góry do trzon­ka

 (1.4) rzecz w kształ­cie czary (1.3)

Wiktionary

Czara (ros. Чара) – rzeka w Rosji, w Kraju Za­baj­kal­skim, ob­wo­dzie ir­kuc­kim i Ja­ku­cji; lewy (i naj­dłuż­szy) do­pływ Olok­my. Dłu­gość 851 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 87 600 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ przy uj­ściu 900 m³/s.

Źró­dła w Gó­rach Sta­no­wych, w pas­mie Kodar; w gór­nym biegu licz­ne progi; w środ­ko­wym biegu pły­nie w do­li­nie roz­dzie­la­ją­cej Wy­ży­nę Pa­tom­ską od Pła­sko­wy­żu Olok­mo-Czar­skie­go; w dol­nym biegu pły­nie w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim rów­no­le­gle do Leny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więc my w czarę lejmy wino, / I niech tro­ski na dnie giną.

 (1.2) Ani jedna wina czara / Nie drgnie w dłoni bie­siad­ni­ka…

 (1.3) Złot­nik wy­zło­cił wew­nętrz­ną stro­nę czary kie­li­cha z XVIII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czarka ż.

Wiktionary


czarajka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Szczyt­no. cza­row­ni­ca

Wiktionary


czarci

→ czart; czar­tow­ski (czor­tow­ski), czor­ci, czor­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z czar­tem, do­ty­czą­cy czar­ta

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do czar­ta, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czart m., czort m.

 przym. czartowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czartowski

Wiktionary


czarcik

zdrob­nie­nie od: czart


SJP.pl


czarcikęs

ro­śli­na łą­ko­wa z ro­dzi­ny szcze­cio­wa­tych


SJP.pl

Czar­ci­kęs ("Suc­ci­sa" Hal­ler) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych ("Ca­pri­fo­lia­ce­ae"). Obej­mu­je trzy ga­tun­ki, z któ­rych jeden – czar­ci­kęs łą­ko­wy "S. pra­ten­sis" – jest sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ny w Eu­ro­pie po Ka­u­kaz i Sy­be­rię, ro­śnie także w Pol­sce. Ga­tu­nek ten lo­kal­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest w zio­ło­lecz­nict­wie.

Wikipedia


czarcikęsik

ro­śli­na łą­ko­wa o peł­za­ją­cych kłą­czach


SJP.pl

Czar­ci­kę­sik ("Suc­ci­sel­la") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych ("Ca­pri­fo­lia­ce­ae"). Obej­mu­je 5 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Eu­ro­pie środ­ko­wej i po­łud­nio­wej od Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go po Ka­u­kaz. Do pol­skiej flory na­le­ży jeden ga­tu­nek – czar­ci­kę­sik Kluka "S. in­fle­xa".

Wikipedia


czarciuk

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny palm


SJP.pl

Czar­ciuk, za­klęt ("Da­e­mo­no­rops" (Willd.) Blume) – ro­dzaj ro­ślin (palm pną­cych) z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych. Palmy te wy­stę­pu­ją w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej.

Wikipedia


czarczaf

za­sło­na na twarz dla mu­zuł­mań­skich ko­biet, kwef


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tra­dy­cyj­na za­sło­na mu­zuł­ma­nek okry­wa­ją­ca głowę wraz z twa­rzą, je­dy­nie z ot­wo­ra­mi na oczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jaszmak, kwef, nikab

Wiktionary


czardasz

lu­do­wy ta­niec wę­gier­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) cho­re­ogr. lud. ta­niec wę­gier­ski;

 (1.2) muz. mu­zy­ka do czar­da­sza (1.1)

Wiktionary

Czar­dasz (od csárda – karcz­ma wiej­ska) – ta­niec po­cho­dze­nia wę­gier­skie­go.

Po­cho­dzi z Sied­mio­gro­du, w me­trum dwu­dziel­nym, w me­trum 2/4, skła­da­ją­cy się z dwóch czę­ści: wol­nej "las­san" i szyb­kiej "friss". Me­trum jest pa­rzy­ste 2/4. Czar­da­sza ce­chu­ją przy­spie­sze­nia, zmia­ny dy­na­micz­ne, rytmy punk­to­wa­ne, syn­ko­py.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czardaszowy

Wiktionary


czardaszowy

→ czar­dasz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy czar­da­sza

Wiktionary

Patrz:

czardasz

Przykłady

 (1.1) Wę­gier­skie, czar­da­szo­we rytmy skła­da­ły się na wspa­nia­łą opra­wę mu­zycz­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czardasz m.

Wiktionary


czardżowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) neol. ob­cią­ża­nie opła­tą, po­bie­ra­nie na­leż­no­ści

 (1.2) neol. ła­do­wa­nie (aku­mu­la­to­ra, ba­te­rii itp.)

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czardżować ndk.

Wiktionary


czardżować

po­bie­rać na­leż­no­ści za wy­ko­na­nie zle­ce­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) neol. ob­cią­żać opła­tą, po­bie­rać na­leż­no­ści

 (1.2) neol. ła­do­wać (aku­mu­la­tor, ba­te­rię itp.)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czardżowanie n.

Wiktionary


czareczka

zdrob­nie­nie od: czar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: czar­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cza­recz­ka (Pe­zi­zel­la) – ro­dzaj grzy­bów wor­ko­wych
  • cza­recz­ka (Pse­u­do­plec­ta­nia) – ro­dzaj grzy­bów wor­ko­wych
  • cza­recz­ka (Pa­tel­la) – ro­dzaj śli­ma­ków

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈrɛt͡ʃka, AS: čarečka

Wiktionary


czarecznica

grzyb z klasy wor­kow­ców; ku­strzeb­ka


SJP.pl


czarek

nie­wiel­kie na­czy­nie w kształ­cie mi­secz­ki lub ku­becz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma mę­skie­go imie­nia Ce­za­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cezary mos., Czaruś mos.

Wiktionary


czarka

nie­wiel­kie na­czy­nie w kształ­cie mi­secz­ki lub ku­becz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: czara

 (1.2) okrą­głe na­czy­nie, mała czara

 (1.3) mykol. syst. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sar­co­scyp­ha|ref=tak., ro­dzaj grzy­bów na­le­żą­cy do ro­dzi­ny czar­ko­wa­tych;

 (1.4) mykol. grzyb z ro­dza­ju czar­ka (1.3)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czar­ka – grzyb
  • czar­ka – jed­nost­ka ob­ję­to­ści
  • Czar­ka – osada leśna w woj. ślą­skim, w pow. mysz­kow­skim, w gmi­nie Ko­zie­gło­wy
  • Czar­ka – stru­ga, do­pływ Omul­wi
  • Czar­ka – stru­ga, lewy do­pływ Warty
  • Czar­ka – stru­ga, prawy do­pływ Warty

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czara ż., czarkowate nmos.

Wiktionary


czarkowate

1. o kwia­tach: w kształ­cie czar­ki;
2. o ce­chach czar­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. mykol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sar­co­scyp­ha­ce­ae|ref=tak., ro­dzi­na grzy­bów z rzędu ku­strzeb­kow­ców;

Wiktionary

Czar­ko­wa­te ("Sar­co­scyp­ha­ce­ae" Le Gal ex Eck­blad) – ro­dzi­na grzy­bów z rzędu ku­strzeb­kow­ców ("Pe­zi­za­les").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do ro­dzi­ny czar­ko­wa­tych na­le­żą ga­tun­ki spo­ty­ka­ne za­rów­no w kli­ma­cie tro­pi­kal­nym jak i umiar­ko­wa­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarka ż.

 przym. czarkowaty

Wiktionary


czarkowaty

1. o kwia­tach: w kształ­cie czar­ki;
2. o ce­chach czar­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl


czarkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­ko­wo – część Ko­ścia­na
  • Czar­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. go­styń­skim, w gmi­nie Po­niec
  • Czar­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­ściań­skim, w gmi­nie Ko­ścian
  • Czar­ko­wo – gro­ma­da
  • Czar­ko­wo – wieś w Buł­ga­rii, obwód Ga­bro­wo, gmina Ga­bro­wo

Wikipedia


czarkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Czar­kow­ski (ur. 1792) – pol­ski ofi­cer, urzęd­nik sa­mo­rzą­do­wy
  • An­to­ni Czar­kow­ski (1927–2015) – pol­ski funk­cjo­na­riusz wy­wia­du, dy­plo­ma­ta
  • Bo­le­sław Czar­kow­ski (ur. 1873) – pol­ski dzia­łacz so­cja­li­stycz­ny i nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Boris Czar­kow­ski (1893–1979) – ro­syj­ski woj­sko­wy
  • Cyryl Czar­kow­ski (1795–1862) – pol­ski wła­ści­ciel ziem­ski
  • Ed­mund Czar­kow­ski (1912–1943) – pol­ski ofi­cer
  • Ka­je­tan Czar­kow­ski (1811–1875) – pow­sta­niec li­sto­pa­do­wy, zie­mia­nin, urzęd­nik
  • Ka­zi­mierz Czar­kow­ski (1888–1982) – pol­ski ksiądz rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Ma­rian Czar­kow­ski (ur. 1952) – pol­ski aktor te­a­tral­ny, fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny
  • Marek Czar­kow­ski (XX–XXI w.) – pol­ski le­karz, bio­e­tyk
  • Pa­tryk Czar­kow­ski (ur. 1982) – pol­ski poeta
  • Piotr Czar­kow­ski (1808–1898) – pol­ski pe­da­gog i ge­o­graf

Wikipedia


czarków

zdrob­nie­nie od: Cezar, Ce­za­ry, Ce­za­riusz (imio­na mę­skie); Cza­ruś


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­ków – część mia­sta Konin
  • Czar­ków – wieś w woj. ślą­skim, w pow. gli­wic­kim, w gmi­nie Wie­lo­wieś
  • Czar­ków – wieś w woj. ślą­skim, w pow. pszczyń­skim, w gmi­nie Pszczy­na
  • Czar­ków – mi­jan­ka, a daw­niej sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Od­mu­chów, w wo­je­wództ­wie ślą­skim
  • Czar­ko­wo

Wikipedia


czarlin

Czar­lin ( Czarlëno) – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, w gmi­nie Tczew. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś leży przy węźle dróg kra­jo­wych nr 22 i nr 91 oraz ma­gi­stra­li wę­glo­wej "Śląsk-Porty". W po­bli­żu wsi znaj­du­je się węzeł Swa­ro­żyn, łą­czą­cy au­to­stra­dę A1 (E75) z drogą kra­jo­wą nr 22.

Wikipedia


czarna

fi­li­żan­ki kawy bez mleka, bez śmie­tan­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­na – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Se­ro­kom­la
  • Czar­na – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Zabór
  • Czar­na – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Zło­czew
  • Czar­na – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. gor­lic­kim, w gmi­nie Uście Gor­lic­kie
  • Czar­na – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Sta­ni­sła­wów
  • Czar­na – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Za­kro­czym
  • Czar­na – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Wo­ło­min
  • Czar­na – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. dę­bic­kim, w gmi­nie Czar­na
  • Czar­na – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. łań­cuc­kim, w gmi­nie Czar­na
  • Czar­na – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Pierzch­ni­ca
  • Czar­na – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Stą­por­ków
  • Czar­na – część wsi Błę­do­wa Ty­czyń­ska w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Chmiel­nik

Wikipedia


czarnacki

naz­wi­sko


SJP.pl


czarnawy

ma­ją­cy kolor zbli­żo­ny do czar­ne­go, ciem­ny, pra­wie czar­ny; czer­nia­wy, czar­nia­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zob. czar­nia­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnavɨ, AS: čarnavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnuch mzw./mos., czarniawa ż., czarnuszka ż., czerń ż., czernidło n., czarnidło ż., czarny m.

 czas. czernieć ndk., czarnieć ndk.

 przym. czarny, czarniutki, czarniusieńki, czernawy

 przysł. czarniawo, czarnawo, czarno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarniawy, rzad. czernawy

Wiktionary


czarnca

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Czarn­ca – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie wło­szczow­skim, w gmi­nie Wło­szczo­wa. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Czarn­ca. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


czarne

fi­li­żan­ki kawy bez mleka, bez śmie­tan­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) bier­ki ko­lo­ru czar­ne­go

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) łódź. ro­dzaj węd­li­ny z do­dat­kiem krwi

forma przy­miot­ni­ka.

 (3.1) licz­ba po­je­dyn­cza, ro­dzaj ni­ja­ki lub licz­ba mnoga, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy od przy­miot­ni­ka czar­ny

Wiktionary

Czar­ne (daw­niej "Ha­mersz­tyn", Ham­mer­ste­in) – mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Czar­ne.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2018 Czar­ne li­czy­ło 5983 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ot­war­ciu ka­mien­nej ścia­ny, czar­ne czę­sto nie do­strze­ga­ją za­gro­że­nia, aż do mo­men­tu, kiedy jest już zbyt późno.

 (2.1) Ka­szan­ka i czar­ne sta­no­wi­ły w bu­dże­tach ro­dzin­nych bar­dzo po­pu­lar­ną po­zy­cję żyw­no­ścio­wą.

Wiktionary


czarnecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­nec­ki – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 32 525 osób.
  • Aloj­zy Czar­nec­ki (1893-1980 w To­ru­niu) – pol­ski fo­to­graf
  • Ed­ward Czar­nec­ki (1774-1831) – ad­mi­ni­stra­tor ar­chi­die­cez­ji war­szaw­skiej
  • Ed­ward Czar­nec­ki (1830-1864) – pow­sta­niec stycz­nio­wy, zmarł w Uso­lie (Rosja) na zes­la­niu (link: * Ta­de­usz Maria Czar­nec­ki)
  • Erazm Czar­nec­ki (1892-1949) – dzia­łacz po­lo­nij­ny w Wol­nym Mie­ście Gdań­sku
  • Hen­ryk Czar­nec­ki (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jan Czar­nec­ki (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jacek Czar­nec­ki (ur. 1963) – pol­ski dzien­ni­karz ra­dio­wy, ko­re­spon­dent wo­jen­ny
  • Karol Czar­nec­ki (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ka­zi­mierz Czar­nec­ki (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Krzysz­tof Czar­nec­ki (ur. 1957) – pol­ski po­li­tyk
  • Le­szek Czar­nec­ki (ur. 1962) – pol­ski przed­się­bior­ca, we­dług ma­ga­zy­nu „For­bes” naj­bo­gat­szy Polak w 2008 r.

Wikipedia


czarnek

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. daw. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ari­chan­na me­la­na­ria|ref=tak., przy­le­pek mo­cza­rek, ćma o żół­ta­wych, czar­no na­kra­pia­nych skrzy­dłach

Wiktionary

Zo­bacz też: Czar­nek (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Czar­nek – szczyt o wy­so­ko­ści 868 m n.p.m. w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w Su­de­tach Środ­ko­wych, w Gó­rach Ka­mien­nych, w pa­śmie Gór Su­chych.

Góra po­ło­żo­na jest w środ­ko­wej, naj­wyż­szej czę­ści ma­sy­wu Gór Su­chych, na za­chód od Wa­li­gó­ry i na po­łud­nio­wy wschód od So­ko­łow­ska. Znaj­du­je się w bocz­nym grzbie­ci­ku od­cho­dzą­cym ku po­łud­nio­wi od Su­cha­wy. Góra stoż­ko­wa­ta i ska­li­sta. Zbo­cza stro­me i po­cię­te ma­ły­mi, lecz głę­bo­ki­mi do­lin­ka­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czarny mos./mrz., czerń ż., czernina ż., czernica ż., czernienie n., poczernienie n.

 czas. czernić ndk., poczernić dk.

 przym. czarny, czarnawy

 przysł. czarno, czarnawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przylepek moczarek

Wiktionary


czarneński

→ Czar­ne; czar­niań­ski, czar­nień­ski


SJP.pl


czarnia

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­nia – fik­cyj­na pla­ne­ta w ko­mik­sach DC Co­mics, oj­czyz­na Lobo
  • Czar­nia – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Czar­nia
  • Czar­nia – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ka­dzi­dło
  • Czar­nia – część wsi Łyse, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Łyse
  • Czar­nia – dawna gro­ma­da z sie­dzi­bą władz w Czar­nii
  • Czar­nia Duża
  • Czar­nia Mała

Wikipedia


czarniak

dra­pież­na ryba z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w wo­dach At­lan­ty­ku i Morza Pół­noc­ne­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się czar­nym za­bar­wie­niem jamy gę­bo­wej i wy­su­nię­tą dolną szczę­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pol­la­chius vi­rens|ref=tak., eu­ro­pej­ska i ka­na­dyj­ska ryba at­lan­tyc­ka;

 (1.2) środ. prze­stęp­cze chleb

Wiktionary

Czar­niak ("Pol­la­chius vi­rens") – ga­tu­nek dra­pież­nej ryby z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych (Ga­di­dae), bli­sko spo­krew­nio­ny z rdzaw­cem. Ryba o dużym zna­cze­niu go­spo­dar­czym, tuż za dor­szem at­lan­tyc­kim i pla­mia­kiem. Swoją nazwę zaw­dzię­cza czar­nej bar­wie wnę­trza jamy gę­bo­wej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃarʲɲak, AS: čarʹńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerń ż., czerniak m., czarny mos./mrz.

 czas. czernić ndk., poczernić dk.

 przym. czarny, czarniakowy, czerniakowy

 przysł. czarno

Wiktionary


czarnianin

miesz­ka­niec Czar­nej, Czar­ne­go


SJP.pl


czarnianka

miesz­kan­ka Czar­nej, Czar­ne­go


SJP.pl


czarniawobrązowy

brą­zo­wy o od­cie­niu czar­nia­wym


SJP.pl


czarniawski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Czar­niaw­ska (1948–2024) – pol­sko-szwedz­ka psy­cho­loż­ka i so­cjo­loż­ka
  • Bo­le­sław Czar­niaw­ski (1898–1961) – pol­ski woj­sko­wy
  • Elż­bie­ta Cich­la-Czar­niaw­ska (ur. 1935) – pol­ska po­et­ka i pi­sar­ka
  • Wła­dy­sław Czar­niaw­ski (ur. 1892) – pol­ski woj­sko­wy

Wikipedia


czarniawy

ma­ją­cy kolor zbli­żo­ny do czar­ne­go, ciem­ny, pra­wie czar­ny; czer­nia­wy, czar­na­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor zbli­żo­ny do czar­ne­go, pra­wie czar­ny, ciem­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten czar­nia­wy pó­łelf to Civ­ril, zbój i za­wo­do­wy mor­der­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarʲˈɲavɨ, AS: čarʹńavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarniawa ż., czarnuszka ż., czerń ż., czernidło n., czarnidło ż., czarny mos./mrz.

 przym. czarny, czarniutki, czarniusieńki

 przysł. czarniawo, czarnawo, czarno

 czas. czernieć ndk., czarnieć ndk.

 temsłow. czarno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. czarnawy

Wiktionary


czarniański

1. przy­miot­nik od: Czar­na, Czar­ne
2. przy­miot­nik od: Czar­na Bia­ło­stoc­ka; czar­no­bia­ło­stoc­ki


SJP.pl


czarnica

Czar­ni­ca (ka­szub. "Czôrnice", niem. "Schar­nitz") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na na Po­je­zie­rzu By­tow­skim, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.

Wikipedia


czarnidło

sub­stan­cja do na­da­wa­nia cze­muś czar­ne­go ko­lo­ru; czer­ni­dło


SJP.pl


czarniecki

→ Czarn­ca


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­niec­ki – naz­wi­sko
  • człon­ko­wie ro­dzi­ny Czar­niec­kich herbu Ło­dzia
    • Ste­fan Czar­niec­ki – het­man
    • Jan Czar­niec­ki – miecz­nik kra­kow­ski
    • Paweł Czar­niec­ki – rot­mistrz i puł­kow­nik kró­lew­ski
    • Ste­fan Sta­ni­sław Czar­niec­ki – pi­sarz polny ko­ron­ny od 1671, mar­sza­łek sejmu pa­cy­fi­ka­cyj­ne­go w 1673, mar­sza­łek kon­fe­de­ra­cji go­łąb­skiej, sta­ro­sta ka­niow­ski, ra­dzie­jow­ski, brań­ski, lip­nic­ki.
    • Krzysz­tof Czar­niec­ki – dwo­rza­nin kró­lew­ski, sta­ro­sta chę­ciń­ski i ży­wiec­ki
    • Mar­cin Czar­niec­ki – miecz­nik czer­ni­how­ski
  • inne osoby no­szą­ce naz­wi­sko Czar­niec­ki
    • Fe­liks Czar­niec­ki – psy­chia­tra
  • Czar­nec­ki

Wikipedia

Patrz:

Czarnca

czarniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czar­no


SJP.pl


czarniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czar­ny; bar­dziej czar­ny


SJP.pl


czarniewo

Czar­nie­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Szta­bin.

Wieś kró­lew­ska eko­no­mii gro­dzień­skiej po­ło­żo­na była w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


czarnieć

zmie­niać kolor na czar­ny


SJP.pl


czarnieński

1. → Czar­ne; czar­niań­ski, czar­neń­ski;
2. → Czar­nia


SJP.pl

Patrz:

Czarne; czarniański, czarneński;
2. → Czarnia

czarnik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czar­nik (Cryp­ti­cus) – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych
  • An­drzej Czar­nik – pol­ski hi­sto­ryk
  • Au­stin Czar­nik – ame­ry­kań­ski ho­ke­i­sta
  • Hen­ryk Czar­nik – pol­ski woj­sko­wy, pił­karz, ho­ke­i­sta, dzia­łacz spor­to­wy
  • Ka­zi­mierz Czar­nik – pol­ski ad­wo­kat, dzia­łacz so­ko­li
  • Mar­cin Czar­nik – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Oskar Sta­ni­sław Czar­nik – pol­ski li­te­ra­tu­roz­naw­ca, dzia­łacz opo­zy­cji w PRL
  • Te­re­sa Czar­nik-Sojka – pol­ska dzien­ni­kar­ka, po­słan­ka na Sejm

Wikipedia


czarnina

zupa na bazie zwie­rzę­cej krwi (prze­waż­nie ka­czej lub gę­siej); czer­ni­na, czar­na po­lew­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. gw-pl|Poz­nań. zob. czer­ni­na.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czernina, juszka, czarna polewka

Wiktionary


czarniuchny

zdrob­nie­nie od: czar­ny; czar­niuś­ki, czar­niut­ki


SJP.pl


czarniusieńki

zdrob­nie­nie od: czar­niuś­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: czar­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarʲɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: čarʹńüśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnulka ż.

 przym. czarnawy, czarniawy

Wiktionary


czarniuteńki

zdrob­nie­nie od: czar­niut­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: czar­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarʲɲuˈtɛ̃ɲci, AS: čarʹńutẽńḱi

Wiktionary


czarniutki

zdrob­nie­nie od: czar­ny; czar­niuch­ny, czar­niuś­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: czar­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarʲˈɲutʲci, AS: čarʹńutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnulka ż., czarny mos./mrz.

 przym. czarnawy, czarniawy, czarny

Wiktionary


czarniuśki

zdrob­nie­nie od: czar­ny; czar­niuch­ny, czar­niut­ki


SJP.pl


czarnizna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Pisz. ubra­nie ża­łob­ne

Wiktionary


czarnkowianin

miesz­ka­niec Czarn­ko­wa


SJP.pl


czarnkowianka

miesz­kan­ka Czarn­ko­wa


SJP.pl


czarnkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czarn­ko­wo – osada w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Trze­bie­li­no.
  • Czarn­ko­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Ty­cho­wo
  • Czarn­ko­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Ma­ria­no­wo

Wikipedia


czarnkowski

przy­miot­nik od: Czarn­ków


SJP.pl


czarnków

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce;
3. gmina wiej­ska w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Czarn­ków (dawn. "Czarn­ków nad No­te­cią"; niem. "Schar­nic­kau", "Tschar­nic­kau") – mia­sto w za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu czarn­kow­sko-trzcia­nec­kie­go oraz gminy wiej­skiej Czarn­ków. Mia­sto po­ło­żo­ne jest nad rzeką Noteć, na skra­ju Pu­szczy No­tec­kiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­chał dziś z Czarn­ko­wa w wo­je­wództ­wie pil­skim, gdzie po­ma­gał jako kon­sul­tant w ja­kiejś mało istot­nej spra­wie serii dziw­nych pod­pa­leń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃarn̥kuf, AS: čarn̦kuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnkowianin m., czarnkowianka ż.

 przym. czarnkowski

Wiktionary


czarno

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) przysł. od­przym. od: czar­ny (barwa)

 (1.2) przysł. od­przym. od: czar­ny (kon­trast dla tła)

 (1.3) przysł. od­przym. od: czar­ny (mrok)

 (1.4) przysł. od­przym. od: czar­ny (pe­sy­mizm)

Wiktionary

Czar­no – de­biu­tanc­ki album Ma­cie­ja Bal­ca­ra wy­da­ny w 1998 na­kła­dem wyt­wór­ni Po­ma­ton EMI.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osoby bę­dą­ce w ża­ło­bie, ubie­ra­ją się na czar­no.

 (1.2) Na plan­ta­cja­an­ta­cji było aż czar­no od owo­ców aro­nii.

 (1.3) Nad­cią­gnę­ła chmu­ra bu­rzo­wa i za oknem zro­bi­ło się czar­no.

 (1.4) Nie uczysz się. Czar­no widzę twoją przysz­łość!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃarnɔ, AS: čarno

Wiktionary

Powiązane:

 zob. czarny.

 zob. czarno-.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ciemno

 (1.3) mroczno, mrocznie, ciemno

 (1.4) pesymistycznie

Wiktionary


czarno-biały

w czę­ści czar­ny, w czę­ści biały; biało-czar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: czar­ny i biały

 (1.2) fot. film. w ko­lo­rach: bia­łym, czar­nym i róż­nych od­cie­niach sza­ro­ści; taki, który od­da­je tylko te barwy

 (1.3) przen. na­zbyt upro­szczo­ny, nie­wi­dzą­cy cech poś­red­nich, od­da­ją­cy tylko skraj­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam sobie czar­no-białą su­kien­kę w uko­śne pasy.

 (1.1) Panda to takie pu­cha­te, czar­no-białe zwie­rzę.

 (1.2) Wciąż mamy w domu dzia­ła­ją­cy czar­no-biały te­le­wi­zor.

 (1.2) Jacek para się czar­no-białą fo­to­gra­fią ar­ty­stycz­ną.

 (1.3) Dla moich dziad­ków wszyst­ko jest czar­no-białe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔ‿ˈbʲjawɨ, AS: čarno‿bʹi ̯au̯y

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarnobielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biało-czarny

 (1.2) monochromatyczny

 (1.3) zerojedynkowy

Wiktionary


czarno-brązowy

w czę­ści czar­ny, w czę­ści brą­zo­wy; brą­zo­wo-czar­ny


SJP.pl


czarno-czerwony

w czę­ści czar­ny, w czę­ści czer­wo­ny; czer­wo­no-czar­ny


SJP.pl


czarno-granatowy

w czę­ści czar­ny, w czę­ści gra­na­to­wy; gra­na­to­wo-czar­ny


SJP.pl


czarno-rdzawo-białawy

zło­żo­ny z trzech ko­lo­rów: czar­ne­go, rdza­we­go i bia­ła­we­go


SJP.pl


czarno-srebrzysty

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest czę­ścio­wo czar­ny i czę­ścio­wo sre­brzy­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na nie­wiel­ką scenę w kącie sali wró­cił wła­śnie, z przy­słu­gu­ją­cej mu pięt­na­sto­mi­nu­to­wej przer­wy re­kre­a­cyj­nej, trzy­o­so­bo­wy ze­spół zło­żo­ny z gi­ta­rzy­sty, per­ku­si­sty i śpie­wacz­ki o pla­ty­no­wych wło­sach, ubra­nej w czar­no-sre­brzy­stą su­knię nie­po­trzeb­nie mocno od­sła­nia­ją­cą de­kolt.

Wiktionary


czarno-zielony

w czę­ści czar­ny, w czę­ści zie­lo­ny; zie­lo­no-czar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) czar­ny i zie­lo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy mie­szan­ka her­ba­ty czar­nej i zie­lo­nej jest czar­no-zie­lo­na?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔ‿ʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: čarno‿źelõny

Wiktionary


czarno-żółty

w czę­ści czar­ny, w czę­ści żółty; żółto-czar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) czar­ny i żółty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­wło­ki niek­tó­rych owa­dów są po­kry­te czar­no-żół­ty­mi pa­sa­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔ‿ˈʒuwtɨ, AS: čarno‿žuu̯ty

Wiktionary


czarnobiałostocki

przy­miot­nik od: Czar­na Bia­ło­stoc­ka; czar­niań­ski


SJP.pl


czarnoborski

→ Czar­no­bor­sko


SJP.pl

Patrz:

Czarnoborsko

czarnobrewa

ko­bie­ta ma­ją­ca czar­ne lub ciem­ne brwi


SJP.pl


czarnobrewy

ma­ją­cy czar­ne lub ciem­ne brwi


SJP.pl


czarnobrody

1. ma­ją­cy czar­ną brodę;
2. mnisz­ka czar­no­bro­da - ro­dzaj ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czar­ny za­rost na bro­dzie

 (1.2) taki, który ma czar­ny pod­bró­dek, brodę

Wiktionary

Czar­no­bro­dy (ang. "Black­be­ard", właśc. Ed­ward Teach lub Thatch, także Thack, That­che i The­ach) (ur. około 1680, zm. 22 li­sto­pa­da/2 grud­nia 1718) – an­giel­ski pirat, w la­tach 1717–1718 gra­su­ją­cy na wschod­nim wy­brze­żu Ame­ry­ki Bry­tyj­skiej i Morzu Ka­ra­ib­skim, jeden z naj­groź­niej­szych pi­ra­tów swo­je­go okre­su.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈbrɔdɨ, AS: čarnobrody

Wiktionary


czarnobrunatny

bru­nat­ny o czar­nym od­cie­niu


SJP.pl


czarnobrwisty

ma­ją­cy czar­ne brwi, np. al­ba­tros czar­nobr­wi­sty


SJP.pl


czarnobrzuchy

1. wie­wiór­czak czar­no­brzu­chy - ga­tu­nek gry­zo­nia;
2. oce­an­nik czar­no­brzu­chy, sro­czek czar­no­brzu­chy, bły­szczak czar­no­brzu­chy - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy ciem­ną spod­nią stro­nę tu­ło­wia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pło­cie usiadł czar­no­brzu­chy pta­szek.

Wiktionary


czarnobrązowy

brą­zo­wy o od­cie­niu czar­nym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor brą­zo­wy o od­cie­niu czar­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czar­no­brą­zo­wa kora od­cis­nę­ła się na ich skó­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ, AS: čarnobrõũ̯zovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. brązowo-czarny

Wiktionary


czarnobyl

mia­sto na Ukra­i­nie, w któ­rym w 1986 roku dosz­ło do wy­bu­chu w elek­trow­ni ją­dro­wej; Czer­no­byl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie ki­jow­skim, re­jo­nie iwan­kow­skim;

 (1.2) przen. publ. ka­ta­stro­fa w elek­trow­ni ją­dro­wej w Czar­no­by­lu (1.1) w 1986 r.

Wiktionary

Czar­no­byl ( Чорнобиль, "Czor­no­byl") – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ki­jow­skim, w re­jo­nie wy­szo­grodz­kim, u uj­ścia Uży do Pry­pe­ci.

Mia­sto ko­ja­rzą­ce się głów­nie z ka­ta­stro­fą ją­dro­wą, która wy­da­rzy­ła się w od­da­lo­nej o 18 ki­lo­me­trów elek­trow­ni ją­dro­wej, która z wsią współ­dzie­li nazwę – samej jed­nak elek­trow­ni de facto znacz­nie bli­żej do za­ło­żo­ne­go w 1970 mia­sta Pry­peć (ok.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Czar­no­by­lu dosz­ło do naj­więk­szej ka­ta­stro­fy nu­kle­ar­nej w hi­sto­rii.

 (1.2) W opu­bli­ko­wa­nym w dzie­sią­tą rocz­ni­cę wy­bu­chu ra­por­cie je­dy­ny­mi ofia­ra­mi Czar­no­by­la są ra­tow­ni­cy, któ­rzy ga­si­li pożar w pier­wszej fazie ka­ta­stro­fy i zo­sta­li na­pro­mie­nio­wa­ni niez­wy­kle wy­so­ki­mi daw­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnobylit mrz.

 przym. czarnobylski, poczarnobylski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Czernobyl

Wiktionary


czarnobylanin

miesz­ka­niec Czar­no­by­la


SJP.pl


czarnobylanka

miesz­kan­ka Czar­no­by­la


SJP.pl


czarnobylit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sil­nie ra­dio­ak­tyw­na sub­stan­cja kry­sta­licz­na sztucz­ne­go po­cho­dze­nia, skła­da­ją­ca się głów­nie z krze­mia­nu cyr­ko­nu z do­miesz­ką uranu, od­kry­ta w ko­rium po ka­ta­stro­fie w Czar­no­by­lu;

Wiktionary

Czar­no­by­lit – sil­nie ra­dio­ak­tyw­na sub­stan­cja kry­sta­licz­na po­cho­dze­nia tech­no­ge­nicz­ne­go, skła­da­ją­ca się głów­nie z krze­mia­nu cyr­ko­nu z do­miesz­ką uranu (do 10%). Zo­stał od­kry­ty w po­dzie­miach re­ak­to­ra nr 4 po ka­ta­stro­fie w Czar­no­by­lu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wew­nątrz bloku czwar­te­go znaj­du­je się mię­dzy in­ny­mi wy­so­ce ra­dio­ak­tyw­ny czar­no­by­lit. Ta niez­na­na wcze­śniej sub­stan­cja, naz­wa­na tak od Czar­no­by­la, pow­sta­ła głów­nie z resz­tek sto­pio­ne­go re­ak­to­ra oraz pa­li­wa ją­dro­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnobyl mrz.

 przym. czarnobylski, poczarnobylski

Wiktionary


czarnobylski

przy­miot­nik od: Czar­no­byl


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czar­no­by­lem, do­ty­czą­cy Czar­no­by­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnobyl mrz., czarnobylit mrz.

 przym. poczarnobylski

Wiktionary


czarnochowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Nie mylić z: Czar­nu­cho­wi­ce.

Czar­no­cho­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wie­lic­kim, w gmi­nie Wie­licz­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wikipedia


czarnocice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Czar­no­ci­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Bytoń.

Wikipedia


czarnocin

nazwa wielu wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­no­cin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Czar­no­cin
  • Czar­no­cin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Ra­dza­nów
  • Czar­no­cin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Dobre
  • Czar­no­cin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gmi­nie Strze­go­wo
  • Czar­no­cin – wieś w woj. opol­skim, w pow. strze­lec­kim, w gmi­nie Le­śni­ca
  • Czar­no­cin – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Piąt­ni­ca
  • Czar­no­cin – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Skar­sze­wy
  • Czar­no­cin – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Czar­no­cin
  • Czar­no­cin – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie Step­ni­ca
  • Czar­no­cin – gmina w woj. łódz­kim
  • Czar­no­cin – gmina w woj. świę­to­krzy­skim
  • Czar­no­cin – gro­ma­da w po­wie­cie ka­zi­mier­skim

Wikipedia


czarnocinek

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Czar­no­ci­nek – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim, w gmi­nie Strze­go­wo.

W Czar­no­cin­ku uro­dził się Sta­ni­sław Igna­cy Ła­gu­na.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Mi­ko­ła­ja w Niedz­bo­rzu.

Wikipedia


czarnocinianin

miesz­ka­niec Czar­no­ci­na


SJP.pl


czarnocinianka

miesz­kan­ka Czar­no­ci­na


SJP.pl


czarnociński

→ Czar­no­cin


SJP.pl

Patrz:

Czarnocin

czarnocki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Czar­noc­ki → Zo­rian Do­łę­ga-Cho­da­kow­ski
  • Bar­ba­ra Czar­noc­ka – pol­ska bio­che­micz­ka
  • Ha­li­na Czar­noc­ka (1900–1998) – pol­ska dzia­łacz­ka spo­łecz­na i oś­wia­to­wa
  • Hen­ryk Czar­noc­ki (ur. 1952) – pol­ski rol­nik i po­li­tyk
  • Jan Czar­noc­ki (1889–1951) – pol­ski ge­o­log
  • Ka­zi­mierz Czar­noc­ki (1912–1981) – pol­ski dzien­ni­karz, woj­sko­wy, dzia­łacz spo­łecz­ny i spor­to­wy
  • Mał­go­rza­ta Czar­noc­ka – pol­ska fi­lo­zof­ka
  • Mar­cin Czar­noc­ki – urzęd­nik ziem­ski I Rze­czy­po­spo­li­tej
  • Ma­u­ry­cja Czar­noc­ka – pol­ska dzia­łacz­ka na­ro­do­wa, oś­wia­to­wa i spo­łecz­na
  • Mi­chał Czar­noc­ki (1711–1788) – urzęd­nik ziem­ski I Rze­czy­po­spo­li­tej
  • Mi­chał Czar­noc­ki (1880/1883–1935) – pol­ski in­ży­nier ko­mu­ni­ka­cji i woj­sko­wy
  • Piotr Czar­noc­ki – pol­ski in­ży­nier, spe­cja­li­sta w za­kre­sie kon­struk­cji z two­rzyw sztucz­nych

Wikipedia


czarnoczelny

ma­ją­cy czar­ne czoło; część nazwy wielu ga­tun­ków pta­ków


SJP.pl


czarnoczerwony

czer­wo­ny o czar­nym od­cie­niu


SJP.pl


czarnoczuby

1. syl­fik czar­no­czu­by, kacz­ka czar­no­czu­ba, bil­bil czar­no­czu­by, si­ko­ra czar­no­czu­ba - ga­tun­ki pta­ków;
2. ui­sti­ti czar­no­czu­ba, lan­gur czar­no­czu­by - ga­tun­ki małp


SJP.pl


czarnodruk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pła­skie, dru­ko­wa­ne pu­bli­ka­cje dla osób nie­do­wi­dzą­cych (w odróż­nie­niu od tych dru­ko­wa­nych wy­pu­kle, np. w al­fa­be­cie Bra­il­le'a)

 (1.2) fi­la­tel. czar­ne od­bit­ki ko­lo­ro­wych znacz­ków pocz­to­wych lub ca­ło­stek wy­ko­na­ne dla próby, jako no­wo­druk, wtór­no­druk albo od­bit­ka ze ska­so­wa­nej formy;

Wiktionary

Czar­no­druk – w fi­la­te­li­sty­ce ogól­ne okre­śle­nie dla prób, no­wo­dru­ków, wtór­no­dru­ków albo od­bi­tek z form ska­so­wa­nych znacz­ków lub ca­ło­stek.

Wy­ko­na­ne są one na zle­ce­nie pocz­ty lub in­nych in­sty­tu­cji w ce­lach re­kla­mo­wych, pro­pa­gan­do­wych lub pa­miąt­ko­wych. Czę­sto tak są okre­śla­ne czar­no-białe re­pro­duk­cje. Okre­śle­nie czar­no­druk wy­wo­dzi się od ko­lo­ru czar­ne­go, który jako je­dy­ny jest uży­wa­ny do pro­duk­cji.

Wikipedia


czarnodudek

czar­no­du­dek więk­szy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny sier­po­dud­ków


SJP.pl


czarnodunajecki

przy­miot­nik od: Czar­ny Du­na­jec


SJP.pl


czarnodziobek

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych; gilak blady


SJP.pl

Czar­no­dzio­bek ("Rho­do­spi­za ob­so­le­ta") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych (Frin­gil­li­dae). Wy­stę­pu­je w po­łud­nio­wo-za­chod­niej (głów­nie Bli­ski Wschód) i środ­ko­wej Azji (aż po Chiny). Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia


czarnodzioby

ma­ją­cy czar­ny dziób; część nazwy wielu ga­tun­ków pta­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czar­ny dziób

Wiktionary


czarnodębowy

wy­ko­na­ny z czar­ne­go dębu, drew­na dębu bar­dzo długo prze­by­wa­ją­ce­go w wo­dzie lub pod zie­mią


SJP.pl


czarnofigurowy

styl czer­wo­no­fi­gu­ro­wy - spo­sób ma­lo­wa­nia na­czyń w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, po­le­ga­ją­cy wy­pa­la­niu na­ma­lo­wa­nych po­sta­ci i przed­mio­tów, przez co na­bie­ra­ły one czar­ne­go ko­lo­ru, a resz­ta na­czy­nia - czer­wo­ne­go; tech­ni­ka czar­no­fi­gu­ro­wa, ma­lar­stwo czar­no­fi­gu­ro­we


SJP.pl


czarnofioletowy

fio­le­to­wy o od­cie­niu czar­nym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fio­le­to­wy o od­cie­niu czar­nym

Wiktionary


czarnogardły

ma­ją­cy czar­ne pióra pod dzio­bem; część nazwy wielu ga­tun­ków pta­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czar­ne gar­dło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak na­zy­wa­cie te czar­no­gar­dłe ptaki?

Wiktionary


czarnogiełdowy

po­tocz­nie: zwią­za­ny z czar­ną gieł­dą - nie­le­gal­nym ryn­kiem walut


SJP.pl


czarnogiełdziarski

do­ty­czą­cy tran­sak­cji na czar­nej gieł­dzie


SJP.pl


czarnogiełdziarz

po­tocz­nie: czło­wiek zaj­mu­ją­cy się tran­sak­cja­mi na czar­nej gieł­dzie


SJP.pl


czarnogoździce

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Czar­no­goź­dzi­ce ( Zwornogoschütz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie mi­lic­kim, w gmi­nie Kro­śni­ce.

Wikipedia


czarnogranatowy

gra­na­to­wy o od­cie­niu czar­nym


SJP.pl


czarnogrzbiety

1. bą­czek czar­nogrz­bie­ty, kro­gu­lec czar­nogrz­bie­ty, ziar­no­ja­dek czar­nogrz­bie­ty - ga­tun­ki pta­ków;
2. tu­ko­tu­ko czar­nogrz­bie­ty - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny tu­ko­tu­ko­wa­tych


SJP.pl


czarnogrzywy

ma­ją­cy czar­ną grzy­wę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zool. ma­ją­cy czar­ną grzy­wę, z czar­ną grzy­wą

Wiktionary


czarnogóra

pań­stwo w Eu­ro­pie; Re­pu­bli­ka Czar­no­gó­ry (w okre­sie od 4 lu­te­go 2003 do 3 czerw­ca 2006 re­pu­bli­ka związ­ko­wa sta­no­wią­ca część fe­de­ra­cji pań­stwa Ser­bia i Czar­no­gó­ra)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Pod­go­ri­cy;

 (1.2) geogr. szczyt w Pol­sce, w Gó­rach Kru­czych;

Wiktionary

Czar­no­gó­ra ( Crna Gora / Црна Гора, IPA []) – pań­stwo uni­tar­ne w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wej pow­sta­łe po roz­pa­dzie Ser­bii i Czar­no­gó­ry. Wcze­śniej re­pu­bli­ka związ­ko­wa So­cja­li­stycz­nej Fe­de­ra­cyj­nej Re­pu­bli­ki Ju­go­sła­wii (1945–1992), Fe­de­ral­nej Re­pu­bli­ki Ju­go­sła­wii (1992–2003) oraz Ser­bii i Czar­no­gó­ry (2003–2006). Leży na po­brze­żu Morza Adria­tyc­kie­go i gra­ni­czy z Ser­bią, Ko­so­wem, Chor­wa­cją, Bo­śnią i Her­ce­go­wi­ną oraz Al­ba­nią. Sto­li­cą i naj­więk­szym mia­stem jest Pod­go­ri­ca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czar­no­gó­ra jest nie­pod­le­głym pań­stwem od 3 czerw­ca 2006 r.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡura, AS: čarnogura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnogórski mrz., Czarnogórzec mos., Czarnogórzanin mos., Czarnogórzanka ż.

 przym. czarnogórski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oficjalna nazwa Republika Czarnogóry

Wiktionary


czarnogórka

oby­wa­tel­ka Czar­no­gó­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. Czar­no­gó­rzan­ka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mniej­szą uwagę zwra­ca­ły na sie­bie licz­ne typy po­łud­nio­wych Sło­wian. Sla­won­ka z dziec­kiem, Dal­mat­ka, Her­co­go­wi­niec, Istryj­ka, Czar­no­gór­ka itd. są to obra­zy, które wy­wie­ra­ły na każ­dym widzu głę­bo­kie wra­że­nie, za­rów­no sta­ran­nem wy­koń­cze­niem najm­niej­szych szcze­gó­łów, jak i nader sym­pa­tycz­ną i żywą cha­rak­te­ry­sty­ką przed­sta­wia­nych typów sic..

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡurka, AS: čarnogurka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnogórzec

Wiktionary


czarnogórski

→ Czar­no­gó­ra


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Czar­no­gó­ry lub Czar­no­gór­ców, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Czar­no­gó­ry lub Czar­no­gór­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. jedna z czte­rech ure­gu­lo­wa­nych od­mian ję­zy­ka serb­sko-chor­wac­kie­go, ze sta­tu­sem ję­zy­ka urzę­do­we­go w Czar­no­gó­rze;

Wiktionary

Patrz:

Czarnogóra

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡursʲci, AS: čarnogursʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnogóra ż., Czarnogórzanin mos., Czarnogórzec mos., Czarnogórzanka ż.

Wiktionary


czarnogórskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem czar­no­gór­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem czar­no­gór­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku czar­no­gór­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡurskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: čarnogurskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czarnogórskość

→ czar­no­gór­ski


SJP.pl

Patrz:

czarnogórski

czarnogórzanin

rzad­ko: oby­wa­tel Czar­no­gó­ry; Czar­no­gó­rzec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Czar­no­gó­ry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔɡuˈʒãɲĩn, AS: čarnogužãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnogóra ż., Czarnogórzec mos.

:: fż. Czarnogórzanka ż.

 przym. czarnogórski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Czarnogórzec

Wiktionary


czarnogórzanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Czar­no­gó­ry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔɡuˈʒãŋka, AS: čarnogužãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnogóra ż., Czarnogórzec mos.

:: fm. Czarnogórzanin mos.

 przym. czarnogórski

Wiktionary


czarnogórzec

oby­wa­tel Czar­no­gó­ry; Czar­no­gó­rza­nin (rzad­ko)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek na­ro­do­wo­ści czar­no­gór­skiej, oby­wa­tel Czar­no­gó­ry, miesz­ka­niec Czar­no­gó­ry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡuʒɛt͡s, AS: čarnogužec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarnogórzanin mos., Czarnogóra ż.

:: fż. Czarnogórka ż.

 przym. czarnogórski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Czarnogórzanin

Wiktionary


czarnogłowy

ma­ją­cy czar­ną głowę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czar­ną głowę

Wiktionary

Czar­no­gło­wy (niem. "Zarn­glaff") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie Przy­bier­nów.

W 1759 roku roz­po­czę­to we wsi ek­splo­a­ta­cję kre­do­wych złóż wa­pie­nia.

W 1902 spół­ka "Pom­mers­che Kalk­ste­in­wer­ke GmbH" uru­cho­mi­ła tu ko­pal­nię i przet­wór­nię ka­mie­nia wa­pien­ne­go, która w krót­kim cza­sie stała się naj­więk­szym ów­czes­nym pro­du­cen­tem su­row­ca w całym Ce­sar­stwie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Są też przy­pu­szcze­nia, że sta­ro­żyt­ni czar­no­gło­wi Su­me­ro­wie są krew­nia­ka­mi Ka­u­kaz­czy­ków.

 (1.1) Cisi, przy­gię­ci do ziemi, czar­no­gło­wi i w czar­nych okry­ciach, nie pa­trząc na boki, przesz­li boso i zni­kli w lesie opo­dal.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈɡwɔvɨ, AS: čarnogu̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnogłówka ż., czarnogłów m., Czarnogłów m., Czarnogłowy nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarnołbisty

Wiktionary


czarnogłów

bó­stwo sło­wiań­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­no­głów – bóg Sło­wian z Rugii
  • Czar­no­głów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim
  • Czar­no­głów – gro­ma­da
  • Czar­no­głów – dawna gmina w gu­ber­ni sied­lec­kiej, wo­je­wództ­wie lu­bel­skim i ma­zo­wiec­kim
  • czar­no­głów (Ca­to­sco­pium) – ro­dzaj mchów z ro­dzi­ny czar­no­gło­wo­wa­tych
  • czar­no­głów czar­nia­wy - ga­tu­nek mchu z ro­dza­ju czar­no­gło­wo­wa­tych
  • czar­no­głów­ka – ga­tu­nek ptaka

Wikipedia


czarnogłówka

1. ga­tu­nek si­ko­ry;
2. rasa owiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. pot. zob. czar­no­głów­ka zwy­czaj­na.;

 (1.2) zool. roln. zob. owca czar­no­głów­ka.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czar­no­głów­ka – ga­tu­nek si­ko­ry
  • owca czar­no­głów­ka – rasa owiec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czar­no­głów­kę z wy­glą­du bar­dzo trud­no odróż­nić od sza­ryt­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnogłów m., Czarnogłów m., Czarnogłowy nmos.

 przym. czarnogłowy

Wiktionary


czarnohora

pasmo gór­skie na Ukra­i­nie


SJP.pl

Czar­no­ho­ra (522.25; Чорногора – "Czor­no­ho­ra") – pasmo gór­skie na te­re­nie za­chod­niej Ukra­i­ny.

Naj­wyż­sza część Be­ski­dów Po­ło­niń­skich i jed­no­cze­śnie Zew­nętrz­nych Kar­pat Wschod­nich. Od stro­ny pół­noc­no-za­chod­niej są­sia­du­je z pas­ma­mi Gor­ga­nów i Świ­dow­ca, od pół­noc­no-wschod­niej z Po­ło­ni­na­mi Hry­niaw­ski­mi, zaś od po­łud­nia z Kar­pa­ta­mi Mar­ma­ro­ski­mi (na te­re­nie Ru­mu­nii).

Wikipedia


czarnohorski

→ Czar­no­ho­ra


SJP.pl

Patrz:

Czarnohora

czarnokit

ro­dzaj skały me­ta­mor­ficz­nej lub mag­mo­wej, zło­żo­nej głów­nie z kwar­cu; en­der­bit


SJP.pl


czarnoksięski

zwią­za­ny z magią, cza­ra­mi; cza­ro­dziej­ski


SJP.pl


czarnoksięstwo

1. magia, czary;
2. sztu­ka rzu­ca­nia za­klęć i cza­rów; cza­ro­dziej­stwo, cza­row­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prak­ty­ki ma­gicz­ne

 (1.2) skut­ki magii

Wiktionary

Czar­nok­się­stwo – dzia­ła­nie po­le­ga­ją­ce na świa­do­mym po­słu­gi­wa­niu się magią (do­myśl­nie czar­ną magią) zde­fi­nio­wa­ne przez Ja­ku­ba I w trak­ta­cie "Da­e­mo­no­lo­gie" jako „po­wo­do­wa­nie zja­wisk nad­na­tu­ral­nych nie za poz­wo­le­niem Boga (cuda) lecz przy po­mo­cy dia­bel­skiej”. Ten sam trak­tat do­ko­nu­je po­dzia­łu „czar­nok­się­stwa” na: "witch-craft" (cza­ro­stwo/cza­row­nict­wo) i "ne­cro­man­cy" (ne­kro­man­cję) za po­mo­cą skut­ków tych dzia­łań: zmian ma­te­rial­nych (cza­ro­stwo) bądź po­zy­ski­wa­nie wie­dzy (ne­kro­man­cja).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hra­bi­na pa­ra­ła się czar­nok­się­stwem, aż ją dia­bli por­wa­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnoksiężniczka ż., czarnoksiężnica ż., czarnoksiężnik mos.

 przym. czarnoksięski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czary, gusła, magia, czarna magia

Wiktionary


czarnoksiężnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. osoba zaj­mu­ją­ca się cza­ra­mi i zja­wi­ska­mi nad­przy­ro­dzo­ny­mi

 (1.2) daw. rzad. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się cza­ra­mi w for­mie badań na­u­ko­wych i okul­ty­stycz­nych, z uży­ciem „czar­nych ksiąg” tj. gry­mu­a­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako motyl pło­cha, po­wiew­na, Od­le­cia­ła od ścia­ny dzie­wi­ca; Może jakaś za­klę­ta kró­lew­na? Kró­lew­na – lub czar­nok­sięż­ni­ca?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnoksięstwo n.

:: fm. czarnoksiężnik

 przym. czarnoksięski, czarnoksiężniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) czarownica, czarodziejka, magini, pejor. wiedźma, daw. czarnaksiężnica

Wiktionary


czarnoksiężnik

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się magią, cza­ra­mi; cza­ro­dziej; mag


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się cza­ra­mi i zja­wi­ska­mi nad­przy­ro­dzo­ny­mi

 (1.2) daw. osoba zaj­mu­ją­ca się cza­ra­mi w for­mie badań na­u­ko­wych i okul­ty­stycz­nych, z uży­ciem „czar­nych ksiąg” tj. gry­mu­a­rów

 (1.3) daw. osoba uczo­na, bar­dzo zręcz­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­nok­sięż­nik – cza­ro­dziej upra­wia­ją­cy czar­nok­się­stwo
  • „Czar­nok­sięż­nik” – sin­gel Zbi­gnie­wa Ra­wi­cza
  • „Czar­nok­sięż­nik” – sin­gel Ze­no­na Ja­ru­gi
  • „Czar­nok­sięż­nik” – po­wieść Gene’a Wolfe’a, z cyklu Ry­cerz czar­nok­sięż­nik
  • Czar­nok­sięż­nik – dra­mat Pedro Cal­de­ró­na de la Barca
  • Czar­nok­sięż­nik – ame­ry­kań­ski hor­ror fan­ta­sy z 1989 roku w re­ży­se­rii Steve’a Mi­ne­ra
  • mag

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) […] mnie­ma­na owa mą­drość za­kli­na­nia i od­kli­na­nia nieba i ziemi, czyli cza­ro­dziej­ska, na rodzinnéj pow­sta­ła ziemi i tylko ją w obce ubra­no kształ­ty, czyli po ob­ce­mu ubra­no w szatę nauki, że tego, który ją tran­scen­den­tal­nie czyli na­u­ko­wo (t.j. przy po­mo­cy ksiąg) wyksz­tał­cał i prak­ty­ko­wał, czar­nok­sięż­ni­kiem – tego zaś, który spo­so­bem do­stęp­nym wy­ko­ny­wał ją (z przy­mio­tów przy­ro­dze­nia moc nad­przy­ro­dzo­ną wy­ci­skać umie­jąc) cza­ro­dzie­jem mia­no­wa­no.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnoksięstwo n.

:: fż. daw. czarnoksiężnica, czarnaksiężnica

 przym. czarnoksięski, czarnoksiężniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarodziej, czarownik, mag; śrpol. czarodziejca, nigromantyk, czarnyksiężnik

Wiktionary


czarnolas

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­no­las – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. lip­skim, w gmi­nie Cie­pie­lów
  • Czar­no­las – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. zwo­leń­skim, w gmi­nie Po­licz­na
  • Czar­no­las – wieś w woj. opol­skim, w pow. ny­skim, w gmi­nie Sko­ro­szy­ce
  • Czar­no­las – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. sła­wień­skim, w gmi­nie Dar­ło­wo
  • Czar­no­las – gro­ma­da
  • Czar­no­las-Ko­lo­nia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) My dziś pi­szą­cy nie mo­że­my tego o sobie po­wie­dzieć, prę­dzej by bo­wiem spy­tał nas Jan z Czar­no­la­su: „Co­ście zro­bi­li ze spu­ściz­ną?“

 (1.1) W Czar­no­le­sie mo­że­my zwie­dzić mu­ze­um zwią­za­ne z Janem Ko­cha­now­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnɔlas, AS: čarnolas

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarnoleski

Wiktionary


czarnoleski

→ Czar­no­las


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Czar­no­la­su, zwią­za­ny z Czar­no­la­sem

Wiktionary

Patrz:

Czarnolas

Powiązane:

 rzecz. Czarnolas mrz.

Wiktionary


czarnolicy

ma­ją­cy czar­ną lub ciem­ną twarz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) o czar­nym licu

Wiktionary


czarnomocz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. obec­ność me­la­ni­ny w moczu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarnomoczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) melanuria

Wiktionary


czarnomorski

zwią­za­ny z Mo­rzem Czar­nym


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Morza Czar­ne­go, zwią­za­ny z Mo­rzem Czar­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Flota czar­no­mor­ska była wy­po­sa­żo­na w broń ją­dro­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔ̃ˈmɔrsʲci, AS: čarnõmorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morze Czarne n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. pontyjski

Wiktionary


czarnomski

naz­wi­sko


SJP.pl


czarnoniebieski

nie­bie­ski o od­cie­niu czar­nym


SJP.pl


czarnonogi

ma­ją­cy czar­ne nogi


SJP.pl


czarnoogonowy

1. nieś­wi­szczuk czar­no­o­go­no­wy, mulak czar­no­o­go­no­wy - ga­tun­ki ssa­ków;
2. pi­ra­nia czar­no­o­go­no­wa - ga­tu­nek ryby


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma czar­ny ogon

Wiktionary


czarnooki

ma­ją­cy oczy ko­lo­ru czar­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma czar­ne oczy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈːci, AS: čarn•oḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemnooki

Wiktionary


czarnoostrzowy

drob­no­łu­szczak czar­no­o­strzo­wy - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny łu­skow­co­wa­tych


SJP.pl


czarnopienny

ma­ją­cy czar­ny pień


SJP.pl


czarnopierśny

si­ko­ra czar­no­pier­śna - az­ja­tyc­ki ga­tu­nek si­ko­ry


SJP.pl


czarnopióry

1. ma­ją­cy czar­ne pióra, np. czar­no­pió­ry kruk;
2. ibis czar­no­pió­ry - ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny ibi­so­wa­tych, za­miesz­ku­ją­ce­go Au­stra­lię, Nową Gwi­neę, Małe Wyspy Sun­daj­skie i Mo­lu­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czar­ne pióra, pie­rze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urwał nagle, upadł ple­cy­e­ca­mi na burtę, usiadł, po­chy­lił głowę. Z pier­si ster­cza­ła mu czar­no­pió­ra strza­ła.

 (1.1) Czar­no­pió­ry duży ptak krę­cił się na drąż­ku, wy­raź­nie zde­ner­wo­wa­ny jej obec­no­ścią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈpʲjurɨ, AS: čarnopʹi ̯ury

Wiktionary


czarnopiątkowy

zwią­za­ny z pro­mo­cja­mi lub wy­da­rze­nia­mi od­by­wa­ją­cy­mi się w Black Fri­day, pier­wszy pią­tek po Świę­cie Dzięk­czy­nie­nia


SJP.pl


czarnoplamek

sko­czek czar­no­pla­mek - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny skocz­ko­wa­tych


SJP.pl


czarnoplamka

sko­czek czar­no­pla­mek - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny skocz­ko­wa­tych


SJP.pl


czarnoplamy

1. ki­ry­śnik czar­no­pla­my - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ki­ry­sko­wa­tych;
2. doł­czan czar­no­pla­my - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny sza­rań­czo­wa­tych;
3. brze­szczo­tek czar­no­pla­my - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny brze­szczot­ko­wa­tych;
4. teju czar­no­pla­my - ga­tu­nek ja­szczur­ki;
5. bro­dacz czar­no­pla­my - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny tu­ka­no­wa­tych


SJP.pl


czarnopolowy

w sza­chach: po­ru­sza­ją­cy się po czar­nych po­lach, np. go­niec czar­no­po­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szach. po­ru­sza­ją­cy się po czar­nych po­lach

Wiktionary


czarnoprochowiec

broń czar­no­pro­cho­wa


SJP.pl


czarnoprochowy

zwią­za­ny z czar­nym pro­chem, np. broń czar­no­pro­cho­wa


SJP.pl


czarnopręgi

1. duj­ker czar­no­prę­gi - ga­tu­nek ssaka pa­rzy­sto­ko­pyt­ne­go;
2. by­strzyk czar­no­prę­gi - ga­tu­nek ryby;
3. pe­trel czar­no­prę­gi - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny bu­rzy­ko­wa­tych


SJP.pl


czarnopurpurowy

pur­pu­ro­wy o od­cie­niu czar­nym


SJP.pl


czarnopłetwy

żar­łacz czar­no­płet­wy - ga­tu­nek du­że­go re­ki­na z ro­dzi­ny żar­ła­czo­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy czar­ne płet­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z mostu wi­dzie­li­śmy ja­kieś czar­no­płet­we ryby.

Wiktionary


czarnorogi

1. ma­ją­cy czar­ne rogi;
2. za­drzech­nia czar­no­ro­ga - ga­tu­nek pszczo­ły sa­mot­ni­cy


SJP.pl


czarnorudy

pia­śni­ca czar­no­ru­da - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny nę­ko­wa­tych


SJP.pl


czarnorynkowy

zwią­za­ny z czar­nym ryn­kiem - sy­ste­mem nie­le­gal­nej sprze­da­ży to­wa­rów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) obo­wią­zu­ją­cy na czar­nym rynku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kurs pań­stwo­wy do­la­ra w tej chwi­li to nie­mal osiem­dzie­siąt pięć zło­tych. Czar­no­ryn­ko­wy pięć razy tyle.

Wiktionary


czarnorzytny

astryld czar­no­rzyt­ny - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych


SJP.pl


czarnoręki

1. cze­piak czar­no­rę­ki - ga­tu­nek małpy sze­ro­ko­no­sej z ro­dzi­ny cze­pia­ko­wa­tych; ge­o­fro­ja;
2. gib­bon czar­no­rę­ki - ga­tu­nek ssaka na­czel­ne­go z ro­dzi­ny gib­bo­no­wa­tych


SJP.pl


czarnoseciniec

czło­nek lub zwo­len­nik Czar­nej Sotni - skraj­nie kon­ser­wa­tyw­ne­go, na­cjo­na­li­stycz­ne­go i an­ty­se­mic­kie­go ruchu w Rosji w po­cząt­kach XX wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. polit. czło­nek czar­nej sotni, re­ak­cyj­ne­go ruchu po­li­tycz­ne­go w Rosji z po­cząt­ku XX wieku

 (1.2) polit. pejor. osoba o skraj­nie pra­wi­co­wych lub na­cjo­na­li­stycz­nych po­glą­dach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Któż w kółku ba­kiń­skich ko­leż­ków mógł­by się był przyz­na­wać do pa­trio­tyz­mu ro­syj­skie­go, mo­car­stwo­we­go, przed­wo­jen­ne­go, car­skie­go? Byłby to czar­no­se­ci­niec, chu­li­gan, ka­rie­ro­wicz, drab, zbir.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarna sotnia ż., czarnoseciństwo n.

 przym. czarnosecinny

Wiktionary


czarnosecinny

wy­ra­ża­ją­cy po­glą­dy lub sto­su­ją­cy me­to­dy Czar­nej Sotni, skraj­nie kon­ser­wa­tyw­ne­go, na­cjo­na­li­stycz­ne­go i an­ty­se­mic­kie­go ruchu w Rosji w po­cząt­kach XX w.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. pejor. skraj­nie re­ak­cyj­ny, pra­wi­co­wy, na­cjo­na­li­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarna sotnia ż., czarnoseciniec m.

Wiktionary


czarnosiny

siny o czar­nym od­cie­niu


SJP.pl


czarnosiwy

kocz­ko­dan czar­no­si­wy - ga­tu­nek małpy


SJP.pl


czarnoskrzydły

1. ma­ją­cy czar­ne skrzy­dła;
2. głup­tak czar­nos­krzy­dły - ga­tu­nek du­że­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny głup­ta­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czar­ne skrzy­dła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na świe­cie wy­stę­pu­ją barw­ne od­mia­ny pawi, na przy­kład biała, czar­nos­krzy­dła i pstro­ka­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈskʃɨdwɨ, AS: čarnoskšydu̯y

Wiktionary


czarnoskóra

Mu­rzyn­ka


SJP.pl


czarnoskóry

ma­ją­cy czar­ną skórę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy ciem­ny kolor skóry

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) męż­czyz­na o ciem­nym ko­lo­rze skóry, przed­sta­wi­ciel czar­nej rasy czło­wie­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy za­py­ta­łam o naj­więk­szą atrak­cję tu­ry­stycz­ną, czar­no­skó­ry ko­le­ga od­po­wie­dział bez wa­ha­nia: Wo­do­spa­dy Wik­to­rii.

 (2.1) Bar­dziej na­ra­że­ni na ra­sizm są czar­no­skó­rzy w Pol­sce (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈskurɨ, AS: čarnoskury

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemnoskóry

Wiktionary


czarnosterny

bia­ło­rzyt­ka czar­no­ster­na - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mu­cho­łów­ko­wa­tych


SJP.pl


czarnostopy

1. drze­wiak czar­no­sto­py, skal­niak czar­no­sto­py - ga­tun­ki kan­gu­ra;
2. kocz­ko­dan czar­no­sto­py - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny ma­ka­ko­wa­tych


SJP.pl


czarnostrząb

czar­no­strząb rdza­wy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych


SJP.pl


czarnostów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Czar­no­stów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ma­kow­skim, w gmi­nie Kar­nie­wo.

Wieś du­chow­na "Czar­no­sto­wo" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ma­kow­skim ziemi ró­żań­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W 1785 roku "Czar­no­staw" wcho­dził w skład klu­cza czar­no­stow­skie­go bi­skup­stwa płoc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


czarnoszary

szary o od­cie­niu czar­nym


SJP.pl


czarnoszyce

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Czar­no­szy­ce (ka­szub. "Czôrnoszëcé", niem. Ber­ge­lau) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, w gmi­nie Człu­chów.

Wieś ka­szub­ska, sta­no­wi so­łect­wo gminy Człu­chów. W skład so­łect­wa wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Czar­nosz­ki.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w wo­je­wództ­wie po­mor­skim. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.

Wikipedia


czarnoszyi

1. nur czar­no­szyi - duży, wę­drow­ny ptak wodny z ro­dzi­ny i rzędu nurów;
2. kobra czar­no­szy­ja - ga­tu­nek węża z ro­dzi­ny zdrad­ni­co­wa­tych; kobra plu­ją­ca


SJP.pl


czarnota

naz­wi­sko


SJP.pl

Czar­no­ta (niem. "Schwa­rze Lehne") - szczyt o wy­so­ko­ści 526 m n.p.m. bę­dą­cy pół­noc­nym za­koń­cze­niem grzbie­tu Gór Wał­brzy­skich cią­gną­ce­go się od Bo­ro­wej przez Dłu­ży­nę i Lisi Ka­mień. Od po­łud­nia płyt­kie sio­dło od­dzie­la górę od Pta­siej Kopy.

Wikipedia


czarnotek

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny szpa­ków


SJP.pl


czarnotki

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny szpa­ków


SJP.pl

Czar­not­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Za­nie­myśl.

Wikipedia


czarnouchy

1. dy­delf czar­no­u­chy - ga­tu­nek tor­ba­cza;
2. skrza­cik czar­no­u­chy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych


SJP.pl


czarnowidz

pe­sy­mi­sta, wi­dzą­cy świat w czar­nych bar­wach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek wi­dzą­cy wszyst­ko w ciem­nych bar­wach, spo­dzie­wa­ją­cy się, że wszyst­ko przy­bie­rze jak naj­gor­szy obrót

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnowidztwo n.

 przym. czarnowidzący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pesymista

Wiktionary


czarnowidzka

→ czar­no­widz; pe­sy­mist­ka


SJP.pl


czarnowidzki

→ czar­no­widz; pe­sy­mi­stycz­ny, czar­no­wi­dzą­cy, po­nu­rac­ki


SJP.pl


czarnowidztwo

wi­dze­nie świa­ta w czar­nych bar­wach; pe­sy­mizm, po­nu­ract­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pe­sy­mizm, po­strze­ga­nie przysz­ło­ści / przysz­łe­go zda­rze­nia w ciem­nych bar­wach, wy­o­bra­ża­nie sobie naj­gor­sze­go sce­na­riu­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­pi­su­je mi się cza­sem pro­fe­tycz­ne umie­jęt­no­ści, oskar­ża­jąc rów­no­cze­śnie o czar­no­widzt­wo. Przed trzy­dzie­stu paru laty nie byłem jed­nak czar­no­wi­dzem, prze­ciw­nie, za­kła­da­łem - pi­sząc wtedy książ­ki - pe­wien op­ty­mizm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnowidz m.

 przym. czarnowidzący

Wiktionary


czarnowidzący

taki, który pa­trzy na wszyst­ko pe­sy­mi­stycz­nie


SJP.pl


czarnowiec

nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­no­wiec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Rze­kuń
  • Czar­no­wiec – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Rze­kuń
  • Czar­no­wiec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ot­woc­kim, w gmi­nie Osieck
  • Czar­no­wiec – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. kę­trzyń­skim, w gmi­nie Re­szel
  • Czar­no­wiec – osada leśna w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie tu­rec­kim, w gmi­nie Przy­ko­na
  • Czar­no­wiec – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Po­la­nów

Wikipedia


czarnowiejski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czar­ną Wsią, do­ty­czą­cy Czar­nej Wsi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czarna Wieś ż.

Wiktionary


czarnowo

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. osada leśna w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­no­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Zła­wieś Wiel­ka, z go­tyc­kim ko­ścio­łem św. Mar­ci­na
  • Czar­no­wo – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Kros­no Odrzań­skie, miej­sce śmier­ci poety Krzysz­to­fa Nie­mi­ry­cza
  • Czar­no­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Po­mie­chó­wek, z dzie­łem D-8 Twier­dzy Mod­lin
  • Czar­no­wo – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Po­mie­chó­wek
  • Czar­no­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Go­wo­ro­wo
  • Czar­no­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Szczu­czyn
  • Czar­no­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Brusy, w la­tach 1906-07 miej­sce straj­ku dzie­ci szkol­nych, miej­sce uro­dze­nia poety Jana Kar­now­skie­go
  • Czar­no­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. py­rzyc­kim, w gmi­nie Ko­zie­li­ce, z ba­ro­ko­wym ko­ścio­łem Ducha Św.
  • Czar­no­wo – gro­ma­da
  • Czar­no­wo – dawna sta­cja ko­le­jo­wa w Czar­no­wie, w po­wie­cie to­ruń­skim
  • Czar­no­wo-Biki, Czar­no­wo-Dąb, Czar­no­wo-Undy, Czar­no­wo Śred­nie, Czar­no­wo Wiel­kie, Czar­nów, Nowe Czar­no­wo, Stare Czar­no­wo

Wikipedia


czarnowodzianin

miesz­ka­niec Czar­nej Wody (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czarnowodzianka

miesz­kan­ka Czar­nej Wody (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czarnowodzki

→ Czar­na Woda


SJP.pl

Patrz:

Czarna Woda

czarnowron

pod­ga­tu­nek wrony siwej; wrona czar­na, wro­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cor­vus co­ro­ne co­ro­ne|Lin­na­e­us|ref=tak., ptak z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych, cały czar­ny z zie­lon­ka­wym po­ły­skiem;

Wiktionary

Czar­no­wron, wrona czar­na, wro­niec ("Cor­vus co­ro­ne co­ro­ne") – pod­ga­tu­nek wrony, śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych (Cor­vi­dae), czę­ścio­wo osia­dły.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czar­no­wron za­miesz­ku­je wil­got­ne śro­do­wi­sko Eu­ro­py Za­chod­niej i Po­łud­nio­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnɔvrɔ̃n, AS: čarnovrõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. wrona czarna, wroniec

Wiktionary


czarnowski

→ Czar­no­wo


SJP.pl

Czar­now­ski (Wika-Czar­now­ski, Sas od­mien­ny) – ka­szub­ski herb szla­chec­ki, we­dług Prze­my­sła­wa Pra­ger­ta od­mia­na herbu Sas.

Wikipedia

Patrz:

Czarnowo

czarnowąsy

ma­ją­cy czar­ne wąsy


SJP.pl

Czar­no­wą­sy (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Czar­no­wanz) – jed­nost­ka ur­ba­ni­stycz­na w ra­mach Dziel­ni­cy I Borki, Brze­zie, Czar­no­wą­sy, Świer­kle w Opolu. Po­ło­żo­na w pół­noc­nej czę­ści mia­sta, mię­dzy Bor­ka­mi a Wró­bli­nem.

Miej­sco­wość wraz z obrę­bem ewi­den­cyj­nym wsi włą­czo­no do Opola 1 stycz­nia 2017 roku. Przed włą­cze­niem miej­sco­wość była wsią w gmi­nie Do­brzeń Wiel­ki, w po­wie­cie opol­skim, w wo­je­wództ­wie opol­skim.

Wikipedia


czarnowłosy

ma­ją­cy czar­ne włosy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czar­ne włosy

Wiktionary


czarnozielony

1. zie­lo­ny o czar­nym od­cie­niu;
2. ka­łuż­ni­ca czar­no­zie­lo­na - chrząszcz z ro­dzi­ny ka­łuż­ni­co­wa­tych, chro­nio­ny w Pol­sce


SJP.pl


czarnoziem

naj­żyź­niej­sza gleba za­wie­ra­ją­ca dużo próch­ni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. bar­dzo żyzna gleba wyksz­tał­co­na na les­sach;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czar­no­zie­my – naj­żyź­niej­sze gleby, za­wie­ra­ją­ce dużo próch­ni­cy na­da­ją­cej im czar­ne za­bar­wie­nie
  • Czar­no­ziem – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Kras­ny­staw
  • Czar­no­ziem – część wsi Ko­by­la­ny w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ło­sic­kim, w gmi­nie Stara Kor­ni­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czar­no­zie­my są sil­nie próch­nicz­ny­mi gle­ba­mi, wyt­wo­rzo­ny­mi na les­sach przy udzia­le ro­ślin­no­ści ste­po­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnɔʑɛ̃m, AS: čarnoźẽm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarnoziemny, czarnoziemy

Wiktionary


czarnoziemny

→ czar­no­ziem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z czar­no­zie­ma­mi, do­ty­czą­cy czar­no­zie­mów; bo­ga­ty w czar­no­zie­my

Wiktionary

Patrz:

czarnoziem

Powiązane:

 rzecz. czarnoziem mrz.

 przym. czarnoziemy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. czarnoziemy

Wiktionary


czarnoziemy

grupa bar­dzo żyz­nych gleb, za­wie­ra­ją­cych dużo próch­ni­cy na­da­ją­cej im czar­ne­go za­bar­wie­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. czar­no­ziem­ny

Wiktionary

Czar­no­zie­my – bar­dzo żyzne gleby o głę­bo­kim, czar­nym po­zio­mie próch­nicz­nym, pow­sta­łe pod ro­ślin­no­ścią ste­po­wą ze skał bo­ga­tych w wę­glan wap­nia. Są one cha­rak­te­ry­stycz­ne dla stre­fy pół­su­chej kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go cie­płe­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czarnoziem mrz.

 przym. czarnoziemny

Wiktionary


czarnołapy

kot czar­no­ła­py - naj­więk­szy dziki przed­sta­wi­ciel afry­kań­skich kotów


SJP.pl


czarnołbisty

1. kro­gu­lec czar­noł­bi­sty, dzierz­bik czar­noł­bi­sty, ra­niu­szek czar­noł­bi­sty - ga­tun­ki pta­ków;
2. saj­mi­ri czar­noł­bi­sta - ga­tu­nek małpy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czar­ny łeb

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarnɔˈwbʲistɨ, AS: čarnou̯bʹisty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarnogłowy

Wiktionary


czarność

1. czar­ny kolor; czerń;
2. cał­ko­wi­ta ciem­ność; egip­skie ciem­no­ści;
3. ciem­ne za­bar­wie­nie skóry czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co czar­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerń ż., czarny mos./mrz.

 przym. czarny

 przysł. czarno

Wiktionary


czarnożylski

→ Czar­no­ży­ły


SJP.pl

Patrz:

Czarnożyły

czarnożyły

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Czar­no­ży­ły – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Czar­no­ży­ły.

Wieś po­ło­żo­na przy dro­dze kra­jo­wej nr 45 z Sie­ra­dza do Wie­lu­nia.

Do 1953 roku miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Wy­drzyn. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Czar­no­ży­ły, na­stęp­nie gminy gminy Czar­no­ży­ły. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


czarnożółty

1. żółty o czar­nym od­cie­niu;
2. śle­pak czar­no­żół­ty - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny bą­ko­wa­tych


SJP.pl


czarnuch

1. męż­czyz­na o śnia­dej cerze lub ciem­nych wło­sach;
2. po­gard­li­wie: Mu­rzyn; bambo, morus, bam­bus, as­falt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. męż­czyz­na o śnia­dej cerze lub czar­nych wło­sach

 (1.2) po­gard. czar­no­skó­ry męż­czyz­na

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ent. chrząszcz z na­dro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Te­ne­brio­no­i­dea|ref=tak.);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czar­nuch – ogól­ne okre­śle­nie chrzą­szczy z na­dro­dzi­ny Te­ne­brio­no­i­dea oraz pier­wszy człon nazwy zwy­cza­jo­wej niek­tó­rych ich ga­tun­ków, np.:
    • czar­nuch ry­żo­wiec (Lat­he­ti­cus ory­zae)
    • czar­nuch ku­chen­ny (Uloma cu­li­na­ris)
  • Zbi­gniew Czar­nuch – hi­sto­ryk, pe­da­gog, dzia­łacz spo­łecz­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czerń ż., czernidło n., czernina ż., czernienie n., poczernienie n., czarność ż., czarnuszka ż., czarnusznik m., czarnuchowate nmos., czarnuchy nmos., czarnulek m., czarnulka ż., czernidlak m., czerniak m.

:: fż. czarnucha ż.

:: zdrobn. czarnuszek m.

 czas. czernić ndk., poczernić dk.

 przym. czarny, czarnawy, czerniawy, czarnuszkowy, czarnuchowaty

 przysł. czarno, czarnawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pogard. asfalt, bambus, negatyw, smoluch

Wiktionary


czarnucha

1. ko­bie­ta czar­no­wło­sa; czar­nu­la, czar­nul­ka, czar­nusz­ka;
2. po­gard­li­wie: Mu­rzyn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta o śnia­dej cerze lub ciem­nych wło­sach

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: czar­nuch

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­nu­cha – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Au­gu­stów
  • Czar­nu­cha – potok na Po­gó­rzu Wał­brzy­skim w Su­de­tach
  • Czar­nu­cha – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie gro­dzień­skim, w siel­so­wie­cie Hoża
  • Czar­nu­cha – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie gro­dzień­skim, w siel­so­wie­cie Po­rze­cze
  • Czar­nu­cha – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w po­bli­żu miej­sco­wo­ści Czar­nu­cha, w re­jo­nie gro­dzień­skim, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czerń ż.

:: fm. czarnuch mos.

 przym. czarny

 przysł. czarnuchowaty, czarno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarnula

Wiktionary


czarnuchowate

ro­dzi­na chrzą­szczy obej­mu­ją­ca kil­ka­na­ście ty­się­cy ga­tun­ków, larwy niek­tó­rych ga­tun­ków są szkod­ni­ka­mi ro­ślin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Te­ne­brio­ni­dae|La­tre­il­le|ref=tak., ro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych;

Wiktionary

Czar­nu­cho­wa­te, mącz­ni­ki (Te­ne­brio­ni­dae) – ro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych, in­fra­rzę­du Cu­cu­ji­for­mia i na­dro­dzi­ny czar­nu­chów. Na­le­ży tu około 20 ty­się­cy ga­tun­ków. W ich ubar­wie­niu do­mi­nu­je czerń. Ce­chu­ją się przy­kry­ciem od góry nasad czuł­ków przez li­stew­ki. Kos­mo­po­li­tycz­ne, wiele ga­tun­ków pu­styn­nych i pół­pu­styn­nych. Odży­wia­ją się naj­czę­ściej mart­wą ma­te­rią or­ga­nicz­ną. Na­le­żą tu także ga­tun­ki sy­nan­tro­pij­ne, w tym szkod­ni­ki ma­ga­zy­no­we zbóż i ich przet­wo­rów, ma­ją­ce duże zna­cze­nie go­spo­dar­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ubar­wie­niu czar­nu­cho­wa­tych do­mi­nu­je czerń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnuch mos./mzw., czerń ż., czernidło n., czernina ż., czernienie n., poczernienie n., czarność ż., czarnuszka ż., czarnusznik m., czarnuchy nmos., czarnulek m., czarnulka ż., czernidlak mzw./mrz., czerniak mzw./mrz., czarnucha ż., czarnuszek m.

 czas. czernić ndk., poczernić dk.

 przym. czarny, czarnawy, czerniawy, czarnuszkowy, czarnuchowaty

 przysł. czarno, czarnawo

Wiktionary


czarnuchowaty

o ce­chach czar­nu­cho­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


czarnuchowy

→ czar­nuch (po­gard­li­wie); czar­nu­szy


SJP.pl


czarnula

po­tocz­nie: ko­bie­ta o ciem­nej cerze lub czar­nych wło­sach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. mu­rzyn­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnulka ż.

Wiktionary


czarnulka

zdrob­nie­nie od: czar­nu­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. mu­rzyn­ka

 (1.2) pieszcz. bru­net­ka

 (1.3) pieszcz. ko­bie­ta o ciem­nej cerze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnulka, AS: čarnulka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnuchowate nmos., czarnula ż., czarnuszka ż., czarny m., czarnuch m., czarnucha ż., czarność ż., czerń ż., czernidło n., czernienie n., poczernianie n., oczernienie n., oczernianie n.

 czas. czernić, poczernić, oczernić, oczernić

 przym. czarny, czarniutki, czarniusieńki, czarnuchowaty

 przysł. czarno

 temsłow. czarno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czekoladka, czarnuszka

Wiktionary


czarnuszka

1. pie­szczot­li­wie o czar­no­wło­sej ko­bie­cie;
2. ro­śli­na o czar­nych, aro­ma­tycz­nych na­sio­nach, uży­wa­nych jako przy­pra­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ni­gel­la|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych;

 (1.2) kulin. aro­ma­tycz­ne, czar­ne na­sio­na czar­nusz­ki (1.1) siew­nej uży­wa­ne jako przy­pra­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­nusz­ka – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ple­szew­skim, w gmi­nie Do­brzy­ca
  • Czar­nusz­ka – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie gro­dzień­skim
  • Czar­nusz­ka (góra) – szczyt w Gó­rach Wał­brzy­skich
  • Czar­nusz­ka (Ni­gel­la) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych
  • Czar­nusz­ka siew­na – ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych
  • Czar­nusz­ka – potok, prawy do­pływ Bobru

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Licz­ne ga­tun­ki czar­nusz­ki wy­stę­pu­ją dziko na te­re­nach śró­dziem­no­mor­skich.

 (1.2) Zia­ren­ka czar­nusz­ki wspa­nia­le wzbo­ga­ca­ją smak pie­czy­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃarˈnuʃka, AS: čarnuška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarność ż., czarnulka ż., czerń ż., czarny mos./mrz.

 czas. czernić ndk., poczernić dk.

 przym. czarny, czarnawy, czarniawy

 przysł. czarno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. czarny kminek

Wiktionary


czarnuszkowy

→ czar­nusz­ka


SJP.pl

Patrz:

czarnuszka

czarnuszy

→ czar­nuch (po­gard­li­wie); czar­nu­cho­wy


SJP.pl


czarny

1. ciem­ny;
2. mrocz­ny, nie oś­wiet­lo­ny;
3. ma­ją­cy ciem­ną skórę, włosy;
4. brud­ny;
5. nie­życz­li­wy, zło­śli­wy;
6. smut­ny, trud­ny do znie­sie­nia


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy naj­ciem­niej­szy moż­li­wy kolor

 (1.2) fiz. po­chła­nia­ją­cy pa­da­ją­ce całe pro­mie­nio­wa­nie

 (1.3) szach. na­le­żą­cy do czar­nych (2.1)

 (1.4) nie­le­gal­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) w sza­chach, war­ca­bach itp.: bier­ka ko­lo­ru czar­ne­go (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) osoba rasy czar­nej (1.1)

 (3.2) po­gard. ksiądz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czar­ny – naj­ciem­niej­sza barwa
  • Czar­ny – potok, do­pływ Czar­ne­go Du­naj­ca
  • Czar­ny HIFI – pol­ski pro­du­cent mu­zycz­ny
  • Czar­ny – film fa­bu­lar­ny w re­ży­se­rii Do­mi­ni­ka Mat­wiej­czy­ka
  • Czar­ny – potok, do­pływ Ma­ce­lo­we­go Po­to­ku w Pie­ni­nach
  • Czar­ny – szczyt w ma­sy­wie Ba­ra­niej Góry w Be­ski­dzie Ślą­skim
  • Czar­ny – potok w gru­pie Ba­ra­niej Góry w Be­ski­dzie Ślą­skim
  • Mu­rzyn – eu­fe­mizm
  • Czar­ny Potok, Potok Czar­ny, Czar­ny Staw

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Asia ma czar­ne włosy.

 (1.1) Lubię nosić czar­ne buty.

 (1.3) Czar­ny król uciekł z za­gro­żo­ne­go pola.

 (1.4) W rze­czy­wi­sto­ści re­al­ne­go so­cja­liz­mu po­sia­da­nie i sprze­daż do­la­rów lub marek było trak­to­wa­ne jako pro­ce­der czar­ne­go rynku.

 (2.1) Zaz­wy­czaj gra­jąc czar­ny­mi prze­gry­wam par­tię.

 (2.1) Atak czar­nych roz­po­czął się od ruchu pion­kiem na d5.

 (3.1) Na spot­ka­niu było kilku czar­nych z róż­nych kra­jów.

 (3.1) Nad je­zio­rem wi­dzia­łem czar­ne­go fo­to­gra­fu­ją­ce­go ła­bę­dzie.

 (3.2) Nasz czar­ny za­wsze ma przy sobie ze­staw pier­wszej po­mo­cy – mod­lit­wę i dow­ci­py.

 (3.2) Spot­ka­łem czar­ne­go na ur­lo­pie w gó­rach. Po­wie­dział, że je­szcze nigdy nie był bli­żej nieba.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃarnɨ, AS: čarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnuchowate nmos., czarnucha ż., czerń ż., czernidło n., Czarny m., Czarna ż., czarnuch m., czarnulka ż., czarnuszek m., czernienie n., poczernienie n., oczernienie n., oczernianie n., czarniak mzw., czarnuszka ż., czerniak mrz., czarność ż., czarnek m., czernina ż.

 czas. czernić, czernieć ndk., poczernieć dk., oczerniać ndk., oczernić dk.

 przym. czarnawy, czarniawy

:: zdrobn. czarniutki

 przysł. czarno, czarniutko, czarnawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) bezprawny, nieoficjalny, szemrany, zabroniony, zakazany

 (3.1) pogard. czarnuch, asfalt

 (3.2) klecha, ksiądz

Wiktionary


czarnów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­nów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ka­mien­no­gór­skim, w gmi­nie Ka­mien­na Góra
  • Czar­nów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. słu­bic­kim, w gmi­nie Gó­rzy­ca
  • Czar­nów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Bedl­no
  • Czar­nów – osada w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Bo­ro­wie
  • Czar­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. go­sty­niń­skim, w gmi­nie Pa­cy­na
  • Czar­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Kon­stan­cin-Je­zior­na
  • Czar­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. war­szaw­ski za­chod­nim, w gmi­nie Lesz­no
  • Czar­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Dą­brów­ka
  • Czar­nów – osied­le Kielc
  • Czar­nów – gro­ma­da w po­wie­cie kie­lec­kim
  • Czar­nów – gro­ma­da w po­wie­cie prusz­kow­skim
  • Czar­nów – gro­ma­da w po­wie­cie słu­bic­kim

Wikipedia


czarnówek

Czar­nó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim, w gmi­nie Szczu­czyn.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa łom­żyń­skie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa Bi­sku­pa i Mę­czen­ni­ka w Niedź­wiad­nej.

Wikipedia


czarodziej

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się magią, cza­ra­mi; czar­nok­sięż­nik; mag; magik; cza­row­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) w baj­kach: czło­wiek po­sia­da­ją­cy moc cza­ro­wa­nia, czy­nie­nia cza­rów

Wiktionary

Cza­ro­dziej, mag – w mi­tach, okul­tyz­mie, le­gen­dach i li­te­ra­tu­rze fan­ta­sy, osoba prak­ty­ku­ją­ca magię. Żeń­ski od­po­wied­nik tego słowa to "cza­ro­dziej­ka".

W prze­ci­wień­stwie do, pa­ra­ją­cych się czar­ną magią, czar­nok­sięż­ni­ków czy cza­row­nic, cza­ro­dzie­je nie­śli zwy­kle lu­dziom pomoc uży­wa­jąc bia­łej magii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cały na­kład nowej po­wie­ści o na­sto­let­nim cza­ro­dzie­ju sprze­dał się w dwa ty­god­nie po pre­mie­rze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarodziejstwo n.

:: fż. czarodziejka ż.

 przym. czarodziejski

 przysł. czarodziejsko, czarownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarownik

Wiktionary


czarodziejka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się cza­ra­mi; cza­row­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fant. ko­bie­ta po­tra­fią­ca cza­ro­wać, rzu­cać czary

 (1.2) przen. ko­bie­ta pię­kna, ocza­ro­wu­ją­ca, uwo­dzi­ciel­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarodziejskość ż., czarodziejstwo n.

:: fm. czarodziej ż.

 przym. czarodziejski, czarujący

 przysł. czarodziejsko, czarownie

 czas. zaczarować, oczarować, oczarowywać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarowniczka

Wiktionary


czarodziejski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cza­ro­wa­niem lub cza­ro­dzie­jem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­ba­czy­ła stoż­ko­wa­tą czap­kę w gwiazd­ki i cza­ro­dziej­ską różdż­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarodziej m., czarodziejka ż., czarodziejstwo n., czarodziejskość ż.

Wiktionary


czarodziejsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cza­ro­dziej­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarodziejskość ż., czarodziejstwo n., czarodziej mos., czarodziejka ż.

Wiktionary


czarodziejskość

→ cza­ro­dziej­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cza­ro­dziej­skie

Wiktionary

Patrz:

czarodziejski

Powiązane:

 rzecz. czarodziejstwo n., czarodziej m., czarodziejka ż.

 przym. czarodziejski

 przysł. czarodziejsko

Wiktionary


czarodziejstwo

zaj­mo­wa­nie się cza­ra­mi, prak­ty­ko­wa­nie magii, wy­ko­ny­wa­nie ma­gicz­nych obrzę­dów; cza­row­nict­wo, cza­ro­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogół cza­rów, sztu­ka ich rzu­ca­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest to ta sama okrut­na al­ter­na­ty­wa, z po­mo­cą któ­rej nieg­dyś spraw­dza­no ko­bie­ty oskar­ża­ne o cza­ro­dziej­stwo: wrzu­ca­no skrę­po­wa­ne do wody i jeśli to­nę­ły to oz­na­cza­ło, że były nie­słusz­nie oskar­żo­ne, a jeśli wy­pły­wa­ły — to były cza­row­ni­ca­mi i wia­do­mo było, jak dalej po­stą­pić…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarodziejskość ż., czarodziej mos., czarodziejka ż.

 przym. czarodziejski

 przysł. czarodziejsko

Wiktionary


czaroit

mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów


SJP.pl

Cza­ro­it (cha­ro­it) – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich i wy­stę­pu­je tylko w jed­nym miej­scu na świe­cie. Jest mi­ne­ra­łem o za­gad­ko­wej struk­tu­rze mię­dzy krze­mia­na­mi war­stwo­wy­mi a wstę­go­wy­mi i bar­dzo zmien­nym skła­dzie che­micz­nym. Jego skład che­micz­ny nie jest do końca znany. Co jakiś czas od­naj­du­je się w nim inne pier­wiast­ki ma­ją­ce mniej­sze lub więk­sze zna­cze­nie w jego struk­tu­rze. Po­da­wa­ny w li­te­ra­tu­rze wzór che­micz­ny cza­ro­i­tu nie jest wzo­rem w 100% do­kład­nym.

Wikipedia


czarostwo

zaj­mo­wa­nie się cza­ra­mi, prak­ty­ko­wa­nie magii, wy­ko­ny­wa­nie ma­gicz­nych obrzę­dów; cza­ro­dziej­stwo, cza­row­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. prak­ty­ko­wa­nie magii

Wiktionary

Cza­ro­stwo – (lub czary) to prak­ty­ka ma­gicz­nych umie­jęt­no­ści i zdol­no­ści. Cza­ro­stwo to sze­ro­ki ter­min, który różni się kul­tu­ro­wo i spo­łecz­nie, a zatem może być trud­ny do pre­cy­zyj­ne­go zde­fi­nio­wa­nia, dla­te­go mię­dzy­kul­tu­ro­we za­ło­że­nia do­ty­czą­ce zna­cze­nia lub ro­zu­mie­nia tego ter­mi­nu na­le­ży sto­so­wać bar­dzo ostroż­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do sądów ław­ni­czych miej­skich na­le­ża­ły spra­wy o „cza­ro­stwo” także z oko­licz­nych wsi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarownictwo n., czar mrz., czarownik mos., czarownica ż.

Wiktionary


czarowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cza­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czarować

 przym. czarujący

 rzecz. czar mrz., czarownik mos., czary nmos., czarodziejka ż.

 przysł. czarownie

Wiktionary


czarować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­cza­ro­wać)

 (1.1) czy­nić czary

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (op­cjo­nal­nie dk. ocza­ro­wać)

 (2.1) wpro­wa­dzać w po­dziw

 (2.2) pot. wpro­wa­dzać w błąd (w tym: pra­wić nie­szcze­re kom­ple­men­ty)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cza­ro­wać się

 (3.1) pot. zwo­dzić sie­bie sa­me­go

 (3.2) pot. zwo­dzić się naw­za­jem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czar mrz., czary nmos., czarownictwo n., czarownica ż., czarownik mos., czaruś mos., czarowanie n.

 czas. oczarować, oczarowywać, odczarowywać, odczarować, rozczarować, rozczarowywać, wyczarować, wyczarowywać, zaczarowywać, zaczarować

 przym. czarowny, czarujący

 przysł. czarująco, czarownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaczarowywać, zaklinać

 (2.1) oczarowywać, olśniewać, urzekać

 (2.2) oszukiwać, pieprzyć, pierdolić, zmyślać, zwodzić

 (3.1) łudzić się, oszukiwać się, zwodzić się

 (3.2) łudzić się, oszukiwać się, zwodzić się

Wiktionary


czarownica

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się cza­ra­mi; cza­ro­dziej­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) w wie­rze­niach lu­do­wych: ko­bie­ta umie­ją­ca cza­ro­wać, rzu­cać czary, za­klę­cia

 (1.2) pot. przen. ko­bie­ta stara, brzyd­ka, zło­śli­wa

Wiktionary

Cza­row­ni­ca – osoba, zwł. ko­bie­ta, zaj­mu­ją­ca się czar­ną magią, ko­ja­rzo­na z si­ła­mi nie­czy­sty­mi – czę­sto z sza­ta­nem. W fol­klo­rze po­ja­wia­ją się także dobre cza­row­ni­ce, które zaj­mu­ją się białą magią.

W póź­nym śred­nio­wie­czu, jak i wczes­nej no­wo­żyt­no­ści elity in­te­lek­tu­al­ne Eu­ro­py za­chod­niej (te­o­lo­go­wie, praw­ni­cy) opra­co­wa­ły zbior­czą kon­cep­cję cza­rów, która za­kła­da­ła, że cza­row­ni­ce czer­pią swoją moc dzię­ki za­war­ciu paktu z sza­ta­nem, co umoż­li­wia im szko­dze­nie innym lu­dziom.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rzu­ci­wszy urok cza­row­ni­ca re­cho­cząc od­le­cia­ła na miot­le.

 (1.1) Naj­krót­sza noc w roku to tra­dy­cyj­ne świę­to cza­row­nic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃarɔvʲˈɲit͡sa, AS: čarovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarownictwo n., czarowstwo n., czarowniczość ż., czar mrz., czary lm nm., czarodziejka ż.

:: fm. czarownik mos.

 czas. czarować ndk., oczarować dk., zaczarować dk.

 przym. czarowniczy

 przysł. czarowniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiedźma, Baba-Jaga, baba-jaga, jędza; reg. śl. heksa

 (1.2) brzydula

Wiktionary


czarownictwo

zaj­mo­wa­nie się cza­ra­mi, prak­ty­ko­wa­nie magii, wy­ko­ny­wa­nie ma­gicz­nych obrzę­dów; cza­ro­dziej­stwo, cza­ro­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zaj­mo­wa­nie się cza­ra­mi;

Wiktionary

Cza­row­nict­wo – (jest to obec­na forma słow­ni­ko­wa; w wer­sji ar­cha­icz­nej "cza­ro­stwo", ang. "witch­craft")

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czary nmos., czar m., czarownik m., czarownica ż., czarostwo n.

 przym. czarujący

 czas. czarować ndk., zaczarować dk.

Wiktionary


czarowniczy

→ cza­row­nik, → cza­row­ni­ca


SJP.pl

Patrz:

czarownik, → czarownica

czarownie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cza­row­ny, pełen czaru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czar m., czarodziej m., czarowanie n., czarodziejka ż.

 czas. czarować ndk.

 przym. czarowny, czarujący

Wiktionary


czarowniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cza­row­nie


SJP.pl


czarowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cza­row­ny


SJP.pl


czarownik

1. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się magią, cza­ra­mi;
2. w wie­rze­niach lub ba­śniach: męż­czyz­na po­sia­da­ją­cy cza­ro­dziej­ską moc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na zaj­mu­ją­cy się cza­ra­mi

 (1.2) czło­wiek le­czą­cy przy po­mo­cy cza­rów

Wiktionary

Cza­row­nik – w spo­łe­czeń­stwach ple­mien­nych osoba zaj­mu­ją­ca się naj­czę­ściej prze­po­wia­da­niem i le­cze­niem za po­mo­cą ta­jem­nych, spe­cjal­nych for­mu­łek uz­na­wa­nych za ma­gicz­ne za­klę­cia oraz za po­mo­cą wy­spe­cja­li­zo­wa­nych ry­tu­a­łów. Jest poś­red­ni­kiem po­mię­dzy ży­ją­cy­mi a świa­tem zmar­łych. W kul­tu­rach afry­kań­skich pełni rolę wy­rocz­ni, do któ­re­go zwra­ca się np. po uzy­ska­nie in­for­ma­cji na temat np. wy­ni­ku wojen, wiel­ko­ści plo­nów czy płci nie­na­ro­dzo­ne­go dziec­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po­dob­no dość nie­daw­no lin­czo­wa­no na Haiti cza­row­ni­ków oskar­żo­nych o roz­prze­strze­nia­nie cho­le­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czar mrz., czarowanie n.

:: fż. czarownica ż.

 czas. czarować ndk., oczarować dk., wyczarować dk., zaczarować dk.

 przym. czarowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarnoksiężnik, czarodziej, mag

 (1.2) szaman

Wiktionary


czarowniś

po­tocz­nie: męż­czyz­na za­lot­ny, odz­na­cza­ją­cy się ko­kie­te­rią; ko­kiet


SJP.pl


czarowność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cza­row­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarowny, czarujący

Wiktionary


czarowny

taki, który za­chwy­ca swoim pię­knem, wdzię­kiem; prze­u­ro­czy, prze­ślicz­ny, prze­pię­kny, prze­cud­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy moc nad­przy­ro­dzo­ną

 (1.2) książk. urze­ka­ją­cy pię­knem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go też jest to ze wszyst­kich skar­bów naj­cza­row­niej­szy skarb — i nie po­trze­ba go szu­kać da­le­ko za gó­ra­mi, za la­sa­mi... Bije tuż — tuż... Po­słu­chaj­cie i pa­mię­taj­cie o niem.

 (1.1) Cza­row­ny widok — cza­row­ne wie­czo­ry! — / Cie­bie za­chwy­cał zgiełk ludzi i tęcza, / W jaką się ludz­kie wią­za­ły ko­lo­ry / Nad błę­kit­na­wem mo­rzem w pół obrę­czą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czar mrz., czary nmos., czarownik mos., czarowność ż.

 czas. czarować ndk.

 przysł. czarownie

 przym. czarujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarodziejski, magiczny, zaczarowany

 (1.2) czarodziejski, magiczny

Wiktionary


czarski

naz­wi­sko


SJP.pl


czarszy

bazar, hand­lo­wa dziel­ni­ca mu­zuł­mań­ska; suk


SJP.pl


czart

dia­beł, sza­tan, bies; czort


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przest. zły duch, dia­beł;

Wiktionary

Czart, zwany także jako czort (cz. "čert", rus. "czort", чёрт) – w wie­rze­niach Sło­wian demon zła, znany głów­nie u ple­mion ru­skich, za­stą­pił sta­ro­sło­wiań­skie­go biesa. W gwa­rze lu­do­wej na­zy­wa­ny kusym, a w wie­rze­niach chrze­ści­jań­skich dia­błem.

W wie­rze­niach lu­do­wych czart wy­o­bra­ża­ny jest jako chro­my.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czar­ty za­mie­ni­ły ich w ka­mie­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃart, AS: čart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czort m.

 przym. czarci, czartowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabeł, szatan, bies; gw. Górny Śląsk korfanty

Wiktionary


czartak

daw­niej: bu­dy­nek dla kwa­ran­tan­no­wej stra­ży


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­tak – dawna re­gio­na­li­stycz­na grupa li­te­rac­ka
  • Czar­tak – pol­skie cza­so­pis­mo-al­ma­nach wy­da­wa­ne nie­re­gu­lar­nie w la­tach 1922-1928
  • Czar­tak – ro­ze­bra­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Po­nik­wi, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim
  • Schro­ni­sko „Czar­tak” – dawne schro­ni­sko tu­ry­stycz­ne po­ło­żo­ne w Ru­da­wach Ja­no­wic­kich w miej­sco­wo­ści Czar­nów
  • Czar­tak – przy­sió­łek wsi Mu­charz w Ma­ło­pol­sce, są­sia­du­ją­cy z Świn­ną Po­rę­bą

Wikipedia


czartawa

ro­śli­na wie­sioł­ko­wa­ta pół­ku­li pół­noc­nej


SJP.pl

Czar­ta­wa ("Cir­ca­ea" L.) – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny wie­sioł­ko­wa­tych ("Ona­gra­ce­ae"). Na­le­ży do niego 8 ga­tun­ków (w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go), w obrę­bie ro­dza­ju czę­ste są mie­szań­ce mię­dzy­ga­tun­ko­we. Ro­śli­ny te rosną na roz­le­głych ob­sza­rach na pół­ku­li pół­noc­nej.

Wikipedia


czarter

umowa mię­dzy ar­ma­to­rem a frach­tu­ją­cym o wy­na­ję­cie stat­ku lub sa­mo­lo­tu na okre­ślo­ny czas; char­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rejs wy­na­ję­tym stat­kiem lub sa­mo­lo­tem

Wiktionary

Czar­ter (z char­ter) – umowa, na pod­sta­wie któ­rej od­by­wa się prze­wóz ła­dun­ków bądź osób w że­glu­dze, tran­spor­cie ko­le­jo­wym lub lot­nict­wie, ce­chu­ją­ca się nie­re­gu­lar­no­ścią lub wręcz jed­no­ra­zo­wo­ścią, na okre­ślo­ną trasę lub czas. Także wy­na­ję­cie stat­ku, jach­tu, sa­mo­lo­tu z za­ło­gą lub bez na okre­ślo­ny czas w celu sa­mo­dziel­nej or­ga­ni­za­cji tran­spor­tu, po­dró­ży.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czarterowanie n.

 przym. czarterowy

Wiktionary


czarterowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­naj­mo­wa­nie sa­mo­lo­tów, stat­ków lub jach­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyczarterowanie n., czarter m.

 czas. czarterować ndk., wyczarterować dk.

 przym. czarterowy

Wiktionary


czarterować

wy­naj­mo­wać sta­tek lub sa­mo­lot na okre­ślo­ny kurs lub czas; char­te­ro­wać


SJP.pl


czarterowy

→ czar­ter; char­te­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z czar­te­rem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃartɛˈrɔvɨ, AS: čarterovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarter m., czarterowanie n.

 czas. czarterować ndk.

Wiktionary


czarterpartia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mors. ze­stan­da­ry­zo­wa­na umowa o mor­ski prze­wóz ła­dun­ku wy­na­ję­tym w ca­ło­ści lub czę­ścio­wo stat­kiem na jedną lub kilka po­dró­ży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do czar­ter­par­tii mogą być do­łą­cza­ne kart­ki za­wie­ra­ją­ce kla­u­zu­lę usta­lo­ne już po za­war­ciu umowy czar­te­ru, nie­kie­dy są one do­pi­sy­wa­ne nawet odręcz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃartɛrˈpartʲja, AS: čarterpartʹi ̯a

Wiktionary


czartki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czart­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Sie­radz
  • Czart­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Warta
  • Czart­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Że­laz­ków
  • Czart­ki – część wsi Chwał­ko­wo w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Środa Wiel­ko­pol­ska
  • Czart­ki – szczyt na Pod­gó­rzu Wał­brzy­skim
  • Czart­ki – dawny ko­le­jo­wy wą­sko­to­ro­wy przy­sta­nek oso­bo­wy w Czart­kach, w gmi­nie Że­laz­ków

Wikipedia


czartopłoch

lu­do­wa nazwa tru­ją­ce­go grzy­ba o czer­wo­nym ka­pe­lu­szu, blasz­ko­wa­tym hy­me­no­fo­rze i trzo­nie bez wy­raź­ne­go pier­ście­nia


SJP.pl


czartoria

1. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
2. ulica Poz­na­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­to­ria – dawna osada włą­czo­na do Chwa­li­sze­wa, a na­stęp­nie wraz z nim do Poz­na­nia
  • Czar­to­ria – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Mią­czyn
  • Czar­to­ria – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Miast­ko­wo
  • Czar­to­ria (obwód lwow­ski)
  • Czor­to­ry­ja (obwód czer­nio­wiec­ki), rejon koc­mań­ski
  • Czar­to­ry­ja Stara, rejon lu­bar­ski
  • My­ro­lu­biw­ka (rejon tar­no­pol­ski) - daw­niej Czar­to­ry­ja (XIX), Czar­to­rya (1910), Czar­tor­ja (1939).
  • Nowa Czar­to­ria

Wikipedia


czartoryja

1. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
2. wzgó­rze w Lę­bor­ku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­to­ry­ja (wo­je­wództ­wo łódz­kie) – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Brą­sze­wi­ce
  • Czar­to­ry­ja (wo­je­wództ­wo za­chod­nio­po­mor­skie) – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Choj­na
  • Czar­to­ry­ja (Ręcz­no)
  • Czar­to­ry­ja – wzgó­rze w Lę­bor­ku
  • Czar­to­ry­ja (Czar­to­ria) – wzgó­rze w Ręcz­nie

Wikipedia


czartoryjski

przy­miot­nik od: Czar­to­ry­ja


SJP.pl


czartorysk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś, a daw­niej mia­stecz­ko, na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie ma­nie­wic­kim, nad rzeką Styr;

Wiktionary

Czar­to­rysk ( Чарторийськ, "Czar­to­ryjśk") – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie ka­mień­skim, nad rzeką Styr. W 2026 roku li­czy­ła ok. 1,5 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czartoryski

 rzecz. Czartoryski mos./mrz., Czartoryska ż.

Wiktionary


czartoryski

przy­miot­nik od: Czar­to­ria


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Czar­to­ry­ska, zwią­za­ny z Czar­to­ry­skiem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­to­ry­ski – herb ksią­żę­cy
  • Adam Ka­zi­mierz Czar­to­ry­ski
  • Adam Jerzy Czar­to­ry­ski
  • An­to­ni­na Czar­to­ry­ska
  • Ar­ka­diusz Czar­to­ry­ski
  • Au­gust Alek­san­der Czar­to­ry­ski
  • bł. Au­gust Czar­to­ry­ski
  • Ele­o­no­ra Czar­to­ry­ska
  • Jerzy Kon­stan­ty Czar­to­ry­ski
  • Ka­zi­mierz Czar­to­ry­ski (1674–1741)
  • Ka­zi­mierz Flo­rian Czar­to­ry­ski
  • Ka­zi­mierz Jerzy Czar­to­ry­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Usły­sze­li­śmy dzwo­ny z czar­to­ry­skie­go ko­ścio­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czartorysk mrz., Czartoryski mos.

Wiktionary


czartowice

Czar­to­wi­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Schar­to­witz) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie prud­nic­kim, w gmi­nie Biała. Hi­sto­rycz­nie leży na Gór­nym Ślą­sku, na ziemi prud­nic­kiej. Po­ło­żo­na jest na te­re­nie Rów­ni­ny Nie­mod­liń­skiej, bę­dą­cej czę­ścią Ni­zi­ny Ślą­skiej.

Wikipedia


czartowiec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­to­wiec – wieś w Pol­sce w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ty­szow­ce
  • Czar­to­wiec – gro­ma­da
  • Czar­to­wiec – wznie­sie­nie w Su­de­tach Za­chod­nich, w Ru­da­wach Ja­no­wic­kich
  • Czar­to­wiec – wznie­sie­nie w Su­de­tach Wschod­nich, w Gó­rach Zło­tych
  • Czar­to­wiec – potok gór­ski w Su­de­tach Środ­ko­wych, w Gó­rach Su­chych, w woj. dol­no­ślą­skim.
  • Czar­to­wiec – skała
  • Czar­to­wiec-Ko­lo­nia

Wikipedia


czartowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czar­to­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Do­brzyń nad Wisłą
  • Czar­to­wo – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Dre­zden­ko
  • Czar­to­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Skulsk
  • Czar­to­wo – przy­sió­łek wsi Ro­si­ny w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. py­rzyc­kim, w gmi­nie Prze­le­wi­ce
  • Czar­tów

Wikipedia


czartowski

→ czart; czor­tow­ski, czar­ci (czor­ci), czor­to­wy


SJP.pl


czartysta

zwo­len­nik czar­tyz­mu


SJP.pl


czartystka

→ czar­ty­sta


SJP.pl

Patrz:

czartysta

czartystowski

→ czar­tyzm


SJP.pl

Patrz:

czartyzm

czartyzm

pier­wszy ma­so­wy ruch po­li­tycz­ny ro­bot­ni­ków an­giel­skich, żą­da­ją­cy de­mo­kra­tycz­nych re­form po­li­tycz­nych; char­tyzm


SJP.pl

Czar­tyzm (ang. "char­tism", od char­ter – karta) – ma­so­wy i ra­dy­kal­ny ruch po­li­tycz­ny w la­tach 1836-49 w Wiel­kiej Bry­ta­nii, który zmie­rzał do wpro­wa­dze­nia de­mo­kra­tycz­nych zmian w sy­ste­mie wy­bor­czym oraz po­pra­wy sy­tu­a­cji fi­nan­so­wej ro­bot­ni­ków.

Wikipedia


czarujący

niez­wy­kle pię­kny; uro­czy, urze­ka­ją­cy


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: cza­ro­wać

przy­miot­nik

 (2.1) uro­czy, pełen wdzię­ku, urze­ka­ją­cy, uj­mu­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Na próż­no ka­pe­la wy­gry­wa­ła skocz­ne dry­gan­ty, szta­je­ry i me­nu­e­ty, li­be­ria, w bia­łych kos­ma­tych sur­du­tach, nie­stru­dze­nie roz­no­si­ła słod­kie musz­ka­te­le i ali­kan­ty, a cza­ru­ją­ce go­spo­dy­nie usi­ło­wa­ły oży­wić gnu­śną za­ba­wę - nuda nie dała się roz­pro­szyć.

 (2.1) Ona jast tak cza­ru­ją­cą ko­bie­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃaruˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: čarui ̯õncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarownictwo n., czar m., czary nmos., czarowność ż., czarowanie n., zaczarowanie n., odczarowywanie n., odczarowanie n., czarodziejka ż.

 czas. czarować ndk., zaczarować dk., odczarowywać ndk., odczarować dk.

 przym. czarowny

 przysł. czarująco, czarownie

Wiktionary


czaruków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w re­jo­nie łuc­kim ob­wo­du wo­łyń­skie­go;

Wiktionary

Cza­ru­ków (ukr. Чаруків) – wieś w re­jo­nie łuc­kim ob­wo­du wo­łyń­skie­go, za­ło­żo­na w 1444 r. Wieś liczy 1163 miesz­kań­ców.

W II Rze­czy­po­spo­li­tej miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Cza­ru­ków w po­wie­cie łuc­kim wo­je­wództ­wa wo­łyń­skie­go.

W czerw­cu 1943 roku (rzeź wo­łyń­ska) człon­ko­wie UPA za­mor­do­wa­li tutaj 4 pol­skich miesz­kań­ców. Część pol­skich za­gród spa­lo­no. Więk­szość Po­la­ków oca­la­ła, po­nie­waż wcze­śniej prze­nio­sła się do bez­piecz­niej­szych miej­sco­wo­ści, w tym do Łucka.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czarukowski

Wiktionary


czarusiowaty

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla cza­ru­sia


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pot. za­cho­wu­ją­cy się jak cza­ruś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wciąż tylko się roz­glą­dasz za tym cza­ru­sio­wa­tym blon­dy­nem z 4 d.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaruś mos.

Wiktionary


czaruś

młody, przy­stoj­ny męż­czyz­na sta­ra­ją­cy się wszyst­kim przy­po­do­bać swoim oby­ciem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. młody przy­stoj­niak za­bie­ga­ją­cy o wzglę­dy ko­biet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z Radka to jest taki cza­ruś, wciąż na fali.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czarusiowaty

 rzecz. czar mrz.

 czas. czarować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uwodziciel

Wiktionary


czarwaka

ma­te­ria­li­stycz­ny prąd w fi­lo­zo­fii sta­ro­hin­du­skiej; ćar­wa­ka


SJP.pl


czary

ma­gicz­ne obrzę­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ma­gicz­ne obrzę­dy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃarɨ, AS: čary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czar m., czarownictwo n., czarownik m., czarowniś m., czarownica ż., czarowanie n., czarodziejka ż.

 czas. czarować ndk.

 przym. czarowny, czarujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) magia, urok; stpol. gusła

Wiktionary


czary-mary

wy­krzy­knik uży­wa­ny jako cza­ro­dziej­skie za­klę­cie; czary mary, hokus-pokus (hokus pokus), abra­ka­da­bra


SJP.pl

Czary-Mary ( Do­u­ble, DoubleToil and Tro­u­ble) – ame­ry­kań­ski film te­le­wi­zyj­ny z ga­tun­ku fan­ta­sy dla dzie­ci.

Swoją ame­ry­kań­ską pre­mie­rę miał 30 paź­dzier­ni­ka 1993 roku, a pol­ską – 7 paź­dzier­ni­ka 2001.

Wikipedia


czarysz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, lewy do­pływ Obu;

Wiktionary

Cza­rysz (ros. Чарыш) – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, lewy do­pływ Obu. Prze­pły­wa po te­ry­to­rium Kraju Ał­taj­skie­go i Re­pu­bli­ki Ał­ta­ju.

Dłu­gość 547 km, po­wierzch­nia do­rze­cza 22,2 tys. km². Brze­gi rzeki po­ro­śnię­te lasem mie­sza­nym: głów­nie brzo­za i sosna, rza­dziej jodła sy­be­ryj­ska i świerk.

Wikipedia


czarzasty

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o brwiach: gęste, wy­ra­zi­ste

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈʒastɨ, AS: čažasty

Wiktionary


czas

1. w fi­lo­zo­fii i fi­zy­ce: wiel­kość poz­wa­la­ją­ca okre­ślić ko­lej­ność zda­rzeń i po­rów­ny­wać od­stę­py mię­dzy nimi;
2. w te­o­rii względ­no­ści: jeden z wy­mia­rów cza­so­prze­strze­ni;
3. wy­o­dręb­nio­ny okres;
4. okre­ślo­ny mo­ment; chwi­la;
5. od­po­wied­nia pora; ter­min;
6. w grach ze­spo­ło­wych: przer­wa w grze na żą­da­nie tre­ne­ra; time-out;
7. ka­te­go­ria i forma gra­ma­tycz­na cza­sow­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­miar uży­wa­ny do okre­śla­nia ko­lej­no­ści zda­rzeń;

 (1.2) chwi­la, mo­ment, pora

 (1.3) gram. ka­te­go­ria od­mia­ny cza­sow­ni­ka, po­le­ga­ją­ca na roz­róż­nia­niu chwi­li wy­ko­na­nia czyn­no­ści wzglę­dem mo­men­tu wy­po­wie­dzi

Wiktionary

Czas – wiel­kość fi­zycz­na słu­żą­ca do opisu ko­lej­no­ści zda­rzeń, trwa­nia pro­ce­sów i od­stę­pów mię­dzy nimi. W szer­szym sen­sie jest także pod­sta­wo­wym po­ję­ciem fi­lo­zo­ficz­nym, od­no­szą­cym się do re­la­cji mię­dzy przesz­ło­ścią, te­raź­niej­szo­ścią i przysz­ło­ścią. W na­u­kach przy­rod­ni­czych czas mie­rzy się za po­mo­cą ze­ga­rów i ka­len­da­rzy, a jego jed­nost­ką pod­sta­wo­wą w ukła­dzie SI jest se­kun­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czas jest na­zy­wa­ny „czwar­tym wy­mia­rem”.

 (1.1) W sa­mot­nym biegu uzy­ska­ła czas 13,22, da­ją­cy awans.

 (1.2) Myślę, że już czas iść.

 (1.3) W ję­zy­ku pol­skim są trzy czasy: przesz­ły, te­raź­niej­szy i przysz­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃas, AS: čas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasownik mrz., czasowość ż., czasówka ż.

 przym. czasowy, ponadczasowy, czasownikowy, odczasownikowy

 przysł. czasem, czasami, czasowo, podczas

 przyim. podczas

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chwila, moment, pora

Wiktionary


czas.

skrót od: cza­sow­nik


SJP.pl

skrót

 (1.1) = cza­sow­nik

Wiktionary


czasami

co pe­wien czas; cza­sem


SJP.pl

przy­słó­wek czasu

 (1.1) zob. cza­sem.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lm. od: czas

Wiktionary

Przykłady

 (.1) Wi­dy­wa­łem się z nią cza­sa­mi, zanim prze­pro­wa­dzi­ła się do Poz­na­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈsãmʲi, AS: časãmʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czas m., czasownik mos./mrz.

 przysł. czas, czasem

 przyim. podczas

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niekiedy; gw. Śląsk Cieszyński ponikiedy

Wiktionary


czasem

1. co pe­wien czas; cza­sa­mi;
2. przy­pad­kiem, może


SJP.pl

przy­słó­wek czasu

 (1.1) nie­kie­dy, co pe­wien czas

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "An­tro­po­lo­dzy mają prawo twier­dzić, że przy­czy­ni­li się do za­cho­wa­nia kul­tu­ro­we­go dzie­dzict­wa spo­łe­czeństw, które ba­da­li, […]. Lecz praw­dą jest rów­nież, iż mieli oni swój udział, cza­sem tylko poś­red­ni, w utrzy­my­wa­niu struk­tur wła­dzy re­pre­zen­to­wa­nych przez sy­stem ko­lo­nial­ny".

 (1.1) Cza­sem cho­dzi­my razem do kina.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃasɛ̃m, AS: časẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czas m., czasownik mos./mrz.

 przysł. czasami

 przyim. podczas

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czasami, okazjonalnie, momentami, od czasu do czasu; reg. śl. ponikiedy

Wiktionary


czasochłonność

→ cza­so­chłon­ny


SJP.pl

Patrz:

czasochłonny

czasochłonny

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ma­ga­ją­cy poś­wię­ce­nia dużo czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta praca jest bar­dzo cza­so­chłon­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃasɔˈxwɔ̃nːɨ, AS: časoχu̯õ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasochłonność ż.

Wiktionary


czasomierz

1. mier­nik czasu trwa­nia ja­kie­goś zja­wi­ska;
2. daw­niej, dziś po­tocz­nie: ze­ga­rek, zegar, chro­no­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. techn. przy­rząd, który od­mie­rza upływ czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wy­sta­wie za­pre­zen­to­wa­no no­wo­żyt­ne cza­so­mie­rze z Ja­po­nii i Chin.

Wiktionary


czasopismo

1. pismo okre­so­we wy­da­wa­ne w sta­łych ter­mi­nach;
2. eg­zem­plarz ta­kie­go pisma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) druk uka­zu­ją­cy się naj­czę­ściej w okre­ślo­nych ter­mi­nach, pod niez­mie­nio­nym ty­tu­łem, zwy­kle po­sia­da­ją­cy nu­me­ra­cję cią­głą;

Wiktionary

Cza­so­pis­mo – wy­daw­nict­wo cią­głe, pe­rio­dycz­ne, pu­bli­ko­wa­ne pod niez­mie­nio­nym ty­tu­łem, po­sia­da­ją­ce nu­me­ra­cję cią­głą, za­wie­ra­ją­ce usta­lo­ną szatę gra­ficz­ną, a także nie­zbyt czę­sto zmie­nia­ją­cy się for­mat i ob­ję­tość, za­wie­ra­ją­ce ma­te­ria­ły od wielu au­to­rów i okre­ślo­ną te­ma­ty­kę, acz­kol­wiek mo­gą­ce róż­nić się wer­sja­mi ję­zy­ko­wy­mi – może wy­stę­po­wać w wielu mu­ta­cjach re­gio­nal­nych. Po­tocz­nie za cza­so­pis­ma uważa się pu­bli­ka­cje od ty­god­ni­ka wzwyż, te wy­da­wa­ne czę­ściej na­zy­wa­ne są ga­ze­ta­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cza­so­pis­ma­mi o re­gu­lar­nej czę­stot­li­wo­ści są np. dzien­nik, ty­god­nik, mie­sięcz­nik i kwar­tal­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃasɔˈpʲismɔ, AS: časopʹismo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasopiśmiennictwo n.

 przym. czasopiśmienny, czasopiśmienniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gazeta, periodyk, przegląd, magazyn, rewia

Wiktionary


czasopiśmiennictwo

dział pi­śmien­nict­wa poś­wię­co­ny cza­so­pis­mom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dział pi­śmien­nict­wa do­ty­czą­cy cza­so­pis

 (1.2) ogół cza­so­pism

Wiktionary


czasoprzestrzenność

cecha cze­goś ist­nie­ją­ce­go lub prze­bie­ga­ją­ce­go w okre­ślo­nej prze­strze­ni oraz w ja­kimś cza­sie


SJP.pl


czasoprzestrzenny

ist­nie­ją­cy, prze­bie­ga­ją­cy lub przed­sta­wia­ją­cy coś w okre­ślo­nej prze­strze­ni oraz w ja­kimś cza­sie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przym. od cza­so­prze­strzeń

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃasɔpʃɛˈsṭʃɛ̃nːɨ, AS: časopšesṭšẽ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasoprzestrzeń

Wiktionary


czasoprzestrzeń

zbiór wszyst­kich zda­rzeń ele­men­tar­nych wszechś­wia­ta, wraz ze struk­tu­rą umoż­li­wia­ją­cą przy­po­rząd­ko­wa­nie każ­de­mu z nich współ­rzęd­nych prze­strzen­nych i współ­rzęd­nej czasu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. ma­te­ma­tycz­ny model opi­su­ją­cy czas i prze­strzeń zgod­nie z po­stu­la­ta­mi te­o­rii względ­no­ści;

Wiktionary

Cza­so­prze­strzeń – ma­te­ma­tycz­ny model uj­mu­ją­cy wspól­nie prze­strzeń fi­zycz­ną i czas jako jedno nie­ro­złącz­ne po­ję­cie, co jest opi­sy­wa­ne w czte­ro­wy­mia­ro­wej struk­tu­rze ma­te­ma­tycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gra­wi­ta­cja jest kon­sek­wen­cją krzy­wiz­ny cza­so­prze­strze­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃasɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ, AS: časopšesṭšẽń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czasoprzestrzenny

Wiktionary


czasoumilacz

coś, co umoż­li­wia przy­jem­ne spę­dze­nie czasu, np. urzą­dze­nie, za­ba­wa itp.


SJP.pl


czasowanie

daw­niej: ko­niu­ga­cja (od­mia­na cza­sow­ni­ka); cza­sow­ni­ko­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. gram. ko­niu­ga­cja

 (1.2) daw. med. men­stru­a­cja

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) koniugacja

Wiktionary


czasować

daw­niej:
1. ko­niu­go­wać; cza­sow­ni­ko­wać;
2. zwle­kać


SJP.pl


czasowiec

za­wod­nik spe­cja­li­zu­ją­cy się w kon­ku­ren­cjach na czas


SJP.pl

Cza­so­wiec – typ za­wod­ni­ka w ko­lar­stwie szo­so­wym. Spe­cja­li­zu­je się w in­dy­wi­du­al­nej i dru­ży­no­wej jeź­dzie na czas.

Więk­szość ty­po­wych cza­sow­ców na­le­ży do ma­syw­nych ko­la­rzy, ich waga wy­no­si nawet od 70 do 78 ki­lo­gra­mów, przez co w gó­rach czę­sto tracą w sto­sun­ku do znacz­nie lżej­szych gó­ra­li.

Wikipedia


czasownik

część mowy od­po­wia­da­ją­ca na py­ta­nia: co robi? co się z nim dzie­je?; wyraz na­le­żą­cy do tej czę­ści mowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. część mowy opi­su­ją­ca czyn­no­ści lub stany;

 (1.2) daw. rzad. kro­ni­ka, la­to­pis

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) stpol. wróż­biarz

Wiktionary

Cza­sow­nik – część mowy na­zy­wa­ją­ca pro­ce­sy (czyn­no­ści, stany). W zda­niu two­rzy orze­cze­nie. Cza­sow­ni­ki są naz­wa­mi czyn­no­ści, jakie wy­ko­nu­ją w danym cza­sie isto­ty żywe, na­rzę­dzia lub ma­szy­ny, oraz naz­wa­mi sta­nów, w ja­kich te isto­ty albo przed­mio­ty się znaj­du­ją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Orze­cze­nie w zda­niu naj­czę­ściej jest wy­ra­żo­ne oso­bo­wą formą cza­sow­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈsɔvʲɲik, AS: časovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czas m., czasówka ż., czasowość ż., ponadczasowość ż.

 przym. czasownikowy, czasowy, bezczasowy, odczasownikowy, ponadczasowy

 przysł. czasem, czasami, czasowo, ponadczasowo

Wiktionary


czasownikowanie

daw­niej: ko­niu­go­wać; cza­so­wać


SJP.pl


czasownikować

daw­niej: ko­niu­go­wać; cza­so­wać


SJP.pl


czasownikowość

→ cza­sow­ni­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

czasownikowy

czasownikowy

zwią­za­ny z cza­sow­ni­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cza­sow­ni­kiem, do­ty­czą­cy cza­sow­ni­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃasɔvʲɲiˈkɔvɨ, AS: časovʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasownik m., czas m.

 przym. odczasownikowy

Wiktionary


czasowo

przy­słó­wek

 (1.1) przez jakiś czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta funk­cja cza­so­wo jest nie­do­stęp­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czas m., czasownik mos./mrz.

 przym. czasowy

Wiktionary


czasowo-przestrzenny

cza­so­wy i prze­strzen­ny; prze­strzen­no-cza­so­wy


SJP.pl


czasowość

1. chwi­lo­wość, prze­mi­jal­ność;
2. roz­cią­głość w cza­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cza­so­we; cecha tych, któ­rzy są cza­so­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czasowy

 przysł. czasowo

 rzecz. czas mrz., czasownik mos./mrz.

Wiktionary


czasowy

1. trwa­ją­cy przez pe­wien czas; chwi­lo­wy, prze­mi­ja­ją­cy;
2. od­no­szą­cy się do czasu, ciągu chwil, np. ramy cza­so­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy przez krót­ki czas

 (1.2) do­ty­czą­cy czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kto lata czę­sto sa­mo­lo­tem, musi być przyz­wy­cza­jo­ny do róż­ni­cy cza­so­wej mię­dzy stre­fa­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈsɔvɨ, AS: časovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czas m., czasowość ż., czasownik mos./mrz.

 przysł. czasowo, czasami, czasem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwilowy, krótkotrwały, okresowy, przejściowy, sezonowy, tymczasowy

Wiktionary


czastarski

→ Cza­sta­ry


SJP.pl

Patrz:

Czastary

czastary

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cza­sta­ry – wieś w Pol­sce, w Ka­li­skiem, na ziemi wie­luń­skiej, w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­ru­szow­skim, sie­dzi­ba gminy Cza­sta­ry.

Wieś kró­lew­ska w sta­ro­stwie wie­luń­skim w po­wie­cie wie­luń­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go w końcu XVI wieku.

Wikipedia


czastuszka

lu­do­wa pio­sen­ka ro­syj­ska, bia­ło­ru­ska lub ukra­iń­ska o te­ma­ty­ce hu­mo­ry­stycz­nej


SJP.pl

Cza­stusz­ka (przyś­piew­ka, krót­ka pio­sen­ka) – ga­tu­nek ro­syj­skie­go fol­klo­ru, pow­sta­ły w 1870 roku. Ter­min „cza­stusz­ka” zo­stał wpro­wa­dzo­ny przez pi­sa­rza G.I. Uspien­skie­go w fe­lie­to­nie „Nowe pie­śni na­ro­do­we” (1889 r.), uwz­ględ­nia­ją­cym cha­rak­te­ry­sty­kę na­ro­do­wych wier­szy­ków.

Wikipedia


czasy

1. w fi­lo­zo­fii i fi­zy­ce: wiel­kość poz­wa­la­ją­ca okre­ślić ko­lej­ność zda­rzeń i po­rów­ny­wać od­stę­py mię­dzy nimi;
2. w te­o­rii względ­no­ści: jeden z wy­mia­rów cza­so­prze­strze­ni;
3. wy­o­dręb­nio­ny okres;
4. okre­ślo­ny mo­ment; chwi­la;
5. od­po­wied­nia pora; ter­min;
6. w grach ze­spo­ło­wych: przer­wa w grze na żą­da­nie tre­ne­ra; time-out;
7. ka­te­go­ria i forma gra­ma­tycz­na cza­sow­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) okres dzie­jów, który wy­o­dręb­nio­no z uwagi na pewne swo­i­ste cechy

Wiktionary

Czasy – wiersz Cy­pria­na Ka­mi­la Nor­wi­da na­pi­sa­ny w 1849.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dzi­siej­szych cza­sach odz­na­ka Stra­ży Miej­skiej na ca­łych rów­ni­nach wzbu­dza­ła co najm­niej sza­cu­nek, jeśli już nie skła­nia­ła do peł­nej współ­pra­cy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czas, epoka, okres

Wiktionary


czasza

1. kie­lich;
2. misa o pół­ko­li­stym kształ­cie;
3. część skle­pie­nia ko­pu­la­ste­go;
4. część nośna spa­do­chro­nu;
5. w ma­te­ma­ty­ce: część kuli od­cię­ta pła­szczyz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. skle­pie­nie o pół­ko­li­stym kształ­cie

 (1.2) po­jem­nik, misa o pół­ko­li­stym kształ­cie

 (1.3) część spa­do­chro­nu spo­wal­nia­ją­ca upa­dek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cza­sza w ar­chi­tek­tu­rze
  • cza­sza kuli
  • cza­sza lo­do­wa
  • cza­sza grzej­na
  • cza­sza spa­do­chro­nu
  • Cza­sza – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie klec­kim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod tą złotą cza­szą mie­ści się mu­ze­um tek­stów re­li­gij­nych.

 (1.2) Wam­pir po­wo­li są­czył krew ze srebr­nej cza­szy.

 (1.3) Znów śniło mu się, że cza­sza się nie ot­wo­rzy­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃaʃa, AS: čaša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaszka, czasznica

 przym. czaszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klosz, kopuła

Wiktionary


czaszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. część szkie­le­tu chro­nią­ca mózg, znaj­du­ją­ca się w gło­wie;

 (1.2) pot. skle­pie­nie głowy

Wiktionary

Czasz­ka

Czasz­ka ( cra­nium) – struk­tu­ra kost­na lub chrzęst­na, która służy jako szkie­let głowy krę­gow­ców. Sta­no­wi na­tu­ral­ną osło­nę mózgu i in­nych na­rzą­dów znaj­du­ją­cych się w gło­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tej czę­ści mu­ze­um umie­szczo­na jest ek­spo­zy­cja wil­czych cza­szek.

 (1.1) Mózg to znaj­du­ją­ca się w czasz­ce część oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go.

 (1.1) Czasz­ka chro­ni mózg przed ura­za­mi.

 (1.1) Dingo krzy­żu­je się z psem do­mo­wym, dając płod­ne po­tom­stwo, różni się jed­nak bu­do­wą czasz­ki.

 (1.2) Tra­dy­cja wyz­na­czy­ła ko­bie­tom tylko spo­sób za­sła­nia­nia głowy i ca­łe­go ciała – przy­kry­wa­nia ogo­lo­nych cza­szek (…) pe­ru­ką, chu­stą czy tur­ba­nem, a także no­sze­nie dłu­gich rę­ka­wów, gru­bych poń­czoch i za­pi­na­nie się po samą szyję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃaʃka, AS: čaška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czasza ż.

 przym. czaszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. czacha, czania

Wiktionary


czaszkować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) slang. my­śleć (sku­piać się na czymś w my­ślach)

 (1.2) slang. my­śleć (mieć zda­nie na jakiś temat)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­bacz­cie tę pożal się Boże psy­cho­a­na­li­zę, ale cza­sem warto pa­mię­tać, że facet zu­peł­nie ina­czej czasz­ku­je […].

Wiktionary


czaszkowy

zwią­za­ny z czasz­ką


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z czasz­ką, do­ty­czą­cy czasz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czaszka ż., czasza ż., czaszkowce nmos.

Wiktionary


czasznica

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny pur­chaw­ko­wa­tych


SJP.pl


czaszniowate

o ce­chach czasz­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Czasz­nio­wa­te ("Le­cyt­hi­da­ce­ae" Poit.) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu wrzo­sow­ców "Eri­ca­les". Obej­mu­je ok. 25 ro­dza­jów z ponad 350 ga­tun­ka­mi drzew, rza­dziej krze­wów spo­ty­ka­nych w stre­fie tro­pi­kal­nej. Li­ście mają nie­po­dzie­lo­ne, skrę­to­le­głe, kwia­ty efek­tow­ne, duże.

Wikipedia


czaszniowaty

o ce­chach czasz­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


czaszowy

→ cza­sza


SJP.pl

Patrz:

czasza

czaszołka

ja­dal­ny śli­mak przo­dos­krzel­ny; cza­recz­ka


SJP.pl

Cza­szoł­ka, cza­recz­ka ("Pa­tel­la") – jeden z ro­dza­jów w ro­dzi­nie Pa­tel­li­dae, gru­pu­ją­cy nie­wiel­kie i śred­niej wiel­ko­ści śli­ma­ki mor­skie o cha­rak­te­ry­stycz­nych cza­recz­ko­wa­tych musz­lach, wy­stę­pu­ją­ce głów­nie w stre­fie pły­wów.

Wikipedia


czaszyn

Cza­szyn (ukr. Чашин) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie sa­noc­kim, w gmi­nie Za­górz. Ma sta­tus so­łect­wa.

Cza­szyn leży nad rzeką Osła­wa, na gra­ni­cy tu­ry­stycz­nej Po­gó­rza Bu­kow­skie­go i Bie­szcza­dów Za­chod­nich, która prze­bie­ga wzdłuż rzeki Osła­wa. Więk­sza część miej­sco­wo­ści le­żą­ca na pra­wym brze­gu Osła­wy wcho­dzi w skład Wschod­nio­be­skidz­kie­go Ob­sza­ru Chro­nio­ne­go Kra­jo­bra­zu.

Wikipedia


czasówka

ko­lar­ski etap jazdy na czas


SJP.pl


czat

roz­mo­wa pro­wa­dzo­na za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu; chat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. in­ter­ne­to­wa roz­mo­wa w for­mie pi­sem­nych ko­mu­ni­ka­tów

 (1.2) in­form. stro­na in­ter­ne­to­wa, na któ­rej można cza­to­wać (pro­wa­dzić czaty (1.1))

 (1.3) spoż. psy­cho­ak­tyw­na używ­ka z liści czu­wa­licz­ki ja­dal­nej

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „chat”. Zo­bacz też: uczel­nię ChAT.

Czat (rów­nież chat, z chat [] – po­ga­węd­ka) – ro­dzaj roz­mo­wy mię­dzy dwoma lub wie­lo­ma użyt­kow­ni­ka­mi kom­pu­te­rów za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu lub innej sieci kom­pu­te­ro­wej, po­le­ga­ją­cej na na­prze­mien­nym prze­sy­ła­niu wia­do­mo­ści tek­sto­wych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃat, AS: čat

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. czatownik mos., czacik mrz.

 czas. czatować ndk.

 przym. czatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chat

 (1.3) khat

Wiktionary


czata

1. od­dział żoł­nie­rzy ubez­pie­cza­ją­cy woj­sko w cza­sie po­sto­ju;
2. żoł­nie­rze do­ko­nu­ją­cy zwia­du, śle­dzą­cy kogoś lub coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. gro­ma­da

 (1.2) wojsk. żoł­nie­rze ubez­pie­cza­ją­cy lub do­ko­nu­ją­cy zwia­du, od­dział z nich zło­żo­ny

 (1.3) wojsk. od­dział głów­ny ubez­pie­cza­ją­cy pod­czas po­sto­ju

Wiktionary

Czata – ele­ment ubez­pie­cza­nia wojsk pod­czas po­sto­ju, zaz­wy­czaj w sile od plu­to­nu do kom­pa­nii. Roz­róż­nia się czaty sa­mo­dziel­ne, wy­sy­ła­ne bez­poś­red­nio z ubez­pie­cza­ne­go po­dod­dzia­łu lub od­dział, i czaty głów­ne znaj­du­ją­ce się w dru­gim rzu­cie od­dzia­łu czat

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃata, AS: čata

Wiktionary


czatbot

pro­gram, z któ­rym można się ko­mu­ni­ko­wać przez czat (chat); chat­bot


SJP.pl


czateria

stro­na in­ter­ne­to­wa do roz­mów w for­mie pi­sem­nych ko­mu­ni­ka­tów; cza­tow­nia


SJP.pl


czatgano

mia­sto w Ban­gla­de­szu; Cit­ta­gong


SJP.pl


czatkalski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czat­ka­łem, do­ty­czą­cy Czat­ka­łu (rzeki w Kir­gi­sta­nie i Uzbe­ki­sta­nie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czatkał mrz.

Wiktionary


czatkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czat­ko­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. mi­lic­kim, w gmi­nie Mi­licz
  • Czat­ko­wi­ce – dawna wieś obec­nie część mia­sta Krze­szo­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Krze­szo­wi­ce
  • Czat­ko­wi­ce – gro­ma­da

Wikipedia


czatnej

pi­kant­ny lub ła­god­ny sos sto­so­wa­ny jako do­da­tek do po­traw, po­pu­lar­ny głów­nie w In­diach; chut­ney, chut­nej, ćatni


SJP.pl


czatolin

Cza­to­lin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Łysz­ko­wi­ce.

Wieś ar­cy­bi­skup­stwa gnieź­nień­skie­go w ziemi so­cha­czew­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go w 1792 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


czatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cza­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃatɔˈvãɲɛ, AS: čatovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czatować

Wiktionary


czatować

1. roz­ma­wiać z kimś za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu; cha­to­wać;
2. stać na cza­tach, pil­no­wać;
3. śle­dzić z ukry­cia; czaić się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pil­no­wać, śle­dzić kogoś z ukry­cia

 (1.2) po­ro­zu­mie­wać się z kimś za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu w cza­sie rze­czy­wi­stym przy po­mo­cy kla­wia­tu­ry kom­pu­te­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My­śli­wi za­cza­i­li się w krza­kach i cza­to­wa­li z za­ła­do­wa­ny­mi du­bel­tów­ka­mi na grup­kę dzi­ków, za­ga­nia­ną w ich kie­run­ku przez na­ga­nia­czy.

 (1.1) Cza­to­wa­li­śmy na Kubę pod jego szko­łą po ostat­nim dzwon­ku, by wrę­czyć mu pre­zent i zło­żyć ży­cze­nia uro­dzi­no­we, jed­nak oka­za­ło się, że za­cho­ro­wał i nie przy­szedł tego dnia na za­ję­cia.

 (1.2) Cza­tu­ję od ty­god­nia z tym chło­pa­kiem, któ­re­go poz­na­łam na im­pre­zie u Ani.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈtɔvat͡ɕ, AS: čatovać

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. czatowanie n., czata ż., czatownik m.

 (1.2) rzecz. czatowanie n., czat m., czatownik m.

 przym. czatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyhać

 (1.2) chatować

Wiktionary


czatowicz

uczest­nik czatu; cha­to­wicz, cza­tow­nik, cha­tow­nik


SJP.pl


czatowiczka

uczest­nicz­ka czatu; cza­tow­nicz­ka, cha­to­wicz­ka, cha­tow­nicz­ka


SJP.pl


czatownia

1. w my­śli­stwie: za­ma­sko­wa­ne sta­no­wi­sko my­śliw­skie; straż­ni­ca, punkt ob­ser­wa­cyj­ny;
2. stro­na in­ter­ne­to­wa do roz­mów w for­mie pi­sem­nych ko­mu­ni­ka­tów; cza­te­ria


SJP.pl


czatowniczka

1. ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca zwia­du lub sto­ją­ca na cza­tach; war­tow­nicz­ka, zwia­dow­czy­ni;
2. uczest­nicz­ka czatu; cha­tow­nicz­ka, cza­to­wicz­ka, cha­to­wicz­ka


SJP.pl


czatownik

1. osoba do­ko­nu­ją­ca zwia­du lub sto­ją­ca na cza­tach; war­tow­nik, zwia­dow­ca;
2. uczest­nik czatu; cha­tow­nik, cza­to­wicz, cha­to­wicz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) war­tow­nik, zwia­dow­ca

 (1.2) osoba na ko­mu­ni­ka­to­rze in­ter­ne­to­wym, cza­cie; roz­mów­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy kom­tur to­ruń­ski [w nocy 7 wrze­śnia, wzią­wszy za­ło­gę Nie­sza­wy,] wtar­gnął do obozu Bro­choc­kie­go, na­pot­kał on aż trzy łań­cu­chy czat. Żoł­nie­rze krzy­żac­cy uprząt­nę­li pier­wsze po­ste­run­ki, ale w dru­gim łań­cu­chu cza­tow­nik zdą­żył krzy­kiem wznie­cić alarm.

 (1.1) I że przed świ­tem, jak cza­tow­nik tu­szył [daw.; przy­pu­szczał] / I jak nie­miec­kie wyz­na­wa­ły brań­ce [brań­co­wi; jeń­co­wi], / Chce mia­sto ubiec i sztur­mo­wać szań­ce.

Wiktionary


czatowy

→ czat; cha­to­wy


SJP.pl


czatujący

1. roz­ma­wiać z kimś za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu; cha­to­wać;
2. stać na cza­tach, pil­no­wać;
3. śle­dzić z ukry­cia; czaić się


SJP.pl

Patrz:

czatować

czaty

cza­to­wa­nie, pil­no­wa­nie


SJP.pl


czatyrdah

masyw sto­ło­wy na Ukra­i­nie (Góry Krym­skie)


SJP.pl


czau-czau

[czy­taj: czał-czał] - rasa psów o dłu­giej, gę­stej sier­ści ko­lo­ru czar­ne­go, ru­de­go albo pło­we­go; pies tej rasy; chow-chow


SJP.pl


czaun

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, ucho­dzi do Za­to­ki Cza­uń­skiej Morza Wschod­nio­sy­be­ryj­skie­go;

Wiktionary

Czaun (ros. "Чаун") – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Czu­koc­kim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym; dłu­gość 278 km.

Pow­sta­je z po­łą­cze­nia kilku mniej­szych rzek ma­ją­cych źró­dła w gó­rach Ilir­nej­ski Kriaż, pły­nie w kie­run­ku pół­noc­nym przez za­ba­gnio­ną ni­zi­nę dzie­ląc się na licz­ne ra­mio­na i me­an­dru­jąc; ucho­dzi do Za­to­ki Cza­uń­skiej Morza Wschod­nio­sy­be­ryj­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czauński

Wiktionary


czausz

daw­niej: tu­rec­ki go­niec


SJP.pl

Cza­usz (tur. "çavuş", z arab. شاويش, "sha­wish") – urzęd­nik dwor­ski w Im­pe­rium Os­mań­skim, po­sła­niec, ku­rier, w póź­niej­szym okre­sie czę­sto byli ofi­ce­ro­wie, któ­rym po­wie­rza­no spe­cjal­ne za­da­nia.

Wikipedia


czauński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cza­u­nem, do­ty­czą­cy Cza­u­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czaun mrz.

Wiktionary


czawycza

ryba, łosoś pa­cy­ficz­ny


SJP.pl

Cza­wy­cza ("On­cor­hyn­chus tsha­wyts­cha") – ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych (Sal­mo­ni­dae). Naj­więk­szy przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "On­cor­hyn­chus".

W Rosji na­zy­wa­na "ca­ry­cą ło­so­sio­wa­tych", w Ame­ry­ce Pół­noc­nej na­zy­wa­na "king sal­mon" – łosoś kró­lew­ski.

Wikipedia


czaykowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ru­dolf Cza­y­kow­ski ps. „Garda” (ur. 7 lu­te­go 1912 na Lit­wie, zm. 10 paź­dzier­ni­ka 1953 w War­sza­wie) – czło­nek Armii Kra­jo­wej, ci­cho­ciem­ny. do­wód­ca ba­ta­lio­nu w pow­sta­niu war­szaw­skim, po­rucz­nik Wo...
  • Bog­dan Cza­y­kow­ski (ur. 10 lu­te­go 1932 w Rów­nem na Wo­ły­niu, zm. 16 sierp­nia 2007 w Van­co­u­ver) – pol­ski poeta, kry­tyk li­te­rac­ki, tłu­macz, pro­fe­sor eme­ri­tus Uni­wer­sy­te­tu Bri­tish Co­lum­bia.
  • Sta­ni­sław Cza­y­kow­ski (ur. 10 czerw­ca 1899 w Hadze, zm. 10 wrze­śnia 1933 w Monzy) – pol­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy, uczest­nik wy­ści­gów Grand Prix oraz 24h Le Mans.

Wikipedia


czałbatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. med. wierzch, górna część czasz­ki bez kości twa­rzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. sczałbatka ż., szczałbatka ż.

Wiktionary


czchowianin

miesz­ka­niec Czcho­wa


SJP.pl


czchowianka

miesz­kan­ka Czcho­wa


SJP.pl


czchowski

przy­miot­nik od: Czchów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Czcho­wa, zwią­za­ny z Czcho­wem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czchów m., czchowianin m., czchowianka ż.

Wiktionary


czchów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Czchów – mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie brze­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Czchów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do woj. tar­now­skie­go. 1 stycz­nia 2000 Czchów odzy­skał utra­co­ne w 1928 prawa miej­skie. We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. mia­sto miało 2276 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃxuf, AS: čχuf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czchowski

Wiktionary


czcibor

imię żeń­skie


SJP.pl

Czci­bor (także: Ści­bor, Zdzie­bor, Ci­de­bur, zm. po 24 czerw­ca 972) – syn Sie­mo­my­sła, księ­cia Polan i bli­żej niez­na­nej matki, brat Miesz­ka I.

Ist­nie­nie Czci­bo­ra jest poś­wiad­czo­ne tylko dzię­ki re­la­cji Thiet­ma­ra z Mer­se­bur­ga, we­dług któ­rej miał do­wo­dzić wraz z bra­tem Miesz­kiem w bit­wie pod Ce­dy­nią oraz zwy­cię­żyć 24 czerw­ca 972 mar­gra­bie­go Mar­chii Łu­życ­kiej Ho­do­na i grafa Zyg­fry­da von Wal­beck.

Wikipedia


czcibora

imię mę­skie


SJP.pl

Czci­bo­ra, Ści­bo­ra, Ci­bo­ra – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie. Mę­skie od­po­wied­ni­ki: Czści­bor, Ści­bor, Czci­bor, Cibor, Czes­bor. Zna­cze­nie imie­nia: „wal­czą­ca o cześć”, „obroń­czy­ni czci”.

Czci­bo­ra imie­ni­ny ob­cho­dzi 9 wrze­śnia i 14 li­sto­pa­da.

Wikipedia


czciborostwo

Czci­bor z mał­żon­ką; Czci­bo­ro­wie


SJP.pl


czciborowie

Czci­bor z mał­żon­ką; Czci­bo­ro­stwo


SJP.pl


czciborowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Czci­bo­ra lub zwią­za­ny z nim


SJP.pl


czcibór

imię mę­skie


SJP.pl


czciciel

osoba od­da­ją­ca cześć; wiel­bi­ciel; wyz­naw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który od­da­je cześć komuś lub cze­muś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­daw­ni Az­te­ko­wie byli czci­cie­la­mi słoń­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃʲt͡ɕit͡ɕɛl, AS: čʹćićel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czczenie n., uczczenie n.

:: fż. czcicielka ż.

 czas. czcić ndk., uczcić dk.

 ims. czczony

 wykrz. cześć

 przym. czestny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) admirator, miłośnik, wielbiciel

Wiktionary


czcicielka

wiel­bi­biel­ka w sen­sie prze­sad­nym lub w sta­ro­żyt­no­ści ko­bie­ta, która czci­ła (wiel­bi­ła) ja­kieś bó­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta od­da­ją­ca cześć i uwiel­bie­nie

 (1.2) przen. wiel­bi­ciel­ka kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czci­ciel­ki świę­tej Rity noszą jej sztan­da­ry w od­pu­sto­wych pro­ce­sjach.

 (1.2) Roc­ko­wi idole poz­dra­wia­ją swoje czci­ciel­ki z ho­te­lo­we­go ta­ra­su.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cześć ż., czciciel mos., czczenie n.

 czas. czcić ndk., uczcić dk.

 wykrz. cześć

 przym. czestny

Wiktionary


czcigodniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czci­god­nie


SJP.pl


czcigodniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czci­god­ny


SJP.pl


czcigodność

→ czci­god­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest czci­god­ne; cecha tych, któ­rzy są czci­god­ni

Wiktionary

Patrz:

czcigodny

Powiązane:

 przym. czcigodny

 przysł. czcigodnie

Wiktionary


czcigodny

pod­nio­śle: za­słu­gu­ją­cy na sza­cu­nek, bu­dzą­cy re­spekt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który za­słu­gu­je na wiel­ki sza­cu­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Biedy i ciem­no­ty u nas pełno, a ci lu­dzie bied­ni i ciem­ni są jed­no­cze­śnie najcz­ci­god­niej­szym ma­te­ria­łem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czcigodność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostojny, świetny, prześwietny, szacowny, szanowny, znakomity, znamienity

Wiktionary


czcioneczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: czcion­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czcionka ż.

Wiktionary


czcionka

1. w po­li­gra­fii: pod­sta­wo­wy ma­te­riał ze­cer­ski w kształ­cie pro­sto­pa­dło­ścia­nu, któ­re­go jedna ze ścian ma odlew da­ją­cy w druku znak li­te­ry, cyfry lub or­na­men­tu;
2. w po­li­gra­fii: kształt i wiel­kość liter w druku;
3. czcion­ka kom­pu­te­ro­wa - ze­staw zna­ków pi­sar­skich dla da­ne­go urzą­dze­nia lub pro­gra­mu; font


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) druk. odlew z lu­strza­nym od­bi­ciem znaku

 (1.2) druk. wy­gląd liter w druku

 (1.3) pot. in­form. krój pisma użyty w tek­ście kom­pu­te­ro­wym

Wiktionary

Czcion­ka (sta­ro­pol­skie nazwy: "kro­tło", "cćon­ka", "trzcion­ka") – ro­dzaj no­śni­ka po­je­dyn­czych zna­ków pisma dru­kar­skie­go (liter, cyfr, or­na­men­tów, zna­ków), pod­sta­wo­wy ma­te­riał ze­cer­ski uży­wa­ny w tech­ni­ce druku wy­pu­kłe­go. Współ­cze­śnie czcion­ka dru­kar­ska zo­sta­ła wy­par­ta przez czcion­kę kom­pu­te­ro­wą, która jest obra­zem po­je­dyn­cze­go znaku (glifu) za­ko­do­wa­nym w po­sta­ci bit­ma­po­wej lub wek­to­ro­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Aby taki znak wpi­sać z kla­wia­tu­ry, trze­ba wy­brać od­po­wied­nią czcion­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃʲt͡ɕɔ̃nka, AS: čʹćõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czcioneczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) font

Wiktionary


czcionkarstwo

two­rze­nie wzo­rów czcio­nek


SJP.pl


czcionkowy

→ czcion­ka


SJP.pl

Patrz:

czcionka

czcionnik

w po­li­gra­fii: pudło z prze­gród­ka­mi na czcion­ki


SJP.pl


czcirad

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Czci­rad – imię mę­skie ut­wo­rzo­ne na wzór imion po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go, nie­no­to­wa­ne w cza­sach sta­ro­pol­skich.

Wikipedia


czcisław

imię mę­skie


SJP.pl

Czci­sław, Ci­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Czci-" („cześć”, ale też „honor, dobre imię, cnota, za­szczyt”) i "-sław" („sława”). Imię to mogło oz­na­czać „ten, który sławi dobre imię” lub in. Tu może też na­le­ży Cza­sław i Cze­sław; por. Czes­bor.

Wikipedia


czcisławostwo

Czci­sław z mał­żon­ką; Czci­sła­wo­wie


SJP.pl


czcisławowie

Czci­sław z mał­żon­ką; Czci­sła­wo­stwo


SJP.pl


czcisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Czci­sła­wa lub zwią­za­ny z nim


SJP.pl


czcić

od­da­wać cześć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) od­da­wać cześć

 (1.2) ob­cho­dzić ja­kieś świę­to

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest on bar­dzo po­pu­lar­nym miej­scem kultu Matki Bożej Ja­wo­rzyń­skiej, szcze­gól­nie czczo­nej wśród gó­ra­li Skal­ne­go Pod­ha­la, a także tu­ry­stów i ta­ter­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲt͡ɕit͡ɕ, AS: čʹćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cześć ż., czciciel m., czcicielka ż., czczenie n.

 czas. uczcić dk.

 wykrz. cześć

 przym. czestny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddawać cześć

 (1.2) kultywować

Wiktionary


czczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ota­cza­nie kul­tem, czcią re­li­gij­ną

 (1.2) ob­da­rza­nie sza­cun­kiem

 (1.3) od­da­wa­nie hołdu, pie­lę­gno­wa­nie pa­mię­ci o kimś lub o czymś

 (1.4) świę­to­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Ja­po­nii miej­sco­wa re­li­gia shin­to tra­dy­cyj­nie opie­ra­ła się na czcze­niu Na­tu­ry i dusz zmar­łych przod­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uczczenie n., cześć ż., czciciel mos., czcicielka ż.

 czas. czcić ndk., uczcić dk.

 przym. czestny

 wykrz. cześć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adorowanie, chwalenie, wielbienie

 (1.2) szanowanie, poważanie

Wiktionary


czczew

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gwara ko­ciew­ska Tczew

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mirek miesz­kał za Czcze­wam. → Mirek miesz­kał za Tcze­wem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃːɛf, AS: •čef

Wiktionary


czczość

1. uczu­cie głodu;
2. prze­sta­rza­łe: pust­ka


SJP.pl


czczy

1. pusty, głod­ny;
2. nic niez­na­czą­cy, bez­ce­lo­wy, płon­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) głod­ny, pusty

 (1.2) przen. pusty, próż­ny, nic nie zna­czą­cy, bez­ce­lo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­li­to czcze zaw­dzię­cza swą nazwę fak­to­wi, że w mart­wym ciele jest zwy­kle czcze, czyli puste.

 (1.2) Ogra­ni­cza­my się na ogół w wy­ra­ża­niu mi­ło­ści do czczych de­kla­ra­cji, wie­rząc na­iw­nie, że słowa za­stą­pią czyny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃːɨ, AS: •čy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. czczo

Wiktionary


czczyca

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw., także. gw-pl|Wię­ciór­ka,Du­biec­ko,Sa­mo­ci­ce. tęs­kno­ta, smu­tek

 (1.2) gw-pl|Fa­ci­miech,Krzysz­ko­wi­ce,Ząb. chęt­ka, ocho­ta na coś

 (1.3) gw-pl|Hyżne. zboże pa­stew­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wsta­wszy pa­sterz bar­dzo rano, / wy­szedł z budy, wlazł na siano, / boć go czczy­ca zej­mo­wa­ła, / jaka przed­tym nie by­wa­ła.

Wiktionary


czd

[czy­taj: ce-zet-DE] skrót od:
1. Cen­trum Zdro­wia Dziec­ka;
2. Cen­tral­ny Za­rząd Dróg


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Cen­trum Zdro­wia Dziec­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • In­sty­tut „Pom­nik - Cen­trum Zdro­wia Dziec­ka” w War­sza­wie
  • CzD – Ko­le­je Cze­skie (České dráhy)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɛ‿zɛd‿ˈːɛ, AS: ce‿ze•‿de

Wiktionary


cze

chiń­ska jed­nost­ka dłu­go­ści od­po­wia­da­ją­ca 32 cm; czi, chi


SJP.pl


czebaczek

ro­dzaj ryb z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych


SJP.pl


czebarkul

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, w ob­wo­dzie cze­la­biń­skim;

 (1.2) geogr. je­zio­ro w ob­wo­dzie cze­la­biń­skim;

Wiktionary

Cze­bar­kul ( Чебаркуль) – mia­sto o zna­cze­niu ob­wo­do­wym w Rosji, w ob­wo­dzie cze­la­biń­skim, u pod­nó­ży Gór Il­meń­skich (Ural Po­łud­nio­wy), na wschod­nim brze­gu je­zio­ra Cze­bar­kul, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na re­jo­nu cze­bar­kul­skie­go. W 2010 roku li­czy­ło ok. 43 tys. miesz­kań­ców. Oś­ro­dek prze­my­słu urzą­dzeń dźwi­go­wych i tran­spor­to­wych oraz me­ta­lur­gicz­ne­go. W po­bli­żu mia­sta znaj­du­je się ku­rort kli­ma­tycz­ny Ki­sie­czag.

Wikipedia


czeboksarski

→ Cze­bok­sa­ry (sto­li­ca Czu­wasz­ji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cze­bok­sa­ra­mi, do­ty­czą­cy Cze­bok­sar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeboksary nmos.

Wiktionary


czeboksary

sto­li­ca Czu­wasz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne na pra­wym brze­gu Wołgi, sto­li­ca Re­pu­bli­ki Czu­wa­skiej;

Wiktionary

Cze­bok­sa­ry ( Чебоксары, Шупашкар) – mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, sto­li­ca Re­pu­bli­ki Czu­wa­skiej. Po­ło­żo­ne na pra­wym brze­gu Wołgi, na tra­sie po­mię­dzy Ka­za­niem a Niż­nym No­wo­gro­dem, 768 km na wschód od Mosk­wy. Licz­ba miesz­kań­ców mia­sta wy­no­si 497 618 (2020).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czeboksarczyk mos., czeboksarka ż.

 przym. czeboksarski

Wiktionary


czebol

od­po­wied­nik kon­cer­nu w Korei Płd.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) forma kon­cer­nu w Korei Po­łud­nio­wej czę­sto za­rzą­dza­nych przez ro­dzin­ne klany

Wiktionary

Cze­bol, chaebŏl ( 재벌 „zwią­zek fi­nan­so­wy”) – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ska forma kon­glo­me­ra­tów, kon­cer­nów.

Pow­sta­ły w la­tach 70. z ma­łych firm pry­wat­nych.

Były po­pie­ra­ne przez wła­dze woj­sko­we, wspie­ra­ją­ce pla­no­wa­nie go­spo­dar­cze i dy­scy­pli­nę wew­nątrz przed­się­biorstw. Do naj­więk­szych cze­bo­li za­li­cza­no Da­e­woo, Hy­un­da­ia, Lucky Gold­sta­ra (dzi­siej­sze LG Group) i Sam­sun­ga. Przy współ­pra­cy z prze­my­słem ja­poń­skim i za­chod­nim pro­du­ko­wa­ły no­wo­czes­ne sa­mo­cho­dy, stat­ki, wy­ro­by elek­tro­nicz­ne, che­micz­ne i sta­lo­we.

Wikipedia


czeburek

pie­róg z niek­wa­szo­ne­go cia­sta, na­dzie­wa­ny mie­lo­nym lub drob­no kro­jo­nym mię­sem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. ro­dzaj du­że­go pie­ro­ga z niek­wa­szo­ne­go cia­sta pszen­ne­go na­dzie­wa­ne­go zwy­kle mię­sem lub serem i sma­żo­ne­go; spe­cjal­ność tra­dy­cyj­nej kuch­ni środ­ko­wows­chod­niej, tu­rec­kiej, ukra­iń­skiej i ro­syj­skiej;

Wiktionary

Cze­bu­rek (krym. "çüberek," tur. "çiğ börek", mong. хуушуур, azerb. "ət qutabı", kirg. чийки бөрөк) — pie­róg z prza­śne­go cia­sta (z mąki, wody i soli) z mięs­nym na­dzie­niem. Tra­dy­cyj­na po­tra­wa wielu tu­rec­kich i mon­gol­skich ludów. Danie jest także po­pu­lar­ne wśród ludów ka­u­ka­skich. Spo­ży­wa się je bez uży­cia sztuć­ców.

Wikipedia


czebyszew

naz­wi­sko, np. Paf­nu­tij Cze­by­szew (Cze­by­szow) (1821-94), ro­syj­ski ma­te­ma­tyk i me­cha­nik


SJP.pl


czech

1. czło­nek na­ro­do­wo­ści za­chod­nio­sło­wań­skiej za­miesz­ku­ją­cej głów­nie Cze­chy;
2. oby­wa­tel Czech;
3. le­gen­dar­ny za­ło­ży­ciel pań­stwa cze­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. osoba na­ro­do­wo­ści cze­skiej, oby­wa­tel Czech (Re­pu­bli­ki Cze­skiej), miesz­ka­niec Czech;

 (1.2) etn. miesz­ka­niec Czech (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) mit­słow. le­gen­dar­ny za­ło­ży­ciel pań­stwa cze­skie­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (3.1) środ. kolej. lo­ko­mo­ty­wa serii EP05

Wiktionary

Czech ( Pra­o­tec Čech, Bo­he­mus) – pro­to­pla­sta Cze­chów we­dług kro­ni­ki Kos­ma­sa, a także po­stać z le­gen­dy o Lechu, Cze­chu i Rusie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Karel jest Cze­chem i miesz­ka w Pra­dze.

 (2.1) We­dług le­gen­dy Czech był bra­tem Lecha i Rusa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛx, AS: čeχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechy nmos., czeszki nmos., czechizm mrz., czeski mrz., czeszczyzna ż., czechizacja ż., czechizowanie n.

:: fż. Czeszka ż.

 czas. czechizować ndk., sczechizować dk.

 przym. czeski

 przysł. czesko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. lekcew. pepik / Pepik, pepiczek / Pepiczek

 (3.1) Czesio

Wiktionary


czechasz

imię mę­skie


SJP.pl


czecheł

daw­niej: płaszcz, okry­cie; cze­cheł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. biała ko­szu­la, zwła­szcza ko­bie­ca

 (1.2) daw. prze­ście­ra­dło; całun

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) war. czechło

Wiktionary


czechista

1. znaw­ca ję­zy­ka, kul­tu­ry, li­te­ra­tu­ry i hi­sto­rii Czech
2. na­u­czy­ciel lub stu­dent fi­lo­lo­gii cze­skiej


SJP.pl


czechizacja

pod­da­wa­nie wpły­wom cze­skim, na­da­wa­nie cze­muś cech ty­po­wo cze­skich


SJP.pl

Cze­chi­za­cja, bo­he­mi­za­cja – pro­ces przys­wa­ja­nia (lub na­rzu­ca­nia) ję­zy­ka lub kul­tu­ry cze­skiej.

Do­bro­wol­na cze­chi­za­cja, po­dob­nie jak i inne pro­ce­sy asy­mi­la­cyj­ne za­cho­dzi w sy­tu­a­cji, gdy ele­ment cze­ski za­czy­na wy­raź­nie do­mi­no­wać w danej spo­łecz­no­ści, zaś przy­ję­cie ję­zy­ka cze­skie­go wiąże się z pod­nie­sie­niem włas­ne­go pre­sti­żu, sta­tu­su spo­łecz­ne­go itp.

Wikipedia


czechizm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa wzo­ro­wa­ne na ję­zy­ku cze­skim albo z niego prze­ję­te; bo­he­mizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zob. bo­he­mizm.

Wiktionary

Cze­chizm, cze­szyzm, bo­he­mizm (od "Bo­he­mia" – ła­ciń­skiej nazwy Czech) – ele­ment ję­zy­ko­wy za­po­ży­czo­ny z ję­zy­ka cze­skie­go i funk­cjo­nu­ją­cy stale w obrę­bie in­ne­go ję­zy­ka. Słowo „cze­chizm” może też oz­na­czać do­raź­ne wpro­wa­dze­nie ele­men­tów ję­zy­ka cze­skie­go do tek­stu, np. w ce­lach ar­ty­stycz­nych lub sty­li­za­cyj­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛxʲism̥, AS: čeχʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechy nmos., Czech mos., Czeszka ż., czechizacja ż., czechizowanie n., czeszczyzna ż., czeskość ż., czeski mrz., czeszka ż.

 przym. czeski

 czas. sczechizować dk., czechizować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bohemizm

Wiktionary


czechizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cze­chi­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zczechizowanie n., czechizm mrz., Czech mos., Czeszka ż.

 czas. sczechizować, czechizować ndk., zczechizować dk.

Wiktionary


czechizować

pod­da­wać wpły­wom cze­skim, roz­sze­rzać wpły­wy cze­skie; cze­szczyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. scze­chi­zo­wać)

 (1.1) na­rzu­cać język i kul­tu­rę cze­ską

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cze­chi­zo­wać się (dk. scze­chi­zo­wać się)

 (2.1) ule­gać wpły­wo­wi kul­tu­ry cze­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­by­li z głębi kraju edu­ka­to­rzy cze­chi­zo­wa­li au­toch­to­nów.

 (2.1) Lud­ność ta po­wo­li cze­chi­zu­je się i na­le­ży wzmoc­nić dzia­łal­ność uś­wia­da­mia­ją­cą.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sczechizować dk.

 rzecz. Czeszka ż., czeskość ż., czechizm mrz., Czech mos., Czechy lm nm., czechizowanie n.

 przysł. czesko

Wiktionary


czechman

długa szata no­szo­na przez męż­czyzn w kra­jach Bli­skie­go Wscho­du; czek­man


SJP.pl

Czech­man, czek­man (tur. "czek­man" - długa szata) – wierzch­ni ubiór z rę­ka­wa­mi po­cho­dze­nia wschod­nie­go, no­szo­ny przez męż­czyzn w XVIII wieku, kro­jem zbli­żo­ny do kon­tu­sza i po­dob­nie jak on no­szo­ny na żupan.

Naj­czę­ściej szyty z sukna lub ak­sa­mi­tu, z pod­szew­ką z tej samej tka­ni­ny co żupan.

Wikipedia


czecho-słowacja

pań­stwo eu­ro­pej­skie ist­nie­ją­ce w la­tach 1990-92 (w la­tach 1918-90 Cze­cho­sło­wa­cja) teraz jako dwa osob­ne kraje: Cze­chy i Sło­wa­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. polit. geogr. pań­stwo ist­nie­ją­ce w la­tach 1938–1939 w Eu­ro­pie Środ­ko­wej

 (1.2) hist. polit. geogr. pań­stwo ist­nie­ją­ce w la­tach 1990–1992 w Eu­ro­pie Środ­ko­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Druga Re­pu­bli­ka Cze­cho­sło­wac­ka (1938–1939)
  • Cze­ska i Sło­wac­ka Re­pu­bli­ka Fe­de­ra­cyj­na (1990–1992)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲja, AS: čeχosu̯ovacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czecho-Słowak mos., Czecho-Słowaczka ż.

 przym. czecho-słowacki, czesko-słowacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Republika Czecho-Słowacka, druga Republika Czecho-Słowacka, druga republika

 (1.2) Czechosłowacka Republika Federacyjna / Czecho-słowacka Republika Federacyjna, Czeska i Słowacka Republika Federacyjna

Wiktionary


czecho-słowacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Cze­cho-Sło­wa­cji, zwią­za­ny z Cze­cho-Sło­wa­cją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲci, AS: čeχosu̯ovacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czecho-Słowacja ż., Czecho-Słowak m., Czecho-Słowaczka ż., czeski mrz., słowacki mrz.

 przym. czesko-słowacki

 przysł. czecho-słowacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czechosłowacki

Wiktionary


czechosłowacja

pań­stwo eu­ro­pej­skie ist­nie­ją­ce w la­tach 1918-90 (w la­tach 1990-92 Cze­cho-Sło­wa­cja)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. polit. geogr. pań­stwo ist­nie­ją­ce w la­tach 1918–1938 i 1945–1992, w Eu­ro­pie Środ­ko­wej;

Wiktionary

Zmia­ny w Go­dłach i Her­bach Cze­cho­sło­wa­cji na prze­strze­ni lat

Cze­cho­sło­wa­cja ( Československo, Česko-Slo­ven­sko lub Československo) – hi­sto­rycz­ne pań­stwo w Eu­ro­pie Środ­ko­wej, ist­nie­ją­ce w la­tach 1918–1939 i 1945–1992. Jego sto­li­cą była Praga.

1 stycz­nia 1993 w miej­scu Cze­cho­sło­wa­cji pow­sta­ły dwa nowe pań­stwa – Cze­chy i Sło­wa­cja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1988 roku Pol­ska gra­ni­czy­ła z NRD, Cze­cho­sło­wa­cją i ZSRR.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲja, AS: čeχosu̯ovacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechosłowak mos., Czechosłowaczka ż., czechosłowakizm mrz.

 przym. czechosłowacki

Wiktionary


czechosłowacki

przy­miot­nik od: Cze­cho­sło­wa­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Cze­cho­sło­wa­cji, zwią­za­ny z Cze­cho­sło­wa­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cze­cho­sło­wac­ka flota mor­ska ist­nia­ła na­praw­dę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲci, AS: čeχosu̯ovacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechosłowacja ż., Czechosłowak mos., Czechosłowaczka ż., czechosłowackość ż., czechosłowakizm mrz.

 przysł. czechosłowacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czecho-słowacki

Wiktionary


czechosłowaczka

oby­wa­tel­ka byłej Cze­cho­sło­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. oby­wa­tel­ka Cze­cho­sło­wa­cji, miesz­kan­ka Cze­cho­sło­wa­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­szcze dziś zda­rza­ją się takie Sło­wacz­ki, które w głębi ducha czują się Cze­cho­sło­wacz­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡ʃka, AS: čeχosu̯ovačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechosłowacja ż., czechosłowakizm mrz.

:: fm. Czechosłowak mos.

 przym. czechosłowacki

Wiktionary


czechosłowak

oby­wa­tel byłej Cze­cho­sło­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. oby­wa­tel Cze­cho­sło­wa­cji, miesz­ka­niec Cze­cho­sło­wa­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jindřich ma ojca Cze­cha i matkę Sło­wacz­kę, a zatem jest pół Cze­chem, pół Sło­wa­kiem oraz stu­pro­cen­to­wym Cze­cho­sło­wa­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔˈswɔvak, AS: čeχosu̯ovak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechosłowacja ż., czechosłowakizm mrz.

:: fż. Czechosłowaczka ż.

 przym. czechosłowacki

Wiktionary


czechosłowakizm

kon­cep­cja uz­na­ją­ca ist­nie­nie jed­ne­go na­ro­du cze­cho­sło­wac­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. polit. kon­cep­cja uz­na­ją­ca ist­nie­nie jed­ne­go na­ro­du cze­cho­sło­wac­kie­go pow­sta­ła w XIX w. gło­szo­na przez niek­tó­rych po­li­ty­ków sło­wac­kich w oba­wie przed po­stę­pu­ją­cą ma­dzia­ry­za­cją; w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym ofi­cjal­na ide­o­lo­gia Cze­cho­sło­wa­cji, kry­ty­ko­wa­na przez wielu Sło­wa­ków;

Wiktionary

Cze­cho­sło­wa­kizm ( čechoslovakismus, čechoslovakizmus) – idea uz­na­ją­ca ist­nie­nie jed­ne­go na­ro­du obej­mu­ją­ce­go Cze­chów, Mo­ra­wian i Sło­wa­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvacism̥, AS: čeχosu̯ovaḱism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechosłowak mos., Czechosłowaczka ż., Czechosłowacja ż.

 przym. czechosłowacki

Wiktionary


czechow

1. Anton P. Cze­chow (1860-1904), ro­syj­ski no­we­li­sta i dra­ma­to­pi­sarz, z wyksz­tał­ce­nia le­karz;
2. Mi­cha­ił A. Cze­chow (1891-1953), ro­syj­ski aktor, re­ży­ser, pe­da­gog


SJP.pl

Cze­chow ( Чехов) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie mo­skiew­skim, 60 km na po­łud­nie od Mosk­wy. Cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu cze­chow­skie­go. W 2021 roku li­czy­ło 71,0 tys. miesz­kań­ców. W mie­ście znaj­du­je się an­ty­ba­li­stycz­ny radar wczes­ne­go ostrze­ga­nia, wcho­dzą­cy w skład mo­skiew­skie­go sy­ste­mu obro­ny an­ty­ba­li­stycz­nej oraz sta­cja ko­le­jo­wa na linii Mosk­wa – Tuła.

Wikipedia


czechowice

1. dziel­ni­ca Gli­wic;
2. osied­le w War­sza­wie;
3. dawna wieś na Ślą­sku Cie­szyń­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­cho­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Że­lech­li­nek
  • Cze­cho­wi­ce – dziel­ni­ca Gli­wic
  • Cze­cho­wi­ce – osied­le w War­sza­wie w dziel­ni­cy Ursus (rów­nież nazwa mia­sta Ursus w la­tach 1952-1954)
  • Cze­cho­wi­ce – dawna wieś na Ślą­sku Cie­szyń­skim, dziś wcho­dzą­cą w skład mia­sta Cze­cho­wi­ce-Dzie­dzi­ce (rów­nież nazwa mia­sta Cze­cho­wi­ce-Dzie­dzi­ce w la­tach 1951-1958)
  • Cze­cho­wi­ce – gro­ma­da
  • Cze­cho­wi­ce – dawna gmina

Wikipedia


czechowice-dziedzice

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

fraza rze­czow­ni­ko­wa, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim;

Wiktionary

}|-

Cze­cho­wi­ce-Dzie­dzi­ce (do 21 li­sto­pa­da 1958 "Cze­cho­wi­ce") – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie biel­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cze­cho­wi­ce-Dzie­dzi­ce; mia­sto leży hi­sto­rycz­nie na Ślą­sku Cie­szyń­skim w aglo­me­ra­cji biel­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lidia ukoń­czy­ła li­ce­um w Cze­cho­wi­cach-Dzie­dzi­cach w 2000 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛxɔˈvʲit͡sɛ d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑit͡sɛ, AS: čeχovʹice ʒ́ėʒ́ice

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czechowicko-dziedzicki

Wiktionary


czechowicki

przy­miot­nik od: Cze­cho­wi­ce-Dzie­dzi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cze­cho­wi­ca­mi, do­ty­czą­cy Cze­cho­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechowice nmos.

Wiktionary


czechowicko-dziedzicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cze­cho­wi­ca­mi-Dzie­dzi­ca­mi, do­ty­czą­cy Cze­cho­wic-Dzie­dzic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechowice-Dziedzice lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czechowicki

Wiktionary


czechowicz

naz­wi­sko, np. Józef Cze­cho­wicz (1903-39), poeta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cze­cho­wicz – agent wy­wia­du w PRL
  • An­to­ni Cze­cho­wicz – rot­mistrz
  • An­to­ni Cze­cho­wicz – in­ży­nier me­ta­lurg, pod­po­rucz­nik AK, wi­ce­mi­ni­ster
  • Ga­briel Cze­cho­wicz – praw­nik, eko­no­mi­sta, mi­ni­ster
  • Eu­ge­niusz Cze­cho­wicz – poseł Sejmu Usta­wo­daw­cze­go 1947-1952
  • Józef Cze­cho­wicz – fo­to­graf
  • Józef Cze­cho­wicz – poeta
  • Ju­liusz Cze­cho­wicz – ma­larz
  • Mie­czy­sław Cze­cho­wicz – aktor
  • Szy­mon Cze­cho­wicz – ma­larz okre­su ba­ro­ku
  • Ta­de­usz Cze­cho­wicz – dzia­łacz PZPR
  • Cze­cho­wicz – herb szla­chec­ki

Wikipedia


czechowiczanin

miesz­ka­niec Cze­cho­wic-Dzie­dzic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czechowiczanka

miesz­kan­ka Cze­cho­wic-Dzie­dzic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czechowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­cho­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. el­blą­skim, w gmi­nie El­bląg
  • Cze­cho­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gnieź­nień­skim, w gmi­nie Nie­cha­no­wo
  • Cze­cho­wo – osada leśna w woj. po­mor­skim, w pow. sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Ka­li­ska
  • Cze­cho­wo – dawny przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Cze­chów

Wikipedia


czechowski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z miej­sco­wo­ścią Cze­chów, do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Cze­chów

 (1.2) zwią­za­ny z dziel­ni­cą Cze­chów, do­ty­czą­cy dziel­ni­cy Cze­chów

 (1.3) zwią­za­ny z miej­sco­wo­ścią Cze­cho­wo, do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Cze­cho­wo

 (1.4) gw-pl|War­mia, Ma­zu­ry, Ostródz­kie. cze­ski

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cze­chow­ski – pi­sarz i na­u­ko­wiec
  • Hu­bert Cze­chow­ski – du­chow­ny
  • Jan Cze­chow­ski – poseł i po­li­tyk
  • Leon Cze­chow­ski – woj­sko­wy
  • Mi­chał Be­li­na-Cze­chow­ski – du­chow­ny
  • Ro­bert Cze­chow­ski – re­ży­ser te­a­tral­ny i aktor
  • Wło­dzi­mierz Cze­chow­ski – poseł
  • Woj­ciech Cze­chow­ski – bio­log
  • Zenon Cze­chow­ski – ko­larz

Wikipedia


czechoń

imię mę­skie


SJP.pl


czechrzyca

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych


SJP.pl

Cze­chrzy­ca, try­bul­ka ("Scan­dix" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych ("Apia­ce­ae"). Obej­mu­je 12 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Ma­ka­ro­nez­ji, po­łud­nio­wej i środ­ko­wej Eu­ro­pie, po­łud­nio­wo-za­chod­niej i środ­ko­wej Azji oraz w pół­noc­nej Afry­ce. Do flory Pol­ski na­le­ży jeden ga­tu­nek – cze­chrzy­ca grze­bie­nio­wa "S. pec­ten-ve­ne­ris".

Wikipedia


czechy

1. pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Pra­dze; Cze­ska Re­pu­bli­ka;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie Środ­ko­wej ze sto­li­cą w Pra­dze;

 (1.2) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Cze­chach (1.1);

 (1.3) geogr. to­po­nim od­po­wia­da­ją­cy kilku miej­sco­wo­ściom w Pol­sce;

Wiktionary

Cze­chy, Re­pu­bli­ka Cze­ska ( Česko, Česká re­pu­bli­ka []) – uni­tar­ne pań­stwo śród­lą­do­we w Eu­ro­pie Środ­ko­wej, ist­nie­ją­ce od 1 stycz­nia 1993, po po­dzia­le Cze­cho­sło­wa­cji na Cze­chy i Sło­wa­cję. Od pół­no­cy gra­ni­czy z Pol­ską, od za­cho­du i pół­noc­ne­go za­cho­du z Niem­ca­mi, od po­łud­nia z Au­strią, a od wscho­du ze Sło­wa­cją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cze­chy gra­ni­czą z Pol­ską, Niem­ca­mi, Au­strią i Sło­wa­cją.

 (1.1) Naj­dłuż­szą rzeką Czech jest Weł­ta­wa.

 (1.2) W skład Cze­cho­sło­wa­cji wesz­ły: Cze­chy, Mo­ra­wy, Śląsk Opaw­ski, Sło­wa­cja, Ukra­i­na Za­kar­pac­ka (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛxɨ, AS: čeχy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sczechizować, czechizować ndk.

 rzecz. czeski mrz., czechizm mrz., Czech mos., Czeszka ż., czeskość ż., czeszka ż., czeszczyzna ż.

 przym. czeski

 przysł. czesko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Republika Czeska; daw. Czechia; hist. Czeska Republika Socjalistyczna, CRS; peryfr. kraj nad Wełtawą

 (1.2) Bohemia; daw. Czechia

Wiktionary


czechów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. dziel­ni­ca Lu­bli­na

 (1.2) geogr. nazwa kilku wsi i gro­mad pol­skich

 (1.3) geogr. wieś ukra­iń­ska w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie czort­kow­skim

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­chów – dziel­ni­ca Lu­bli­na
  • Cze­chów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. go­rzow­skim, w gmi­nie San­tok
  • Cze­chów – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. piń­czow­skim, w gmi­nie Kije
  • Cze­chów – gro­ma­da w po­wie­cie lu­bel­skim
  • Cze­chów – gro­ma­da w po­wie­cie piń­czow­skim
  • Cze­chów – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Cze­cho­wie, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim
  • Cze­chów – wieś w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie czort­kow­skim.

Wikipedia


czechówka

1. wieś w Pol­sce;
2. rzeka w Pol­sce, do­pływ By­strzy­cy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­chów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Gra­bo­wiec
  • Cze­chów­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. my­śle­nic­kim, w gmi­nie Sie­praw
  • Cze­chów­ka Dolna – ju­ry­dy­ka Lu­bli­na, od 1916 w gra­ni­cach mia­sta Lu­bli­na (Cze­chów (Lu­blin))
  • Cze­chów­ka Górna – wieś, od 1959 w gra­ni­cach mia­sta Lu­bli­na (Cze­chów (Lu­blin))
  • Cze­chów­ka – stru­ga
  • Cze­chów­ka – naj­da­lej na za­chód wy­su­nię­ty wierz­cho­łek w ma­sy­wie Szcze­bla w Be­ski­dzie Wy­spo­wym

Wikipedia


czechło

daw­niej: płaszcz, okry­cie; cze­cheł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. cze­cheł.

Wiktionary


czeciang

pro­win­cja w Chi­nach; Zhe­jiang


SJP.pl


czeczelnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­jo­no­we osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie, po­ło­żo­ne w ob­wo­dzie win­nic­kim nad Sa­wran­ką;

Wiktionary

Cze­czel­nik (ukr. Чечельник, "Cze­czel­nyk") – sto­li­ca re­jo­nu, osied­le typu miej­skie­go nad Sa­wran­ką, na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie win­nic­kim.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czeczelnicki

Wiktionary


czeczen

oby­wa­tel Cze­cze­nii; Cze­cze­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­nek jed­ne­go z rdzen­nych na­ro­dów Ka­u­ka­zu Pół­noc­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość Cze­cze­nów to mu­zuł­ma­nie sun­ni­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeczenia ż., Czeczeniec mos., czeczeński mrz.

:: fż. Czeczenka ż.

 przym. czeczeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Czeczeniec

Wiktionary


czeczenia

re­pu­bli­ka w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­pu­bli­ka na Ka­u­ka­zie wcho­dzą­ca w skład Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej;

Wiktionary

Zo­bacz też: Cze­czeń­ska Re­pu­bli­ka Icz­ke­rii.

Cze­cze­nia ( Нохчийчоь/"Noxçiyçö", Чечня, "Czecz­nia"), Re­pu­bli­ka Cze­czeń­ska (czecz. Нохчийн Республика / "Noxçiyn Re­spu­bli­ka"; ros. Чеченская Республика, "Cze­czen­ska­ja Rie­spu­bli­ka") – re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na ze sto­li­cą w mie­ście Groz­ny, wcho­dzą­ca w skład Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej. Jest po­ło­żo­na na Ka­u­ka­zie Pół­noc­nym, gra­ni­czy z ro­syj­ski­mi Da­ge­sta­nem na wscho­dzie, In­gu­sze­tią na za­cho­dzie, Kra­jem Sta­wro­pol­skim na pół­no­cy oraz Gruz­ją na po­łud­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 2 kwiet­nia 2003 roku Cze­cze­nia stała się czę­ścią Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈt͡ʃɛ̃ɲja, AS: čečẽńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeczen mos., Czeczenka ż., czeczeński mrz.

 przym. czeczeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Iczkeria; ofic. Republika Czeczeńska

Wiktionary


czeczeniec

oby­wa­tel Cze­cze­nii; Cze­czen


SJP.pl


czeczenka

oby­wa­tel­ka Cze­cze­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) człon­ki­ni na­ro­du Cze­cze­nów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeczenia ż., czeczeński mrz.

:: fm. Czeczen mos.

 przym. czeczeński

Wiktionary


czeczetkowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


czeczewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­cze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. gru­dziądz­kim, w gmi­nie Ra­dzyń Cheł­miń­ski
  • Cze­cze­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Przod­ko­wo
  • Cze­cze­wo – osada leśna w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie My­śli­bórz
  • Cze­cze­wo – gro­ma­da

Wikipedia


czeczeński

do­ty­czą­cy Cze­cze­nii


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Cze­cze­nii, Cze­cze­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cze­czeń­ski;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­mach ter­ro­ry­stycz­ny w Bie­sła­nie z wrze­śnia 2004 roku, choć wstrząs­nął Rosją i Ka­u­ka­zem, nie był wy­da­rze­niem prze­ło­mo­wym, jeśli cho­dzi o kon­flikt cze­czeń­ski i sy­tu­a­cję w re­gio­nie pół­noc­no­ka­u­ka­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeczenia ż., Czeczeniec mos., Czeczen mos., Czeczenka ż.

Wiktionary


czeczeńskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem cze­czeń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem cze­czeń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku cze­czeń­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈt͡ʃɛ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: čečẽĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czeczot

cze­czot­ka;
1. drew­no o nie­ty­po­wym ukła­dzie włó­kien, two­rzą­cych nie­re­gu­lar­ne fa­li­ste linie oraz kształ­ty wi­docz­ne po jego prze­cię­ciu; cze­czot;
2. mebel wy­ko­na­ny z cze­czo­ty - drew­na; cze­czot;
3. ro­syj­ski tra­dy­cyj­ny ta­niec lu­do­wy przy akom­pa­nia­men­cie akor­de­o­nu, zwy­kle z przy­tu­py­wa­niem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cze­czot – pol­ski gra­fik i twór­ca ani­ma­cji
  • Jan Cze­czot – pol­sko-bia­ło­ru­ski poeta ro­man­tycz­ny
  • Krzysz­tof Cze­czot – pol­ski aktor i dra­ma­turg
  • Zbi­gniew Cze­czot-Ga­wrak – pol­ski fil­moz­naw­ca i pu­bli­cy­sta
  • Cze­czott

Wikipedia


czeczota

cze­czot­ka;
1. drew­no o nie­ty­po­wym ukła­dzie włó­kien, two­rzą­cych nie­re­gu­lar­ne fa­li­ste linie oraz kształ­ty wi­docz­ne po jego prze­cię­ciu; cze­czot;
2. mebel wy­ko­na­ny z cze­czo­ty - drew­na; cze­czot;
3. ro­syj­ski tra­dy­cyj­ny ta­niec lu­do­wy przy akom­pa­nia­men­cie akor­de­o­nu, zwy­kle z przy­tu­py­wa­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. drew­no po­cho­dzą­ce głów­nie z brzo­zy lub to­po­li o splą­ta­nym ukła­dzie włó­kien, sto­so­wa­ne jako okle­i­na albo ma­te­riał do wy­ro­bu nie­wiel­kich przed­mio­tów ozdob­nych

 (1.2) przed­miot wy­ko­na­ny z uży­ciem cze­czo­ty (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­ko­ra­cyj­nie sple­cio­ne słoje, jasne i ciem­ne oczka, plam­ka­am­ki oraz żyłki cha­rak­te­ry­stycz­ne dla cze­czo­ty pow­sta­ją m.in. w wy­ni­ku cho­ro­by pnia drze­wa.

 (1.1) Oni z Pan­te­rą za­ło­ży­li w izbie warsz­tat sto­lar­ski i obra­bia­li brzo­zo­wą cze­czo­tę na skrzyn­ki, które Pan­te­ra fa­bry­ko­wał bar­dzo kunsz­tow­nie zimą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈt͡ʃɔta, AS: čečota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeczotka, czeczotowatość

 przym. czeczotowy, czeczotkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czeczotka, drewno kędzierzawe

Wiktionary


czeczotka

1. ga­tu­nek nie­wiel­kie­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych;
2. drew­no o nie­ty­po­wym ukła­dzie włó­kien, two­rzą­cych nie­re­gu­lar­ne fa­li­ste linie oraz kształ­ty wi­docz­ne po jego prze­cię­ciu; cze­czot, cze­czo­ta;
3. mebel wy­ko­na­ny z cze­czot­ki - drew­na; cze­czot, cze­czo­ta;
4. ro­syj­ski tra­dy­cyj­ny ta­niec lu­do­wy przy akom­pa­nia­men­cie akor­de­o­nu, zwy­kle z przy­tu­py­wa­niem; cze­czo­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Car­du­e­lis flam­mea|ref=tak., mały, brą­zo­wo­sza­ry ptak wę­drow­ny z czer­wo­ną pla­ma­a­mą na gło­wie i czar­nym pod­gard­lem;

 (1.2) ro­dzaj drew­na, zob. cze­czo­ta.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cze­czot­ka zwy­czaj­na (Acant­his flam­mea)
  • cze­czot­ka tun­dro­wa (Acant­his hor­ne­man­ni)
  • Cze­czot­ka – rzeka, do­pływ Narwi
  • Cze­czot­ka Druga – stru­ga, do­pływ Cze­czot­ki

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈt͡ʃɔtka, AS: čečotka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czeczotkowy

 rzecz. czeczota ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) czeczota

Wiktionary


czeczotkowy

przy­miot­nik od: cze­czot­ka


SJP.pl


czeczotowatość

splą­ta­ny układ włó­kien, wy­stę­pu­ją­cy w drew­nie ga­tun­ków li­ścia­stych w odziom­ku


SJP.pl


czeczotowy

→ cze­czo­ta


SJP.pl

Patrz:

czeczota

czeczuga

1. ozdob­na sza­bla ta­tar­ska
2. ryba słod­ko­wod­na z ro­dzi­ny je­sio­tro­wa­tych; ster­let


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aci­pen­ser rut­he­nus|ref=tak., ga­tu­nek słod­ko­wod­nej, wę­drow­nej ryby z ro­dzi­ny je­sio­tro­wa­tych;

 (1.2) ro­dzaj sza­bli po­cho­dze­nia ta­tar­skie­go lub kir­gi­skie­go, po­pu­lar­nej w Rze­czy­po­spo­li­tej w XVII wieku;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cze­czu­ga – ro­dzaj sza­bli
  • cze­czu­ga albo ster­let – ga­tu­nek słod­ko­wod­nej, wę­drow­nej ryby z ro­dzi­ny je­sio­tro­wa­tych

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) sterlet

Wiktionary


czeczwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na za­chod­niej Ukra­i­nie, lewy do­pływ Łom­ni­cy;

Wiktionary

Czecz­wa ( Чечва) – rzeka na Ukra­i­nie, prze­pły­wa­ją­ca przez rejon roż­nia­tow­ski i ka­łu­ski ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go. Lewy do­pływ Łom­ni­cy w do­rze­czu Dnie­stru.

Wikipedia


czedar

twar­dy żółty ser pod­puszcz­ko­wy; ched­dar


SJP.pl


czegemit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał od­kry­ty w 2009 roku na Ka­u­ka­zie

Wiktionary


czego

za­i­mek py­taj­ny (np. Co no­we­go wi­dzia­łeś? Czego chciał?) lub względ­ny (np. Zro­bi­li wszyt­ko, co mogli. Czego by­ło­by trze­ba, to móc pójść na spa­cer.)


SJP.pl

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) pot. dla­cze­go?, po co?

za­i­mek względ­ny

 (2.1) pot. dla­cze­go, po co

wy­krzy­knik

 (3.1) grub. słu­cham?

forma za­im­ka.

 (4.1) D. lp. od: co

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cze­goś wró­cił tak późno do domu?

 (2.1) Nie wiem, czego on tak po­stą­pił.

Wiktionary


czegoś

za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny za­stę­pu­ją­cy nazwę do­wol­ne­go przed­mio­tu lub faktu


SJP.pl


czegoż

wzmoc­nio­ny za­i­mek py­taj­ny "co", wpro­wa­dza­ją­cy py­ta­nie uzu­peł­nie­nia lub py­ta­nie re­to­rycz­ne


SJP.pl

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) dla­cze­go (w zna­cze­niu: „za­i­mek py­ta­ją­cy, uży­wa­ny w zda­niach, w któ­rych py­ta­ją­cy pyta o przy­czy­nę lub cel ja­kiejś czyn­no­ści”)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czegóż, dlaczego, dlaczegoż, dlaczegóż

Wiktionary


czegóż

wzmoc­nio­ny za­i­mek py­taj­ny "co", wpro­wa­dza­ją­cy py­ta­nie uzu­peł­nie­nia lub py­ta­nie re­to­rycz­ne


SJP.pl

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) dla­cze­go (w zna­cze­niu: „za­i­mek py­ta­ją­cy, uży­wa­ny w zda­niach, w któ­rych py­ta­ją­cy pyta o przy­czy­nę lub cel ja­kiejś czyn­no­ści”)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czegoż, dlaczego, dlaczegoż, dlaczegóż

Wiktionary


czehryń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto re­jo­no­we w cen­tral­nej czę­ści Ukra­i­ny, w ob­wo­dzie czer­ka­skim, nad rzeką Ta­śmi­ną;

Wiktionary

Czeh­ryń ( Чигирин, "Czy­hy­ryn") – mia­sto w cen­tral­nej czę­ści Ukra­i­ny, w ob­wo­dzie czer­ka­skim, w re­jo­nie czer­ka­skim nad Tias­my­nem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czehryński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Czeryn, Czyryn, Czyhiryn

Wiktionary


czejen

In­dia­nin Ame­ry­ki Pół­noc­nej za­miesz­ku­ją­cy daw­niej ob­szar Wiel­kich Rów­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­nek in­diań­skie­go ple­mię­e­mie­nia z Ame­ry­ki Pół­noc­nej;;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Licz­ba Cze­je­nów i Su­ta­jów była w 1780 roku sza­co­wa­na na 3500 osób.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Czejenka ż.

 przym. czejeński

Wiktionary


czejeni

ple­mię In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej; Cze­je­no­wie


SJP.pl


czejenka

In­dian­ka Ame­ry­ki Pół­noc­nej za­miesz­ku­ją­ca daw­niej ob­szar Wiel­kich Rów­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) człon­ki­ni in­diań­skie­go ple­mię­e­mie­nia Cze­je­nów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Czejen mos.

 przym. czejeński

Wiktionary


czejenowie

ple­mię In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej; Cze­je­ni


SJP.pl


czejeński

→ Cze­je­no­wie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cze­je­na­mi, do­ty­czą­cy Cze­je­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cze­jeń­ski;

Wiktionary

Patrz:

Czejenowie

Powiązane:

 rzecz. Czejen mos., Czejenka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szejeński

 (2.1) szejeński

Wiktionary


czek

ro­dzaj prze­ka­zu pie­nięż­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bank. do­ku­ment bę­dą­cy dla banku zle­ce­niem wy­pła­ce­nia oka­zi­cie­lo­wi oz­na­czo­nej na nim kwoty z ra­chun­ku wy­staw­cy;

Wiktionary

Czek – do­ku­ment wy­sta­wio­ny w ści­śle prze­wi­dzia­nej przez prawo cze­ko­we for­mie, za­wie­ra­ją­cy po­le­ce­nie jego wy­staw­cy, skie­ro­wa­ne do banku, wy­pła­ce­nia oz­na­czo­nej kwoty pie­nięż­nej oka­zi­cie­lo­wi czeku lub wy­mie­nio­nej oso­bie, ze środ­ków, ja­ki­mi w tym banku dy­spo­nu­je wy­staw­ca. Po­le­ce­nie wy­pła­ce­nia środ­ków pie­nięż­nych musi być bez­wa­run­ko­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za ostat­ni re­mont miesz­ka­nia za­pła­ci­łem wy­ko­naw­cy cze­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛk, AS: ček

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czekowy

Wiktionary


czeka

1. zo­sta­wać w ja­kimś miej­scu, spo­dzie­wa­jąc się kogoś lub cze­goś;
2. być przy­go­to­wa­nym na coś, w po­go­to­wiu;
3. opóź­niać się, zwle­kać z czymś;
4. być czy­imś udzia­łem w przysz­ło­ści;
5. prze­wi­dy­wać lub oba­wiać się, że coś na­stą­pi;
6. pra­gnąć, żeby coś na­stą­pi­ło


SJP.pl

Czeka, CzK, WCzK ( Всероссийская чрезвычайная комиссия по борьбе с контрреволюцией и саботажем при СНК РСФСР, ЧК, ВЧК) – akro­nim nazwy taj­nej po­li­cji w Rosji Ra­dziec­kiej w la­tach 1917–1922.

Po­cząt­ko­wo no­si­ła pełną nazwę "Wsie­ros­sij­ska­ja czriez­wy­czaj­na­ja ko­mis­si­ja po bor’bie s kontr­rie­wo­lu­cy­jej i sa­bo­ta­żom" (Wsze­chro­syj­ska Ko­mi­sja Nadz­wy­czaj­na do Walki z Kontr­re­wo­lu­cją i Sa­bo­ta­żem), od sierp­nia 1918 roku "Wsie­ros­sij­ska­ja czriez­wy­czaj­na­ja ko­mis­si­ja po bor’bie s kontr­rie­wo­lu­cy­jej, spie­ku­la­cy­jej i prie­stu­ple­nia­mi po dołż­no­sti" (Всероссийская чрезвычайная комиссия по борьбе с контрреволюцией, спекуляцией и преступлениям по должности; Wsze­chro­syj­ska Ko­mi­sja Nadz­wy­czaj­na do Walki z Kontr­re­wo­lu­cją, Spe­ku­la­cją i Na­du­ży­cia­mi Wła­dzy), zwana po­tocz­nie Czeka, lub "Cze­riez­wy­czaj­ka" ("cze­rez­wy­czaj­ka", "czrez­wy­czaj­ka").

Wikipedia


czekadełko

po­tocz­nie: przy­staw­ka, dar­mo­wa prze­ką­ska po­da­wa­na w re­sta­u­ra­cji przed głów­nym da­niem


SJP.pl


czekaj

1. zo­sta­wać w ja­kimś miej­scu, spo­dzie­wa­jąc się kogoś lub cze­goś;
2. być przy­go­to­wa­nym na coś, w po­go­to­wiu;
3. opóź­niać się, zwle­kać z czymś;
4. być czy­imś udzia­łem w przysz­ło­ści;
5. prze­wi­dy­wać lub oba­wiać się, że coś na­stą­pi;
6. pra­gnąć, żeby coś na­stą­pi­ło


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­kaj – część Rop­czyc
  • Cze­kaj – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Unie­jów
  • Cze­kaj – przy­sió­łek wsi Za­krzew w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ko­drąb
  • Cze­kaj – część wsi Glina w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Rze­czy­ca
  • Cze­kaj – część wsi Wiel­ka Wieś w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Pa­rzę­czew
  • Cze­kaj – część wsi Li­pi­ny w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Tar­now­ska
  • Cze­kaj – część wsi Wola Szczu­ciń­ska w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Szczu­cin
  • Cze­kaj – część wsi Bi­bi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Zie­lon­ki
  • Cze­kaj – część wsi Bo­su­tów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Zie­lon­ki
  • Cze­kaj – część wsi Węgrz­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Zie­lon­ki
  • Cze­kaj – część wsi Sułów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Bi­sku­pi­ce
  • Cze­kaj – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Pnie­wy

Wikipedia


czekajewski

naz­wi­sko


SJP.pl


czekający

1. zo­sta­wać w ja­kimś miej­scu, spo­dzie­wa­jąc się kogoś lub cze­goś;
2. być przy­go­to­wa­nym na coś, w po­go­to­wiu;
3. opóź­niać się, zwle­kać z czymś;
4. być czy­imś udzia­łem w przysz­ło­ści;
5. prze­wi­dy­wać lub oba­wiać się, że coś na­stą­pi;
6. pra­gnąć, żeby coś na­stą­pi­ło


SJP.pl


czekalski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Cze­kal­ski (1902-1959) – dzien­ni­karz i li­te­rat, czło­nek PPS, żoł­nierz AK.
  • An­drzej Cze­kal­ski (ur. 1930) – re­ży­ser, sce­na­rzy­sta i autor tek­stów pio­se­nek.
  • Apo­li­na­ry An­to­ni Cze­kal­ski (1864-1906) – praw­nik, li­te­rat, dzia­łacz spo­łecz­ny.
  • Eu­sta­chy Cze­kal­ski (1885-1970) – pi­sarz, dzien­ni­karz, kry­tyk i tłu­macz.
  • Józef Cze­kal­ski (1895-1976) – ge­o­graf, ge­o­log, harc­mistrz.
  • Józef Bo­le­sław Cze­kal­ski (1933-1981) – gór­nik, ofia­ra pa­cy­fi­ka­cji w KWK Wujek.
  • Marek Cze­kal­ski (ur. 1953) – po­li­tyk, pre­zy­dent Łodzi 1994-1998.
  • Mie­czy­sław Cze­kal­ski (ur. 1941) – pro­fe­sor nauk rol­ni­czych, den­dro­log.
  • Ry­szard Cze­kal­ski (ur. 1962) – ksiądz ka­to­lic­ki, te­o­log.
  • Sta­ni­sław Cze­kal­ski (ur. 1939) – pro­fe­sor nauk me­dycz­nych, ne­fro­log.
  • Re­na­ta Cze­kal­ska (ur. 1966) – in­do­log, spe­cja­list­ka w za­kre­sie li­te­ra­tu­ry hindi.
  • Ta­tia­na Cze­kal­ska (ur. 1966) – fo­to­gra­fik i rzeź­biar­ka.

Wikipedia


czekan

cza­kan;
1. przy­rząd al­pi­ni­stycz­ny
2. dawna broń uży­wa­na do ro­zbi­ja­nia zbroi prze­ciw­ni­ka
3. cze­ski lub wę­gier­ski lu­do­wy in­stru­ment mu­zycz­ny, ro­dzaj fletu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. hist. broń drzew­co­wa w kształ­cie osa­dzo­ne­go na drzew­cu nie­wiel­kie­go to­por­ka z młot­kiem;

 (1.2) sport. ro­dzaj laski za­koń­czo­nej gło­wi­cą i kol­cem, uży­wa­nej w al­pi­niz­mie do rą­ba­nia stop­ni w śnie­gu i lo­dzie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cze­kan – broń obu­cho­wo-siecz­na
  • cze­kan – sprzęt al­pi­ni­stycz­ny
  • cze­kan – in­stru­ment mu­zycz­ny, od­mia­na fletu
  • Cze­kan – wieś w Rosji, w Ta­tar­sta­nie, w re­jo­nie az­na­ka­jew­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nadto mie­wa­li hu­sa­rze obu­chy czyli cze­ka­ny do ro­zbi­ja­nia zbroi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛkãn, AS: čekãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czekanik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obuszek, obuch

Wiktionary


czekanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cze­kać.

 (1.2) po­zo­sta­wa­nie w ja­kimś miej­scu, aż coś się wy­da­rzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znu­dzi­ło mi się cze­ka­nie na ich te­le­fon, więc sam do nich zadz­wo­ni­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈkãɲɛ, AS: čekãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czekać ndk., wyczekiwać ndk., poczekać dk., zaczekać dk., oczekiwać ndk., naczekać się dk.

 rzecz. wyczekanie n., odczekanie n., wyczekiwanie, oczekiwanie, poczekalnia

Wiktionary


czekanik

zdrob­nie­nie od: cze­kan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cze­kan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekan m.

Wiktionary


czekanista

muzyk gra­ją­cy na cze­ka­nie


SJP.pl


czekanistka

→ cze­ka­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

czekanista

czekanowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­ka­no­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Bo­bro­wo
  • Cze­ka­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Wą­gro­wiec

Wikipedia


czekanowski

naz­wi­sko


SJP.pl


czekać

1. zo­sta­wać w ja­kimś miej­scu, spo­dzie­wa­jąc się kogoś lub cze­goś;
2. być przy­go­to­wa­nym na coś, w po­go­to­wiu;
3. opóź­niać się, zwle­kać z czymś;
4. być czy­imś udzia­łem w przysz­ło­ści;
5. prze­wi­dy­wać lub oba­wiać się, że coś na­stą­pi;
6. pra­gnąć, żeby coś na­stą­pi­ło


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­cze­kać, po­cze­kać)

 (1.1) za­trzy­my­wać się, po­zo­sta­wać w ja­kimś miej­scu, aż coś się wy­da­rzy

 (1.2) prze­ry­wać wy­ko­ny­wa­nie ja­kiejś czyn­no­ści

 (1.3) w grze w karty: nie pod­bi­jać staw­ki, ale nie zre­zy­gno­wać z gry

 (1.4) o rze­czach, które są go­to­we do uży­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jerzy cze­kał, aż przyj­dzie Ste­fan.

 (1.1) Od dwóch lat wciąż cze­kam, aż ją przy­ślą.

 (1.2) Cze­kaj! Te grzy­by są tru­ją­ce!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛkat͡ɕ, AS: čekać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oczekiwanie n., czekanie n., wyczekiwanie n., poczekalnia ż., odczekanie n., wyczekanie n.

 czas. zaczekać dk., poczekać dk., wyczekiwać ndk., odczekać dk., oczekiwać ndk., doczekać dk.

 przysł. na poczekaniu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oczekiwać, wyczekiwać, wyglądać

 (1.3) pasować

Wiktionary


czekała

1. zo­sta­wać w ja­kimś miej­scu, spo­dzie­wa­jąc się kogoś lub cze­goś;
2. być przy­go­to­wa­nym na coś, w po­go­to­wiu;
3. opóź­niać się, zwle­kać z czymś;
4. być czy­imś udzia­łem w przysz­ło­ści;
5. prze­wi­dy­wać lub oba­wiać się, że coś na­stą­pi;
6. pra­gnąć, żeby coś na­stą­pi­ło


SJP.pl


czekało

na­rzę­dzie ry­bac­kie, gęsta sieć do po­ło­wu drob­nych ryb na mie­liz­nach


SJP.pl


czekański

naz­wi­sko


SJP.pl


czekista

w ZSRR: funk­cjo­na­riusz Wszechz­wiąz­ko­wej Nadz­wy­czaj­nej Ko­mi­sji do Walki z Kontr­re­wo­lu­cją i Sa­bo­ta­żem (tzw. CzeKa)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. polit. funk­cjo­na­riusz ra­dziec­kiej CzK

Wiktionary

Cze­ki­sta (ros. "Чекист" / "Czie­kist") – ro­syj­sko-fran­cu­ski dra­mat psy­cho­lo­gicz­ny z 1992 roku w re­ży­se­rii Alek­san­dra Ro­goż­ki­na. Sce­na­riusz pow­stał na mo­ty­wach po­wie­ści Wła­di­mi­ra Za­zu­bri­na pt. "Drzaz­ga".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wzdłuż ko­lej­ki ocze­ku­ją­cej na re­wiz­ję prze­cha­dzał się cze­ki­sta w skó­rza­nej kurt­ce z groź­nie prze­wie­szo­ny­mi na krzyż dwoma pi­sto­le­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈcista, AS: čeḱista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeka n., CzeKa n., czekistówka ż.

:: fż. czekistka ż.

 przym. czekistowski

 skr. CzK n.

Wiktionary


czekistka

w ZSRR: funk­cjo­na­riusz­ka Wszechz­wiąz­ko­wej Nadz­wy­czaj­nej Ko­mi­sji do Walki z Kontr­re­wo­lu­cją i Sa­bo­ta­żem (tzw. CzeKa)


SJP.pl


czekistowski

→ cze­ki­sta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cze­ki­sta­mi, do­ty­czą­cy cze­ki­stów

Wiktionary

Patrz:

czekista

Powiązane:

 rzecz. czekista mos., Czeka n., CzeKa n., czekistówka ż.

:: fż. czekistka ż.

 skr. CzK n.

Wiktionary


czekman

długa szata no­szo­na przez męż­czyzn w kra­jach Bli­skie­go Wscho­du; czech­man


SJP.pl


czekodżem

przet­wór bę­dą­cy po­łą­cze­niem dżemu i cze­ko­la­dy


SJP.pl


czekoholiczka

ko­bie­ta uwiel­bia­ją­ca cze­ko­la­dę; cze­ko­la­do­ho­licz­ka


SJP.pl


czekoholik

osoba uwiel­bia­ją­ca cze­ko­la­dę; cze­ko­la­do­ho­lik


SJP.pl


czekolada

1. wyrób cu­kier­ni­czy z masy ka­ka­o­wej, zwy­kle w ta­blicz­kach
2. napój spo­rzą­dza­ny z cze­ko­la­dy roz­pu­szczo­nej w mleku lub wo­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. cuk. pół­pro­dukt cu­kier­ni­czy spo­rzą­dza­ny z kakao, cukru i tłu­szczu;

 (1.2) spoż. cuk. ta­blicz­ka cze­ko­la­dy (1.1)

 (1.3) spoż. kulin. słod­ki, gęsty i go­rą­cy napój z kakao i śmie­tan­ki;

 (1.4) kolor taki jak ty­po­wej cze­ko­la­dy (1.1)

Wiktionary

Cze­ko­la­da – wyrób cu­kier­ni­czy spo­rzą­dza­ny z miaz­gi ka­ka­o­wej, tłu­szczu ka­ka­o­we­go (masło ka­ka­o­we) lub in­ne­go tłu­szczu ro­ślin­ne­go, środ­ka sło­dzą­ce­go i in­nych do­dat­ków, a w przy­pad­ku cze­ko­la­dy mlecz­nej także z mleka. We­dług dy­rek­ty­wy 2000/36/WE cze­ko­la­dę de­fi­niu­je się jako wyrób otrzy­my­wa­ny z wy­ro­bów ka­ka­o­wych i cu­krów, który za­wie­ra nie mniej niż 35% su­chej masy ka­ka­o­wej ogó­łem, w tym nie mniej niż 14% su­chej od­tłu­szczo­nej masy ka­ka­o­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na nie­dziel­ny deser mama zro­bi­ła ser­nik wie­deń­ski z cze­ko­la­dą i ro­dzyn­ka­mi.

 (1.2) Krzyś jest strasz­nym ła­kom­czu­chem, zjada całą cze­ko­la­dę na raz.

 (1.3) Po po­wro­cie z sanek roz­grza­li­śmy się kub­kiem cze­ko­la­dy.

 (1.4) Ten kolor na ta­pi­cer­ce to bar­dziej cze­ko­la­da niż mahoń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛkɔˈlada, AS: čekolada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekoladnik m., czekoladniczka ż., czekoladziarka ż., czekoladnictwo m., czekoladowiec m., czekoladziarnia ż., czekoladownia ż.

:: zdrobn. czekoladka

 czas. poczekoladować

 przym. czekoladowy

 przysł. czekoladowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czekolada twarda; gw. Górny Śląsk szekulada

 (1.2) tabliczka czekolady; gw. Górny Śląsk szekulada

 (1.3) czekolada pitna, czekolada na gorąco

 (1.4) ciepły brąz

Wiktionary


czekoladeria

lokal ga­stro­no­micz­ny ofe­ru­ją­cy de­se­ry i na­po­je na bazie cze­ko­la­dy


SJP.pl


czekoladka

mała ta­blicz­ka cze­ko­la­dy lub cze­ko­la­do­wy cu­kie­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cze­ko­la­da

 (1.2) spoż. wyrób cu­kier­ni­czy z na­dzie­wa­nej cze­ko­la­dy i do­dat­ków, w ma­łych por­cjach, czę­sto w wy­ra­fi­no­wa­nej for­mie

 (1.3) pot. dziew­czy­na o ciem­nej, brą­zo­wej cerze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja­cu­siu, czy chcesz tro­szecz­kę cze­ko­lad­ki albo ser­nicz­ka?

 (1.2) Na stole stała bom­bo­nier­ka z cze­ko­lad­ka­mi.

 (1.3) Na Ma­da­ga­ska­rze Marek za­ko­chał się w sym­pa­tycz­nej cze­ko­lad­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛkɔˈlatka, AS: čekolatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czokolada ż., czekolada ż., czekoladnik m., czekoladniczka ż., czekoladnictwo m., czekoladowiec m., czekoladziarka ż., czekoladziarnia ż., czekoladownia ż.

 czas. poczekoladować

 przym. czekoladowy

 przysł. czekoladowo

Wiktionary


czekoladki

mała ta­blicz­ka cze­ko­la­dy lub cze­ko­la­do­wy cu­kie­rek


SJP.pl


czekoladniczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ko­bie­ta wy­ra­bia­ją­ca cze­ko­la­dę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekoladka ż., czekolada ż.

 przysł. czekoladowo

 przym. czekoladowy

Wiktionary


czekoladnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wy­ra­bia­ją­ca cze­ko­la­dę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekoladka ż., czekolada ż.

 przysł. czekoladowo

 przym. czekoladowy

Wiktionary


czekoladoholiczka

ko­bie­ta uwiel­bia­ją­ca cze­ko­la­dę; cze­ko­ho­licz­ka


SJP.pl


czekoladoholik

osoba uwiel­bia­ją­ca cze­ko­la­dę; cze­ko­ho­lik


SJP.pl


czekoladoholizm

zbyt czę­ste je­dze­nie cze­ko­la­dy i in­nych wy­ro­bów cze­ko­la­do­wych


SJP.pl


czekoladopodobny

po­dob­ny do cze­ko­la­dy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) spoż. przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem i sma­kiem cze­ko­la­dę

 (1.2) przen. o mar­nej cze­ko­la­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Szwe­cji można kupić wiele sło­dy­czy z cze­ko­la­do­po­dob­ną masą.

 (1.2) Fuj, to nie cze­ko­la­da, to wyrób cze­ko­la­do­po­dob­ny!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛkɔladɔpɔˈdɔbnɨ, AS: čekoladopodobny

Wiktionary


czekoladowany

po­kry­ty po­le­wą cze­ko­la­do­wą


SJP.pl


czekoladować

po­kry­wać po­le­wą cze­ko­la­do­wą


SJP.pl


czekoladowiec

1. ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny gu­ra­mio­wa­tych; gu­ra­mi cze­ko­la­do­we;
2. ro­dzaj cia­sta cze­ko­la­do­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. cia­sto z cze­ko­la­dą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekoladka ż., czekolada ż.

Wiktionary


czekoladownia

dział fa­bry­ki wyt­wa­rza­ją­cy cze­ko­la­dę; cze­ko­la­dziar­nia


SJP.pl


czekoladowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) kulin. cuk. na spo­sób od­po­wied­ni cze­ko­la­dzie

 (1.2) z uży­ciem cze­ko­la­do­wej barwy, z obec­no­ścią cze­ko­la­do­we­go ko­lo­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sma­ku­je cze­ko­la­do­wo, choć nie ma tu ani ka­wał­ka cze­ko­la­dy, za­stę­pu­je ją za to ucz­ci­wa por­cja kakao.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czokolada ż., czekolada ż., czekoladka ż., czekoladnik mos., czekoladniczka ż., czekoladownia ż., czekoladziarnia ż.

 przym. czekoladowy

Wiktionary


czekoladowobrązowy

brą­zo­wy o od­cie­niu cze­ko­la­do­wym


SJP.pl


czekoladowoskóry

o czło­wie­ku: taki, który ma skórę ko­lo­ru cze­ko­la­dy


SJP.pl


czekoladowy

1. o smaku cze­ko­la­do­wym;
2. zro­bio­ny z cze­ko­la­dy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kulin. spoż. do­ty­czą­cy cze­ko­la­dy, za­wie­ra­ją­cy cze­ko­la­dę, zro­bio­ny z cze­ko­la­dy, przy­rzą­dzo­ny z cze­ko­la­dą

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor brą­zo­wy, taki jak kolor cze­ko­la­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uwiel­biam smak lodów cze­ko­la­do­wych.

 (2.1) Eli jest do twa­rzy w cze­ko­la­do­wych ciu­chach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛkɔlaˈdɔvɨ, AS: čekoladovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czokolada ż., czekolada ż., czekoladka ż., czekoladnik mos., czekoladniczka ż., czekoladownia ż., czekoladziarnia ż.

 przysł. czekoladowo

Wiktionary


czekoladożerca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) żart. osoba, która bar­dzo lubi cze­ko­la­dę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛkɔladɔˈʒɛrt͡sa, AS: čekoladožerca

Wiktionary


czekoladziarka

urzą­dze­nie pro­du­ku­ją­ce cze­ko­la­dę


SJP.pl


czekoladziarnia

dział fa­brycz­ny wyt­wa­rza­ją­cy cze­ko­la­dę


SJP.pl


czekowy

zwią­za­ny z cze­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cze­kiem, do­ty­czą­cy czeku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czek m.

Wiktionary


czela

uczeń guru; ćela


SJP.pl


czelabińsk

mia­sto w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej na po­łud­nio­wym Uralu, sto­li­ca ob­wo­du cze­la­biń­skie­go;

Wiktionary

Cze­la­bińsk ( Челябинск) – mia­sto ob­wo­do­we w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, na Uralu, nad rzeką Miass.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈlabʲĩj̃sk, AS: čelabʹĩĩ ̯sk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czelabińszczanin mos., czelabińszczanka ż., czelabińczyk mos., czelabinka ż.

 przym. czelabiński

Wiktionary


czelabiński

przy­miot­nik od: Cze­la­bińsk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cze­la­biń­ska, zwią­za­ny z Cze­la­biń­skiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­cze­nie ope­ra­cji cze­la­biń­skiej po­le­ga­ło na tym, że biali utra­ci­li bar­dzo ważny węzeł ko­le­jo­wy i ostat­nią ro­ka­dę ko­le­jo­wą, a po­nad­to roz­gro­mio­ne zo­sta­ły ich od­wo­dy stra­te­gicz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czelabińsk m.

Wiktionary


czeladka

daw­niej, żar­to­bli­wie: gro­mad­ka do­mow­ni­ków, szcze­gól­nie dzie­ci


SJP.pl


czeladna

w daw­nych dwo­rach, zam­kach: po­mie­szcze­nie dla służ­by, zwy­kle przy kuch­ni


SJP.pl

Cze­lad­na ( Čeladná, Cze­lad­na) – gmina w Cze­chach, w po­wie­cie Fry­dek-Mi­stek, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim.

Wikipedia


czeladnictwo

za­ję­cie cze­lad­ni­ka; okres bycia cze­lad­ni­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzem. bycie cze­lad­ni­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeladź ż.

Wiktionary


czeladniczka

→ cze­lad­nik


SJP.pl

Patrz:

czeladnik

czeladniczy

→ cze­lad­nik


SJP.pl

Patrz:

czeladnik

czeladnik

rze­mieśl­nik zdo­by­wa­ją­cy prak­ty­kę pod kie­run­kiem maj­stra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rze­mieśl­nik po za­koń­czo­nym eta­pie nauki i zwe­ry­fi­ko­wa­niu kwa­li­fi­ka­cji za­wo­do­wych przez spe­cjal­ną ko­mi­sję, pra­cu­ją­cy pod na­dzo­rem maj­stra

Wiktionary

Nie mylić z: cze­ladź (służ­ba).

Cze­lad­nik (rów­nież to­wa­rzysz) – jeden ze stop­ni kwa­li­fi­ka­cji za­wo­do­wych, stwier­dza­ją­cy opa­no­wa­nie przez ucz­nia, mło­do­cia­ne­go pra­cow­ni­ka za­trud­nio­ne­go w celu nauki za­wo­du, umie­jęt­no­ści prak­tycz­nych oraz te­o­re­tycz­nych w za­wo­dzie rze­mieśl­ni­czym oraz pot­wier­dza­ją­cy je do­wo­dem kwa­li­fi­ka­cji za­wo­do­wych w for­mie zda­ne­go eg­za­mi­nu cze­lad­ni­cze­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po dwu­mie­sięcz­nym stażu wresz­cie otrzy­ma­łem dy­plom cze­lad­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈladʲɲik, AS: čeladʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeladź ż., czeladnica ż., czeladka ż.

 przym. czeladniczy, czeladny, czeladni

Wiktionary


czeladny

zwią­za­ny z cze­la­dzią (np. izba cze­lad­na)


SJP.pl


czeladzianin

miesz­ka­niec Cze­la­dzi


SJP.pl


czeladzianka

miesz­kan­ka Cze­la­dzi


SJP.pl


czeladzki

przy­miot­nik od: Cze­ladź


SJP.pl


czeladź

dawna służ­ba u ary­sto­kra­cji uży­wa­na do po­sług w domu, jako straż w zamku itp., a także to­wa­rzy­szą­ca swoim panom w wy­pra­wach wo­jen­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. za­leż­na lud­ność chłop­ska za­trud­nio­na w służ­bie fe­u­da­ła; póź­niej także na­jem­na służ­ba fol­warcz­na w ma­jąt­kach ziem­skich

 (1.2) hist. dawna służ­ba u ma­gna­tów i szlach­ty uży­wa­na do po­sług do­mo­wych, jako straż zam­ko­wa, gro­do­wa itp., rów­nież to­wa­rzy­szą­ca w wy­pra­wach wo­jen­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cze­ladź – służ­ba w okre­sie I Rze­czy­po­spo­li­tej
  • Cze­ladź – mia­sto w woj. ślą­skim, w po­wie­cie bę­dziń­skim, w Za­głę­biu Dą­brow­skim
  • Cze­ladź Mała (dawn. Cze­ladź) – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gó­row­skim, w gmi­nie Je­miel­no
  • Cze­ladź Wiel­ka (dawn. Cie­lą­żyn) – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gó­row­skim, w gmi­nie Wą­sosz
  • Cze­ladź – dawna gmina wiej­ska, ist­nie­ją­ca przej­ścio­wo w 1915 roku
  • CKS 1924 Cze­ladź
  • CKS Cze­ladź (żużel)
  • PUP Cze­ladź

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan usta­no­wił tego nie­wol­ni­ka nad człon­ka­mi cze­la­dzi swo­jej.

 (1.1) Dawny to był zwy­czaj Bil­le­wi­czów, że gdy gości nie było, to z cze­la­dzią spę­dza­li wie­czo­ry, śpie­wa­jąc pie­śni po­boż­ne i przy­kła­dem swym pro­stact­wo bu­du­jąc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛlat͡ɕ, AS: čelać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeladnik m., czeladnictwo n., czeladnica ż., czeladniczka ż., czeladność ż., czeladnia ż.

 przym. czeladny, czeladniczy

 przysł. czeladniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) służba, czeladka, gw. Śląsk Cieszyński czelijadź, hasa, chasa

Wiktionary


czelatyce

Cze­la­ty­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Ro­kiet­ni­ca. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś szla­chec­ka, włas­ność Sta­ni­sła­wa Dersz­nia­ka, po­ło­żo­na była w 1589 roku w ziemi prze­my­skiej wo­je­wództ­wa ru­skie­go. W la­tach 1975–1998 wieś na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa prze­my­skie­go.

Wikipedia


czelesta

per­ku­syj­ny in­stru­ment kla­wi­szo­wy na­le­żą­cy do grupy idio­fo­nów, przy­po­mi­na­ją­cy fis­har­mo­nię; ce­le­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. idio­fon przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem fis­har­mo­nię, w któ­rym dźwięk po­cho­dzi z pły­tek ude­rza­nych przez mło­tecz­ki uru­cha­mia­ne przez kla­wi­sze;

Wiktionary

Cze­le­sta (wł. "ce­le­sta = raj­ski"; skrót: Cel.) – kla­wi­szo­wy in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy in­stru­men­tów per­ku­syj­nych wy­na­le­zio­ny pod ko­niec XIX w., przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem fis­har­mo­nię. Dźwięk pow­sta­je w nim w wy­ni­ku ude­rza­nia uru­cha­mia­nych przy po­mo­cy kla­wi­szy mło­tecz­ków w me­ta­lo­we płyt­ki po­łą­czo­ne z re­zo­na­to­rem skrzyn­ko­wym, które wy­da­ją dźwięk zbli­żo­ny do dzwon­ków. In­stru­ment ma zaz­wy­czaj 49-65 kla­wi­szy oraz skalę obej­mu­ją­cą trzy, czte­ry lub pięć oktaw.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈlɛsta, AS: čelesta

Wiktionary


czelijadź

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. cze­ladź

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chasa, hasa

Wiktionary


czelista

muzyk gra­ją­cy na wio­lon­cze­li; wio­lon­cze­li­sta


SJP.pl


czelistka

ko­bie­ta gra­ją­ca na wio­lon­cze­li; wio­lon­cze­list­ka


SJP.pl


czelniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czel­ny


SJP.pl


czelność

nad­mier­na śmia­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. bycie nad­mier­nie zu­chwa­łym, od­wa­żyć się na coś wbrew przy­ję­tym kon­we­nan­som

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po tym, co zro­bił, ma je­szcze czel­ność uwa­żać sie­bie za na­sze­go przy­ja­cie­la.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czelny

 rzecz. czółko n., czoło n., czołówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezczelność, tupet, zuchwałość, rzad. śmiałość

Wiktionary


czelny

śmia­ły, aro­ganc­ki, zu­chwa­ły


SJP.pl


czelustny

przy­miot­nik od: cze­luść


SJP.pl


czeluścin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Czer­nie­je­wo;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie go­styń­ski, w gmi­nie Pę­po­wo;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­lu­ścin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gnieź­nień­skim, w gmi­nie Czer­nie­je­wo
  • Cze­lu­ścin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. go­styń­skim, w gmi­nie Pę­po­wo
  • Cze­lu­ścin – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Cze­lu­ści­nie w pow. go­sty­niń­skim
  • Cze­lu­ścin – dawny wą­sko­to­ro­wy przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Cze­lu­ści­nie, w pow. gnieź­nień­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chcia­ła wy­siąść w Cze­lu­ści­nie, ale prze­spa­ła przy­sta­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeluścinianin mos., czeluścinianka ż., czeluść ż.

 przym. czeluściński

Wiktionary


czeluściowy

przy­miot­nik od: cze­luść


SJP.pl


czeluściński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cze­lu­ści­na, zwią­za­ny z Cze­lu­ści­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ślub wzię­li w cze­lu­ściń­skim ko­ście­le.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeluścin mrz., czeluścinianin mos., czeluścinianka ż., czeluść ż.

Wiktionary


czeluśnica

Cze­lu­śni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­siel­skim, w gmi­nie Tar­no­wiec. Ma sta­tus so­łect­wa.

Cze­lu­śni­ca jest jedną z naj­więk­szych wsi w gmi­nie Tar­no­wiec.

Wikipedia


czeluść

wiel­ki otwór, głę­bo­ka jama; głę­bia, prze­paść


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. prze­paść, głę­bia, jama

 (1.2) stpol. pa­szcza

 (1.3) stpol. szczę­ka

Wiktionary

Zo­bacz też: Cze­luść (po­wieść).

Cze­luść – kra­kow­ski ko­lek­tyw mu­zycz­ny, za­ło­żo­ny w 2015 roku przez Fi­li­pa „JUTRØ” Fa­biań­skie­go i Jana „Kosę” Ko­siń­skie­go,współ­pra­cu­ją­cy z pro­du­cen­ta­mi i DJ-ami, two­rzą­cy mu­zy­kę witch house.

JUTRØ i Kosa od 2017 roku or­ga­ni­zu­ją w Kra­ko­wie Cze­luść Fe­sti­val.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­trzył jak jego ple­cak sta­cza się w cze­luść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛluɕt͡ɕ, AS: čeluść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeluścin mrz.

 przym. czeluściński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otchłań

Wiktionary


czemergies

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bia­ły­stok. sa­mo­gon

Wiktionary


czemiernicki

przy­miot­nik od: Cze­mier­ni­ki


SJP.pl


czemierniczanin

miesz­ka­niec Cze­mier­nik (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czemierniczanka

miesz­kan­ka Cze­mier­nik (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czemierniki

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Cze­mier­ni­ki – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne na Wy­so­czyź­nie Lu­bar­tow­skiej, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie ra­dzyń­skim, sie­dzi­ba gminy Cze­mier­ni­ki. Na te­re­nie Cze­mier­nik ut­wo­rzo­no dwa so­łect­wa "Cze­mier­ni­ki I" i "Cze­mier­ni­ki II".

Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1509 roku, po­ło­żo­ne było w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie lu­bel­skim w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim.

Wikipedia


czempinianin

miesz­ka­niec Czem­pi­nia


SJP.pl


czempinianka

miesz­kan­ka Czem­pi­nia


SJP.pl


czempion

mistrz spor­to­wy; cham­pion; szam­pion


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. ak­tu­al­ny mistrz ja­kiejś dy­scy­pli­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę wie­lo­krot­nie na­gra­dza­ne na po­ka­zach, kon­kur­sach, wy­sta­wach

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czempionat m.

:: fż. czempionka ż.

 rzecz. championat mrz.

Wiktionary


czempionat

mi­strzo­stwo w ja­kiejś dy­scy­pli­nie spor­tu; cham­pio­nat


SJP.pl


czempionka

cham­pion­ka;
1. mi­strzy­ni w ja­kiejś dy­scy­pli­nie spor­tu
2. zwie­rzę (sa­mi­ca), które zo­sta­ło zwy­cięz­cą za­wo­dów lub kon­kur­su


SJP.pl


czempiń

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Czem­piń (niem. "Tschem­pen") – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­ściań­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Czem­piń.

Czem­piń uzy­skał lo­ka­cję miej­ską przed 1399 ro­kiem. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. poz­nań­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃mpʲĩɲ, AS: čẽmpʹĩń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czempiński

Wiktionary


czempiński

przy­miot­nik od: Czem­piń


SJP.pl


czemu

za­i­mek py­taj­ny (np. Co no­we­go wi­dzia­łeś? Czego chciał?) lub względ­ny (np. Zro­bi­li wszyt­ko, co mogli. Czego by­ło­by trze­ba, to móc pójść na spa­cer.)


SJP.pl

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) dla­cze­go, po co

za­i­mek względ­ny

 (2.1) dla­cze­go, po co

forma za­im­ka.

 (3.1) C. lp. od: co

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czemu ku­pi­łeś taki drogi sa­mo­chód?

 (2.1) Nikt nie wie, czemu ona ścię­ła włosy.

 (3.1) Czemu się przy­glą­dasz?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃mu, AS: čẽmu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk czamu

Wiktionary


czemuś

za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny za­stę­pu­ją­cy nazwę do­wol­ne­go przed­mio­tu lub faktu


SJP.pl


czemuż

wzmoc­nio­ny za­i­mek py­taj­ny "co", wpro­wa­dza­ją­cy py­ta­nie uzu­peł­nie­nia lub py­ta­nie re­to­rycz­ne


SJP.pl


czemó

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) slang. czemu (moc­niej pod­szy­te zdzi­wie­niem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Ej, nie je­steś już moim duo Fort­ni­te!” – czemó??

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃mɔ, AS: čẽmo

Wiktionary


czenczek

naz­wi­sko


SJP.pl


czengczou

Zhengz­hou; mia­sto w Chi­nach


SJP.pl


czengtu

mia­sto w Chi­nach; Cheng­du


SJP.pl


czep

część ro­śli­ny łatwo przy­cze­pia­ją­ca się


SJP.pl


czepca

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, prze­pły­wa przez te­ry­to­rium Ud­mur­cji i ob­wo­du ki­row­skie­go; głów­ny lewy do­pływ Wiat­ki;

Wiktionary

Zo­bacz też: Czep­ca (miej­sco­wość).

Czep­ca (ros. "Чепца", udm "Чупчи́") — rzeka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji. Prze­pły­wa przez te­ry­to­rium Ud­mur­cji i ob­wo­du ki­row­skie­go; głów­ny lewy do­pływ Wiat­ki o dłu­go­ści 501 km, z do­rze­czem o po­wierzch­ni 20 400 км².

Wikipedia


czepcowy

→ cze­piec


SJP.pl

Patrz:

czepiec

czepeczek

1. zdrob­nie­nie od: cze­pek
2. tkan­ka po­wierzch­nio­wa, po­kry­wa­ją­ca ko­niec ko­rze­nia; cze­piec


SJP.pl


czepek

1. nie­prze­ma­kal­ne na­kry­cie głowy sto­so­wa­ne na ba­se­nie;
2. dawne ko­bie­ce na­kry­cie głowy no­szo­ne przez mę­żat­ki i wdowy;
3. część stro­ju lu­do­we­go;
4. biała cza­pecz­ka, no­szo­na np. przez pie­lę­gniar­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. na­kry­cie głowy;

 (1.2) zaw. na­kry­cie głowy spi­na­ją­ce lub chro­nią­ce włosy przy pracy lub w ką­pie­li

 (1.3) sport. gu­mo­we lub płó­cien­ne na­kry­cie głowy pły­wa­ka;

 (1.4) anat. med. część błon pło­do­wych okry­wa­ją­ca głowę no­wo­rod­ka;

 (1.5) bot. ele­ment spo­ro­fi­tu sze­re­gu mchów i wą­tro­bow­ców;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cze­pek (cze­piec) – dawne na­kry­cie głowy
  • cze­pek pie­lę­gniar­ski
  • cze­pek – część błon pło­do­wych, która po­kry­wa głowę i twarz no­wo­rod­ka
  • cze­pek pły­wac­ki – na­kry­cie głowy uży­wa­ne w cza­sie ką­pie­li
  • cze­pek – ele­ment spo­ro­fi­tu wielu msza­ków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wrzas­kli­we, wy­ga­da­ne prze­kup­ki w spód­ni­cach sztyw­nych od kroch­ma­lu i wy­so­kich bie­luś­kich czep­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛpɛk, AS: čepek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oczepiny lm nm., czepiec mrz.

:: zdrobn. czepeczek mrz.

 czas. czepić ndk.

 przym. czepny

Wiktionary


czepel

wyspa na Du­na­ju; Cse­pel


SJP.pl

Cze­pel ( Cse­pel) – naj­więk­sza na Wę­grzech wyspa rzecz­na na Du­na­ju. Dłu­gość wyspy wy­no­si 48 km, sze­ro­kość – 6–8 km, zaś po­wierzch­nia – 257 km². Wyspa Cze­pel leży na Wiel­kiej Ni­zi­nie Wę­gier­skiej, roz­cią­ga­jąc się od Bu­da­pesz­tu pra­wie po Dunaújváros. Głów­ny nurt Du­na­ju ("Nagy-Duna") ota­cza wyspę od za­cho­du, wschod­nia od­no­ga na­zy­wa się Ráckevei-Duna (także "Soroksári-Duna", "Kis-Duna").

Wikipedia


czepiak

małpa sze­ro­ko­no­sa, za­miesz­ku­ją­ca Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą


SJP.pl

Cze­piak ("Ate­les") – ro­dzaj na­drzew­nych ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny cze­pia­ków (Ate­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cze­pia­ko­wa­tych (Ate­li­dae).

Wikipedia


czepiakowate

ro­dzi­na na­drzew­nych ssa­ków na­czel­nych


SJP.pl

Cze­pia­ko­wa­te (Ate­li­dae) – ro­dzi­na na­drzew­nych ssa­ków na­czel­nych z in­fra­rzę­du mał­poksz­tałt­nych (Si­mii­for­mes) obej­mu­ją­ca cze­pia­ki i wyjce – naj­więk­sze i naj­gło­śniej­sze małpy No­we­go Świa­ta, daw­niej włą­cza­ne do ro­dzi­ny płak­so­wa­tych.

Wikipedia


czepiakowaty

o ce­chach cze­pia­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


czepialska

ko­bie­ta, która lubi bez­pod­staw­nie kry­ty­ko­wać in­nych, do­szu­ku­je się złych cech, in­ten­cji


SJP.pl


czepialski

po­tocz­nie: taki, który bez­pod­staw­nie kry­ty­ku­je in­nych, do­szu­ku­je się w kimś lub w czymś złych cech, stron


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który czę­sto cze­pia się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czepianie n.

 czas. czepiać ndk.

 przym. czepliwy

Wiktionary


czepialskość

→ cze­pial­ski


SJP.pl

Patrz:

czepialski

czepialstwo

po­tocz­nie: przy­cze­pia­nie się do kogoś, wy­stę­po­wa­nie z nie­u­za­sad­nio­ny­mi pre­ten­sja­mi, zwy­kle w nie­i­stot­nych spra­wach; ma­łost­ko­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. czę­ste kry­ty­ko­wa­nie rze­czy drob­nych i bła­hych, zwra­ca­nie uwagi na najm­niej­sze szcze­gó­ły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈpʲjalstfɔ, AS: čepʹi ̯alstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czepianie się

 czas. czepiać się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czepianie się

Wiktionary


czepianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cze­piać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czepiać ndk.

 rzecz. zaczep mrz., doczepka ż.

 przym. czepialski, czepny

Wiktionary


czepiać

1. po­tocz­nie: na­ga­by­wać;
2. cze­piać się:
a) chwy­tać się, za­ha­czać się;
b) do­pa­try­wać się ujem­nych cech kogoś lub cze­goś, czę­sto bez pod­staw


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. cze­pić)

 (1.1) pot. pro­wi­zo­rycz­nie mo­co­wać

 (1.2) pot. za­trzy­my­wać kogoś lub coś bez istot­ne­go po­wo­du

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cze­piać się (dk. cze­pić się)

 (2.1) pot. uj­mo­wać coś, by się tego trzy­mać

 (2.2) pot. wy­naj­dy­wać złe stro­ny cze­goś, nie­do­bre in­ten­cje kogoś

 (2.3) pot. czy­nić sta­ra­nia, by coś oca­lić

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Jeśli bę­dziesz się cze­piał każ­de­go zda­nia dzien­ni­ka, nie ma opcji, że­by­śmy dosz­li do bitew.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czepianie n., zaczep mrz., doczepka ż.

 przym. czepialski, czepny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyczepiać, przymocowywać, przypinać, zawieszać

 (1.2) nagabywać, zaczepiać

 (2.1) chwytać się, lgnąć, przytrzymywać się, zahaczać się

 (2.2) atakować, dopieprzać się, dopierdalać się, krytykować, przychrzaniać się, przyczepiać się, przypieprzać się, przypierdalać się, przypierdzielać się, przypinać się, tykać się, szukać dziury w całym

Wiktionary


czepiec

1. daw­niej ko­bie­ce na­kry­cie głowy; cze­pek
2. część żo­łąd­ka u zwie­rząt prze­żu­wa­ją­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. etn. ro­dzaj ko­bie­ce­go na­kry­cia głowy;

 (1.2) anat. zool. jeden z żo­łąd­ków prze­żu­wa­czy;

 (1.3) anat. zob. cze­piec ścię­gni­sty.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cze­piec – ko­bie­ce na­kry­cie głowy
  • cze­piec – prze­dżo­łą­dek u prze­żu­wa­czy
  • cze­piec ścię­gni­sty – roz­cię­gno po­kry­wa­ją­ce skle­pie­nie czasz­ki
  • Cze­piec – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Sę­dzi­szów
  • Cze­piec – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sie ocze­pin ści­na­no war­kocz i za­kła­da­no pan­nie mło­dej cze­piec.

 (1.2) Krowy mają czte­ry żo­łąd­ki zwane ko­lej­no żwa­czem, czep­cem, księ­ga­mi i tra­wień­cem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛpʲjɛt͡s, AS: čepʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oczepiny nmos.

:: zdrobn. czepek m., czepeczek m.

 przym. czepcowy, czepny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czepek

Wiktionary


czepiel

naz­wi­sko


SJP.pl

Cze­piel (czes. "Čepel" niem. "Tip­pel­ste­in" lub "Tüpelstein", 901 m n.p.m.) – szczyt w Kar­ko­no­szach w obrę­bie La­soc­kie­go Grzbie­tu.

Po­ło­żo­ny po­mię­dzy Ko­pi­ną na pół­no­cy a Mravenečníkiem na po­łud­niu. Przez Cze­piel prze­cho­dzi dział wód po­mię­dzy zle­wi­ska­mi Bał­ty­ku i Morza Pół­noc­ne­go.

Wikipedia


czepiga

1. rącz­ka pługa;
2. cze­pi­ga ru­da­wa - ptak za­miesz­ku­ją­cy w Afry­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uchwyt do pro­wa­dze­nia pługa kon­ne­go przez ora­cza

 (1.2) śred­niej wiel­ko­ści ptak za­miesz­ku­ją­cy środ­ko­wą i po­łud­nio­wą Afry­kę;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈpʲiɡa, AS: čepʹiga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czepigi nmos.

Wiktionary


czepigi

rącz­ki od pługa kon­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­lii­for­mes|Murie|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych;

 (1.2) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­lii­dae|Swa­in­son|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu cze­pig (1.1)

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: cze­pi­ga

Wiktionary

Cze­pi­gi – rząd (Co­lii­for­mes) i ro­dzi­na (Co­lii­dae) pta­ków z pod­gro­ma­dy Ne­or­nit­hes.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czepiga ż.

Wiktionary


czepino

Cze­pi­no (do 1945 roku niem. "Win­ters­fel­de") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Gry­fi­no przy hi­sto­rycz­nym trak­cie ko­mu­ni­ka­cyj­nym w kie­run­ku Szcze­ci­na, w pa­śmie za­bu­do­wy wyt­wo­rzo­nym przez miej­sco­wo­ści Cze­pi­no, Da­le­sze­wo, Ra­dzi­sze­wo.

Wikipedia


czepiny

dawny obrzęd we­sel­ny znany u więk­szo­ści ludów sło­wiań­skich, pod­czas któ­re­go panna młoda sym­bo­licz­nie prze­cho­dzi­ła ze stanu pa­nień­skie­go w za­męż­ny; ocze­pi­ny


SJP.pl


czepiszcze

by­li­na z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych; urena


SJP.pl


czepić

cze­pić się:
1. chwy­cić się, za­ha­czyć się;
2. do­pa­trzeć się ujem­nych cech kogoś lub cze­goś, czę­sto bez pod­staw


SJP.pl


czepkowanie

ce­re­mo­nia włą­cze­nia stu­den­tów pie­lę­gniar­stwa i po­łoż­nict­wa do spo­łecz­no­ści za­wo­do­wej


SJP.pl


czepkowy

→ cze­pek


SJP.pl

Patrz:

czepek

czepliwość

→ cze­pli­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cze­pli­we

Wiktionary

Patrz:

czepliwy

Powiązane:

 przym. czepliwy, czepny

Wiktionary


czepliwy

1. umoż­li­wia­ją­cy przy­cze­pia­nie się; czep­ny;
2. po­tocz­nie: skłon­ny do za­cze­pek, nie­słusz­ne­go kry­ty­ko­wa­nia; na­past­li­wy, za­cze­pli­wy;
3. po­tocz­nie: łatwy do za­pa­mię­ta­nia, wpa­da­ją­cy w ucho; chwyt­li­wy


SJP.pl


czepne

1. umoż­li­wia­ją­cy przy­cze­pia­nie się (np. or­ga­ny czep­ne wyt­wa­rza­ne przez niek­tó­re ro­śli­ny pnące)
2. cze­pia­ją­cy się; lepki, przy­le­ga­ją­cy (np. czep­na witka ma­li­ny)


SJP.pl


czepny

1. umoż­li­wia­ją­cy przy­cze­pia­nie się (np. or­ga­ny czep­ne wyt­wa­rza­ne przez niek­tó­re ro­śli­ny pnące)
2. cze­pia­ją­cy się; lepki, przy­le­ga­ją­cy (np. czep­na witka ma­li­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­sto­so­wa­ny do cze­pia­nia się

 (1.2) chwyt­li­wy, cze­pli­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczepka ż., czepek mrz., czepiec mrz., czepianie n., czepliwość ż.

 czas. czepić ndk., czepiać ndk., przyczepić dk., przyczepiać ndk.

 przym. czepliwy, przyczepny

Wiktionary


czepota

cier­ni­ste pną­cze z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych; gam­bir


SJP.pl


czepułkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


czerczen-daria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w pół­noc­no-za­chod­nich Chi­nach;

Wiktionary

Czer­czen-daria (chiń. upr. 车尔臣河; chiń. trad. 車爾臣河; pi­ny­in "Chē’ěrchén Hé"; ‏چەرچەن دەرياسى‎; "Qar­qan därya") – rzeka w pół­noc­no-za­chod­nich Chi­nach. Jej źró­dła znaj­du­ją się w gó­rach Ałtyn-tag, ucho­dzi do je­zio­ra Ta­i­te­ma Hu (Ka­ra­bu­ran). Dłu­gość rzeki wy­no­si ok. 500 km. Wy­ko­rzy­sty­wa­na do iry­ga­cji.

Wikipedia


czerdak

dawny ro­dzaj we­ran­dy w do­mach bu­dow­la­nych na Wscho­dzie, zwła­szcza w Tur­cji


SJP.pl


czerecha

drze­wo owo­co­we - mie­sza­niec wiśni i cze­re­śni


SJP.pl


czereda

żar­to­bli­wie lub lek­ce­wa­żą­co: gro­ma­da, grupa ludzi; zgra­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. zgra­ja, grupa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ty­ka­łem się co chwi­la, upa­da­łem, a zgłod­nia­ła cze­re­da roz­ju­szo­nych be­stii już, już do­się­ga­ła mnie swymi kłami.

 (1.1) Ko­ro­na­mi drzew czmych­nę­ła cze­re­da małp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈrɛda, AS: čereda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. czeredka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gromada

Wiktionary


czeredka

zdrob­nie­nie od: cze­re­da; gro­mad­ka


SJP.pl


czeremcha

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Padus., ro­dzaj ro­śli­ny z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych o bia­łych, sil­nie pach­ną­cych kwia­tach i ciem­no­czer­wo­nych lub czar­nych owo­cach;

 (1.2) spoż. owoc cze­rem­chy (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cze­rem­cha – ro­dzaj lub po­dro­dzaj drzew i krze­wów z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych
  • Cze­rem­cha – szczyt (1146 m) w Pa­śmie Ra­dzie­jo­wej, w Be­ski­dzie Są­dec­kim
  • Cze­rem­cha – szczyt w Be­ski­dzie Ni­skim, na gra­ni­cy pol­sko-sło­wac­kiej
  • Cze­rem­cha – szczyt w Bie­szcza­dach Za­chod­nich na Ukra­i­nie
  • Cze­rem­cha – osada w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Ja­śli­ska.
  • Cze­rem­cha – osada w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim
    • Cze­rem­cha – gmina wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim
    • Cze­rem­cha – gro­ma­da
    • Cze­rem­cha – sta­cja ko­le­jo­wa w po­wyż­szej osa­dzie
  • Cze­rem­cha-Čertižné – dawne pol­sko-sło­wac­kie dro­go­we przej­ście gra­nicz­ne
  • Cze­rem­cha-Wy­so­ko­li­towsk – pol­sko-bia­ło­ru­skie ko­le­jo­we przej­ście gra­nicz­ne
  • Cze­rem­cha-Wieś – wieś w gmi­nie Cze­rem­cha

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) drze­wa ja­śnia­ły świe­żą zie­lo­no­ścią, biała cze­rem­cha roz­le­wa­ła za­pach i zwie­sza­ła tak nisko swe cien­kie ga­łąz­ki, aż za­nu­rza­ły się w wo­dzie przej­rzy­stej.

 (1.1) U nóg Jo­an­ny leżał pęk cze­rem­chy, która teraz wła­śnie rozk­wi­ta­ła na świe­cie, a któ­rej garść sporą syn ślu­sa­rza nar­wał za­pew­ne w czy­imś ogro­dzie i mil­cząc tu na po­dło­dze po­ło­żył.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈrɛ̃mxa, AS: čerẽmχa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czeremchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lud. kocierba

Wiktionary


czeremchowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie ir­kuc­kim;

Wiktionary

Cze­rem­cho­wo ( Черемхово) – mia­sto w Rosji w ob­wo­dzie ir­kuc­kim w za­głę­biu wę­glo­wym.

Znaj­du­ją się tu ko­pal­nie węgla, prze­mysł ma­szy­no­wy, spo­żyw­czy, lekki.

Jedno z miejsc do któ­rych byli zsy­ła­ni pol­scy dzia­ła­cze so­cja­li­stycz­ni z par­tii „Pro­le­ta­riat”. Tu byli za­trud­nia­ni mię­dzy in­ny­mi w ko­pal­ni węgla i złota „Ko­mo­row­ski i So­bie­szczań­ski” (Kомпании Русскo-Азиатическия Уголья копий и Золотые принска „Коморовский и Собесщанский”, Черемхово).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czeremchowski

Wiktionary


czeremchowski

→ Cze­rem­cha


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cze­rem­cho­wem, do­ty­czą­cy Cze­rem­cho­wa

Wiktionary

Patrz:

Czeremcha

Powiązane:

 rzecz. Czeremchowo n.

Wiktionary


czeremchowy

zwią­za­ny z cze­rem­chą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cze­rem­chą, do­ty­czą­cy cze­rem­chy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrɛ̃mˈxɔvɨ, AS: čerẽmχovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeremcha ż.

Wiktionary


czeremeski

przy­miot­nik od: Cze­rem­cha


SJP.pl


czeremis

czło­nek ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Mari El (au­to­no­micz­ną re­pu­bli­kę w Rosji); Ma­ryj­czyk


SJP.pl


czeremisi

lud za­miesz­ku­ją­cy Mari El (au­to­no­micz­ną re­pu­bli­kę w Rosji); Ma­ryj­czy­cy


SJP.pl


czeremiska

do­ty­czą­cy Cze­re­mi­sów, wła­ści­wy Cze­re­mi­som


SJP.pl


czeremiski

do­ty­czą­cy Cze­re­mi­sów, wła­ści­wy Cze­re­mi­som


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Cze­re­mi­sa­mi (Ma­ryj­czy­ka­mi), do­ty­czą­cy Cze­re­mi­sów (Ma­ryj­czy­ków)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cze­re­mi­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeremis mos.. Czeremiska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maryjski

 (2.1) maryjski

Wiktionary


czeremosz

rzeka na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka na za­chod­niej Ukra­i­nie, w Kar­pa­tach Wschod­nich, prawy do­pływ Prutu;

Wiktionary

Cze­re­mosz ( Черемош, Ceremuș) – rzeka na za­chod­niej Ukra­i­nie, w Kar­pa­tach Wschod­nich, prawy do­pływ Prutu o dłu­go­ści 80 km (167 km z Czar­nym Cze­re­mo­szem) i po­wierzch­ni do­rze­cza 2560 km². Nazwa rzeki czę­sto po­ja­wia się w kul­tu­rze lu­do­wej, w szcze­gól­no­ści w od­nie­sie­niu do tra­dy­cji hu­cul­skiej.

Wikipedia


czeremsza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. czos­nek niedź­wie­dzi

 (1.2) spoż. ja­rzy­na z czosn­ku niedź­wie­dzie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Za­po­bie­gli­we go­spo­dy­nie solą cze­rem­szę i prze­cho­wu­ją w be­czuł­kach na zimę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) czosnek niedźwiedzi, babczy czosnek, zajęczy czosnek, babny czosnek, psi czosnek

Wiktionary


czeremszaczek

na­miot­nik cze­rem­sza­czek - motyl z ro­dzi­ny na­miot­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


czeremszyna

1. kwiat lub owoc cze­rem­chy;
2. lasek cze­rem­cho­wy


SJP.pl

Cze­rem­szy­na – pol­ski ze­spół fol­ko­wy, in­spi­ru­ją­cy się fol­klo­rem sło­wiań­skim, głów­nie pod­la­skim. Pow­stał w li­sto­pa­dzie 1993 roku z ini­cja­ty­wy Bar­ba­ry Kuzub-Sa­mo­siuk, w Cze­rem­sze, na Pod­la­siu.

Od po­cząt­ku ist­nie­nia ze­spo­łu na jego re­per­tu­ar skła­da­ją się prze­de wszyst­kim pie­śni lu­do­we po­gra­ni­cza pol­sko-bia­ło­ru­sko-ukra­iń­skie­go wy­ko­ny­wa­ne w gwa­rze z Pod­la­sia za­a­ran­żo­wa­ne na głos i różne in­stru­men­ty m.in.

Wikipedia


czeremucha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Padus avium|Mill.|ref=tak., ga­tu­nek drze­wa lub du­że­go krze­wu z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych

 (1.2) bot. drze­wo lub krzew z ga­tun­ku cze­re­much (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cze­re­mu­cha jest ty­po­wym me­ga­fa­ne­ro­fi­tem.

 (1.2) Po­ło­ży­ła się pod cze­re­mu­chą, by prze­cze­kać gorąc po­łud­nia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czeremcha, czeremcha zwyczajna, czeremcha pospolita, śliwa kocierpka, trzemcha, smrodynia

 (1.2) czeremcha

Wiktionary


czerep

1. sko­ru­pa po stłu­czo­nym na­czy­niu;
2. głowa, czasz­ka;
3. niesz­kli­wio­ny wyrób garn­car­ski lub ce­ra­micz­ny;
4. odła­mek po­ci­sku, bomby, gra­na­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. czasz­ka

 (1.2) anat. głowa

 (1.3) przen. liche na­czy­nia garn­car­skie

 (1.4) techn. w tech­no­lo­gii ce­ra­micz­nej: wy­trzy­ma­ły me­cha­nicz­nie pro­dukt wy­pie­ka­nia ufor­mo­wa­nej masy ce­ra­micz­nej

 (1.5) wojsk. odła­mek bomby, gra­na­tu lub po­ci­sku

 (1.6) przen. szcząt­ki, ruiny

 (1.7) gw-pl|Bu­ko­wi­na. da­chów­ka

Wiktionary

Cze­rep – sko­ru­pa ce­ra­micz­na, sta­no­wią­ca wła­ści­wą ścian­kę przed­mio­tu; wy­pa­lo­na, lecz niesz­kli­wio­na bez an­go­by i de­ko­ra­cji.

Wy­pa­le­nie wy­ro­bu po­zba­wia masę ce­ra­micz­ną wody, zmie­nia jej wła­ści­wo­ści fi­zycz­ne i che­micz­ne. Cze­rep jest twar­dy, po­ro­wa­ty, kru­chy, dźwię­czy przy ude­rze­niu, za­cho­wu­je na stałe kształt na­da­ny przed wy­pa­le­niem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrɛp, AS: čerep

Wiktionary

Synonimy:

 (1.7) czerepica

Wiktionary


czerepak

naz­wi­sko


SJP.pl


czerepaniak

naz­wi­sko


SJP.pl


czerepica

gwa­ro­wo: da­chów­ka


SJP.pl


czerepowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie wo­ło­godz­kim;

Wiktionary

Cze­re­po­wiec (ros. Черепове́ц) – mia­sto w pół­noc­nej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie wo­ło­godz­kim, port przy Woł­żań­sko-Bał­tyc­kiej Dro­dze Wod­nej, nad Zbior­ni­kiem Ry­biń­skim.

Cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu cze­re­po­wiec­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czerepowiecki

Wiktionary


czerepowiecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cze­re­pow­cem, do­ty­czą­cy Cze­re­pow­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerepowiec mrz.

Wiktionary


czeresienka

zdrob­nie­nie od: cze­re­śnia


SJP.pl


czereszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


czerezwyczajka

po­tocz­na nazwa WCzK, czyli or­ga­ni­za­cji po­prze­dza­ją­cej NKWD i KGB w Rosji so­wiec­kiej; czrez­wy­czaj­ka


SJP.pl


czereśnia

drze­wo owo­co­we z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych (Ce­ra­sus avium, Pru­nus avium), po­krew­ne wiśni, po­wszech­nie upra­wia­ne dla owo­ców de­se­ro­wych i na przet­wo­ry
2. owoc tego drze­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. bot. drze­wo z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych;

 (1.2) spoż. owoc cze­re­śni (1.1); ku­li­ste pest­kow­ce ko­lo­ru czer­wo­ne­go, żół­te­go lub czar­ne­go

 (1.3) techn. drew­no uzy­ska­ne z cze­re­śni (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cze­re­śnia – jedna z nazw zwy­cza­jo­wych ga­tun­ku wi­śnia pta­sia,
  • cze­re­śnie – owoce wiśni pta­siej
  • Cze­re­śnia – część mia­sta Cie­sza­nów, w Pol­sce, w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. lu­ba­czow­skim, w gmi­nie Cie­sza­nów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec po­sa­dził cze­re­śnię na wzgó­rzu.

 (1.1) Pełne mam oczy i usta pie­śni, płonę na słoń­cu, jak kwiat cze­re­śni, po tej skoń­czo­nej mojej pio­sen­ce weź mnie na ręce!

 (1.2) Wszy­scy jed­li­śmy cze­re­śnie pro­sto z drze­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈrɛɕɲa, AS: čereśńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czereśniówka ż., czereśniak m., Czereśnica ż.

:: zdrobn. czeresienka ż.

 przym. czereśniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) reg. lub daw. trześnia

Wiktionary


czereśniacki

→ cze­re­śniak


SJP.pl

Patrz:

czereśniak

czereśniak

wsiór, wsiur, wioch­man, wioch­men, wie­śniak, wsiok; po­gard­li­wie:
1. czło­wiek po­cho­dzą­cy ze wsi lub miesz­ka­ją­cy na wsi;
2. czło­wiek pry­mi­tyw­ny, nie­u­mie­ją­cy się od­po­wied­nio za­cho­wać w to­wa­rzy­stwie


SJP.pl


czereśniowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cze­re­śnią (drze­wem)

 (1.2) zwią­za­ny z cze­re­śnią (owo­cem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] po­wra­ca­jąc z per­skiej wy­pra­wy prze­ciw­ko Mi­try­da­te­so­wi, przy­wiózł sa­dzon­ki drzew cze­re­śnio­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrɛɕˈɲɔvɨ, AS: čereśńovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czereśnia ż., czereśniówka ż.

Wiktionary


czereśniówka

na­lew­ka z cze­re­śni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. napój al­ko­ho­lo­wy przy­go­to­wa­ny po­przez za­la­nie spi­ry­tu­sem owo­ców cze­re­śni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeresienka ż., czereśnia ż., czereśniak m., Czereśnica ż.

 przym. czereśniowy

Wiktionary


czerkaski

1. → Czer­ka­sy;
2. obwód czer­ka­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czer­ka­sa­mi, do­ty­czą­cy Czer­ka­sów

Wiktionary

Czer­ka­ski ( Черкаски) – wieś w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Mon­ta­na, w gmi­nie Wyr­szec. We­dług da­nych sza­cun­ko­wych Ujed­no­li­co­ne­go Sy­ste­mu Ewi­den­cji Lud­no­ści oraz Usług Ad­mi­ni­stra­cyj­nych dla Lud­no­ści, 15 wrze­śnia 2023 roku miej­sco­wość li­czy­ła 182 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Czerkasy ż., Czerkaszczyzna ż.

Wiktionary


czerkasy

1. mia­sto na Ukra­i­nie;
2. wieś na Ukra­i­nie;
3. wieś na Bia­ło­ru­si;
4. część mia­sta Ła­szczów w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie:

Wiktionary

Czer­ka­sy ( Черкаси) – mia­sto w cen­tral­nej czę­ści Ukra­i­ny, sto­li­ca ob­wo­du czer­ka­skie­go, sie­dzi­ba re­jo­nu czer­ka­skie­go i. Leży nad Dnie­prem oraz nad brze­giem Krze­mień­czuc­kie­go Zbior­ni­ka Wod­ne­go ut­wo­rzo­ne­go przez spię­trze­nie wód Dnie­pru.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czerkaski

Wiktionary


czerkawski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ze­biusz Czer­kaw­ski (1822–1896) – pol­ski po­li­tyk i wy­kła­dow­ca aka­de­mic­ki
  • Jan Czer­kaw­ski (1939–2007) – pol­ski hi­sto­ryk fi­lo­zo­fii
  • Ma­riusz Czer­kaw­ski (ur. 1972) – pol­ski ho­ke­i­sta, olim­pij­czyk, me­ne­dżer ho­ke­jo­wy i ko­men­ta­tor spor­to­wy
  • Pa­i­sjusz (Czer­kaw­ski) (zm. 1633) – pra­wo­sław­ny bi­skup
  • Piotr Czer­kaw­ski (ur. 1989) – pol­ski kry­tyk fil­mo­wy i dzien­ni­karz
  • Ta­de­usz Czer­kaw­ski (1919–2012) – pol­ski woj­sko­wy
  • Tytus Czer­kaw­ski (1884–1969) – dzia­łacz Po­lo­nii w Ru­mu­nii. W la­tach 1939-40 se­na­tor Kró­le­stwa Ru­mu­nii, re­pre­zen­tu­ją­cy mniej­szość pol­ską
  • Wa­len­ty Czer­kaw­ski (1846–1935) – pol­ski woj­sko­wy, poeta, pow­sta­niec
  • Wi­told Czer­kaw­ski (1921–2007) – pol­ski fo­to­graf, fo­to­re­por­ter i do­ku­men­ta­li­sta
  • Wło­dzi­mierz Czer­kaw­ski (1866–1913) – pol­ski eko­no­mi­sta

Wikipedia


czerkies

koń czer­kie­ski pół­noc­ne­go Ka­u­ka­zu


SJP.pl


czerkiesi

lud ka­u­ka­ski za­miesz­ku­ją­cy Ka­ra­cza­jo-Czer­kie­sję


SJP.pl

Czer­kie­si (kab. i ady. Адыгэхэр "Adygəxər", IPA: []; черке́сы lub адыги) – grupa et­nicz­na z pół­noc­no-za­chod­nie­go Ka­u­ka­zu (Czer­kie­sja), obec­nie za­miesz­ku­ją­ca głów­nie pół­noc­no-wschod­nią Tur­cję oraz Re­pu­bli­kę Ka­ra­cza­jo-Czer­kie­ską w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, gdzie sta­no­wią ok.

Wikipedia


czerkiesk

sto­li­ca Ka­ra­cza­jo-Czer­kie­sji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, nad Ku­ba­niem, sto­li­ca Ka­ra­cza­jo-Czer­kie­sji;

Wiktionary

Czer­kiesk ( Черкесск) – sto­li­ca Ka­ra­cza­jo-Czer­kie­sji, w Rosji, nad Ku­ba­niem. Mia­sto za­ło­żo­ne w 1804 roku jako Ba­tał­pa­szyń­ska sta­ni­ca ko­zac­ka. 123,1 tys. miesz­kań­ców (2020).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czerkieszczanin mos., czerkieszczanka ż.

 przym. czerkieski

Wiktionary


czerkieska

1. dłu­gie okry­cie wierzch­nie gó­ra­li czer­kie­skich oraz armii ra­dziec­kiej;
2. fu­trza­na czap­ka


SJP.pl


czerkieski

do­ty­czą­cy Czer­kie­sów (ludu ka­u­ka­skie­go), wła­ści­wy Czer­kie­som


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czer­kie­skiem, do­ty­czą­cy Czer­kie­ska

 (1.2) zwią­za­ny z Czer­kie­sją albo Czer­kie­sa­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerkiesk mrz., Czerkiesja ż., Czerkies mos., Czerkieska ż.

Wiktionary


czerlejno

Czer­lej­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Ko­strzyn.

Wieś du­chow­na "Czer­le­ni­no", włas­ność ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej gnieź­nień­skiej, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie poz­nań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


czermak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jo­hann Ne­po­muk Czer­mak – nie­miec­ki fiz­jo­log
  • Sta­ni­sław Czer­mak – dzia­łacz pań­stwo­wy, wi­ce­mi­ni­ster ko­mu­ni­ka­cji
  • Wik­tor Czer­mak – pol­ski hi­sto­ryk
  • Wła­dy­sław Czer­mak – pol­ski ofi­cer

Wikipedia


czermień

tru­ją­ca by­li­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; kalla


SJP.pl


czermin

nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa sze­re­gu miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­min – część wsi Kwiat­ko­wo w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Rypin
  • Czer­min – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Czer­min
  • Czer­min – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Dwi­ko­zy
  • Czer­min – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kę­piń­skim, w gmi­nie Bra­lin
  • Czer­min – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kę­piń­skim, w gmi­nie Bra­lin
  • Czer­min – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ple­szew­skim, w gmi­nie Czer­min
  • Czer­min – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim
  • Czer­min – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim
  • Czer­min – dawna gmina wiej­ska
  • Czer­min – gro­ma­da w po­wie­cie mie­lec­kim
  • Czer­min – gro­ma­da w po­wie­cie ple­szew­skim
  • Czer­min – zlik­wi­do­wa­na wą­sko­to­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa w Czer­mi­nie w po­wie­cie ple­szew­skim, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­gnat uro­dził się w Czer­mi­nie zaraz po pow­sta­niu li­sto­pa­do­wym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerminianin mos., czerminianka ż., Czerminek mrz., Czermiński mos., Czermińska ż.

 przym. czermiński

Wiktionary


czerminianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Czer­mi­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czer­mi­nia­nom po­now­nie udało się po­ko­nać dru­ży­nę z Mar­sze­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czermin mrz., Czerminek mrz.

:: fż. czerminianka ż.

 przym. czermiński

Wiktionary


czerminianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Czer­mi­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ubie­głym roku zwy­cię­ży­ła dru­ży­na czer­mi­nia­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czermin mrz., Czerminek mrz.

:: fm. czerminianin mos.

 przym. czermiński

Wiktionary


czermiński

zwią­za­ny z Czer­mi­nem, do­ty­czą­cy Czer­mi­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Czer­mi­na, zwią­za­ny z Czer­mi­nem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­fred Czer­miń­ski (1923–2011) – pro­fe­sor nauk eko­no­micz­nych
  • An­to­ni Czer­miń­ski (zm. przed 1729) – kasz­te­lan ma­ło­go­ski w 1706, stol­nik san­do­mier­ski w 1706
  • Jan Czer­miń­ski (1923–1976) – pol­ski ge­o­log i pe­tro­graf
  • Ka­je­tan Czer­miń­ski (XVIII w.) – kon­sy­liarz ziemi do­brzyń­skiej
  • Łu­kasz Czer­miń­ski (zm. po 1676) – kasz­te­lan za­wi­choj­ski w la­tach 1662–1679, stol­nik dor­pac­ki w 1659 roku
  • Łu­kasz Jacek Czer­miń­ski (1662–1717) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, bi­skup po­moc­ni­czy prze­my­ski, ka­no­nik gnieź­nień­ski, kra­kow­ski i prze­my­ski
  • Mar­cin Czer­miń­ski (1860–1931) pol­ski za­kon­nik rzym­sko­ka­to­lic­ki, je­zu­i­ta, mi­sjo­log, ha­gio­graf
  • Wie­sław Czer­miń­ski (ur. 1889) – pol­ski dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy i spo­łecz­ny, agro­nom
  • Wła­dy­sław Czer­miń­ski (1910–1995) – na­u­czy­ciel, po­rucz­nik Armii Kra­jo­wej, do­wód­ca od­dzia­łu par­ty­zanc­kie­go na Wo­ły­niu
  • Czer­miń­ska
  • Mał­go­rza­ta Ksią­żek-Czer­miń­ska (ur. 1940) – pol­ska fi­lo­log, pro­fe­sor Wy­dzia­łu Fi­lo­lo­gicz­ne­go Uni­wer­sy­te­tu Gdań­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kon­ser­wa­to­ra za­trud­nił czer­miń­ski pro­boszcz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czermin mrz., czerminianin mos., czerminianka ż., Czerminek mrz., Czermiński mos., Czermińska ż.

Wiktionary


czermna

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czerm­na – dziel­ni­ca Ku­do­wy-Zdro­ju
  • Czerm­na – wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim
  • Czerm­na – gro­ma­da

Wikipedia


czermnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czerm­ni­ca – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard
  • Czerm­ni­ca – potok, do­pływ Me­tu­ji (Pol­ska)
  • Czerm­ni­ca – potok, do­pływ Skory (Pol­ska)
  • Czerm­ni­ca – potok, lewy do­pływ Brlen­ki
  • Czerm­na, Czerm­no

Wikipedia


czermnieński

przy­miot­nik od: Czerm­na


SJP.pl


czermno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czerm­no – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Skępe
  • Czerm­no – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ty­szow­ce
  • Czerm­no – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Gąbin
  • Czerm­no – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Fał­ków
  • Czerm­no – dawna gmina wiej­ska w woj. kie­lec­kim i łódz­kim
  • Czerm­no – dawna gmina wiej­ska w woj. war­szaw­skim
  • Czerm­no – gro­ma­da w po­wie­cie go­sty­niń­skim
  • Czerm­no – gro­ma­da w po­wie­cie ko­nec­kim
  • Czerm­no – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w miej­sco­wo­ści Czerm­no, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim
  • Czerm­no-Ko­lo­nia
  • Czerm­na

Wikipedia


czerna

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­na – część mia­sta Kal­wa­ria Ze­brzy­dow­ska
  • Czer­na – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie No­wo­gro­dziec
  • Czer­na – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gło­gow­skim, w gmi­nie Żu­ko­wi­ce
  • Czer­na – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Mię­ki­nia
  • Czer­na – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. ża­gań­skim, w gmi­nie Iłowa
  • Czer­na – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. żar­skim, w gmi­nie Tu­pli­ce
  • Czer­na – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Krze­szo­wi­ce
  • Czer­na – część wsi Gro­jec w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. oś­wię­cim­skim, w gmi­nie Oś­wię­cim
  • Czer­na – część wsi Stry­sza­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. su­skim, w gmi­nie Stry­sza­wa
  • Czer­na – przy­sió­łek wsi Sta­ni­sław Dolny w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wa­do­wic­kim, w gmi­nie Kal­wa­ria Ze­brzy­dow­ska
  • Czer­na – przy­sió­łek wsi Za­krzów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wa­do­wic­kim, w gmi­nie Stry­szów
  • Czer­na – część wsi Sta­ni­sław Górny w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wa­do­wic­kim, w gmi­nie Wa­do­wi­ce

Wikipedia


czernecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Czer­nec­ki (1939-2012) – pol­ski przed­się­bior­ca i po­li­tyk
  • Jan Czer­nec­ki (1871-1955) – wy­daw­ca, pi­sarz, fo­to­graf
  • Józef Czer­nec­ki (1847-1929) – pol­ski na­u­czy­ciel
  • Mi­chał Czer­nec­ki (ur. 1978) – pol­ski aktor
  • Ołek­sandr Czer­nec­ki (ur. 1984) – ukra­iń­ski za­pa­śnik
  • Roman Czer­nec­ki (1904–1986) – pol­ski pe­da­gog
  • Ta­de­usz Wałek-Czer­nec­ki (1889-1949) – pol­ski hi­sto­ryk sta­ro­żyt­no­ści
  • Wa­sy­li Czer­nec­ki (1837-1900) – pu­bli­cy­sta, pi­sarz łem­kow­ski
  • Czar­nec­ki

Wikipedia


czernek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • He­le­na Czer­nek – pol­ska na­u­czy­ciel­ka i dzia­łacz­ka spo­łecz­na
  • Jo­a­chim Czer­nek – pol­ski po­li­tyk
  • Kry­stian Czer­nek – pol­ski in­ży­nier

Wikipedia


czernelica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie ho­ro­deń­skim;

Wiktionary

Czer­ne­li­ca – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie ko­ło­myj­skim (do 2020 roku w re­jo­nie ho­ro­deń­skim).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czernelicki

Wiktionary


czerniachowsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim w Rosji;

Wiktionary

Czer­nia­chowsk, Wy­struć ( Черняховск; In­ster­burg) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim, sie­dzi­ba re­jo­nu czer­nia­chow­skie­go. 35,4 tys. miesz­kań­ców w 2020.

Miej­sco­wość po­ło­żo­na u uj­ścia rzeki In­strucz do Pre­go­ły, ok. 90 km na wschód od Kró­lew­ca i ok.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czerniachowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Wystruć

Wiktionary


czerniachowski

kul­tu­ra czer­nia­chow­ska - kul­tu­ra ar­che­o­lo­gicz­na epoki że­la­za


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czer­nia­chow­skiem, do­ty­czą­cy Czer­nia­chow­ska

 (1.2) zwią­za­ny z Czer­nia­cho­wem, do­ty­czą­cy Czer­nia­cho­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerniachowsk mrz., Czerniachowski mos., Czerniachów mrz.

Wiktionary


czerniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od czer­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerniak m.

Wiktionary


czerniaczka

cho­ro­ba mło­dych zwie­rząt, głów­nie cie­ląt, ob­ja­wia­ją­ca się czar­ny­mi pla­ma­mi w wą­tro­bie, śle­dzio­nie, opo­nach móz­go­wych pow­sta­ły­mi przez na­gro­ma­dze­nie się ko­mó­rek barw­ni­ko­wych; me­la­no­za


SJP.pl


czerniak

no­wot­wór zło­śli­wy skóry; me­la­no­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. zło­śli­wy no­wot­wór tkan­ki barw­ni­ko­wej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czer­niak – no­wot­wór
  • czer­niak klo­no­wy – grzyb
  • Czer­niak – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Mo­gil­no
  • Czer­niak – ko­lo­nia w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kol­skim, w gmi­nie Osiek Mały
  • Czer­niak – część wsi Szest­no w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie mrą­gow­skim, w gmi­nie Mrą­go­wo
  • Czer­niak – góra w pół­noc­nej czę­ści Gór Oło­wia­nych
  • Elż­bie­ta Flis-Czer­niak (ur. 1971) – pol­ska li­te­ra­tu­roz­naw­czy­ni
  • Hanna Pia­secz­na-Czer­niak (ur. 1978) – pol­ska ak­tor­ka
  • Jacek Czer­niak (ur. 1964) – pol­ski po­li­tyk
  • Jan Czer­niak (1906–1999) – pol­ski bi­skup
  • Kon­rad Czer­niak (ur. 1989) – pol­ski pły­wak
  • Lech Czer­niak (ur. 1952) – pol­ski ar­che­o­log

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­piej idź z tą zmia­ną do der­ma­to­lo­ga – to może być czer­niak.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerń ż., czarniak m., czarnuszka ż., czarny m., czernienie n., zaczernianie n., zaczernienie n., czernidło n.

:: zdrobn. czerniaczek m.

 czas. czernieć ndk., zaczerniać ndk., zaczernić dk.

 przym. czarny, czarniawy

 przysł. czarno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerniak złośliwy

Wiktionary


czerniakiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


czerniakowski

przy­miot­nik od: Czer­nia­ków


SJP.pl


czerniakowy

→ czer­niak


SJP.pl

Patrz:

czerniak

czerniaków

no­wot­wór zło­śli­wy skóry; me­la­no­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. część mia­sta War­sza­wa;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie sie­radz­kim, w gmi­nie Go­szcza­nów;

Wiktionary

Czer­nia­ków – dawna wieś, współ­cze­śnie część dziel­ni­cy Mo­ko­tów i ob­szar MSI w War­sza­wie, le­żą­cy mię­dzy skar­pą war­szaw­ską a ko­ry­tem Wisły.

Od pół­no­cy gra­ni­czy z Uja­zdo­wem, od po­łud­nia z Sa­dy­bą. Głów­ną ar­te­rią Czer­nia­ko­wa jest ul. Czer­nia­kow­ska. Na przed­wo­jen­nych ma­pach lo­ka­li­zo­wa­ny był w oko­li­cach placu Ber­nar­dyń­skie­go (gdzie znaj­do­wał się hi­sto­rycz­ny śro­dek wsi Czer­nia­ków), z cza­sem jed­nak przy­ję­ło się okre­ślać tym mia­nem także te­re­ny na wschód od ulicy Czer­nia­kow­skiej – ob­szar przy­po­rząd­ko­wy­wa­ny do tej pory Sie­kier­kom – uwz­ględ­nio­no to w po­dzia­le MSI – niem­niej pół­noc­na część włą­czo­na zo­sta­ła do re­jo­nu MSI Uja­zdów i czę­ścio­wo Solec (pół­noc­ny frag­ment Cypla Czer­nia­kow­skie­go).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pi­sarz uro­dził się na Czer­nia­ko­wie w la­tach mię­dzy­wo­jen­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerniakowianin mos., czerniakowianka ż.

 przym. czerniakowski

Wiktionary


czerniatyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie ho­ro­deń­skim ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­nia­tyn – wieś w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie ko­ło­myj­skim
    • Czer­nia­tyn – gmina w II RP
  • Czer­nia­tyn – wieś w ob­wo­dzie win­nic­kim, w re­jo­nie ka­li­now­skim
  • Czer­nia­tyn – wieś w ob­wo­dzie win­nic­kim, w re­jo­nie żme­ryń­skim
    • Czer­nia­tyn (przy­sta­nek ko­le­jo­wy)

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czerniatyński

Wiktionary


czerniawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. me­te­o­rol. ciem­ne chmu­ry przed burzą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­nia­wa (obwód lwow­ski) – wieś
    • Czer­nia­wa – dawna gmina
  • Czer­nia­wa (obwód chmiel­nic­ki) – wieś
  • Czer­nia­wa-Zdrój – uz­dro­wi­sko, obec­nie dziel­ni­ca Świe­ra­do­wa-Zdro­ju
  • Czer­nia­wa – potok w Be­ski­dzie Są­dec­kim, do­pływ Maj­da­na
  • Czer­nia­wa (także Czar­nia­wa, Czar­niaw­ka) – potok w woj. pod­kar­pac­kim, do­pływ Sanu
  • Czer­nia­wa (także Do­pływ w Wo­li­mie­rzu) – potok w woj. dol­no­ślą­skim, do­pływ Łu­ży­cy
  • Czer­nia­wa (także Czer­ni­ca) – stru­ga w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, do­pływ Regi
  • Czer­nia­wa – rzeka na Ukra­i­nie
  • Czer­nia­wa (także Za­ko­czył) – po­la­na i prze­łęcz pod Nową Górą w Pie­ni­nach

Wikipedia


czerniawski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hu­bert Czer­niaw­ski – pol­ski żuż­lo­wiec
  • Igor Czer­niaw­ski – ro­syj­ski muzyk
  • Józef Czer­niaw­ski – pol­ski ma­larz
  • Roman Czer­niaw­ski – pol­ski woj­sko­wy i po­li­tyk
  • Ry­szard Czer­niaw­ski – pol­ski praw­nik i eko­no­mi­sta
  • Ta­de­usz Czer­niaw­ski – pol­ski dy­ry­gent, pe­da­gog i kom­po­zy­tor
  • Wik­tor Czer­niaw­ski – ra­dziec­ki woj­sko­wy

Wikipedia


czerniawy

ma­ją­cy kolor zbli­żo­ny do czar­ne­go, ciem­ny, pra­wie czar­ny; czar­nia­wy, czar­na­wy


SJP.pl


czernica

1. ga­tu­nek kacz­ki z ro­dzi­ny grą­życ
2. czar­na ja­go­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ayt­hya fu­li­gu­la|ref=tak., kacz­ka czer­ni­ca, eu­raz­ja­tyc­ki ptak wodny za­miesz­ku­ją­cy ot­war­te zbior­ni­ki wodne o gęsto za­ro­śnię­tych brze­gach;

 (1.2) ornit. zob. czer­ni­ca obroż­na.

 (1.3) bot. zob. czar­na ja­go­da.

 (1.4) kra­ków. je­ży­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czer­ni­ca (kacz­ka czer­ni­ca) (Ayt­hya fu­li­gu­la) – ptak z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych
  • czer­ni­ca obroż­na – czer­nicz­ka (Ayt­hya col­la­ris), ptak z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych
  • re­gio­nal­na nazwa czar­nej ja­go­dy lub je­ży­ny
  • Czer­ni­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kar­ko­no­skim, w gmi­nie Jeżów Su­dec­ki
  • Czer­ni­ca – przy­sió­łek wsi Jacz­ko­wi­ce w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. oław­skim, w gmi­nie Oława
  • Czer­ni­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Do­bro­mierz
  • Czer­ni­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Czer­ni­ca
  • Czer­ni­ca – wieś ka­szub­ska w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Brusy
  • Czer­ni­ca – wieś w woj. ślą­skim, w pow. ryb­nic­kim, w gmi­nie Ga­szo­wi­ce
  • Czer­ni­ca – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­szow­skim, w gmi­nie Sta­szów
  • Czer­ni­ca – gro­ma­da w po­wie­cie lwó­wec­kim
  • Czer­ni­ca – gro­ma­da w po­wie­cie ryb­nic­kim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrʲˈɲit͡sa, AS: čerʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnek mzw., czernina ż.

Wiktionary


czernice

1. ga­tu­nek kacz­ki z ro­dzi­ny grą­życ
2. czar­na ja­go­da


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­ni­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Osja­ków
  • Czer­ni­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Opi­no­gó­ra Górna
  • Czer­ni­ce – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. kol­neń­skim, w gmi­nie Kolno
  • Czer­ni­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Mu­ro­wa­na Go­śli­na
  • Czer­ni­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Za­krze­wo
  • Czer­ni­ce – ko­lo­nia w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Choszcz­no
  • Czer­ni­ce – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. py­rzyc­kim, w gmi­nie Py­rzy­ce
  • Czer­ni­ce – wieś w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie żyt­ko­wic­kim, w siel­so­wie­cie Ozie­ra­ny
  • Czer­ni­ce – dawny za­ścia­nek w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie szar­kow­szczyń­skim, w siel­so­wie­cie Bil­dziu­gi.
  • Czer­ni­ce – wieś w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie wi­leń­skim, w gmi­nie Ma­riam­pol
  • Czer­ni­ce – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Czer­ni­cach w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim
  • Czer­ni­ce – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Czer­ni­cach w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim

Wikipedia


czernice-borowe

wieś w Pol­sce


SJP.pl


czernichowski

przy­miot­nik od: Czer­ni­chów


SJP.pl


czernichów

1. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;
2. wieś na Ukra­i­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­ni­chów – osada leśna w woj. lu­bu­skim, w pow. świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Łagów
  • Czer­ni­chów – przy­sió­łek wsi Łagów w woj. lu­bu­skim, w pow. świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Łagów
  • Czer­ni­chów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Czer­ni­chów
  • Czer­ni­chów – część wsi Brze­zin­ka w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. oś­wię­cim­skim, w gmi­nie Oś­wię­cim
  • Czer­ni­chów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Ko­niu­sza
  • Czer­ni­chów – wieś w woj. ślą­skim, w pow. ży­wiec­kim, w gmi­nie Czer­ni­chów
  • Czer­ni­chów – gmina w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim
  • Czer­ni­chów – gmina w wo­je­wództ­wie ślą­skim
  • Czer­ni­chów – gro­ma­da w po­wie­cie kra­kow­skim
  • Czer­ni­chów – gro­ma­da w po­wie­cie ży­wiec­kim
  • Czer­ni­chów – wieś w re­jo­nie sam­bor­skim ob­wo­du lwow­skie­go
  • Czer­ni­hów – mia­sto na Ukra­i­nie

Wikipedia


czernicki

1. przy­miot­nik od: Czer­ni­ca;
2. przy­miot­nik od: Czer­ni­ce-Bo­ro­we; czer­nic­ko-bo­row­ski


SJP.pl


czernickoborowski

przy­miot­nik od: Czer­ni­ce-Bo­ro­we; czer­nic­ko-bo­row­ski


SJP.pl


czernicowy

→ czer­ni­ca


SJP.pl

Patrz:

czernica

czerniczka

pół­noc­no­a­me­ry­kań­ska kacz­ka, spo­ra­dycz­nie za­la­tu­ją­ca do Pol­ski


SJP.pl

Czer­nicz­ka, czer­ni­ca obroż­na, czer­ni­ca ame­ry­kań­ska ("Ayt­hya col­la­ris") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae) za­miesz­ku­ją­cy Ame­ry­kę Pół­noc­ną. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia


czernidlak

grzyb ka­pe­lu­szo­wy z ro­dzi­ny bedł­ko­wa­tych


SJP.pl


czernidłaczek

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny pie­czar­ko­wa­tych


SJP.pl


czernidłak

grzyb z ro­dzi­ny pie­czar­ko­wa­tych, któ­re­go doj­rza­ła grzyb­nia roz­pły­wa się w czar­ną maź


SJP.pl


czernidło

1. sub­stan­cja do na­da­wa­nia cze­muś czar­ne­go ko­lo­ru; czar­ni­dło;
2. za­wie­si­na ma­te­ria­łów ogniotr­wa­łych i pyłu gra­fi­to­we­go w wo­dzie;
3. daw­niej: atra­ment, tusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) barw­nik na­da­ją­cy barwę czar­ną

 (1.2) przest. za­pra­wa do czar­nie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czernidłowy, czarnawy, czarniawy, czarny

 rzecz. czarnulka ż., czarny mos./mrz., czernidłak m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szuwaks

Wiktionary


czernidłowy

→ czer­ni­dło


SJP.pl

Patrz:

czernidło

czerniec

daw­niej: za­kon­nik obrząd­ku wschod­nie­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­niec – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lu­biń­skim, w gmi­nie Lubin
  • Czer­niec – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Łącko
  • Czer­niec – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Trąb­ki Wiel­kie
  • Czer­niec – szczyt w Gó­rach By­strzyc­kich
  • Czer­niec – potok, do­pływ Ci­chej Wody
  • Czer­niec – je­zio­ro w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, koło osady Po­taj­ny
  • Czer­niec – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych
  • Czer­niec – po­e­mat ro­syj­skie­go poety Iwana Ko­zło­wa
  • Sta­ni­sław Czer­niec – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, ka­no­nik ka­pi­tu­ły brzo­zow­skiej
  • Czer­niec – wę­zło­wa sta­cja ko­le­jo­wa na gra­ni­cy miej­sco­wo­ści Briańsk i Czer­niec, w ob­wo­dzie briań­skim, w Rosji

Wikipedia


czerniechów

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Czer­nie­chów ( Чернихів) – wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie tar­no­pol­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go, w hro­ma­dzie Tar­no­pol.

Do 2020 roku część re­jo­nu zbo­row­skie­go, od 2020 – tar­no­pol­skie­go.

Wikipedia


czerniecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Czer­niec­ki ("Cier­niec­ki") – pol­ski herb szla­chec­ki z no­bi­li­ta­cji.

Wikipedia


czerniejaczek

krob­nik czer­nie­ja­czek - ga­tu­nek mo­ty­la że­ru­ją­ce­go na drze­wach owo­co­wych; Eu­pi­sta ni­gri­cel­la


SJP.pl


czerniejeczka

wy­drąż­ka czer­nie­jecz­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny zwój­ko­wa­tych


SJP.pl


czerniejewianin

miesz­ka­niec Czer­nie­je­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czerniejewianka

miesz­kan­ka Czer­nie­je­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czerniejewo

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

}|-

Czer­nie­je­wo (niem. "Schwa­rze­nau") – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Czer­nie­je­wo.

Czer­nie­je­wo uzy­ska­ło lo­ka­cję miej­ską przed 1390 ro­kiem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrʲɲɛ̇ˈjɛvɔ, AS: čerʹńėi ̯evo

Wiktionary


czerniejewski

przy­miot­nik od: Czer­nie­jo­wo


SJP.pl


czerniejów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie ty­śmie­nic­kim ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go, po­ło­żo­na nad By­strzy­cą Nad­wór­niań­ską;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­nie­jów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Ka­mień
  • Czer­nie­jów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Ser­ni­ki
  • Czer­nie­jów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Ja­błon­na
  • Czer­nie­jów – wieś w re­jo­nie ty­śmie­nic­kim, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kow­skim
  • Czer­nie­jów – dawna gmina
  • Czer­nie­jów-Ko­lo­nia

Wikipedia


czernienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czer­nić.

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czer­nieć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnulka ż., czarny mos./mrz.

 przym. czarny

Wiktionary


czernienko

naz­wi­sko, np. Kon­stan­tin Czer­nien­ko (1911-1985), po­li­tyk ra­dziec­ki, se­kre­tarz Ko­mu­ni­stycz­nej Par­tii Związ­ku Ra­dziec­kie­go


SJP.pl


czerniewice

1. wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­nie­wi­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­ceń
    • Czer­nie­wi­ce – sta­cja ko­le­jo­wa w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­ceń
  • Czer­nie­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Czer­nie­wi­ce
  • Czer­nie­wi­ce – część Le­gni­cy
  • Czer­nie­wi­ce – część To­ru­nia
  • Czer­nie­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie raw­skim
  • Czer­nie­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie włoc­ław­skim

Wikipedia


czerniewicki

przy­miot­nik od: Czer­nie­wi­ce


SJP.pl


czerniewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­cisz­ka Czer­nie­wicz-Na­le­pa
  • Józef Czer­nie­wicz (1920-1997), ar­ty­sta fo­to­graf
  • Mar­cin Igna­cy Czer­nie­wicz (?-1776) – sę­dzia grodz­ki ko­wień­ski
  • Ma­riusz Czer­nie­wicz (ur. 1989) – pol­ski, pro­fe­sjo­nal­ny kul­tu­ry­sta
  • Piotr Lud­wik Na­po­le­on Czer­nie­wicz (181-1881), bra­zy­lij­ski le­karz pol­skie­go po­cho­dze­nia, autor wielu wydań bra­zy­lij­skie­go po­dręcz­ni­ka far­ma­ko­lo­gii i re­cep­tu­ry
  • Sta­ni­sław Czer­nie­wicz (1728-1785) – je­zu­i­ta, od 1782 roku wi­ka­riusz ge­ne­ral­ny za­ko­nu
  • Sta­ni­sław Czer­nie­wicz (ok. 1851-po 1912) – pol­ski przed­się­bior­ca i prze­my­sło­wiec

Wikipedia


czerniewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­nie­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Ra­dza­no­wo
  • Czer­nie­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Trąb­ki Wiel­kie
  • Czer­nie­wo – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie ka­mie­niec­kim, w siel­so­wie­cie Raśna
  • Czer­nie­wo – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mo­ło­de­czań­skim, w siel­so­wie­cie Gró­dek.
  • Czer­nie­wo – dawny za­ścia­nek w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ostro­wiec­kim, w siel­so­wie­cie Gier­wia­ty.

Wikipedia


czerniewski

naz­wi­sko


SJP.pl


czernieć

przy­bie­rać czar­ną barwę


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­czer­nieć lub sczer­nieć)

 (1.1) sta­wać się czar­nym

 (1.2) wy­róż­niać się czar­nym lub ciem­nym ko­lo­rem na ja­śniej­szym tle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdrad­li­wie i ja­do­wi­cie sze­rzy­ła się ta za­ra­za zmierz­chu wo­ko­ło, szła od rze­czy do rze­czy, a czego dot­knę­ła, to wnet but­wia­ło, czer­nia­ło, roz­pa­da­ło się w próch­no.

 (1.2) Na środ­ku cmen­ta­rza czer­nia­ła połać gołej ziemi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarny mos./mrz., czerń ż.

 przym. czarny, czarnawy, czarniawy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czernić się

 (1.2) czernić się

Wiktionary


czernieński

przy­miot­nik od: Czer­na


SJP.pl


czernihowski

1. → Czer­ni­hów;
2. obwód czer­ni­how­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czer­ni­ho­wem, do­ty­czą­cy Czer­ni­ho­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czernihów mrz., Czernihowszczyzna ż.

Wiktionary


czernihowszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na obej­mu­ją­ca oko­li­ce Czer­ni­ho­wa, dawne księ­stwo czer­ni­how­skie;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do tego, że za­led­wie w trzy mie­sią­ce Rosja opa­no­wa­ła zie­mie li­tew­skie na wschód od Dźwi­ny i Dnie­pru oraz całą Sie­wier­szczyz­nę i Czer­ni­how­szczyz­nę, przy­czy­ni­ły się słabe, w więk­szo­ści drew­nia­ne umoc­nie­nia miast oraz słabe gar­ni­zo­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czernihowianin mos., czernihowianka ż., Czernihów mrz.

 przym. czernihowski

Wiktionary


czernihów

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto ob­wo­do­we w pół­noc­nej czę­ści Ukra­i­ny, po­ło­żo­ne nad Desną;

Wiktionary

Czer­ni­hów ( Чернігів) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny, nad Desną. Sto­li­ca ob­wo­du czer­ni­how­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czernihowianin mos., czernihowianka ż., Czernihowszczyzna ż.

 przym. czernihowski

Wiktionary


czernik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czer­nik (Gy­a­li­dea) – ro­dzaj po­ro­stów
  • Czer­nik – góra w Su­de­tach Wschod­nich
  • Czer­nik – wieś w Buł­ga­rii
  • Czer­nik – wieś na Ukra­i­nie
  • Jerzy Czer­nik – pol­ski le­karz
  • Ed­ward Czer­nik – sko­czek wzwyż
  • Mie­czy­sław Czer­nik – pol­ski ma­te­ma­tyk, astro­nom, hi­sto­ryk pocz­ty, fi­la­te­li­sta, po­pu­la­ry­za­tor hi­sto­rii
  • Sta­ni­sław Czer­nik – po­wie­ścio­pi­sarz
  • Igna­cy Czer­nik – żoł­nierz, ofi­cer pow­sta­nia li­sto­pa­do­we­go i pow­sta­nia wę­gier­skie­go, spi­sko­wiec, dzia­łacz emi­gra­cyj­ny

Wikipedia


czernikowo

miej­sco­wość w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim


SJP.pl

Czer­ni­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie Czer­ni­ko­wo, któ­rej jest sie­dzi­bą.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Czer­ni­ko­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.

Wikipedia


czernikowski

przy­miot­nik od: Czer­ni­ko­wo, Czer­ni­ków, Czer­ni­ków Kar­ski, Czer­ni­ków Opa­tow­ski


SJP.pl


czernilawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie ja­wo­row­skim ob­wo­du lwow­skie­go;

Wiktionary

Czer­ni­la­wa ( Чернилява) – wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie ja­wo­row­skim ob­wo­du lwow­skie­go. Wieś liczy 1643 miesz­kań­ców.

W II Rze­czy­po­spo­li­tej do 1934 sa­mo­dziel­na gmina jed­nost­ko­wa. Na­stęp­nie na­le­ża­ła do zbio­ro­wej wiej­skiej gminy Na­ha­czów w po­wie­cie ja­wo­row­skim w woj. lwow­skim.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czernilawski

Wiktionary


czernina

zupa na bazie zwie­rzę­cej krwi (prze­waż­nie ka­czej lub gę­siej); czar­ni­na, czar­na po­lew­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. gęsta, zak­wa­sza­na zupa na wy­wa­rze z mięsa z do­dat­kiem krwi zwie­rzę­cej; i w En­cy­klo­pe­dii sta­ro­pol­skiej

Wiktionary

Czer­ni­na, czar­ni­na, czar­na po­lew­ka – pol­ska zupa o cha­rak­te­rze po­lew­ki, któ­rej pod­sta­wo­wy­mi skład­ni­ka­mi jest za­pra­wia­ny octem rosół oraz krew zwie­rzę­ca (z dro­biu lub kró­li­ka, rza­dziej pro­się­cia).

W ja­dło­spi­sie sta­ro­pol­skim była to za­wie­si­sta zupa przy­rzą­dza­na na wy­wa­rze dro­bio­wym (z kości i po­dro­bów kacz­ki albo gęsi) i do­dat­kiem ich świe­żej krwi, pod­pra­wio­na mąką i zak­wa­sza­na (utr­wa­lo­na) octem, za­pra­wia­na (na słod­ko bądź ostro) pi­kant­ny­mi przy­pra­wa­mi ko­rzen­ny­mi (cy­na­mo­nem, goź­dzi­ka­mi, pie­przem) oraz su­szo­ny­mi śliw­ka­mi i jabł­ka­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrʲˈɲĩna, AS: čerʹńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarny mos./mrz., czernica ż.

 przym. czarny

 przysł. czarno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarna polewka, juszka, kresy|jusznik., reg. pozn. czarnina, gwara. czarna zupa, czarny żur, szwarc

Wiktionary


czerniowce

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie;

Wiktionary

Dom Pol­ski, Ży­dow­ski, Nie­miec­ki

Ra­tusz, ki­no­te­atr, teatr, dwo­rzec, ka­mie­ni­ca

Czer­niow­ce ( Чернівці, Cernăuți, Черновцы, ‏טשערנאָוויץ‎, Չերնովեց, Czer­no­witz/Tscher­no­witz) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny na Bu­ko­wi­nie pół­noc­nej nad Pru­tem. Sie­dzi­ba ob­wo­du czer­nio­wiec­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czer­niow­ce to mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny w Bu­ko­wi­nie pół­noc­nej nad Pru­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrʲˈɲɔft͡sɛ, AS: čerʹńofce

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerniowiecki

Wiktionary


czerniowiecki

1. → Czer­niow­ce;
2. obwód czer­nio­wiec­ki - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czer­niow­ca­mi, do­ty­czą­cy Czer­niow­ców

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerniowce nmos.

Wiktionary


czernić

czy­nić jakąś po­wierzch­nię czar­ną


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) czy­nić czar­nym, na­da­wać czar­ną barwę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­nie­waż jed­nak olej z sy­ka­ty­wa­mi bar­dzo sil­nie czer­ni ma­lo­wi­dło, na­le­ża­ło ko­niecz­nie izo­lo­wać war­stwę ma­lar­ską od wer­nik­su kle­jem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarnuch mzw./mos., czarniak mzw., czarnulka ż., czarnuszka ż.

 przym. czarny

Wiktionary


czernkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


czernobyl

mia­sto na Ukra­i­nie, w któ­rym w 1986 roku dosz­ło do wy­bu­chu w elek­trow­ni ją­dro­wej; Czar­no­byl


SJP.pl


czernomyrdin

naz­wi­sko


SJP.pl


czerny

naz­wi­sko, np.
1. Karel (Carl) Czer­ny (1791 - 1857), au­striac­ki pia­ni­sta, kom­po­zy­tor i pe­da­gog;
2. Ha­li­na Czer­ny-Ste­fań­ska (1922 - 2001), pol­ska pia­nist­ka, cho­pi­nist­ka, pe­da­gog


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Carl Czer­ny – au­striac­ki pia­ni­sta, kom­po­zy­tor i na­u­czy­ciel
  • Ed­ward Czer­ny – pol­ski woj­sko­wy
  • Ed­ward Czer­ny – pol­ski kom­po­zy­tor, dy­ry­gent, aran­żer, mul­tiin­stru­men­ta­li­sta
  • Henry Czer­ny – ka­na­dyj­ski aktor fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny
  • Mi­ro­sła­wa Czer­ny – pol­ska ge­o­graf­ka

Wikipedia


czerokeski

→ Cze­ro­kez (Czi­ro­kez); czi­ro­ke­ski


SJP.pl


czerokez

pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski In­dia­nin, czło­nek ple­mie­nia Cze­ro­ke­zów; Czi­ro­kez


SJP.pl


czerokezi

pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski In­dia­nin, czło­nek ple­mie­nia Cze­ro­ke­zów; Czi­ro­kez


SJP.pl


czerokezka

In­dian­ka Ame­ry­ki Pół­noc­nej z grupy Iro­ke­zów; Czi­ro­kez­ka


SJP.pl


czerp

siat­ka na kiju do wy­cią­ga­nia ryb z ak­wa­rium itp.


SJP.pl


czerpaczek

zdrob­nie­nie od: czer­pak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od czer­pak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerpak m., czerpanie n., czerpnia ż.

 czas. czerpać

Wiktionary


czerpaczka

1. ma­szy­na do po­głę­bia­nia rzeki, ka­na­łu itp. po­przez wy­do­by­wa­nie grun­tu z dna wód; ba­gier, ba­grow­ni­ca, czer­par­ka, draga, po­głę­biar­ka, szla­mow­nik;
2. łyżka wa­zo­wa; czer­pak


SJP.pl


czerpadło

Czer­pa­dło – ro­dzaj prze­no­śni­ka cie­czy, sto­so­wa­ny m.in. w po­głę­biar­kach. Czer­pa­dła były sto­so­wa­ne już w sta­ro­żyt­no­ści.

Czer­pa­dła dzie­lą się na czer­pa­dła po­jem­ni­ko­we i śru­bo­we (zwane rów­nież śrubą Ar­chi­me­de­sa).

Wikipedia


czerpak

1. na­czy­nie z trzon­kiem lub uchem, słu­żą­ce do czer­pa­nia cie­czy lub ciał syp­kich;
2. ro­bo­cza część ko­par­ki, słu­żą­ca do na­bie­ra­nia i prze­no­sze­nia ma­te­ria­łów syp­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie do czer­pa­nia pły­nów lub ma­te­ria­łów syp­kich, zwy­kle w for­mie na­czy­nia z trzon­kiem lub uchwy­tem

 (1.2) część ro­bo­cza ma­szy­ny lub urzą­dze­nia, która służy do czer­pa­nia, za­gar­nia­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czer­pak – na­rzę­dzie słu­żą­ce do czer­pa­nia (na­bie­ra­nia) płynu lub ma­te­ria­łów syp­kich:
    • czer­pak – na­rzę­dzie uży­wa­ne na ża­glów­kach słu­żą­ce do wy­bie­ra­nia, wody która do­sta­ła się do kok­pi­tu
    • czer­pak – ele­ment żu­ra­wia stu­dzien­ne­go, zwy­kle wia­dro
    • cyr­pok (czer­pak) – drew­nia­ne na­czy­nie do na­bie­ra­nia mleka lub śmie­ta­ny (żen­ty­ca) w for­mie kubka, zwią­za­ne z pro­duk­cją oscyp­ków przez gó­ra­li
    • czer­pak en­to­mo­lo­gicz­ny – przy­rząd do zbie­ra­nia, odła­wia­nia owa­dów
    • czer­pak Pa­ta­la­sa – przy­rząd do po­bie­ra­nia wody z okre­ślo­nej głę­bo­ko­ści w celu ana­li­zy jej wła­ści­wo­ści fi­zycz­no-che­micz­nych, ro­dzaj ba­to­me­tru.
    • czer­pak - jeden z przy­bo­rów ku­chen­nych, uży­wa­ny do na­bie­ra­nia lep­kiej cie­czy (zaz­wy­czaj miodu lub sy­ro­pu) z po­jem­ni­ka, by móc na­stęp­nie ją na­nieść w wy­bra­nym miej­scu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­ste­rze gór­scy or­na­men­to­wa­li czer­pa­ki, które nie tylko słu­ży­ły do picia żę­ty­cy, ale i od­mie­rza­ły ilość mleka.

 (1.2) Ma­szy­na pod­jeż­dża­ła, opu­szcza­ła czer­pak i „ba­gro­wa­ła” zie­mię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrpak, AS: čerpak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerpnia ż., czerparka ż., czerpaczka ż., czerpacz m., czerp m., czerpanie n.

:: zdrobn. czerpaczek m.

 czas. czerpać ndk.

 przym. czerpakowy

Wiktionary


czerpakowy

zwią­za­ny z czer­pa­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy czer­pa­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerpak mrz., czerpanie n., czerpnia ż.

 czas. czerpać

Wiktionary


czerpalniczy

zwią­za­ny z czer­pa­niem (pa­pie­ru)


SJP.pl


czerpanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czer­pać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­cja ben­zy­no­wa to swego ro­dza­ju miej­sce czer­pa­nia ener­gii dla po­ja­zdów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrˈpãɲɛ, AS: čerpãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaczerpnięcie n., czerpnia ż., czerpalnia ż., czerpak m., czerpaczek m., czerpacz m., czerparka ż., czerpatka ż.

 czas. czerpać ndk., zaczerpnąć dk.

 przym. czerpalny, czerpalniczy, czerpakowy

Wiktionary


czerparka

1. ma­szy­na do po­głę­bia­nia rzeki, ka­na­łu itp. po­przez wy­do­by­wa­nie grun­tu z dna wód; czer­pacz­ka, ba­gier, ba­grow­ni­ca, draga, szla­mow­nik, po­głę­biar­ka;
2. ma­szy­na do ura­bia­nia i czer­pa­nia syp­kich ma­te­ria­łów skal­nych; zgłę­biar­ka


SJP.pl


czerpatka

ro­śli­na z ro­dzi­ny czer­pat­ko­wa­tych, kwit­ną­ca pod woda i za­py­la­na za po­mo­cą wody


SJP.pl


czerpatkowate

ro­dzi­na ro­ślin kwia­to­wych dwu­li­ścien­nych


SJP.pl


czerpatkowaty

o ce­chach czer­pat­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


czerpać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) na­bie­rać wodę lub inny płyn ja­kimś na­czy­niem

 (1.2) przen. ko­rzy­stać z cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wodę do picia czer­pa­no z licz­nych stud­ni i źró­deł ko­pa­nych na te­ra­sie dol­nej.

 (1.2) Z po­wo­du kar­niz­mu więk­szość spo­łe­czeń­stwa tkwi w men­tal­nym pa­ra­dok­sie: uni­ka­my kon­fron­ta­cji z cier­pie­niem zwie­rząt, ale jed­no­cze­śnie czer­pie­my przy­jem­ność z ich spo­ży­wa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrpat͡ɕ, AS: čerpać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerpnia ż., czerpalnia ż., czerpak m., czerpaczek m., czerpacz m., czerparka ż., czerpatka ż., czerpanie n., zaczerpnięcie n.

 czas. zaczerpnąć dk., wyczerpać dk., wyczerpywać ndk.

 przym. czerpalny, czerpalniczy, czerpakowy

Wiktionary


czerpnia

1. czerp­nia po­wie­trza - obu­do­wa­ny otwór do po­bie­ra­nia po­wie­trza at­mos­fe­rycz­ne­go w ce­lach wen­ty­la­cyj­nych lub tech­no­lo­gicz­nych;
2. czerp­nia wody - kryte uję­cie wody na brze­gu rzeki lub zbior­ni­ka; uję­cie wody


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. miej­sce czer­pa­nia cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerpak m., czerpaczek m., czerpadło n., czerpacz m., czerparka ż., czerpalnia ż., czerpatka ż., czerpanie n., zaczerpnięcie n., wyczerpywanie n., wyczerpanie n.

 czas. czerpać ndk., zaczerpnąć dk., wyczerpywać ndk., wyczerpać dk.

 przym. czerpakowy, czerpalny, czerpalniczy

Wiktionary


czersk

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce;
3. wieś na Ukra­i­nie;
4. wieś na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Czersk – mia­sto w po­łud­nio­wej czę­ści wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go, w po­wie­cie choj­nic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Czersk. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. byd­go­skie­go.

Czersk uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1382, zde­gra­do­wa­ny w 1772. Mia­sto kró­lew­skie po­ło­żo­ne było w II po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie tu­chol­skim wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go. Prawa miej­skie od 1 lipca 1926.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrsk, AS: čersk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerski

 rzecz. fm. Czerski m., fż. Czerska ż.

Wiktionary


czerski

przy­miot­nik od: Czersk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czer­skiem, do­ty­czą­cy Czer­ska

 (1.2) zwią­za­ny z Czer­skim, do­ty­czą­cy Czer­skie­go (osied­la w Rosji)

Wiktionary

Czer­ski ( Черский, "Czer­skij") – osied­le typu miej­skie­go w Rosji, w Ja­ku­cji, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na ułusu niż­nie­ko­łym­skie­go.

Leży na pra­wym brze­gu Ko­ły­my, około 80 km po­wy­żej jej uj­ścia; około 1500 km na pół­noc­ny wschód od Ja­kuc­ka; 7 tys. miesz­kań­ców (2005). Oś­ro­dek re­gio­nu ho­dow­li re­ni­fe­rów; prze­mysł spo­żyw­czy; elek­trow­nia ciepl­na; port rzecz­ny. Ad­mi­ni­stra­cyj­nie w skład osied­la Czer­ski wcho­dzi także osied­le Zie­lo­ny Przy­lą­dek.

Wikipedia

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Czersk mrz.

 (1.2)

:: rzecz. Czerski n.

Wiktionary


czerstwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czer­stwo


SJP.pl


czerstwiejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czer­stwy


SJP.pl


czerstwieć

o pie­czy­wie: sta­wać się czer­stwym; zsy­chać się


SJP.pl


czerstwość

su­chość; twar­dość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest czer­stwe; cecha tych, któ­rzy są czer­stwi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerstwy

 przysł. czerstwo

Wiktionary


czerstwy

1. zdro­wy, krzep­ki;
2. o chle­bie: nieś­wie­ży, stary


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o chle­bie nieś­wie­ży, suchy

 (1.2) o chle­bie daw. gw-pl|Poz­nań. świe­ży

 (1.3) o czło­wie­ku krzep­ki, zdro­wy, gw-pl|Poz­nań. zdro­wy, żwawy, młody

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Nie bar­dzo już młoda, ale czer­stwa i żwawa, tro­chę, za­nad­to otyła, jed­nak zgrab­na […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrstfɨ, AS: čerstfy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerstwość ż.

 przysł. czerstwo

Wiktionary


czerszczanin

miesz­ka­niec Czer­ska


SJP.pl


czerszczanka

miesz­kan­ka Czer­ska


SJP.pl


czert

osa­do­wa skała krze­mion­ko­wa, np. ja­spis, agat, chal­ce­don czy krze­mień


SJP.pl

Czert – czę­sto spo­ty­ka­na zbita, twar­da skała krze­mion­ko­wa pow­sta­ją­ca w ska­łach wa­pien­nych. Wy­stę­pu­je wy­mien­nie z krze­mie­nia­mi. Czer­ty odróż­nia od krze­mie­ni prze­de wszyst­kim to, że w czer­cie gra­ni­ca mię­dzy skałą ota­cza­ją­cą a czer­tem jest nie­o­stra, przej­ścio­wa.

Wikipedia


czerta

dawny spo­sób zbio­ro­we­go po­lo­wa­nia na dziki z na­gon­ką


SJP.pl


czerteż

wyręb, wy­pa­la­nie i kar­czo­wa­nie te­re­nów za­le­sio­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­też – wieś w woj. pod­kar­pac­kim w pow. sa­noc­kim, w gmi­nie Sanok
  • Czer­też – osada w woj. pod­la­skim, w pow. so­kól­skim, w gmi­nie Janów
  • Czer­też – gro­ma­da
  • Czer­też – szczyt w Be­ski­dzie Są­dec­kim (w Pa­śmie Ja­wo­rzy­ny Kry­nic­kiej)
  • Czer­też – szczyt w Be­ski­dzie Są­dec­kim (w Pa­śmie Ra­dzie­jo­wej)
  • Czer­też – szczyt w Gor­cach
  • Czer­też – szczyt w Pie­ni­nach
  • Czer­też – szczyt w Be­ski­dzie Ni­skim
  • Czer­też – szczyt w Be­ski­dzie Ni­skim
  • Czer­też – szczyt w Bie­szcza­dach
  • Czer­też – po­la­na w miej­sco­wo­ści Piw­nicz­na-Zdrój
  • Czer­też – po­la­na w Pa­śmie Lu­ba­nia w Gor­cach

Wikipedia


czerw

bez­no­ga larwa ro­ba­ko­wa­te­go kształ­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) larwa niek­tó­rych ga­tun­ków mu­chó­wek i błon­kó­wek;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pszcz. sta­dia roz­wo­jo­we pszczo­ły miod­nej od ja­jecz­ka do wy­gry­za­ją­cej się larwy

 (2.2) zbio­ro­wi­sko owa­dów we wczes­nych fa­zach roz­wo­jo­wych

Wiktionary

Czerw – typ larwy apo­dial­nej (bez­no­giej) błon­kó­wek i mu­chó­wek, bez wy­raź­nej pusz­ki gło­wo­wej.

W pszcze­lar­stwie jest to nazwa wszyst­kich sta­diów roz­wo­jo­wych pszczo­ły miod­nej przed wy­gry­zie­niem z ko­mór­ki.

Czerw to rów­nież po­tocz­na nazwa pocz­war­ki owada barw­ni­ko­we­go czerw­ca pol­skie­go (Porp­hy­rop­ho­ra po­lo­ni­ca).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Larwy musz­ki owo­co­wej mają po­stać czer­wia.

 (2.1) W miarę wy­gry­za­nia się czer­wiu pszczo­ły za­le­wa­ją mio­dem opróż­nio­ne pla­ste­ra­stry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrf, AS: čerf

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czerwieć, czerwić ndk.

 przym. czerwcowy, czerwony

 rzecz. czerwone n., czerwony mos., czerwończyk mzw., czerwienica ż.

 temsłow. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) larwa

Wiktionary


czerwcowy

zwią­za­ny z czerw­cem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od: czer­wiec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kto to wi­dział, żeby w czerw­co­wy wie­czór trze­ba było cho­dzić w kurt­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrfˈt͡sɔvɨ, AS: čerfcovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwiec ż., czerwcówka ż., czerw m., zaczerwienienie n.

Wiktionary


czerwczyk

chrząszcz z ro­dzi­ny żu­ko­wa­tych; gu­niak czerw­czyk


SJP.pl


czerwcówka

1. dni wolne od pracy w okre­sie Bo­że­go Ciała;
2. wy­ciecz­ka za mia­sto w czerw­cu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tu­ryst. przest. wy­ciecz­ka za mia­sto w czerw­cu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrfˈt͡sufka, AS: čerfcufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwiec m.

 przym. czerwcowy

Wiktionary


czerwiak

naz­wi­sko


SJP.pl


czerwica

tro­ci­niar­ka czer­wi­ca: motyl nocny z ro­dzi­ny tro­ci­nia­rek, szkod­nik drzew li­ścia­stych; drze­wo­jad


SJP.pl


czerwiec

1. szó­sty mie­siąc roku ka­len­da­rzo­we­go
2. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szó­sty mie­siąc w roku (wg ka­len­da­rza gre­go­riań­skie­go i ju­liań­skie­go);

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ent. owad z na­dro­dzi­ny plusk­wia­ków;

Wiktionary

Czer­wiec – szó­sty mie­siąc w roku, we­dług ka­len­da­rza gre­go­riań­skie­go ma 30 dni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W czerw­cu koń­czy się rok szkol­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrvʲjɛt͡s, AS: červʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwcówka ż.

 przym. czerwcowy

Wiktionary


czerwieniak

ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych


SJP.pl


czerwienica

nad­mier­ne stę­że­nie ery­tro­cy­tów we krwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. grupa cho­rób o róż­nej etio­lo­gii zwią­za­nych z nad­mier­ną ilo­ścią lub masą krwi­nek czer­wo­nych

 (1.2) icht. pot. ryba z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Li­man­da aspe­ra., li­man­da żół­to­płet­wa

 (1.3) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­kan­na|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ogó­recz­ni­ko­wa­tych

 (1.4) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju czer­wie­ni­ca (1.3)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czer­wie­ni­ca – ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny ko­row­ni­co­wa­tych
  • czer­wie­ni­ca – inna nazwa li­man­dy żół­to­płet­wej (Li­man­da aspe­ra), ryby z ro­dzi­ny flą­dro­wa­tych,
  • czer­wie­ni­ca bar­wier­ska – ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ogó­recz­ni­ko­wa­tych,
  • Czer­wie­ni­ca – potok, do­pływ Mie­dzian­ki
  • Me­dy­cy­na:
    • czer­wie­ni­ca praw­dzi­wa – cho­ro­ba mie­lo­pro­li­fe­ra­cyj­na,
    • czer­wie­ni­ca wtór­na,
    • czer­wie­ni­ca rze­ko­ma.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czerwony mos., czerwonak mzw., zaczerwienienie n., czerw mzw., czerwień ż., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwienienie n., czerwone n., czerwoność ż., czerwieniak m., czerwończyk m., czerwończyki nmos., Czerwienica ż., czerwiennik m.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., sczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwony, czerwonawy, czerwoniutki

 przysł. czerwonawo, czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadkrwistość

 (1.3) alkanna

 (1.4) alkanna

Wiktionary


czerwienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pszcz. skła­da­nie jaj przez matkę pszcze­lą

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M. B. W. lm. rze­czow­ni­ka czer­wień

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) czas. czerwieć

Wiktionary


czerwieniec

daw­niej: mo­ne­ta, złoty dukat


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­wie­niec – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. strze­liń­skim, w gmi­nie Kon­dra­to­wi­ce
  • Czer­wie­niec – osada leśna w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Skwie­rzy­na
  • Czer­wie­niec – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Po­tę­go­wo
  • Czer­wie­niec – do­pływ Ka­mien­ni­ka
  • Czer­wie­niec – wzgó­rze na Gar­bie Ten­czyń­skim

Wikipedia


czerwieniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czer­wo­no


SJP.pl


czerwienienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czer­wie­nić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czerwienić, czerwienieć

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwień ż., czerwone n., czerwony mos., zaczerwienienie n.

 przym. czerwony

 temsłow. czerwono-

Wiktionary


czerwienieć

zmie­niać kolor na czer­wo­ny


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sta­wać się bar­dziej czer­wo­nym

 (1.2) za­czer­wie­niać się na twa­rzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aza­lie, hor­ten­sje i irysy kwit­ną wios­ną, a chry­zan­te­my je­sie­nią, wtedy także czer­wie­nie­ją klony.

 (1.1) Pew­ne­go razu (Do­rian Gray) roz­po­czął stu­dia nad klej­no­ta­mi (…) Po­sia­dał znacz­ne zbio­ry: oliw­ko­wy alek­san­dryt, czer­wie­nie­ją­cy w świet­le lampy, chry­zo­be­ry­le, o cien­kich jak ni­tecz­ki srebr­nych żył­kach, pe­ry­do­ty, ko­lo­ru pi­sta­cji, ró­żo­we i win­no­żół­te to­pa­zy, kar­bun­ku­ły z pło­mien­ne­go szkar­ła­tu o drżą­cych czte­ro­pro­mien­nych gwia­zdach, pur­pu­ro­we gra­na­ty, zie­lo­ne hia­cyn­ty…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwony mos., czerwonka ż., czerwone n., czerwienienie n., czerwień ż., zaczerwienienie n., czerwoność ż.

 czas. poczerwienieć dk., sczerwienieć dk.

 temsłow. czerwono-

 przym. czerwony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwienić się, kraśnieć, krwawić się, zaczerwieniać się

 (1.2) pąsowieć, rumienić się

Wiktionary


czerwieniutki

zdrob­nie­nie od: czer­wo­ny; czer­wo­niut­ki


SJP.pl


czerwienić

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­kry­wać coś czer­wo­ną farbą lub far­bo­wać barw­ni­kiem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny czer­wie­nić się

 (2.1) sta­wać się czer­wo­nym, na­bie­rać czer­wo­ne­go ko­lo­ru

 (2.2) oble­wać się ru­mień­cem na twa­rzy, np. ze wsty­du lub zło­ści

 (2.3) wy­róż­niać się czer­wo­ną barwą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrˈvʲjɛ̇̃ɲit͡ɕ, AS: červʹi ̯ė̃ńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwony mos., czerwień ż., czerwonka ż., czerwone n., czerwoność ż., czerwienienie n., zaczerwienienie n.

 czas. poczerwienieć

 przym. czerwony, czerwonawy

 przysł. czerwono, czerwonawo

 temsłow. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) czerwienieć

 (2.2) pąsowieć, rumienić się

Wiktionary


czerwienny

przy­miot­nik od: czer­wień (kolor w kar­tach); kie­ro­wy


SJP.pl


czerwieć

cza­sow­nik

 (1.1) pszcz. o matce pszcze­lej: skła­dać jaja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwienie n., czerw m.

Wiktionary


czerwień

1. czer­wo­ny kolor;
2. barw­nik, farba ko­lo­ru czer­wo­ne­go;
3. tka­ni­na, przę­dza, ubra­nie w ko­lo­rze czer­wo­nym;
4. po­tocz­nie: kier - kolor w kar­tach;
5. po­tocz­nie: czer­wo­na kart­ka w piłce noż­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kolor czer­wo­ny

 (1.2) czer­wo­ny barw­nik, farba

 (1.3) karta (do gry) ko­lo­ru kier

 (1.4) czer­wo­ne ubra­nie

 (1.5) karc. kier (kolor w kar­tach)

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: czer­wie­nić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • barwa czer­wo­na – ad­dy­tyw­na barwa pod­sta­wo­wa
  • Czer­wień – jeden z Gro­dów Czer­wień­skich; praw­do­po­dob­nie wieś Czerm­no w gmi­nie Ty­szow­ce
  • Czer­wień – mia­sto na Bia­ło­ru­si w ob­wo­dzie miń­skim, sto­li­ca re­jo­nu czer­wień­skie­go
  • Czer­wień – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie tar­no­pol­skim
  • Czer­wień – szczyt w Kar­ko­no­szach w obrę­bie Kar­ko­no­skie­go Pa­do­łu Śród­gór­skie­go, na po­łud­nio­wy za­chód od Za­cheł­mia
  • Czer­wień – potok w Kar­ko­no­szach
  • czer­wień – jeden z ko­lo­rów w kar­tach do gry, od­po­wied­nik kiera
  • cze­wi­ca (rów­nież czer­wień) – dwuś­ro­do­wi­sko­wa ryba z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych bli­sko spo­krew­nio­na z gło­wa­ci­cą

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta po­mad­ka pod­kre­śli czer­wień pani ust.

 (1.2) Anna zmie­sza­ła czer­wień z błę­ki­tem.

 (1.4) Przy barze po­ja­wi­ła się ko­bie­ta w czer­wie­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲ, AS: červʹi ̯ė̃ń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwoność ż., czerwone n., czerwonak mzw., czerwienica ż., zaczerwienienie n., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwienienie n., czerwony mos.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., sczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwony, czerwonawy

 przysł. czerwonawo, czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) kier

 (1.5) kier

Wiktionary


czerwieńczyce

Czer­wień­czy­ce ( "Roth­wal­ters­dorf") – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Nowa Ruda.

Wikipedia


czerwieńsk

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Czer­wieńsk ("Czer­wieńsk Odrzań­ski", niem. "Rot­hen­burg an der Oder") – mia­sto po­ło­żo­ne na Wy­so­czyź­nie Czer­wień­skiej, w po­wie­cie zie­lo­no­gór­skim, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, sie­dzi­ba gminy Czer­wieńsk.

W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃j̃sk, AS: červʹi ̯ė̃ĩ ̯sk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerwieński

Wiktionary


czerwieński

przy­miot­nik od: Czer­wieńsk


SJP.pl


czerwieńszczanin

miesz­ka­niec Czer­wień­ska (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czerwieńszczanka

miesz­kan­ka Czer­wień­ska (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czerwieńszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czer­wo­ny; bar­dziej czer­wo­ny


SJP.pl


czerwik

1. po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski krzew przy­po­mi­na­ją­cy tar­ni­nę, w któ­re­go li­ściach znaj­du­je się ko­ka­i­na; kras­no­drzew po­spo­li­ty, krzew ko­ka­i­no­wy, kras­no­sok;
2. zdrob­nie­nie od: czerw


SJP.pl


czerwikowate

ro­dzi­na ro­ślin dwu­li­ścien­nych wy­stę­pu­ją­cych w Ame­ry­ce; kras­no­so­ko­wa­te


SJP.pl

Czer­wi­ko­wa­te (Cii­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu chrzą­szczy.

Wikipedia


czerwikowaty

o ce­chach czer­wi­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


czerwin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Czer­win – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Czer­win.

Wikipedia


czerwiobójczy

za­bi­ja­ją­cy czer­wie


SJP.pl


czerwioch

przed­nia część ciała ta­siem­ca; sko­leks, głów­ka


SJP.pl


czerwiogubny

ni­szczą­cy czer­wie


SJP.pl


czerwionecki

→ Czer­wion­ka-Le­szczy­ny


SJP.pl

Patrz:

Czerwionka-Leszczyny

czerwionka

naz­wi­sko


SJP.pl

Czer­wion­ka (śl. "Czyrwjůnka") – dziel­ni­ca Czer­wion­ki-Le­szczyn, po­ło­żo­na w jego cen­tral­nej oraz po­łud­nio­wej czę­ści, dawna sa­mo­dziel­na miej­sco­wość.

We­dług da­nych z wrze­śnia 2012 r. liczy ona 8281 miesz­kań­ców.

W la­tach 1945–1954 miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Czer­wion­ka. W 1954 ut­wo­rzo­no gro­ma­dę Czer­wion­ka, ale zanim za­czę­ła funk­cjo­no­wać, przeksz­tał­co­no ją na osied­le.

Wikipedia


czerwionka-leszczyny

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

}|-

Czer­wion­ka-Le­szczy­ny (śl. "Czyrwjůnka-Le­szczy­ny"; do 31 grud­nia 1991 "Le­szczy­ny") – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ryb­nic­kim, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej Czer­wion­ka-Le­szczy­ny.

27 maja 1975 r. do mia­sta Le­szczy­ny (prawa miej­skie 1962) włą­czo­no mia­sto Czer­wion­ka (prawa miej­skie 1962), za­cho­wu­jąc tym samym nazwę i cią­głość praw­ną mia­sta Le­szczy­ny, a rów­no­cze­śnie lik­wi­du­jąc mia­sto Czer­wion­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bab­cia Józia uro­dzi­ła się w Ryb­ni­ku, ale teraz miesz­ka w Czer­wion­ce-Le­szczy­nach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvʲjɔ̃ŋka‿lɛʃˈt͡ʃɨ̃nɨ, AS: červʹi ̯õŋka‿leščỹny

Wiktionary


czerwiowaty

ma­ją­cy po­stać czer­wia


SJP.pl


czerwiowy

zwią­za­ny z czer­wiem


SJP.pl


czerwiwość

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez ro­ba­ki; ro­ba­czy­ca; hel­min­to­za


SJP.pl


czerwić

o mat­kach pszczół: skła­dać jaja do ko­mó­rek pla­stra


SJP.pl


czerwięcice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, po­wie­cie ra­ci­bor­skim, gmi­nie Rud­nik;

Wiktionary

Czer­wię­ci­ce (niem. "Czerwentzütz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Rud­nik. Miej­sco­wość znaj­du­je się w cen­tral­nej czę­ści gminy. Ma po­wierzch­nię 3,95 km² oraz 130 miesz­kań­ców.

Czer­wię­ci­ce pier­wszy raz wzmian­ko­wa­na w 1272 r., w XIX w.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Czer­wię­ci­cach znaj­du­je się pałac z 1892 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕit͡sɛ, AS: červʹi ̯ė̃ńćice

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerwięcicki

Wiktionary


czerwińsk

1. Czer­wińsk nad Wisłą - mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­wińsk – wieś w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim, wo­je­wództ­wo po­mor­skie
  • Czer­wińsk nad Wisłą – mia­sto w po­wie­cie płoń­skim, wo­je­wództ­wo ma­zo­wiec­kie

Wikipedia


czerwiński

przy­miot­nik od: Czer­win, Czer­wińsk nad Wisłą


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­wiń­ski – pol­skie naz­wi­sko.
  • Adam Czer­wiń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Adolf Czer­wiń­ski (ur. 1852, zm. 1937) – pol­ski praw­nik, kar­ni­sta, radca dworu, sę­dzia, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • An­drzej Czer­wiń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Anna Czer­wiń­ska (ur. 1949) – pol­ska hi­ma­la­ist­ka, zdo­byw­czy­ni ośmiu ośmio­ty­sięcz­ni­ków i Ko­ro­ny Ziemi
  • Eu­ge­niusz Czer­wiń­ski (ur. 1887, zm. 1930) – pol­ski ar­chi­tekt, pro­fe­sor Po­li­tech­ni­ki Lwow­skiej
  • Jan Czer­wiń­ski (ur. 1928, zm. 2004) – pol­ski ope­ra­tor dźwię­ku
  • Jan Ma­rian Czer­wiń­ski (ur. 1878, zm. 1962) – se­na­tor II RP
  • Ja­nusz Czer­wiń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jerzy Czer­wiń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Józef Czer­wiń­ski (ur. 1907, zm. 1978) – gra­fik, twór­ca ry­sun­ków i ilu­stra­cji książ­ko­wych
  • Józef Na­po­le­on Czer­wiń­ski – war­szaw­ski ar­chi­tekt współ­pra­cu­ją­cy z Wac­ła­wem Hep­pe­nem, twór­ca wielu śród­miej­skich ka­mie­nic

Wikipedia


czerwińszczanin

miesz­ka­niec Czer­wiń­ska nad Wisłą (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czerwińszczanka

miesz­kan­ka Czer­wiń­ska nad Wisłą (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czerwliwość

wada drew­na po­le­ga­ją­ca na usz­ko­dze­niu tkan­ki drzew­nej przez pa­so­ży­tu­ją­ce owady


SJP.pl


czerwliwy

o drew­nie: zni­szczo­ny przez że­ru­ją­ce czer­wie lub larwy


SJP.pl


czerwo

po­tocz­nie: kier; czer­wień


SJP.pl


czerwona

po­tocz­nie: ko­bie­ta o po­glą­dach, za­pa­try­wa­niach le­wi­co­wych; so­cja­list­ka, ko­mu­nist­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­wo­na – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie lip­skim, w gmi­nie Cie­pie­lów
  • Czer­wo­na – przy­sió­łek wsi Gro­no­wi­ce w wo­je­wództ­wie opol­skim
  • Czer­wo­na – rzeka, do­pływ Morza Bał­tyc­kie­go
  • Czer­wo­na – potok, do­pływ Dzia­dów­ki
  • Czer­wo­na – stru­ga, do­pływ Kło­da­wy
  • Czer­wo­na – wznie­sie­nie w Gó­rach Sto­ło­wych (Za­wo­rach)
  • Czer­wo­na Stru­ga
  • Czer­wo­na Woda
  • Czer­wo­na (gro­ma­da)
  • [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slow­nik_ge­o­gra­ficz­ny/Tom_XV_cz.1/374 Czer­wo­ne] oraz

Wikipedia


czerwonacki

przy­miot­nik od: Czer­wo­nak


SJP.pl


czerwonak

duży ptak o dłu­gim dzio­bie zgię­tym w po­ło­wie ku do­ło­wi, wy­so­kich no­gach, dłu­giej szyi oraz bia­łym upie­rze­niu z ró­żo­wym na­lo­tem; fla­ming


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pho­e­ni­cop­te­rus ruber|ref=tak., fla­ming kar­ma­zy­no­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­wo­nak (Pho­e­ni­cop­te­rus ruber) – ptak z ro­dzi­ny czer­wo­na­ko­wa­tych
  • Czer­wo­nak – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim
    • Czer­wo­nak – gmina wiej­ska
    • Czer­wo­nak – sta­cja ko­le­jo­wa
    • Czer­wo­nak – gro­ma­da
  • Czer­wo­nak – in­te­gral­na część mia­sta Step­ni­ca w woj. za­chod­nio­po­mor­skim
  • Czer­wo­nak Osied­le – przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czerwony

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwonka ż., czerwony mos., czerwień ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) flaming, flaming amerykański, flaming karaibski, czerwonak różowy

Wiktionary


czerwonaki

duży ptak o dłu­gim dzio­bie zgię­tym w po­ło­wie ku do­ło­wi, wy­so­kich no­gach, dłu­giej szyi oraz bia­łym upie­rze­niu z ró­żo­wym na­lo­tem; fla­ming


SJP.pl


czerwonakowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu fla­min­go­wych; fla­min­gi, fla­min­go­wa­te, czer­wo­na­ki


SJP.pl


czerwonawobrunatny

bru­nat­ny o od­cie­niu czer­wo­na­wym, ma­ho­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bru­nat­ny o czer­wo­na­wym od­cie­niu

Wiktionary


czerwonawobrązowy

brą­zo­wy o czer­wo­na­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) brą­zo­wy o czer­wo­na­wym od­cie­niu

Wiktionary


czerwonawolila

1. lila o czer­wo­na­wym od­cie­niu; czer­wo­na­wo­li­lio­wy;
2. czer­wo­na­wo­li­lio­wo


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) lila o czer­wo­na­wym od­cie­niu

Wiktionary


czerwonawoliliowy

li­lio­wy o czer­wo­na­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) li­lio­wy o czer­wo­na­wym od­cie­niu

Wiktionary


czerwonawopurpurowy

pur­pu­ro­wy o czer­wo­na­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pur­pu­ro­wy o czer­wo­na­wym od­cie­niu

Wiktionary


czerwonawozielony

zie­lo­ny o czer­wo­na­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zie­lo­ny o od­cie­niu czer­wo­na­wym

Wiktionary


czerwonawozłoty

złoty o od­cie­niu czer­wo­na­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) złoty o od­cie­niu czer­wo­na­wym

Wiktionary


czerwonawy

zbli­żo­ny do czer­wo­ne­go, nie do końca czer­wo­ny, pra­wie czer­wo­ny; czer­won­ka­wy (rza­dziej)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) w ko­lo­rze po­dob­nym do czer­wo­ne­go, o za­bar­wie­niu bli­skim cze­wie­ni lub czę­ścio­wo czer­wo­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ma­rań­czo­we lub nawet czer­wo­na­we re­flek­sy oz­na­cza­ją, że pod wpły­wem świa­tła pro­dukt uległ ut­le­nie­niu i nie po­wi­nien być spo­ży­wa­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnavɨ, AS: červõnavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwony mos., zaczerwienienie n., czerwone n., czerwień ż., czerwoność ż.

 czas. czerwienić

 przym. czerwony

 przysł. czerwonawo, czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary


czerwone

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. mot. czer­wo­ne świa­tło sy­gna­li­za­cyj­ne

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) n. lp., nmos. od: czer­wo­ny

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) M., B. i W. lm. od: czer­wo­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czer­wo­ne – wieś po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie kol­neń­skim, w gmi­nie Kolno
  • Czer­wo­ne – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 28 wrze­śnia 1954 roku w woj. bia­ło­stoc­kim
  • Czer­wo­ne – dawna gro­ma­da w woj. bia­ło­stoc­kim
  • Czer­wo­ne – wieś w ob­wo­dzie dnie­pro­pe­trow­skim, w re­jo­nie krzy­wo­ro­skim, w hro­ma­dzie Hłe­ju­wat­ka
  • Czer­wo­ne – wieś w ob­wo­dzie sum­skim, w re­jo­nie sum­skim, w hro­ma­dzie Wo­roż­ba
  • Czer­wo­ne – wieś w ob­wo­dzie mi­ko­ła­jow­skim, w re­jo­nie mi­ko­ła­jow­skim
  • Czer­wo­ne – wieś w re­jo­nie użh­rodz­kim ob­wo­du za­kar­pac­kie­go
  • Czer­wo­ne – osied­le typu miej­skie­go w re­jo­nie an­dru­szow­skim ob­wo­du ży­to­mier­skie­go
  • Czer­wo­ne – wieś w ob­wo­dzie cher­soń­skim, w re­jo­nie be­ry­sław­skim
  • Czer­wo­ne – wieś w ob­wo­dzie ki­ro­woh­radz­kim, w re­jo­nie ho­ło­wa­niw­skim, w hro­ma­dzie Haj­wo­ron
  • Czer­wo­ne – wieś w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie tar­no­pol­skim, w hro­ma­dzie Sa­rań­czu­ki
  • Czer­wo­ne – wieś w Au­to­no­micz­nej Re­pu­bli­ce Krymu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie prze­chodź na czer­wo­nym!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwony m., czerwona ż., czerwień ż., czerw m., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwienienie n.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., zczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwony, czerwonawy

 przysł. czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary


czerwonecki

→ Czer­won­ka; czer­won­kow­ski


SJP.pl


czerwoni

1. le­wi­co­wiec, osoba zwią­za­na z ko­mu­ni­stycz­ny­mi par­tia­mi le­wi­co­wy­mi i po­pie­ra­ją­ca idee gło­szo­ne przez te par­tie;
2. czło­wiek rasy czer­wo­nej


SJP.pl


czerwoniak

1. w la­tach 60. XX wieku w Pol­sce: ban­knot stu­zło­to­wy;
2. w la­tach mię­dzy­wo­jen­nych: ga­ze­ta pu­bli­ku­ją­ca sen­sa­cyj­ne ar­ty­ku­ły;
3. po­tocz­nie:
a) au­to­bus miej­ski (ma­lo­wa­ny w okre­sie PRL na czer­wo­no);
b) bu­dy­nek o nie­o­tyn­ko­wa­nych ścia­nach z czer­wo­nej cegły;
4. daw­niej: czer­wo­nak (fla­ming)


SJP.pl

Czer­wo­niak ( "Rubro monte", "Roten Berg, Roter Berg, Rot­he­berg", po 1945 "Czer­wo­na Góra") – szczyt po­ło­żo­ny w po­łud­nio­wo za­chod­niej Pol­sce, na gra­ni­cy Kot­li­ny Kłodz­kiej i Rowu Gór­nej Nysy, w po­bli­żu wsi Stary Wie­li­sław, Go­rza­nów i Kros­no­wi­ce, góra ze szczy­tem na wy­so­ko­ści 399 m n.p.m., sta­no­wią­ca wy­raź­nie od­dzie­lo­ny, sa­mo­dziel­ny masyw o cha­rak­te­ry­stycz­nym kształ­cie.

Wikipedia


czerwoniec

1. złota trzy­ru­blo­wa mo­ne­ta, uży­wa­na w Rosji w XVIII-XIX wieku;
2. ban­knot dzie­się­cio­ru­blo­wy, uży­wa­ny w ZSRR w la­tach 1922-47;
3. dawna złota mo­ne­ta obie­go­wa o cha­rak­te­rze mię­dzy­na­ro­do­wym, bita w Eu­ro­pie od XIII wieku;
4. śro­do­wi­sko­wo: kara dzie­się­ciu lat robót w so­wiec­kich ła­grach


SJP.pl

Czer­wo­niec (ros. "червонец") – nazwa ka­te­go­rii monet w Rosji i ZSRR, wy­wo­dzą­ca się od pol­skie­go czer­wo­ne­go zło­te­go.

Do XVIII wieku na­zy­wa­no tak w Rosji wszyst­kie za­gra­nicz­ne złote mo­ne­ty. Czer­woń­ca­mi po­wszech­nie na­zy­wa­no bite od 1712 do 1797 mo­ne­ty złote o wadze zbli­żo­nej do du­ka­ta.

Wikipedia


czerwoniutki

zdrob­nie­nie od: czer­wo­ny; czer­wie­niut­ki


SJP.pl


czerwonka

bak­te­ryj­na cho­ro­ba za­kaź­na, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się krwi­stą bie­gun­ką; dy­zen­te­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostra cho­ro­ba za­kaź­na, któ­rej ob­ja­wem jest krwa­wa bie­gun­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czer­won­ka to po­wo­du­ją­ca krwa­wie­nia in­fek­cja je­li­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwień ż., czerwonak mrz., Czerwonka ż., czerwoność ż., czerwone n., czerwony mos.

 czas. czerwienić, czerwienieć

 przym. czerwienny, czerwonkowy, czerwony

 przysł. czerwono

 przedr. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyzenteria

Wiktionary


czerwonkawy

zbli­żo­ny do czer­wo­ne­go, nie do końca czer­wo­ny, pra­wie czer­wo­ny; czer­wo­na­wy (czę­ściej)


SJP.pl


czerwonkowski

→ Czer­won­ka; czer­wo­nec­ki


SJP.pl


czerwonkowy

→ czer­won­ka


SJP.pl

Patrz:

czerwonka

czerwono

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem czer­wo­nej barwy, z obec­no­ścią czer­wie­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No to je­ste­śmy w domu – po­wie­dział na głos, gdy do­strzegł czer­wo­no za­bar­wio­ny ślad na wgnie­ce­niu. Rower, który zna­leź­li, był wła­śnie ko­lo­ru czer­wo­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., zaczerwienienie n., czerwień ż., czerwoność ż., czerwone n., czerwony mos., czerwonka ż.

 czas. czerwienić ndk.

 przym. czerwonawy, czerwony

Wiktionary


czerwono-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na czer­wo­ny od­cień barwy okre­ślo­nej przez drugi człon zło­że­nia

 (1.2) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na czer­wo­ną barwę jed­nej lub wielu czę­ści wie­lo­barw­nej ca­ło­ści

 (1.3) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na czer­wo­ną barwę tego, co na­zy­wa drugi, rze­czow­ni­ko­wy człon zło­że­nia

 (1.4) pier­wszy człon rze­czow­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na czer­wo­ny kolor tego, co na­zy­wa drugi człon zło­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) czer­wo­nobrą­zo­wy • czer­wo­noró­żo­wy • czer­wo­nofio­le­to­wy

 (1.2) czer­wo­no-biały • czer­wo­no-nie­bie­ski • czer­wo­no-żółty

 (1.3) czer­wo­noskóry • czer­wo­nooki • czer­wo­nonogi

 (1.4) czer­wo­noziem • czer­wo­nonóżka • czer­wo­nokrzew

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwony mos., czerw mzw., czerwień ż., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwone n., czerwienienie n., zaczerwienienie n., sczerwienienie n., poczerwienienie n.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., sczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwony, czerwonawy

 przysł. czerwonawo

Wiktionary


czerwono-biały

w czę­ści czer­wo­ny, w czę­ści biały; biało-czer­wo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: czer­wo­ny i biały

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czer­wo­no-białe wi­try­ny wszyst­kich skle­pów draż­nią sin­gli w wa­len­tyn­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔ‿ˈbʲjawɨ, AS: červõno‿bʹi ̯au̯y

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biało-czerwony

Wiktionary


czerwono-brunatny

w czę­ści czer­wo­ny, w czę­ści bru­nat­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) czer­wo­ny i bru­nat­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do tej su­kien­ki będą pa­so­wać czer­wo­no-bru­nat­ne do­dat­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔ‿brũˈnatnɨ, AS: červõno‿brũnatny

Wiktionary


czerwono-brązowy

w czę­ści czer­wo­ny, w czę­ści brą­zo­wy


SJP.pl


czerwono-czarny

w czę­ści czer­wo­ny, w czę­ści czar­ny; czar­no-czer­wo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) czer­wo­ny i czar­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarno-czerwony

Wiktionary


czerwono-niebieski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: czer­wo­ny i nie­bie­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widok czer­wo­no-nie­bie­skie­go ple­ca­cze­ke­cacz­ka z li­chut­kie­go ma­te­ria­łu przy­po­mi­na­ją­ce­go or­ta­lion z kosz­mar­nie pstro­ka­ty­mi na­szyw­ka­mi na chwi­lę ode­brał mnie i żonie mowę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niebiesko-czerwony

Wiktionary


czerwono-zielony

w czę­ści czer­wo­ny, w czę­ści zie­lo­ny; zie­lo­no-czer­wo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) czer­wo­ny i zie­lo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam wra­że­nie, że wszyst­kie czer­wo­no-zie­lo­ne jabł­ka są kwa­śne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔ‿ʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: červõno‿źelõny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zielono-czerwony

Wiktionary


czerwono-złoty

w czę­ści czer­wo­ny, w czę­ści złoty; złoto-czer­wo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) czer­wo­ny i złoty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała sła­bość do czer­wo­no-zło­tych tka­nin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔ‿ˈzwɔtɨ, AS: červõno‿zu̯oty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złoto-czerwony

Wiktionary


czerwono-żółty

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: czer­wo­ny i żółty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał na sobie bluz­kę w czer­wo­no-żółte pasy i ciem­ne szor­ty.

 (1.1) O po­ran­ku pętlę au­to­bu­so­wą przy ul. Wo­ro­ni­cza opu­ści­ło kil­ka­na­ście czer­wo­no-żół­tych so­la­ri­sów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółto-czerwony

Wiktionary


czerwonoarmiejec

żoł­nierz Armii Czer­wo­nej (wojsk lą­do­wych Sił Zbroj­nych ZSRR); kras­no­ar­mie­jec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. żoł­nierz Armii Czer­wo­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armia Czerwona ż., czerwonoarmista mos.

 przym. czerwonoarmijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krasnoarmiejec, czerwonoarmista

Wiktionary


czerwonoarmijny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. wojsk. zwią­za­ny z Armią Czer­wo­ną, do­ty­czą­cy Armii Czer­wo­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armia Czerwona ż., czerwonoarmista mos., czerwonoarmiejec mos.

Wiktionary


czerwonoarmista

żoł­nierz Armii Czer­wo­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. żoł­nierz Armii Czer­wo­nej

Wiktionary

Czer­wo­no­ar­mi­sta ( Красноармеец, trans. "Kras­no­ar­mie­jec") – ba­zo­wy sto­pień woj­sko­wy i pod­sta­wo­we sta­no­wi­sko per­so­ne­lu woj­sko­we­go Armii Czer­wo­nej w la­tach 1918–1946. W tym cza­sie uży­wa­ne rów­nież jako sy­no­nim słowa „żoł­nierz”, które wysz­ło z ofi­cjal­ne­go uży­cia po re­wo­lu­cji paź­dzier­ni­ko­wej jako kontr­re­wo­lu­cyj­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przyś­pie­szo­ny kurs bycia Po­la­kiem za­czął się czter­na­ste­go lu­te­go, gdy do ich miesz­ka­nia wpa­dło czte­rech czer­wo­no­ar­mi­stów z ka­ra­bi­na­mi i dłu­gi­mi spi­cza­sty­mi ba­gne­ta­mi na lu­fach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armia Czerwona ż., czerwonoarmiejec mos.

:: fż. czerwonoarmistka ż.

 przym. czerwonoarmijny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwonoarmiejec, krasnoarmiejec

Wiktionary


czerwonoarmistka

→ czer­wo­no­ar­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

czerwonoarmista

czerwonobrody

dzię­cioł czer­wo­no­bro­dy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny dzię­cio­ło­wa­tych


SJP.pl


czerwonobrunatny

bru­nat­ny o od­cie­niu czer­wo­nym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor bru­nat­ny o od­cie­niu czer­wo­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czer­wo­no­bru­nat­nej pa­pry­ki nie kupuj, chyba jest z Chin. Lep­sza jest ta czer­wo­na z Peru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔbrũˈnatnɨ, AS: červõnobrũnatny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. brunatnoczerwony

Wiktionary


czerwonobrzuchy

1. ta­ma­ry­na czer­wo­no­brzu­cha, kocz­ko­dan czer­wo­no­brzu­chy - ga­tun­ki małp;
2. żółw czer­wo­no­brzu­chy - ga­tu­nek gada;
3. owo­co­żer czer­wo­no­brzu­chy, tro­gon czer­wo­no­brzu­chy - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czer­wo­ny brzuch

Wiktionary


czerwonobrązowy

brą­zo­wy o czer­wo­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor brą­zo­wy o od­cie­niu czer­wo­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdzieś ku­pi­ła te czer­wo­no­brą­zo­we pan­to­fle, psiap­siół­ko?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ, AS: červõnobrõũ̯zovy

Wiktionary


czerwonocegły

zbu­do­wa­ny z czer­wo­nej cegły


SJP.pl


czerwonoczarny

czar­ny o od­cie­niu czer­wo­nym


SJP.pl


czerwonoczelny

kor­mo­ran czer­wo­no­czel­ny, nie­ro­złącz­ka czer­wo­no­czel­na - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


czerwonoczuby

dzię­cioł czer­wo­no­czu­by - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny dzię­cio­ło­wa­tych


SJP.pl


czerwonodzioby

1. ma­ją­cy czer­wo­ny dziób;
2. wi­kłacz czer­wo­no­dzio­by - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny wi­kła­czo­wa­tych;
3. pilik czer­wo­no­dzio­by - ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny tro­go­nów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czer­wo­ny dziób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) „bo­cian” w ję­zy­ku ja­kie­goś do­mo­ro­słe­go or­ni­to­lo­ga zna­czy tyle, co „ptak prze­lot­ny, czer­wo­no­dzio­by, ża­bo­żer­ny” (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈd͡ʑɔbɨ, AS: červõnoʒ́oby

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krasnonodzioby

Wiktionary


czerwonofigurowy

styl czer­wo­no­fi­gu­ro­wy &#8211; spo­sób ma­lo­wa­nia na­czyń w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, po­le­ga­ją­cy na ma­lo­wa­niu czer­wo­nych syl­we­tek na czar­nym tle; tech­ni­ka czer­wo­no­fi­gu­ro­wa, ma­lar­stwo czer­wo­no­fi­gu­ro­we


SJP.pl


czerwonofioletowy

fio­le­to­wy o od­cie­niu czer­wo­nym


SJP.pl


czerwonogardły

osko­mik czer­wo­no­gar­dły - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny dzię­cio­ło­wa­tych


SJP.pl


czerwonogranatowy

gra­na­to­wy o od­cie­niu czer­wo­nym


SJP.pl


czerwonogrodzki

do­ty­czą­cy Czer­wo­no­gro­du (mia­sta na Ukra­i­nie)


SJP.pl


czerwonogrzbiety

sio­dłów­ka czer­wo­nogrz­bie­ta - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny lwin­ko­wa­tych


SJP.pl


czerwonogród

miej­so­wość po­ło­żo­na na Po­do­lu, w za­chod­niej Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Szep­tyc­ki, mia­sto na Ukra­i­nie (pol­ski eg­zo­nim w la­tach 1951-2024);

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerwonogrodzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Szeptycki, Krystynopol

Wiktionary


czerwonogwardyjski

zwią­za­ny z Czer­wo­ną Gwar­dią


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z ko­mu­ni­stycz­ną Czer­wo­ną Gwar­dią, do­ty­czą­cy Czer­wo­nej Gwar­dii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerwona Gwardia ż., czerwonogwardzista mos.

Wiktionary


czerwonogwardzista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek Czer­wo­nej Gwar­dii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔɡvarʲˈd͡ʑista, AS: červõnogvarʹʒ́ista

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerwonogwardyjski

Wiktionary


czerwonogwardzistka

→ czer­wo­nog­war­dzi­sta


SJP.pl

Patrz:

czerwonogwardzista

czerwonogłowy

1. ma­ją­cy czer­wo­na głowę;
2. os­nu­ja czer­wo­no­gło­wa - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny os­nu­jo­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czer­wo­ną głowę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈɡwɔvɨ, AS: červõnogu̯ovy

Wiktionary


czerwonokasztanowy

kasz­ta­no­wy o czer­wo­nym od­cie­niu


SJP.pl


czerwonokrwinkowy

zwią­za­ny z czer­wo­ny­mi krwin­ka­mi, np. układ czer­wo­nokr­win­ko­wy


SJP.pl


czerwonokrwisty

przy­miot­nik

 (1.1) książk. ma­ją­cy kolor czer­wo­ny o od­cie­niu ko­lo­ru krwi; in­ten­syw­nie czer­wo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziew­czyn­ka trzy­ma­ła kilka czer­wo­nokr­wi­stych liści.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwony

Wiktionary


czerwonokrzew

po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ski krzew z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, osią­ga­ją­cy wy­so­kość dwóch me­trów; ro­o­i­bos


SJP.pl


czerwonokrzyski

przy­miot­nik od: Czer­wo­ny Krzyż


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czer­wo­nym Krzy­żem, do­ty­czą­cy Czer­wo­ne­go Krzy­ża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Bar­dzo duży wkład w jej przy­go­to­wa­nie wło­ży­ła także czer­wo­no­krzy­ska mło­dzież, która kwe­sto­wa­ła przed świę­ta­mi na uli­cach Słup­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerwony Krzyż m.

Wiktionary


czerwonolicy

1. ma­ją­cy czer­wo­ne lica;
2. żółw czer­wo­no­li­cy - pod­ga­tu­nek żół­wia błot­ne­go; żółw czer­wo­no­u­chy;
3. gil czer­wo­no­li­cy, wa­rzę­cha czer­wo­no­li­ca - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


czerwonolila

lila o czer­wo­nym od­cie­niu


SJP.pl


czerwonoliliowy

li­lio­wy o czer­wo­nym od­cie­niu


SJP.pl


czerwonolistny

ma­ją­cy czer­wo­ne li­ście


SJP.pl


czerwonomalinowy

ma­ją­cy kolor czer­wo­nych malin


SJP.pl


czerwonomorski

zwią­za­ny z Mo­rzem Czer­wo­nym


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Mo­rzem Czer­wo­nym, do­ty­czą­cy Morza Czer­wo­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morze Czerwone n.

Wiktionary


czerwononiebieski

nie­bie­ski o od­cie­niu czer­wo­nym


SJP.pl


czerwononogi

ma­ją­cy czer­wo­ne nogi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czer­wo­ne nogi

Wiktionary


czerwononosy

ma­ją­cy czer­wo­ny nos


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma czer­wo­ny nos

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔ̃ˈnɔsɨ, AS: červõnõnosy

Wiktionary


czerwononóżka

zwie­rzę ma­ją­ce czer­wo­ne nogi


SJP.pl


czerwonoogonowy

1. my­szo­wór czer­wo­no­o­go­no­wy - ga­tu­nek tor­ba­cza;
2. sum czer­wo­no­o­go­no­wy - ga­tu­nek ryby;
3. boa czer­wo­no­o­go­no­wy - ga­tu­nek węża


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma czer­wo­ny ogon

Wiktionary


czerwonooki

ma­ją­cy czer­wo­ne oczy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czer­wo­ne oczy

Wiktionary


czerwonopióry

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czer­wo­ne pióra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kar­dy­nał wir­giń­ski to taki czer­wo­no­pió­ry pta­szek, nieco więk­szy od na­sze­go wró­bla.

 (1.1) A naj­pię­kniej­sza czer­wo­no­pió­ra strza­ła • Głę­bo­ko się w serce wsała, • głę­bo­ko się w serce wbiła • I piła… piła… piła… sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈpʲjurɨ, AS: červõnopʹi ̯ury

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwonopiór m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krasnopióry, czerwono upierzony

Wiktionary


czerwonoplamy

gni­lik czer­wo­no­pla­my - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny gni­li­ko­wa­tych


SJP.pl


czerwonopomarańczowy

po­ma­rań­czo­wy o od­cie­niu czer­wo­nym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor po­ma­rań­czo­wy o od­cie­niu czer­wo­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z wolna czer­wo­no­po­ma­rań­czo­wy krąg słoń­ca cho­wał się za ho­ry­zon­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ, AS: červõnopõmarãĩ ̯ṇčovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pomarańczowoczerwony

Wiktionary


czerwonoprądnicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Prąd­ni­kiem Czer­wo­nym, do­ty­czą­cy Czer­wo­ne­go Prąd­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czerwony Prądnik m.

Wiktionary


czerwonopurpurowy

pur­pu­ro­wy o od­cie­niu czer­wo­nym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pur­pu­ro­wy z czer­wo­nym od­cie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­do­ba ci się ta czer­wo­no­pur­pu­ro­wa chust­ka?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔpurpuˈrɔvɨ, AS: červõnopurpurovy

Wiktionary


czerwonorudy

rudy o czer­wo­nym od­cie­niu


SJP.pl


czerwonoróżowy

ró­żo­wy o od­cie­niu czer­wo­nym


SJP.pl


czerwonosiny

siny o od­cie­niu czer­wo­nym


SJP.pl


czerwonoskrzydły

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czer­wo­ne skrzy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈskʃɨdwɨ, AS: červõnoskšydu̯y

Wiktionary


czerwonoskóra

książ­ko­wo: In­dian­ka


SJP.pl


czerwonoskórnictwo

spo­sób gar­bo­wa­nia skór pre­pa­ra­ta­mi ro­ślin­ny­mi


SJP.pl

Czer­wo­no­skór­nict­wo – gałąź gar­bar­stwa, zaj­mu­ją­ca się gar­bo­wa­niem skór mięk­kich: wo­ło­wych, kro­wich, cie­lę­cych, ba­ra­nich i koń­skich na różne ko­lo­ry.

Wy­ko­rzy­sty­wa­no garb­ni­ki ro­ślin­ne (kora dę­bo­wa lub inne garb­ni­ki na­da­ją­ce czer­wo­ny od­cień skó­rze), w za­leż­no­ści od ko­lo­ru, jaki chcia­no uzy­skać. Skóra po wy­pra­wie czer­wo­no­skór­ni­czej przez­na­czo­na była na obu­wie z cho­le­wa­mi, wy­ro­by siod­lar­skie i do­dat­ki.

Wikipedia


czerwonoskórnik

spe­cja­li­sta w gar­bo­wa­niu skór pre­pa­ra­ta­mi ro­ślin­ny­mi


SJP.pl


czerwonoskóry

ma­ją­cy czer­wo­ną skórę


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy czer­wo­na­wy kolor skóry

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) książk. In­dia­nin

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Od czasu do czasu za­pu­szcza­łem wzrok w głąb kraju, cie­ka­wy, czy nie ujrzę gdzie czer­wo­no­skó­rych, któ­rych licz­ne po­ko­le­nia żyły je­szcze nie­daw­no koło je­zio­ra, a jedne z nich zo­sta­wi­ło w naz­wie Huron wiecz­ną po sobie pa­miąt­kę; ale zni­kły nawet ich ślady.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwonoskórnictwo n.

:: fż. czerwonoskóra ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) Indianin; pogard. indianiec

Wiktionary


czerwonosterny

fa­e­ton czer­wo­no­ster­ny - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny fa­e­to­nów


SJP.pl


czerwonoszyi

1. pa­de­me­lon czer­wo­no­szyi - ga­tu­nek kan­gu­ra;
2. dzię­cioł czer­wo­no­szyi - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny dzię­cio­ło­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czer­wo­ną szyję

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈʃɨji, AS: červõnošyi ̯i

Wiktionary


czerwonouchy

1. żółw czer­wo­no­u­chy - pod­ga­tu­nek żół­wia błot­ne­go; żółw czer­wo­no­li­cy;
2. kocz­ko­dan czer­wo­no­u­chy - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny kocz­ko­da­no­wa­tych


SJP.pl


czerwonowłosy

1. ma­ją­cy rude włosy; ru­do­wło­sy, ry­żo­wło­sy;
2. ma­ją­cy włosy za­far­bo­wa­ne na czer­wo­no


SJP.pl


czerwonoziem

ro­dzaj mało uro­dzaj­nej gleby wy­stę­pu­ją­cej w stre­fie oko­ło­rów­ni­ko­wej


SJP.pl


czerwonoziemny

→ czer­wo­no­ziem


SJP.pl

Patrz:

czerwonoziem

czerwonozłocisty

zło­ci­sty o czer­wo­nym od­cie­niu; czer­wo­no­zło­ty


SJP.pl


czerwonozłoty

złoty o czer­wo­nym od­cie­niu; czer­wo­no­zło­ci­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) złoty z czer­wo­nym od­cie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czer­wo­no­zło­tych gu­zi­ków nie od­ci­naj! Tylko czer­wo­no­po­ma­rań­czo­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛrvɔ̃nɔˈzwɔtɨ, AS: červõnozu̯oty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miedziany

Wiktionary


czerwonoślep

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rzad. med. nie­zdol­ność roz­poz­na­wa­nia barwy czer­wo­nej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czerwonoślepy

 rzecz. czerwonoślepiec mos.

Wiktionary


czerwoność

→ czer­wo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co czer­wo­ne

Wiktionary

Patrz:

czerwony

Powiązane:

 rzecz. czerwończyk mzw., czerwienica ż., czerwień ż., czerwonka ż., zaczerwienienie n., czerwony mos.

 czas. czerwienić, czerwienieć, zaczerwienić

 przym. czerwony, czerwonawy

 przysł. czerwono

Wiktionary


czerwonożółtawy

nieco żółty o czer­wo­nym od­cie­niu


SJP.pl


czerwonożółty

żółty o czer­wo­nym od­cie­niu


SJP.pl


czerwony

1. ma­ją­cy kolor krwi;
2. ko­mu­ni­stycz­ny, le­wi­co­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor pier­wsze­go pasma tęczy, taki jak kolor świe­żej krwi, tru­skaw­ki itp.; ma­ją­cy kolor pod­sta­wo­wy;

 (1.2) pot. po­gard. polit. ko­mu­ni­stycz­ny, le­wi­co­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. po­gard. polit. ko­mu­ni­sta, so­cja­li­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W skle­pie wi­dzia­łem pa­pry­kę zie­lo­ną, czer­wo­ną i żółtą.

 (1.2) Ja je­szcze raz do tego wrócę, bo to czer­wo­na pro­pa­gan­da jest, więc do wątku pa­su­je. To nie­praw­da, że ka­pi­ta­li­ści do­pro­wa­dzi­li do ta­kiej sy­tu­a­cji, tylko CWANI SOCJALIŚCI, któ­rzy ce­lo­wo po­da­wa­li się za ka­pi­ta­li­stów.

 (2.1) Uwa­żam, że wszyst­kich czer­wo­nych trze­ba pow­sa­dzać do kry­mi­na­łu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ, AS: červõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwonak mzw., zaczerwienienie n., czerw mzw., czerwień ż., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwienienie n., czerwone n., czerwoność ż., czerwieniak m., czerwończyk m., czerwończyki nmos., Czerwienica ż., czerwienica ż., czerwiennik m.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., sczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwonawy, czerwoniutki

 przysł. czerwonawo, czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) bolszewik, lewak

Wiktionary


czerwotocz

cho­ro­ba drzew bę­dą­ca re­zul­ta­tem to­cze­nia drew­na przez pa­so­ży­ty, czer­wie


SJP.pl


czerwończyk

ro­dzaj mo­ty­li z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. motyl z po­dro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ly­ca­e­ni­nae|ref=tak., czer­woń­czy­ków;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czerwony mos., czerwienica ż., czerwonak mzw., zaczerwienienie n., czerw mzw., czerwień ż., czerwieniec m., czerwonka ż., czerwienienie n., czerwone n., czerwoność ż., czerwieniak m., czerwończyki nmos.

 czas. czerwienić ndk., czerwienieć ndk., zaczerwienić dk., sczerwienieć dk., poczerwienieć dk.

 przym. czerwony, czerwonawy, czerwoniutki

 przysł. czerwonawo, czerwono

 temsłow. czerwono-

Wiktionary


czerymoja

1. nie­wiel­kie drze­wo z ro­dzi­ny fla­szow­co­wa­tych, o du­żych ja­dal­nych owo­cach; fla­szo­wiec pe­ru­wiań­ski;
2. owoc tego drze­wa


SJP.pl


czerń

1. czar­ny kolor; czar­ność;
2. czar­ne ubra­nie, czar­na tka­ni­na;
3. ciem­ność;
4. w che­mii: czar­ny barw­nik;
5. po­gard­li­wie; tłu­szcza, mo­tłoch, ha­ła­stra;
6. czerń rze­pa­ko­wa - cho­ro­ba ro­ślin po­wo­du­ją­ca nie­doksz­tał­ce­nie ziar­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czar­ny kolor

 (1.2) czar­ny barw­nik, pig­ment lub farba

 (1.3) czar­ny strój, zwła­szcza ża­łob­ny

 (1.4) przen. głę­bo­ka ciem­ność

 (1.5) biol. nazwa kilku cho­rób grzy­bo­wych ro­ślin

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Barwy achro­ma­tycz­ne
    • Barwa czar­na – czerń
  • che­mi­ka­lia
    • Czerń 7984
    • Czerń erio­chro­mo­wa T
    • Czerń pla­ty­no­wa
    • Czerń bry­lan­to­wa
    • Czerń ani­li­no­wa
    • Czerń ura­no­wa
  • Czerń (ru­skie chłop­stwo) – okre­śle­nie chłop­stwa ru­skie­go; póź­niej także ukra­iń­skie­go (pe­jo­ra­tyw­nie), bio­rą­ce­go m.in. udział w rzezi wo­łyń­skiej
  • Czerń (pol­skie chłop­stwo) – (ina­czej „czer­nia­wa”), okre­śle­nie chłop­stwa pol­skie­go w Ga­li­cji w XIX wieku, bio­rą­ce­go m.in. udział w ra­ba­cji ga­li­cyj­skiej
  • W Rosji (ros. Чернь):

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­la­rze im­pre­sjo­ni­stycz­ni stro­ni­li od czer­ni.

 (1.2) Czerń że­la­zo­wa wy­stę­pu­je w sta­nie na­tu­ral­nym, jak rów­nież otrzy­my­wa­na jest na dro­dze syn­te­tycz­nej.

 (1.3) Po śmier­ci męża, Ja­ni­na przez długi czas cho­dzi­ła w czer­ni.

 (1.4) Nie­stru­dzo­ny wę­dro­wiec wy­ru­szył w czerń nocy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛrʲɲ, AS: čerʹń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czarny mos./mrz., czarnucha ż., czernidło n., Czarny m., Czarna ż., czarnuch m., czarnulka ż., czarnuszek m., czernina ż., czernienie n., poczernienie n., oczernienie n., oczernianie n., czarniak mzw., czarnuszka ż., czerniak mrz., czarność ż., czarnek m.

 czas. czernieć ndk., poczernieć dk., oczerniać ndk., oczernić dk.

 przym. czarny, czarnawy, czarniawy, czarniutki

 przysł. czarno, czarniutko, czarnawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) ciemność

Wiktionary


czes.

skrót od: cze­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = cze­ski

Wiktionary


czesacz

ro­bot­nik za­trud­nio­ny przy cze­sa­niu lnu, ko­no­pi, wełny lub ba­weł­ny; ro­bot­nik ob­słu­gu­ją­cy cze­sar­kę


SJP.pl


czesadło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. na­rzę­dzie słu­żą­ce do cze­sa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czesać ndk.

 czas. czesać

Wiktionary


czesak

wałek opa­trzo­ny szczot­ka­mi, sta­no­wią­cy część skła­do­wą ma­szy­ny do cze­sa­nia (grę­plar­ki, cze­sar­ki)


SJP.pl


czesalnia

część za­kła­du prze­my­sło­we­go, w któ­rej od­by­wa się cze­sa­nie włó­kien ro­ślin­nych


SJP.pl


czesalniczy

zwią­za­ny z cze­sa­niem lnu, ko­no­pi itp.


SJP.pl


czesanie

ukła­dać włosy, for­mo­wać fry­zu­rę za po­mo­cą grze­bie­nia lub szczot­ki do wło­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cze­sać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛˈsãɲɛ, AS: česãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czesać, przeczesywać

 rzecz. zaczeska ż., uczesanie n.

Wiktionary


czesanka

taśma cze­san­ko­wa i taśma bę­dą­ca pro­duk­tem koń­co­wym cze­sal­ni, sta­no­wią­ca ma­te­riał wyj­ścio­wy w przę­dzal­nict­wie cze­san­ko­wym wełny (i w po­krew­nych sy­ste­mach), uzy­ski­wa­na zaz­wy­czaj w pro­ce­sie cze­sa­nia.


SJP.pl


czesankowy

→ cze­san­ka


SJP.pl

Patrz:

czesanka

czesarka

ma­szy­na słu­żą­ca do cze­sa­nia su­row­ców włó­kien­ni­czych


SJP.pl


czesać

ukła­dać włosy, for­mo­wać fry­zu­rę za po­mo­cą grze­bie­nia lub szczot­ki do wło­sów


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) fryz. ukła­dać, wy­gła­dzać (włosy, sierść itp.) za po­mo­cą grze­bie­nia lub szczot­ki

 (1.2) fryz. robić komuś fry­zu­rę po­przez on­du­lo­wa­nie, ukła­da­nie, ta­pi­ro­wa­nie, la­kie­ro­wa­nie itp.

 (1.3) włók. od­dzie­lać włó­kno lnu lub ko­no­pi od paź­dzie­rzy przy uży­ciu szczot­ki

 (1.4) pot. kon­tro­lo­wać, spraw­dzać, wpro­wa­dzać po­rząd­ki

 (1.5) pot. prze­szu­ki­wać

 (1.6) pot. zdo­by­wać rynek

 (1.7) pot. pić, zwy­kle al­ko­hol

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) pot. o al­ko­ho­lu i nar­ko­ty­kach: dzia­łać zgod­nie z przez­na­cze­niem, po­wo­do­wać stan odu­rze­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cze­sać się

 (3.1) ukła­dać sobie włosy przy po­mo­cy grze­bie­nia lub szczot­ki

 (3.2) pod­da­wać swoje włosy za­bie­gom, naj­czę­ściej w sa­lo­nie fryz­jer­skim

 (3.3) pot. nosić jakąś fry­zu­rę

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kryś­ka za­wsze świet­nie wy­glą­da. Nie wiesz, kto ją cze­sze?

 (1.5) Nur­ko­wie od dwóch go­dzin cze­sa­li rzekę w po­szu­ki­wa­niu ciała.

 (3.1) Czesz się, Jerzy, jak na­le­ży! (J. Brze­chwa: Grze­bień i szczot­ka)

 (3.2) Kryś­ka za­wsze świet­nie wy­glą­da. Nie wiesz, u kogo ona się cze­sze?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛsat͡ɕ, AS: česać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czesadło n., czesacz m., czesaczka ż., uczesanie n., czesanie n., podczesywanie n., poczesanie n., przeczesywanie n., przeczesanie n., rozczesywanie n., rozczesanie n., wyczesywanie n., wyczesanie n., sczesywanie n., sczesanie n., czesanka ż.

 czas. uczesać dk., poczesywać ndk., poczesać dk., przeczesywać ndk., przeczesać dk., rozczesywać ndk., rozczesać dk., wyczesywać ndk., wyczesać dk., sczesywać ndk., sczesać dk.

 przym. czesankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) fryzować

 (1.3) sczesywać, wyczesywać

 (1.5) przeczesywać

 (2.1) kopać

 (3.1) fryzować się

Wiktionary


czesia

zdrob­nie­nie od: Cze­sła­wa (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Cze­sła­wa

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. B. lp. od: Cze­sio

 (2.2) D. B. lp. od: Cze­siu

 (2.3) D. B. lp. od: Cześ

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Cze­sia i będę waszą prze­wod­nicz­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cześka ż., Czesiek mos., Czesio mos., Czesław mos., Czesława ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Cześka

Wiktionary


czesiek

zdrob­nie­nie od: Cze­sław (imię mę­skie); Cze­sio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|m. Cze­sław

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Cześ­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wi­łem już panu Cześ­ko­wi o cie­kną­cym ka­lo­ry­fe­rze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesław mos., Czesława ż., Czesia ż., Czesio mos., Czesiu mos., Cześka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Czesio, Czesiu

Wiktionary


czesiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Czesi lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


czesio

zdrob­nie­nie od: Cze­sław (imię mę­skie); Cze­siek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. pieszcz. od Cze­sław

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Masz rację, Cze­siu, nie za­da­waj się z dziew­czy­na­mi, bo one tylko lecą na kasę! – Wszyst­kie? – spy­ta­łem zdzi­wio­ny. – Więk­szość! — Ale numer! – ro­ze­śmia­łem się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesiek mos., Czesław m., Czesława ż., Czesia ż.

Wiktionary


czesiu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gwara. zdrobn. od: Cze­sław

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: Cze­sio

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­chał i pan Cze­siu przy­ja­dą do­pie­ro wie­czo­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesław m., Czesiek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Czesio

Wiktionary


czeski

do­ty­czą­cy Cze­chów, zwią­za­ny z Cze­cha­mi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cze­cha­mi (Re­pu­bli­ką Cze­ską), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Czech lub Cze­chów

 (1.2) zwią­za­ny z Cze­cha­mi (kra­i­ną hi­sto­rycz­ną), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Czech lub Cze­chów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Re­pu­bli­ki Cze­skiej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­pi­łem z ko­le­ga­mi ory­gi­nal­ne cze­skie piwo.

 (2.1) Uczę się cze­skie­go od kilku lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛsʲci, AS: česʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechy nmos., Czech mos., Czeszka ż., czeszczyzna ż., czechizm mrz., czeskość ż., czeszki nmos., czeszka ż.

 przym. antyczeski, proczeski, czecho-słowacki

 przysł. czesko

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) czeszczyzna

Wiktionary


czesko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób cze­ski, po cze­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W spi­sie zna­la­zły się cze­sko brzmią­ce naz­wi­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeski mrz., Czech mos., Czechy lm nm., Czeszka ż., czeskość ż., czeszka ż., czeszczyzna ż.

 czas. czechizować ndk., sczechizować dk.

 przym. czeski

Wiktionary


czesko-morawski

w czę­ści cze­ski, w czę­ści mo­raw­ski; do­ty­czą­cy Czech i Moraw


SJP.pl


czeskobudziejowicki

przy­miot­nik od: Cze­skie Bu­dzie­jo­wi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cze­ski­mi Bu­dzie­jo­wi­ca­mi, do­ty­czą­cy z Cze­skich Bu­dzie­jo­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czeskie Budziejowice nmos.

Wiktionary


czeskocieszyński

→ Cze­ski Cie­szyn


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cze­skie­go Cie­szy­na, zwią­za­ny z Cze­skim Cie­szy­nem

Wiktionary

Patrz:

Czeski Cieszyn

Przykłady

 (1.1) Po­ciąg za­trzy­mał się na cze­sko­cie­szyń­skim dwor­cu.

Wiktionary


czeskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem cze­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem cze­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku cze­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: českoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czeskomorawski

język cze­sko­mo­raw­ski - wa­riant ję­zy­ka sło­wiań­skie­go, w któ­rym zo­sta­ły na­pi­sa­ne uryw­ki gła­go­lic­kie, ki­jow­skie i pra­skie


SJP.pl


czeskość

ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla Czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cze­skie; cze­ski cha­rak­ter cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co, we­dług cie­bie, de­cy­du­je o cze­sko­ści tego piwa?

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sczechizować, czechizować ndk.

 rzecz. czeski mrz., czechizm mrz., Czech mos., Czechy lm nm., Czeszka ż., czeszka ż., czeszczyzna ż.

 przym. czeski

 przysł. czesko

Wiktionary


czesne

1. opła­ta po­bie­ra­na za naukę w pry­wat­nych i spo­łecz­nych szko­łach pod­sta­wo­wych, śred­nich i wyż­szych;
2. opła­ta za okre­ślo­ny typ stu­diów (za­ocz­ne, wie­czo­ro­we) w uczel­niach pań­stwo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) opła­ta za naukę

Wiktionary

Czes­ne – opła­ta za po­bie­ra­nie nauki, naj­czę­ściej spo­ty­ka­na w szko­łach wyż­szych.

W więk­szo­ści kra­jów eu­ro­pej­skich zwy­kle szko­ły pu­blicz­ne po­bie­ra­ją czes­ne za naukę na stu­diach wie­czo­ro­wych i nie­sta­cjo­nar­nych. Stu­dia sta­cjo­nar­ne są zaz­wy­czaj z czes­ne­go zwol­nio­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cześć ż.

 wykrz. cześć

 przym. czestny

Wiktionary


czester

ser po­dob­ny do cze­da­ra; che­ster


SJP.pl


czestnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. do­stoj­nik, urzęd­nik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. cześnik

Wiktionary


czestny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. da­ją­cy za­szczyt, honor; pełen cnót

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Ja was nie cią­gnę – pod­jął pręd­kim gło­sem. – Ja czest­ny czło­wiek i co po­sta­wi­łem, za­pła­cę, niech wam idzie na zdro­wie. Nie usłu­cha­cie rady, wasza wola! Ale mnie was ser­decz­nie żal.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cześć ż., czczenie n., czciciel m., czcicielka ż., uczczenie n., uczta ż., czestne n., czesne n., uczciwość ż.

 czas. czcić ndk., uczcić dk., poczcić dk.

 przym. uczciwy, poczciwy

 wykrz. cześć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaszczytny, poczesny, honorowy, cnotliwy, prawy

Wiktionary


czesucza

tka­ni­na jed­wab­na


SJP.pl


czesuczowy

zwią­za­ny z cze­su­czą


SJP.pl


czeszczyzna

1. język cze­ski;
2. to, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla Czech lub stam­tąd po­cho­dzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język cze­ski

 (1.2) przest. zbiór cech ty­po­wych dla kul­tu­ry i oby­cza­jów cze­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na to od­mien­ne roz­war­stwie­nie pol­szczyz­ny i cze­szczyz­ny wpły­nę­ła inna hi­sto­ria obu ję­zy­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czechy nmos., Czech m., Czeszka ż., czeszka ż., czechizm mrz., czeski m., czeskość ż.

 przym. czeski

 przysł. czesko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czeski

Wiktionary


czeszczyć

pod­da­wać wpły­wom cze­skim, roz­sze­rzać wpły­wy cze­skie; cze­chi­zo­wać


SJP.pl


czeszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­sze­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Go­łańcz
  • Cze­sze­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Mi­ło­sław
  • Cze­sze­wo – gro­ma­da
  • Cze­sze­wo – dawna gmina

Wikipedia


czeszka

po­tocz­nie: ro­dzaj płó­cien­ne­go buta spor­to­we­go na gu­mo­wej po­desz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. obuw. ro­dzaj wkła­da­nej te­ni­sów­ki czy ba­let­ki z gu­mo­wym pa­skiem, naj­czę­ściej w ko­lo­rze bia­łym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ło­wa klasy cho­dzi­ła po szko­le w czesz­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛʃka, AS: češka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czech mos., Czeszka ż., Czechy nmos., czeskość ż., czeszczyzna ż., czechizm mrz., czeski mrz.

 przym. czeski

 przysł. czesko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jarmiłka, flaga

Wiktionary


czeszów

Cze­szów (niem. "De­utsch Ham­mer") – wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, w gmi­nie Za­wo­nia. Leży na Rów­ni­nie Cze­szow­skiej, na pra­wym brze­gu rzeki Są­siecz­ni­cy.

Wikipedia


czesław

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Cza­sław, Cze­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie.

Pier­wot­nie Cza­sław (obocz­ność Cze-//Cza wy­stę­pu­je w za­pi­skach ma­ło­pol­skich i wiel­ko­pol­skich) skła­da­ją­ce­go się z czło­nu "Cza-" (ps. "*čajati: čati" – „spo­dzie­wać się, ocze­ki­wać”, jak w Cza­bor) i "-sław" („sława”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cze­sław od lat był wiel­ką szy­chą w mi­ni­ster­stwie.

 (1.1) Długo klę­czał przed sar­ko­fa­giem bło­go­sła­wio­ne­go Cze­sła­wa u wroc­ław­skich do­mi­ni­ka­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛswaf, AS: česu̯af

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesławowa ż., Czesławówna ż.

:: fż. Czesława ż.

:: zdrobn. Czesławek mos., Czesiek mos., Czesio mos.

Wiktionary


czesława

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Cze­sław

Wiktionary

Cza­sła­wa, Cze­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, w cza­sach sta­ro­pol­skich no­to­wa­ne wy­łącz­nie w for­mie Cza­sła­wa. Skła­da się z czło­nu "Cza-" („spo­dzie­wać się, ocze­ki­wać”) i "-sława" („sława”). Mogło oz­na­czać „tę, która ocze­ku­je sławy”. Inną hi­po­te­zą po­cho­dze­nia tego imie­nia jest pow­sta­nie czło­nu "Cza-" w wy­ni­ku skró­ce­nia czło­nu "Czści-". Byłby to wów­czas wa­riant nie­no­to­wa­ne­go imie­nia Czci­sła­wa. Jej mę­skie od­po­wied­ni­ki to Cza­sław i Cze­sław.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cze­sła­wa to żeń­ska forma imie­nia Cze­sław.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛsˈwava, AS: česu̯ava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesław m.

:: zdrobn. Czesia, Cześka

Wiktionary


czesławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cze­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


czesławostwo

Cze­sław z mał­żon­ką; Cze­sła­wo­wie


SJP.pl


czesławowie

Cze­sław z mał­żon­ką; Cze­sła­wo­stwo


SJP.pl


czesławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cze­sła­wa (Cze­sła­wy) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


czeta

dawny, serb­ski od­dział woj­ska zło­żo­ny ze stu ludzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wojsk. mniej wię­cej stu­o­so­bo­wy bał­kań­ski od­dział;

Wiktionary

Czeta (bułg., serb. i mac. "чета") – w okre­sie pa­no­wa­nia os­mań­skie­go od­dział uz­bro­jo­nych pow­stań­ców na Bał­ka­nach, li­czą­cy zwy­kle około stu ludzi. Czety były pod­sta­wo­wą pow­stań­czą jed­nost­ką woj­sko­wą w cza­sie pow­sta­nia kwiet­nio­we­go 1876. W la­tach mię­dzy­wo­jen­nych na­zy­wa­no tak od­dzia­ły par­ty­zanc­kie w Ma­ce­do­nii i Buł­ga­rii. Od słowa "czeta" wy­wo­dzi się też okre­śle­nie "Czet­ni­cy".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛta, AS: četa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czetnik

Wiktionary


czetnicki

→ czet­nik


SJP.pl

Patrz:

czetnik

czetnik

w cza­sie II wojny świa­to­wej: uczest­nik mo­nar­chi­stycz­nej par­ty­zant­ki ju­go­sło­wiań­skiej, uz­na­ją­cej zwierzch­nict­wo rządu emi­gra­cyj­ne­go w Lon­dy­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wo­jow­nik serb­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeta ż.

Wiktionary


czetrum

1/100 ngul­tru­ma, bhu­tań­skiej jed­nost­ki mo­ne­tar­nej


SJP.pl

Cze­trum (ang. od 1974 do 1979 "che­trum", od 1979 "chhe­trum") – mo­ne­ta zdaw­ko­wa uży­wa­na w Bhu­ta­nie, sta­no­wią­ca 1/100 część ngul­tru­ma. Po wpro­wa­dze­niu sztyw­ne­go kursu w 1979 sta­no­wi rów­no­war­tość 1 pajsy, czyli 1/100 rupii in­dyj­skiej (wcze­śniej była to ½ rupii). W obie­gu są mo­ne­ty 5, 10, 25 i 50 cze­tru­mów oraz 1 ngul­trum. Zo­sta­ła wpro­wa­dzo­na w 1974, wcze­śniej wa­lu­tą była rupia bhu­tań­ska, dzie­lą­ca się na 100 nyen pajs. W 2006 nieco zmie­nio­no wy­gląd monet.

Wikipedia


czetwertnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś, a daw­niej mia­stecz­ko, na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie ma­nie­wic­kim;

Wiktionary

Czet­wert­nia (ukr. "Четвертня") – miej­sco­wość na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie łuc­kim.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czetwertyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Czetwiertnia

Wiktionary


czetyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. cho­i­na

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ga­łąz­ki drzew igla­stych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czetyniok mrz.

Wiktionary


czetyniok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. opa­dłe igli­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czetyna ż.

Wiktionary


czewa

język urzę­do­wy Ma­la­wi; chewa


SJP.pl


czewapcziczi

[czy­taj: cieWAPcici] danie kuch­ni bał­kań­skiej w po­sta­ci po­dłuż­ne­go kot­le­ta z mie­lo­ne­go mięsa; ce­vap­ci­ci, ćevapčići


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. bał­kań­skie kot­le­ci­ki z mięsa mie­lo­ne­go;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛvapˈt͡ʃʲit͡ʃʲi, AS: čevapčʹičʹi

Wiktionary


czeznąć

daw­niej: ginąć, ni­knąć, mar­nieć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sczez­nąć)

 (1.1) książk. ule­gać mar­no­wa­niu, od­cho­dze­niu, za­mie­ra­niu, zni­ka­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czeznięcie n., czeźnięcie n.

 czas. sczeznąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ginąć, umierać, zanikać, znikać

Wiktionary


cześ

zdrob­nie­nie od: Cze­sła­wa (imię żeń­skie)


SJP.pl


cześka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Cze­sła­wa

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. B. lp. od: Cze­siek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj spot­ka­łam Cześ­kę na mie­ście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czesiek mos., Czesław mos., Czesława ż., Czesia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Czesia

Wiktionary


cześkowie

Cze­siek z mał­żon­ką


SJP.pl


cześkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cześ­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


cześnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cze­re­śnia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idymy na chaby do Ynsta na cze­śnie

Wiktionary


cześniczka

→ cze­śnik


SJP.pl

Patrz:

cześnik

cześnik

w daw­nej Pol­sce: urzęd­nik dwor­ski usłu­gu­ją­cy kró­lo­wi w cza­sie uczt przy stole (po­da­ją­cy kie­lich z winem), ma­ją­cy pod opie­ką piw­ni­cę pa­nu­ją­ce­go; póź­niej urząd tylko ty­tu­lar­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. urzęd­nik nad­wor­ny opie­ku­ją­cy się kró­lew­ską piw­ni­cą i usłu­gu­ją­cy przy dwor­skich ucz­tach, po­da­ją­cy wład­cy do stołu;

 (1.2) hist. póź­niej, od XIV wieku, je­dy­nie ziem­ski urząd ty­tu­lar­ny z imien­nie przy­słu­gu­ją­cym ty­tu­łem ho­no­ro­wym

Wiktionary

Cze­śnik – urzęd­nik nad­wor­ny w śred­nio­wiecz­nej Pol­sce (XIII wiek), dba­ją­cy o „piw­ni­cę” mo­nar­chy, a pod­czas bie­sia­dy po­da­ją­cy mu pu­cha­ry z winem. Od XIV w. urząd ten stał się ho­no­ro­wy (na przy­kład cze­śnik ko­ron­ny), a więc nie­po­cią­ga­ją­cy za sobą żad­nych obo­wiąz­ków. W Rze­czy­po­spo­li­tej Szla­chec­kiej był niż­szym urzę­dem ziem­skim (w hie­rar­chii urzę­dów (1768) w Ko­ro­nie przed łow­czym i za pod­sto­lim, na Lit­wie przed ho­rod­ni­czym i za pod­cza­szym).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cześnikostwo n., cześnikiewicz mos., cześnikowic / cześnikowicz mos.; Cześnikowicz, Cześnikowski, geogr. Cześniki

:: fż. cześnikowa, cześnikówna

 czas. cześnikować ndk.

Wiktionary


cześnikowa

daw­niej: żona cze­śni­ka


SJP.pl


cześnikówna

daw­niej: córka cze­śni­ka


SJP.pl


cześć

1. sza­cu­nek, chwa­ła, uz­na­nie, po­wa­ża­nie, kult;
2. dobre imię, god­ność, honor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­wa­ża­nie

 (1.2) stpol. stan cy­wil­ny

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. poz­dro­wie­nie, przy­wi­ta­nie sto­so­wa­ne wobec ko­le­gów, bliż­szych zna­jo­mych

 (2.2) pot. po­że­gna­nie sto­so­wa­ne wobec ko­le­gów, bliż­szych zna­jo­mych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cześć – forma poz­dro­wie­nia, po­wi­ta­nia oraz po­że­gna­nia
  • Cześć (sin­gel) – sin­gel pol­skich ra­pe­rów So­ko­ła i Sa­riu­sa
  • Cześć, cześć, cześć – album Mi­ko­ła­ja Trza­ski z 1996 roku
  • Cześć, jak się masz? – sin­gel Sobla i Sanah
  • Cześć ka­pi­ta­nie – pol­ski czar­no-biały film sen­sa­cyj­ny z 1967
  • Cześć, Mi­cha­el! – manga stwo­rzo­na przez Ma­ko­to Ko­ba­y­as­hie­go
  • Cześć, pa­ja­ce! – ro­syj­ski film fa­bu­lar­ny z 1996 roku
  • Cześć, pa­ja­cu – fran­cu­ski dra­mat kry­mi­nal­ny z 1983 roku
  • Cześć Te­re­ska – pol­ski czar­no-biały film psy­cho­lo­gicz­ny z 2001 roku
  • Cześć, tato – wło­ska ko­me­dia z 2013
  • Cześć, wszechś­wie­cie – po­wieść dla dzie­ci ame­ry­kań­sko-fi­li­piń­skiej pi­sar­ki Erin En­tra­dy Kelly
  • Po­wi­ta­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pre­zy­dent oddał cześć po­le­głym żoł­nie­rzom.

 (1.2) Za­kon­ni­cy to usły­sza­wszy, a temu sie – iż ta rzecz, acz do­bre­go umy­słu, wszak­że nie­sły­cha­na i za­ko­no­wi Moj­że­szo­we­mu prze­ciw­na była – zu­mia­wszy, to sobie umy­śli­li, iżby sie Pana Boga – przy­pra­wi­wszy sie na to czuj­no­ścia­mi, po­sta­mi i mod­lit­wa­mi – po­ra­dzi­li i jego sie wolej, ktorą by sobie cześć obrać miała, do­wie­dzie­li.

 (2.1) Cześć, druhu!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛɕt͡ɕ, AS: čeść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czczenie n., czciciel m., czcicielka ż., uczczenie n., uczta ż., czestne n., czesne n., uczciwość ż.

 czas. czcić ndk., uczcić dk., poczcić dk.

 przym. czestny, uczciwy, poczciwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szacunek, honor, hołd

 (2.1) ofic. neutr. dzień dobry; środ. młodz. hej; slang. siema, siemka, siemasz; czołem, witaj

 (2.2) ofic. neutr. do widzenia; pa; slang. nara, narka, siema

Wiktionary


czhongdzin

mia­sto w Korei Pół­noc­nej


SJP.pl


czhongdzu

mia­sto w Korei Po­łud­nio­wej


SJP.pl


czi

chiń­ska jed­nost­ka dłu­go­ści od­po­wia­da­ją­ca 32 cm; cze; chi


SJP.pl


czialingozaur

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny ste­go­za­u­rów


SJP.pl

Czia­lin­go­za­ur – ro­dzaj wy­mar­łych di­no­za­u­rów pta­sio­mied­nicz­nych z ro­dzi­ny ste­go­za­u­rów za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny dzi­siej­szych Chin w epoce jury póź­nej. Czia­lin­go­za­ur jest pier­wszym opi­sa­nym ste­go­za­u­rem z Chin.

Wikipedia


cziczewa

język z ro­dzi­ny bantu uży­wa­ny w po­łud­nio­wo-środ­ko­wej Afry­ce, język urzę­do­wy Ma­la­wi; chi­che­wa


SJP.pl


cziczmany

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w pół­noc­no-za­chod­niej Sło­wa­cji

Wiktionary


czif

głów­ny me­cha­nik na stat­ku; chief


SJP.pl


czikagowski

do­ty­czą­cy Chi­ca­go (mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych); chi­ca­gow­ski, chi­ca­go­ski


SJP.pl


czikari

wie­wiór­ka czi­ka­ri - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych; sos­no­wiór­ka szara


SJP.pl


czikos

czi­kosz;
1. pa­sterz koni na ste­pach wę­gier­skich;
2. lek­ce­wa­żą­co: miesz­ka­niec bał­kań­skich re­jo­nów pa­ster­skich


SJP.pl


czikosz

czi­kos;
1. pa­sterz koni na ste­pach wę­gier­skich;
2. lek­ce­wa­żą­co: miesz­ka­niec bał­kań­skich re­jo­nów pa­ster­skich


SJP.pl


czikungunia

tro­pi­kal­na cho­ro­ba wi­ru­so­wa prze­no­szo­na przez ko­ma­ry, ob­ja­wia­ją­ca się go­rącz­ką i bólem mię­śni; chi­kun­gu­nya


SJP.pl


czili

chili, chil­li, chile;
1. ogół ga­tun­ków pa­pry­ki, któ­rych owoce mają bar­dzo ostry smak;
2. owoc czili - ro­śli­ny;
3. przy­pra­wa ze sprosz­ko­wa­nych owo­ców czili - ro­śli­ny;
4. ostry sos z do­dat­kiem czili - przy­pra­wy lub strącz­ków ro­śli­ny


SJP.pl


czilowanko

po­tocz­nie: od­po­czy­wa­nie, re­lak­so­wa­nie się, od­prę­ża­nie się; chil­lo­wan­ko


SJP.pl


czilować

mło­dzie­żo­wo: czi­lo­wać się - od­po­czy­wać, re­lak­so­wać się; chil­lo­wać się


SJP.pl


czimet

ro­dzaj kwefu no­szo­ne­go przez ko­bie­ty mu­zuł­mań­skie, zro­bio­ne­go z siat­ki wło­sia­nej


SJP.pl


czimurenga

wojna wyz­wo­leń­cza w Afry­ce, zwła­szcza taka, któ­rej celem jest usta­no­wie­nie wła­dzy Mu­rzy­nów


SJP.pl


czincz

ro­dzaj złą­cza elek­tro­nicz­ne­go; cinch, chinch


SJP.pl


czinczila

gry­zoń z ro­dzi­ny szyn­szy­lo­wa­tych o sre­brzy­sto­sza­rej sier­ści, po­dob­ny do wie­wiór­ki, ży­ją­cy gro­mad­nie w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, ce­nio­ny ze wzglę­du na futro; szyn­szy­la


SJP.pl


czip

układ sca­lo­ny wy­pro­du­ko­wa­ny w jed­nym krysz­ta­le krze­mu; chip


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. zob. chip.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lu­to­wa­nie czi­pów jest bar­dzo trud­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲip, AS: čʹip

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chips / czips m.

 przym. czipowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kość, kostka

Wiktionary


czipowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. wet. za­o­pa­try­wa­nie w czip

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­po­czę­to już w Pol­sce czi­po­wa­nie psów na koszt gmin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czip mrz., chip mrz.

 czas. czipować ndk., zaczipować dk.

 przym. chipowy, czipowy

Wiktionary


czipować

za­kła­dać lub wszcze­piać chipy, oz­na­czać coś, zwła­szcza zwie­rzę­ta, za po­mo­cą spe­cjal­nych ukła­dów sca­lo­nych; chi­po­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­czi­po­wać)

 (1.1) techn. wet. wy­po­sa­żać w czip

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­te­ry­narz po­je­chał czi­po­wać psy do są­sied­niej wsi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czip mrz., czipowanie n., chip mrz.

 przym. czipowy, chipowy

Wiktionary


czipowy

→ czip; chi­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) elek­tron. zwią­za­ny z czi­pem, do­ty­czą­cy czipu, wy­po­sa­żo­ny w czip

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odkąd zmie­ni­li karty ma­gne­tycz­ne na czi­po­we, pani Le­o­ka­dia nie po­tra­fi­ła ko­rzy­stać z apa­ra­tu, zresz­tą z kar­ta­mi ma­gne­tycz­ny­mi też nie da­wa­ła sobie rady.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲiˈpɔvɨ, AS: čʹipovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chip m., czip m., chipowanie ndk., czipowanie ndk., zachipowanie dk., zaczipowanie dk.

 czas. chipować ndk., czipować ndk., zachipować dk., zaczipować dk.

 przym. chipowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chipowy

Wiktionary


czips

cien­ki, sma­żo­ny pla­ste­rek ziem­nia­cza­ny, je­dzo­ny na zimno; chips


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kulin. cien­ki, sma­żo­ny pla­ste­rek ziem­nia­ka je­dzo­ny na zimno jako prze­ką­ska;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pa­ki, mamy piwo, czip­sy i fajki, mo­że­my za­czy­nać im­pre­zę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chip mrz., czip mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chips

Wiktionary


czipsik

zdrob­nie­nie od: chips; chip­sik


SJP.pl


czipsowy

→ czips; chip­so­wy


SJP.pl


czipsy

cien­ki, sma­żo­ny pla­ste­rek ziem­nia­cza­ny, je­dzo­ny na zimno; chips


SJP.pl


czirlider

[czy­taj: czir­li­der] męż­czyz­na wy­ko­nu­ją­cy w przer­wach me­czów dy­na­micz­ne ukła­dy ta­necz­ne ma­ją­ce za­chę­cić dru­ży­nę do walki; che­er­le­a­der


SJP.pl


czirliderka

ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca w przer­wach me­czów dy­na­micz­ne ukła­dy ta­necz­ne ma­ją­ce za­chę­cić dru­ży­nę do walki; che­er­le­a­der­ka, pom­po­niar­ka


SJP.pl


czirliding

za­grze­wa­nie dru­ży­ny spor­to­wej do walki przez che­er­le­a­der­ki; che­er­le­a­ding


SJP.pl


czirokeski

do­ty­czą­cy Czi­ro­ke­zów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Czi­ro­ke­zów; cze­ro­ke­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czi­ro­ke­za­mi, do­ty­czą­cy Czi­ro­ke­zów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język czi­ro­ke­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czirokez mos., Czirokezka ż.

Wiktionary


czirokeskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem czi­ro­ke­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem czi­ro­ke­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku czi­ro­ke­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃʲirɔˈkɛskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: čʹirokeskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czirokez

pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski In­dia­nin, czło­nek ple­mie­nia Czi­ro­ke­zów; Cze­ro­kez


SJP.pl


czirokezi

ple­mię In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej z grupy Iro­ke­zów; Cze­ro­ke­zi


SJP.pl

Czi­ro­ke­zi, Cze­ro­ke­zi (nazwa włas­na "Tsa­la­gi", Che­ro­kee) – ple­mię In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej, pier­wot­nie wy­wo­dzą­ce się od Iro­ke­zów i za­miesz­ku­ją­ce pod­gór­skie, za­chod­nie ob­sza­ry Ka­ro­li­ny Po­łud­nio­wej i Pół­noc­nej, pół­noc­ną Ge­or­gię i wschod­nie Ten­nes­see. Póź­niej więk­szość jego człon­ków zo­sta­ła przy­mu­so­wo prze­sied­lo­na na te­re­ny pła­sko­wy­żu Ozark. Byli jed­nym z ple­mion wli­cza­nych w skład grupy Pię­ciu Cy­wi­li­zo­wa­nych Ple­mion. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem czi­ro­ke­skim.

Wikipedia


czirokezka

In­dian­ka Ame­ry­ki Pół­noc­nej z grupy Iro­ke­zów; Cze­ro­kez­ka


SJP.pl


cziru

ro­dzaj an­ty­lo­py z ple­mie­nia ko­zio­roż­ców


SJP.pl


czita

dawne mia­sto ob­wo­do­we w po­łud­nio­wej Sy­be­rii; Czyta


SJP.pl


cziter

osoba oszu­ku­ją­ca w grze kom­pu­te­ro­wej; che­a­ter


SJP.pl


cziterka

ko­bie­ta oszu­ku­ją­ca w grze kom­pu­te­ro­wej; che­a­ter­ka


SJP.pl


czitować

śro­do­wi­sko­wo: oszu­ki­wać w grze kom­pu­te­ro­wej; che­a­to­wać


SJP.pl


czk

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = cen­trum za­rzą­dza­nia kry­zy­so­we­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CZK – ko­ro­na cze­ska
  • CZK – cen­trum za­rzą­dza­nia kry­zy­so­we­go
  • CzK – ra­dziec­ki organ czu­wa­ją­cy nad bez­pie­czeń­stwem pań­stwa w la­tach 1917–1922

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɛ‿zɛt‿ˈka, AS: ce‿zet‿ka

Wiktionary


czkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czkać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czkawka ż.

 czas. czkać ndk., czknąć dk.

Wiktionary


czkawka

cha­rak­te­ry­stycz­ne od­gło­sy w na­stęp­stwie wde­chów spo­wo­do­wa­nych okre­so­wy­mi, na­gły­mi skur­cza­mi prze­po­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. ryt­micz­nie pow­ta­rza­ją­ce się skur­cze prze­po­ny ob­ja­wia­ją­ce się cha­rak­te­ry­stycz­nym od­gło­sem wy­da­wa­nym przez zam­knię­cie gło­śni i strun gło­so­wych przy wde­chu;

Wiktionary

Czkaw­ka (łac. "sin­gul­tus") – objaw cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na ryt­micz­nie pow­ta­rza­ją­cych się, mi­mo­wol­nych skur­czach prze­po­ny i mię­śni od­de­cho­wych klat­ki pier­sio­wej po­wo­du­ją­cych wdech z rów­no­czes­nym zam­knię­ciem gło­śni, co wy­wo­łu­je cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­częst­szą przy­czy­ną czkaw­ki u szcze­niąt jest to, że łap­czy­wie jedzą i po­ły­ka­ją przy tym po­wie­trze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃkafka, AS: čkafka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czkać ndk., czknąć dk.

 rzecz. czkanie ndk., czknięcie dk.

Wiktionary


czkać

wy­da­wać usta­mi cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk na sku­tek skur­czów prze­po­ny; mieć czkaw­kę


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­da­wać usta­mi cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk na sku­tek skur­czów prze­po­ny; mieć czkaw­kę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃkat͡ɕ, AS: čkać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czkanie n., czkawka ż.

 czas. czknąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. wiukać

Wiktionary


czkałow

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Oren­burg, nazwa ofi­cjal­na w la­tach 1938-1957

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czka­łow (Czka­ło­wo) – mia­sto w Ka­zach­sta­nie
  • Czka­łow (Oren­burg) – mia­sto w Rosji
  • Wa­le­rij Czka­łow – ra­dziec­ki lot­nik re­kor­do­wy i doś­wiad­czal­ny

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czkałowski

Wiktionary


czknięcie

wydać usta­mi cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk na sku­tek skur­czów prze­po­ny brzusz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czknąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czknąć

 rzecz. czkawka ż.

Wiktionary


czknąć

wydać usta­mi cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk na sku­tek skur­czów prze­po­ny brzusz­nej


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) wydać usta­mi cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk na sku­tek skur­czu prze­po­ny; do­ko­na­ny od|czkać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: čknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czkać

 rzecz. czknięcie n., czkawka, czkanie

Wiktionary


czmp

skrót od: Cen­trum Zdro­wia Matki Polki


SJP.pl


czmucić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Au­gu­stów, Łomża, Litwa, Wi­leń­szczyz­na, Su­praśl. wpro­wa­dzać w błąd, oszu­ki­wać, zwo­dzić, mamić, ba­ła­mu­cić

 (1.2) gw-pl|Litwa. po­bo­le­wać

 (1.3) gw-pl|Su­praśl. cza­ro­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I cóż pan po­wiesz, panie do­bro­dzie­ju, o le­ka­rzach? Ja sądzę, że oni, po­pro­stu, tu­ma­nią i czmu­cą nas: cza­sa­mi jak jaka baba, to o dwa­dzie­ścia razy le­piej zna się na rze­czy, ani­że­li wszy­scy dok­to­ro­wie

 (1.1) W sto­li­cy na­ro­bi­wszy dłu­gów, […] po­pa­sać dłu­żej nie mógł i wy­su­nął się na pro­win­cję czmu­cić pocz­ci­wych wie­śnia­ków, któ­rzy świę­cie wie­rzą w słowa, a je­szcze bar­dziej w rze­czy dru­ko­wa­ne.

 (1.1) Więc mów jasno i nie czmuć nas. Co zna­czą twe skrzy­dła? Poz­naj sie­bie sa­me­go, czy­niąc mnie twym spo­wied­ni­kiem.

 (1.1) Li­te­ra­tu­ra przesz­łych okre­sów długo utrzy­my­wa­ła ogół w błę­dzie: na­sy­ca­ła go albo stra­wą za­mor­ską, […] uto­picz­ną, ut­wo­rzo­ną wy­o­braź­nią, albo do ta­kie­go stop­nia przeksz­tał­co­ną i ui­de­a­li­zo­wa­ną, że pier­wow­zór sta­wał się do nie­poz­na­nia, w obłęd wpro­wa­dzał, czmu­cił i od praw­dy od­cią­gał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czmuciciel mos., czmucicielka ż., czmut mos./mrz., czmutnik mos., czmuta ż.

 czas. wyczmucić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Drohiczyn cmucić; gw-pl|Supraśl. czmonić; bałamucić, durzyć, mamić, oszukiwać, tumanić, zwodzić

 (1.3) gw-pl|Supraśl. czmonić

Wiktionary


czmych

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy nagłą uciecz­kę


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca szyb­kie ucie­knię­cie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czmychanie n., czmychnięcie n.

 czas. czmychać ndk., czmychnąć dk.

Wiktionary


czmychanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ucie­ka­nie skądś w poś­pie­chu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czmychnięcie n.

 czas. czmychać ndk., czmychnąć dk.

 wykrz. czmych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uciekanie, umykanie; książk. pierzchanie; pot. podawanie tyłów, dawanie drapaka, zmiatanie, zwiewanie, zmykanie

Wiktionary


czmychać

ucie­kać po kry­jo­mu; opu­szczać ja­kieś miej­sce szyb­ko, nagle, nie­po­strze­że­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pot. ucie­kać

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. czmych

 rzecz. czmychanie n., czmychnięcie n.

Wiktionary


czmychnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czmych­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czmychanie n.

 czas. chmychnąć dk., czmychać ndk.

 wykrz. czmych

Wiktionary


czmychnąć

uciec skądś nagle, w poś­pie­chu


SJP.pl


cznianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃʲɲä̃ɲɛ, AS: čʹńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czniać

Wiktionary


czniać

po­tocz­nie: lek­ce­wa­żyć kogoś lub coś; trzniać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) posp. lek­ce­wa­żyć kogoś lub coś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲɲät͡ɕ, AS: čʹńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cznianie n.

Wiktionary


czochanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czo­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czochać

Wiktionary


czochara

naz­wi­sko


SJP.pl


czochać

trzeć, ocie­rać, dra­pać


SJP.pl


czochra

ławka z grze­bie­niem o sta­lo­wych zę­bach, słu­żą­ca do odziar­nia­nia łodyg lnu; dzier­gacz­ka, dzier­li­ca


SJP.pl


czochradło

w zo­o­tech­ni­ce: urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce zwie­rzę­tom ocie­ra­nie się i usu­wa­nie łu­szczą­ce­go się na­błon­ka


SJP.pl


czochralski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Czo­chral­ska (1928–2020) – pol­ska bio­fi­zycz­ka
  • Jan Czo­chral­ski (1885–1953) – pol­ski che­mik
  • Jan An­to­ni Czo­chral­ski (1924–2004) – pol­ski ger­ma­ni­sta

Wikipedia


czochranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czo­chrać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔxˈrãɲɛ, AS: čoχrãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czochrać

Wiktionary


czochrać

1. tar­gać, splą­ty­wać włosy, sierść; wi­chrzyć, mierz­wić;
2. trzeć o coś twar­de­go;
3. re­gio­nal­nie: od­dzie­lać czo­chra­mi głów­ki lnu i ko­no­pi od łodyg;
4. czo­chrać się -
a) o wło­sach: splą­ty­wać się, tar­gać się; wi­chrzyć się, mierz­wić się, zmierz­wiać się;
b) ocie­rać się o coś twar­de­go


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) tar­gać, wi­chrzyć włosy lub sierść

 (1.2) ocie­rać ciało, lub jego część, o coś twar­de­go

 (1.3) reg. roln. od­dzie­lać głów­ki lnu i ko­no­pii od łodyg przy po­mo­cy czo­cher

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny czo­chrać się

 (2.1) tar­gać, wi­chrzyć sobie włosy

 (2.2) o zwie­rzę­tach: trzeć się, ocie­rać swoje ciało o coś twar­de­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pak czo­chrał ręką swoją bujną czu­pry­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔxrat͡ɕ, AS: čoχrać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czochranie n.

 czas. rozczochrać, rozczochrany

 przym. rozczochrany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) targać, wichrzyć, mierzwić

Wiktionary


czochryń

wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie szcze­ci­nec­kim


SJP.pl

Czo­chryń – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Borne Su­li­no­wo. Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Sta­ro­wi­ce.

Wikipedia


czochryński

→ Czo­chryń


SJP.pl

Patrz:

Czochryń

czoczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kulin. spoż. so­cze­wi­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czoczkula ż.

Wiktionary


czoczkula

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kulin. zupa z so­cze­wi­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czoczka ż.

Wiktionary


czogała

naz­wi­sko


SJP.pl


czogori

K2; naj­wyż­szy szczyt Ka­ra­ko­rum


SJP.pl


czok

zwę­żo­na przed­nia część lufy w broni my­śliw­skiej


SJP.pl

Czok ( choke – ‘dła­wić’), dła­wik – część śru­to­wej broni strze­lec­kiej (prze­de wszyst­kim strzelb) mon­to­wa­na u wy­lo­tu lufy. Ma on za za­da­nie zmniej­szyć roz­rzut śrutu, a co za tym idzie po­pra­wić cel­ność i za­sięg broni. Czoki mogą być wy­mien­ne lub stałe.

Wiel­kość czoku (sto­pień prze­wę­że­nia lufy) może wy­no­sić:

Wikipedia


czoker

na­szyj­nik mocno przy­le­ga­ją­cy do szyi; cho­ker, dusik


SJP.pl


czokolada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. cze­ko­la­da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czekolada ż., czekoladka ż.

 przym. czekoladowy

 przysł. czekoladowo

Wiktionary


czoktawowie

Czok­ta­wo­wie – grupa et­nicz­na pół­noc­no­a­me­ry­kań­skich In­dian po­słu­gu­ją­cych się ję­zy­kiem czok­taw­skim, naj­więk­sze wśród po­łud­nio­wych ple­mion z ję­zy­ko­wej ro­dzi­ny mu­sko­gej­skiej. Za­miesz­ki­wa­li środ­ko­we i po­łud­nio­we po­ła­cie stanu Mis­si­si­pi, gdzie zaj­mo­wa­li się upra­wą ziemi. Ich nazwa po­cho­dzi praw­do­po­dob­nie od hisz­pań­skie­go słowa "chato" („pła­ski”), jako że spła­szcza­li sobie głowy.

Wikipedia


czolowie

po­łud­nio­wo­in­dyj­ska dy­na­stia pa­nu­ją­ca od ok. III w. p.n.e. do końca XII wieku na te­re­nach Ta­mil­na­du; Ćo­lo­wie


SJP.pl


czomolungma

naj­wyż­szy szczyt Ziemi w Hi­ma­la­jach Cen­tral­nych; Mount Eve­rest


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­wyż­szy szczyt Ziemi, ośmio­ty­sięcz­nik po­ło­żo­ny w Hi­ma­la­jach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wanda zdo­by­ła Czo­mo­lung­mę je­sie­nią.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Mount Everest, Qomolangma, Sagarmatha, Szczyt XV

Wiktionary


czona

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji; w ob­wo­dzie ir­kuc­kim i Ja­ku­cji; prawy do­pływ Wi­lu­ja;

Wiktionary

Czona (ros. Чона) – rzeka w Rosji; w ob­wo­dzie ir­kuc­kim i Ja­ku­cji; prawy do­pływ Wi­lu­ja. Dłu­gość 802 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 40,6 tys. km².

Źró­dła na Pła­sko­wy­żu Nad­leń­skim; pły­nie w kie­run­ku pół­noc­nym po Wy­ży­nie Środ­ko­wo­sy­be­ryj­skiej; do­li­na na prze­mian zwę­ża­ją­ca się i roz­sze­rza­ją­ca, licz­ne progi. Po wy­bu­do­wa­niu za­po­ry Wi­luj­skiej Elek­trow­ni Wod­nej na Wi­lu­ju ostat­nie 250 km biegu rzeki stało się czę­ścią Wi­luj­skie­go Zbior­ni­ka Wod­ne­go.

Wikipedia


czop

1. za­tycz­ka w kształ­cie stoż­ka; szpunt;
2. każdy stoż­ko­wa­ty przed­miot;
3. sto­żek ropny w uchył­kach mig­dał­ków (an­gi­na);
4. część jed­ne­go przed­mio­tu wkła­da­na do pa­su­ją­ce­go kształ­tem wgłę­bie­nia w innym, poz­wa­la­ją­ca na ich po­łą­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. w bu­do­wie ma­szyn: część osi lub wału, na któ­rej osa­dzo­ne jest ło­ży­sko lub sprzę­gło

 (1.2) techn. w cie­siel­stwie: klin sta­no­wią­cy ro­dzaj po­łą­cze­nia

 (1.3) techn. w bed­nar­stwie: klin słu­żą­cy do za­my­ka­nia becz­ki;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Zin­gel|ref=tak., ro­dzaj ryb słod­ko­wod­nych z ro­dzi­ny oko­nio­wa­tych;

 (2.2) icht. ryba z ro­dza­ju czop (2.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) daw. pot. obraź. nie­zda­ra, nie­do­łę­ga, gapa, głupi czło­wiek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czop – od­ci­nek osi lub wału sty­ka­ją­cy się z in­ny­mi czę­ścia­mi me­cha­niz­mu (na czo­pach osa­dza­ne są ło­ży­ska, sprzę­gła i inne ele­men­ty)
  • czop – ro­dzaj po­łą­cze­nia cie­siel­skie­go
  • czop – ścię­to­stoż­ko­wa za­tycz­ka wci­ska­na w otwór
  • Czop – mia­sto na Ukra­i­nie
    • Czop – hro­ma­da
    • Czop – sta­cja ko­le­jo­wa w Czo­pie, w Ob­wo­dzie za­kar­pac­kim, na Ukra­i­nie
  • czop – ga­tu­nek ryby:
    • czop czar­ny albo czop wie­lo­pro­mien­ny
    • czop fran­cu­ski
    • czop żółty albo czop ma­ło­pro­mien­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) A w końcu zręcz­nie po­łą­czył obie czę­ści kil­ko­ma czo­pa­mi.

 (3.1) By­li­by­śmy czo­pa­mi, gdy­by­śmy go tak po­zo­sta­wi­li na łasce losu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔp, AS: čop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czopowanie n., czopkowanie n., zaczopowanie n., zaczopkowanie n., czopuch m., Czopowice nmos., Czop m.

:: zdrobn. czopek m.

 czas. czopować ndk., zaczopować dk., czopkować ndk., zaczopkować dk.

 przym. czopowy, czopkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) szpunt, zatyczka

Wiktionary


czopek

1. mały czop (stoż­ko­wa­ta za­tycz­ka)
2. po­stać leku w kształ­cie stoż­ka
3. każdy nie­wiel­ki przed­miot ma­ją­cy stoż­ko­wa­ty kształt
4. typ ko­mór­ki świa­tło­czu­łej two­rzą­cej siat­ków­kę oka
5. mały ro­pie­ją­cy sto­żek two­rzą­cy się na mig­dał­kach w cza­sie an­gi­ny
6. mały bolec łą­czą­cy dwa przed­mio­ty lub czę­ści urzą­dzeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: czop

 (1.2) mały czop

 (1.3) med. farm. le­kar­stwo do przyj­mo­wa­nia do­od­byt­ni­czo, rza­dziej do­po­chwo­wo lub do­cew­ko­wo;

 (1.4) anat. świa­tło­czu­ły re­cep­tor siat­ków­ki oka;

 (1.5) przen. grub. o kimś, kto bez­ce­re­mo­nial­nie pod­li­zu­je się – „włazi w dupę”

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czo­pek (słu­pek) – świa­tło­czu­ły re­cep­tor siat­ków­ki oka
  • czo­pek – stała po­stać leku przez­na­czo­na do sto­so­wa­nia do­od­byt­ni­cze­go, do­po­chwo­we­go lub do­cew­ko­we­go
  • Agniesz­ka Czo­pek (ur. 1964) – pol­ska pły­wacz­ka
  • Al­fred Czo­pek (1906–1972) – pol­ski śpie­wak, aktor i tan­cerz
  • Bar­ba­ra Czo­pek (1931–1993) – pol­ska ko­szy­kar­ka i siat­kar­ka
  • Bar­ba­ra Czo­pek-Kop­ciuch (1952–2020) – pol­ska ję­zy­koz­naw­czy­ni
  • Syl­we­ster Czo­pek (ur. 1958) – pol­ski ar­che­o­log i mu­ze­al­nik

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) To le­kar­stwo przyj­mu­je się w for­mie czop­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔpɛk, AS: čopek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czop m., czopowanie n., czopkowanie n., zaczopowanie n., zaczopkowanie n., czopuch m., Czopowice nmos., Czop m.

 czas. czopować ndk., zaczopować dk., czopkować ndk., zaczopkować dk.

 przym. czopowy, czopkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szpuncik, zatyczka

Wiktionary


czopiarka

ma­szy­na słu­żą­ca do ro­bie­nia czo­pów


SJP.pl

Czo­piar­ka – urzą­dze­nie ze­gar­mi­strzow­skie słu­żą­ce do po­le­ro­wa­nia czo­pów kół zę­ba­tych ze­gar­ków. W skład wy­po­sa­że­nia czo­piar­ki wcho­dzą wkład­ki do czo­pów o róż­nej dłu­go­ści i gru­bo­ści.

Czo­piar­ka może być na­pę­dza­na sil­ni­kiem elek­trycz­nym, korb­ką ręcz­ną lub smy­kiem.

Wikipedia


czopik

mały czop (za­tycz­ka); czo­pek


SJP.pl


czopkowy

→ czo­pek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy czop­ka

Wiktionary

Patrz:

czopek

Powiązane:

 rzecz. czop mzw./mos./mrz.

Wiktionary


czopowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czo­po­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaczopowanie n., czop m., czopek m., czopownica ż., czopnica ż.

 czas. czopować ndk., zaczopować dk.

Wiktionary


czopować

za­ty­kać czo­pem


SJP.pl


czopowe

daw­niej: po­da­tek pła­co­ny przez mie­szczan od wy­ro­bu piwa, go­rzał­ki, miodu i wina


SJP.pl

Czo­po­we – wpro­wa­dzo­ny w Pol­sce w dru­giej po­ło­wie XV wieku po­da­tek od wy­ro­bu, im­por­tu oraz sprze­da­ży piwa, wódki, miodu i wina. Obec­nie jego od­po­wied­ni­kiem jest po­da­tek ak­cy­zo­wy na al­ko­hol.

Wikipedia


czopownica

piła do wy­ci­na­nia czo­pów z drew­na; piła czo­po­wa


SJP.pl


czopowy

zwią­za­ny z czo­pem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z czo­pem, do­ty­czą­cy czopu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czop mrz., czopek mrz.

Wiktionary


czopuch

w daw­nych pie­cach sta­ro­pol­skich otwór od­pro­wa­dza­ją­cy dym do ko­mi­na; ce­puch


SJP.pl

Czo­puch – ele­ment sta­no­wią­cy po­łą­cze­nie ot­wo­rów wy­lo­to­wych spa­lin z pa­le­ni­ska pieca lub kotła z ka­na­ła­mi ko­mi­no­wy­mi. Po­wi­nien być pro­wa­dzo­ny jak naj­krót­szą drogą, naj­le­piej po linii pro­stej.

Jeśli to ko­niecz­ne czo­puch wy­po­sa­żo­ny jest w:

Wikipedia


czorci

→ czort; czor­tow­ski (czar­tow­ski), czar­ci, czor­to­wy


SJP.pl


czorny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czar­ny

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. brud­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­ki­go czor­ne­go psa to żech je­szcze nie wi­dzioł

 (1.2) Justa mo za­wsze czor­ne pa­zu­ry.

Wiktionary


czorsztyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim;

Wiktionary

Czorsz­tyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim, w gmi­nie Czorsz­tyn.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan Jan prze­pro­wa­dził się do Czorsz­ty­na latem zesz­łe­go roku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czorsztynianin mos., czorsztynianka ż.

 przym. czorsztyński

Wiktionary


czorsztynianin

miesz­ka­niec Czorsz­ty­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Czorsz­ty­na

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Czorsz­ty­na, uro­dzo­na w Czorsz­ty­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żad­ne­mu z czorsz­ty­nian nie przy­padł do gustu po­mysł wójta.

 (1.2) Wy­cho­dząc za ro­do­wi­te­go czorsz­ty­nia­ni­na, ma­rzy­ła o za­miesz­ka­niu w Pie­ni­nach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɔrʃtɨ̃ˈɲä̃ɲĩn, AS: čorštỹńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czorsztyn mrz.

:: fż. czorsztynianka ż.

 przym. czorsztyński

Wiktionary


czorsztynianka

miesz­kan­ka Czorsz­ty­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Czorsz­ty­na

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Czorsz­ty­na, uro­dzo­na w Czorsz­ty­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɔrʃtɨ̃ˈɲãnka, AS: čorštỹńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czorsztyn mrz.

:: fm. czorsztynianin mos.

 przym. czorsztyński

Wiktionary


czorsztyński

przy­miot­nik od: Czorsz­tyn


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Czorsz­ty­na, zwią­za­ny z Czorsz­ty­nem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Czorsz­ty­na lub czorsz­ty­nian, ma­ją­cy cechy lub wła­ści­wo­ści przy­pi­sy­wa­ne Czorsz­ty­no­wi lub czorsz­ty­nia­nom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szlak bie­gnie grzbie­tem Pie­nin Czorsz­tyń­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czorsztyn mrz., czorsztynianin mos., czorsztynianka ż.

Wiktionary


czort

po­tocz­nie:
1. sza­tan, bies, dia­beł; czart;
2. osoba do­ku­cza­ją­ca innym, nie­przy­jem­na dla in­nych;
3. osoba ruch­li­wa, ży­wot­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) dia­beł, czart

 (1.2) przen. o czło­wie­ku złym

 (1.3) żart. o czło­wie­ku peł­nym ener­gii, spryt­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czart mzw./mos.

 przym. czarci

Wiktionary


czortkowski

→ Czort­ków (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl


czortków

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto wy­dzie­lo­ne z re­jo­nu na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, sie­dzi­ba re­jo­nu czort­kow­skie­go, po­ło­żo­ne nad Se­re­tem;

Wiktionary

Ga­le­ria: cerk­wie

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czortkowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Czartków

Wiktionary


czortopchajka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. środ. slang. stary, zni­szczo­ny sa­mo­chód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego sa­mo­chód to wiel­ka kle­ko­czą­ca czor­top­chaj­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɔrtɔpˈxajka, AS: čortopχai ̯ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dezel, fajans, grat, gruchot, klamot, klekot, obdrapaniec, próchno, przeżytek, relikt, rupieć, rzęch, skansen, starocie, staroć, szmelc, śmieć, wrak, zabytek, złom

Wiktionary


czortowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie ho­ro­deń­skim;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czortowiecki

Wiktionary


czortowski

→ czort; czar­tow­ski, czor­ci (czar­ci), czor­to­wy


SJP.pl


czortowy

→ czort; czor­tow­ski (czar­tow­ski), czor­ci (czar­ci)


SJP.pl


czoski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czo­szą, do­ty­czą­cy Czo­szy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czosza ż.

Wiktionary


czosnaczek

dwu­let­nia ro­śli­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych, o bia­łych, pach­ną­cych czosn­kiem kwia­tach, sto­so­wa­na w me­dy­cy­nie lu­do­wej


SJP.pl

Czos­na­czek ("Al­lia­ria" Heist. ex Fabr.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Obej­mu­je dwa ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w Eu­ro­pie, pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce i za­chod­niej Azji. W całym za­się­gu ro­dza­ju, także w Pol­sce, wy­stę­pu­je czos­na­czek po­spo­li­ty "A. pe­tio­la­ta". Jako ga­tu­nek zaw­le­czo­ny i in­wa­zyj­ny obec­ny jest także w USA, Ka­na­dzie i Ar­gen­ty­nie. W re­jo­nie Ka­u­ka­zu ro­śnie "Al­lia­ria ta­u­ri­ca".

Wikipedia


czosnek

dwu­let­nia, ce­bul­ko­wa ro­śli­na wa­rzyw­na, uży­wa­na jako przy­pra­wa ku­chen­na oraz śro­dek lecz­ni­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­lium|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z po­dro­dzi­ny czosn­ko­wych obej­mu­ją­cy około sied­miu­set ga­tun­ków;

 (1.2) bot. ro­śli­na lub ro­śli­ny z ro­dza­ju czos­nek (1.1)

 (1.3) spoż. ja­rzy­na przy­pra­wo­wa z ce­bu­li upraw­nych ga­tun­ków czosn­ku (1.1), zwy­kle czosn­ku po­spo­li­te­go

Wiktionary

Czos­nek ("Al­lium" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych ("Ama­ryl­li­da­ce­ae"), daw­niej za­li­cza­ny do osob­no wy­o­dręb­nia­nej ro­dzi­ny czosn­ko­wa­tych ("Al­lia­ce­ae") lub li­lio­wa­tych ("Li­lia­ce­ae"). Obej­mu­je około 880–1000 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na wszyst­kich kon­ty­nen­tach pół­ku­li pół­noc­nej, prze­de wszyst­kim w stre­fie umiar­ko­wa­nej, ale na po­łud­nie się­ga­ją stre­fy rów­ni­ko­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Czos­nek zwy­czaj­ny i czos­nek niedź­wie­dzi to dwa ga­tun­ki z ro­dza­ju Al­lium. Obyd­wa ga­tun­ki czosn­ku mają zna­cze­nie w zie­lar­stwie.

 (1.2) Na tej grząd­ce ro­śnie czos­nek.

 (1.2) Czosn­ki ozdob­ne po­le­cam do każ­de­go ogro­du, ład­nie się pre­zen­tu­ją w każ­dym to­wa­rzy­stwie.

 (1.3) Czos­nek jest sze­ro­ko sto­so­wa­ny jako przy­pra­wa.

 (1.3) Czos­nek był znany już w sta­ro­żyt­no­ści jako ar­ty­kuł spo­żyw­czy i śro­dek lecz­ni­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔsnɛk, AS: čosnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czosnkówka ż., czosnkowe nmos., czosnkowanie n., poczosnkowanie n., czosnkowate nmos.

:: zdrobn. czosneczek m.

 czas. czosnkować ndk., poczosnkować dk.

 przym. czosnkowy

 przysł. czosnkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) gw. Górny Śląsk knoblech, knobloch

Wiktionary


czosnkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czosn­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieczosnkowanie n., czosnek mrz.

 czas. czosnkować ndk.

Wiktionary


czosnkowate

ro­dzi­na obej­mu­ją­ca około 700 ga­tun­ków ro­ślin ziel­nych z klasy jed­no­li­ścien­nych, wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie umiar­ko­wa­nej na całej kuli ziem­skiej (z wy­jąt­kiem Au­stra­lii i Nowej Ze­lan­dii); na­le­żą do niej mię­dzy in­ny­mi: czos­nek, ce­bu­la zwy­czaj­na, aga­pant


SJP.pl


czosnkowaty

po­dob­ny do czosn­ku


SJP.pl


czosnkowce

po­dro­dzi­na ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; czosn­ko­we


SJP.pl


czosnkowe

po­dro­dzi­na ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; czosn­kow­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­lio­i­de­ae|Herb.|ref=tak., po­dro­dzi­na ro­ślin ziel­nych za­li­cza­na do ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych;

Wiktionary

Czosn­ko­we ("Al­lio­i­de­ae" Her­bert) – po­dro­dzi­na ro­ślin ziel­nych za­li­cza­na do ama­ryl­ko­wa­tych ("Ama­ryl­li­da­ce­ae"), do nie­daw­na wy­róż­nia­na zwy­kle w ran­dze ro­dzi­ny czosn­ko­wa­te ("Al­lia­ce­ae" J. G. Agardh). Na­le­ży tu w za­leż­no­ści od uję­cia 13 do 20 ro­dza­jów łą­czo­nych w trzy ple­mio­na, obej­mu­ją­cych ok.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Licz­ne ga­tun­ki czosn­ko­wych upra­wia­ne są jako ro­śli­ny ozdob­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czosnkowy

 rzecz. czosnek mrz.

Wiktionary


czosnkowiec

przed­sta­wi­ciel po­dro­dzi­ny ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych


SJP.pl


czosnkowy

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od: czos­nek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔsn̥ˈkɔvɨ, AS: čosn̦kovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czosnek m., czosnkowe nmos.

Wiktionary


czosnkówka

błot­nisz­ka czosn­ków­ka - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny błot­nisz­ko­wa­tych


SJP.pl


czosnowski

przy­miot­nik od: Czos­nów


SJP.pl


czosnyka

naz­wi­sko


SJP.pl


czosnów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Czos­nów (do 1 stycz­nia 1997 no­si­ła nazwę Czos­nów Pier­wszy) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie no­wod­wor­skim, w gmi­nie Czos­nów. Sie­dzi­ba gminy Czos­nów.

Do 1954 roku sie­dzi­ba gminy Cząst­ków. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Czos­nów. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go.

Wikipedia


czosza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­nej Rosji eu­ro­pej­skiej, w ob­wo­dzie ar­chan­giel­skim, ucho­dzi do Za­to­ki Czo­skiej Morza Ba­rent­sa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czoski

Wiktionary


czołdar

daw­niej: ozdob­ne przy­kry­cie na konia; cza­prak


SJP.pl

Czoł­dar (osm.-tur. "czuł­tar") – dłu­gie, wy­ko­na­ne z wełny okry­cie konia, które za­kry­wa jego przód, barki i czę­ścio­wo szyję.

Wikipedia


czołem

poz­dro­wie­nie, przy­wi­ta­nie po­pu­lar­ne w woj­sku oraz po­mię­dzy oso­ba­mi o więk­szej za­ży­ło­ści


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) wojsk. służy do poz­dro­wie­nia (przy­wi­ta­nia) prze­ło­żo­nych oraz zwierzch­ni­ków

 (1.2) wojsk. służy do poz­dro­wie­nia (po­że­gna­nia) prze­ło­żo­nych oraz zwierzch­ni­ków

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. zo­bacz. czoło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czo­łem Panie Pre­zy­den­cie!

 (1.2) Czo­łem Do­wód­co! Jadę na in­ter­wen­cję.

 (2.1) Nie wal czo­łem w mur!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czoło n., czółko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) witam

 (1.2) żegnam, pozdrawiam

 (2.1) głową

Wiktionary


czołg

ro­dzaj sil­nie uz­bro­jo­ne­go i opan­ce­rzo­ne­go wozu bo­jo­we­go na za­wie­sze­niu gą­sie­ni­co­wym, przy­sto­so­wa­ne­go do po­ru­sza­nia się w trud­nym te­re­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. po­jazd bo­jo­wy po­ru­sza­ją­cy się na gą­sie­ni­cach, wy­po­sa­żo­ny w ar­ma­tę i pan­cerz;

Wiktionary

Czołg – gą­sie­ni­co­wy wóz bo­jo­wy, przez­na­czo­ny do walki z si­ła­mi prze­ciw­ni­ka na krót­kich i śred­nich dy­stan­sach za po­mo­cą ognia pła­sko­to­ro­we­go. Cięż­ki pan­cerz i duża mo­bil­ność za­pew­nia­ją czoł­gom przetr­wa­nie na polu bitwy, a napęd gą­sie­ni­co­wy poz­wa­la na prze­mie­szcza­nie się z dużą pręd­ko­ścią w trud­nym te­re­nie. Czołg jest za­sad­ni­czym środ­kiem pro­wa­dze­nia walki lą­do­wej, zwła­szcza na­tar­cia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Współ­czes­ne dzia­ło, szcze­gól­nie dzia­ło be­zo­drzu­to­we, musi tra­fić w czołg od pier­wsze­go strza­łu.

 (1.1) Nasi ro­zbi­li w Poz­nań­skiem sto czoł­gów, sie­dem­dzie­siąt sa­mo­lo­tów strą­co­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔwk, AS: čou̯k

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołgista m., czołgistka ż., czołgowisko n., czołganie n., przeczołganie n., wyczołganie n.

:: zgrub. czołgisko n.

 czas. czołgać ndk., przeczołgać dk., wyczołgać dk.

 przym. czołgowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. tank

Wiktionary


czołganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czoł­gać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ogrom­na część pol­skich firm to po­li­go­ny czoł­ga­nia pra­cow­ni­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołg m., czołgista m., przeczołganie n., czołgisko n.

 czas. czołgać się, czołgać ndk., przeczołgać dk.

 przym. czołgowy

Wiktionary


czołganka

na­roż­na ozdo­ba ka­mien­na bazy ko­lum­ny ro­mań­skiej; żabka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. ele­ment zdob­ni­czy w ar­chi­tek­tu­rze, naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­cy w więk­szej ilo­ści

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żabka

Wiktionary


czołgać

1. po­ni­żać kogoś;
2. zmu­szać kogoś do po­ru­sza­nia się na czwo­ra­kach


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. pejor. po­wo­do­wać czy­jeś upo­ko­rze­nie lub po­ni­że­nie

 (1.2) zmu­szać kogoś do czoł­ga­nia się (2.1)

 (2.2) przen. po­ni­żać się przed kimś

 (2.3) przen. książk. o mgle lub dymie: snuć się nisko, tuż nad zie­mią

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po co czoł­gać ludzi po lesie?

 (2.1) Od rana na po­li­go­nie czoł­ga­my się na zmia­nę z oko­py­wa­niem się.

 (2.2) Nie ma mowy, nie będę czoł­gał się przed dy­rek­to­rem skam­la­jąc o pod­wyż­kę.

 (2.3) Dziś wśród zgli­szczów leżą po­mię­te win­ni­ce, a z nich dym czoł­ga się w niebo nie już kłę­ba­mi, ale ni­cia­mi (…) sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔwɡat͡ɕ, AS: čou̯gać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołgisko n., przeczołganie n., czołganie n., czołg m., czołgista m., czołgistka ż.

 czas. przeczołgać dk., przeczołgiwać ndk., wyczołgać dk., wyczołgiwać ndk., odczołgać dk., odczołgiwać ndk.

 przym. czołgowy

Wiktionary


czołgisko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. pot. zgrub. od: czołg

 (1.2) rzad. pot. duży czołg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak się cze­pia­cie T-34, może to i fak­tycz­nie za­wod­ne czoł­gi­sko było ale przyz­wo­i­te jeśli cho­dzi o pa­ra­me­try jezd­ne i uz­bro­je­nie i oczy­wi­ście na­da­ją­ce się do MASOWEJ pro­duk­cji. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołg mrz., czołgista m., czołgistka ż., czołgowisko n., czołganie n., przeczołganie n., wyczołganie n.

 czas. czołgać ndk., przeczołgać dk., wyczołgać dk.

 przym. czołgowy

Wiktionary


czołgista

żoł­nierz z for­ma­cji pan­cer­nej czoł­gów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. żoł­nierz ob­słu­gu­ją­cy czołg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pi­ja­ni czoł­gi­ści w kącie ry­cze­li na całe gar­dło ba­war­skie pio­sen­ki.

 (1.1) Kie­dyś wszy­scy czoł­gi­ści uży­wa­li heł­mo­fo­nów ze słu­chaw­ka­mi i la­ryn­go­fo­na­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔwʲˈɟista, AS: čou̯ʹǵista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołg m., czołganie n., czołgowisko n., przeczołganie n., czołgisko n.

 przym. czołgowy

 czas. czołgać się, czołgać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. pancerniak

Wiktionary


czołgistka

→ czoł­gi­sta


SJP.pl

Patrz:

czołgista

czołgot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ornit. dzię­cioł

Wiktionary


czołgowisko

ćwi­czeb­ny po­li­gon z torem przesz­kód dla czoł­gów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wojsk. miej­sce (po­li­gon) przez­na­czo­ne na ćwi­cze­nia czoł­gów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bry­ga­da Pan­cer­na od­by­ła ćwi­cze­nia na mo­skiew­skim czoł­go­wi­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɔwɡɔˈvʲiskɔ, AS: čou̯govʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołg m., czołgista m., czołgisko n.

 przym. czołgowy

Wiktionary


czołgowy

zwią­za­ny z czoł­giem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z czoł­giem; skła­da­ją­cy się z czoł­gów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaraz po wej­ściu na teren po­se­sji od­kry­li ar­se­nał, któ­re­go się nie spo­dzie­wa­li… Przy bra­mie wja­zdo­wej le­ża­ła za­byt­ko­wa gą­sie­ni­ca czoł­go­wa i koło, któ­rych szu­ka­no.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołgisko n., czołg mrz., czołgista mos., czołgistka ż., czołgowisko n., czołganie n., przeczołganie n., wyczołganie n.

 czas. czołgać ndk., przeczołgać dk., wyczołgać dk.

Wiktionary


czoło

1. część twa­rzy czło­wie­ka nad brwia­mi i nosem;
2. część przed­nia cze­goś; przód, front, fa­sa­da;


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. część głowy nad brwia­mi i po­mię­dzy skroń­mi

 (1.2) po­czą­tek, przed­nia część cze­goś roz­cią­gnię­te­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czoło – po­ję­cie z za­kre­su ana­to­mii
  • czoło – for­ty­fi­ka­cje
  • Czoło – nie­ist­nie­ją­ca wieś na Bia­ło­ru­si
  • Czoło – po­la­na w Gor­cach
  • Czoło – szczyt w Be­ski­dzie Ma­kow­skim
  • Czoło – szczyt w Be­ski­dzie Małym (w pół­noc­no-za­chod­nim grzbie­cie Gro­nia Jana Pawła II)
  • Czoło (Zam­czy­ska) – szczyt w Be­ski­dzie Małym (w pa­śmie Ły­si­ny)
  • Czoło – szczyt w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim
  • Czoło – szczyt w Bie­szcza­dach
  • Czoło – szczyt w Kar­ko­no­szach
  • Czoło – szczyt na Po­gó­rzu Kar­ko­no­skim
  • Czoło – szczyt w Pie­ni­nach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój tato ma wy­so­kie czoło.

 (1.2) Lance Arm­strong wy­su­wa się na czoło pe­le­to­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔwɔ, AS: čou̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołówka ż., czelność ż., czołowanie n.

:: zdrobn. czółko n.

 czas. czołować ndk.

 przym. czołowy, czelny

 przysł. czołowo

 wykrz. czołem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) początek, awangarda

Wiktionary


czołobitniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czo­ło­bit­nie


SJP.pl


czołobitniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czo­ło­bit­ny


SJP.pl


czołobitność

→ czo­ło­bit­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest czo­ło­bit­ne; cecha tych, któ­rzy są czo­ło­bit­ni

Wiktionary

Patrz:

czołobitny

Powiązane:

 przym. czołobitny

 przysł. czołobitnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hołdownictwo

Wiktionary


czołobitny

uni­żo­ny, pełen po­ko­ry, słu­żal­czy, hoł­dow­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pełen po­ko­ry i sza­cun­ku wobec kogoś, w spo­sób aż słu­żal­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na uwagę, że warto by­ło­by pro­pa­gan­dę uczy­nić mniej czo­ło­bit­ną wobec ZSRR i bar­dziej straw­ną dla Po­la­ków, pre­mier od­po­wia­da: "Wszyst­ko, co zro­bi­cie w tej dzie­dzi­nie, bę­dzie ro­zu­mia­ne w Mosk­wie jako pro­pa­gan­da an­ty­ra­dziec­ka".

 (1.1) Kiedy Alek­san­der za­czął wpro­wa­dzać per­ski ce­re­mo­niał, Kal­li­ste­nes bun­to­wał się prze­ciw­ko czo­ło­bit­nym oby­cza­jom i zo­stał stra­co­ny za udział w spi­sku.

 (1.1) Otóż, Wy­so­ka Izbo, ja nie pi­sa­łem i nie będę pisał czo­ło­bit­nych li­stów do ko­go­kol­wiek.

 (1.1) W końcu nie od pa­ra­dy “drogi Alek­san­der” jest naj­wier­niej­szym w tej czę­ści Eu­ro­py przy­ja­cie­lem pre­zy­den­ta Busha, a pre­mier Mil­ler jed­nym z ośmiu czo­ło­bit­nych “mi­ni­stran­tów”, żeby jeden z dru­gim kanc­lerz, czy inny Chi­rac wy­po­mi­na­li nam ser­wi­lizm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołobitność ż.

 przysł. czołobitnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) służalczy

Wiktionary


czołoczub

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Prio­nops|ref=tak.;

Wiktionary


czołowy

1. zwią­za­ny z czo­łem (czę­ścią głowy);
2. jeden z pier­wszych, wy­su­wa­ją­cy się na pier­wszy plan; przo­du­ją­cy, wy­bit­ny, głów­ny;
3. znaj­du­ją­cy się na prze­dzie; przed­ni, fron­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) anat. do­ty­czą­cy czoła

 (1.2) głów­ny, wio­dą­cy

 (1.3) fron­to­wy, przed­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ge­ne­rał Eu­ge­niusz Kusz­ko w imie­niu na­czel­ne­go do­wód­cy WP od­czy­tał roz­kaz o odz­na­cze­niu po­śmiert­nym czo­ło­wych bo­ha­te­rów pow­sta­nia w get­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔˈwɔvɨ, AS: čou̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czółko n., czołówka ż., czoło

Wiktionary


czołówka

1. pier­wsze sze­re­gi, front;
2. wy­su­nię­ta na czoło grupa za­wod­ni­ków w biegu lub raj­dzie;
3. grupa ludzi wy­bit­nych, elita;
4. wstęp­na część filmu;
5. naj­waż­niej­sza wia­do­mość lub ar­ty­kuł w ga­ze­cie, za­mie­szczo­ne na czo­ło­wym miej­scu;
6. po­tocz­nie: zde­rze­nie czo­ło­we sa­mo­cho­dów;
7. la­tar­ka no­szo­na na czole


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. po­cząt­ko­wa część po­ru­sza­ją­cej się grupy

 (1.2) la­tar­ka no­szo­na na gło­wie

 (1.3) telew. plan­sza­an­sze po­cząt­ko­we filmu

 (1.4) stre­szcze­nie in­for­ma­cji pra­so­wej na jej po­cząt­ku

 (1.5) grupa jed­no­stek naj­lep­szych w danej kla­sy­fi­ka­cji

 (1.6) pot. zde­rze­nie czo­ło­we po­ja­zdów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czo­łów­ka – po­tocz­ne okre­śle­nie la­tar­ki czo­ło­wej
  • w al­pi­niz­mie – ścia­na czo­ło­wa fi­la­ra
  • czo­łów­ka – wy­su­nię­ty po­dod­dział woj­sko­wy
  • czo­łów­ka (po­li­gra­fia) – ma­te­riał dzien­ni­kar­ski (zwła­szcza ar­ty­kuł) ot­wie­ra­ją­cy ko­lum­nę re­dak­cyj­ną ga­ze­ty
  • czo­łów­ka (film) – po­cząt­ko­wa sek­wen­cja filmu, pre­zen­tu­ją­ca lo­go­ty­py pro­du­cenc­kie i na­pi­sy wstęp­ne, lub pio­sen­kę ot­wie­ra­ją­cą film (naj­czę­ściej ani­mo­wa­ny)
  • Czo­łów­ka tech­nicz­na – wy­dzie­lo­na ze skła­du jed­nost­ki lot­ni­czej część per­so­ne­lu i sprzę­tu przy­by­wa­ją­ca pier­wsza na nowe lot­ni­sko w cza­sie prze­ba­zo­wa­nia
  • Wyt­wór­nia Fil­mo­wa „Czo­łów­ka” – pol­ska wyt­wór­nia fil­mo­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bie­ga­cze czo­łów­ki mają ka­den­cję na po­zio­mie 90-100 k/min, pod­czas gdy śred­nia bie­ga­ją­cych nie­za­wo­do­wo to coś po­mię­dzy 80 a 85 k/min. (z [http://www.na­pie­raj.pl/xoops/mo­du­les/newbb/view­to­pic.php?post_id=17377 In­ter­ne­tu])

 (1.5) W ran­kin­gu ta firma jest w samej czo­łów­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔˈwufka, AS: čou̯ufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czoło n., czółko n., czelność ż., naczelny m., naczelna ż.

 przym. czołowy, czołówkowy, naczelny

Wiktionary


czołówkowy

zwią­za­ny z czo­łów­ką


SJP.pl


czpak

naz­wi­sko


SJP.pl


czrezwyczajka

po­tocz­na nazwa WCzK, czyli or­ga­ni­za­cji po­prze­dza­ją­cej NKWD i KGB w Rosji so­wiec­kiej; cze­rez­wy­czaj­ka


SJP.pl


czterdziecha

zgru­bie­nie od: czter­dziest­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od czter­dziest­ka (wszyst­kie zna­cze­nia, zwy­kle czter­dzie­ści lat)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na par­kie­cie sza­la­ły same czter­dzie­chy.

 (1.1) Mar­ko­wi stu­knę­ła czter­dzie­cha i nagle za­czął się oglą­dać za ma­ło­la­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestka ż.

 licz. czterdzieści, czterdziesty

 przym. czterdziesty

Wiktionary


czterdziestak

coś, co zaj­mu­je czter­dzie­ste miej­sce lub jest zwią­za­ne z licz­bą 40, np. pokój


SJP.pl


czterdziestka

1. licz­ba czter­dzie­ści;
2. wiek czter­dzie­stu lat;
3. pokój, au­to­bus, dom itp. oz­na­czo­ny nu­me­rem 40;
4. to, co się skła­da z czter­dzie­stu jed­no­stek, czę­ści, np. grupa czter­dzie­sto­o­so­bo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 40

 (1.2) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­dzie­stu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

 (1.3) wiek 40 lat

 (1.4) pot. ko­bie­ta w wieku 40 lat

 (1.5) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 40

Wiktionary

Czter­dziest­ka – część wsi Si­pio­ry w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Kcy­nia.

Z dniem 1.12.2009 Czter­dziest­ka zo­sta­ła wy­o­dręb­nio­na jako część wsi Si­pio­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) PIN do drzwi skład­ni­cy to po pro­stu dwie czter­dziest­ki, to bar­dzo pro­ste, nie spo­sób nie za­pa­mię­tać.

 (1.2) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała czter­dziest­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

 (1.3) Mój pro­fe­sor jest gdzieś koło czter­dziest­ki.

 (1.3) Sin­giel­ka, daw­niej stara panna, może być młoda, co oz­na­cza w dzi­siej­szych cza­sach, że ma około czter­dziest­ki.

 (1.5) Z urny peł­nej po­nu­me­ro­wa­nych kul wy­lo­so­wa­łem czter­dziest­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstka, AS: čterʹʒ́estka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziecha ż.

 przym. czterdziesty

 licz. czterdzieści, czterdzieścioro

Wiktionary


czterdziestkaczwórka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 44

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 44

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­dzie­stu czte­rech czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby ma­ją­ce w dacie uro­dze­nia nu­me­ro­lo­gicz­ną czter­dziest­kęcz­wór­kę wy­róż­nia­ją się od­wa­gą i po­czu­ciem hu­mo­ru.

 (1.2) W serii ko­mik­sów o Eryku Krwa­wym czter­dziest­kacz­wór­ka była po­zy­cją naj­trud­niej­szą do zdo­by­cia.

 (1.3) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała czter­dziest­kacz­wór­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaˈt͡ʃfurka, AS: čterʹʒ́estkačfurka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty czwarty

 liczgł. czterdzieści cztery

Wiktionary


czterdziestkadwójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 42

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 42

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­dzie­stu dwóch czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ta­bli­cy wy­ni­ków po­ja­wi­ła się czter­dziest­kad­wój­ka.

 (1.2) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to czter­dziest­kad­wój­ka szwan­ku­je.

 (1.3) Mu­ze­al­nik z pie­tyz­mem ro­zło­żył w nowej podś­wiet­la­nej ga­blo­cie całą czter­dziest­kęd­wój­kę śred­nio­wiecz­nych ar­te­fak­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaˈdvujka, AS: čterʹʒ́estkadvui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty drugi

 liczgł. czterdzieści dwa

Wiktionary


czterdziestkadziewiątka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 49

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 49

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­dzie­stu dzie­wię­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PIN do drzwi skład­ni­cy to po pro­stu dwie czter­dziest­ki­dzie­wiąt­ki, to bar­dzo pro­ste, nie spo­sób nie za­pa­mię­tać.

 (1.2) Do cen­trum miała nas za­brać czter­dziest­ka­dzie­wiąt­ka, a tym­cza­sem oka­za­ło się, że po se­zo­nie zmie­nio­no trasy i roz­kła­dy jazdy.

 (1.3) Mu­ze­al­nik z pie­tyz­mem ro­zło­żył w nowej podś­wiet­la­nej ga­blo­cie całą czter­dziest­kę­dzie­wiąt­kę śred­nio­wiecz­nych ar­te­fak­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkad͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka, AS: čterʹʒ́estkaʒ́evʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty dziewiąty

 liczgł. czterdzieści dziewięć

Wiktionary


czterdziestkajedynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 41

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 41

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­dzie­stu jeden czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczę­śli­wą licz­bą jest czter­dziest­ka­je­dyn­ka.

 (1.2) Z urny peł­nej po­nu­me­ro­wa­nych kul wy­lo­so­wa­łem czter­dziest­kę­je­dyn­kę.

 (1.3) Mu­ze­al­nik z pie­tyz­mem ro­zło­żył w nowej podś­wiet­la­nej ga­blo­cie całą czter­dziest­kę­je­dyn­kę śred­nio­wiecz­nych ar­te­fak­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkajɛˈdɨ̃nka, AS: čterʹʒ́estkai ̯edỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty pierwszy

 liczgł. czterdzieści jeden

Wiktionary


czterdziestkapiątka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 45

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 45

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­dzie­stu pię­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby ma­ją­ce w dacie uro­dze­nia nu­me­ro­lo­gicz­ną czter­dziest­kę­piąt­kę wy­róż­nia­ją się od­wa­gą i po­czu­ciem hu­mo­ru.

 (1.2) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to czter­dziest­ka­piąt­ka szwan­ku­je.

 (1.3) W ko­lek­cji śred­nio­wiecz­nych monet do peł­nej czter­dziest­ki­piąt­ki bra­ku­je mi je­szcze ośmiu uni­ka­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaˈpʲjɔ̃ntka, AS: čterʹʒ́estkapʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty piąty

 liczgł. czterdzieści pięć

Wiktionary


czterdziestkasiódemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 47

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 47

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­dzie­stu sied­miu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość przy stole z ru­let­ką z nie­do­wie­rza­niem pa­trzył, jak kula za­trzy­mu­je się na czter­dziest­ce­sió­dem­ce.

 (1.2) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to czter­dziest­ka­sió­dem­ka szwan­ku­je.

 (1.3) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała czter­dziest­ka­sió­dem­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaɕuˈdɛ̃mka, AS: čterʹʒ́estkaśudẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty siódmy

 liczgł. czterdzieści siedem

Wiktionary


czterdziestkaszóstka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 46

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 46

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­dzie­stu sze­ściu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczę­śli­wą licz­bą jest czter­dziest­ka­szóst­ka.

 (1.2) Muszę na­u­czyć się na pa­mięć stu sutr, a cią­gle mam pro­ble­my z czter­dziest­ką­szóst­ką.

 (1.3) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała czter­dziest­ka­szóst­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaˈʃustka, AS: čterʹʒ́estkašustka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty szósty

 liczgł. czterdzieści sześć

Wiktionary


czterdziestkatrójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 43

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 43

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­dzie­stu trzech czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczę­śli­wą licz­bą jest czter­dziest­ka­trój­ka.

 (1.2) W serii ko­mik­sów o Eryku Krwa­wym czter­dziest­ka­trój­ka była po­zy­cją naj­trud­niej­szą do zdo­by­cia.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała czter­dziest­ka­trój­ka kos­mo­na­u­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkaˈtrujka, AS: čterʹʒ́estkatrui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty trzeci

 liczgł. czterdzieści trzy

Wiktionary


czterdziestkaósemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 48

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 48

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­dzie­stu ośmiu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ta­bli­cy wy­ni­ków po­ja­wi­ła się czter­dziest­ka­ó­sem­ka.

 (1.2) Do cen­trum miała nas za­brać czter­dziest­ka­ó­sem­ka, a tym­cza­sem oka­za­ło się, że po se­zo­nie zmie­nio­no trasy i roz­kła­dy jazdy.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała czter­dziest­ka­ó­sem­ka kos­mo­na­u­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstkauˈsɛ̃mka, AS: čterʹʒ́estkausẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziesty ósmy

 liczgł. czterdzieści osiem

Wiktionary


czterdziestkowy

→ czter­dziest­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą czter­dzie­ści, do­ty­czą­cy licz­by czter­dzie­ści

Wiktionary

Patrz:

czterdziestka

czterdziestoczterolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy czter­dzie­ści czte­ry lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czter­dzie­ści czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­dzie­stocz­te­ro­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estočterolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestoczteroletni

 rzecz. czterdziestoczterolatka ż.

Wiktionary


czterdziestoczterolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca czter­dzie­ści czte­ry lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­dzie­ści czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­dzie­stocz­te­ro­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estočterolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestoczteroletni

 rzecz. czterdziestoczterolatek m.

Wiktionary


czterdziestoczteroletni

ma­ją­cy czter­dzie­ści czte­ry lata, trwa­ją­cy czter­dzie­ści czte­ry lata itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­dzie­ści czte­ry lata

 (1.2) trwa­ją­cy czter­dzie­ści czte­ry lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej po­ry­wacz, czter­dzie­stocz­te­ro­let­ni tech­nik, w oba­wie przed zde­ma­sko­wa­niem po­peł­nił sa­mo­bój­stwo, rzu­ca­jąc się pod po­ciąg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estočteroletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestoczterolatek m., czterdziestoczterolatka ż.

Wiktionary


czterdziestodniowy

ma­ją­cy czter­dzie­ści dni, trwa­ją­cy czter­dzie­ści dni itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy czter­dzie­ści dni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­szcze na lipca pier­wsze­go, dru­gie­go, za­po­wie­dzią de­szczu czter­dzie­stod­nio­we­go.

 (1.1) Wła­śnie roz­po­czę­li­śmy czter­dzie­stod­nio­wy post.

Wiktionary


czterdziestodwugodzinny

trwa­ją­cy czter­dzie­ści dwie go­dzi­ny


SJP.pl


czterdziestodwulatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy czter­dzie­ści dwa lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czter­dzie­ści dwa lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­dzie­stod­wu­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔdvuˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estodvulatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestodwuletni

 rzecz. czterdziestodwulatka ż.

Wiktionary


czterdziestodwulatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca czter­dzie­ści dwa lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­dzie­ści dwa lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­dzie­stod­wu­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔdvuˈlatka, AS: čterʹʒ́estodvulatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestodwuletni

 rzecz. czterdziestodwulatek m.

Wiktionary


czterdziestodwuletni

ma­ją­cy czter­dzie­ści dwa lata, trwa­ją­cy czter­dzie­ści dwa lata itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­dzie­ści dwa lata

 (1.2) trwa­ją­cy czter­dzie­ści dwa lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ja­śnio­na zo­sta­ła spra­wa prze­my­tu do Włoch za­byt­ko­wych przed­mio­tów, ja­kie­go pró­bo­wał do­ko­nać w marcu czter­dzie­stod­wu­let­ni ren­ci­sta z Kielc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔdvuˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estodvuletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestodwulatek m., czterdziestodwulatka ż.

Wiktionary


czterdziestodziewięciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy czter­dzie­ści dzie­więć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czter­dzie­ści dzie­więć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­dzie­sto­dzie­wię­cio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestodziewięcioletni

 rzecz. czterdziestodziewięciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestodziewięciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca czter­dzie­ści dzie­więć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­dzie­ści dzie­więć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­dzie­sto­dzie­wię­cio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestodziewięcioletni

 rzecz. czterdziestodziewięciolatek m.

Wiktionary


czterdziestodziewięcioletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­dzie­ści dzie­więć lat

 (1.2) trwa­ją­cy czter­dzie­ści dzie­więć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czter­dzie­sto­dzie­wię­cio­let­ni miesz­ka­niec Po­rę­by Wiel­kiej wpadł w ręce oś­wię­cim­skiej po­li­cji, którą pró­bo­wał prze­ku­pić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestodziewięciolatek m., czterdziestodziewięciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestogodzinny

trwa­ją­cy czter­dzie­ści go­dzin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który trwa czter­dzie­ści go­dzin

Wiktionary


czterdziestojednogodzinny

trwa­ją­cy 41 go­dzin


SJP.pl


czterdziestojednolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy czter­dzie­ści jeden lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czter­dzie­ści jeden lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­dzie­sto­jed­no­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estoi ̯ednolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestojednoletni

 rzecz. czterdziestojednolatka ż.

Wiktionary


czterdziestojednolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca czter­dzie­ści jeden lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­dzie­ści jeden lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­dzie­sto­jed­no­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estoi ̯ednolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestojednoletni

 rzecz. czterdziestojednolatek m.

Wiktionary


czterdziestojednoletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­dzie­ści jeden lat

 (1.2) trwa­ją­cy czter­dzie­ści jeden lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czter­dzie­sto­jed­no­let­ni miesz­ka­niec Lesz­na wsiadł do sa­mo­cho­du i po­je­chał do mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoi ̯ednoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestojednolatek m., czterdziestojednolatka ż.

Wiktionary


czterdziestokilkuletni

ma­ją­cy czter­dzie­ści kilka lat, trwa­ją­cy czter­dzie­ści kilka lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub trwa­ją­cy czter­dzie­ści kilka lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na trzy mie­sią­ce tra­fił do aresz­tu czter­dzie­sto­kil­ku­let­ni męż­czyz­na, miesz­ka­niec Dą­bro­wy Tar­now­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔcilkuˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoḱilkuletʹńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterdziestoparoletni

Wiktionary


czterdziestokrotność

→ czter­dzie­sto­krot­ny


SJP.pl

Patrz:

czterdziestokrotny

czterdziestokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się czter­dzie­ści razy


SJP.pl


czterdziestolatek

męż­czyz­na czter­dzie­sto­let­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba w wieku 40-49 lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca 40-49 lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­dzie­sto­lat­ka

Wiktionary

Czter­dzie­sto­la­tek (także 40-latek) – pol­ski se­rial ko­me­dio­wy w re­ży­se­rii Je­rze­go Gruzy, emi­to­wa­ny przez Te­le­wiz­ję Pol­ską od 16 maja 1975 do 19 lu­te­go 1978. Ty­tu­ło­wą rolę za­grał An­drzej Ko­pi­czyń­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­brze wy­glą­dasz, jak na czter­dzie­sto­lat­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estolatek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestolecie n.

:: fż. czterdziestolatka ż.

 przym. czterdziestoletni

Wiktionary


czterdziestolatka

1. ko­bie­ta albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca czter­dzie­ści lat;
2. okres obej­mu­ją­cy czter­dzie­ści lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca czter­dzie­ści lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­dzie­ści lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­dzie­sto­la­tek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­dek poz­nał jakąś ener­gicz­ną czter­dzie­sto­lat­kę i wy­raź­nie odżył.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estolatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestolecie n.

:: fm. czterdziestolatek m.

 przym. czterdziestoletni

Wiktionary


czterdziestolatki

osoby róż­nej płci ma­ją­ce od czter­dzie­stu do pięć­dzie­się­ciu lat


SJP.pl


czterdziestolecie

1. okres czter­dzie­stu lat;
2. czter­dzie­sta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres czter­dzie­stu lat

 (1.2) czter­dzie­sta rocz­ni­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wczo­raj ob­cho­dzi­li­śmy czter­dzie­sto­le­cie za­war­cia związ­ku mał­żeń­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: čterʹʒ́estoleće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestolatek m., czterdziestolatka ż.

 przym. czterdziestoletni

Wiktionary


czterdziestoletni

ma­ją­cy czter­dzie­ści lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­dzie­ści lat

 (1.2) trwa­ją­cy czter­dzie­ści lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pracy szu­ka­ła cały czas ale kto dziś za­trud­ni ko­bie­tę ponad czter­dzie­sto­let­nią, nie­zbyt efek­tow­ną i w do­dat­ku bez spe­cja­li­stycz­ne­go wyksz­tał­ce­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestolatek m., czterdziestolatka ż., czterdziestolecie n., czterdziestoletniość ż.

Wiktionary


czterdziestomilionowy

li­czą­cy czter­dzie­ści mi­lio­nów cze­goś


SJP.pl


czterdziestominutowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy czter­dzie­ści minut

Wiktionary


czterdziestoosobowy

1. skła­da­ją­cy się z czter­dzie­stu osób;
2. przez­na­czo­ny dla czter­dzie­stu osób


SJP.pl


czterdziestoośmiogodzinny

trwa­ją­cy czter­dzie­ści osiem go­dzin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który trwa czter­dzie­ści osiem go­dzin, trwa­ją­cy pełne dwie doby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zapis z dwu­na­ste­go czerw­ca, kiedy za­prze­sta­no re­stryk­cyj­nej czter­dzie­sto­o­śmio­go­dzin­nej ob­ser­wa­cji, wska­zu­je na po­wrót do normy.

Wiktionary


czterdziestoośmiolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy czter­dzie­ści osiem lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czter­dzie­ści osiem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­dzie­sto­o­śmio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́est•ośmʹi ̯olatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestoośmioletni

 rzecz. czterdziestoośmiolatka ż.

Wiktionary


czterdziestoośmiolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca czter­dzie­ści osiem lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­dzie­ści osiem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­dzie­sto­o­śmio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlatka, AS: čterʹʒ́est•ośmʹi ̯olatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestoośmioletni

 rzecz. czterdziestoośmiolatek m.

Wiktionary


czterdziestoośmioletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­dzie­ści osiem lat

 (1.2) trwa­ją­cy czter­dzie­ści osiem lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czter­dzie­sto­o­śmio­let­ni miesz­ka­niec No­we­go Sącza bę­dzie na­dzo­ro­wał służ­by kry­mi­nal­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́est•ośmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestoośmiolatek m., czterdziestoośmiolatka ż.

Wiktionary


czterdziestoośmiościan

jedna z pro­stych po­sta­ci kry­sta­lo­gra­ficz­nych, o naj­więk­szej moż­li­wej licz­bie ścian w kształ­cie trój­ką­tów róż­no­bocz­nych


SJP.pl


czterdziestoparoletni

ma­ją­cy czter­dzie­ści parę lat, trwa­ją­cy czter­dzie­ści parę lat itp.; czter­dzie­sto­kil­ko­let­ni, czter­dzie­sto­kil­ku­let­ni


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub trwa­ją­cy czter­dzie­ści kilka lat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔparɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoparoletʹńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterdziestokilkuletni

Wiktionary


czterdziestopięciohektarowy

a) bę­dą­cy wiel­ko­ści czter­dzie­stu pię­ciu hek­ta­rów;
b) po­sia­da­ją­cy czter­dzie­ści pięć hek­ta­rów ziemi (np. rol­nik czter­dzie­sto­pię­cio­hek­ta­ro­wy)


SJP.pl


czterdziestopięcioipółletni

ma­ją­cy czter­dzie­ści pięć lat i pół roku


SJP.pl


czterdziestopięciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy czter­dzie­ści pięć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czter­dzie­ści pięć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­dzie­sto­pię­cio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estopʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestopięcioletni

 rzecz. czterdziestopięciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestopięciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca czter­dzie­ści pięć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­dzie­ści pięć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­dzie­sto­pię­cio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estopʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestopięcioletni

 rzecz. czterdziestopięciolatek m.

Wiktionary


czterdziestopięciolecie

1. okres czter­dzie­stu pię­ciu lat;
2. czter­dzie­sta piąta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl


czterdziestopięcioletni

ma­ją­cy czter­dzie­ści pięć lat, trwa­ją­cy czter­dzie­ści pięć lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­dzie­ści pięć lat

 (1.2) trwa­ją­cy czter­dzie­ści pięć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czter­dzie­sto­pię­cio­let­ni Józef F., pse­u­do­nim Be­ret­ta, pow­tór­nie trafi przed sąd pod za­rzu­tem usi­ło­wa­nia ro­zbo­ju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estopʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestopięciolatek m., czterdziestopięciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestopięciominutowy

trwa­ją­cy czter­dzie­ści pięć minut


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy czter­dzie­ści pięć minut

Wiktionary


czterdziestorublowy

ma­ją­cy war­tość czter­dzie­stu rubli


SJP.pl


czterdziestosiedmiolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy czter­dzie­ści sie­dem lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czter­dzie­ści sie­dem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­dzie­sto­sied­mio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estośedmʹi ̯olatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestosiedmioletni

 rzecz. czterdziestosiedmiolatka ż.

Wiktionary


czterdziestosiedmiolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca czter­dzie­ści sie­dem lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­dzie­ści sie­dem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­dzie­sto­sied­mio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estośedmʹi ̯olatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestosiedmioletni

 rzecz. czterdziestosiedmiolatek m.

Wiktionary


czterdziestosiedmioletni

ma­ją­cy czter­dzie­ści sie­dem lat, trwa­ją­cy czter­dzie­ści sie­dem lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­dzie­ści sie­dem lat

 (1.2) trwa­ją­cy czter­dzie­ści sie­dem lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­ste­ty, ten za­led­wie czter­dzie­sto­sied­mio­let­ni bi­skup Wiecz­ne­go Mia­sta umarł nie­ca­łe czter­na­ście mie­się­cy póź­niej, a Ko­ściół po­grą­żył się na wiele lat w je­szcze głęb­szym kry­zy­sie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estośedmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestosiedmiolatek m., czterdziestosiedmiolatka ż.

Wiktionary


czterdziestosiedmiominutowy

trwa­ją­cy czter­dzie­ści sie­dem minut


SJP.pl


czterdziestostopniowy

1. ma­ją­cy czter­dzie­ści stop­ni (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy czter­dzie­ści stop­ni, eta­pów


SJP.pl


czterdziestosześciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy czter­dzie­ści sześć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czter­dzie­ści sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­dzie­sto­sze­ścio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estošeśćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestosześcioletni

 rzecz. czterdziestosześciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestosześciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca czter­dzie­ści sześć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­dzie­ści sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­dzie­sto­sze­ścio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: čterʹʒ́estošeśćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestosześcioletni

 rzecz. czterdziestosześciolatek m.

Wiktionary


czterdziestosześcioletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­dzie­ści sześć lat

 (1.2) trwa­ją­cy czter­dzie­ści sześć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczest­ni­czą­cy w niej czter­dzie­sto­sze­ścio­let­ni męż­czyz­na zbli­żył się do księ­dza Ed­war­da Ja­nia­ka, bi­sku­pa po­moc­ni­cze­go Ar­chi­die­cez­ji Wroc­ław­skiej i wy­cią­gnął za­pal­nicz­kę ga­zo­wą w kształ­cie pi­sto­le­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estošeśćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestosześciolatek m., czterdziestosześciolatka ż.

Wiktionary


czterdziestotrzyipółletni

ma­ją­cy czter­dzie­ści trzy lata i pół roku, trwa­ją­cy czter­dzie­ści trzy lata i pół roku itp.


SJP.pl


czterdziestotrzylatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy czter­dzie­ści trzy lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czter­dzie­ści trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­dzie­sto­trzy­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlatɛk, AS: čterʹʒ́estoṭšylatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestotrzyletni

 rzecz. czterdziestotrzylatka ż.

Wiktionary


czterdziestotrzylatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca czter­dzie­ści trzy lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­dzie­ści trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­dzie­sto­trzy­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlatka, AS: čterʹʒ́estoṭšylatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterdziestotrzyletni

 rzecz. czterdziestotrzylatek m.

Wiktionary


czterdziestotrzyletni

ma­ją­cy czter­dzie­ści trzy lata, trwa­ją­cy czter­dzie­ści trzy lata itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­dzie­ści trzy lata

 (1.2) trwa­ją­cy czter­dzie­ści trzy lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czter­dzie­sto­trzy­let­ni pa­cjent tra­fił do po­rad­ni aler­go­lo­gicz­nej z po­wo­du ca­ło­rocz­ne­go ka­ta­ru i za­pa­le­nia spo­jó­wek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: čterʹʒ́estoṭšyletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestotrzylatek m., czterdziestotrzylatka ż.

Wiktionary


czterdziestotysięczny

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 40 000

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛstɔtɨˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: čterʹʒ́estotyśẽṇčny

Wiktionary


czterdziesty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 40


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 40

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­sta­wą praw­ną za­trzy­ma­nia po­dej­rza­ne­go przez Po­li­cję jest art. 244 kpk (= ar­ty­kuł dwie­ście czter­dzie­sty czwar­ty ko­dek­su po­stę­po­wa­nia kar­ne­go).

 (1.1) Ka­u­czu­ko­we prze­wo­dy od tych masek naw­le­ka­li póź­niej w roku czter­dzie­stym, czter­dzie­stym pier­wszym, dru­gim na kie­row­ni­ce wóz­ków ro­we­ro­wych: mia­sto za­peł­ni­ło się tłu­mem bez­ro­bot­nych ku­li­sów i w uży­cie wesz­ła trój­ko­ło­wa rik­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ, AS: čterʹʒ́esty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziecha ż., czterdziestka ż.

 licz. czterdzieści, czterdzieścioro

Wiktionary


czterdzieści

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 40


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny (zbio­ro­wy: czter­dzie­ścio­ro)

 (1.1) licz­ba na­tu­ral­na na­stęp­na po 39 i po­prze­dza­ją­ca 41;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przysz­łym ty­god­niu bę­dzie miał czter­dzie­ści lat.

 (1.1) To kosz­tu­je czter­dzie­ści koron i pięć øre.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi, AS: čterʹʒ́ėśći

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestka ż., czterdziecha ż.

 przym. czterdziesty

 licz. czterdzieścioro

Wiktionary


czterdzieścioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 40, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 40

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym roku sty­pen­dia otrzy­ma­ło czter­dzie­ścio­ro ucz­niów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrʲd͡ʑɛ̇ɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: čterʹʒ́ėśćoro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterdziestka ż.

 przym. czterdziesty

 licz. czterdzieści

Wiktionary


czterechsetlecie

1. okres czte­ry­stu lat;
2. czte­rech­set­na rocz­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres czte­ry­stu lat

 (1.2) czte­rech­set­na rocz­ni­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wczo­raj ob­cho­dzi­li­śmy czte­rech­set­le­cie na­da­nia praw miej­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɛxsɛˈtlɛt͡ɕɛ, AS: čtereχsetleće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterechsetletni, czterystoletni, czterystuletni

Wiktionary


czterechsetletni

ma­ją­cy czte­ry­sta lat, trwa­ją­cy czte­ry­sta lat itp.


SJP.pl


czterechsetna

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 400


SJP.pl


czterechsetny

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 400


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od czte­ry­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kio­skach uka­zał się czte­rech­set­ny numer na­sze­go mie­sięcz­ni­ka .

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɛxˈsɛtnɨ, AS: čtereχsetny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterysetka ż.

 licz. czterysta

 przym. czterysetny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterysetny

Wiktionary


czternasta

go­dzi­na czter­na­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) go­dzi­na 14, go­dzi­na druga po po­łud­niu

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: czter­na­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) mój sa­mo­lot od­la­tu­je mniej wię­cej o trzy­na­stej albo o czter­na­stej, albo o pięt­na­stej, albo coś koło tego.

Wiktionary

Powiązane:

 licz. czternaście

 przym. czternasty

 rzecz. czternastak mzw.

Wiktionary


czternastak

byk je­le­nia o czter­na­stu koń­cach w wień­cu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) łow. jeleń o po­tęż­nym wień­cu z czter­na­sto­ma od­no­ga­mi (razem na obu ty­kach)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastka ż., czternasta ż.

 przym. czternasty

 licz. czternaście, czternaścioro

Wiktionary


czternastka

1. licz­ba czter­na­ście;
2. wiek czter­na­stu lat;
3. pokój, au­to­bus, szko­ła, dom itp. oz­na­czo­ny nu­me­rem 14;
4. to, co się skła­da z czter­na­stu jed­no­stek, czę­ści, np. grupa czter­na­sto­o­so­bo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 14

 (1.2) coś, co oz­na­czo­ne jest licz­bą 14

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z czter­na­stu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

 (1.4) pot. dziew­czy­na w wieku czter­na­stu lat

 (1.5) pot. do­dat­ko­wa, czter­na­sta pen­sja

 (1.6) pot. wiek czter­na­stu lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na na­stęp­nych drzwiach zo­ba­czył czter­nast­kę.

 (1.2) W któ­rym bloku miesz­ka Paweł? W czter­nast­ce.

 (1.3) Re­mi­za wy­po­sa­ży­ła całą czter­nast­kę w ubra­nia ognio­od­por­ne i to­por­ki.

 (1.4) Na par­kie­cie sza­la­ła jakaś jas­no­wło­sa czter­nast­ka, za­pew­ne córka wła­ści­cie­li.

 (1.5) Je­szcze wam nie wy­pła­ci­li za­le­głej czter­nast­ki?

 (1.6) Koń­cząc czter­nast­kę, my­śla­łem tylko o grach kom­pu­te­ro­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrˈnastka, AS: čternastka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastak mzw.

 przym. czternasty

 licz. czternaście, czternaścioro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) czternastolatka

 (1.5) czternasta pensja

Wiktionary


czternastkowy

→ czter­nast­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą czter­na­ście, do­ty­czą­cy licz­by czter­na­ście

Wiktionary

Patrz:

czternastka

czternastodniowy

ma­ją­cy czter­na­ście dni (dwa ty­god­nie), trwa­ją­cy czter­na­ście dni (dwa ty­god­nie) itp.; dwu­ty­god­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy czter­na­ście dni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku czter­na­stu dni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku opłat za­leż­nych od spół­dziel­ni za­cho­wa­ny zo­sta­nie czter­na­stod­nio­wy okres po­wia­da­mia­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈdʲɲɔvɨ, AS: čternastodʹńovy

Wiktionary


czternastogodzinny

trwa­ją­cy czter­na­ście go­dzin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy czter­na­ście go­dzin

 (1.2) bę­dą­cy w wieku czter­na­stu go­dzin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: čternastogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary


czternastoipółletni

bę­dą­cy w wieku czter­na­stu lat i pół roku


SJP.pl


czternastokilometrowy

ma­ją­cy dłu­gość czter­na­stu ki­lo­me­trów, wy­no­szą­cy czter­na­ście ki­lo­me­trów


SJP.pl


czternastokropka

bie­dron­ka czter­na­sto­krop­ka - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny bie­dron­ko­wa­tych; gie­las czter­na­sto­pla­mek


SJP.pl


czternastokrotnie

przy­słó­wek

 (1.1) czter­na­ście razy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Mamy tutaj Or­mia­ni­na, który przez nas i po­li­cję za­trzy­my­wa­ny był już czter­na­sto­krot­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: čternastokrotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastokrotność ż.

 przym. czternastokrotny

Wiktionary


czternastokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się czter­na­ście razy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/pow­ta­rza­ją­cy się czter­na­ście razy

 (1.2) taki, który osią­gnął/zdo­był/robił coś czter­na­ście razy

 (1.3) czter­na­ście razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Silva i An­drew (1987) ak­cen­tu­ją moż­li­wość wy­stą­pie­nia róż­nic w plo­nie tej samej od­mia­ny aż do czter­na­sto­krot­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈkrɔtnɨ, AS: čternastokrotny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastokrotność ż.

 przysł. czternastokrotnie

Wiktionary


czternastokąt

fi­gu­ra pła­ska ma­ją­ca 14 kątów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­kąt ma­ją­cy czter­na­ście boków i czter­na­ście kątów wew­nętrz­nych

Wiktionary

Czter­na­sto­kąt fo­rem­ny – wie­lo­kąt wy­pu­kły, który ma 14 rów­nych boków oraz 14 kątów o rów­nej mie­rze. Każdy z nich ma miarę for­mu­la_1 zaś ich suma wy­no­si 2160°.

Pole po­wierzch­ni czter­na­sto­ką­ta fo­rem­ne­go o boku dłu­go­ści for­mu­la_2 wy­ra­ża się wzo­rem:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bo tak w ogóle to War­sza­wa na ma­zo­wiec­kiej rów­ni­nie roz­ca­pie­rzo­na jest jak czter­na­sto­kąt.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czternastobok

Wiktionary


czternastolatek

chło­piec czter­na­sto­let­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­pak ma­ją­cy czter­na­ście lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czter­na­ście lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czter­na­sto­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈlatɛk, AS: čternastolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czternastoletni

 rzecz.

:: fż. czternastolatka ż.

Wiktionary


czternastolatka

1. dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca czter­na­ście lat;
2. okres obej­mu­ją­cy czter­na­ście lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziew­czy­na ma­ją­ca czter­na­ście lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czter­na­ście lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czter­na­sto­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈlatka, AS: čternastolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czternastoletni

 rzecz. czternastolatek m.

Wiktionary


czternastolatki

chło­piec czter­na­sto­let­ni


SJP.pl


czternastolecie

1. okres czter­na­stu lat;
2. czter­na­sta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl


czternastoletni

1. trwa­ją­cy czter­na­ście lat; przy­pa­da­ją­cy za czter­na­ście lat;
2. bę­dą­cy w wieku czter­na­stu lat, ma­ją­cy czter­na­ście lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czter­na­ście lat

 (1.2) trwa­ją­cy czter­na­ście lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­led­wie czter­na­sto­let­ni osioł wcale nie musi czuć się stary.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈlɛtʲɲi, AS: čternastoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastolecie n., czternastolatek m., czternastolatka ż.

Wiktionary


czternastoliterowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który skła­da się z czter­na­stu liter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słowo „fun­da­men­ta­lizm” jest czter­na­sto­li­te­ro­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrˈnastɔˌlʲitɛˈrɔvɨ, AS: čternastolʹiterovy

Wiktionary


czternastomiesięczny

ma­ją­cy czter­na­ście mie­się­cy, trwa­ją­cy czter­na­ście mie­się­cy itp.


SJP.pl


czternastominutowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy czter­na­ście minut

Wiktionary


czternastoosobowy

1. skła­da­ją­cy się z czter­na­stu osób;
2. przez­na­czo­ny dla czter­na­stu osób


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla czter­na­stu osób, mo­gą­cy po­mie­ścić czter­na­ście osób

 (1.2) zło­żo­ny z czter­na­stu osób, wy­ko­ny­wa­ny przez czter­na­ście osób

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W szpi­ta­lu spot­ka­łam pie­lę­gniar­kę, która stra­ci­ła całą czter­na­sto­o­so­bo­wą, naj­bliż­szą ro­dzi­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔːsɔˈbɔvɨ, AS: čternast•osobovy

Wiktionary


czternastopiętrowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zło­żo­ny z par­te­ru i czter­na­stu kon­dy­gna­cji po­ło­żo­nych nad nim

Wiktionary


czternastoplamek

gie­las czter­na­sto­pla­mek - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny bie­dron­ko­wa­tych; bie­dron­ka czter­na­sto­krop­ka


SJP.pl


czternastostopniowy

1. ma­ją­cy czter­na­ście stop­ni (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy czter­na­ście stop­ni, eta­pów


SJP.pl


czternastotomowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z czter­na­stu tomów, za­war­ty w czter­na­stu to­mach, wy­da­ny w czter­na­stu to­mach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: čternastotõmovy

Wiktionary


czternastotygodniowy

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy czter­na­ście ty­god­ni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku czter­na­stu ty­god­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: čternastotygodʹńovy

Wiktionary


czternastowieczny

do­ty­czą­cy czter­na­ste­go wieku, po­cho­dzą­cy z czter­na­ste­go wieku, ży­ją­cy w czter­na­stym wieku, dzie­ją­cy się w czter­na­stym wieku itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­da­rzył się lub żył w czter­na­stym wieku; taki, który po­cho­dzi z czter­na­ste­go wieku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnastɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ, AS: čternastovʹi ̯ečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastowiecze n.

Wiktionary


czternastowierszowy

skła­da­ją­cy się z czter­na­stu wier­szy


SJP.pl


czternastozgłoskowiec

ro­dzaj ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go, w któ­rym każdy wers skła­da się z czter­na­stu zgło­sek


SJP.pl

Czter­na­stoz­gło­sko­wiec – roz­miar wier­sza sy­la­bicz­ne­go, skła­da­ją­cy się z czter­na­stu sylab i wy­stę­pu­ją­cy w róż­nych for­ma­tach śred­niów­ko­wych.

Pod­sta­wo­we od­mia­ny czter­na­stoz­gło­skow­ca to czter­na­stoz­gło­sko­wiec sy­me­trycz­ny 14 (7 + 7) i czter­na­stoz­gło­sko­wiec asy­me­trycz­ny 14 (8 + 6).

Wikipedia


czternastozgłoskowy

zło­żo­ny z czter­na­stu zgło­sek (sylab); czter­na­sto­sy­la­bo­wy


SJP.pl


czternastościan

wie­lo­ścian o 14 ścia­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o czter­na­stu ścia­nach

Wiktionary


czternasty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 14


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 14

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) dzień mie­sią­ca po trzy­na­stym

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) czter­na­sta: go­dzi­na czter­na­sta

Wiktionary

Czter­na­sty – śród­pu­szczań­ska część wsi To­pi­ło w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim, w gmi­nie Haj­nów­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Pra­wo­sław­ni miesz­kań­cy wsi na­le­żą do pa­ra­fii Wnie­bow­stą­pie­nia Pań­skie­go w Orzesz­ko­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O (go­dzi­nie) czter­na­stej mamy ważne spot­ka­nie.

 (2.1) Przyś­pie­szo­ny kurs bycia Po­la­kiem za­czął się czter­na­ste­go lu­te­go, gdy do ich miesz­ka­nia wpa­dło czte­rech czer­wo­no­ar­mi­stów z ka­ra­bi­na­mi i dłu­gi­mi spi­cza­sty­mi ba­gne­ta­mi na lu­fach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrˈnastɨ, AS: čternasty

Wiktionary

Powiązane:

 przedr. czternasto-

 rzecz. czternastka ż., czternastak mzw., czternasta ż.

 liczgł. czternaście

 licz. czternaścioro

Wiktionary


czternaście

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 14


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) 14

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z moich obli­czeń wy­ni­ka, że osiem­dzie­siąt pięć plus czter­na­ście równa się dzie­więć­dzie­siąt dzie­więć.

 (1.1) Zgod­nie z re­gu­ła­mi gry w golfa, w tor­bie gol­fo­wej można mieć mak­sy­mal­nie czter­na­ście kijów.

 (1.1) Nie je­stem zmę­czo­na, mimo że pra­cu­ję już od czter­na­stu go­dzin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃtɛrˈnaɕt͡ɕɛ, AS: čternaśće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czternasty

 licz. czternaścioro

 rzecz. czternasta ż., czternastak mzw., czternastka ż.

Wiktionary


czternaścioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 14, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 14

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czter­na­ścio­ro ucz­niów z na­szej klasy (sze­ściu chłop­ców i osiem dziew­czy­nek) zak­wa­li­fi­ko­wa­ło się do fi­na­łu kon­kur­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrnaɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: čternaśćoro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czternastka ż., czternastak mzw.

 przym. czternasty

 licz. czternaście

Wiktionary


cztero-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych czte­ro­krot­ne wy­stą­pie­nie cze­goś

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych ca­łość skła­da­ją­cą się z czte­rech czę­ści

Wiktionary

Powiązane:

 licz. cztery

Wiktionary


czteroaktowy

o ut­wo­rze sce­nicz­nym: ma­ją­cy czte­ry akty


SJP.pl


czteroaktówka

sztu­ka te­a­tral­na lub inny utwór sce­nicz­ny skła­da­ją­cy się z czte­rech aktów


SJP.pl


czteroarkuszowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech ar­ku­szy


SJP.pl


czteroarowy

ma­ją­cy po­wierzch­nię czte­rech arów


SJP.pl


czteroatomowy

zło­żo­ny z czte­rech ato­mów, np. czą­stecz­ka czte­ro­a­to­mo­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. chem. zło­żo­ny z czte­rech ato­mów

Wiktionary


czterobarwny

ma­ją­cy czte­ry barwy (ko­lo­ry); czte­ro­ko­lo­ro­wy


SJP.pl


czterobiegowy

1. o me­cha­niz­mie na­pę­do­wym: ma­ją­cy czte­ry biegi;
2. o po­jeź­dzie: wy­po­sa­żo­ny w me­cha­nizm na­pę­do­wy o czte­rech bie­gach


SJP.pl


czterobiegunowy

ma­ją­cy czte­ry bie­gu­ny


SJP.pl


czterobitowy

1. za­wie­ra­ją­cy czte­ry bity;
2. dzia­ła­ją­cy w opar­ciu o słowa (roz­ka­zy, dane) dłu­go­ści czte­rech bitów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) in­form. taki, który za­wie­ra czte­ry bity

 (1.2) in­form. taki, który dzia­ła w opar­ciu o słowa (roz­ka­zy, dane) dłu­go­ści czte­rech bitów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔbʲiˈtɔvɨ, AS: čterobʹitovy

Wiktionary


czteroboczny

ma­ją­cy czte­ry boki; czwo­ro­bocz­ny


SJP.pl


czterobramkowy

cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się strze­le­niem czte­rech bra­mek


SJP.pl


czterobrygadówka

sy­stem or­ga­ni­za­cji pracy sto­so­wa­ny w za­kła­dach pracy funk­cjo­nu­ją­cych w spo­sób cią­gły (24 go­dzi­ny na dobę przez 7 dni w ty­god­niu), po­le­ga­ją­cy na po­dzia­le za­ło­gi na 4 bry­ga­dy, pra­cu­ją­ce na 3 zmia­ny


SJP.pl


czterocalowy

ma­ją­cy dłu­gość czte­rech cali


SJP.pl


czterochlorek

che­micz­ny zwią­zek dwus­kład­ni­ko­wy, w któ­re­go czą­stecz­ce wy­stę­pu­ją czte­ry atomy chlo­ru


SJP.pl


czterocyfrowy

zło­żo­ny z czte­rech cyfr


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z czte­rech cyfr, ma­ją­cy czte­ry cyfry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakie jest praw­do­po­do­bień­stwo tego, że lo­so­wo wy­bra­na licz­ba cał­ko­wi­ta do­dat­nia mniej­sza od 10000 jest czte­ro­cy­fro­wa?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔt͡sɨfˈrɔvɨ, AS: čterocyfrovy

Wiktionary


czterocylindrowy

ma­ją­cy czte­ry cy­lin­dry, np. sa­mo­chód czte­ro­cy­lin­dro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy czte­ry cy­lin­dry

Wiktionary


czteroczęściowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech czę­ści


SJP.pl


czteroczłonowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech czło­nów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy czte­ry czło­ny, skła­da­ją­cy się z czte­rech czło­nów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔt͡ʃwɔ̃ˈnɔvɨ, AS: čteroču̯õnovy

Wiktionary


czterodaniowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech dań


SJP.pl


czterodniowy

ma­ją­cy czte­ry dni, trwa­ją­cy czte­ry dni itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy czte­ry dni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku czte­rech dni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈdʲɲɔvɨ, AS: čterodʹńovy

Wiktionary


czterodniówka

okres czte­rod­nio­wy; coś, co trwa czte­ry dni


SJP.pl


czterodolarowy

ma­ją­cy war­tość czte­rech do­la­rów


SJP.pl


czterodrzwiowy

ma­ją­cy czwo­ro drzwi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czwo­ro drzwi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­mo­chód jest czte­rodrz­wio­wy, z dość sze­ro­ki­mi drzwia­mi przed­ni­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈḍʒvʲjɔvɨ, AS: čteroḍžvʹi ̯ovy

Wiktionary


czterodziałaniowy

zwy­kle o kal­ku­la­to­rze - wy­ko­nu­ją­cy czte­ry typy dzia­łań: do­da­wa­nie, odej­mo­wa­nie, mno­że­nie i dzie­le­nie


SJP.pl


czterodziałowy

1. o in­sty­tu­cji: ma­ją­cy czte­ry dzia­ły;
2. czte­ro­czę­ścio­wy, czte­ro­dziel­ny


SJP.pl


czterodzielny

zło­żo­ny z czte­rech czę­ści, dzie­lą­cy się na czte­ry czę­ści; czwór­dziel­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który jest po­dzie­lo­ny na czte­ry czę­ści

Wiktionary


czterodźwięk

akord skła­da­ją­cy się z czte­rech róż­nych dźwię­ków


SJP.pl

Czte­rodź­więk – akord zło­żo­ny z czte­rech dźwię­ków. Jego bazą jest trójdź­więk, do któ­re­go do­da­ny jest in­ter­wał li­czo­ny od prymy tego akor­du – od tego in­ter­wa­łu akord bie­rze swoją nazwę. Naj­czę­ściej spo­ty­ka­ny­mi in­ter­wa­ła­mi które można dodać do akor­du są sek­sta lub sep­ty­ma.

Wikipedia


czteroelementowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z czte­rech ele­men­tów

Wiktionary


czteroetapowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w czte­rech eta­pach, fa­zach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔɛtaˈpɔvɔ, AS: čteroetapovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteroetapowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterofazowo, czterostopniowo

Wiktionary


czteroetapowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech eta­pów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z czte­rech eta­pów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔɛtaˈpɔvɨ, AS: čteroetapovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. czteroetapowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterostopniowy, czterofazowy

Wiktionary


czteroetyloołów

zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako śro­dek prze­ciw­stu­ko­wy do ben­zyn; te­tra­e­ty­lo­o­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. tru­ją­ca, be­zbarw­na, ole­i­sta ciecz, sto­so­wa­na głów­nie jako śro­dek prze­ciw­stu­ko­wy do ben­zyn, me­ta­lo­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym C8H20Pb;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czte­ro­e­ty­lo­o­łów oraz czte­ro­me­ty­lo­o­łów są uży­wa­ne jako środ­ki prze­ciw­stu­ko­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔɛtɨlɔˈːwuf, AS: čteroetyl•ou̯uf

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tetraetyloołów, czteroetylek ołowiu (IV), tetraetylek ołowiu (IV)

Wiktionary


czterofazowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w czte­rech fa­zach, eta­pach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔfaˈzɔvɔ, AS: čterofazovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterofazowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czteroetapowo, czterostopniowo

Wiktionary


czterofazowy

1. skła­da­ją­cy się z czte­rech faz, eta­pów;
2. dzia­ła­ją­cy w ukła­dzie od­po­wied­nich czte­rech prą­dów prze­mien­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z czte­rech faz, eta­pów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔfaˈzɔvɨ, AS: čterofazovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. czterofazowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterostopniowy, czteroetapowy

Wiktionary


czterofluorek

zwią­zek che­micz­ny z czą­stecz­ką za­wie­ra­ją­cą czte­ry atomy flu­o­ru; te­tra­flu­o­rek


SJP.pl


czterofluoroetylen

flu­o­ro­po­chod­na ety­le­nu; be­zbarw­ny gaz palny, nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie


SJP.pl


czterofrankowy

ma­ją­cy war­tość czte­rech fran­ków


SJP.pl


czterofunkcyjny

ma­ją­cy czte­ry funk­cje


SJP.pl


czterofuntowy

ma­ją­cy war­tość czte­rech fun­tów


SJP.pl


czterogodzinny

trwa­ją­cy czte­ry go­dzi­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy czte­ry go­dzi­ny

 (1.2) bę­dą­cy w wieku czte­rech go­dzin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Druga tura ple­bi­scy­tu po­le­gać bę­dzie na wy­bra­niu naj­lep­sze­go ut­wo­ru, który 1 stycz­nia 2004 roku po go­dzi­nie 18, pod­czas czte­ro­go­dzin­nej, fi­na­ło­wej au­dy­cji, zo­sta­nie ogło­szo­ny Prze­bo­jem Roku 2003.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: čterogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary


czterogramowy

wa­żą­cy czte­ry gramy


SJP.pl


czterograniasty

ma­ją­cy czte­ry gra­nie (kra­wę­dzie, kanty); czwo­ro­kan­cia­sty, czwo­ro­gra­nia­sty, czte­ro­kan­cia­sty


SJP.pl


czterogroszowy

ma­ją­cy war­tość czte­rech gro­szy


SJP.pl


czterogłos

utwór na czte­ry głosy


SJP.pl


czterogłosowy

zło­żo­ny z czte­rech gło­sów, skom­po­no­wa­ny na czte­ry głosy, wy­ko­ny­wa­ny przez czte­ry głosy itp.


SJP.pl


czterogłowy

ma­ją­cy czte­ry głowy; czwo­ro­gło­wy, czwór­gło­wy


SJP.pl


czterohektarowy

a) bę­dą­cy wiel­ko­ści czte­rech hek­ta­rów;
b) po­sia­da­ją­cy czte­ry hek­ta­ry ziemi (np. rol­nik czte­ro­hek­ta­ro­wy)


SJP.pl


czterohydronaftalen

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny pow­sta­ją­cy przez uwo­dor­nie­nie naf­ta­le­nu pod ci­śnie­niem, sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik i do­da­tek do pa­li­wa w sil­ni­kach spa­li­no­wych; te­tra­hy­dro­naf­ta­len, czte­ro­wo­do­ro­naf­ta­len, te­tra­li­na


SJP.pl


czteroipółgodzinny

trwa­ją­cy czte­ry i pół go­dzi­ny


SJP.pl


czteroipółkrotny

pow­ta­rza­ją­cy się czte­ry i pół raza


SJP.pl


czteroipółletni

ma­ją­cy lub trwa­ją­cy czte­ry lata i pół roku; czte­ry­i­pół­let­ni (prze­sta­rza­łe)


SJP.pl


czteroipółmiesięczny

ma­ją­cy czte­ry i pół mie­sią­ca; trwa­ją­cy czte­ry i pół mie­sią­ca


SJP.pl


czteroipółmilionowy

li­czą­cy czte­ry i pół mi­lio­na cze­goś


SJP.pl


czteroizbowy

ma­ją­cy czte­ry izby


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zło­żo­ny z czte­rech izb, po­mie­szczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na stoku wy­bu­do­wa­no dzie­sięć czte­ro­i­zbo­wych dom­ków let­ni­sko­wych.

Wiktionary


czterojajeczny

przy­rzą­dzo­ny z czte­rech jajek, np. czte­ro­ja­jecz­ny ma­ka­ron


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który za­wie­ra czte­ry jajka (na pewną por­cję)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Star­cza­ło na pro­duk­ty co­dzien­ne­go użyt­ku – na chleb, mleko, twa­róg pół­tłu­sty, czte­ro­ja­jecz­ny ma­ka­ron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔjäˈjɛt͡ʃnɨ, AS: čteroi ̯äi ̯ečny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterojajowy

Wiktionary


czterojęzyczny

1. po­słu­gu­ją­cy się czte­re­ma ję­zy­ka­mi;
2. na­pi­sa­ny w czte­rech ję­zy­kach;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się czte­re­ma ję­zy­ka­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się czte­re­ma ję­zy­ka­mi

 (1.2) na­pi­sa­ny w czte­rech ję­zy­kach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: čteroi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czterokanałowy

o urzą­dze­niu elek­tro­nicz­nym: ma­ją­cy czte­ry ka­na­ły umoż­li­wia­ją­ce prze­kaz sy­gna­łów elek­trycz­nych


SJP.pl


czterokaratowy

wa­żą­cy czte­ry ka­ra­ty


SJP.pl


czterokartkowy

ma­ją­cy czte­ry kart­ki


SJP.pl


czterokilogramowy

1. wa­żą­cy 4 ki­lo­gra­my;
2. przez­na­czo­ny na 4 ki­lo­gra­my cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy masę równą czte­rem ki­lo­gra­mom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) pot. Ce­li­na za­pre­zen­to­wa­ła nam swoje czte­ro­ki­lo­gra­mo­we bobo.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. czterokilowy

Wiktionary


czterokilometrowy

ma­ją­cy dłu­gość czte­rech ki­lo­me­trów, wy­no­szą­cy czte­ry ki­lo­me­try


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma wiel­kość (dłu­gość) czte­rech ki­lo­me­trów

Wiktionary


czterokilowy

po­tocz­nie: czte­ro­ki­lo­gra­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) pot. czte­ro­ki­lo­gra­mo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) pot. Ma­ry­sia przy­wio­zła ze sobą swoje czte­ro­ki­lo­we bobo.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterokilogramowy

Wiktionary


czteroklamrowy

ma­ją­cy czte­ry klam­ry


SJP.pl


czteroklapowy

cy­przyk czte­ro­kla­po­wy - drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ży­wicz­lin, san­da­rak


SJP.pl


czteroklasista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. eduk. ab­sol­went szko­ły czte­ro­kla­so­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt nie za­bra­niał czte­ro­kla­si­stom kon­ty­nu­o­wa­nia nauki.

Wiktionary


czteroklasowy

obej­mu­ją­cy czte­ry klasy, ma­ją­cy czte­ry klasy


SJP.pl


czteroklasówka

po­tocz­nie: szko­ła czte­ro­kla­so­wa


SJP.pl


czterokolorowy

ma­ją­cy czte­ry ko­lo­ry (barwy); czte­ro­barw­ny


SJP.pl


czterokolumnowy

ma­ją­cy czte­ry ko­lum­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który skła­da się z czte­rech ko­lumn

Wiktionary


czterokomorowy

ma­ją­cy czte­ry ko­mo­ry


SJP.pl


czterokomorówka

po­tocz­nie: ką­piel czte­ro­ko­mo­ro­wa


SJP.pl


czterokomórkowy

zło­żo­ny z czte­rech ko­mó­rek


SJP.pl


czterokondygnacyjny

ma­ją­cy czte­ry kon­dy­gna­cje


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma czte­ry kon­dy­gna­cje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z trzech bu­dyn­ków, które są wła­śnie w trak­cie re­a­li­za­cji, dwa będą czte­ro­kon­dy­gna­cyj­ne, a jeden ośmio­pię­tro­wy.

Wiktionary


czterokonny

1. o po­jeź­dzie: za­przę­żo­ny w czte­ry konie;
2. o sil­ni­ku: ma­ją­cy moc czte­rech koni me­cha­nicz­nych


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) o po­ja­zdach: taki, który jest za­przę­ga­ny do czte­rech koni

 (1.2) skła­da­ją­cy się z czte­rech koni

 (1.3) techn. mot. ma­ją­cy moc czte­rech koni me­cha­nicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czte­ro­kon­ny, czar­ny powóz ru­szył na po­łud­nie, wzbi­ja­jąc w go­rą­ce po­wie­trze tu­ma­ny kurzu.

Wiktionary


czterokopytny

ma­ją­cy czte­ry ko­py­ta


SJP.pl


czterokołowiec

po­jazd o czte­rech ko­łach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. po­jazd po­ru­sza­ją­cy się na czte­rech ko­łach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mło­dzi zmo­to­ry­zo­wa­ni do­sied­li czte­ro­ko­łow­ców i po­je­cha­li roz­jeż­dżać leśne ście­ży­ny.

Wiktionary


czterokołowy

ma­ją­cy czte­ry koła


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma czte­ry koła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔkɔˈwɔvɨ, AS: čterokou̯ovy

Wiktionary


czterokończynowy

śro­do­wi­sko­wo: wy­stę­pu­ją­cy w czte­rech koń­czy­nach, np. po­ra­że­nie czte­ro­koń­czy­no­we


SJP.pl


czterokreślny

ok­ta­wa czte­ro­kreśl­na - ro­dzaj ok­ta­wy mu­zycz­nej


SJP.pl


czterokropka

po­rost­ni­ca czte­ro­krop­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


SJP.pl


czterokropkowy

1. ma­ją­cy czte­ry krop­ki;
2. omar­li­ca czte­ro­krop­ko­wa - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny omar­li­co­wa­tych; na­drzew­ka czte­ro­krop­ko­wa


SJP.pl


czterokrotnie

przy­słó­wek

 (1.1) czte­ry razy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: čterokrotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterokrotność ż.

 przym. czterokrotny

 przysł. czterykroć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterykroć

Wiktionary


czterokrotność

→ czte­ro­krot­ny


SJP.pl

Patrz:

czterokrotny

czterokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się czte­ry razy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się / pow­ta­rza­ją­cy się czte­ry razy

 (1.2) taki, który osią­gnął / zdo­był / robił coś czte­ry razy

 (1.3) czte­ry razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈkrɔtnɨ, AS: čterokrotny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterokrotność ż.

 przysł. czterokrotnie, czterykroć

Wiktionary


czteroksiąg

cykl czte­rech ut­wo­rów li­te­rac­kich stwo­rzo­nych przez jed­ne­go au­to­ra i od­po­wied­nio po­wią­za­nych ze sobą te­ma­tycz­nie, np. czte­rok­siąg kon­fu­cjań­ski - zbiór czte­rech naj­waż­niej­szych ksiąg fi­lo­zo­fii kon­fu­cjań­skiej; te­tra­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. dzie­ło li­te­rac­kie skła­da­ją­ce się z czte­rech czę­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Swo­i­stym czte­rok­się­giem jest dzie­ło ewan­ge­li­stów no­wo­te­sta­men­tal­nych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tetralogia

Wiktionary


czterokwiatowy

ma­ją­cy czte­ry kwia­ty


SJP.pl


czterolampowy

wy­po­sa­żo­ny w czte­ry lampy


SJP.pl


czterolatek

dziec­ko czte­ro­let­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­piec ma­ją­cy czte­ry lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od czte­ro­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: čterolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteroletni

 rzecz. czterolatka ż.

Wiktionary


czterolatka

1. dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca czte­ry lata;
2. okres obej­mu­ją­cy czte­ry lata


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziew­czyn­ka ma­ją­ca czte­ry lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od czte­ro­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: čterolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteroletni

 rzecz. czterolatek m.

Wiktionary


czterolatki

dziec­ko czte­ro­let­nie


SJP.pl


czterolecie

okres czte­rech lat


SJP.pl


czteroletni

1. trwa­ją­cy czte­ry lata; przy­pa­da­ją­cy za czte­ry lata;
2. bę­dą­cy w wieku czte­rech lat, ma­ją­cy czte­ry lata


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czte­ry lata

 (1.2) trwa­ją­cy czte­ry lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za tym po­to­kiem ro­śnie czte­ro­let­nia so­sen­ka.

 (1.2) Par­la­ment w tym kraju wy­bie­ra­ny jest na czte­ro­let­nią ka­den­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: čteroletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterolecie n., czterolatek m., czterolatka ż.

Wiktionary


czterolinijkowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech li­ni­jek; czte­ro­wer­so­wy, czte­ro­wier­szo­wy


SJP.pl


czteroliniowy

ma­ją­cy czte­ry linie


SJP.pl


czterolistkowy

ma­ją­cy czte­ry list­ki


SJP.pl


czterolistny

1. ma­ją­cy czte­ry li­ście;
2. ma­ją­cy liść skła­da­ją­cy się z czte­rech czę­ści przy­po­mi­na­ją­cych małe list­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy liść zło­żo­ny z czte­rech czę­ści w kształ­cie ma­łych list­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­le­zie­nie czte­ro­list­nej ko­ni­czy­ny przy­no­si po­dob­no szczę­ście.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈlʲistnɨ, AS: čterolʹistny

Wiktionary


czteroliterowy

zło­żo­ny z czte­rech liter


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który skła­da się z czte­rech liter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje imię jest czte­ro­li­te­ro­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔlʲitɛˈrɔvɨ, AS: čterolʹiterovy

Wiktionary


czterolitrowy

ma­ją­cy ob­ję­tość czte­rech li­trów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy po­jem­ność czte­rech li­trów, za­wie­ra­ją­cy czte­ry litry cze­goś

Wiktionary


czterolokalowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech lo­ka­li


SJP.pl


czterolufowy

ma­ją­cy czte­ry lufy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. ma­ją­cy czte­ry lufy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ła­ma­na broń czte­ro­lu­fo­wa, na­zy­wa­na czwór­luf­ką (…), jest spo­ty­ka­na niez­wy­kle rzad­ko.

Wiktionary


czteromandatowy

czte­ro­man­da­to­wy okręg wy­bor­czy - okręg, w któ­rym do ob­ję­cia są czte­ry man­da­ty po­sel­skie


SJP.pl


czteromasztowiec

sta­tek czte­ro­masz­to­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. sta­tek ma­ją­cy czte­ry masz­ty (nie li­cząc buksz­pry­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔ̃maˈʃtɔvʲjɛt͡s, AS: čterõmaštovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteromasztowy

Wiktionary


czteromasztowy

ma­ją­cy czte­ry masz­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ża­glow­cu: ma­ją­cy czte­ry masz­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­szy kla­sycz­ny ża­glo­wiec na świe­cie, czte­ro­masz­to­wy bark ro­syj­ski „Sie­dow”, wpły­nął do Gdyni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔ̃maˈʃtɔvɨ, AS: čterõmaštovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czteromasztowiec

Wiktionary


czteromeczowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech me­czów


SJP.pl


czterometrowy

ma­ją­cy dłu­gość czte­rech me­trów, wy­no­szą­cy czte­ry metry


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mie­rzą­cy czte­ry metry albo czte­ry metry kwa­dra­to­we

Wiktionary


czteromiarowy

o tak­cie: dzie­lą­cy się na czte­ry jed­nost­ki ryt­micz­ne


SJP.pl


czteromiejscowy

ma­ją­cy czte­ry miej­sca sie­dzą­ce, mie­szczą­cy czte­ry osoby


SJP.pl


czteromiesięczny

ma­ją­cy czte­ry mie­sią­ce, trwa­ją­cy czte­ry mie­sią­ce itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy czte­ry mie­sią­ce

 (1.2) bę­dą­cy w wieku czte­rech mie­się­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nase, pies Pje­te­ra, ra­so­wy wilk, zo­stał w Sztok­hol­mie, uni­ka­jąc czte­ro­mie­sięcz­nej kwa­ran­tan­ny przy po­wro­cie z wa­ka­cji do Szwe­cji.

 (1.2) Tro­chę mało na utrzy­ma­nie żony i czte­ro­mie­sięcz­ne­go dziec­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: čterõmʹi ̯ėśẽṇčny

Wiktionary


czteromilionowy

li­czą­cy czte­ry mi­lio­ny cze­goś


SJP.pl


czteromilowy

mie­rzą­cy czte­ry mile


SJP.pl


czterominutowy

trwa­ją­cy czte­ry mi­nu­ty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy czte­ry mi­nu­ty

Wiktionary


czteromocarstwowy

two­rzo­ny przez czte­ry mo­car­stwa


SJP.pl


czteromodułowy

zbu­do­wa­ny z czte­rech mo­du­łów


SJP.pl


czteromorgowy

ma­ją­cy po­wierzch­nię czte­rech mórg


SJP.pl


czteromorowy

obej­mu­ją­cy czte­ry mory, trwa­ją­cy czte­ry mory


SJP.pl


czteromotorowiec

po­jazd na­pę­dza­ny czte­re­ma mo­to­ra­mi


SJP.pl


czteromotorowy

na­pę­dza­ny czte­re­ma mo­to­ra­mi; ma­ją­cy czte­ry mo­to­ry


SJP.pl


czteronarodowy

od­no­szą­cy się do czte­rech na­ro­dów


SJP.pl


czteronasienny

wyka czte­ro­na­sien­na - ga­tu­nek wyki


SJP.pl


czteronawowy

o ko­ście­le: ma­ją­cy czte­ry nawy


SJP.pl


czteronitkowy

ma­ją­cy czte­ry nitki


SJP.pl


czteronitrometan

ole­i­sta ciecz uży­wa­na jako no­śnik tlenu w bar­dzo sil­nych mie­sza­ni­nach wy­bu­cho­wych


SJP.pl


czteronogi

zwy­kle o przed­mio­tach: ma­ją­cy czte­ry nogi; czte­ro­noż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. ma­ją­cy czte­ry nogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty­dzień roz­po­czął się od spot­ka­nia z le­ka­rzem we­te­ry­na­rii, który udzie­lał wska­zó­wek jak dbać o swo­ich czte­ro­no­gich przy­ja­ciół.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔ̃ˈnɔɟi, AS: čterõnoǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworonóg

 przym. czworonożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. czteronożny, czworonożny; książk. czworonogi

Wiktionary


czteronożnie

→ czte­ro­noż­ny


SJP.pl

Patrz:

czteronożny

czteronożny

zwy­kle o przed­mio­tach: ma­ją­cy czte­ry nogi; czte­ro­no­gi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy czte­ry nogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Straż­ni­cy miej­scy z Nakła zna­leź­li dwa szcze­nia­ki, ko­lo­ru czar­ne­go. Czte­ro­noż­ne zguby na razie znaj­du­ją się w sie­dzi­bie stra­ży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔ̃ˈnɔʒnɨ, AS: čterõnožny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworonóg

 przym. czworonożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworonożny, czworonogi, czteronogi

Wiktionary


czteronożowy

wy­po­sa­żo­ny w czte­ry noże


SJP.pl


czteroobwodowy

ma­ją­cy czte­ry ob­wo­dy


SJP.pl


czterooczak

czte­ro­o­czak świer­ko­wiec - ga­tu­nek kor­ni­ka


SJP.pl


czteroodcinkowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech od­cin­ków


SJP.pl


czterooki

ma­ją­cy czwo­ro oczu


SJP.pl


czterooktawowy

ma­ją­cy roz­pię­tość czte­rech oktaw


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. odz­na­cza­ją­cy się czte­re­ma ok­ta­wa­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­sia­da czte­ro­ok­ta­wo­wą skalę głosu oraz osią­ga re­jestr gwizd­ko­wy.

Wiktionary


czteroosobowy

1. skła­da­ją­cy się z czte­rech osób (np. dru­ży­na czte­ro­o­so­bo­wa);
2. przez­na­czo­ny dla czte­rech osób (np. czte­ro­o­so­bo­wy po­jazd)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla czte­rech osób, mo­gą­cy po­mie­ścić czte­ry osoby

 (1.2) zło­żo­ny z czte­rech osób, wy­ko­ny­wa­ny przez czte­ry osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie pier­wszej roz­mo­wy, na po­cząt­ku kwiet­nia, spra­wia wra­że­nie, jakby nie wie­rzył, że za­mie­nia re­zy­den­cję w pod­war­szaw­skim Kon­stan­ci­nie na czte­ro­o­so­bo­wą celę mo­ko­tow­skie­go wię­zie­nia.

 (1.2) Tym­cza­sem znamy już skład czte­ro­o­so­bo­wej dru­ży­ny, która bę­dzie nas re­pre­zen­to­wać w Brnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔːsɔˈbɔvɨ, AS: čter•osobovy

Wiktionary


czteroostrzowy

ma­ją­cy czte­ry ostrza


SJP.pl


czterootworowy

ma­ją­cy czte­ry ot­wo­ry


SJP.pl


czteropak

zgrzew­ka za­wie­ra­ją­ca czte­ry bu­tel­ki, pusz­ki na­po­ju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. pacz­ka zbior­cza po czte­ry sztu­ki to­wa­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak bę­dziesz w pa­wi­lo­nie, to weź mi dwa czte­ro­pa­ki piwa be­zal­ko­ho­lo­we­go.

Wiktionary


czteropalcowy

ma­ją­cy czte­ry palce


SJP.pl


czteropalczasty

zwy­kle o zwie­rzę­ciu (jego od­nó­żach, koń­czy­nach) lub przed­mio­cie: ma­ją­cy czte­ry palce


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czte­ry palce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czteropalczastość ż.

Wiktionary


czteropalnikowy

ma­ją­cy czte­ry pal­ni­ki


SJP.pl


czteropartyjny

skła­da­ją­cy się z czte­rech par­tii


SJP.pl


czteropaskowy

pęt­lak czte­ro­pa­sko­wy - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych; bal­du­rek prę­go­wa­ny


SJP.pl


czteropasmowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech pasm (np. o dro­dze, jezd­ni), dzia­ła­ją­cy w czte­rech pas­mach itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który po­sia­da czte­ry pasma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czteropasmówka ż.

Wiktionary


czteropasmówka

droga z czte­re­ma pa­sa­mi ruchu w tym samym kie­run­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) droga, która ma czte­ry pasy ruchu w jed­nym kie­run­ku

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteropasmowy

Wiktionary


czteropienny

o drze­wie: roz­ga­łę­zio­ny w czte­ry pnie


SJP.pl


czteropierścieniowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech pier­ście­ni, np. lek czte­ro­pier­ście­nio­wy, układ czte­ro­pier­ście­nio­wy


SJP.pl


czteropiętrowiec

po­tocz­nie: bu­dy­nek czte­ro­pię­tro­wy


SJP.pl


czteropiętrowy

ma­ją­cy czte­ry pię­tra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zło­żo­ny z par­te­ru i czte­rech wyż­szych kon­dy­gna­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czteropiętrowiec mrz.

Wiktionary


czteroplamek

na­drzew­ni­ca czte­ro­plam­ka - ga­tu­nek mrów­ki


SJP.pl


czteroplamka

na­drzew­ni­ca czte­ro­plam­ka - ga­tu­nek mrów­ki


SJP.pl


czteroplamkowy

pod­ka­mie­niak czte­ro­plam­ko­wy - ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny pod­ka­mie­nia­ko­wa­tych; wap­niuch


SJP.pl


czteroplamy

1. gni­lik czte­ro­pla­my - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny gni­li­ko­wa­tych;
2. kwia­to­mir czte­ro­pla­my - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl


czteropojazdowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech po­ja­zdów; taki, w któ­re­go skład wcho­dzą czte­ry po­ja­zdy


SJP.pl


czteropokojowy

zło­żo­ny z czte­rech po­ko­jów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) z czte­re­ma po­ko­ja­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Gdy­bym miała duże miesz­ka­nie, na przy­kład czte­ro­po­ko­jo­we, jeden pokój mo­gła­bym po­ży­czyć ja­kiejś pani - su­blo­ka­tor­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔpɔkɔˈjɔvɨ, AS: čteropokoi ̯ovy

Wiktionary


czteropokoleniowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z czte­rech po­ko­leń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy do­łą­czy­li do na­szej ro­dzi­ny te­ścio­wie, dom zro­bił się czte­ro­po­ko­le­nio­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔpɔkɔlɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: čteropokolẽńovy

Wiktionary


czteropokładowy

ma­ją­cy czte­ry po­kła­dy


SJP.pl


czteropolowy

od­no­szą­cy się do czte­ro­po­lów­ki


SJP.pl


czteropolówka

typ go­spo­dar­ki rol­nej po­le­ga­ją­cy na sto­so­wa­niu czte­ro­let­nie­go cyklu pło­doz­mia­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. spo­sób upra­wy roli sto­su­ją­cy czte­ro­let­ni cykl upra­wy oraz po­dział grun­tu na czte­ry czę­ści na któ­rych ko­lej­no upra­wia się zboża jare i ozime oraz ro­śli­ny oko­po­we i mo­tyl­ko­we;

Wiktionary

Czte­ro­po­lów­ka jest nieco bar­dziej skom­pli­ko­wa­ną formą pło­doz­mia­nu trój­po­lo­we­go, po­nie­waż te­re­ny upraw­ne dzie­li się tu na czte­ry pola i ko­lej­no upra­wia na nich po­szcze­gól­ne ga­tun­ki lub grupy ro­ślin w czte­ro­let­niej ro­ta­cji. Kla­sycz­na czte­ro­po­lów­ka pow­sta­ła w An­glii w XVIII wieku, obej­mo­wa­ła ro­śli­ny oko­po­we, zboża jare, ro­śli­ny mo­tyl­ko­we oraz zboża ozime. Stop­nio­wo roz­prze­strze­ni­ła się w Eu­ro­pie za­stę­pu­jąc dawny sy­stem upra­wy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czteropolówkowy

Wiktionary


czteropotencjał

po­ten­cjał pola elek­trycz­ne­go φ oraz po­ten­cjał pola ma­gne­tycz­ne­go A łą­czą­cy się w czte­ro­wek­tor Aμ


SJP.pl

Czte­ro­po­ten­cjał – po­ten­cjał pola elek­trycz­ne­go φ oraz po­ten­cjał pola ma­gne­tycz­ne­go A łączy się w czte­ro­wek­tor Aμ zwany czte­ro­po­ten­cja­łem. Wek­to­ry pól E i B są opi­sy­wa­ne przez ten­sor pola elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go, które są opi­sy­wa­ne w me­try­ce w szcze­gól­nej te­o­rii względ­no­ści o sy­gna­tu­rze (+,-,-,-).

Wikipedia


czteropoziomowy

ma­ją­cy czte­ry po­zio­my


SJP.pl


czteropołaciowy

ma­ją­cy czte­ry po­ła­cie da­cho­we


SJP.pl


czteroprocentowy

sta­no­wią­cy czte­ry pro­cent cze­goś


SJP.pl


czteropromienny

ma­ją­cy czte­ry pro­mie­nie


SJP.pl


czteropromilowy

ma­ją­cy czte­ry pro­mi­le


SJP.pl


czteroprzejazdowy

np. kar­net czte­ro­prze­ja­zdo­wy: upraw­nia­ją­cy do czte­rech prze­ja­zdów


SJP.pl


czteroprzymiotnikowy

(o wy­bo­rach, pra­wie wy­bor­czym) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się czte­re­ma za­sa­da­mi: taj­no­ścią, bez­poś­red­nio­ścią, rów­no­ścią i po­wszech­no­ścią


SJP.pl


czteroprzęsłowy

ma­ją­cy czte­ry przę­sła


SJP.pl


czteropręcikowy

1. o kwie­cie: ma­ją­cy czte­ry prę­ci­ki;
2. o ro­śli­nie: ma­ją­cy kwia­ty o czte­rech prę­ci­kach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy czte­ry prę­ci­ki

Wiktionary


czteropunktowy

1. skła­da­ją­cy się z czte­rech punk­tów;
2. ma­ją­cy wy­miar czte­rech punk­tów (np. czcion­ka)


SJP.pl


czteropęd

wek­tor czte­ro­wy­mia­ro­wy, któ­re­go skła­do­wą cza­so­wą (ze­ro­wą) jest cał­ko­wi­ta ener­gia obiek­tu fi­zycz­ne­go, skła­do­wy­mi prze­strzen­ny­mi pęd tego obiek­tu, a war­to­ścią bezwz­ględ­ną jego masa spo­czyn­ko­wa


SJP.pl

Czte­ro­pęd, czte­ro­wek­tor ener­gii-pędu – wek­tor czte­ro­wy­mia­ro­wy, któ­re­go skła­do­wą cza­so­wą (ze­ro­wą) jest cał­ko­wi­ta ener­gia obiek­tu fi­zycz­ne­go, skła­do­wy­mi prze­strzen­ny­mi pęd tego obiek­tu, a war­to­ścią bezwz­ględ­ną jego masa spo­czyn­ko­wa. Jest to czte­ro­wy­mia­ro­we uo­gól­nie­nie wek­to­ra pędu.

Wikipedia


czteropłaszczyznowy

przy­miot­nik

 (1.1) roz­mie­szczo­ny na czte­rech pła­szczyz­nach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔpwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: čteropu̯aščyznovy

Wiktionary


czteropłatkowy

ma­ją­cy czte­ry płat­ki


SJP.pl


czteropłytowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech płyt


SJP.pl


czteroramienny

ma­ją­cy czte­ry ra­mio­na, od­no­gi itp.


SJP.pl


czterordzeniowiec

po­tocz­nie: pro­ce­sor czte­ror­dze­nio­wy


SJP.pl


czterordzeniowy

ma­ją­cy czte­ry rdze­nie, np. czte­ror­dze­nio­wy pro­ce­sor


SJP.pl


czterorodzinny

przez­na­czo­ny dla czte­rech ro­dzin, mie­szczą­cy czte­ry ro­dzi­ny


SJP.pl


czterorogi

1. owca czte­ro­ro­ga - rasa owcy;
2. kur czte­ro­ro­gi - ga­tu­nek skor­pe­ny; kur ro­gacz;
3. ka­me­le­on czte­ro­ro­gi - ga­tu­nek ja­szczur­ki;
4. an­ty­lo­pa czte­ro­ro­ga - ga­tu­nek ba­wo­ła; czy­ka­ra de­kań­ska


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy czte­ry rogi

Wiktionary


czterorożny

ma­ją­cy czte­ry rogi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czte­ry rogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z czę­sto­chow­skich ka­pe­lusz­ni­ków robi trój­roż­ne i czte­ro­roż­ne bi­re­ty księ­żow­skie.

Wiktionary


czterorundowy

trwa­ją­cy czte­ry rundy


SJP.pl


czterorzędowiec

sta­ro­żyt­ny okręt z czte­re­ma rzę­da­mi wio­seł po każ­dej stro­nie


SJP.pl


czterorzędowy

ma­ją­cy czte­ry rzędy


SJP.pl


czteroręki

ma­ją­cy czte­ry ręce


SJP.pl


czterosalowy

ma­ją­cy czte­ry sale


SJP.pl


czterosekcyjny

ma­ją­cy czte­ry sek­cje


SJP.pl


czterosektorowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech sek­to­rów


SJP.pl


czterosekundowy

trwa­ją­cy czte­ry se­kun­dy


SJP.pl


czterosemestralny

skła­da­ją­cy się z czte­rech se­me­strów, po­dzie­lo­ny na czte­ry se­me­stry


SJP.pl


czterosesyjny

skła­da­ją­cy się z czte­rech sesji


SJP.pl


czterosetowy

skła­da­ją­cy się z 4 setów


SJP.pl


czterosezonowy

o se­ria­lu: ma­ją­cy czte­ry se­zo­ny


SJP.pl


czterosiekaczowce

rząd ro­śli­no­żer­nych ssa­ków ło­ży­sko­wych; za­ję­cza­ki, za­ją­coksz­tałt­ne


SJP.pl


czterosiekaczowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­śli­no­żer­nych ssa­ków ło­ży­sko­wych; za­ję­czak


SJP.pl


czterosilnikowiec

sta­tek z czte­re­ma sil­ni­ka­mi


SJP.pl


czterosilnikowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest wy­po­sa­żo­ny w czte­ry sil­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterosilnikowiec m.

Wiktionary


czteroskibowiec

typ pługa od­kła­da­ją­ce­go jed­no­cze­śnie czte­ry skiby


SJP.pl


czteroskibowy

od­kła­da­ją­cy jed­no­cze­śnie czte­ry skiby; ma­ją­cy czte­ry skiby


SJP.pl


czteroskrzydły

ma­ją­cy czte­ry skrzy­dła


SJP.pl


czteroskładnikowy

zło­żo­ny z czte­rech skład­ni­ków


SJP.pl


czterospadkowy

ma­ją­cy czte­ry spad­ki, np. dach czte­ro­spad­ko­wy


SJP.pl


czterospadowy

dach czte­ro­spa­do­wy - dach ma­ją­cy czte­ry spady (po­chy­łe pła­szczyz­ny)


SJP.pl


czterostanowiskowy

ma­ją­cy czte­ry sta­no­wi­ska


SJP.pl


czterostanowy

zło­żo­ny z czte­rech sta­nów, zwią­za­ny z czte­re­ma sta­na­mi


SJP.pl


czterostawny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. taki, który może pra­co­wać w czte­rech usta­wie­niach

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterostanowy, czteropołożeniowy

Wiktionary


czterostopniowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w czte­rech eta­pach, fa­zach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔstɔpʲˈɲɔvɔ, AS: čterostopʹńovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterostopniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czteroetapowo, czterofazowo

Wiktionary


czterostopniowość

→ czte­ro­stop­nio­wy


SJP.pl

Patrz:

czterostopniowy

czterostopniowy

1. ma­ją­cy czte­ry stop­nie (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy czte­ry stop­nie, etapy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z czte­rech stop­ni, schod­ków

 (1.2) skła­da­ją­cy się z czte­rech stop­ni, eta­pów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔstɔpʲˈɲɔvɨ, AS: čterostopʹńovy

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2) przysł. czterostopniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) czteroetapowy, czterofazowy

Wiktionary


czterostopowiec

wiersz czte­ro­sto­po­wy; te­tra­po­dia


SJP.pl


czterostopowy

1. wiersz czte­ro­sto­po­wy - wiersz skła­da­ją­cy się z czte­rech stóp; czte­ro­sto­po­wiec;
2. rzad­ko: ma­ją­cy dłu­gość czte­rech stóp


SJP.pl


czterostrefowy

zwią­za­ny z czte­re­ma stre­fa­mi


SJP.pl


czterostrofowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech strof; czte­roz­wrot­ko­wy


SJP.pl


czterostronicowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech stro­nic


SJP.pl


czterostrunny

ma­ją­cy czte­ry stru­ny; czte­ro­stru­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. po­sia­da­ją­cy czte­ry stru­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uży­wa­li do tego celu czte­ro­strun­nych lutni.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterostrunowy

Wiktionary


czterostrunowy

ma­ją­cy czte­ry stru­ny; czte­ro­strun­ny


SJP.pl


czterostrzałowy

mo­gą­cy oddać czte­ry strza­ły


SJP.pl


czterosuw

1. sil­nik czte­ro­su­wo­wy;
2. po­jazd z sil­ni­kiem czte­ro­su­wo­wym


SJP.pl


czterosuwowy

o sil­ni­ku spa­li­no­wym: pra­cu­ją­cy w cyklu czte­rech ko­lej­nych suwów tłoka; czte­ro­tak­to­wy


SJP.pl


czterosylabowiec

ro­dzaj ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go, w któ­rym każdy wers skła­da się z czte­rech sylab; czte­roz­gło­sko­wiec


SJP.pl


czterosylabowy

zło­żo­ny z czte­rech sylab (zgło­sek); czte­roz­gło­sko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy czte­ry sy­la­by, skła­da­ją­cy się z czte­rech sylab

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­sto­so­wa­li trzy ro­dza­je ide­o­gra­mów róż­nią­ce się dłu­go­ścią ar­ty­ku­la­cji: nazwy jed­no­sy­la­bo­we, słowa dwu­sy­la­bo­we i idio­my czte­ro­sy­la­bo­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔsɨlaˈbɔvɨ, AS: čterosylabovy

Wiktionary


czteroszczękowy

ma­ją­cy czte­ry szczę­ki, np. uchwyt czte­ro­szczę­ko­wy


SJP.pl


czteroszpaltowy

dru­ko­wa­ny w for­ma­cie czte­rech szpalt


SJP.pl


czteroszynowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech szyn


SJP.pl


czterosłupkowy

ma­ją­cy czte­ry słup­ki


SJP.pl


czterotakt

sil­nik czte­ro­tak­to­wy


SJP.pl


czterotaktowy

1. zło­żo­ny z czte­rech tak­tów;
2. o sil­ni­ku spa­li­no­wym: pra­cu­ją­cy w cyklu czte­rech ko­lej­nych suwów tłoka; czte­ro­su­wo­wy


SJP.pl


czterotomowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech tomów, za­war­ty w czte­rech to­mach


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) skła­da­ją­cy się z czte­rech tomów, za­war­ty w czte­rech to­mach, wy­da­ny w czte­rech to­mach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: čterotõmovy

Wiktionary


czterotonowy

1. zło­żo­ny z czte­rech tonów mu­zycz­nych;
2. wa­żą­cy czte­ry tony;
3. mie­szczą­cy czte­ry tony cze­goś;
4. mo­gą­cy unieść czte­ry tony


SJP.pl


czterotygodniowy

ma­ją­cy czte­ry ty­god­nie, trwa­ją­cy czte­ry ty­god­nie itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy czte­ry ty­god­nie

 (1.2) bę­dą­cy w wieku czte­rech ty­god­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W trak­cie nauki musi odbyć czte­ro­ty­god­nio­wą, obo­wiąz­ko­wą prak­ty­kę za­gra­nicz­ną w agen­dach Unii Eu­ro­pej­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: čterotygodʹńovy

Wiktionary


czterotysięcznik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szczyt o wy­so­ko­ści 4000 me­trów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ile czte­ro­ty­sięcz­ni­ków jest w Do­lo­mi­tach?

Wiktionary


czterotysięczny

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od czte­ry ty­sią­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W roku 639 wraz z czte­ro­ty­sięcz­nym od­dzia­łem sa­mo­wol­nie wy­ru­szył na Egipt, zdo­by­wa­jąc twier­dzę Rhi­no­co­lu­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cztery tysiące mrz.

Wiktionary


czterotłokowy

ma­ją­cy czte­ry tłoki, np. kom­pre­sor czte­ro­tło­ko­wy


SJP.pl


czterowapniowy

o czą­stecz­ce: ma­ją­cy czte­ry atomy wap­nia


SJP.pl


czterowarstwowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech warstw


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy czte­ry war­stwy, skła­da­ją­cy się z czte­rech warstw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔvarˈstfɔvɨ, AS: čterovarstfovy

Wiktionary


czterowartościowość

→ czte­ro­war­to­ścio­wy


SJP.pl

Patrz:

czterowartościowy

czterowartościowy

o pier­wiast­ku: za­wie­ra­ją­cy atomy two­rzą­ce czte­ry wią­za­nia che­micz­ne z in­ny­mi ato­ma­mi


SJP.pl


czterowatowy

ma­ją­cy moc czte­rech watów


SJP.pl


czterowektor

wek­tor o czte­rech współ­rzęd­nych na­le­żą­cy do cza­so­prze­strze­ni jako prze­strze­ni czte­ro­wy­mia­ro­wej


SJP.pl

W tym ar­ty­ku­le obo­wią­zu­je kon­wen­cja su­ma­cyj­na Ein­ste­i­na.

Czte­ro­wek­tor – wek­tor o czte­rech współ­rzęd­nych for­mu­la_1 na­le­żą­cy do cza­so­prze­strze­ni, która jest prze­strze­nią 4-wy­mia­ro­wą (do­kład­niej prze­strze­nią wek­to­ro­wą pse­u­do­e­u­kli­de­so­wą).

Ar­che­ty­pem wszyst­kich 4-wek­to­rów jest 4-wek­tor po­ło­że­nia. Na jego pod­sta­wie de­fi­niu­je się wszyst­kie inne 4-wek­to­ry.

Wikipedia


czterowektorowy

→ czte­ro­wek­tor


SJP.pl

Patrz:

czterowektor

czterowersowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech wer­sów; czte­ro­wier­szo­wy, czte­ro­li­nij­ko­wy


SJP.pl


czterowiekowy

ma­ją­cy czte­ry wieki, trwa­ją­cy czte­ry wieki


SJP.pl


czterowiersz

stro­fa czte­ro­wier­szo­wa lub utwór czte­ro­wier­szo­wy; te­tra­stych; kwar­ty­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. utwór po­e­tyc­ki lub jego wy­o­dręb­nio­na część zło­żo­na z czte­rech wer­sów;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tetrastych

Wiktionary


czterowierszowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech wier­szy


SJP.pl


czterowiosłówka

łódź o czte­rech wio­słach; czwór­ka


SJP.pl


czterowirnikowiec

ma­szy­na la­ta­ją­ca z czte­re­ma śmi­gła­mi; qu­a­dro­kop­ter, kwa­dro­kop­ter


SJP.pl


czterowirnikowy

ma­ją­cy czte­ry wir­ni­ki


SJP.pl


czterowiązkowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech wią­zek


SJP.pl


czterowlotowy

ma­ją­cy czte­ry wloty (drogi, ulice)


SJP.pl


czterowodny

w che­mii: za­wie­ra­ją­cy 4 czą­stecz­ki wody


SJP.pl


czterowodoronaftalen

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny pow­sta­ją­cy przez uwo­dor­nie­nie naf­ta­le­nu pod ci­śnie­niem, sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik i do­da­tek do pa­li­wa w sil­ni­kach spa­li­no­wych; te­tra­hy­dro­naf­ta­len, czte­ro­hy­dro­naf­ta­len, te­tra­li­na


SJP.pl


czterowymiarowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest czte­ro­wy­mia­ro­we; cecha tych, któ­rzy są czte­ro­wy­mia­ro­wi

Wiktionary

Czte­ro­wy­mia­ro­wość ( four di­men­sio­na­lism) – po­gląd, że przesz­łość, te­raź­niej­szość i przysz­łość są jed­na­ko­wo re­al­ne. Przy­kła­dem obec­no­ści czte­ro­wy­mia­ro­wo­ści w li­te­ra­tu­rze jest książ­ka Kurta Von­ne­gu­ta "Rzeź­nia numer pięć".

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czterowymiarowy

 przysł. czterowymiarowo

Wiktionary


czterowymiarowy

ma­ją­cy czte­ry wy­mia­ry


SJP.pl


czterowyrazowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech wy­ra­zów


SJP.pl


czterowątkowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co czte­ro­wąt­ko­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterowątkowy

Wiktionary


czterowęglowy

ma­ją­cy czte­ry atomy węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl


czterozakresowy

obej­mu­ją­cy czte­ry za­kre­sy, dzia­ła­ją­cy w czte­rech za­kre­sach


SJP.pl


czterozdaniowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech zdań, np. czte­ro­zda­nio­wa no­tat­ka


SJP.pl


czterozgłoskowiec

ro­dzaj ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go, w któ­rym każdy wers skła­da się z czte­rech zgło­sek


SJP.pl

Czte­roz­gło­sko­wiec – forma wier­szo­wa zło­żo­na z czte­rech sylab.

W wer­sy­fi­ka­cji pol­skiej czte­roz­gło­sko­wiec daje kilka moż­li­wo­ści kształ­to­wa­nia roz­kła­dów ak­cen­to­wych, cho­ciaż naj­czę­ściej bywa pa­rok­sy­to­nicz­ny. Wy­stę­pu­je jako sa­mo­dziel­ny wers w wier­szach izo­sy­la­bicz­nych. Bywa także wy­ko­rzy­sty­wa­ny w wier­szach róż­no­wer­so­wych lub sta­no­wi człon dłuż­szych wer­sów sy­la­bicz­nych.

Wikipedia


czterozgłoskowy

zło­żo­ny z czte­rech zgło­sek (sylab); czte­ro­sy­la­bo­wy


SJP.pl


czterozmianowy

prze­bie­ga­ją­cy na czte­ry zmia­ny, wy­ko­ny­wa­ny na czte­ry zmia­ny


SJP.pl


czteroznaczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest czte­roz­nacz­ne; cecha tych, któ­rzy są czte­roz­nacz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteroznaczny

 przysł. czteroznacznie

Wiktionary


czteroznakowy

skła­da­ją­cy się z czte­rech zna­ków


SJP.pl


czterozwrotkowy

ma­ją­cy czte­ry zwrot­ki; czte­ro­stro­fo­wy


SJP.pl


czterozębny

ma­ją­cy czte­ry zęby


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. o oso­bach ma­ją­cy czte­ry zęby

 (1.2) książk. o przed­mio­tach ma­ją­cy czte­ry zęby (ostrza)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɔˈzɛ̃mbnɨ, AS: čterozẽmbny

Wiktionary


czterozębowy

ma­ją­cy czte­ry zęby


SJP.pl


czterozłotowy

ma­ją­cy war­tość czte­rech zło­tych


SJP.pl


czterołóżkowy

wy­po­sa­żo­ny w czte­ry łóżka, mie­szczą­cy czte­ry łóżka (np. apar­ta­ment czte­ro­łóż­ko­wy)


SJP.pl


czterościenny

ma­ją­cy czte­ry ścia­ny


SJP.pl


czterośladowy

po­jazd czte­ro­śla­do­wy - po­jazd ko­ło­wy po­zo­sta­wia­ją­cy czte­ry ślady


SJP.pl


czterośrubowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. skrę­ca­ny za po­mo­cą czte­rech śrub

 (1.2) mot. wy­po­sa­żo­ny w czte­ry śruby na­pę­do­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ło­ży­ska ka­se­to­we z czte­roś­ru­bo­wym koł­nie­rzem sto­su­je się w ma­szy­nach rol­ni­czych.

 (1.2) W okrę­tach tego typu za­sto­so­wa­no czte­roś­ru­bo­wy układ na­pę­do­wy.

Wiktionary


czteroświecowy

ma­ją­cy czte­ry świe­ce, np. lich­tarz czte­roś­wie­co­wy


SJP.pl


czterożaglowy

ma­ją­cy czte­ry żagle


SJP.pl


czterożyłowy

o kablu: ma­ją­cy czte­ry żyły


SJP.pl


cztery

li­czeb­nik głów­ny oz­na­cza­ją­cy licz­bę 4


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) licz­ba 4

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) cyfra 4

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy stole stoją czte­ry krze­sła. Na tych krze­słach sie­dzi czte­rech panów.

 (1.1) W swo­jej celi dłu­gie go­dzi­ny spę­dzał na mod­lit­wach, dał sobie ogo­lić włosy, przyw­dział strój ka­płań­ski i czte­ry razy na dobę uczę­szczał do chóru naj­młod­szych ka­pła­nów.

 (2.1) Czter­dzie­ści jest za­pi­sy­wa­ne jako czte­ry-zero.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃtɛrɨ, AS: čtery

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórka ż., czwartek m., czwartak m., czwarta ż., czworaczek mzw./mrz.

 przym. czwarty, poczwórny

 licz. czworo

 czas. poczworzyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapis arabski: 4; zapis rzymski: IV; zapis grecki: δ'; reg. śl. sztyry

Wiktionary


czteryipółletni

prze­sta­rza­łe: ma­ją­cy lub trwa­ją­cy czte­ry lata i pół roku; czte­ro­i­pół­let­ni


SJP.pl


czterykroć

czte­ry razy


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) przest. dziś książk. czte­ry razy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterokrotność ż.

 przym. czterokrotny

 przysł. czterokrotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterokrotnie

Wiktionary


czterysetka

1. licz­ba 400;
2. ca­łość skła­da­ją­ca się z czte­ry­stu czę­ści lub jed­no­stek;
3. to, co jest oz­na­czo­ne licz­bą 400


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 400

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czterechsetny, czterysetny

 liczgł. czterysta

Wiktionary


czterysetny

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od czte­ry­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterysetka ż.

 licz. czterysta

 przym. czterechsetny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterechsetny

Wiktionary


czterysta

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 400


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) licz­ba 400

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na czele czte­ry­stu wo­jow­ni­ków ru­szył na­tych­miast w drogę, by zu­chwal­co­wi dać na­ucz­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃtɛrɨsta, AS: čterysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterysetka ż.

 przym. czterechsetny, czterysetny

 licz. cztery

Wiktionary


czterystoletni

ma­ją­cy czte­ry­sta lat, trwa­ją­cy czte­ry­sta lat itp.; czte­ry­stu­let­ni


SJP.pl


czterystukonny

ma­ją­cy czte­ry­sta koni, np. sil­nik czte­ry­stu­kon­ny


SJP.pl


czterystuletni

ma­ją­cy czte­ry­sta lat, trwa­ją­cy czte­ry­sta lat itp.; czte­ry­sto­let­ni


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy czte­ry­sta lat

 (1.2) trwa­ją­cy czte­ry­sta lat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃtɛrɨstuˈlɛtʲɲi, AS: čterystuletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czterechsetlecie n.

 przym. czterystoletni, czterechsetletni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czterystoletni, czterechsetletni

Wiktionary


czterystumetrowiec

bie­gacz spe­cja­li­zu­ją­cy się w bie­gach na dy­stan­sie czte­ry­stu me­trów


SJP.pl


czterystumetrowy

ma­ją­cy dłu­gość czte­ry­stu me­trów, wy­no­szą­cy czte­ry­sta me­trów


SJP.pl


czterystumetrówka

dy­stans o dłu­go­ści 400 me­trów


SJP.pl


cztota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) srom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃtɔta, AS: čtota

Wiktionary


cztujda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łódź. gęsta zupa

Wiktionary


czu

Czu (t. "Czuj", "Szu"; Чу, Чүй, Шу) – rzeka w pół­noc­nym Kir­gi­sta­nie i w po­łud­nio­wym Ka­zach­sta­nie. Jej dłu­gość wy­no­si 1067 km, po­wierzch­nia zlew­ni 62,5 tys. km², śred­ni prze­pływ 130 m³/s (u uj­ścia z gór).

Rzeka Czu pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Dżo­o­na­ryk (Dżu­wa­na­ryk) i Kocz­kor spły­wa­ją­cych z pasm Gór Kir­gi­skich i Ter­skej Ała­tau na za­chod­nim krań­cu Tien­sza­nu.

Wikipedia


czuang

język z ro­dzi­ny au­stro­ne­zyj­skiej, je­dy­ny z wiel­kich ję­zy­ków chiń­skich pi­sa­ny al­fa­be­tem ła­ciń­skim; zhu­ang


SJP.pl


czuang-cy

chiń­ski fi­lo­zof i pi­sarz (369-298 p.n.e.); Czu­ang-cy, Zhu­ang­zi


SJP.pl


czuangowie

naród za­miesz­ku­ją­cy po­łud­nio­we Chiny; Zhu­ang


SJP.pl


czub

1. upię­te wy­so­ko, ster­czą­ce na gło­wie włosy;
2. kępka ster­czą­cych na gło­wie piór, sier­ści; czu­bek; grze­bień;
3. naj­wyż­szy punkt; wierz­cho­łek; szczyt;
4. szpi­cza­ste za­koń­cze­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szpi­cza­sty ko­niec cze­goś

 (1.2) fry­zu­ra z unie­sio­ny­mi wło­sa­mi

 (1.3) zool. kępka piór lub sier­ści na gło­wie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pejor. osoba psy­chicz­nie chora

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: czu­bić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­za­ry Czub – pol­ski kie­row­ca raj­do­wy
  • Hans Jo­a­chim Czub (1951–2016) – nie­miec­ki praw­nik, sę­dzia Fe­de­ral­ne­go Try­bu­na­łu Spra­wied­li­wo­ści
  • Jacek Czub – pol­ski che­mik, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny nauk che­micz­nych, wy­kła­dow­ca Po­li­tech­ni­ki Gdań­skiej
  • Ja­nusz Czub (1938–2002) – pol­ski łucz­nik i tre­ner łucz­nict­wa
  • Ja­nusz Zyg­munt Czub (ur. 1947) – pol­ski fizyk i na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Ja­ro­sław Filip Czub – pol­ski po­li­to­log, eu­ro­pe­i­sta
  • Kry­sty­na Czu­bów­na (ur. 1954) – pol­ska dzien­ni­kar­ka, pre­zen­ter­ka pro­gra­mów in­for­ma­cyj­nych oraz lek­tor­ka fil­mów przy­rod­ni­czych i au­dy­cji ra­dio­wych
  • Mi­cha­ił An­drie­je­wicz Czub (1912–1985) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • (ur. 1984) – ro­syj­ski kos­mo­na­u­ta
  • Piotr Czub (ur. 1966) – pol­ski che­mik, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny nauk tech­nicz­nych, pro­fe­sor Po­li­tech­ni­ki Kra­kow­skiej
  • Ka­ta­rzy­na Huzar-Czub (1977–2022) – pol­ska pi­sar­ka, tłu­macz­ka i re­dak­tor­ka ksią­żek dla dzie­ci
  • Pa­nień­ski Czub – za­le­sio­ny szczyt o wy­so­ko­ści 508 m n.p.m., na Po­gó­rzu Prze­my­skim

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Ten facet to to­tal­ny czub, le­piej się z nim nie za­da­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czubacz mzw., czubatka ż., czubek mos./mrz.

 przym. czubaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpic

 (1.3) grzebień

Wiktionary


czuba

1. upię­te wy­so­ko, ster­czą­ce na gło­wie włosy;
2. kępka ster­czą­cych na gło­wie piór, sier­ści; czu­bek; grze­bień;
3. naj­wyż­szy punkt; wierz­cho­łek; szczyt;
4. szpi­cza­ste za­koń­cze­nie cze­goś


SJP.pl

Czuba (546 m) – miej­sce na pół­noc­no-za­chod­nim grzbie­cie Gro­nia Jana Pawła II w Be­ski­dzie Małym, po­mię­dzy prze­łę­czą So­si­na a Gan­ca­rzem. Nie jest to szczyt, a tylko miej­sce, w któ­rym na­stę­pu­je za­ła­ma­nie grani. Miej­sce to ma jed­nak zna­cze­nie to­po­gra­ficz­ne, gdyż na Czu­bie znaj­du­je się skrzy­żo­wa­nie dróg le­śnych i szla­ków tu­ry­stycz­nych.

Wikipedia


czubacki

naz­wi­sko


SJP.pl


czubacz

ptak z ro­dzi­ny czu­ba­czy, z rzędu grze­bią­cych, za­miesz­ku­ją­cy tro­pi­kal­ne i sub­tro­pi­kal­ne lasy Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak z ro­dzi­ny czu­ba­cze, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cra­ci­dae|ref=tak.;

Wiktionary

Zo­bacz też: Czu­bacz w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Czu­bacz (nazwa obocz­na: Pod Czu­ba­czem) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, w gmi­nie Ło­pusz­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czub m., czubek m., czubeczek m., czubienie n., czubatość ż., czubacze nmos., czubajka ż., czubatka ż., czubajeczka ż.

 czas. czubić ndk.

 przym. czubaty

 przysł. czubato

Wiktionary


czubaczowate

o ce­chach czu­ba­czo­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


czubaczowaty

o ce­chach czu­ba­czo­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


czubaj

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Idzi­kow­ska-Czu­baj – dr hab. nauk hu­ma­ni­stycz­nych, hi­sto­ryk
  • Ma­riusz Czu­baj – dr hab. nauk hu­ma­ni­stycz­nych, li­te­ra­tu­roz­naw­ca, an­tro­po­log kul­tu­ro­wy
  • Hry­ho­rij Czu­baj () – poeta i tłu­macz
  • Taras Czu­baj () − muzyk roc­ko­wy, wo­ka­li­sta, kom­po­zy­tor, tek­ściarz

Wikipedia


czubajeczka

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny pie­czar­ko­wa­tych


SJP.pl


czubajka

grzyb z ro­dzi­ny bedł­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mykol. grzyb ka­pe­lu­szo­wy, po­spo­li­cie ros­ną­cy na pa­stwi­skach i rzad­kich la­sach sos­no­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czu­baj­ka – grzyb Ma­cro­le­pio­ta
  • Czu­baj­ka – daw­niej ko­szar­ka ko­le­jo­wa, obec­nie część wsi Szer­szu­lisz­ki w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie świę­ciań­skim
  • Czu­baj­ka – daw­niej za­ścia­nek, obec­nie część wsi Za­to­ka w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie świę­ciań­skim
  • Czu­baj­ka – ko­lo­nia na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie wi­leń­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Będąc na łące, na­zbie­raj­cie czu­ba­jek, po­da­my na ko­la­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czub m., czuba ż., czubek mos./mrz., czubajeczka ż.

 czas. czubić ndk.

 przym. czubaty

 przysł. czubato

Wiktionary


czubajnik

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny pie­czar­ko­wa­tych


SJP.pl


czubak

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrian Czu­bak – pol­ski po­li­tyk
  • Ge­no­we­fa Czu­bak – pol­ska za­kon­ni­ca, „Spra­wied­li­wa wśród Na­ro­dów Świa­ta”
  • Ja­ro­sław Czu­bak – pol­ski le­karz or­to­pe­da i tra­u­ma­to­log, pro­fe­sor nauk me­dycz­nych
  • Józef Czu­bak – pol­ski urzęd­nik, dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny, że­glarz
  • Karol Czu­bak – pol­ski pił­karz
  • Ka­ta­rzy­na Dźwi­gal­ska z domu Czu­bak – pol­ska ko­szy­kar­ka
  • Kry­sty­na Czu­bak – pol­ska rze­mieśl­nik i dzia­łacz­ka po­li­tycz­na, po­słan­ka na Sejm
  • Pa­tryk Czu­bak – pol­ski pił­karz i tre­ner
  • To­masz Czu­bak – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Wa­wrzy­niec Czu­bak – pol­ski eko­no­mi­sta, pro­fe­sor
  • Wło­dzi­mierz Czu­bak – pol­ski funk­cjo­na­riusz służb bez­pie­czeń­stwa

Wikipedia


czubarik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. środ. prze­stęp. zob. stój­ko­wy.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ani kwacz, ani gemza [= giem­za] nam nie strasz­na, ani gward­jan z lu­śnią — ani sko­wron — ani czu­ba­rik, co cię le­wi­ru­je — ani szu­la­wa, ani nawet sam felek! Bo i to się może zmod­nić. Żyje się mokro.

Wiktionary


czubas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. osoba psy­chicz­nie chora

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten facet to jakiś czu­bas, le­piej się do niego nie zbli­żać.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czub, czubek, debil, imbecyl, kretyn, nienormalny, oszołom, pomyleniec, pomylony, psychiczny, psychol, szajbus, świr, świrus, wariat; wulg. pojeb, pojebaniec, pojebus

Wiktionary


czubaszek

naz­wi­sko


SJP.pl


czubatka

1. kura na­le­żą­ca do rasy cha­rak­te­ry­zu­ją­cej się ozdob­nym czu­bem z piór;
2. po­tocz­nie: kura;
3. si­kor­ka czu­bat­ka - ga­tu­nek si­kor­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lop­hop­ha­nes cri­sta­tus|ref=tak., si­ko­ra czu­ba­ta;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czu­bat­ka – skała w Oj­cow­skim Parku Nro­do­wym
  • Czu­bat­ka – skała w miej­sco­wo­ści Ry­czów
  • Czu­bat­ka – skała w miej­sco­wo­ści Ry­czów-Ko­lo­nia
  • Czu­bat­ka – skała we wsi Po­dzam­cze bę­dą­ca naj­wyż­szym wznie­sie­niem na Wy­ży­nie Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej
  • Czu­bat­ka – skała we wsi Ru­so­ci­ce w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim
  • Czu­bat­ka – wznie­sie­nie w Pie­ni­nach
  • Czu­bat­ka – wznie­sie­nie na Wy­so­czyź­nie El­blą­skiej
  • Czu­bat­ka – wznie­sie­nie w do­li­nie No­te­ci
  • Czu­bat­ka – wznie­sie­nie na wschod­nim skra­ju Pu­sty­ni Błę­dow­skiej w Klu­czach
  • Czu­bat­ka – wznie­sie­nie w obrę­bie Wzgórz Trzeb­nic­kich, w mi­kro­re­gio­nie Wzgórz Skrzy­piń­skich, gmina Wołów
  • czu­bat­ka (si­ko­ra czu­bat­ka) – ptak z ro­dzi­ny si­ko­ro­wa­tych
  • czu­bat­ka pol­ska – pol­ska rasa kur czu­ba­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czu­bat­ki za­miesz­ku­ją lasy igla­ste.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈbatka, AS: čubatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czub m., czubacz mzw.

 przym. czubaty

 przysł. czubato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czubatka europejska, sikora czubata

Wiktionary


czubato

przy­słó­wek

 (1.1) w for­mie czuba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sto­jąc na pe­ro­nie, wi­dzie­li­śmy prze­jeż­dża­ją­ce, wy­peł­nio­ne czu­ba­to wę­glem wa­go­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czub m., czuba ż., czubek m., czubajka ż., czubatka ż., czubacz mzw.

 czas. czubić ndk.

 przym. czubaty

Wiktionary


czubaty

1. ma­ją­cy na gło­wie czub;
2. ostro za­koń­czo­ny;
3. na­peł­nio­ny z czu­bem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na gło­wie czub

 (1.2) za­koń­czo­ny czu­bem, ostro za­koń­czo­ny, ster­czą­cy

 (1.3) na­peł­nio­ny z nad­dat­kiem, z czu­bem

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Czy mam wziąć czu­ba­tą czy pła­ską ły­żecz­kę prosz­ku do pie­cze­nia?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈbatɨ, AS: čubaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czub m., czubek mos./mrz.

Wiktionary


czubeczek

zdrob­nie­nie od: czu­bek


SJP.pl


czubek

1. na­stro­szo­na fry­zu­ra;
2. kępka ster­czą­cych na gło­wie piór, sier­ści; grze­bień;
3. naj­wyż­szy punkt; wierz­cho­łek; szczyt;
4. szpi­cza­ste za­koń­cze­nie cze­goś;
5. po­tocz­nie: chory psy­chicz­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szpi­cza­ste, ostre za­koń­cze­nie cze­goś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. osoba chora psy­chicz­nie

 (2.2) środ. młodz. punk

 (2.3) daw. żart. bo­ni­fra­ter; za­kon­nik z za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez św. Jana Bo­że­go dla opie­ki nad cho­ry­mi, szcze­gól­nie umy­sło­wo

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czu­bek (Lop­ho­zia) – ro­śli­na z gro­ma­dy wą­tro­bow­ców
  • Czu­bek – film pol­ski z 2001 r.
  • czu­bek, czub­nik (Le­u­co­co­pri­nus) – ro­dzaj grzy­bów.
  • Czu­bek – osada w Pol­sce, w woj. po­mor­skim, w pow. sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Ka­li­ska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (On) do­się­ga su­fi­tu czub­ka­mi pal­ców.

 (2.1) Ten gość to jakiś czu­bek, le­piej trzy­mać się od niego z da­le­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃubɛk, AS: čubek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czub m., czubajka ż., czubacz mzw.

 przym. czubkowy, czubaty

 przysł. czubato

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) czub, czubas, debil, imbecyl, kretyn, nienormalny, oszołom, pomyleniec, pomylony, psychiczny, psychol, szajbus, świr, świrus, wariat

Wiktionary


czubiasty

ma­ją­cy czub; na­stro­szo­ny


SJP.pl


czubik

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny je­rzy­ko­wa­tych


SJP.pl

Czu­bik (1845 m) – nie­wy­bit­ny szczyt w Ta­trach Za­chod­nich. Znaj­du­je się na bocz­nym, pół­noc­nym grzbie­cie Koń­czy­ste­go Wier­chu. Grzbiet ten od­dzie­la Do­li­nę Sta­ro­ro­bo­ciań­ską od Do­li­ny Ja­rząb­czej. Czu­bik znaj­du­je się po­mię­dzy Koń­czy­stym Wier­chem (2002 m), od­dzie­lo­ny od niego Du­do­wą Prze­łę­czą (1815 m) i Trzyd­nio­wiań­skim Wier­chem (1768 m), od któ­re­go od­dzie­lo­ny jest Prze­łę­czą nad Szyją (1754 m).

Wikipedia


czubić

czu­bić się - kłó­cić się, sprze­czać, bić się


SJP.pl


czubiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osoby no­szą­ce naz­wi­sko Czu­biń­ski:
    • An­to­ni Czu­biń­ski – hi­sto­ryk, pro­fe­sor UAM
    • Ja­ro­sław Czu­biń­ski – praw­nik i dy­plo­ma­ta
    • Lu­cjan Czu­biń­ski – ge­ne­rał dy­wiz­ji LWP, praw­nik, pro­ku­ra­tor ge­ne­ral­ny PRL
    • Zyg­munt Czu­biń­ski – bo­ta­nik, pro­fe­sor UAM

Wikipedia


czubki

po­tocz­nie: szpi­tal dla cho­rych psy­chicz­nie


SJP.pl


czubkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


czubnik

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny pie­czar­ko­wa­tych


SJP.pl


czubokaczka

ga­tu­nek ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych; kacz­ka czu­ba­ta


SJP.pl

Czu­bo­kacz­ka, kacz­ka czu­ba­ta ("Lop­ho­net­ta spe­cu­la­rio­i­des") – ga­tu­nek du­że­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae). Za­sied­la za­chod­nią i po­łud­nio­wą część Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Nie jest za­gro­żo­ny.

Wikipedia


czubowski

naz­wi­sko


SJP.pl


czubrica

przy­pra­wa uzy­ski­wa­na z czą­bru gór­skie­go, uży­wa­na głów­nie do zup, mięs, fa­so­li i serów, cha­rak­te­ry­stycz­na dla kuch­ni buł­gar­skiej; czu­bry­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. buł­gar­ska przy­pra­wa z czą­bru gór­skie­go (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sa­tu­re­ja mon­ta­na|ref=tak.);

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czubryca ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czubryca

Wiktionary


czubryca

przy­pra­wa uzy­ski­wa­na z czą­bru gór­skie­go, uży­wa­na głów­nie do zup, mięs, fa­so­li i serów, cha­rak­te­ry­stycz­na dla kuch­ni buł­gar­skiej; czu­bri­ca


SJP.pl

Czu­bry­ca (bułg. чубрица czu­bri­ca) – przy­pra­wa uzy­ski­wa­na z czą­bru gór­skie­go ("Sa­tu­re­ia mon­ta­na"), ga­tun­ku spo­krew­nio­ne­go z czą­brem ogro­do­wym. Przy­pra­wa cha­rak­te­ry­stycz­na dla kuch­ni buł­gar­skiej.

Czu­bry­cy używa się głów­nie do zup, mięs, fa­so­li i serów, a także do ka­na­pek. Pod nazwą "tra­pez­na czu­bri­ca" można kupić w Buł­ga­rii także tra­dy­cyj­ną mie­szan­kę przy­praw buł­gar­skich, skła­da­ją­cą się zaz­wy­czaj z soli, sprosz­ko­wa­nej pa­pry­ki i czu­bri­cy. W kuch­ni or­miań­skiej pije się her­ba­tę z czu­bry­cy.

Wikipedia


czuch

w gwa­rze ło­wiec­kiej: po­wo­nie­nie u psa; węch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) łow. zdol­ność psa my­śliw­skie­go do wy­czu­wa­nia za­pa­chu zwie­rzy­ny; po­wo­nie­nie u psa

Wiktionary


czucha

weł­nia­na kurt­ka gó­ral­ska ozdo­bio­na haf­tem; cucha, czuha, gunia, guńka


SJP.pl


czuchnowski

naz­wi­sko


SJP.pl


czuchoniec

daw­niej: Fin z oko­lic Le­nin­gra­du, Diet­ska­wo Sieła (dawne Car­skie Sioło), Pe­ter­ho­fu i Schlis­sel­bur­ga


SJP.pl


czuchów

w gwa­rze ło­wiec­kiej: po­wo­nie­nie u psa; węch


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czu­chów – dziel­ni­ca mia­sta Czer­wion­ka-Le­szczy­ny
  • Czu­chów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ło­sic­kim, w gmi­nie Pla­te­rów
  • Czu­chów – część wsi Mnich w woj. ślą­skim, w pow. cie­szyń­skim, w gmi­nie Chy­bie
  • Czu­chów – część wsi Haż­lach w woj. ślą­skim, w pow. cie­szyń­skim, w gmi­nie Haż­lach
  • Czu­chów – część wsi Za­bło­cie w woj. ślą­skim, w pow. cie­szyń­skim, w gmi­nie Stru­mień

Wikipedia


czucie

1. zdol­ność od­bie­ra­nia bodź­ców do­ty­ko­wych; wra­że­nie;
2. daw­niej: od­czu­wa­nie albo prze­czu­wa­nie, prze­wi­dy­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­biór po­przez zmy­sły, re­ak­cja na od­bie­ra­ne aspek­ty rze­czy­wi­sto­ści

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czuć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czu­cie i wiara sil­niej mówi do mnie niż mędr­ca szkieł­ko i oko.

 (1.1) Po wy­pad­ku Jacek stra­cił czu­cie w lewej ręce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃut͡ɕɛ, AS: čuće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uczucie n., poczucie n., wyczucie n., przeczucie n., odczucie n., uczulenie n., czuwak mrz., nieczucie n.

 czas. czuły, czuć ndk., odczuwać ndk., poczuć dk., uczuć dk., wyczuwać ndk., wyczuć dk., przeczuwać ndk., przeczuć dk., odczuć dk.

 przym. czuły, czuciowy

 przysł. czuciowo, czule

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zmysł

Wiktionary


czuciowiec

1. osoba naj­le­piej za­pa­mię­tu­ją­ca bodź­ce czu­cio­we;
2. osoba kie­ru­ją­ca się uczu­cia­mi, ule­ga­ją­cy emo­cjom; uczu­cio­wiec, emo­cjo­na­li­sta


SJP.pl


czuciowość

1. cecha tego, co zwią­za­ne z od­bio­rem bodź­ców dzię­ki zmy­sło­wi do­ty­ku;
2. ze­spół cech, które wska­zu­ją na wraż­li­wość danej osoby; kie­ro­wa­nie się emo­cja­mi, ule­ga­nie uczu­ciom; uczu­cio­wość


SJP.pl


czuciowy

do­ty­czą­cy czu­cia jako zdol­no­ści od­bie­ra­nia bodź­ców do­ty­ko­wych, np. nerwy czu­cio­we


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z czu­ciem, do­ty­czą­cy czu­cia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czucie n.

 czas. czuć ndk.

 przym. czuły

Wiktionary


czuczeło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Kresy. stra­szy­dło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To tak bywa czę­sto, że ja­kieś czu­cze­ło w spód­nicz­ce opa­nu­je czło­wie­ka sil­ne­go i amen!

Wiktionary


czudec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Czu­dec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie strzy­żow­skim, w gmi­nie Czu­dec. Ma sta­tus so­łect­wa.

Czu­dec uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1427 roku. Prawa miej­skie do 1784, na­stęp­nie mia­stecz­ko 1784–1934. Po­ło­żo­ny jest na skra­ju Po­gó­rza Strzy­żow­skie­go, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 988. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą pa­ra­fii Świę­tej Trój­cy, na­le­żą­cej do de­ka­na­tu Czu­dec, die­cez­ji rze­szow­skiej.

Wikipedia


czudecki

przy­miot­nik od: Czu­dec, wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim


SJP.pl


czuh

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język z ro­dzi­ny ję­zy­ków ma­jań­skich;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: czuha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Język czuh jest uży­wa­ny przez niek­tó­rych miesz­kań­ców Mek­sy­ku i Gwa­te­ma­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃux, AS: čuχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chuj

Wiktionary


czuha

weł­nia­na kurt­ka gó­ral­ska ozdo­bio­na haf­tem; cucha, czu­cha, gunia, guńka


SJP.pl

Czuha, węg. szűr, cuha, gunia (ina­czej: "czu­ha­nia", "czu­cha", "czu­chu­nia", "cucha", "guńka") – męska kurta z weł­nia­ne­go, sa­mo­dzia­ło­we­go sukna, ozdo­bio­na haf­tem i ob­szy­cia­mi, no­szo­na przez wę­gier­skich, ru­muń­skich, mo­raw­skich, pol­skich gó­ra­li, Łem­ków, Boj­ków i Hu­cu­łów.

Wikipedia


czuj

po­tocz­nie: umie­jęt­ność prze­wi­dze­nia cze­goś; zwy­kle w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: mieć czuja - mieć wy­czu­cie, in­tu­i­cję


SJP.pl


czuja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Bu­ria­cji i ob­wo­dzie ir­kuc­kim; prawy do­pływ Leny;

 (1.2) geogr. rzeka w Rosji, na Ał­ta­ju, prawy do­pływ Ka­tu­ni;

Wiktionary

Czuja – rzeka w Rosji, w Bu­ria­cji i ob­wo­dzie ir­kuc­kim; prawy do­pływ Leny. Dłu­gość 512 km (od źró­deł rzeki Wiel­ka Czuja); po­wierzch­nia do­rze­cza 18 400 km².

Wiel­ka Czuja ma źró­dła w gó­rach Syn­nyr; pły­nie wąską do­li­ną w kie­run­ku pół­noc­nym przez Wy­ży­nę Pół­noc­no­baj­kal­ską; licz­ne progi; ok. 60 km przed uj­ściem łączy się z Małą Czują, od tego mo­men­tu na­zy­wa się Czuja; ucho­dzi do Leny 25 km po­wy­żej uj­ścia Wi­ti­mu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czujski

Wiktionary


czujeszli

daw­niej: cza­sow­nik "czuć" w for­mie oso­bo­wej po­łą­czo­ny z par­ty­ku­łą py­ta­ją­cą "-li" (= czy); czy czu­jesz


SJP.pl


czujka

1. urzą­dze­nie ostrze­ga­ją­ce, dzia­ła­ją­ce au­to­ma­tycz­nie, czułe na zmia­ny okre­ślo­nych pa­ra­me­trów fi­zycz­nych;
2. straż ubez­pie­cza­ją­ca woj­ska na po­sto­ju; warta, czaty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. żoł­nierz lub od­dział na wy­su­nię­tym sta­no­wi­sku war­tow­ni­czym lub pod­czas zwia­du;

 (1.2) techn. urzą­dze­nie wy­kry­wa­ją­ce zmia­nę ja­kiejś wiel­ko­ści fi­zycz­nej

 (1.3) zdrobn. od: czuja (okry­cie wierzch­nie)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czuj­ka – w woj­sko­wo­ści ele­ment ubez­pie­cze­nia
  • Czuj­ka – ele­ment de­tek­cyj­ny sy­ste­mu sy­gna­li­za­cji
  • Czuj­ka – wieś w Rosji, w Re­pu­bli­ce Ał­ta­ju, w re­jo­nie tu­ro­czac­kim
  • Czaj­ka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃujka, AS: čui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2)

 rzecz. czujek m., czujnik m., czujność ż., czucie n., poczucie n.

 czas. czuć, poczuć

 przym. czujny, czujnikowy

 przysł. czujnie

 (1.3)

 rzecz. czuja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) warta, czaty, rzad. czujek

 (1.2) czujnik, sensor, detektor, wykrywacz

Wiktionary


czujnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób czuj­ny, uważ­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje dzie­ci są czuj­nie ob­ser­wo­wa­ne pod­czas za­ba­wy w ogro­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czujność ż., czuwanie n., czuwak mrz.

 czas. czuć, czuwać ndk.

 przym. czujny

Wiktionary


czujniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czuj­nie


SJP.pl


czujniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czuj­ny


SJP.pl


czujnik

część urzą­dze­nia po­mia­ro­we­go re­a­gu­ją­ca na zmia­ny mie­rzo­nej wiel­ko­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie zdol­ne do wy­chwy­ty­wa­nia zmian pew­nej wiel­ko­ści fi­zycz­nej, po­mia­ru war­to­ści tejże albo sy­gna­li­zu­ją­ce po­ja­wie­nie się pew­ne­go bodź­ca, sy­gna­łu;

 (1.2) więz. nos

Wiktionary

Czuj­nik, sen­sor – fi­zycz­ne bądź bio­lo­gicz­ne na­rzę­dzie bę­dą­ce naj­czę­ściej ele­men­tem skła­do­wym więk­sze­go ukła­du, któ­re­go za­da­niem jest wy­chwy­ty­wa­nie sy­gna­łów z ota­cza­ją­ce­go śro­do­wi­ska, roz­poz­na­wa­nie i re­je­stro­wa­nie ich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) No­wo­czes­ne dyski twar­de mają czuj­ni­ki tem­pe­ra­tu­ry i sa­mo­re­gu­lu­ją się, aby osią­gnąć op­ty­mal­ną wy­daj­ność w danej tem­pe­ra­tu­rze.

 (1.1) Czuj­ni­ki dymu są za­in­sta­lo­wa­ne za­rów­no w przed­niej, jak i tyl­nej prze­strze­ni ła­dun­ko­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czuć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czujka, sensor, detektor, wykrywacz, przetwornik pomiarowy

Wiktionary


czujnikowy

zwią­za­ny z czuj­ni­kiem


SJP.pl


czujnościowy

zwią­za­ny z czuj­no­ścią


SJP.pl


czujność

zwra­ca­nie bacz­nej uwagi na wszyst­ko; ostroż­ność, prze­zor­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwra­ca­nie uwagi na to, co dzie­je się w naj­bliż­szym oto­cze­niu; wraż­li­wość na nie­bez­pie­czeń­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Takie nie­o­cze­ki­wa­ne odś­wie­ża­nia za­ło­gi stat­ku zda­rza­ły się wi­docz­nie zbyt czę­sto, aby je­szcze wzmóc czuj­ność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃujnɔɕt͡ɕ, AS: čui ̯ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czuwanie n., czuwak mrz.

 czas. czuć, czuwać ndk.

 przym. czujny

 przysł. czujnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) baczność, uwaga; przest. baczenie, przytomność

Wiktionary


czujny

zwra­ca­ją­cy bacz­ną uwagę na wszyst­ko; ostroż­ny, prze­zor­ny, uważ­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­cho­wu­ją­cy czuj­ność, zwra­ca­ją­cy uwagę na wszel­kie po­dej­rza­ne sy­gna­ły

 (1.2) gwara. śmier­dzą­cy, od­czu­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci ba­wi­ły się pod czuj­nym okiem pia­stun­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃujnɨ, AS: čui ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czuwak mrz., czuwanie n., czujność

 czas. czuć, wyczuć, odczuć, przeczuć

 przysł. czujnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uważny, baczny

Wiktionary


czujski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czują (do­pły­wem Leny)

 (1.2) zwią­za­ny z Czują (rzeką na Ał­ta­ju w Rosji)

 (1.3) zwią­za­ny z Czu (rzeką w Ka­zach­sta­nie i Ta­dży­ki­sta­nie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czuja ż.

Wiktionary


czukcza

czło­nek ludu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) etn. rdzen­ny miesz­ka­niec Czu­kot­ki;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czukotka ż., czukocki m.

:: fż. Czukczyjka ż.

 przym. czukocki, proczukocki, antyczukocki

Wiktionary


czukcze

grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca pół­noc­ną Azję (Czu­kot­kę); Czuk­czo­wie


SJP.pl

Czuk­cze, Czuk­czo­wie (nazwa włas­na ԓыгъоравэтԓьэт lub оравэтԓьэт, чукчи) – pa­le­o­az­ja­tyc­ki lud sy­be­ryj­skich au­toch­to­nów za­miesz­ku­ją­cy pół­noc­no-wschod­nią Rosję.

Wikipedia


czukczowie

grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca pół­noc­ną Azję (Czu­kot­kę); Czuk­cze


SJP.pl


czukczyjka

człon­ki­ni ludu


SJP.pl


czukiew

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie sam­bor­skim ob­wo­du lwow­skie­go;

Wiktionary

Czu­kiew (ukr. Чуква, "Czuk­wa") – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie sam­bor­skim ob­wo­du lwow­skie­go.

W miej­sco­wo­ści znaj­du­je się pa­ra­fii Na­ro­dze­nia Najś­więt­szej Maryi Panny, w któ­rej pro­bo­szcza­mi byli ks. Fran­ci­szek Sa­le­zy Mat­wij­kie­wicz (1881–1894) i ks. Ma­u­ry­cy Tur­kow­ski (1899).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czukiewski

Wiktionary


czukocki

1. przy­miot­nik od: Czu­kot­ka;
2. przy­miot­nik od: Czuk­cze, Czuk­czo­wie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czu­kot­ką, do­ty­czą­cy Czu­kot­ki lub Czuk­czów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język uży­wa­ny przez Czuk­czów, Ker­ków i Czu­wań­ców;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czukcza m., Czukczyjka ż., Czukotka ż.

Wiktionary


czukotka

pół­wy­sep w Azji; Pół­wy­sep Czu­koc­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pot. pół­wy­sep w pół­noc­no wschod­niej Azji;

 (1.2) geogr. adm. Czu­koc­ki Okręg Au­to­no­micz­ny (krót­ka nazwa)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈkɔtka, AS: čukotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czukcza mos., Czukczyjka ż., czukocki mrz.

 przym. czukocki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Półwysep Czukocki

 (1.1) adm. urz. Czukocki Okręg Autonomiczny

Wiktionary


czukuczan

czu­ku­czan chiń­ski - ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z rzędu kar­pioksz­tałt­nych


SJP.pl


czulak

naz­wi­sko


SJP.pl


czule

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób czuły, prze­peł­nio­ny czu­ło­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiatr mu­skał jej twarz, cie­płe, sło­necz­ne pro­mie­nie czule pie­ści­ły skórę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czułość ż., czucie n., czułości nmos.

 czas. czuły, czuć ndk.

 przym. czuły

Wiktionary


czulej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: czuło, czule


SJP.pl


czulencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od czu­lent

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czulent m.

Wiktionary


czulent

ży­dow­skie danie sza­ba­so­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. etn. po­tra­wa kuch­ni ży­dow­skiej, przy­rzą­dza­na z wolno du­szo­ne­go mięsa wo­ło­we­go, fa­so­li, kaszy, ziem­nia­ków, cza­sem jajek, spo­ży­wa­na w sza­bas;

Wiktionary

Czu­lent, ciu­lent (jid. טשאָלנט "czolnt") – tra­dy­cyj­na gu­la­szo­wa po­tra­wa mięs­no-wa­rzyw­na kuch­ni ży­dow­skiej typu ragoût spo­ży­wa­na w sza­bat.

Czu­lent to bar­dzo wolno go­to­wa­ny (du­szo­ny) ro­dzaj gu­la­szu, przy­rzą­dza­ny z ko­szer­ne­go mięsa (zwy­kle z tłu­stej wo­ło­wi­ny), z fa­so­lą (czę­sto cie­cie­rzy­cą), ce­bu­lą, kaszą jęcz­mien­ną (per­ło­wą, pę­cza­kiem) lub ja­gla­ną, z do­dat­kiem ro­so­łu oraz przy­praw (sól, pieprz i pa­pry­ka).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To było na Sta­ro­wiśl­nej, i tam cho­dzi­li­śmy na czu­lent. Kra­kow­ski czu­lent to nie jest do­kład­nie to, co gro­dzień­ski. Moja żona ma, że tak po­wiem, inne po­ję­cie o czu­len­cie. W każ­dym miej­scu na świe­cie czu­lent ma inne skład­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃulɛ̃nt, AS: čulẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czulentowy

 rzecz. czulencik mrz.

Wiktionary


czulić

czu­lić się - oka­zy­wać czu­łość, tkli­wość; przy­mi­lać się


SJP.pl


czulszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czuły


SJP.pl


czum

prze­no­śny na­miot u Mon­go­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) prze­no­śny na­miot, tra­dy­cyj­ne miesz­ka­nie ludów rdzen­nych Sy­be­rii, ho­du­ją­cych re­ni­fe­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­dy­cyj­nym miesz­ka­niem Nień­ców jest czum, stoż­ko­wy na­miot o owal­nej pod­sta­wie.

Wiktionary


czuma

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Czuma (ur. 1938) – po­li­tyk, praw­nik i hi­sto­ryk, poseł, mi­ni­ster spra­wied­li­wo­ści w rzą­dzie Do­nal­da Tuska
  • Be­ne­dykt Czuma (ur. 1941) – po­li­tyk, wy­daw­ca i dzien­ni­karz
  • Elż­bie­ta Czuma (ur. 1954) – dzia­łacz­ka ROPCiO, in­struk­tor­ka har­cer­ska ZHR
  • Hu­bert Czuma (1930-2019) – dzia­łacz wol­no­ścio­wy, je­zu­i­ta
  • Igna­cy Czuma (1891–1963) – po­li­tyk i praw­nik
  • Józef Czuma (1915-1944) – po­rucz­nik, ci­cho­ciem­ny, ofi­cer Ke­dy­wu
  • Łu­kasz Czuma (ur. 1935) – pro­fe­sor, wy­kła­dow­ca KUL
  • Mie­czy­sław Czuma (ur. 1936) – dzien­ni­karz, pu­bli­cy­sta
  • Wa­le­rian Czuma (1890–1962) – ge­ne­rał bry­ga­dy WP i dzia­łacz spo­łecz­ny

Wikipedia


czumacki

przy­miot­nik od: czu­mak


SJP.pl


czumak

ukra­iń­ski chłop, trud­nią­cy się prze­waż­nie prze­wo­zem to­wa­rów, głów­nie soli na wo­zach za­przę­gnię­tych w woły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. ukra­iń­ski chłop zaj­mu­ją­cy się prze­wo­zem to­wa­rów, prze­de wszyst­kim soli, na wo­zach za­przę­żo­nych w woły;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃũmak, AS: čũmak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czumactwo n.

 przym. czumacki

Wiktionary


czumiza

jed­no­rocz­na ro­śli­na zbo­żo­wa i pa­stew­na z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych; wło­śni­ca; ber


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. wło­śni­ca ber

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ber, proso włoskie, włośnica ber

Wiktionary


czumysz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, prawy do­pływ Obu;

Wiktionary

Czu­mysz (ros. " Чумыш ") – rzeka w Rosji, prawy do­pływ Obu. Dłu­gość rzeki wy­no­si 644 km, po­wierzch­nia zlew­ni 23900 km².

Wikipedia


czuna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji w ob­wo­dzie ir­kuc­kim, wraz z Bi­riu­są two­rzy Ta­sie­je­wę;

Wiktionary

Czuna (w gór­nym biegu zwana Uda) − rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji w ob­wo­dzie ir­kuc­kim. Dłu­gość rzeki wy­no­si 1203 km, po­wierzch­nia do­rze­cza 56,8 tys. km². W dol­nym biegu rzeka prze­pły­wa przez Wy­ży­nę Środ­ko­wo­sy­be­ryj­ską. Głów­nym mia­stem nad Czuną jest Niż­nie­u­dinsk. Źró­dła w Sa­ja­nie Wschod­nim. Łączy się z Bi­riu­są, two­rząc Ta­sie­je­wę (do­pływ An­ga­ry).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Uda (w górnym biegu)

Wiktionary


czungcing

mia­sto w Chi­nach; Chong­qing


SJP.pl


czungkingozaur

ro­dzaj czwo­ro­noż­ne­go, ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra


SJP.pl

Czung­kin­go­za­ur – ro­dzaj wy­mar­łych di­no­za­u­rów pta­sio­mied­nicz­nych z ro­dzi­ny ste­go­za­u­rów za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny obec­nych Chin w epoce jury póź­nej.

Wikipedia


czunia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Pod­ka­mien­nej Tun­guz­ki

Wiktionary


czupiradełko

zdrob­nie­nie od: czu­pi­ra­dło


SJP.pl


czupiradło

ktoś o zmierz­wio­nych wło­sach, nie­u­cze­sa­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. osoba śmiesz­nie wy­glą­da­ją­ca, ma­ją­ca dzi­wacz­ną fry­zu­rę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ko­lej­ce do kasy stało za mną ja­kieś czu­pi­ra­dło i po­py­cha­ło mnie wóz­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czupryna ż.

:: zdrobn. czupiradełko n.

 czas. czupirzyć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) straszydło

Wiktionary


czupkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


czupryna

bujne, nie­zbyt dłu­gie włosy ukła­da­ją­ce się swo­bod­nie na gło­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krót­kie, bujne włosy

 (1.2) ro­dzaj fry­zu­ry cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się pod­go­le­niem na rów­nej wy­so­ko­ści;

Wiktionary

Czu­pry­na (także: wy­so­kie pol­skie cię­cie, pod­go­lo­ny łeb, ła­szczów­ka) – ro­dzaj fry­zu­ry odz­na­cza­ją­cej się pod­go­le­niem na mniej wię­cej rów­nej wy­so­ko­ści wło­sów na karku oraz nad usza­mi, nie­kie­dy pod­go­le­nie się­ga­ło nawet czub­ka głowy. Włosy nie­pod­go­lo­ne były dłuż­sze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor z roz­wi­chrzo­ną czu­pry­ną prze­le­wał z re­tor­ty do re­tor­ty mętną bia­ła­wą ciecz, mie­szał ją z sub­stan­cja­mi, za­war­ty­mi w sze­re­gach pro­bó­wek, przy­go­to­wu­jąc jakąś re­ak­cję.

 (1.1) Nie umiem się do Maćka przyz­wy­cza­ić bez jego czu­pry­ny.

 (1.2) Jan III nosił czu­pry­nę sta­ro­pol­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈprɨ̃na, AS: čuprỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czuprynka ż.

 przym. czupryniasty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kędziory

 (1.2) podgolony łeb

Wiktionary


czuprynek

zdrob­nie­nie od: czu­pry­na


SJP.pl


czupryniak

naz­wi­sko


SJP.pl


czupryniasty

ma­ją­cy czu­pry­nę


SJP.pl


czuprynka

zdrob­nie­nie od: czu­pry­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: czu­pry­na

Wiktionary

Czu­pryn­ka ("Ma­re­ca fal­ca­ta") – ga­tu­nek wę­drow­ne­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae), za­miesz­ku­ją­cy głów­nie wschod­nią część Azji. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czupryna ż.

Wiktionary


czuprynowo

Czu­pry­no­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie Kuź­ni­ca.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Czu­pry­no­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Kuź­ni­ca. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


czupryński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dawid Czu­pryń­ski – pol­ski aktor te­a­tral­ny, te­le­wi­zyj­ny i fil­mo­wy
  • Krzysz­tof Czu­pryń­ski – pol­ski che­mik

Wikipedia


czupurka

ga­tu­nek mor­skiej ryby flą­droksz­tałt­nej z ro­dzi­ny skar­pio­wa­tych


SJP.pl

Czu­pur­ka, ar­no­glo­sa czu­pur­ka ("Ar­no­glos­sus im­pe­ria­lis") – ga­tu­nek mor­skiej ryby flą­droksz­tałt­nej z ro­dzi­ny skar­pio­wa­tych (Bot­hi­dae).

Wikipedia


czupurniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czu­pur­nie


SJP.pl


czupurniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czu­pur­ny


SJP.pl


czupurność

buń­czucz­ność, za­dzior­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest czu­pur­ne; cecha tych, któ­rzy są czu­pur­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czupurny

 przysł. czupurnie

Wiktionary


czupurny

za­wa­diac­ki; wo­jow­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) skory do śmia­łe­go i bun­tow­ni­cze­go oka­zy­wa­nia swo­je­go sprze­ci­wu lub nie­za­do­wo­le­nia

 (1.2) fryz. o wło­sach lub za­ro­ście: ster­czą­cy i od­sta­ją­cy od skóry w róż­nych kie­run­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilka razy w ty­god­niu do lo­ka­lu Związ­ku wpa­dał jak burza Ju­liusz Wir­ski. Niski, czu­pur­ny i zaw­zię­ty. Przy każ­dej okaz­ji de­mon­stro­wał swe ko­mu­ni­stycz­ne prze­ko­na­nia i żądał z tego ty­tu­łu na­leż­nych mu, jego zda­niem, przy­wi­le­jów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czupurność ż.

 przysł. czupurnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawadiacki, buńczuczny, zadziorny, krewki, zaczepny, napastliwy, hardy, rogaty, junacki, przekorny, zadzierzysty, impertynencki, wyzywający, wojowniczy, bojowy, niepokorny, awanturniczy, chwacki

Wiktionary


czupurzyć

prze­sta­rza­łe: za­cho­wy­wać się czu­pur­nie; sta­wiać się, rzu­cać się


SJP.pl


czura

naz­wi­sko


SJP.pl


czuringa

przed­miot kul­to­wy ple­mion au­stra­lij­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. pła­ski ka­mień ozdo­bio­ny rytem lub ry­sun­kiem, obiekt kultu ple­mię­e­mion au­stra­lij­skich;

Wiktionary

Czu­rin­ga (lub "tju­rin­ga", "chu­rin­ga") – u Abo­ry­ge­nów przed­miot wy­ko­na­ny z drew­na lub ka­mie­nia, pła­ski, owal­ny lub cza­sem okrą­gły, o dłu­go­ści 10–15 cm. Jest to rzecz, w któ­rej ma­ni­fe­stu­je się moc du­chów. Słowo po­cho­dze­nia arandz­kie­go.

Aran­do­wie wie­rzą, iż czu­rin­ga jest jed­nym z wcie­leń (obok ele­men­tów kra­jo­bra­zu) przod­ków: he­ro­sów-stwo­rzy­cie­li.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każ­de­mu nowo na­ro­dzo­ne­mu dziec­ku przy­dzie­la się czu­rin­gę od­po­wied­nie­go to­te­mu, która wcze­śniej na­le­ża­ła do ja­kie­goś zmar­łe­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈrʲĩŋɡa, AS: čurʹĩŋga

Wiktionary


czusowaja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, ucho­dzi do Zbior­ni­ka Kam­skie­go;

Wiktionary

Czu­so­wa­ja (ros. Чусовая) – rzeka w Rosji. Ucho­dzi do Zbior­ni­ka Kam­skie­go.

Dłu­gość – 592 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 23 tys. km²

Czę­ste po­wo­dzie w okre­sie od po­ło­wy kwiet­nia do po­ło­wy czerw­ca. Za­ma­rza w okre­sie mię­dzy koń­cem paź­dzier­ni­ka a prze­ło­mem kwiet­nia i maja.

Wikipedia


czusowoj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­niej Rosji, w Kraju Perm­skim, na Uralu, nad Czu­so­wą;

Wiktionary

Czu­so­woj ( Чусовой) – mia­sto we wschod­niej Rosji, w Kraju Perm­skim, na Uralu, nad Czu­so­wą (do­pływ Kamy). Około 44 000 miesz­kań­ców (2024).

Z Czu­so­wo­ju po­cho­dzi Tat­ja­na Iwa­no­wa, ro­syj­ska sa­necz­kar­ka.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł drzew­ny, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych, spo­żyw­czy oraz hut­ni­czy.

Wikipedia


czusz

spój­nik

 (1.1) stpol. mia­no­wi­cie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuʃ, AS: čuš

Wiktionary


czuszka

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych o wy­dłu­żo­nych, czer­wo­nych owo­cach, jedna z od­mian pa­pry­ki;
2. przy­pra­wa z owo­ców tej ro­śli­ny, bar­dzo ostra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. od­mia­na pa­pry­ki drob­no­o­wo­co­wej o ja­jo­wa­tych li­ściach i wy­dłu­żo­nych owo­cach

 (1.2) kulin. owoc czusz­ki (1.1)

 (1.3) kulin. ostra przy­pra­wa, pro­szek spo­rzą­dza­ny z czu­szek (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czusz­ka – pół­wy­sep (kosa), po­ło­żo­ny w pół­noc­nej czę­ści Cie­śni­ny Ker­czeń­skiej
  • Czusz­ka – miej­sco­wość na pół­wy­spie, w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim, w re­jo­nie tiem­riuk­skim
  • czusz­ka – ro­śli­na, od­mia­na pa­pry­ki drob­no­o­wo­co­wej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuʃka, AS: čuška

Wiktionary


czuszykać

w ło­wiect­wie o cie­trze­wiu: wy­da­wać głos pod­czas toków


SJP.pl


czuszów

Czu­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Pa­łecz­ni­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

In­te­gral­ne czę­ści miej­sco­wo­ści: Fol­wark, Kresy, Par­ce­la­cja, Stara Wieś.

Wikipedia


czutka

mło­dzie­żo­wo: prze­czu­cie


SJP.pl


czuwacz

czu­wacz sło­wac­ki - rasa psa


SJP.pl


czuwaj

okrzyk, za­wo­ła­nie har­ce­rzy


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) poz­dro­wie­nie har­cer­skie;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) tryb roz­ka­zu­ją­cy 2 os. lp. cza­sow­ni­ka czu­wać

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czu­waj Prze­myśl – klub spor­to­wy
  • Poz­dro­wie­nie har­cer­skie
  • „Czu­waj” – cza­so­pis­mo har­cer­skie
  • Czu­waj – film w re­ży­se­rii Ro­ber­ta Gliń­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Druh­ny i dru­ho­wie, czu­waj! — Czu­waj!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuvaj, AS: čuvai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czuwak mrz.

 czas. czuwać ndk.

Wiktionary


czuwak

urzą­dze­nie w po­sta­ci przy­ci­sku, znaj­du­ją­ce­go się w głów­ce korby na­staw­ni­ka po­ja­zdów trak­cji elek­trycz­nej, po­wo­du­ją­ce sa­mo­czyn­ne za­trzy­my­wa­nie się po­cią­gu w wy­pad­ku nie­dy­spo­zy­cji lub za­śnię­cia ma­szy­ni­sty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolej. urzą­dze­nie ha­mul­co­we w po­jeź­dzie szy­no­wym, za­trzy­mu­ją­ce po­ciąg w wy­pad­ku nie­dy­spo­zy­cji lub za­śnię­cia ma­szy­ni­sty;

Wiktionary

Czu­wak (w USA: ang. "De­ad­man con­trol") – w tran­spor­cie szy­no­wym jeden z ele­men­tów au­to­ma­ty­ki bez­pie­czeń­stwa po­cią­gu[], któ­re­go celem jest mi­ni­ma­li­zo­wa­nie za­gro­żeń wy­ni­ka­ją­cych z kie­ro­wa­nia po­ja­zdem przez czło­wie­ka. Nazwa zo­sta­ła bez­poś­red­nio za­czerp­nię­ta od cza­sow­ni­ka "czu­wać", po­nie­waż jego pod­sta­wo­wym za­da­niem jest spraw­dze­nie przy­tom­no­ści pro­wa­dzą­ce­go po­jazd.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuvak, AS: čuvak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czuwanie n., czujność ż., czuwajka ż., czujka ż., czucie n., poczucie n., czuwanie n., poczucie n., poczuwanie n., wyczucie n., wyczuwanie n., przeczucie n., przeczuwanie n.

 czas. czuwać ndk., czuć ndk., poczuć dk., poczuwać ndk., wyczuwać ndk., wyczuć dk., poczuwać się ndk., poczuć dk., przeczuwać ndk., przeczuć dk.

 przym. czujny, czujkowy, wyczuwalny

 przysł. czujnie

 wykrz. czuwaj, czuj

Wiktionary


czuwakowy

→ czu­wak


SJP.pl

Patrz:

czuwak

czuwaliczka

czu­wa­licz­ka ja­dal­na - krzew z ro­dzi­ny dła­wi­szo­wa­tych o li­ściach za­wie­ra­ją­cych al­ka­lo­i­dy; khat, katu, kata ja­dal­na


SJP.pl

Czu­wa­licz­ka ("Catha" Forssk. ex Schreb.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny dła­wi­szo­wa­tych ("Ce­la­stra­ce­ae" R. Br.). Obej­mu­je co najm­niej 3 ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce na­tu­ral­nie w Afry­ce i na Bli­skim Wscho­dzie.

Wikipedia


czuwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czu­wać.

Wiktionary

Czu­wa­nie – stan ak­tyw­no­ści ukła­du so­ma­tycz­ne­go, bę­dą­cy prze­ci­wień­stwem snu, który jest spo­czyn­kiem dla tego ukła­du. U ludzi do­ro­słych czu­wa­nie i sen to dwa pod­sta­wo­we stany fiz­jo­lo­gicz­ne wy­stę­pu­ją­ce cy­klicz­nie, gdzie około 2/3 doby przy­pa­da na czu­wa­nie.

Stan czu­wa­nia, po­dob­nie jak sen, można zba­dać obiek­tyw­nie, re­je­stru­jąc czyn­ność bio­e­lek­trycz­ną mózgu. Czu­wa­nie cha­rak­te­ry­zu­je się wy­stę­po­wa­niem w EEG fal alfa i beta.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈvãɲɛ, AS: čuvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czujność ż., czuwak mrz.

 czas. czuć, wyczuwać, czuwać ndk.

 przym. czujny

 przysł. czujnie

Wiktionary


czuwaski

przy­miot­nik od: Czu­wasz­ja (re­pu­bli­ka na­le­żą­ca do Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czu­wasz­ją lub Czu­wa­sza­mi, do­ty­czą­cy Czu­wasz­ji lub Czu­wa­szów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język czu­wa­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czuwaszja ż., Czuwasz mos., Czuwaszka ż.

Wiktionary


czuwaskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem czu­wa­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem czu­wa­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku czu­wa­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈvaskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: čuvaskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


czuwasz

1. być czuj­nym, pil­no­wać kogoś, cze­goś;
2. nie spać w nocy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel ludu czu­wa­skie­go; miesz­ka­niec Czu­wasz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czu­wa­sze wyz­na­ją tra­dy­cyj­ne wie­rze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czuwaszja ż., czuwaszczyzna ż.

:: fż. Czuwaszka ż.

 przym. czuwaski

Wiktionary


czuwaszja

au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w Rosji; Re­pu­bli­ka Czu­wa­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka, wcho­dzą­ca w skład Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej;

Wiktionary

Czu­wasz­ja ( Чӑваш Ен, Чувашия), Re­pu­bli­ka Czu­wa­ska (czuw. Чӑваш Республики, ros. Чувашская Республика) – re­pu­bli­ka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czuwaski mrz., Czuwasz mos., Czuwaszka ż.

 przym. czuwaski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Czuwaska

Wiktionary


czuwaszka

człon­ki­ni na­ro­du za­miesz­ku­ją­ce­go głów­nie Czu­wasz­ję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. ko­bie­ta z ludu Czu­wa­szów, rdzen­nych miesz­kań­ców Czu­wasz­ji, re­gio­nu środ­ko­wej Wołgi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czuwaszja ż., czuwaski mrz., czuwaszczyzna ż.

:: fm. Czuwasz mos.

 przym. czuwaski

Wiktionary


czuwać

1. być czuj­nym, pil­no­wać kogoś, cze­goś;
2. nie spać w nocy


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) być czuj­nym, mieć się na bacz­no­ści

 (1.2) strzec, pil­no­wać kogoś lub cze­goś

 (1.3) nie spać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kie­row­nik czu­wał, aby wszyst­ko od­by­ło się zgod­nie z har­mo­no­gra­mem.

 (1.2) Matka czuwa nad swym dziec­kiem przez całe życie.

 (1.3) Dziec­ko czu­wa­ło do rana, aby zo­ba­czyć się ze świę­tym mi­ko­ła­jem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuvat͡ɕ, AS: čuvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czuwanie n., czujność ż., czuwajka ż., czujka ż., czuwak mrz.

 czas. czuć

 wykrz. czuwaj

 przysł. czujnie

Wiktionary


czuwański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czu­wań­ca­mi, do­ty­czą­cy Czu­wań­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język czu­wań­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czuwaniec mos., Czuwanka ż.

Wiktionary


czuć

1. doz­na­wać wra­żeń zmy­sło­wych;
2. doz­na­wać uczuć, prze­ży­wać coś wew­nętrz­nie;
3. prze­wi­dy­wać, do­my­ślać się, prze­czu­wać;
4. czuć się - być w pew­nym sta­nie fi­zycz­nym lub psy­chicz­nym (np. czuć się do­brze); mieć świa­do­mość tego stanu (np. czuć się sil­nym)


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­czuć)

 (1.1) od­bie­rać wra­że­nia za po­mo­cą zmy­słu do­ty­ku

 (1.2) od­bie­rać wra­że­nia za po­mo­cą zmy­słu węchu

 (1.3) od­bie­rać wra­że­nia psy­chicz­ne lub od­bie­rać wra­że­nia za po­mo­cą zmy­słów

 (1.4) lwów. sły­szeć

 (1.5) stpol. czu­wać, pil­no­wać

 (1.6) gw-pl|Bu­ko­wi­na. śmier­dzieć

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny czuć się

 (2.1) mieć ja­kieś sa­mo­po­czu­cie, na­strój, od­czu­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy się zbu­dzi­łem, to po­czu­łem mro­wie­nie na karku.

 (1.2) Go­tu­jesz coś? Bo czuję spa­le­niz­nę…

 (1.3) Wy­czu­li­śmy wroga znaj­du­ją­ce­go się w po­bli­żu – to te dud­nie­nia bęb­nów go zdra­dzi­ły.

 (2.1) Kiedy wsta­łem z łóżka, czu­łem się jak nowo na­ro­dzo­ny.

 (2.1) Przy nim czuję się jak idio­ta.

 (2.1) Źle się czuję, boli mnie głowa. Chyba będę chory.

 (2.1) Nie czuję się do­brze z tym, że mu to po­wie­dzia­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃut͡ɕ, AS: čuć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyczuwanie n., odczucie n., poczucie n., czucie n., uczucie n., przeczuwanie n., przeczucie n., wyczucie n., czułość ż., czuwak m., czułek m., czujność ż., czuwanie n., poczuwanie n., czujka ż., czujnik m.

 czas. poczuć dk., uczuć dk., czuwać ndk., poczuwać dk., odczuwać ndk., odczuć dk., wyczuwać ndk., wyczuć dk., przeczuwać ndk., przeczuć dk.

 przym. czuły, czujny, czuciowy, czułkowy, uczuciowy, przeczuwalny, czujkowy, czujnikowy

 przysł. czule, czujnie, czuciowo, uczuciowo

Wiktionary


czułczyce

Czuł­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Sawin. Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 812.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Czuł­czy­ce, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Staw. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Wikipedia


czułek

1. ozdob­ny pół­krzew o drob­nych kwia­tach; li­ście niek­tó­rych ga­tun­ków skła­da­ją się przy dot­knię­ciu; mi­mo­za;
2. (zwy­kle w l.mn.) wy­ro­stek ciała u niek­tó­rych zwie­rząt bez­krę­go­wych znaj­du­ją­cy się w oko­li­cy ot­wo­ru gę­bo­we­go, słu­żą­cy jako na­rząd chwyt­ny;
3. (zwy­kle w l.mn.) wy­ro­stek na gło­wie sta­wo­no­gów i owa­dów od­bie­ra­ją­cy wra­że­nia wę­cho­we i do­ty­ko­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. wy­ro­stek czu­cio­wy owada lub mię­cza­ka;

 (1.2) bot. mi­mo­za

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czuł­ki – ele­men­ty bu­do­wy owa­dów
  • czu­łek – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mi­mo­zo­wa­tych, ina­czej mi­mo­za

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czuły

 czas. czuły, czuć

 rzecz. poczucie n.

Wiktionary


czułkowate

ro­dzi­na ro­ślin kwia­to­wych dwu­li­ścien­nych z kra­jów zwrot­ni­ko­wych i podz­wrot­ni­ko­wych


SJP.pl


czułkowaty

o ce­chach czuł­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


czułkowy

zwią­za­ny z czuł­kiem


SJP.pl


czułostka

drob­ny prze­jaw czu­ło­ści, czułe słów­ko lub gest


SJP.pl


czułostkowość

→ czu­łost­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

czułostkowy

czułostkowy

skłon­ny do prze­sad­ne­go roz­czu­la­nia się, sen­ty­men­ta­liz­mu


SJP.pl


czułości

pie­szczo­ty, miłe słowa, oka­zy­wa­nie tkli­wo­ści, ser­decz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) za­cho­wa­nie, w któ­rym ob­ja­wia się mi­łość

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., D., B. i W. lm. od: czu­łość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈwɔɕt͡ɕi, AS: čuu̯ośći

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czułość ż.

 przym. czuły

 przysł. czule

 czas. czuły

Wiktionary


czułościowy

→ czu­łość


SJP.pl

Patrz:

czułość

czułość

1. bycie czu­łym, tkli­wość;
2. zdol­ność pre­cy­zyj­ne­go (wła­ści­we­go) re­a­go­wa­nia na bodź­ce zew­nętrz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha kogoś, kto jest czuły

 (1.2) uczu­cio­wość, wraż­li­wość

 (1.3) cecha me­cha­niz­mów po­le­ga­ją­ca na ich pre­cy­zyj­nym dzia­ła­niu

 (1.4) fot. wiel­kość okre­śla­ją­ca sto­pień re­a­go­wa­nia filmu fo­to­gra­ficz­ne­go na świa­tło

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czu­łość (cecha)
  • czu­łość filmu
  • czu­łość ana­li­tycz­na
  • czu­łość testu dia­gno­stycz­ne­go
  • czu­łość użyt­ko­wa od­bior­ni­ka (w ra­dio­tech­ni­ce)
  • czu­łość pro­go­wa
  • czu­łość skro­śna
  • czu­łość wagi
  • czu­łość li­bel­li

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Potem się­ga­ła po po­mar­szczo­ną rącz­kę i z czu­ło­ścią oglą­da­ła każdy z osob­na mi­kro­sko­pij­ny paz­no­kie­tek.

 (1.2) Po­gła­ska­ła włosy swego syna z czu­ło­ścią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuwɔɕt͡ɕ, AS: čuu̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lm. czułości nmos., czułostkowość ż.

 przym. czuły

 przysł. czule

 czas. czuły, czuć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) pieszczotliwość, tkliwość

 (1.3) precyzja, precyzyjność

Wiktionary


czuły

1. od­no­szą­cy się do kogoś z mi­ło­ścią, de­li­kat­no­ścią; tkli­wy, ko­cha­ją­cy (np. czułe spoj­rze­nie);
2. wraż­li­wy, od­czu­wa­ją­cy (np. czuły na pię­kno);
3. pre­cy­zyj­nie (wła­ści­wie) re­a­gu­ją­cy na bodź­ce zew­nętrz­ne (np. czułe ucho)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ko­ny­wa­ny z czu­ło­ścią, uczu­ciem, mi­ło­ścią, ser­decz­no­ścią

 (1.2) o urzą­dze­niach: łatwo re­a­gu­ją­cy, po­trze­bu­ją­cy nie­wiel­kie­go im­pul­su do za­re­a­go­wa­nia

 (1.3) o czę­ściach ciała: wraż­li­wy na bodź­ce zew­nętrz­ne

 (1.4) o oso­bie: wraż­li­wy na punk­cie cze­goś, sil­nie na coś wy­czu­lo­ny

cza­sow­nik

 (2.1) przesz. 3 os. lm. nmos. zob. czuć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Uczeń dowie się, że kom­pu­ter to czułe urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne i na­le­ży się z nim ob­cho­dzić ostroż­nie.

 (1.4) Jest bar­dzo czuły na punk­cie swo­jej mę­sko­ści, łatwo go ura­zić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃuwɨ, AS: čuu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czułość ż., czułostkowość ż., czułostka ż., czułek m., uczucie n., wyczucie n., uczulenie n., czucie n., czułości nmos.

 czas. czuć, uczulić, odczuwać, przeczuwać

 przym. czułostkowy, czuciowy

 przysł. czule, czułostkowo

Wiktionary


czułym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Obu;

Wiktionary

Czu­łym (ros. Чулым) – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji. Prze­pły­wa przez Kraj Kras­no­jar­ski i obwód tom­ski. Pow­sta­je z po­łą­cze­nia dwóch rzek: Bie­łyj Ijus i Czior­nyj Ijus. Jest pra­wym do­pły­wem rzeki Ob.

Dłu­gość: 1799 km, po­wierzch­nia do­rze­cza: 134,1 tys. km². Spław­na. Że­glow­na na od­cin­ku 1173 km.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czułymski

Wiktionary


czułymski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czu­ły­mem, do­ty­czą­cy Czu­ły­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czułym mrz.

Wiktionary


czułyszman

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji w Re­pu­bli­ce Ał­ta­ju, ucho­dzi do Je­zio­ra Te­lec­kie­go;

Wiktionary

Czu­łysz­man (ros. Чулышман) – rzeka w Rosji w Re­pu­bli­ce Ał­ta­ju.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czułyszmański

Wiktionary


czułyszmański

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Czu­łysz­ma­nem (rzeką na Ał­ta­ju w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czułyszman mrz.

Wiktionary


czułów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czu­łów – część mia­sta Tychy
  • Czu­łów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Lisz­ki
  • Czu­łó­wek

Wikipedia


czułówek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Czer­ni­chów;

Wiktionary

Czu­łó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Czer­ni­chów.

Wieś po­ło­żo­na jest w me­zo­re­gio­nie zwa­nym Ob­ni­że­niem Cho­le­rzyń­skim w obrę­bie ma­kro­re­gio­nu Brama Kra­kow­ska.

W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Czu­łó­wek, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Rybna. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wikipedia


czw.

skrót od: czwar­tek


SJP.pl

skrót

 (1.1) = czwar­tek

Wiktionary


czwarta

go­dzi­na czwar­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) go­dzi­na 4 w nocy lub po po­łud­niu

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: czwar­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zjadł obiad mięs­ny, wypił póź­niej w cu­kier­ni fi­li­żan­kę kawy czar­nej z li­kie­rem, około go­dzi­ny czwar­tej znowu się po­si­lił i już o szó­stej był na dwor­cu.

Wiktionary

Powiązane:

 licz. cztery, czworo

 przym. czwarty

 rzecz. cztery n.

Wiktionary


czwartaczka

zim­ni­ca, ma­la­ria czte­rod­nio­wa, po­stać ma­la­rii cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się wy­stę­po­wa­niem na­pa­dów go­rącz­ki, dre­szczy i potów co 72 go­dzi­ny


SJP.pl


czwartak

1. po­tocz­nie: uczeń czwar­tej klasy;
2. po­tocz­nie: żoł­nierz czwar­te­go pułku pie­cho­ty Kró­le­stwa Pol­skie­go, zna­ne­go z udzia­łu w pow­sta­niu li­sto­pa­do­wym;
3. w cza­sie pow­sta­nia war­szaw­skie­go: żoł­nierz ba­ta­lio­nu im. Czwar­ta­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. żoł­nierz czwar­te­go pułku pie­cho­ty Kró­le­stwa Pol­skie­go bio­rą­ce­go udział w walce o Ar­se­nał w cza­sie pow­sta­nia li­sto­pa­do­we­go;

 (1.2) pot. hist. żoł­nierz od­dzia­łu sztur­mo­we­go Gwar­dii Lu­do­wej, a na­stęp­nie Ar­miii Lu­do­wej, no­szą­ce­go imię Czwar­ta­ków (1.1);

 (1.3) środ. uczn. uczeń czwar­tej klasy, zwła­szcza szko­ły pod­sta­wo­wej, rza­dziej szko­ły śred­niej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. czwar­te pię­tro

 (2.2) daw. kwart­nik (mo­ne­ta)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfartak, AS: čfartak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cztery n., czwartek mrz., czwórka ż.

 przym. czwarty, czwórkowy

 licz. cztery, czworo

 czas. poczworzyć

Wiktionary


czwartakowy

→ czwar­tak


SJP.pl

Patrz:

czwartak

czwartek

czwar­ty dzień ty­god­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czwar­ty dzień ty­god­nia

Wiktionary

Czwar­tek (skrót czw.) – dzień ty­god­nia mię­dzy środą a piąt­kiem.

We­dług normy ISO-8601 jest czwar­tym dniem ty­god­nia. Nieg­dyś był to dzień wolny od zajęć dla żaków. W kul­tu­rze lu­do­wej ziem Pol­ski czwar­tek ob­wa­ro­wa­ny jest za­ka­za­mi do­ty­czą­cy­mi sprzą­ta­nia oraz przę­dze­nia, któ­rych eg­ze­ku­tor­ką miała być bo­gi­ni Ma­rzan­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W czwar­tek biuro jest czyn­ne do go­dzi­ny 18.

 (1.1) Pa­mię­taj, by zam­knąć konto przed czwart­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfartɛk, AS: čfartek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cztery n., czwórka ż., czwartak mos./mrz., czwóreczka ż.

:: zdrobn. czwarteczek m.

 czas. czworzyć ndk., poczworzyć dk.

 przym. czwartkowy, poczwórny

 licz. cztery, czworo, czwarty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk czwortek; żart. wicepiątek

Wiktionary


czwartka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ni­dzi­ca,Olsz­tyn,Gi­życ­ko,Olec­ko,Szczyt­no. ćwiart­ka

 (1.2) gw-pl|Ni­dzi­ca,Dą­brów­no,Ostródz­kie. ćwiart­ka za­bi­tej zwie­rzy­ny

 (1.3) gw-pl|Olsz­tyn,Gi­życ­ko,Szczyt­no,Gi­życ­ko,Ełk. wąski sierp Księ­ży­ca

Wiktionary


czwartkowy

zwią­za­ny z czwart­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z czwart­kiem; dzie­ją­cy się w czwar­tek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każde czwart­ko­we po­po­łud­nia spę­dza­my razem z wnu­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfartˈkɔvɨ, AS: čfartkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwartek m.

 przym. czwarty

 czas. poczworzyć

Wiktionary


czwartnik

drob­ny ma­te­riał ju­stun­ko­wy, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sze­ro­ko­ścią równą stop­nio­wi pisma, sto­so­wa­ny w ty­po­gra­fii do od­dzie­la­nia czcio­nek; firet


SJP.pl


czwartoklasista

uczeń czwar­tej klasy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. uczeń czwar­tej klasy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwartoklasistka ż.

Wiktionary


czwartoklasistka

uczen­ni­ca czwar­tej klasy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. uczen­ni­ca czwar­tej klasy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. czwartoklasista m.

Wiktionary


czwartoligowiec

za­wod­nik gra­ją­cy w czwar­tej lidze


SJP.pl


czwartoligowy

na­le­żą­cy do czwar­tej ligi, roz­gry­wa­ny przez tę ligę


SJP.pl


czwartorzęd

okres ery ke­no­zo­icz­nej trwa­ją­cy od ok. 1,9 mi­lio­na lat lub 2,59 mi­lio­na lat (w za­leż­no­ści od po­glą­du; po­nad­to samo wy­o­dręb­nia­nie czwar­to­rzę­du zo­sta­ło zak­we­stio­no­wa­ne)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. okres w dzie­jach Ziemi, który roz­po­czął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

Wiktionary

Czwar­to­rzęd (Q) – naj­młod­szy okres ery ke­no­zo­icz­nej, który za­czął się 2,58 mln lat temu z koń­cem ne­o­ge­nu i wciąż trwa. Dzie­li się na:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za po­czą­tek czwar­to­rzę­du uważa się pier­wsze spoś­ród kilku sil­nych ochło­dzeń kli­ma­tu, które bar­dzo wy­raź­nie zaz­na­czy­ły się na na­szym kon­ty­nen­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfarˈtɔʒɛ̃nt, AS: čfartožẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórrząd m., czterorzęd m.

 przym. czwartorzędowy, czterorzędowy, czwartorzędny, przedczwartorzędowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Q

Wiktionary


czwartorzędność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co czwar­to­rzęd­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czwartorzędny

Wiktionary


czwartorzędny

1. bar­dzo po­drzęd­ny, mało ważny na tle in­nych;
2. ma­ją­cy bar­dzo małą ja­kość lub war­tość na tle in­nych; pię­cio­rzęd­ny


SJP.pl


czwartorzędowy

→ czwar­to­rzęd


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy czwar­to­rzę­du, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w czwar­to­rzę­dzie

Wiktionary

Patrz:

czwartorzęd

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃfartɔʒɛ̃nˈdɔvɨ, AS: čfartožẽndovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwartorzęd mrz.

 przym. przedczwartorzędowy

Wiktionary


czwarty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 4


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 4

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) dzień mie­sią­ca po trze­cim

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) czwar­ta: go­dzi­na czwar­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kwie­cień to czwar­ty mie­siąc roku w ka­len­da­rzu gre­go­riań­skim.

 (1.1) Jak wy­ka­zu­je ba­da­nie, w ciągu ostat­nie­go pół roku co czwar­ty pa­sa­żer czuł się nie­pew­nie na sta­cji ko­le­jo­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfartɨ, AS: čfarty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwarta ż., czwartek m., czwartak m., czworak m., czworaczek mzw./mrz.

 licz. cztery

 przedr. czwarto-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 4.

Wiktionary


czworacki

→ czwo­rak (bu­dy­nek); czwo­ra­ko­wy


SJP.pl


czworaczek

1. jedno z czwor­ga dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas jed­ne­go po­ro­du;
2. zdrob­nie­nie od: czwo­rak;
3. po­tocz­nie: po­zy­cja, w któ­rej ko­la­na i dło­nie opie­ra­ją się na po­dło­żu; czwo­racz­ki, czwo­rak;
4. bak­te­ria cho­ro­bot­wór­cza zło­żo­na z czte­rech ko­mó­rek po­łą­czo­nych wspól­ną otocz­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) jedno dziec­ko z czwor­ga uro­dzo­nych pod­czas tego sa­me­go po­ro­du

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) zdrobn. od czwo­rak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­chał jest czwo­racz­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworak m., czwórka ż., cztery n.

 licz. cztery, czwarty, czworo

 przym. czwarty

Wiktionary


czworaczka

1. jedno z czwor­ga dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas jed­ne­go po­ro­du;
2. zdrob­nie­nie od: czwo­rak;
3. po­tocz­nie: po­zy­cja, w któ­rej ko­la­na i dło­nie opie­ra­ją się na po­dło­żu; czwo­racz­ki, czwo­rak;
4. bak­te­ria cho­ro­bot­wór­cza zło­żo­na z czte­rech ko­mó­rek po­łą­czo­nych wspól­ną otocz­ką


SJP.pl


czworaczki

1. czwo­ro dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas jed­ne­go po­ro­du;
2. po­tocz­nie: po­zy­cja, w któ­rej ko­la­na i dło­nie opie­ra­ją się na po­dło­żu; czwo­ra­czek, czwo­rak


SJP.pl


czworaczkowy

1. → czwo­racz­ki;
2. do­ty­czą­cy po­zy­cji ciała czło­wie­ka, w któ­rej ko­la­na i dło­nie opie­ra­ją się na po­dło­żu


SJP.pl


czworaczny

miesz­ka­ją­cy w czwo­ra­kach


SJP.pl


czworaczy

do­ty­czą­cy czwo­racz­ków


SJP.pl


czworak

1. daw­niej: fol­warcz­ny bu­dy­nek z czte­re­ma miesz­ka­nia­mi dla służ­by dwor­skiej;
2. sta­wo­nóg z sek­cji kra­bów;
3. nie­ty­po­wa broń my­śliw­ska, ma­ją­ca czte­ry lufy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. bu­dy­nek fol­warcz­ny mie­szczą­cy czte­ry miesz­ka­nia dla służ­by;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czwo­rak (bu­dy­nek)
  • Czwo­rak (mo­ne­ta)
  • Czwo­ra­ki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czworaczek m.

 licz. czworaki

 przym. czwarty

Wiktionary


czworaki

bę­dą­cy czte­rech róż­nych ro­dza­jów, ga­tun­ków, od­mian


SJP.pl

li­czeb­nik wie­lo­ra­ki

 (1.1) do­ty­czą­cy czte­rech typów, ro­dza­jów

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M. lm. czwo­rak

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czwo­ra­ki – bu­dy­nek fol­warcz­ny lub dwor­ski
  • Czwo­ra­ki – część mia­sta Beł­ży­ce
  • Czwo­ra­ki – część mia­sta Haj­nów­ka
  • Czwo­ra­ki – część mia­sta Sie­nia­wa
  • Czwo­ra­ki – część wsi Ra­ku­to­wo w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Kowal
  • Czwo­ra­ki – osada w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Pi­szczac
  • Czwo­ra­ki – część wsi Hni­szów w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Ruda-Huta
  • Czwo­ra­ki – część wsi Rudno w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Mi­chów
  • Czwo­ra­ki – część wsi Gołe Łazy w woj. lu­bel­skim, w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Krzyw­da
  • Czwo­ra­ki – część wsi Beł­żec w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Beł­żec
  • Czwo­ra­ki – część wsi Ho­ro­sty­ta-Ko­lo­nia w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Wy­ry­ki
  • Czwo­ra­ki – część wsi Ru­skie Pia­ski w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Nie­lisz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃfɔˈraci, AS: čforaḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworak

 przysł. czworako

Wiktionary


czworako

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) przysł. od przy­miot­ni­ka → czwo­ra­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfɔˈrakɔ, AS: čforako

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czworaki

 licz. czworaki

Wiktionary


czworakować

daw­niej: robić coś czwo­ra­ko


SJP.pl


czworakowy

przy­miot­nik od: czwo­rak


SJP.pl


czworo

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 4, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) 4

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci w Bro­no­wie było czwo­ro: Ta­dzio, Staś, Janek i He­len­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfɔrɔ, AS: čforo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwarta ż., czwartek mrz., czwartak mos./mzw./mrz., czworaczek mzw./mrz.

 przym. czwarty

 licz. cztery

Wiktionary


czworoboczny

do­ty­czą­cy czwo­ro­bo­ku, ma­ją­cy czte­ry boki, ogra­ni­czo­ny czte­re­ma pła­szczyz­na­mi itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czte­ry boki

 (1.2) hist. wojsk. usta­wio­ny w for­ma­cji czwo­ro­bo­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworobok mrz.

Wiktionary


czworobok

1. wie­lo­bok pła­ski o czte­rech bo­kach; czwo­ro­kąt;
2. coś przy­po­mi­na­ją­ce­go kształ­tem czwo­ro­bok; czwo­ro­kąt;
3. czte­ry ele­men­ty skła­da­ją­ce się na coś; czwo­ro­kąt;
4. czte­ry osoby za­an­ga­żo­wa­ne sek­su­al­nie lub emo­cjo­nal­nie w zwią­zek; czwo­ro­kąt;
5. zam­knię­ty teren, na któ­rym prze­pro­wa­dza się kon­kur­sy w ujeż­dża­niu; maneż, ujeż­dżal­nia, kie­rat;
6. zwar­ty szyk bo­jo­wy daw­nych od­dzia­łów pie­cho­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­bok pła­ski o czte­rech bo­kach

 (1.2) wojsk. hist. czwo­ro­kąt­ny szyk bo­jo­wy pie­cho­ty

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czwo­ro­kąt (też czwo­ro­bok) – fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na
  • czwo­ro­bok (jeź­dziect­wo) – arena jeź­dziec­ka
  • czwo­ro­bok Mi­cha­e­li­sa
  • czwo­ro­bok prze­gu­bo­wy
  • czwo­ro­bok zu­peł­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃfɔˈrɔbɔk, AS: čforobok

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czworoboczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworokąt

Wiktionary


czworobój

dy­scy­pli­na spor­to­wa zło­żo­na z czte­rech kon­ku­ren­cji; czwór­bój


SJP.pl


czworogran

daw­niej: czwo­ro­bok


SJP.pl


czworograniasty

ma­ją­cy czte­ry gra­nie (kra­wę­dzie, kanty); czwo­ro­kan­cia­sty, czte­ro­gra­nia­sty, czte­ro­kan­cia­sty


SJP.pl


czworogłowy

1. ma­ją­cy czte­ry głowy; czte­ro­gło­wy, czwór­gło­wy;
2. mię­sień czwo­ro­gło­wy uda - duży, gruby mię­sień w przed­niej czę­ści uda, naj­sil­niej­szy pro­stow­nik stawu ko­la­no­we­go


SJP.pl


czworokanciasty

ma­ją­cy czte­ry kanty (kra­wę­dzie, gra­nie); czwo­ro­kan­cia­sty


SJP.pl


czworokącik

zdrob­nie­nie od: czwo­ro­kąt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od czwo­ro­kąt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie czwo­ro­kąt, lecz tylko mały czwo­ro­ką­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworokąt m.

Wiktionary


czworokąt

czwo­ro­bok;
1. wie­lo­kąt pła­ski o czte­rech ką­tach;
2. coś przy­po­mi­na­ją­ce­go kształ­tem czwo­ro­kąt;
3. czte­ry ele­men­ty skła­da­ją­ce się na coś;
4. czte­ry osoby za­an­ga­żo­wa­ne sek­su­al­nie lub emo­cjo­nal­nie w zwią­zek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­kąt ma­ją­cy czte­ry boki; do czwo­ro­ką­tów na­le­żą m.in. tra­pe­zy, del­to­i­dy, romby, kwa­dra­ty, pro­sto­ką­ty, rów­no­le­gło­bo­ki;

Wiktionary

Czwo­ro­kąt, czwo­ro­bok – wie­lo­kąt pła­ski o czte­rech bo­kach. Każdy czwo­ro­kąt ma dwie prze­kąt­ne – od­cin­ki łą­czą­ce dwa nie­są­sied­nie wierz­choł­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W do­wol­nym czwo­ro­ką­cie wpi­sa­nym w okrąg ilo­czyn dłu­go­ści prze­kąt­nych równy jest sumie ilo­czy­nów dłu­go­ści prze­ciw­le­głych boków. (twier­dze­nie Pto­le­me­u­sza)

 (1.1) Czwo­ro­kąt z tak wpi­sa­ny­mi trój­ką­ta­mi jest obra­zem kręgu ziem­skie­go we wszechś­wie­cie, dwu­na­stu domów zo­dia­ku, bóstw, które w nich miesz­ka­ją i ca­łe­go bytu, tre­ści wszyst­kich rze­czy, przesz­ło­ści, te­raź­niej­szo­ści i przysz­ło­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfɔˈrɔkɔ̃nt, AS: čforokõnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czworokątny

 rzecz. czworokącik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworobok

Wiktionary


czworokątność

→ czwo­ro­kąt­ny


SJP.pl

Patrz:

czworokątny

czworokątny

ma­ją­cy czte­ry kąty; te­tra­go­nal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czte­ry kąty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworokąt mrz.

Wiktionary


czworolist

by­li­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych o tru­ją­cym owocu i czte­rech li­ściach


SJP.pl

Czwo­ro­list ("Paris") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny me­lant­ko­wa­tych ("Me­lant­hia­ce­ae"), daw­niej za­li­cza­ny do ro­dzi­ny trój­li­sto­wa­tych ("Tril­lia­ce­ae"). Na­le­ży do niego ok. 29 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w Azji Środ­ko­wej i Wschod­niej (od Ro­syj­skie­go Da­le­kie­go Wschó­du po Hi­ma­la­je i Pół­wy­sep In­do­chiń­ski), z cen­trum zróż­ni­co­wa­nia w Chi­nach, gdzie wy­stę­pu­ją 22 ga­tun­ki, w tym 12 en­de­mi­tów.

Wikipedia


czworomian

w ma­te­ma­ty­ce: wie­lo­mian zło­żo­ny z czte­rech wy­ra­zów


SJP.pl


czworonogi

zwy­kle o zwie­rzę­tach: ma­ją­cy czte­ry nogi; czwo­ro­noż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. ma­ją­cy czte­ry nogi

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M. B. W. lm. od: czwo­ro­nóg

Wiktionary

Czwo­ro­no­gi, te­tra­po­dy (Te­tra­po­da) – grupa krę­gow­ców obej­mu­ją­ca płazy, gady, ptaki i ssaki.

W 1989 roku Jac­qu­es Ga­ut­hier i współ­pra­cow­ni­cy zde­fi­nio­wa­li nazwę Te­tra­po­da jako od­no­szą­cą się do grupy ko­ro­no­wej, czyli obej­mu­ją­cej ostat­nie­go wspól­ne­go przod­ka grup Lis­samp­hi­bia oraz owod­niow­ców i wszyst­kich jego po­tom­ków, jed­nak niek­tó­rzy na­u­kow­cy roz­sze­rza­ją zna­cze­nie tego ter­mi­nu na klad obej­mu­ją­cy wszyst­kie krę­gow­ce ma­ją­ce koń­czy­ny z pal­ca­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃfɔrɔ̃ˈnɔɟi, AS: čforõnoǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworonóg mrz.

 przym. czworonożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czteronożny, czworonożny; książk. czteronogi

Wiktionary


czworonożnie

→ czwo­ro­noż­ny


SJP.pl

Patrz:

czworonożny

czworonożny

zwy­kle o zwie­rzę­tach: ma­ją­cy czte­ry nogi; czwo­ro­no­gi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czte­ry nogi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃfɔrɔ̃ˈnɔʒnɨ, AS: čforõnožny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czworonóg m.

 przym. czworonogi, czteronożny, czteronogi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworonogi, czteronożny, czteronogi

Wiktionary


czworonóg

zwie­rzę czwo­ro­noż­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zwie­rzę czwo­ro­noż­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krowa, słoń i kot są czwo­ro­no­ga­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfɔˈrɔ̃nuk, AS: čforõnuk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czteronożny, czworonożny, czteronogi, czworonogi

Wiktionary


czworook

ga­tu­nek ryby z rzędu kar­pień­coksz­tałt­nych


SJP.pl

Czwo­ro­ok, ar­gu­sek ("Ana­bleps ana­bleps") – ga­tu­nek ryby kar­pień­coksz­tałt­nej z ro­dzi­ny czwo­ro­o­ko­wa­tych (Ana­ble­pi­dae). Jest ho­do­wa­na w ak­wa­riach.

Wikipedia


czwororęki

ma­ją­cy czte­ry ręce


SJP.pl


czworościan

wie­lo­ścian o czte­rech trój­kąt­nych ścia­nach; ostro­słup trój­kąt­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o czte­rech trój­kąt­nych ścia­nach;

Wiktionary

Czwo­ro­ścian – wie­lo­ścian o czte­rech trój­kąt­nych ścia­nach, rów­no­waż­nie de­fi­nio­wa­ny jako ostro­słup trój­kąt­ny. Każda czwo­ro­ścian ma 6 kra­wę­dzi i 4 wierz­choł­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głów­nym mo­ty­wem struk­tu­ral­nym krze­mia­nów są czwo­ro­ścia­ny zbu­do­wa­ne z krze­mu znaj­du­ją­ce­go się w środ­ku i oto­czo­ne­go czte­re­ma ato­ma­mi tlenu umie­szczo­ny­mi na wierz­choł­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czworościenny, czworościanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tetraedr

Wiktionary


czworościanowy

ma­ją­cy kształt czwo­ro­ścia­nu; czwo­ro­ścien­ny


SJP.pl


czworościenny

ma­ją­cy kształt czwo­ro­ścia­nu; czwo­ro­ścia­no­wy


SJP.pl


czwortek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czwar­tek

Wiktionary


czworzyć

czwo­rzyć się:
1. po­więk­szać się czte­ro­krot­nie;
2. rzad­ko: uka­zy­wać się, być wi­dzia­nym w pocz­wór­nej po­sta­ci;
3. po­tocz­nie: sta­rać się być wszę­dzie, w wielu miej­scach; uwi­jać się, dwoić się i troić


SJP.pl


czwóra

zgru­bie­nie od: czwór­ka (ocena szkol­na)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczn. zgrub. od: czwór­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja na­u­czy­ciel­ka z an­giel­skie­go to strasz­na piła. Nawet dziew­czy­na, która jest za­wsze przy­go­to­wa­na, ma u niej czwó­rę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórka ż.

Wiktionary


czwórboista

spor­to­wiec bio­rą­cy udział w za­wo­dach spor­to­wych skła­da­ją­cych się z czte­rech kon­ku­ren­cji


SJP.pl


czwórboistka

→ czwór­bo­i­sta


SJP.pl

Patrz:

czwórboista

czwórbojowy

→ czwór­bój


SJP.pl

Patrz:

czwórbój

czwórbój

dy­scy­pli­na spor­to­wa zło­żo­na z czte­rech kon­ku­ren­cji; czwo­ro­bój


SJP.pl


czwórdzielny

po­dzie­lo­ny lub da­ją­cy się po­dzie­lić na czte­ry czę­ści; czte­ro­dziel­ny


SJP.pl


czwóreczka

zdrob­nia­le o czwór­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: czwór­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃfurˈɛt͡ʃka, AS: čfurečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwartek mrz., czwórka ż.

Wiktionary


czwórgłowy

ma­ją­cy czte­ry głowy; czte­ro­gło­wy, czwo­ro­gło­wy


SJP.pl


czwórka

1. cyfra oz­na­cza­ją­ca licz­bę czte­ry;
2. ocena szkol­na;
3. au­to­bus, bu­dy­nek itp. oz­na­czo­ne nu­me­rem czte­ry;
4. grupa czte­rech osób, zwie­rząt itp.;
5. osada czte­ro­o­so­bo­wej łodzi lub bobs­le­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa cyfry 4

 (1.2) ocena w szko­le oz­na­czo­na cyfrą 4

 (1.3) czwar­ta rzecz lub osoba spoś­ród wielu po­nu­me­ro­wa­nych (np. tram­waj, bila, za­wod­nik na bo­i­sku, pokój w ho­te­lu)

 (1.4) grupa czte­rech osób, zbiór czte­rech rze­czy lub pojęć ab­strak­cyj­nych

 (1.5) rzecz, która może po­mie­ścić czte­ry osoby (np. pokój, ka­bi­na, po­jazd, łódź)

 (1.6) sport. wiośl. czte­ro­o­so­bo­wa osada wio­ślar­ska

 (1.7) za­przęg skła­da­ją­cy się z czte­rech koni

 (1.8) środ. żegl. siła wia­tru czte­ry w skali Be­a­u­for­ta

 (1.9) pot. muz. epka za­wie­ra­ją­ca czte­ry ut­wo­ry (po 2 na stro­nie A i B)

 (1.10) wojsk. każdy z sze­re­gów ko­lum­ny żoł­nie­rzy ma­sze­ru­ją­cych po czte­rech

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • 4 – licz­ba na­tu­ral­na
  • czwór­ka upo­rząd­ko­wa­na – ciąg 4-ele­men­to­wy; rów­nież: ze­staw współ­rzęd­nych punk­tu w prze­strze­ni 4-wy­mia­ro­wej oraz kwa­ter­nion kon­stru­o­wa­ny za po­mo­cą liczb rze­czy­wi­stych
  • Czwór­ka – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim
  • „Czwór­ka” – jedna ze sta­cji Pol­skie­go Radia
  • „Czwór­ka” – TV4, pol­ska sta­cja te­le­wi­zyj­na
  • „czwór­ka” – płyta gra­mo­fo­no­wa o śred­ni­cy 7 cali
  • Czwór­ka – karta do gry
  • Czwór­ka – obraz Jó­ze­fa Cheł­moń­skie­go
  • Czwór­ka – obraz Jó­ze­fa Cheł­moń­skie­go 1880
  • 4

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na pewno tra­fisz – nad wej­ściem do mo­je­go domu wy­ma­lo­wa­na jest duża, biała czwór­ka.

 (1.2) Do­sta­łem je­dyn­kę ze spraw­dzia­nu, ale dzi­siaj po­pra­wi­łem ją na czwór­kę.

 (1.3) Jed­nym ude­rze­niem kija bi­lar­do­we­go po­sła­łem do łozy czwór­kę i sió­dem­kę.

 (1.5) Za późno do­ko­na­li­śmy re­zer­wa­cję w ho­ste­lu, bo nie było już dwó­jek, a zo­sta­ły same czwór­ki.

 (1.6) Na olim­pia­dzie w Pe­ki­nie złoto przy­pa­dło pol­skiej czwór­ce pod­wój­nej bez ster­ni­ka.

 (1.7) Wsze­la­ko naj­cie­ka­wsze i naj­bar­dziej zna­mien­ne dla Pa­na­te­na­jów były za­wo­dy w biegu czwó­rek z tzw. apo­ba­ta­mi.

 (1.8) Wysz­li­śmy z portu przy czwór­ce z po­łud­nio­we­go za­cho­du.

 (1.10) Kiedy się wy­peł­ni­ły dni / i przysz­ło zgi­nąć latem, / pro­sto do nieba czwór­ka­mi szli / żoł­nie­rze z We­ster­plat­te.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfurka, AS: čfurka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórniak m., czworak m., czwartak m., czwartek m., czwórnik m., czwórstyk m., czternastka ż., czterdziestka ż., poczworzenie n., poczwarzanie n.

:: zdrobn. czwóreczka ż.

:: zgrub. czwóra ż.

 czas. poczworzyć dk., poczwarzać ndk.

 przym. poczwórny, czwórkowy, czwartkowy

 licz. cztery, czternaście, czterdzieści

 temsłow. czwarto-, czwór-, cztero-, czworo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dobry, ocena dobra

 (1.2) kwartet

 (1.7) kwadryga

Wiktionary


czwórkowicz

po­tocz­nie: uczeń o do­brych oce­nach, ma­ją­cy prze­waż­nie czwór­ki jako oceny z przed­mio­tów szkol­nych


SJP.pl


czwórkowiczka

→ czwór­ko­wicz


SJP.pl

Patrz:

czwórkowicz

czwórkowy

przy­miot­nik od: czwór­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą czte­ry, do­ty­czą­cy licz­by czte­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórka ż., czwartak mos./mrz.

Wiktionary


czwórlufka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łow. ła­ma­na my­śliw­ska broń czte­ro­lu­fo­wa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) vierling, firling

Wiktionary


czwórmecz

1. za­wo­dy skła­da­ją­ce się z czte­rech me­czów;
2. za­wo­dy, w któ­rych bie­rze udział czte­rech za­wod­ni­ków (czte­ry dru­ży­ny)


SJP.pl


czwórnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) byt pocz­wór­ny, o pocz­wór­nej na­tu­rze

Wiktionary


czwórniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od czwór­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwórniak m.

Wiktionary


czwórniak

ga­tu­nek miodu pit­ne­go, w któ­rym na jedną część miodu do­da­no trzy czę­ści wody lub mo­szczu owo­co­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miód pitny pow­sta­ły z fer­men­ta­cji brzecz­ki, w któ­rej sto­su­nek ob­ję­to­ści miodu do wody wy­no­si 1:3

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃfurʲɲak, AS: čfurʹńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. czwórniaczek m.

Wiktionary


czwórnik

1. przy­rząd elek­trycz­ny (np. trans­for­ma­tor, wzmac­niacz) o dwóch pa­rach koń­có­wek;
2. łącz­nik ru­ro­wy w for­mie pro­ste­go od­cin­ka rury z dwie­ma od­no­ga­mi bocz­ny­mi; krzy­żak


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czwór­nik (ru­ro­wy)
    • jed­no­pła­szczyz­no­we i dwu­pła­szczyz­no­we
    • rów­no­prze­lo­to­wy
    • ką­to­wy
  • Czwór­nik (elek­try­ka)
    • li­nio­wy, nie­li­nio­wy
    • ak­tyw­ny (czyn­ny, źró­dło­wy), pa­syw­ny
    • od­wra­cal­ny
    • rów­no­waż­ny
    • sy­me­trycz­ny, nie­sy­me­trycz­ny
    • sta­cjo­nar­ny, pa­ra­me­trycz­ny
    • przez­ro­czy­sty, nie­przez­ro­czy­sty

Wikipedia


czwórnóg

wieża wiert­ni­cza zbu­do­wa­na z czte­rech dłu­życ


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Czwór­nóg-Jad­czak (1947–2015) – pol­ska li­te­ra­tu­roz­naw­czy­ni
  • Sła­wo­mir Czwór­nóg (ur. 1966) – pol­ski re­ży­ser dźwię­ku
  • Wie­sław Czwór­nóg (1932–2018) – pol­ski tre­ner lek­ko­at­le­tycz­ny

Wikipedia


czwórpasy

wy­śle­pek czwór­pa­sy - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny wy­ślep­ko­wa­tych


SJP.pl


czwórprzymierze

przy­mie­rze czte­rech państw


SJP.pl


czwórszereg

czte­ry sze­re­gi usta­wio­ne jeden za dru­gim


SJP.pl


czy

par­ty­ku­ła lub spój­nik


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) słowo roz­po­czy­na­ją­ce py­ta­nie, na które py­ta­ją­cy spo­dzie­wa się od­po­wie­dzi „tak” lub „nie”

spój­nik

 (2.1) łączy zda­nie po­drzęd­ne o cha­rak­te­rze py­taj­nym ze zda­niem na­drzęd­nym

 (2.2) łączy rów­no­rzęd­ne, ale wy­klu­cza­ją­ce się wy­ra­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy chcesz oglą­dać te­le­wiz­ję?

 (2.1) Na­praw­dę nie wiem, czy to wy­pa­da…

 (2.2) Czwar­tek czy pią­tek, (ty) mu­sisz wstać i iść do pracy!

 (2.2) Chcesz iść do pracy w czwar­tek czy w pią­tek? (py­ta­ją­cy chce wi­dzieć py­ta­ne­go raz w pracy)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨ, AS: čy

Wiktionary

Powiązane:

 partyk. czyżby

 wykrz. czyżby

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) reg. śl. jesi

 (2.2) albo

Wiktionary


czyby

"czy" po­łą­czo­ne z "by", par­ty­ku­łą trybu przy­pu­szcza­ją­ce­go


SJP.pl


czyhak

ro­dzaj pa­ją­ka z ro­dzi­ny czy­ha­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w około 20 ga­tun­kach


SJP.pl

Czy­hak ("Se­ge­stria") – ro­dzaj pa­ją­ków z ro­dzi­ny czy­ha­ko­wa­tych. Kos­mo­po­li­tycz­ny. Obej­mu­je 41 opi­sa­nych ga­tun­ków.

Wikipedia


czyhakowate

o ce­chach czy­ha­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


czyhakowaty

o ce­chach czy­ha­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


czyhanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czy­hać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czyhać

Wiktionary


czyhać

1. cze­kać na kogoś z celem na­pa­ści
2. za­gra­żać
3. wy­cze­ki­wać cze­goś z chę­cią nie­prze­o­cze­nia tego


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­cze­ki­wać z za­mia­rem na­pa­ści

 (1.2) za­gra­żać

 (1.3) przen. cze­kać na coś nie­cier­pli­wie, by tego nie prze­ga­pić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ko­lej­nej czę­ści po­wie­ści na ni­zioł­ków bę­dzie czy­hać wiel­ka pa­ję­czy­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨxat͡ɕ, AS: čyχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyhanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czaić się

 (1.2) dybać, grozić, zagrażać

Wiktionary


czyhitać

o głusz­cu: wy­da­wać głos w cza­sie toków


SJP.pl


czyhunka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bia­ły­stok. kolej

 (1.2) bia­ły­stok. tor ko­le­jo­wy

Wiktionary


czyj

za­i­mek py­taj­ny albo względ­ny za­wie­ra­ją­cy treść dzier­żaw­czą, uży­wa­ny w py­ta­niach (np. "Czyj to kom­pas?") oraz w py­ta­niach za­leż­nych roz­wi­ja­ją­cych dany człon zda­nia na­drzęd­ne­go (np. "Pytał, czyj to piór­nik.")


SJP.pl

za­i­mek przy­miot­ny o zna­cze­niu dzier­żaw­czym

 (1.1) uży­wa­ny do za­da­wa­nia pytań o wła­ści­cie­la cze­goś, po­sia­da­cza ja­kiejś cechy

 (1.2) uży­wa­ny do roz­po­czy­na­nia py­ta­nia za­leż­ne­go, które okre­śla wła­ści­cie­la cze­goś, po­sia­da­cza cechy w swoim do­peł­nie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyj jest ten dłu­go­pis? Tego dłu­go­pi­su ostat­nio uży­wał Ka­zi­mierz, ale to chyba nie jego.

 (1.2) Ja rów­nież nie wiem, czyj jest ten dłu­go­pis.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨj, AS: čyi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. czyjś

Wiktionary


czyjkolwiek

za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny


SJP.pl

za­i­mek przy­miot­ny dzier­żaw­czy

 (1.1) obo­jęt­nie czyj

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyj­kol­wiek to po­mysł, był na­praw­dę zna­ko­mi­ty.

Wiktionary


czyjś

na­le­żą­cy do kogoś


SJP.pl

za­i­mek dzier­żaw­czy, nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) na­le­żą­cy do kogoś, kto nie jest istot­ny w wy­po­wie­dzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usia­dłem na czy­imś miej­scu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨjɕ, AS: čyi ̯ś

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. czyj

Wiktionary


czyjże

wzmoc­nio­ny za­i­mek "czyj"


SJP.pl


czyjżeż

wzmoc­nio­ne "czyj­że"


SJP.pl


czykara

an­ty­lo­pa z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich, wy­stę­pu­ją­ca na Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim


SJP.pl


czyli

1. par­ty­ku­ła przy­łą­cza­ją­ca człon wy­ja­śnia­ją­cy;
2. daw­niej: par­ty­ku­ła wy­ra­ża­ją­ca wzmoc­nio­ne py­ta­nie, na ogół o za­bar­wie­niu re­to­rycz­nym; czy­liż


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) …słu­żą­cy do kon­stru­o­wa­nia wy­ra­żeń wy­ja­śnia­ją­cych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ciąg się nie spóź­nił, czyli przy­je­chał o cza­sie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨlʲi, AS: čylʹi

Wiktionary

Powiązane:

 partykuła czyliż

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) to znaczy, to jest, innymi słowy

Wiktionary


czyliby

spój­nik "czyli" wraz z cząst­ką trybu przy­pu­szcza­ją­ce­go


SJP.pl


czyliż

daw­niej: par­ty­ku­ła wy­ra­ża­ją­ca wzmoc­nio­ne py­ta­nie, na ogół o cha­rak­te­rze re­to­rycz­nym; par­ty­ku­ła "czyli" z par­ty­ku­łą wzmac­nia­ją­cą "-ż"


SJP.pl


czyliżby

par­ty­ku­ła "czy­liż" z do­łą­czo­ną koń­ców­ką "by"; wzmoc­nio­ne "czy­li­by"


SJP.pl


czympnąć

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zob. cząp­nąć.

Wiktionary


czyn

po­stę­pek, uczy­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dzia­ła­nie, po­stę­pek, akt;

Wiktionary

Czyn – za­cho­wa­nie się pod­mio­tu prawa, które rodzi skut­ki praw­ne, nawet wów­czas, gdy do wy­wo­ła­nia tych skut­ków pod­miot swym za­cho­wa­niem nie zmie­rzał.

Czyn można po­peł­nić przez świa­do­me dzia­ła­nie (ste­ro­wa­ne wolą za­cho­wa­nie prze­ja­wia­ją­ce się w for­mie kom­plek­su ru­chów) lub za­nie­cha­nie ("„bez­czyn­ność kie­run­ko­wa”" - pow­strzy­ma­nie się od dzia­ła­nia). Nie na­le­żą do czy­nów w ro­zu­mie­niu praw­ni­czym za­cho­wa­nia czło­wie­ka w sta­nie wy­łą­cza­ją­cym świa­do­mość, np. pod­czas snu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każda osoba, która do­pu­ści się czynu okru­cień­stwa na zwie­rzę­ciu jest winna prze­stęp­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨ̃n, AS: čỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynnik m.

 czas. począć, czynić ndk.

 przym. czynny

 przysł. czynnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczynek

Wiktionary


czynel

jedna z dwóch płyt czy­ne­li (żeli), na któ­rej można grać; ta­lerz, żel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. per­ku­syj­ny in­stru­ment mu­zycz­ny w po­sta­ci me­ta­lo­we­go ta­le­rza;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziew­czy­na de­li­kat­nie ude­rza­ła czy­ne­lem o czy­nel.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) talerz, żel

Wiktionary


czynele

in­stru­ment per­ku­syj­ny zbu­do­wa­ny z dwóch okrą­głych, me­ta­lo­wych płyt; ta­le­rze, żele


SJP.pl


czyngis-chan

(ok. 1155-1227) wład­ca mon­gol­ski; Dżyn­gis-chan


SJP.pl

Czyn­gis-chan, Dżyn­gis-chan, do 1206 Te­mu­dżyn (Чингис хаан, Czin­gis chaan, IPA: [], Тэмүжин, Te­mu­dżin, IPA: []) (ur. we­dług źró­deł mu­zuł­mań­skich w 1155, we­dług źró­deł chiń­skich i mon­gol­skich w 1162 w Deliün Boł­dak, w re­jo­nie obec­nej Czyty w Rosji, zm. 18 sierp­nia 1227) – chan Mon­go­łów i za­ło­ży­ciel im­pe­rium mon­gol­skie­go.

Wikipedia


czynienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czy­nić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: čỹńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czynić ndk., uczynić dk.

 rzecz. czynność ż.

 przym. czynny, nieczynny

 przysł. czynnie

Wiktionary


czynić

wy­ko­ny­wać okre­ślo­ną czyn­ność


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. uczy­nić)

 (1.1) robić coś, wy­ko­ny­wać

 (1.2) po­stę­po­wać, za­cho­wy­wać się

 (1.3) wy­wo­ły­wać coś, być przy­czy­ną

 (1.4) być czę­ścią cze­goś, skła­dać się na coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny czy­nić się (dk. uczy­nić się)

 (2.1) przest. czy­nić (1.1) sa­me­go sie­bie czymś lub ja­kimś

 (2.2) przest. do­ko­ny­wać się, sta­wać się

 (2.3) przest. być czy­nio­nym (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tomek czyni duże po­stę­py w nauce.

 (1.2) Sio­stra za­kon­na przez całe życie czy­ni­ła dobro.

 (1.3) Ko­lej­ne suk­ce­sy czy­ni­ły ją coraz bar­dziej butną.

 (1.4) Wy­dat­ki na żyw­ność czy­nią dużą po­zy­cję w bu­dże­cie do­mo­wym.

 (2.1) (…) zde­cy­do­wa­li­śmy w końcu oskar­żyć sta­ru­chę, że cza­ra­mi swymi przy­wo­dzi­ła mni­chów do grze­chu, czy­niąc się w ich oczach młodą, po­wab­ną, i upra­wia­ła z nimi jawny nie­rząd.

 (2.2) Zga­si­ła świe­ce. Czy­ni­ło się coraz ciem­niej.

 (2.3) Pod ni­skim skle­pie­niem piw­ni­cy czyni się gwar pie­kiel­ny wśród po­szcze­ki­wa­nia psów ro­zbie­ga­nych, gda­ka­nia kur, bu­dzo­nych raz po raz na ko­mi­nie, i głu­che­go pom­ru­ku niedź­wie­dzia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨ̃ɲit͡ɕ, AS: čỹńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyn m., czynnik m., czynienie n., uczynek mrz.

 przym. czynny

 czas. począć

 przysł. czynnie

Wiktionary


czynnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) na spo­sób czyn­ny

 (1.2) an­ga­żu­jąc się fi­zycz­nie

 (1.3) jęz. wła­da­jąc do­brze ję­zy­kiem

 (1.4) będąc stale ak­tyw­nym w ja­kimś za­ję­ciu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Borys nie dzia­łał czyn­nie w po­dzie­miu.

 (1.2) Mi­chał nadal upra­wia czyn­nie piłkę nożną.

 (1.3) Mi­sjo­nar­ka wła­da­ła czyn­nie sango.

 (1.4) Ilu więź­niów czyn­nie wy­ko­nu­je swój wy­u­czo­ny zawód?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʂɨn.ɲɛ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyn mrz., czynienie n., czynnik mrz., czynność ż., uczynienie n.

 czas. czynić ndk., uczynić dk., poczynać ndk., począć dk.

 przym. czynnościowy, czynny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktywnie

Wiktionary


czynniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czyn­nie


SJP.pl


czynniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czyn­ny


SJP.pl


czynnik

1. przy­czy­na wy­wo­łu­ją­ca okre­ślo­ne zja­wi­sko lub sku­tek;
2. każda z liczb, które mno­ży­my przez sie­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­czy­na wy­wo­łu­ją­ca okre­ślo­ne zja­wi­sko lub sku­tek

 (1.2) mat. każda z liczb, które mno­ży­my przez sie­bie

 (1.3) mat. stat. każda ze zmien­nych pow­sta­ła po re­duk­cji zbio­ru da­nych za po­mo­cą ana­li­zy czyn­ni­ko­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czyn­nik – ele­ment bio­rą­cy udział w mno­że­niu
  • czyn­nik ter­mo­dy­na­micz­ny (cz. grzew­czy/chło­dzą­cy, także: chło­dzi­wo) – ro­dzaj czyn­ni­ka ro­bo­cze­go
  • czyn­nik ra­kot­wór­czy
  • czyn­ni­ki gle­bot­wór­cze
  • czyn­nik in­du­ko­wa­ny hi­pok­sją 1
  • czyn­nik in­du­ko­wa­ny hi­pok­sją 2
  • czyn­nik IX
  • czyn­nik V Le­i­den
  • czyn­nik von Wil­le­bran­da
  • czyn­nik wzro­stu śród­błon­ka na­czy­nio­we­go
  • czyn­nik etio­lo­gicz­ny
  • czyn­ni­ki pro­duk­cji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czyn­ni­ki zwięk­sza­ją­ce ry­zy­ko po­wi­kłań po tra­che­o­to­mii to: oty­łość, pa­le­nie ty­to­niu, nie­do­ży­wie­nie, za­ży­wa­nie niek­tó­rych leków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨ̃ɲːik, AS: čỹ•ńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyn m., czynność ż.

 czas. począć, czynić ndk.

 przym. czynnikowy, czynny

 przysł. czynnie

Wiktionary


czynniki

1. przy­czy­na wy­wo­łu­ją­ca okre­ślo­ne zja­wi­sko lub sku­tek;
2. każda z liczb, które mno­ży­my przez sie­bie


SJP.pl


czynnikowy

→ czyn­nik


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ja­kimś czyn­ni­kiem; od­no­szą­cy się do czyn­ni­ków

Wiktionary

Patrz:

czynnik

Powiązane:

 rzecz. czynnik mrz.

Wiktionary


czynności

funk­cjo­no­wa­nie, dzia­łal­ność


SJP.pl


czynnościowy

1. do­ty­czą­cy czyn­no­ści, ruchu, dzia­ła­nia;
2. do­ty­czą­cy funk­cjo­no­wa­nia kogoś lub cze­goś; funk­cjo­nal­ny


SJP.pl


czynność

1. wy­ko­ny­wa­nie cze­goś; praca;
2. dzia­ła­nie, funk­cjo­no­wa­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ko­ny­wa­nie, ro­bie­nie cze­goś

 (1.2) dzia­ła­nie, funk­cjo­no­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­ku­ra­tor roz­po­czął czyn­no­ści wy­ja­śnia­ją­ce.

 (1.2) Le­karz za­u­wa­żył usta­nie czyn­no­ści serca i roz­po­czął re­a­ni­ma­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨ̃nːɔɕt͡ɕ, AS: čỹ•ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynienie n., czynnik m.

 przym. czynny

 przysł. czynnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) akcja

Wiktionary


czynny

dzia­ła­ją­cy, ak­tyw­ny, spraw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­nu­ją­cy jakąś czyn­ność

 (1.2) funk­cjo­nu­ją­cy, uru­cho­mio­ny

 (1.3) skłon­ny do dzia­ła­nia, ak­tyw­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ten sklep jest czyn­ny 24 go­dzi­ny na dobę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨ̃nːɨ, AS: čỹ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynienie n., czyn m., czynnik m., czynność ż.

 przym. czynnościowy

 przysł. czynnie

 czas. czynić, począć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) otwarty (o sklepie, barze itp.)

 (1.3) aktywny

Wiktionary


czynowniczka

→ czy­now­nik


SJP.pl

Patrz:

czynownik

czynownik

daw­niej: urzęd­nik pań­stwo­wy w Rosji car­skiej


SJP.pl

Czy­now­nik (z чиновник – urzęd­nik) – urzęd­nik w Rosji.

W cza­sach cara Pio­tra I byli to urzęd­ni­cy pań­stwo­wi w Rosji, wy­wo­dzą­cy się ze szlach­ty. Wszy­scy oby­wa­te­le tego stanu byli zo­bo­wią­za­ni do do­ży­wot­niej służ­by w ad­mi­ni­stra­cji, która obej­mo­wa­ła 14 stop­ni (ros. czy­nów, stąd nazwa „czy­now­ni­cy”) awan­su cy­wil­ne­go i woj­sko­we­go.

Wikipedia


czynsto

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. czę­sto

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na cy­bu­chu faj­czy­ska czyn­sto był wy­ma­lo­wa­ny cy­sorz au­stry­jac­ki.

Wiktionary


czynstochowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Czę­sto­cho­wa

Wiktionary


czynsz

stała opła­ta za lokal miesz­ka­nio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ter­mi­no­wa opła­ta za wy­na­jem

 (1.2) daw. świad­cze­nie chło­pów za użyt­ko­wa­nie ziemi

Wiktionary

Czynsz ( Zins – ‘po­da­tek’, ‘dzier­ża­wa’, od cen­sus – ‘wy­ce­na’) – praw­na nazwa świad­cze­nia na­leż­ne­go z ty­tu­łu najmu lub dzier­ża­wy. War­tość czyn­szu może być usta­lo­na w pie­nią­dzu lub na­tu­rze (np. owoce z sadu). Czynsz z za­ło­że­nia jest świad­cze­niem okre­so­wym. Daw­niej, i obec­nie w niek­tó­rych zna­cze­niach, na­zy­wa­ny te­nu­tą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] za­le­ga­łem […] w opła­ce­niu czyn­szu miesz­kal­ne­go, więc nasza go­spo­dy­ni słu­chać nie ra­czy­ła o re­pe­ra­cji dachu […]

 (1.2) Z tej licz­by włók wy­łą­czy­li­śmy 14 włók wol­nych od czyn­szu na wspól­ny wypas bydła oby­wa­te­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨ̃w̃ʃ, AS: čỹũ̯š

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynszownik mos., czynszówka ż.

 przym. czynszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komorne

 (1.2) gw. Śląsk Cieszyński nojem, nojym

Wiktionary


czynszojad

lek­ce­wa­żą­co: osoba wy­naj­mu­ją­ca nie­ru­cho­mo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) żart. lub po­gard. osoba wy­naj­mu­ją­ca komuś miesz­ka­nie lub jego część, zwła­szcza po­bie­ra­jąc za nie zbyt wy­so­ką opła­tę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 600 zło­tych do­pła­ty do najmu? To kasa, która trafi do czyn­szo­ja­da jako ek­stra zysk.

Wiktionary


czynszować

daw­niej: pła­cić czynsz na użyt­ko­wa­nie ziemi


SJP.pl


czynszownictwo

daw­niej: sy­stem opłat czyn­szo­wych za­miast odra­bia­nia pań­szczyz­ny


SJP.pl


czynszownik

1. prze­sta­rza­le: osoba pła­cą­ca czynsz;
2. daw­niej:
a) chłop zwol­nio­ny od odra­bia­nia pań­szczyz­ny za rocz­ną opła­tą;
b) dzier­żaw­ca grun­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. chłop dzier­żaw­ca grun­tu

 (1.2) daw. opła­ca­ją­cy czynsz

 (1.3) daw. wła­ści­ciel bu­dyn­ku czyn­szo­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynsz mrz., czynszówka ż.

 przym. czynszowy

Wiktionary


czynszowy

zwią­za­ny z czyn­szem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy czyn­szu, zwią­za­ny z czyn­szem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynsz m., czynszówka ż., czynszownictwo n., czynszownik m., czynszowanie n.

 czas. czynszować

 przym. czynszowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. czynszowny

Wiktionary


czynszówka

dom, ka­mie­ni­ca z sa­mo­dziel­ny­mi miesz­ka­nia­mi, wy­naj­mo­wa­ny­mi w za­mian za opła­tę czyn­szu; dom czyn­szo­wy, ka­mie­ni­ca czyn­szo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ka­mie­ni­ca czyn­szo­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ile wy­cią­ga­cie ze Zbysz­kiem z tych czyn­szó­wek w Cie­szy­nie na rok?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czynsz mrz., czynszownik mos.

 przym. czynszowy

Wiktionary


czyr

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych; sieja ostro­no­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­re­go­nus nasus|ref=tak., ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych;

 (1.2) icht. ryba z ga­tun­ku czy­rów (1.1)

 (1.3) daw. hubka

Wiktionary

Czyr, sieja ostro­no­sa, szczo­kur ("Co­re­go­nus nasus") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych (Sal­mo­ni­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Czyr jest srebr­ny, a grzbiet ma jas­no­zie­lo­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨr, AS: čyr

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czyżyny nmos., czyra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sieja ostronosa, szczokur

 (1.3) czyra

Wiktionary


czyraczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od czy­rak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyrak m.

Wiktionary


czyraczność

roz­sia­nie się czy­ra­ka na więk­szej po­wierzch­ni ciała, bę­dą­ce wy­ni­kiem osła­bio­nej od­por­no­ści or­ga­niz­mu lub braku hi­gie­ny; fu­run­ku­lo­za


SJP.pl


czyraczny

przy­miot­nik od: czy­rak


SJP.pl


czyrak

ropne za­pa­le­nie miesz­ka wło­so­we­go i przy­le­ga­ją­ce­go do niego gru­czo­łu ło­jo­we­go, spo­wo­do­wa­ne przez za­ka­że­nie gron­kow­ca­mi lub pa­cior­kow­ca­mi; fu­run­kuł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ropne za­pa­le­nie skóry w oko­li­cy miesz­ka wło­so­we­go;

Wiktionary

Czy­rak, daw­niej fu­run­kuł ( fu­run­cu­lus) – ropne za­pa­le­nie oko­ło­miesz­ko­we z wyt­wo­rze­niem czopa mart­wi­cze­go, ma­ją­ce po­stać z po­cząt­ku guzka, potem guzka z kro­stą, spo­wo­do­wa­ne za­ka­że­niem gron­kow­co­wym. W przy­pad­ku licz­nych czy­ra­ków sto­su­je się ter­min czy­racz­ność lub czy­rak mnogi (łac. "fu­run­cu­lo­sis"), a jeśli znaj­du­ją się one bli­sko sie­bie i łączą w jedną zmia­nę, na­zy­wa się je kar­bun­ku­łem lub czy­ra­kiem gro­mad­nym (łac. "car­bun­cu­lus"). Kar­bun­kuł wy­stę­pu­je naj­czę­ściej na karku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trak­tu­ją Boga jak prze­kup­ne­go urzęd­ni­ka, a mod­lit­wę jak ko­niak dla le­ka­rza, żeby uważ­nie prze­ciął czy­rak na tyłku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyraczność ż.

:: zdrobn. czyraczek m.

 przym. cyraczny, czyrakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) furunkuł

Wiktionary


czyrakowaty

wy­glą­da­ją­cy jak czy­rak; po­kry­ty czy­ra­ka­mi


SJP.pl


czyrakowy

zwią­za­ny z czy­ra­kiem


SJP.pl


czyrenica

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny szcze­ci­nia­ko­wa­tych


SJP.pl


czyreń

na­drzew­ny grzyb z ro­dzi­ny szcze­cin­kow­co­wa­tych


SJP.pl


czyrogmatwica

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny szcze­ci­nia­ko­wa­tych


SJP.pl


czyrwiec

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. czer­wiec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨrvʲjɛt͡s, AS: čyrvʹi ̯ec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyrwień, zok

Wiktionary


czyrwieniec

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. ma­te­riał szkar­łat­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨrˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s, AS: čyrvʹi ̯ė̃ńec

Wiktionary


czyrwień

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. czer­wiec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨrvʲjɛ̇̃ɲ, AS: čyrvʹi ̯ė̃ń

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyrwiec, zok

Wiktionary


czyrwiónka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Czer­wion­ka

Wiktionary


czyrykać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) rzad. o pta­kach: ćwier­kać, świer­go­tać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] ptaki tu­tej­sze ina­czej śpie­wa­ją od na­szych. […] Inne śpie­wa­ją i czy­ry­ka­ją dość wdzięcz­nie, naj­pię­kniej jed­nak ze wszyst­kich tak zwany prze­drzeź­niacz, albo je­szcze ina­czej drozd żar­tow­niś.

 (1.1) Ruch się zro­bił wśród ptact­wa. […] Prze­krzy­ki­wa­ły się […] krak­wy, do­no­śnym pi­skiem wtó­ro­wa­ły zwin­ne czaj­ki […]. Cy­ran­ki czy­ry­ka­ły zaw­zię­cie […].

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ćwierkać, świergotać

Wiktionary


czysta

po­tocz­nie: wódka czy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. wódka bez aro­ma­tów sma­ko­wych

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: czy­sty

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czy­sta – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Smoł­dzi­no
  • Czy­sta – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Koń­skie
  • Czy­sta – nie­wiel­ka rzeka w do­rze­czu Pi­li­cy, do­pływ Drze­wicz­ki
  • Czy­sta – rzeka do­rze­cza Pi­li­cy, lewy do­pływ Młyn­kow­skiej
  • Czy­sta – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Gard­nie Małej w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­bli­żu wsi Czy­sta
  • Czy­sta – film dra­ma­tycz­ny w re­ży­se­rii Oli­vie­ra As­sa­y­a­sa, ko­pro­duk­cja fran­cu­sko-ka­na­dyj­sko-bry­tyj­ska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chry­zan­te­my zło­ci­ste / W pół­li­trów­ce po czy­stej / Stoją na for­te­pia­nie / I nie pod­le­wa ich (…) nikt.

 (1.1) Bo­czar­ska woli pić czy­stą.

Wiktionary


czystek

usu­wa­nie osób z ja­kichś śro­do­wisk, zwy­kle me­to­da­mi na­ci­sków, szan­ta­żu itp.; od­siew, eli­mi­na­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­stus|ref=tak., krzew z ro­dzi­ny czyst­ko­wa­tych, li­czą­cy kil­ka­na­ście ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go i na Wy­spach Ka­na­ryj­skich

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: czyst­ka

Wiktionary

Czy­stek ("Ci­stus" L.) – ro­dzaj krze­wów na­le­żą­cy do ro­dzi­ny czyst­ko­wa­tych (po­słon­ko­wa­tych). Obej­mu­je 29–36 ga­tun­ków i licz­ne mie­szań­ce mię­dzy­ga­tun­ko­we. Więk­szość z nich ro­śnie w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go, zwła­szcza w jego czę­ści za­chod­niej, przy czym cały za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je ob­szar od Wysp Ka­na­ryj­skich po Iran. Czyst­ki sta­no­wią ważny skład­nik for­ma­cji za­ro­ślo­wych i wid­nych lasów. W Pol­sce rosną tylko w upra­wie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨstɛk, AS: čystek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystkowate lm.

Wiktionary


czystka

usu­wa­nie osób z ja­kichś śro­do­wisk, zwy­kle me­to­da­mi na­ci­sków, szan­ta­żu itp.; od­siew, eli­mi­na­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fi­zycz­na lik­wi­da­cja pew­nej grupy et­nicz­nej bądź prze­ciw­ni­ków po­li­tycz­nych

 (1.2) polit. usu­nię­cie ze sta­no­wi­ska nie­po­żą­da­nych lub nie­wy­god­nych osób;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: czy­stek

Wiktionary

Czyst­ka – w po­li­ty­ce – po­tocz­ne okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce usu­nię­cie nie­po­żą­da­nych osób z zaj­mo­wa­nych przez nie sta­no­wisk.

Czyst­ki to usu­wa­nie czę­ści elit rzą­dzą­cych lub kie­ru­ją­cych róż­ny­mi struk­tu­ra­mi pań­stwa (woj­sko, po­li­cja, rząd) przez mo­nar­chów lub dyk­ta­to­rów. Cha­rak­te­ry­zu­je je ma­so­wość oraz bezwz­ględ­ność. Naj­częst­szą mo­ty­wa­cją do ich prze­pro­wa­dza­nia jest ob­se­syj­na po­dejrz­li­wość wład­cy czy przy­wód­cy i chęć wy­e­li­mi­no­wa­nia dom­nie­ma­nych wro­gów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨstka, AS: čystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos., czyścioch mos., czyściocha ż. , czyścik m., czyszczacz mos./mrz., czystość ż., czyszczenie n., wyczystka ż.

 czas. czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przysł. czysto, czyściuchno, czyściusieńko, czyściuteńko, czyściutko

 przym. czystościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ludobójstwo

Wiktionary


czystkowate

o ce­chach czyst­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Czyst­ko­wa­te, po­słon­ko­wa­te ("Ci­sta­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu śla­zow­ców ("Mal­va­les"), w niek­tó­rych, zwła­szcza daw­niej­szych uję­ciach gru­po­wa­na w rząd czyst­kow­ców ("Ci­sta­les"). Liczy 8 ro­dza­jów z 207 ga­tun­ka­mi, spoś­ród któ­rych do flory Pol­ski na­le­ży tylko jeden – po­sło­nek ("He­liant­he­mum").

Wikipedia


czystkowaty

o ce­chach czyst­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


czystkowy

→ czy­stek


SJP.pl

Patrz:

czystek

czysto

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób czy­sty, bez za­nie­szczy­szczeń

 (1.2) bez do­mie­szek

 (1.3) zu­peł­nie, w ca­ło­ści, wy­łącz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy po­li­tyk obie­cu­je wy­bor­com, że bę­dzie ci­szej, czy­ściej, że trawa bę­dzie zie­lo­na, a niebo nie­bie­skie.

 (1.3) Ra­cjo­na­li­ści przyj­mu­ją tylko te spoś­ród ele­men­tów wie­dzy i wie­rzeń, które dają się uza­sad­nić na pod­sta­wie czy­sto lo­gicz­ne­go my­śle­nia oraz em­pi­rycz­ne­go poz­na­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyszczenie n., czyścioch m., oczyszczenie n., oczyszczanie n., czyściciel m., czystka ż., wyczystka ż., czyszczacz mos./mrz.

 czas. czyścić ndk., wyczyścić dk., oczyszczać ndk., oczyścić dk.

 przym. czysty, czystościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chędogo

Wiktionary


czystodruk

pier­wszy ar­kusz wy­dru­ko­wa­ny na ma­szy­nie dru­kar­skiej do spraw­dze­nia przez wy­daw­nict­wo


SJP.pl

Czy­sto­druk – pier­wszy ar­kusz pa­pie­ru po zej­ściu z ma­szy­ny dru­kar­skiej, prze­sła­ny do wy­daw­cy do ak­cep­ta­cji i roz­po­czę­cia druku na­kła­du.

Wikipedia


czystopis

po­pra­wio­ny tekst, prze­pi­sa­ny na czy­sto


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tekst po po­praw­kach, prze­pi­sa­ny na czy­sto

 (1.2) miej­sce (naj­czę­ściej ze­szyt), gdzie się wpi­su­je czy­sto­pis (1.1)

Wiktionary

Czy­sto­pis – go­to­wy tekst przy­go­to­wa­ny do ła­ma­nia lub druku, który jest po wszyst­kich ko­rek­tach i jed­no­cze­śnie nie za­wie­ra śla­dów po­pra­wek.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈstɔpʲis, AS: čystopʹis

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czystopisowy

Wiktionary


czystopisowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z czy­sto­pi­sem, do­ty­czą­cy czy­sto­pi­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystopis m.

Wiktionary


czystorys

fi­nal­na forma opra­co­wa­nia kar­to­gra­ficz­ne­go mapy; czy­sto­rys mapy


SJP.pl


czystota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. czy­stość fi­zycz­na

 (1.2) stpol. i śrpol. czy­stość od stro­ny mo­ral­nej

 (1.3) stpol. szcze­rość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈstɔta, AS: čystota

Wiktionary


czystościowy

zwią­za­ny z czy­sto­ścią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z czy­sto­ścią, do­ty­czą­cy czy­sto­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyścioch m., czyścioszek m., czyścioszka ż., czyszczacz m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n., czyścik m., czyściocha ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyśćcowy

 przysł. czysto

Wiktionary


czystość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest czy­ste (oczy­szczo­ne, wy­czy­szczo­ne), nie jest brud­ne

 (1.2) przen. cecha tego, co jest czy­ste, nie­win­ne, pra­wi­dło­we, po­rząd­ne

 (1.3) wstrze­mięź­li­wość, pow­ścią­gli­wość sek­su­al­na

Wiktionary

Czy­stość – w licz­nych sy­ste­mach re­li­gij­nych i oby­cza­jo­wych cnota, dzię­ki któ­rej czło­wiek jest zdol­ny kon­tro­lo­wać swoje pra­gnie­nia sek­su­al­ne i mą­drze nimi za­rzą­dzać. Wy­ma­ga ona pa­no­wa­nia nad sobą, for­ma­cji cha­rak­te­ru i ducha poś­wię­ce­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­ram się utrzy­my­wać kuch­nię i ła­zien­kę w czy­sto­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ, AS: čystość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyszczacz mos./mrz., czyszczenie n., oczyszczanie n., oczyszczenie n.

 czas. czyścić ndk., wyczyścić dk., oczyścić dk., sczyścić dk., oczyszczać ndk.

 przym. czysty, czystościowy

 przysł. czysto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. czystota

 (1.3) niewinność, cnota

Wiktionary


czystszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czy­sty; czy­ściej­szy


SJP.pl


czysty

nie­za­bru­dzo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­zba­wio­ny brudu

 (1.2) przej­rzy­sty, kla­row­ny

 (1.3) zu­peł­ny

 (1.4) bez do­dat­ków, do­mie­szek

 (1.5) le­gal­nie prze­pro­wa­dzo­ny

 (1.6) mo­ral­nie bez skazy

 (1.7) praw­nie bez winy

 (1.8) nie­za­pi­sa­ny

 (1.9) bez przesz­kód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Włóż czy­stą ma­ry­nar­kę na dzi­siej­szy eg­za­min.

 (1.1) Ten pokój nie jest zbyt czy­sty.

 (1.2) Nad nami tylko pię­kne słoń­ce i czy­ste niebo.

 (1.3) To czy­ste sza­leń­stwo.

 (1.4) Naj­droż­sze na li­cy­ta­cji są araby czy­stej krwi.

 (1.5) Dla nas to czy­sty zysk.

 (1.6) Moje in­ten­cje są czy­ste.

 (1.8) Mo­żesz mi po­ży­czyć czy­stą kart­kę? Za­pom­nia­łem dziś ze­szy­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨstɨ, AS: čysty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyczystka ż., czystość ż., oczyszczenie n.

 czas. oczyszczać, czyścić ndk., wyczyścić dk., oczyścić dk., przeczyścić dk.

 przysł. czysto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.6) moralny, porządny, cnotliwy

 (1.7) niewinny

Wiktionary


czyszczacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ele­ment wen­ty­la­cji lub kli­ma­ty­za­cji, który oczy­szcza po­wie­trze

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) rzad. ktoś, kto wy­ko­nu­je czy­szcze­nie, usu­wa­nie nie­czy­sto­ści

 (2.2) rzad. ktoś, kto wy­ko­nu­je czy­szcze­nie, ka­stro­wa­nie zwie­rząt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyścioch m., czyścioszek m., czyścioszka ż., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyściocha ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) czyściciel

 (2.2) kastrator

Wiktionary


czyszczak

ele­ment prze­wo­du ka­na­li­za­cyj­ne­go umoż­li­wia­ją­cy spraw­dza­nie stanu rur i ich czy­szcze­nie


SJP.pl


czyszczalnia

1. za­kład, w któ­rym się oczy­szcza na­sio­na; czy­szczar­nia;
2. ma­szy­na do czy­szcze­nia na­sion; czy­szczar­nia;
3. za­kład, w któ­rym czy­ści się che­micz­nie ubra­nia; czy­szczar­nia;
4. za­kład lub urzą­dze­nie, w któ­rym oczy­szcza się ście­ki; oczy­szczal­nia


SJP.pl


czyszczarka

przy­rząd słu­żą­cy do oczy­szcza­nia cze­goś; oczy­szczar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. roln. wial­nia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oczyszczać

 rzecz. czyściciel mos.

Wiktionary


czyszczarnia

czy­szczal­nia;
1. za­kład, w któ­rym się oczy­szcza na­sio­na;
2. ma­szy­na do czy­szcze­nia na­sion;
3. za­kład, w któ­rym czy­ści się che­micz­nie ubra­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. basen z wodą wokół fon­tan­ny lub dyszy z try­ska­ją­cą wodą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos.

 czas. oczyszczać

Wiktionary


czyszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czy­ścić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do czy­szcze­nia tej po­wierzch­ni na­le­ży uży­wać su­chej szmat­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: čyščẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czyścić ndk.

 rzecz. czystość ż., czyściciel mos., czyszczacz mos./mrz.

 przym. czystościowy

Wiktionary


czyszczoń

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Cyzon, właśc. Anna Czy­szczoń (ur. 1983) – pol­sko-ka­na­dyj­ska pio­sen­kar­ka, ak­tor­ka, dzien­ni­kar­ka i pre­zen­ter­ka te­le­wi­zyj­na
  • Mag­da­le­na Czy­szczoń (ur. 1995) – pol­ska łyż­wiar­ka szyb­ka

Wikipedia


czyszczący

po­zby­wać się za­nie­czy­szczeń lub brudu


SJP.pl

Patrz:

czyścić

czysło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. licz­ba

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨswɔ, AS: čysu̯o

Wiktionary


czyt.

skrót od: czy­taj


SJP.pl

skrót

 (1.1) = czy­taj (po­u­cze­nie)

 (1.2) = czy­taj (iro­nicz­nie)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ni­ver­na­is (czyt. niwerné) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej Fran­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨtaj, AS: čytai ̯

Wiktionary

Synonimy:

 wym.

Wiktionary


czyta

pa­trząc na li­te­ry lub sym­bo­le for­mu­ło­wać od­po­wia­da­ją­ce im dźwię­ki ję­zy­ko­we, za­poz­na­wać się z tre­ścią tek­stu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, nad rze­ka­mi Czytą (1.2) i In­go­dą, w po­łud­nio­wej Sy­be­rii, w Kraju Za­baj­kal­skim;

 (1.2) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji na Sy­be­rii, w Kraju Za­baj­kal­skim, do­pływ In­go­dy

Wiktionary

Czyta ( Чита, "Czita") – mia­sto, daw­niej ob­wo­do­we, w ob­wo­dzie czy­tyj­skim w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wej Sy­be­rii, obec­nie mia­sto w Kraju Za­baj­kal­skim.

Mia­sto po­ło­żo­ne nad rze­ka­mi Czytą i In­go­dą na tra­sie kolei trans­sy­be­ryj­skiej – 52°03′N 113°28′E.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czytyjczyk mos., czytyjka ż.

 przym. czytyjski

Wiktionary


czytacz

żar­to­bli­wie lub po­tocz­nie: czy­tel­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. (cza­sem żart.) czy­tel­nik

Wiktionary

Powiązane:

 czas. czytać, obczytać

 rzecz. czytadło n.

Wiktionary


czytaczka

żar­to­bli­wie lub po­tocz­nie: czy­tel­nicz­ka


SJP.pl


czytadło

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie: książ­ka, którą się łatwo, przy­jem­nie czyta, ale zwy­kle o nie­wiel­kiej war­to­ści li­te­rac­kiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. żart. lek­tu­ra po­czyt­na, ale ni­skie­go lotu

Wiktionary

Czy­ta­dło – po­wieść Ta­de­u­sza Kon­wic­kie­go, opu­bli­ko­wa­na w 1992 roku, ope­ru­ją­ca kon­wen­cja­mi po­wie­ści kry­mi­nal­nej i ro­man­su. Utwór spot­kał się z dość nie­przy­chyl­ny­mi re­ak­cja­mi kry­ty­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie trać czasu na czy­ta­dła, po­czy­taj tro­chę am­bit­nej li­te­ra­tu­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeczytanie n., czytnik mrz., czytelnik mos., czytelniczka ż., czytelnia ż., czytacz mos., czytanie n., czytanka ż.

 czas. obczytać, czytać ndk.

 przym. czytelny, poczytny

Wiktionary


czytający

pa­trząc na li­te­ry lub sym­bo­le for­mu­ło­wać od­po­wia­da­ją­ce im dźwię­ki ję­zy­ko­we, za­poz­na­wać się z tre­ścią tek­stu


SJP.pl


czytal

ssak z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych; aksis


SJP.pl


czytaneczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: czy­tan­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytanka ż.

Wiktionary


czytanie

pa­trząc na li­te­ry lub sym­bo­le for­mu­ło­wać od­po­wia­da­ją­ce im dźwię­ki ję­zy­ko­we, za­poz­na­wać się z tre­ścią tek­stu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­poz­na­wa­nie się z tre­ścią tego, co zo­sta­ło na­pi­sa­ne

 (1.2) polit. w par­la­men­cie: przed­sta­wia­nie pro­jek­tu usta­wy w celu dy­sku­sji nad nią

 (1.3) rel. od­czy­ty­wa­nie frag­men­tów Pisma Świę­te­go pod­czas mszy świę­tej i Li­tur­gii go­dzin

 (1.4) frag­ment tek­stu Pisma Świę­te­go od­czy­ty­wa­ny pod­czas mszy świę­tej i Li­tur­gii go­dzin

Wiktionary

Czy­ta­nie, lek­tu­ra (łac. "lec­tu­ra") – pro­ces poz­naw­czy, jedna z umie­jęt­no­ści na­by­wa­nych przez czło­wie­ka w pro­ce­sie edu­ka­cji, która umoż­li­wia od­biór in­for­ma­cji prze­ka­zy­wa­nych za po­mo­cą ję­zy­ka pi­sa­ne­go. Współ­cze­śnie wciąż jedną z pod­sta­wo­wych form ko­mu­ni­ko­wa­nia się jest mowa pi­sa­na, dla­te­go czy­ta­nie jest jedną z naj­waż­niej­szych umie­jęt­no­ści każ­de­go czło­wie­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czę­ste czy­ta­nie przy świecz­ce może ni­szczyć wzrok.

 (1.2) Pro­jekt usta­wy prze­padł w dru­gim czy­ta­niu.

 (1.3) Po dru­gim czy­ta­niu mi­ni­stran­ci pod­cho­dzą do ce­le­bran­sa z ka­dziel­ni­cą.

 (1.4) Lek­cjo­narz w tym dniu prze­wi­du­je dzie­więć czy­tań bi­blij­nych: sie­dem sta­ro­te­sta­men­tal­nych, epi­sto­łę oraz ewan­ge­lię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈtãɲɛ, AS: čytãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytywanie n., czytelnia ż., czytelnik m., czytelniczka ż., czytelnictwo n., czytadło n., czytnik m., czytanka ż., przeczytanie n., czytelność ż., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., czytywać ndk.

 przym. czytelny, oczytany, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lektura

 (1.3) lekcja

Wiktionary


czytanka

1. krót­ki tekst z po­dręcz­ni­ka szkol­ne­go;
2. książ­ka za­wie­ra­ją­ca krót­kie tek­sty do wy­ko­rzy­sta­nia w szko­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tekst do nauki czy­ta­nia, umie­szczo­ny w po­dręcz­ni­ku do nauki da­ne­go ję­zy­ka

 (1.2) po­dręcz­nik za­wie­ra­ją­cy czy­tan­ki (1.1)

 (1.3) stpol. książ­ka do czy­ta­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tej książ­ce do an­giel­skie­go są na­praw­dę cie­ka­we czy­tan­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈtãnka, AS: čytãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnik m., czytelniczka ż., czytelnictwo n., czytelnia ż., czytelność ż., czytadło n., czytnik m., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n.

:: zdrobn. czytaneczka ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk., odczytać dk.

 przym. czytelniczy, czytelniany, czytelny, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary


czytanko

zdrob­nie­nie od: czy­ta­nie


SJP.pl


czytankowy

→ czy­tan­ka


SJP.pl

Patrz:

czytanka

czytać

pa­trząc na li­te­ry lub sym­bo­le for­mu­ło­wać od­po­wia­da­ją­ce im dźwię­ki ję­zy­ko­we, za­poz­na­wać się z tre­ścią tek­stu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­czy­tać)

 (1.1) prze­bie­gać wzro­kiem lub do­ty­kiem tekst w po­sta­ci liter lub ide­o­gra­mów oraz zna­ków pi­sar­skich i ro­zu­mieć treść prze­zeń prze­ka­zy­wa­ną

 (1.2) mieć umie­jęt­ność ro­zu­mie­nia tre­ści za­war­tych w ry­sun­kach tech­nicz­nych, sche­ma­tach, ma­pach, nu­tach

 (1.3) czyn­ność urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go po­le­ga­ją­ca na od­ko­do­wy­wa­niu in­for­ma­cji

 (1.4) wy­po­wia­dać na głos za­pi­sa­ne słowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co­dzien­nie rano czy­tam ga­ze­tę.

 (1.2) Nie za­błą­dzi­my, Da­mian umie czy­tać mapy i ma kom­pas.

 (1.3) Prze­czy­tać taką dy­skiet­kę może tylko bar­dzo ar­cha­icz­ny kom­pu­ter.

 (1.4) W dzie­ciń­stwie bab­cia czy­ta­ła mi bajki na do­bra­noc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨtat͡ɕ, AS: čytać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnictwo n., czytelnia ż., czytelnik m., czytelniczka ż., czytacz mos., czytanka ż., czytadło n., czytelność ż., czytnik m., czytanina ż., czytanie n., odczyt m., odczytanie n., odczytywanie n., rozczytanie n., wyczytanie n., wczytywanie n., zaczytanie n., zaczytywanie n., czytywanie n., przeczytanie n., poczytność ż.

 czas. czytywać ndk., odczytać dk., odczytywać ndk., przeczytać dk., rozczytać dk., rozczytywać ndk., wyczytywać ndk., wyczytać dk., zaczytać dk., zaczytywać ndk.

 przym. czytelny, czytelniczy, czytankowy, czytnikowy, oczytany

 przysł. czytelnie

Wiktionary


czytelnia

miej­sce wy­dzie­lo­ne w bi­blio­te­ce, przez­na­czo­ne do czy­ta­nia ksią­żek, cza­so­pism itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sala przez­na­czo­na do czy­ta­nia, zwy­kle w bi­blio­te­ce

 (1.2) przest. bi­blio­te­ka, wy­po­ży­czal­nia ksią­żek

Wiktionary

Czy­tel­nia, lek­to­rium – sala, sta­no­wią­ca zwy­kle część bi­blio­te­ki, przez­na­czo­na do czy­ta­nia ksią­żek i in­nych zbio­rów na miej­scu oraz do nauki.

Czy­tel­nia sta­no­wi ważne miej­sce w szko­łach i na uczel­niach: ucz­niom poz­wa­la wy­ko­rzy­stać czas na naukę i odra­bia­nie lek­cji, a stu­den­tom za­poz­nać się z tre­ścią po­dręcz­ni­ków i ksią­żek sta­no­wią­cych li­te­ra­tu­rę do ich zajęć. Czy­tel­nie są szcze­gól­nie po­pu­lar­ne na za­chod­nich uczel­niach, gdzie kła­dzie się wy­so­ki na­cisk na sa­mo­dziel­ną pracę stu­den­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To co, idzie­my do czy­tel­ni?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈtɛlʲɲa, AS: čytelʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnictwo n., czytelnik m., czytelniczka ż., czytanka ż., czytelność ż., czytadło n., czytnik m., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk.

 przym. czytelny, czytelniany, czytelniczy, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary


czytelniany

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od czy­tel­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­sta­wa „Bez ty­tu­łu” — to ko­lej­na pro­po­zy­cja dzia­ła­ją­cej od kilku lat czy­tel­nia­nej ga­le­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɨtɛlʲˈɲãnɨ, AS: čytelʹńãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytnik mrz., czytanka ż., przeczytanie n., czytelnik mos., czytelniczka ż., czytelnia

Wiktionary


czytelnictwo

czy­ta­nie dru­ko­wa­nych pu­bli­ka­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) so­cjol. od­czy­ty­wa­nie pu­bli­ka­cji dru­ko­wa­nych (wy­miar spo­łecz­ny)

Wiktionary

Czy­tel­nict­wo – dzia­łal­ność czło­wie­ka zwią­za­na z czy­ta­niem pu­bli­ka­cji. Obej­mu­je kręgi czy­tel­ni­ków ma­ją­cych różne upo­do­ba­nia i kie­ru­ją­cych się róż­ny­mi mo­ty­wa­mi skła­nia­ją­cy­mi do się­gnię­cia po wy­bra­ny tekst. Bi­blio­lo­dzy roz­róż­nia­ją po­nad­to różne szcze­gó­ło­we de­fi­ni­cje czy­tel­nict­wa:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co zro­bić, by po­pra­wić czy­tel­nict­wo w na­szej gmi­nie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnik m., czytelniczka ż., czytanie n., czytelnia ż., czytelność ż., czytanka ż., czytnik mrz., przeczytanie n., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać ndk.

 przym. czytelniczy, czytelny, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary


czytelniczka

ko­bie­ta czy­ta­ją­ca książ­ki, pisma itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na, która czyta książ­ki, ga­ze­ty, itp.

 (1.2) ko­bie­ta lub dziew­czy­na, która ko­rzy­sta z bi­blio­te­ki lub czy­tel­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dzia­le porad na listy czy­tel­ni­czek od­po­wia­da wróż­ka Hor­ten­sja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɨtɛlʲˈɲit͡ʃka, AS: čytelʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnictwo n., czytelnia ż., czytanka ż., czytelność ż., czytadło n., czytnik m., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n.

:: fm. czytelnik m.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk.

 przym. czytelniczy, czytelniany, czytelny, oczytany, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary


czytelniczy

do­ty­czą­cy czy­tel­nict­wa, czy­tel­ni­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bi­bliot. zwią­za­ny z czy­tel­ni­kiem, czy­tel­nict­wem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeczytanie n., poczytność ż., czytnik mrz., czytelność ż., czytelnik mos., czytelniczka ż., czytelnictwo n., czytelnia ż., czytanka ż.

 czas. czytać, obczytać

 przym. oczytany, poczytny

Wiktionary


czytelnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób czy­tel­ny, łatwy do prze­czy­ta­nia

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|czy­tel­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelność ż., przeczytanie n., czytanie n., czytanka ż., czytelnia ż., czytelniczka ż., czytelnik mos., czytnik mrz., czytelnictwo n., poczytność ż.

 przym. czytelny, oczytany, poczytny

 czas. obczytać, czytać ndk.

Wiktionary


czytelniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czy­tel­nie


SJP.pl


czytelniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czy­tel­ny


SJP.pl


czytelnik

ten, kto czyta pisma, książ­ki itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która czyta książ­ki, ga­ze­ty itp.

 (1.2) osoba, która ko­rzy­sta z bi­blio­te­ki lub czy­tel­ni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czy­tel­nik – osoba ko­rzy­sta­ją­ca z tek­stów pi­sa­nych (ksią­żek, pism, ar­ty­ku­łów, stron www)
  • czy­tel­nik – osoba wy­po­ży­cza­ją­ca książ­ki z bi­blio­te­ki
  • Spół­dziel­nia Wy­daw­ni­cza „Czy­tel­nik”
  • czyt­nik
  • czy­ta­nie, czy­tel­nia, czy­tel­nict­wo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jedni, fał­szy­wej mo­de­stii pełni, zwie­rza­ją się czy­tel­ni­ko­wi (choć ich o to nie pro­sił), jako pełni wiel­kiej dy­stynk­cji i niem­niej­szej do­sko­na­ło­ści przy­ja­cie­le przy­mu­si­li ich do wy­da­nia na świat tego, co dla włas­nej sa­tys­fak­cji na­pi­sa­wszy, chcie­li mieć w ukry­ciu.

 (1.2) Czy­tel­ni­cy mogą u nas wy­po­ży­czać książ­ki na jeden mie­siąc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈtɛlʲɲik, AS: čytelʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnictwo n., czytelnia ż., czytanka ż., czytelność ż., czytadło n., czytnik m., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n.

:: fż. czytelniczka ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk.

 przym. czytelniczy, czytelniany, czytelny, oczytany, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. czytmorz

 (1.2) reg. śl. czytmorz

Wiktionary


czytelnikowski

zwią­za­ny z wy­daw­nict­wem Czy­tel­nik


SJP.pl


czytelność

→ czy­tel­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest czy­tel­ne, łatwe do prze­czy­ta­nia

 (1.2) przen. cecha tego, co jest jasne, zro­zu­mia­łe i łatwe do od­czy­ta­nia

Wiktionary

Czy­tel­ność – to ter­min oz­na­cza­ją­cy jed­no­cze­śnie łat­wość w od­czy­ta­niu oraz zro­zu­mia­łość tek­stu. Sta­no­wi jeden z pod­sta­wo­wych ele­men­tów opra­co­wa­nia tek­stu dru­ko­wa­ne­go.

W ję­zy­ku pol­skim ist­nie­je jedno słowo na od­da­nie dwóch waż­nych w ty­po­gra­fii ter­mi­nów an­giel­skich:

Wikipedia

Patrz:

czytelny

Przykłady

 (1.1) W celu za­cho­wa­nia czy­tel­no­ści mapy przy­ję­to jeden sche­mat na­no­sze­nia war­to­ści ele­men­tów po­go­dy…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnik m., czytelniczka ż., czytelnia ż., czytelnictwo n., czytnik m., poczytność ż., czytanie n., przeczytanie n., wyczytywanie n., wyczytanie n., odczytywanie n., odczytanie n., czytanka ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk., wyczytywać ndk., wyczytać dk., odczytywać ndk., odczytać dk.

 przym. czytelny, czytelniczy, poczytny, oczytany

 przysł. czytelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) jasność, zrozumiałość, klarowność

Wiktionary


czytelny

da­ją­cy się od­czy­tać, jasno wi­docz­ny, zro­zu­mia­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który daje się od­czy­tać, prze­czy­tać

 (1.2) przen. zro­zu­mia­ły, sfor­mu­ło­wa­ny w przej­rzy­sty spo­sób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czcion­ka była ledwo czy­tel­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨˈtɛlnɨ, AS: čytelny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelność ż., czytelnia ż., czytelnik m., czytelniczka ż., czytelnictwo n., czytadło n., czytnik m., czytanka ż., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., czytywać ndk.

 przysł. czytelnie

 przym. oczytany, poczytny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyraźny

 (1.2) zrozumiały, jasny, oczywisty

Wiktionary


czytmorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Za­ol­zie. czy­tel­nik

Wiktionary


czytnik

1. urzą­dze­nie od­czy­tu­ją­ce;
2. na­daj­nik sy­gna­łów da­le­ko­pi­so­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. urzą­dze­nie od­czy­tu­ją­ce dane za­pi­sa­ne na kar­cie pa­mię­ci (ma­gne­tycz­nej lub elek­tro­nicz­nej)

 (1.2) in­form. urzą­dze­nie fo­to­op­tycz­ne od­czy­tu­ją­ce dane za­ko­do­wa­ne kodem kre­sko­wym, np. cenę to­wa­ru w skle­pie

 (1.3) in­form. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne po­tra­fią­ce roz­poz­na­wać znaki

 (1.4) in­form. urzą­dze­nie, z któ­re­go można czy­tać tek­sty jak z książ­ki

 (1.5) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy, dzię­ki któ­re­mu można czy­tać in­for­ma­cje z okre­ślo­nych ka­na­łów in­for­ma­cji, np. RSS, IRC

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czyt­nik ekra­no­wy – pro­gram kom­pu­te­ro­wy, który roz­poz­na­je i in­ter­pre­tu­je in­for­ma­cje wyś­wiet­la­ne na mo­ni­to­rze kom­pu­te­ra
  • czyt­nik ka­na­łów – pro­gram kom­pu­te­ro­wy do czy­ta­nia ka­na­łów in­ter­ne­to­wych
  • czyt­nik niu­sów (news­re­a­der) – pro­gram uży­wa­ny do czy­ta­nia ar­ty­ku­łów z use­ne­to­wych grup dy­sku­syj­nych
  • czyt­nik ksią­żek elek­tro­nicz­nych – urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce wyś­wiet­la­nie i czy­ta­nie ksią­żek elek­tro­nicz­nych oraz in­nych do­ku­men­tów w for­mie elek­tro­nicz­nej
  • czyt­nik kart pa­mię­ci – urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce od­czyt kart pa­mię­ci typu Flash
  • czyt­nik (ska­ner) kodów kre­sko­wych – urzą­dze­nie słu­żą­ce do od­czy­ty­wa­nia kodów kre­sko­wych
  • czyt­nik kart dziur­ko­wa­nych – urzą­dze­nie słu­żą­ce do od­czy­tu kart dziur­ko­wa­nych np. CK-325
  • czy­tel­nik, czy­ta­nie, czy­tel­nia, czy­tel­nict­wo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Coraz po­pu­lar­niej­sze elek­tro­nicz­ne karty pa­mię­ci sto­so­wa­ne po­wszech­nie w apa­ra­tach i ka­me­rach cy­fro­wych czy te­le­fo­nach ko­mór­ko­wych można od­czy­ty­wać m.in. za po­mo­cą zew­nętrz­nych i wew­nętrz­nych czyt­ni­ków kart po­dłą­cza­nych do kom­pu­te­ra przez port USB.

 (1.2) W jed­nej z kas zep­suł się czyt­nik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytelnik m., czytelniczka ż., czytelnictwo n., czytelnia ż., czytanka ż., czytelność ż., czytadło n., czytanie n., czytywanie n., przeczytanie n., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać ndk., przeczytać dk.

 przym. czytelniczy, czytelniany, czytelny, czytnikowy, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) skaner

 (1.3) skaner

 (1.4) książk. opton

Wiktionary


czytnikowy

→ czyt­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z czyt­ni­kiem, do­ty­czą­cy czyt­ni­ka

Wiktionary

Patrz:

czytnik

Powiązane:

 rzecz. czytnik m.

 czas. czytać, obczytać

 przym. poczytny

Wiktionary


czytoholiczka

ko­bie­ta na­ło­go­wo czy­ta­ją­ca książ­ki


SJP.pl


czytoholik

osoba na­ło­go­wo czy­ta­ją­ca książ­ki


SJP.pl


czytułka

in­dy­wi­du­a­lizm: pul­pit do czy­ta­nia


SJP.pl


czytyjski

przy­miot­nik od: Czyta (mia­sto w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Czytą (mia­stem na Za­baj­ka­lu w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czyta ż.

Wiktionary


czytywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czy­ta­nie cze­goś od czasu do czasu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytanie n., czytanka ż., czytelniczka ż., czytelnik mos., przeczytanie n., czytelnia ż., czytnik mrz.

 czas. czytywać, czytać, obczytać

 przym. czytelny, poczytny

Wiktionary


czytywać

czy­tać od czasu do czasu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) czy­tać od czasu do czasu pe­wien tekst lub pu­bli­ka­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy­tu­jąc re­la­cje na temat jego dzia­łal­no­ści, trud­no w isto­cie uwie­rzyć, iż był to czło­wiek, który trząsł przez kilka lat Ame­ry­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. obczytać, czytać ndk.

 rzecz. czytanie n., czytywanie n.

 przym. czytelny

Wiktionary


czyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czyń­ski (forma żeń­ska: Czyń­ska) – pol­skie naz­wi­sko.
  • Cze­sław Czyń­ski (1858–1932) – pol­ski okul­ty­sta, pa­rap­sy­cho­log, pi­sarz, hip­no­ty­zer i chi­ro­man­ta;
  • Jan Czyń­ski (1801–1867) – pol­ski pu­bli­cy­sta, ra­dy­kal­ny de­mo­kra­ta i so­cja­li­sta uto­pij­ny.

Wikipedia


czyś

po­tocz­nie:
1. par­ty­ku­ła "czy" po­łą­czo­na z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Czyś wresz­cie zro­zu­miał ZDS?", "Czyś ty osza­lał?");
2. spój­nik "czy" po­łą­czo­ny z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Mam wąt­pli­wo­ści, czyś fak­tycz­nie zro­zu­miał ZDS.")


SJP.pl


czyściarka

ko­bie­ta pra­cu­ją­ca w fa­bry­ce włó­kien­ni­czej przy czy­szcze­niu ba­weł­ny


SJP.pl


czyściarz

ro­bot­nik fa­bry­ki włó­kien­ni­czej za­trud­nio­ny przy czy­szcze­niu ba­weł­ny


SJP.pl


czyścibut

po­tocz­nie: osoba trud­nią­cej się od­płat­nym czy­szcze­niem butów przy­pad­ko­wym lu­dziom na ulicy; pu­cy­but


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ten, kto czy­ści lu­dziom buty na ulicy w ce­lach za­rob­ko­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­co­wa­łem jako czy­ści­but na jed­nym z głów­nych pla­ców sto­li­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨɕˈt͡ɕibut, AS: čyśćibut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pucybut

Wiktionary


czyścica

rocz­na lub trwa­ła ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny war­go­wych


SJP.pl

Czy­ści­ca ("Aci­nos" Mill.) – ro­dzaj ro­ślin wy­róż­nia­ny w daw­niej­szych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych w obrę­bie ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych. Współ­cze­śnie ro­dzaj włą­cza­ny jest zwy­kle do kli­no­po­dium "Cli­no­po­dium" (m.in. wraz z ka­la­min­ta "Ca­la­mint­ha"), co wy­ni­ka z po­wią­zań fi­lo­ge­ne­tycz­nych usta­lo­nych na pod­sta­wie da­nych ge­ne­tycz­nych.

Wikipedia


czyściciel

1. osoba zaj­mu­ją­ca się czy­szcze­niem cze­goś;
2. osoba zaj­mu­ją­ca się ka­stro­wa­niem zwie­rząt; ka­stra­tor;
3. daw­niej:
a) hycel, ra­karz;
b) osoba uprzą­ta­ją­ca pad­li­nę;
4. war­ga­tek czy­ści­ciel - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny war­ga­czo­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto coś czy­ści

 (1.2) ktoś, kto łapie be­zdom­ne psy

 (1.3) ktoś, kto uprzą­ta pad­li­nę

 (1.4) ktoś, kto ka­stru­je zwie­rzę­ta

Wiktionary

Czy­ści­ciel ( Code Name: The Cle­a­ner) – ame­ry­kań­ska ko­me­dia sen­sa­cyj­na z 2007 r. w re­ży­se­rii Lesa Ma­y­fiel­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy­ści­ciel okien w Nowym Jorku prze­żył upa­dek z 47 pię­tra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨɕˈt͡ɕit͡ɕɛl, AS: čyśćićel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyszczacz mos./mrz., czyszczenie n., czyszczak, czyszczalnia, czyszczarka ż., czyszczarnia ż., czyściarz, czyściec mrz., czyścina, czyścioch mos., czyściocha ż., czystka ż., czyścik mrz., czyścioszek mos., czyścioszka ż., czyściwo n., oczyszczacz mos./mrz., oczyszczak, oczyszczalnia ż., oczyszczalnik, oczyszczanie n., oczyszczarka, oczyszczenie n., przeczystość ż., przeczyszczanie, przeczyszczenie

 czas. czyścić, czyścieć, oczyszczać, oczyścić, przeczyszczać, przeczyścić

 przym. czysty, czyściuchny, czyściusieńki, czyściuteńki, czyściutki, czyśćcowy, czyscowy, czyścowy, oczyszczalny, przeczysty, czystościowy

 przysł. czysto, czyściuchno, czyściusieńko, czyściuteńko, czyściutko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oczyszczacz

 (1.2) hycel

 (1.4) kastrator

Wiktionary


czyścicielka

ko­bie­ta, która czy­ści coś, usuwa brud


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na, która coś czy­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyszczacz m., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n., czyściocha ż., czyścioszka ż., czyścioch m., czyścioszek m.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyściutki, czyściusieńki, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto, czyściutko, czyściuteńko

Wiktionary


czyścidło

śro­dek czy­szczą­cy, sub­stan­cja umoż­li­wia­ją­ca oczy­szcza­nie cze­goś z brudu, osadu, rdzy itp.


SJP.pl


czyście

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) stpol. pię­knie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨɕt͡ɕɛ, AS: čyśće

Wiktionary


czyściec

1. w re­li­gii ka­to­lic­kiej: miej­sce, w któ­rym dusze zmar­łych od­by­wa­ją po­ku­tę przed pój­ściem do nieba;
2. prze­no­śnie: stan dot­kli­wych przy­kro­ści, mę­czar­ni;
3. ro­śli­na ziel­na ros­ną­ca głów­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej, sto­so­wa­na jako lek prze­ciw bie­gun­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. w niek­tó­rych wyz­na­niach: stan lub miej­sce, gdzie po śmier­ci niek­tó­re dusze od­by­wa­ją po­ku­tę przed wej­ściem do nieba;

 (1.2) książk. przen. stan dot­kli­wych przy­kro­ści, cier­pień, mę­czar­ni

 (1.3) gw-pl|Bu­ko­wi­na. bot. pio­łun

Wiktionary

Czy­ściec (łac. "pur­ga­to­rium") – do­cho­dze­nie duszy do ab­so­lut­nie do­sko­na­łej mi­ło­ści, ko­niecz­nej do osią­gnię­cia szczę­ścia nieba, wy­stę­pu­je wy­łącz­nie w te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej. Ter­min "pur­ga­to­rium" zde­fi­nio­wa­ny zo­stał w XII wieku, a pot­wier­dzo­ny przez Ko­ściół ka­to­lic­ki w 1438 pod­czas so­bo­ru we Flo­ren­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza bab­cia modli się za wszyst­kie dusze cier­pią­ce w czyść­cu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨɕt͡ɕɛt͡s, AS: čyśćec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel m., czyszczacz mos./mrz.

 czas. czyścić ndk.

 przym. czyśćcowy, czystościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) purgatorium

 (1.2) koszmar

Wiktionary


czyściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czy­sto


SJP.pl


czyściejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czy­sty; czyst­szy


SJP.pl


czyścik

pre­pa­rat albo przy­rząd przez­na­czo­ny do czy­szcze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spe­cy­fik lub przed­miot słu­żą­cy do czy­szcze­nia

Wiktionary

Czy­ścik – dawna le­śni­czów­ka. Te­re­ny, na któ­rych była po­ło­żo­na, leżą obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Da­le­kie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyścioch m., czyścioszek m., czyścioszka ż., czyszczacz m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n., czyściocha ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto

Wiktionary


czyścioch

osoba bar­dzo dba­ją­ca o czy­stość; czy­ścio­szek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto lubi wy­jąt­ko­wą czy­stość i po­rzą­dek wokół sie­bie

 (1.2) ktoś, kto skru­pu­lat­nie dba o włas­ną hi­gie­nę

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: czy­ścio­cha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyszczacz m., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n.

:: zdrobn. czyścioszek m.

:: fż. czyściocha ż., czyścioszka ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyściutki, czyściusieńki, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto, czyściutko, czyściuteńko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) higienista

Wiktionary


czyściocha

po­tocz­nie:
1. ko­bie­ta bar­dzo dba­ją­ca o czy­stość; czy­ściosz­ka;
2. wódka czy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na, która lubi wy­jąt­ko­wą czy­stość i po­rzą­dek wokół sie­bie

 (1.2) ko­bie­ta lub dziew­czy­na, która skru­pu­lat­nie dba o włas­ną hi­gie­nę

 (1.3) wódka czy­sta, bez do­dat­ków sma­ko­wych

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. i B. lp. od: czy­ścioch

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A Kry­sty­na, czy­ścio­cha ja­kich mało, w mig sko­ru­py w misce wodą po­płu­ka­ła i na pa­ra­pet od­sta­wi­ła.

 (1.2) Ta Zocha to czy­ścio­cha – kąpie się rano i wie­czo­rem.

 (1.3) W tej dużej bu­tel­ce jest wino dla cie­bie, w mniej­szej czy­ścio­cha dla mnie na roz­grzew­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyszczacz m., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n.

:: zdrobn. czyścioszka ż.

:: fm. czyścioch m., czyścioszek m.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyściutki, czyściusieńki, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto, czyściutko, czyściuteńko

Wiktionary


czyścioszek

zdrob­nie­nie od: czy­ścioch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: czy­ścioch

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyszczacz m., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n., czyściocha ż., czyścioch m.

:: fż. czyścioszka ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyściutki, czyściusieńki, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto, czyściutko, czyściuteńko

Wiktionary


czyścioszka

zdrob­nie­nie od: czy­ścio­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: czy­ścio­cha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel m., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz m., oczyszczenie n., czyszczacz m., czyścik m., czystka ż., czyściec m., czyścidło n., czyściocha ż., czyścioch m.

:: fm. czyścioszek m.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czyściutki, czyściusieńki, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto, czyściutko, czyściuteńko

Wiktionary


czyściuchny

zdrob­nie­nie od: czy­sty


SJP.pl


czyściusieńki

zdrob­nie­nie od: czy­ściuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: czy­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sor­bet wkła­da się pra­wie do pełna do czy­ściu­sień­kich sło­i­ków z białą za­krę­ca­ną po­kryw­ką z na­pi­sem "Twist – Off" i po pro­stu tę po­kryw­kę mocno za­krę­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɨɕt͡ɕüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: čyśćüśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos., czyścicielka ż., czyścioch mos., czyściocha ż., czyścioszek mos., czyścioszka ż., wyczystka ż.

Wiktionary


czyściuteńki

zdrob­nie­nie od: czy­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: czy­sty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɨɕt͡ɕuˈtɛ̃ɲci, AS: čyśćutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos.

 przym. czyściutki

Wiktionary


czyściutki

zdrob­nie­nie od: czy­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: czy­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał po­rząd­ny gar­ni­tur z jas­no­sza­rej fla­ne­li, czy­ściut­ką ko­szu­lę z bia­łej po­pe­li­ny i jed­wab­ny kra­wat w ciap­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨɕˈt͡ɕutʲci, AS: čyśćutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel mos., czyścicielka ż., czyścioch mos., czyściocha ż., czyścioszek mos., czyścioszka ż., wyczystka ż.

 przym. czysty, czyściuteńki

Wiktionary


czyściwo

środ­ki uży­wa­ne do czy­szcze­nia na­rzę­dzi, obra­bia­nych przed­mio­tów i sto­łów warsz­ta­to­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wszel­kie­go ro­dza­ju ma­te­riał uży­wa­ny do czy­szcze­nia ma­szyn, na­rzę­dzi, broni

Wiktionary

Czy­ści­wo – ma­te­riał uży­wa­ny w za­kła­dach prze­my­sło­wych i w warsz­ta­tach usłu­go­wych do wy­cie­ra­nia znacz­nych za­bru­dzeń sma­ra­mi, ole­ja­mi, far­ba­mi itp. Naj­czę­ściej uży­wa­ne są do tego celu po­zy­ska­ne w re­cy­klin­gu szma­ty, czę­sto spe­cjal­nie do tego celu se­gre­go­wa­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos.

 czas. czyścić

Wiktionary


czyścić

po­zby­wać się za­nie­czy­szczeń lub brudu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) usu­wać brud, za­nie­czy­szcze­nia

 (1.2) eufem. pot. wy­mio­to­wać

 (1.3) daw. zo­o­techn. ka­stro­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tekla przy po­mo­cy Jew­do­kii szo­ro­wa­ła sprzęt ku­chen­ny, garn­ki, rond­le; czy­ści­ła sa­mo­wa­ry, "pry­mu­sy" i ukła­da­ła wszyst­ko sta­ran­nie w wor­kach z gru­be­go płót­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨɕt͡ɕit͡ɕ, AS: čyśćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściec m., czyściwo n., czyszczenie n., czyściciel m., czyścicielka ż., czystka ż., czyszczacz m., wyczystka ż., czyścik mrz., czyścioch mos., czyściocha ż., czyścioszek mos., czyścioszka ż., oczyszczenie n., wyczyszczenie n.

 czas. oczyszczać, oczyścić, wyczyścić, przeczyścić, sczyścić

 przym. czysty, wyczystny, czystościowy, czyśćcowy

 przysł. czysto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oczyszczać, myć, uporządkowywać, pucować, odświeżać

 (1.2) grub. rzygać

 (1.3) trzebić, kastrować

Wiktionary


czyśćcowy

zwią­za­ny z czyść­cem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z czyść­cem, do­ty­czą­cy czyść­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­je­my rów­nież w pa­ra­fii ofia­ry na tzw. wy­po­min­ki, by za­pew­nić nie­u­stan­ną mod­lit­wę w in­ten­cji dusz czyść­co­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czystość ż., czyściciel mos., czyścicielka ż., oczyszczanie n., czyszczenie n., wyczyszczenie n., wyczystka ż., oczyszczacz mos./mzw., oczyszczenie n., czyścioch mos., czyścioszek mos., czyścioszka ż., czyszczacz mos./mrz., czystka ż., czyściec mrz., czyścidło n., czyścik mrz., czyściocha ż.

 czas. oczyszczać ndk., oczyścić dk., czyścić ndk., wyczyścić dk.

 przym. czysty, czystościowy

 przysł. czysto

Wiktionary


czyż

słów­ko py­ta­ją­ce "czy" wzmoc­nio­ne par­ty­ku­łą


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) książk. par­ty­ku­ła wpro­wa­dza­ją­ca py­ta­nie re­to­rycz­ne z su­ge­stią za­prze­cze­nia

 (1.2) książk. czyż nie: uży­wa­na na końcu zda­nia par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca wy­po­wiedź

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. czy­żyk

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czyż (czy­żyk, czyż zwy­czaj­ny) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny łu­szcza­ków
  • Czyż – herb szla­chec­ki
  • Adam Czyż (ur. 1990) – pol­ski ju­do­ka
  • Alek­san­der Czyż (ur. 1986) – pol­ski aktor gło­so­wy, raper i re­a­li­za­tor dźwię­ku
  • Anna Syl­wia Czyż (ur. 1974) – pol­ska hi­sto­rycz­ka sztu­ki
  • An­to­ni Czyż (ur. 1955) – pol­ski li­te­ra­tu­roz­naw­ca i hi­sto­ryk idei
  • An­zelm Czyż (1910–1958) – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, fran­cisz­ka­nin
  • Bar­ba­ra Czyż (ur. 1947) – pol­ska po­li­tyk, rol­nicz­ka i przed­się­bior­czy­ni
  • Bar­ba­ra Czyż (ur. 1947) – pol­ska po­li­tyk, dzia­łacz­ka opo­zy­cji w PRL
  • Bar­tosz Czyż (ur. 1999) – pol­ski sko­czek nar­ciar­ski
  • Da­riusz Czyż (ur. 1965) – pol­ski szop­karz
  • Ewa An­to­ni­na Czyż – pol­ska agro­nom

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czyż je­stem stró­żem brata mego?

 (1.2) I tak byś nie przy­szedł, nawet gdyby cię za­pro­si­ła, czyż nie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɨʃ, AS: čyš

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2) partyk. czy, czyżby

 (3.1) rzecz. czyżyk mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bo, czy aby, przest. albo, przest. alboż, przest. azali, przest. azaliż, przest. zali, stpol. izażem

 (1.2) nieprawdaż

 (2.1) czyżyk

Wiktionary


czyżak

naz­wi­sko


SJP.pl


czyżby

wy­krzy­knik i par­ty­ku­ła - uży­wa­ny w py­ta­niach wpro­wa­dza­ją­cych wąt­pli­wość w praw­dzi­wość


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) …wpro­wa­dza­ją­ca py­ta­nie, su­ge­ru­ją­ca nie­pew­ność lub przy­pu­szcze­nie

wy­krzy­knik

 (2.1) …uży­wa­ny sa­mo­dziel­nie do wy­ra­że­nia po­wąt­pie­wa­nia w praw­dzi­wość tego, co było po­wie­dzia­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyż­byś za­mie­rzał teraz zre­zy­gno­wać?

 (2.1) – Dzi­siaj zjem tę pizzę, ale od jutra się od­chu­dzam. – Czyż­by?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨʒbɨ, AS: čyžby

Wiktionary

Powiązane:

 partyk. czy, czyż

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czy, przest. azali, przest. azaliż

 (2.1) doprawdy, naprawdę

Wiktionary


czyże

mały ptak leśny z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych; czy­żyk


SJP.pl

Czyże (bia­ło­rus. "Чыжы", "Czyžy", w miejsc. gwa­rze "Čyžê") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim, w gmi­nie Czyże.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Czyże. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


czyżew

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Zo­bacz też: Czy­żew w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Czy­żew (nazwa hi­sto­rycz­na: Czy­żew-Osada) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, nad rzeką Brok, od­da­lo­ne o 2,5 km od gra­ni­cy z wo­je­wództ­wem ma­zo­wiec­kim. Leży na Ma­zo­wszu, w daw­nej ziemi nur­skiej, sie­dzi­ba gminy Czy­żew.

Wikipedia


czyżewianin

miesz­ka­niec Czy­że­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czyżewianka

miesz­kan­ka Czy­że­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


czyżewski

przy­miot­nik od: Czyże, Czy­żew-Osada


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bog­dan Czy­żew­ski – pio­sen­karz,
  • Ju­lian Czy­żew­ski – ge­o­graf,
  • Józef Czy­żew­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie),
  • Ka­zi­mierz Czy­żew­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Krzysz­tof Czy­żew­ski – ani­ma­tor kul­tu­ry,
  • Lud­wik Czy­żew­ski (1892–1985) – ge­ne­rał bry­ga­dy,
  • Oleg Czy­żew­ski (1930–1971) – pol­ski fizyk, ra­dio­a­stro­nom, spe­le­o­log,
  • Piotr Czy­żew­ski – urzęd­nik, dy­plo­ma­ta, były mi­ni­ster,
  • To­masz Czy­żew­ski – gi­ta­rzy­sta, kom­po­zy­tor,
  • Tytus Czy­żew­ski – ma­larz, poeta, kry­tyk sztu­ki, te­o­re­tyk for­miz­mu,
  • Wac­ław Czy­żew­ski (ur. 1931) – pol­ski po­li­tyk
  • Wac­ław Czy­żew­ski (1917-2002) – ge­ne­rał Sił Zbroj­nych PRL, dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny

Wikipedia


czyżeś

par­ty­ku­ła "czyż" po­łą­czo­na z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą dru­giej osoby "-eś" (np. "Czy­żeś nie mi­ło­wał ludzi?")


SJP.pl


czyżeśmy

par­ty­ku­ła "czyż" po­łą­czo­na z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą dru­giej osoby "-eś" (np. "Czy­żeś nie mi­ło­wał ludzi?")


SJP.pl


czyżkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


czyżkówko

Czyż­ków­ko (daw­niej "Szusz­ków­ka") – jed­nost­ka ur­ba­ni­stycz­na (osied­le) po­ło­żo­na w za­chod­niej czę­ści Byd­go­szczy. Za­chod­nia gra­ni­ca Czyż­ków­ka sta­no­wi gra­ni­cę mia­sta Byd­go­szczy.

Wikipedia


czyżnie

wie­lo­ga­tun­ko­we za­ro­śla skła­da­ją­ce się z ni­skich krze­wów


SJP.pl

Czyż­nie ("Rubo fru­ti­co­si-Pru­ne­tum spi­no­sae") – syn­tak­son w ran­dze ze­spo­łu (fi­to­ce­no­za), wie­lo­ga­tun­ko­we za­ro­śla skła­da­ją­ce się z ni­skich krze­wów. Głów­ny­mi ga­tun­ka­mi są tu głogi i śliwa tar­ni­na, to­wa­rzy­szą im zwy­kle le­szczy­na po­spo­li­ta, odro­ślo­we po­sta­cie grabu, dzi­kie cze­re­śnie, różne ga­tun­ki jeżyn, róż, trzmie­lin,

Wikipedia


czyżowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) geogr. adm. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie prud­nic­kim, w gmi­nie Prud­nik;

 (1.2) geogr. adm. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie wo­dzi­sław­skim, w gmi­nie Go­rzy­ce;

 (1.3) geogr. adm. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Bej­sce;

 (1.4) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie mo­ści­skim ob­wo­du lwow­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czy­żo­wi­ce – wieś w woj. opol­skim, w pow. prud­nic­kim, w gmi­nie Prud­nik
  • Czy­żo­wi­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. wo­dzi­sław­skim, w gmi­nie Go­rzy­ce
  • Czy­żo­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Bej­sce
  • Czy­żo­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie ka­zi­mier­skim
  • Czy­żo­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie wo­dzi­sław­skim
  • Czy­żo­wi­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w miej­sco­wo­ści Czy­żo­wi­ce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim
  • Czy­żo­wi­ce – wieś w re­jo­nie mo­ści­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-4) ko­lo­ka­cje miej­sco­wość|D=Czy­żo­wic|Ms=Czy­żo­wi­cach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. czyżowicki

Wiktionary


czyżowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


czyżowski

naz­wi­sko


SJP.pl


czyżycki

naz­wi­sko


SJP.pl


czyżyk

mały ptak leśny z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych; czyż (zwy­czaj­ny)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Car­du­e­lis spi­nus|L.|ref=tak., mały ptak o zie­lo­na­wo­żół­tym upie­rze­niu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) bia­ły­stok. mały chło­piec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaki kolor ma dziób czy­ży­ka?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɨʒɨk, AS: čyžyk

Wiktionary


czyżykiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


czyżykowski

naz­wi­sko


SJP.pl


czyżyków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie pu­sto­myc­kim ob­wo­du lwow­skie­go;

Wiktionary

Zo­bacz też: Czy­ży­ków (Ukra­i­na).

Czy­ży­ków – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie brze­ziń­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. czyżykowski

Wiktionary


czyżyniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ryb. sak

Wiktionary


czyżyny

dziel­ni­ca Kra­ko­wa, daw­niej wieś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. dawna wieś, współ­cze­śnie dziel­ni­ca Kra­ko­wa;

Wiktionary

Czy­ży­ny – ob­szar Kra­ko­wa wcho­dzą­cy w skład Dziel­ni­cy XIV Czy­ży­ny, dawna wieś.

Na te­re­nie Czy­żyn znaj­du­ją się bloki miesz­kal­ne wie­lo­ro­dzin­ne 5-15-kon­dy­gna­cyj­ne wraz z in­fra­struk­tu­rą spo­łecz­ną (przedsz­ko­le, szko­ła, plac zabaw, przy­chod­nie le­kar­ska, park), jak i Mu­ze­um Lot­nict­wa Pol­skie­go z czyn­nym od 2003 r. lą­do­wi­skiem Kra­ków-Czy­ży­ny z be­to­no­wą drogą star­to­wą o wy­mia­rach 720 × 60 m, które pow­sta­ło na byłym lot­ni­sku Kra­ków-Ra­ko­wi­ce-Czy­ży­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czyr m., czyra ż.

 przym. czyżyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Czyrzyny, Czyszyny

Wiktionary


czyżyński

przy­miot­nik od: Czy­ży­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czy­ży­na­mi, do­ty­czą­cy Czy­żyn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Czyżyny nmos.

Wiktionary


czyżówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Czy­żów­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. chrza­now­skim, w gmi­nie Trze­bi­nia
  • Czy­żów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Stara Błot­ni­ca
  • Czy­żów­ka – osada leśna w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gmi­nie Ostró­da
  • Czy­żów­ka – nie­o­fic. przy­sió­łek wsi Sit­ni­ca w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. gor­lic­kim, w gmi­nie Biecz
  • Czy­żów­ka – rzeka, lewy do­pływ Wisły
  • Czy­żów­ka – rzeka, lewy do­pływ Bugu
  • Czy­żów­ka – obec­nie część wsi Sa­ła­cie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie gro­dzień­skim
  • Czy­żów­ka wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie za­sław­ski ob­wo­du chmiel­nic­kie­go
  • Czy­żów­ka wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie no­wo­grodz­kim (obwód ży­to­mier­ski)
  • wieś na Ukra­i­nie, w daw­nym po­wie­cie zwi­no­gródz­kim

Wikipedia


czómpnąć

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zob. cząp­nąć.

Wiktionary


czółeczko

zdrob­nie­nie od: czół­ko


SJP.pl


czółenka

ro­dzaj ni­skie­go obu­wia dam­skie­go, głę­bo­ko wy­cię­te pan­to­fle


SJP.pl


czółenko

1. małe czół­no;
2. pan­to­fel dam­ski;
3. ele­ment kros­na tkac­kie­go;
4. przy­rząd do ro­bie­nia ręcz­nych ko­ro­nek;
5. część czó­łen­ko­wej ma­szy­ny do szy­cia, na któ­rej mie­ści się szpul­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. czół­no

 (1.2) włók. techn. ele­ment kros­na tkac­kie­go w po­sta­ci łó­decz­ki, która za­wie­ra i prze­rzu­ca nici;

 (1.3) włók. techn. ele­ment ma­szy­ny do szy­cia mie­szczą­cy szpul­kę z nićmi

 (1.4) pot. obuw. but dam­ski w kształ­cie wy­cię­te­go, niesz­nu­ro­wa­ne­go pan­to­fla

Wiktionary

Czó­łen­ko tkac­kie – ele­ment kros­na tkac­kie­go, me­cha­nicz­nie nie po­łą­czo­ny z po­zo­sta­ły­mi me­cha­niz­ma­mi, bę­dą­cy prze­no­śni­kiem i „ma­ga­zy­nem” wątku. Swą nazwę zaw­dzię­cza temu, że kształ­tem przy­po­mi­na czół­no (łódkę). Wątek zma­ga­zy­no­wa­ny jest w bez­cew­ko­wym na­wo­ju lub na spe­cjal­nej tek­tu­ro­wej, drew­nia­nej albo pla­sti­ko­wej cewce i umie­szczo­ny wew­nątrz czó­łen­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Ku­pi­łam prze­ślicz­ne czó­łen­ka do tej mojej nowej su­kien­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃuˈwɛ̃nkɔ, AS: čuu̯ẽnko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czółno m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łódeczka

Wiktionary


czółenkowaty

po­dob­ny kształ­tem do czó­łen­ka


SJP.pl


czółko

zdrob­nie­nie od: czoło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od czoło

 (1.2) małe czoło

 (1.3) daw. odzież. dawna dziew­czę­ca opa­ska no­szo­na na gło­wie;

 (1.4) lud. odzież. ozdob­na opa­ska no­szo­na na gło­wie przez dziew­czę­ta, ele­ment stro­ju lu­do­we­go lub re­gio­nal­ne­go

 (1.5) wojsk. przed­nia część na­bo­ju ku­lo­we­go

Wiktionary

Czół­ko (albo czó­łen­ko, stro­ik, podw­stąż­nik) – dziew­czę­ca opa­ska ozdob­na no­szo­na na gło­wie do chwi­li za­mąż­pój­ścia w Eu­ro­pie od cza­sów śred­nio­wie­cza.

Czół­ka zdo­bio­ne były mo­ty­wa­mi ro­ślin­ny­mi. W kra­jach sło­wiań­skich czół­ko za­cho­wa­ło się jako ele­ment odś­więt­ne­go stro­ju lu­do­we­go albo re­gio­nal­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Póki tej ozdo­by swo­jej / Nie uroni dumna Polka, / Póty małe czół­ko stroi / Wszech­po­tę­gi au­re­ol­ka (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czoło n., czołówka ż., czelność ż., czołowanie n.

 czas. czołować ndk.

 przym. czołowy, czelny

 przysł. czołowo

 wykrz. czołem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) podwstążnik, stroik

Wiktionary


czółno

1. ro­dzaj łódki wy­drą­żo­nej z jed­ne­go pnia;
2. część ma­szy­ny do szy­cia za­wie­ra­ją­ca szpul­kę z nićmi; czó­łen­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pła­sko­den­na łódź, dłu­ba­niem lub wy­pa­la­niem uzy­ska­na z jed­ne­go pnia drze­wa, na­pę­dza­na wio­sła­mi a z rzad­ka także drą­ga­mi;

 (1.2) hist. część hełmu okry­wa­ją­ca szyję z tyłu

 (1.3) czó­łen­ko tkac­kie

Wiktionary

Czół­no – bez­ste­ro­wa łódź wy­ko­na­na z jed­ne­go pnia drze­wa; wy­pa­lo­na lub wy­dłu­ba­na, pła­sko­den­na, po­ru­sza­na wio­sła­mi lub drą­giem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. czółenko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dłubanka, piroga, kanoe

Wiktionary


czółnowy

przy­miot­nik od: czół­no


SJP.pl


cząber

1. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych;
2. czą­ber ogro­do­wy - ga­tu­nek czą­bru o aro­ma­tycz­nych li­ściach;
3. przy­pra­wa z tej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sa­tu­re­ja|ref=tak., ro­dzaj aro­ma­tycz­nych ro­ślin rocz­nych i wie­lo­let­nich o bla­do­li­lio­wych lub bia­ła­wych kwia­tach i lan­ce­to­wa­tych li­ściach; uży­wa­nych jako przy­pra­wa i do wy­ro­bu leków;

 (1.2) kulin. przy­pra­wa z czą­bru ogro­do­we­go

 (1.3) stpol. zob. com­ber. (mięso z czę­ści grzbie­to­wej)

 (1.4) reg. zob. bab­ski com­ber.

Wiktionary

Czą­ber ("Sa­tu­re­ja" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych ("La­mia­ce­ae"). Obej­mu­je ok. 38–50 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go (w tym 12 ga­tun­ków w Eu­ro­pie) oraz w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji, się­ga­jąc na wscho­dzie po Iran. Ro­śli­ny te za­sied­la­ją miej­sca suche i sło­necz­ne, w tym także klify nad­mor­skie. Aro­ma­tycz­ne li­ście uży­wa­ne są jako przy­pra­wy, w szcze­gól­no­ści wy­ko­rzy­stu­je się w tym za­kre­sie czą­ber ogro­do­wy, w mniej­szym stop­niu czą­ber gór­ski o słab­szym aro­ma­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Czą­ber bez wąt­pie­nia jest jedną z bar­dziej przy­dat­nych w kuch­ni przy­praw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔ̃mbɛr, AS: čõmber

Wiktionary

Powiązane:

 (1.4) przym. cząbrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ośli pieprz (oksytański/prowansalski: pèbre d'aï; francuski: poivre d'âne)

Wiktionary


cząberek

wie­lo­let­nia ro­śli­na z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych, sto­so­wa­na w prze­my­śle kos­me­tycz­nym, zio­ło­lecz­nict­wie i jako przy­pra­wa; ma­cie­rzan­ka pia­sko­wa, ty­mia­nek wą­sko­list­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od czą­ber

Wiktionary


cząbr

daw­niej: czą­ber (ro­śli­na ziel­na)


SJP.pl


cząbrowy

→ czą­ber


SJP.pl

Patrz:

cząber

cząpanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czą­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cząpać ndk.

Wiktionary


cząpać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. cząp­nąć)

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. kucać

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt dokonany cząpnąć

 rzecz. cząpanie n.

Wiktionary


cząpnąć

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. czą­pać)

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zob. czą­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cząpać

Wiktionary


cząsteczka

1. zdrob­nie­nie od: cząst­ka;
2. mo­le­ku­ła, dro­bi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. fiz. in­dy­wi­du­um che­micz­ne, zło­żo­ne z wię­cej niż jed­ne­go atomu;

Wiktionary

Nie mylić z: cząst­ka.

Czą­stecz­ka, mo­le­ku­ła – ne­u­tral­na elek­trycz­nie grupa dwóch lub wię­cej ato­mów utrzy­my­wa­nych razem ko­wa­len­cyj­nym wią­za­niem che­micz­nym.

Czą­stecz­ki róż­nią się od in­nych in­dy­wi­du­ów che­micz­nych (np. jonów) bra­kiem ła­dun­ku elek­trycz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na czą­stecz­kę wody skła­da się jeden atom tlenu i dwa wo­do­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɔ̃w̃ˈstɛt͡ʃka, AS: čõũ̯stečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cząstka ż.

 przym. cząstkowy, cząsteczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) molekuła

Wiktionary


cząsteczkowy

zwią­za­ny z czą­stecz­ką


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. od­no­szą­cy się do czą­stecz­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na lek­cji che­mii oma­wia­li­śmy czą­stecz­ko­we mo­de­le gazów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cząstka ż., cząsteczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) molekularny

Wiktionary


cząstka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od część

 (1.2) fiz. frag­ment ma­te­rii nie­wi­docz­ny dla oka;

 (1.3) ka­wa­łek obra­ne­go cy­tru­sa

Wiktionary

Nie mylić z: czą­stecz­ka.

Cząst­ka – nie­wiel­ki frag­ment ma­te­rii, w zna­cze­niu po­tocz­nym zwy­kle ma kształt po­dob­ny do sfery. W na­u­kach przy­rod­ni­czych słowo "cząst­ka" zaz­wy­czaj do­ty­czy obiek­tów o roz­mia­rze po­dob­nym lub mniej­szym niż roz­miar atomu (w tej skali nie ma sensu mówić o kształ­cie, po­nie­waż za­cho­wa­nie ma­te­rii pod­le­ga wtedy także efek­tom kwan­to­wym – zo­bacz fi­zy­ka czą­stek ele­men­tar­nych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każdy z nas uniósł za góry, za rzeki cząst­kę oj­czyz­ny w sercu w świat da­le­ki.

 (1.2) Jak pło­mień ga­zo­wy, który dla oczu na­szych trwa, mimo że skła­da­ją się nań coraz inne cząst­ki węgla z tle­nem się łą­czą­ce!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɔ̃w̃stka, AS: čõũ̯stka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. część ż., cząsteczka ż.

 przym. cząstkowy, cząsteczkowy, częściowy

 przysł. cząstkowo, cząsteczkowo, częściowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fragment, element, część

Wiktionary


cząstkowość

wynik po­dzie­le­nia cze­goś na czę­ści, odłą­cze­nia cze­goś od ca­ło­ści; par­cjal­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cząst­ko­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cząstkowy

Wiktionary


cząstkowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) frag­men­ta­rycz­ny, nie­cał­ko­wi­ty

 (1.2) daw. szcze­gó­ło­wy

 (1.3) daw. nie­hur­to­wy

 (1.4) daw. dziel­ni­co­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za od­mó­wie­nie „Anie­le Boży” można uzy­skać od­pust cząst­ko­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cząstka ż., cząsteczka ż., cząstkowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) częściowy, fragmentaryczny, niekompletny

Wiktionary


cząstków

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cząst­ków – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Nowa Słu­pia
  • Cząst­ków – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Kło­da­wa
  • Cząst­ków – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Ka­zi­mierz Bi­sku­pi
  • Cząst­ków – gro­ma­da
  • Cząst­ków – dawna gmina
  • Cząst­ków Ma­zo­wiec­ki, Cząst­ków Pol­ski

Wikipedia


czędo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. dziec­ko (córka lub syn)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃ndɔ, AS: čẽndo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziecię

Wiktionary


czępnąć

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zob. cząp­nąć.

Wiktionary


często

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) zob. czę­sty.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jurek czę­sto spóź­nia się do pracy.

 (1.1) Czę­sto su­ge­ru­ję się re­kla­ma­mi ma­i­lo­wy­mi przy za­ku­pach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔ, AS: čẽũ̯sto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. częstość ż.

 przym. częsty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) do stopnia najwyższego zwykle, zawsze, zazwyczaj, przeważnie

Wiktionary


często-gęsto

fraza przy­słów­ko­wa spo­so­bu

 (1.1) pot. żart. bar­dzo czę­sto

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czę­sto-gęsto u niej no­co­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔ‿ˈɡɛ̃w̃stɔ, AS: čẽũ̯sto‿gẽũ̯sto

Wiktionary


częstobor

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Czę­sto­bor, Częs­bor – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nu "Częs(to)-" („czę­sto”) i "-bor" („walka”). Mogło oz­na­czać „tego, który czę­sto wal­czy”.

Wikipedia


częstoch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Czę­stoch (łac. "Che­stoch") – po­stać wy­stę­pu­ją­ca w po­da­niach jako ry­cerz i za­ło­ży­ciel Czę­sto­cho­wy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔx, AS: čẽũ̯stoχ

Wiktionary


częstochowa

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wej czę­ści Pol­ski;

 (1.2) rel. sank­tu­a­rium zlo­ka­li­zo­wa­ne w Czę­sto­cho­wie (1.1)

Wiktionary

Czę­sto­cho­wa – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu czę­sto­chow­skie­go. Po­ło­żo­na nad Wartą, na styku Wy­ży­ny Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej i Wy­ży­ny Woź­nic­ko-Wie­luń­skiej. Po­mi­mo ad­mi­ni­stra­cyj­nej przy­na­leż­no­ści do wo­je­wództ­wa ślą­skie­go, pod wzglę­dem hi­sto­rycz­nym i kul­tu­ro­wym sta­no­wi część Ma­ło­pol­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ostat­nio będąc w po­dró­ży, zwie­dzi­łem Czę­sto­cho­wę.

 (1.2) Każ­de­go roku w sierp­niu piel­grzy­mu­ję do Czę­sto­cho­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈxɔva, AS: čẽũ̯stoχova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Częstochowskie n., częstochowianin mos., częstochowianka ż.

 przym. częstochowski, podczęstochowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Czynstochowa

 (1.2) Jasna Góra

Wiktionary


częstochowiak

po­tocz­nie: czę­sto­cho­wia­nin (miesz­ka­niec Czę­sto­cho­wy)


SJP.pl


częstochowianin

miesz­ka­niec Czę­sto­cho­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Czę­sto­cho­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­te­usz Po­spie­szal­ski jest czę­sto­cho­wia­ni­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔxɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: čẽũ̯stoχovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Częstochowa ż.

:: fż. częstochowianka ż.

 przym. częstochowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. medalikarz

Wiktionary


częstochowianka

miesz­kan­ka Czę­sto­cho­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Czę­sto­cho­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔxɔˈvʲjãnka, AS: čẽũ̯stoχovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Częstochowa ż., Częstochowskie n.

:: fm. częstochowianin mos.

 przym. częstochowski

Wiktionary


częstochowski

→ Czę­sto­cho­wa (mia­sto); → Czę­sto­chow­skie (re­gion)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Czę­sto­cho­wą, do­ty­czą­cy Czę­sto­cho­wy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Czę­sto­cho­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) cięż­kie dzia­ła z Kra­ko­wa, a mię­dzy nimi taką ko­lu­bry­nę, któ­rej nie tylko czę­sto­chow­skie, ale żadne w świe­cie mury oprzeć się nie mogły (…)

 (2.1) A cała wieś od­pro­wa­dza­ła ich z pła­czem i la­men­tem aż pod fi­gu­rę Czę­sto­chow­skiej, która sto­ja­ła przy dro­dze na roz­sta­jach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈxɔfsʲci, AS: čẽũ̯stoχofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Częstochowa ż., Częstochowskie n., częstochowianin m., częstochowianka ż.

 przym. podczęstochowski

Wiktionary


częstochowskie

→ Czę­sto­cho­wa (mia­sto); → Czę­sto­chow­skie (re­gion)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­gion w po­łud­nio­wej Pol­sce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czę­sto­chow­skie jutro przy­łą­czy się do pro­te­stu.

 (1.1) W Czę­sto­chow­skiem roz­po­czę­to elek­tro­nicz­ny nabór do gim­naz­jów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Częstochowa ż., częstochowianin mos., częstochowianka ż.

 przym. częstochowski, podczęstochowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) powiat częstochowski

Wiktionary


częstocice

Czę­sto­ci­ce (do 1945 r. niem. "Günthersdorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie strze­liń­skim, w gmi­nie Wią­zów.

Wikipedia


częstogniew

sta­ro­pol­skie imię mę­skie


SJP.pl


częstokrotny

prze­sta­rza­łe: pow­ta­rza­ją­cy się czę­sto, czę­sty


SJP.pl


częstokroć

czę­sto, wiele razy


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) czę­sto, nie­jed­no­krot­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) chcąc utrzy­mać się na po­gra­ni­czu le­gal­no­ści mu­siał czę­sto­kroć sta­wiać ogra­ni­cze­nia cha­rak­te­ry­stycz­nej nie­po­kor­no­ści swych wyz­naw­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. częstokrotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) częstokrotnie, niejednokrotnie, nieraz, nie raz, nie dwa

Wiktionary


częstokół

ogro­dze­nie z drew­nia­nych, ostro za­koń­czo­nych pali, wbi­tych jeden przy dru­gim


SJP.pl


częstomir

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Czę­sto­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nu "Czę­sto-" („czę­sto”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Mogło oz­na­czać „tego, który za­pew­nia pokój”.

Wikipedia


częstomocz

czę­ste od­da­wa­nie moczu, po­prze­dza­ne par­ciem; objaw cho­rób pę­che­rza mo­czo­we­go, nie­kie­dy wy­stę­pu­ją­cy też na tle ner­wo­wym; urorr­ho­ea


SJP.pl

Czę­sto­mocz (pol­la­ki­su­ria) – objaw cho­ro­bo­wy, po­le­ga­ją­cy na czę­stym od­da­wa­niu moczu, zwy­kle ma­ły­mi por­cja­mi.

Wikipedia


częstoskurcz

w me­dy­cy­nie: znacz­ne przyś­pie­sze­nie pracy serca; ta­chy­kar­dia, ta­chi­kar­dia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. znacz­ne przyś­pie­sze­nie czyn­no­ści rytmu serca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po jog­gin­gu wy­stą­pił u mnie taki czę­sto­skurcz, że my­śla­łem, że zemd­le­ję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛ̃w̃ˈstɔskurt͡ʃ, AS: čẽũ̯stoskurč

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tachykardia, pot. kołatanie serca, palpitacja

Wiktionary


częstotliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czę­stot­li­wie


SJP.pl


częstotliwościomierz

mier­nik czę­stot­li­wo­ści drgań; czę­sto­ścio­mierz


SJP.pl


częstotliwościowy

zwią­za­ny z czę­stot­li­wo­ścią


SJP.pl


częstotliwość

1. czę­ste wy­stę­po­wa­nie ja­kiejś czyn­no­ści, ja­kie­goś zja­wi­ska; czę­stość;
2. w fi­zy­ce: licz­ba czyn­no­ści lub zja­wisk pow­ta­rza­ją­cych się okre­so­wo w jed­nost­ce czasu; czę­stość
3. dłu­gość fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych wy­zy­ski­wa­nych w te­le­ko­mu­ni­ka­cji oraz ra­dio­ko­mu­ni­ka­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. licz­ba cykli zja­wi­ska okre­so­we­go wy­stę­pu­ją­cych w jed­nost­ce czasu;

Wiktionary

Czę­stot­li­wość, czę­stość – wiel­kość fi­zycz­na okre­śla­ją­ca licz­bę cykli zja­wi­ska okre­so­we­go wy­stę­pu­ją­cych w jed­nost­ce czasu. W ukła­dzie SI jed­nost­ką czę­stot­li­wo­ści jest herc [Hz]. Czę­stot­li­wość 1 herca od­po­wia­da wy­stę­po­wa­niu jed­ne­go zda­rze­nia (cyklu) w ciągu 1 se­kun­dy. Naj­czę­ściej roz­wa­ża się czę­stot­li­wość w ruchu obro­to­wym, czę­stot­li­wość drgań, na­pię­cia, fali.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czę­stot­li­wość jest ści­śle zwią­za­na z okre­sem.

 (1.1) Te pro­ce­so­ry mają po­rów­ny­wal­ne czę­stot­li­wo­ści ze­ga­rów, ale cał­kiem inną pręd­kość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕt͡ɕ, AS: čẽũ̯stotlʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. częstotliwościowy, częsty, częstotliwy

Wiktionary


częstotliwszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czę­stot­li­wy; bar­dziej czę­stot­li­wy


SJP.pl


częstotliwy

na­stę­pu­ją­cy czę­sto; wie­lo­krot­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wie­lo­krot­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔtˈlʲivɨ, AS: čẽũ̯stotlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. częstotliwość ż.

 przysł. częstotliwie

Wiktionary


częstowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzie­le­nie się czymś z kimś przez grzecz­ność, go­ścin­ność

 (1.2) iron. czy­nie­nie komuś cze­goś złego

 (1.3) pot. opo­wia­da­nie hi­sto­ry­jek, plot­ka­o­tek, prze­ka­zy­wa­nie mniej istot­nych wia­do­mo­ści

Wiktionary

Powiązane:

 czas. częstować ndk.

Wiktionary


częstować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­czę­sto­wać)

 (1.1) dzie­lić się czymś z kimś przez grzecz­ność, go­ścin­ność; po­dej­mo­wać po­czę­stun­kiem

 (1.2) iron. robić komuś coś złego

 (1.3) pot. opo­wia­dać hi­sto­ryj­ki, plot­ka­ot­ki, mniej istot­ne wie­ści

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny czę­sto­wać się (dk. po­czę­sto­wać się)

 (2.1) ko­rzy­stać z po­czę­stun­ku

 (2.2) czę­sto­wać (1.1) sie­bie wza­jem­nie

 (2.3) iron. robić sobie naw­za­jem przy­kro­ści

 (2.4) pot. wza­jem­nie prze­ka­zy­wać sobie mało istot­ne tre­ści, np. plot­ka­ot­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. częstowanie n.

 czas. rozczęstować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawać, raczyć, ugaszczać

 (1.3) sprzedawać

Wiktionary


częstowoj

imię mę­skie


SJP.pl

Czę­sto­woj – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Czę­sto-" („czę­sto”) i "-woj" („wo­jow­nik”). Oz­na­cza ono „tego, który bę­dzie czę­sto wo­jo­wał”.

Czę­sto­woj imie­ni­ny ob­cho­dzi 2 maja i 30 sierp­nia.

Wikipedia


częstowojowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Czę­sto­wo­ja lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


częstościomierz

mier­nik czę­stot­li­wo­ści drgań; czę­stot­li­wo­ścio­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd wy­ko­rzy­sty­wa­ny do mie­rze­nia czę­sto­ści;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do po­mia­rów czę­stot­li­wo­ści aku­stycz­nych sto­su­je się obec­nie różne od­mia­ny elek­tro­nicz­nych czę­sto­ścio­mie­rzy ana­lo­go­wych oraz cy­fro­wych.

Wiktionary


częstościowy

→ czę­stość, np. wnio­sko­wa­nie czę­sto­ścio­we


SJP.pl


częstość

czę­stot­li­wość;
1. czę­ste wy­stę­po­wa­nie ja­kiejś czyn­no­ści, ja­kie­goś zja­wi­ska;
2. w fi­zy­ce: licz­ba czyn­no­ści lub zja­wisk pow­ta­rza­ją­cych się okre­so­wo w jed­nost­ce czasu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest czę­ste

 (1.2) stat. sto­su­nek licz­by ob­ser­wa­cji ma­ją­cych okre­ślo­ną wła­ści­wość do li­czeb­no­ści całej próby;

 (1.3) fiz. czę­stot­li­wość pom­no­żo­na przez 2π

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czę­stość – w ra­chun­ku praw­do­po­do­bień­stwa
  • czę­stość – w przet­wa­rza­niu sy­gna­łów
  • czę­stość ko­ło­wa – w fi­zy­ce ruchu drga­ją­ce­go bądź fa­lo­we­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce jej roz­prze­strze­nie­nie i czę­stość wy­stę­po­wa­nia nie są znane.

 (1.1) Licz­ba osób za­an­ga­żo­wa­nych w sa­do­ma­so­chi­stycz­ne prak­ty­ki nie może być mała, lecz rze­czy­wi­sta czę­stość wy­stę­po­wa­nia jest trud­na do okre­śle­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔɕt͡ɕ, AS: čẽũ̯stość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. częsty

 przysł. często

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) częstotliwość

 (1.3) pulsacja, częstość kątowa, częstość kołowa

Wiktionary


częstszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: czę­sty


SJP.pl


częsty

by­wa­ją­cy; zda­rza­ją­cy się; pow­ta­rza­ją­cy się wiele razy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się lub zda­rza­ją­cy się wiele razy, z krót­ki­mi przer­wa­mi po­mię­dzy ko­lej­ny­mi wy­da­rze­nia­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Są­siad jest u nas czę­stym go­ściem.

 (1.1) Mama zro­bi­ła dzie­ciom awan­tu­rę i za­po­wie­dzia­ła czę­ste in­spek­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛ̃w̃stɨ, AS: čẽũ̯sty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. częstość ż., częstotliwość ż.

 przysł. często

Wiktionary


częściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: czę­sto


SJP.pl


częścik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­le­sław Czę­ścik – pol­ski żoł­nierz po­dzie­mia
  • Józef Czę­ścik – pol­ski wy­daw­ca, re­dak­tor i pi­sarz
  • Ma­rian Czę­ścik – pol­ski dzien­ni­karz, po­li­tyk, poseł na Sejm, ofi­cer re­zer­wy

Wikipedia


częściowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w ja­kiejś czę­ści, nie w ca­ło­ści

 (1.2) daw. w czę­ściach, ka­wał­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za re­be­lian­ta­mi opo­wie­dzie­li się wo­dzo­wie Onej­dów, Tu­ska­ro­rów i czę­ścio­wo Se­ne­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɔ, AS: čẽũ̯śćovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. częściowość ż., cząstka ż., część

 przym. częściowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) po części, w części

Wiktionary


częściowość

→ czę­ścio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest czę­ścio­we; cecha tych, któ­rzy są czę­ścio­wi

Wiktionary

Patrz:

częściowy

Powiązane:

 przym. częściowy

 przysł. częściowo

Wiktionary


częściowy

do­ty­czą­cy czę­ści cze­goś, obej­mu­ją­cy część cze­goś; nie­zu­peł­ny, nie­cał­ko­wi­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się tylko do czę­ści cze­goś, obej­mu­ją­cy część cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To, że w Nor­we­gii jest bar­dzo zimno, to tylko czę­ścio­wa praw­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɨ, AS: čẽũ̯śćovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. część ż., cząstka ż., częściowość ż.

 przysł. częściowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cząstkowy, niecałkowity, niepełny, niezupełny

Wiktionary


część

ele­ment ca­ło­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) frag­ment ja­kiejś ca­ło­ści

 (1.2) mech. urzą­dze­nie elek­trycz­ne lub me­cha­nicz­ne, dzia­ła­ją­ce w okre­ślo­ny spo­sób, przez­na­czo­ne do pracy wew­nątrz in­ne­go urzą­dze­nia lub we współ­pra­cy z nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Panie dy­rek­to­rze, część dzie­ci nie przysz­ła dziś do szko­ły!

 (1.2) Nie­ste­ty, nie mamy czę­ści do pana sa­mo­cho­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ, AS: čẽũ̯ść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cząstka ż.

 przym. częściowy

 przysł. częściowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fragment, element, cząstka

 (1.2) składnik, komponent

Wiktionary


człap

zwy­kle w wy­ra­że­niu "człap, człap" - wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas cho­dze­nia w zbyt luź­nym, spa­da­ją­cym z nóg obu­wiu albo pod­czas sta­wia­nia po­wol­nych, cięż­kich kro­ków; człap-człap; czła­pu, czła­pu; czła­pu-czła­pu


SJP.pl


człap-człap

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas cho­dze­nia w zbyt luź­nym, spa­da­ją­cym z nóg obu­wiu albo pod­czas sta­wia­nia po­wol­nych, cięż­kich kro­ków; człap, człap; czła­pu-czła­pu; czła­pu, czła­pu


SJP.pl


człapak

1. koń po­ru­sza­ją­cy się w wol­nym tem­pie; stę­pak;
2. po­tocz­nie:
a) ob­szer­ny but nie­przy­le­ga­ją­cy do stopy;
b) osoba po­ru­sza­ją­ca się bar­dzo po­wo­li


SJP.pl


człapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kla­pa­nie obu­wiem pod­czas cho­dze­nia

 (1.2) cho­dze­nie w bar­dzo wol­nym tem­pie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człapak m.

 czas. człapać

 wykrz. człap, człap

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klapanie

 (1.2) ciapanie

Wiktionary


człapać

iść z tru­dem, wlec się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) iść w spo­sób po­wo­du­ją­cy hałas obu­wiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człapanie n.

Wiktionary


człapiński

naz­wi­sko


SJP.pl


człapu

zwy­kle w wy­ra­że­niach "czła­pu, czła­pu" i "czła­pu, człap" - wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas cho­dze­nia w zbyt luź­nym, spa­da­ją­cym z nóg obu­wiu albo pod­czas sta­wia­nia po­wol­nych, cięż­kich kro­ków; czła­pu-czła­pu; człap, człap; człap-człap


SJP.pl


człapu-człapu

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas cho­dze­nia w zbyt luź­nym, spa­da­ją­cym z nóg obu­wiu albo pod­czas sta­wia­nia po­wol­nych, cięż­kich kro­ków; czła­pu, czła­pu; człap-człap; człap, człap


SJP.pl


człapy

po­tocz­nie: stare, zni­szczo­ne obu­wie


SJP.pl


człecze

czło­wie­czy, ludz­ki


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) książk. W. od: człek, uży­wa­ny w sto­sun­ku do męż­czyz­ny, na­ce­cho­wa­ny tonem pa­re­ne­tycz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My­śla­łeś, człe­cze, że Cię los nie doś­wiad­czy?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człeku

Wiktionary


człeczek

z po­li­to­wa­niem o czło­wie­ku mi­zer­nym, małym, nie­po­zor­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek mi­zer­ny, godny po­li­to­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zza fi­ran­ki siwy człe­czek przy­glą­dał się jej z wiel­kim za­in­te­re­so­wa­niem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człeczę n., człeczyna mos., człeczysko n., człek mos.

 przym. człeczy

Wiktionary


człeczy

czło­wie­czy, ludz­ki


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) książk. na­le­żą­cy do człe­ka

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) książk. do­ty­czą­cy człe­ka, okre­śla­ją­cy człe­ka, uży­wa­ny przy człe­ku

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) książk. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla człe­ka, ma­ją­cy cechy człe­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żywot człe­czy jest krót­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człeczek mos., człeczę n., człeczyna mos., człeczysko n., człek mos., człowieczek mos., człowieki mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człowieczy

 (2.1) ludzki

Wiktionary


człeczyna

czło­wiek prze­cięt­ny, mały, wątły, mi­zer­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek mi­zer­ny, godny po­li­to­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sam pan, nie naj­gor­szy nawet człe­czy­na, tylko taki sobie to­tum­fac­ki, który czę­sto na dwo­rze kró­lo­wej sio­stry prze­by­wa­jąc i od szwa­gra po­ży­czek pie­nięż­nych po­trze­bu­jąc, rad był choć fa­ce­cja­mi wyw­dzię­czać się do­bro­dzie­jom (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człeczek mos., człeczę n., człeczysko n., człek mos., człowieczek mos., człowiek mos., człowieki mos.

 przym. człeczy

Wiktionary


człeczysko

ze współ­czu­ciem lub po­u­fa­le o czło­wie­ku; czło­wie­czy­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek mi­zer­ny, godny po­li­to­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człeczek mos., człeczę n., człeczyna mos., człek mos.

 przym. człeczy

Wiktionary


człeczę

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. rzad. czło­wiek mi­zer­ny, godny po­li­to­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod skle­pem sie­dzia­ło prze­mo­czo­ne człe­czę, a obok niego lizał się pies.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człeczek mos., człeczyna mos., człeczysko n., człek mos.

 przym. człeczy

Wiktionary


człek

po­tocz­nie o czło­wie­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. lub żart. czło­wiek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowieczek mos., człowiek mos., człeczek mos., człeczę n., człeczyna mos., człeczysko n./mos.

 wykrz. człecze

 przym. człeczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. człowiek, osoba; przest. persona, człeczyna; podn. gość

Wiktionary


człekokształtne

na­dro­dzi­na małp na­czel­nych, w skład któ­rej wcho­dzi ro­dzi­na gi­bo­nów, go­ry­le, oran­gu­ta­ny, szym­pan­sy i lu­dzie


SJP.pl

Człe­koksz­tałt­ne (Ho­mi­no­i­dea) – na­dro­dzi­na ssa­ków na­czel­nych z po­drzę­du wyż­szych na­czel­nych (Ha­plorr­hi­ni), w któ­rej skład wcho­dzą czło­wie­ko­wa­te (ho­mi­ni­dy) oraz gib­bo­no­wa­te. We­dług obec­nych przy­pu­szczeń ostat­ni wspól­ny przo­dek tej grupy żył 15–20 mln lat temu, a linia ewo­lu­cyj­na pro­wa­dzą­ca do gi­bo­no­wa­tych od­dzie­li­ła się od linii czło­wie­ko­wa­tych około 5–7 mln lat temu.

Wikipedia


człekokształtny

po­dob­ny do czło­wie­ka, kształ­tem, ry­sa­mi, syl­wet­ką przy­po­mi­na­ją­cy ludzi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do czło­wie­ka, kształ­tem, ry­sa­mi, syl­wet­ką; przy­po­mi­na­ją­cy ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo­no­bo to małpa człe­koksz­tałt­na naj­bliż­sza czło­wie­ko­wi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃwɛkɔˈkʃtawtnɨ, AS: ču̯ekokštau̯tny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człekopodobny, antropoidalny, antropomorficzny

Wiktionary


człekopodobny

po­dob­ny do czło­wie­ka; czło­wie­ko­po­dob­ny, hu­ma­no­i­dal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do czło­wie­ka, przy­po­mi­na­ją­cy czło­wie­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człekokształtny, antropomorficzny, antropoidalny

Wiktionary


człeku

po­tocz­nie o czło­wie­ku


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) książk. W. od: człek, uży­wa­ny w sto­sun­ku do męż­czyz­ny, na­ce­cho­wa­ny tonem pa­re­ne­tycz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My­śla­łeś, człe­ku, że Cię cho­ro­ba omi­nie?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człecze

Wiktionary


człon

jedna z jed­no­stek skła­da­ją­cych się na ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) część ja­kiejś ca­ło­ści po­łą­czo­na z nią przy po­mo­cy wi­docz­nych ele­men­tów spa­ja­ją­cych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ma­te­ma­ty­ka: człon cał­ku­ją­cy, człon róż­nicz­ku­ją­cy
  • Au­to­ma­ty­ka: człon pro­por­cjo­nal­ny, człon opóź­nia­ją­cy, człon oscy­la­cyj­ny, człon iner­cyj­ny, człon au­to­ma­ty­ki
  • Bu­dow­nict­wo: człon mo­sto­wy
  • Człon (bio­lo­gia) – (łc. ar­ti­cu­lus, mem­brum) w bio­lo­gii, frag­ment ciała owada (np. od­nó­ża)
  • Człon (lo­gi­ka) – obiekt mię­dzy któ­rym za­cho­dzi re­la­cja (ang. term)
  • Człon (kos­mo­na­u­ty­ka) – sto­pień ra­kie­ty no­śnej
  • Człon sto­lar­ski kom­bajn (for­ma­ty­zer­ko czo­piar­ka)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aby w pro­sty spo­sób roz­sa­dzić zy­go­kak­tu­sa na­le­ży uciąć mi­ni­mum dwa czło­ny ło­dy­gi, na­stęp­nie otrzy­ma­ną tym spo­so­bem szczep­kę za­nu­rzyć w uko­rze­nia­czu, a potem wsa­dzić do ziemi.

 (1.1) Od­nó­ża sta­wo­no­gów skła­da­ją się z czło­nów po­łą­czo­nych ze sobą przy po­mo­cy sta­wów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃwɔ̃n, AS: ču̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. członkostwo n., członek m., członkini ż., członowanie n., rozczłonowanie n.

 czas. rozczłonować dk.

 przym. członkowkski, członkowski, członkowaty

Wiktionary


członek

czło­wiek (rza­dziej jed­nost­ka praw­na, np. in­sty­tu­cja, kraj) na­le­żą­cy do ja­kiejś or­ga­ni­za­cji po­li­tycz­nej, na­u­ko­wej, spo­łecz­nej itp.; osoba wcho­dzą­ca w skład ja­kiejś więk­szej grupy spo­łecz­nej, po­li­tycz­nej itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba przy­na­le­żą­ca do ja­kiejś or­ga­ni­za­cji czy sto­wa­rzy­sze­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) część ciała czło­wie­ka lub rza­dziej zwie­rząt;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) anat. penis;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czło­nek, koń­czy­na – w bio­lo­gii część ciała wy­o­dręb­nio­na od tu­ło­wia
  • czło­nek męski – okre­śle­nie pe­ni­sa
  • sztucz­ny czło­nek – ak­ce­so­rium imi­tu­ją­ce część ciała, naj­czę­ściej prą­cie
  • czło­nek – pod­miot prawa na­le­żą­cy do or­ga­ni­za­cji
  • czło­nek – osoba na­le­żą­ca do sto­wa­rzy­sze­nia, or­ga­ni­za­cji
  • czło­nek ro­dzi­ny – osoba na­le­żą­ca do ro­dzi­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dy­rek­tor zwró­cił się do człon­ków spół­dziel­ni.

 (2.1) Ry­cerz odrą­bał prze­ciw­ni­ko­wi wszyst­kie człon­ki.

 (3.1) Na wy­kła­dzie z ana­to­mii stu­dent­ka zaw­sty­dzo­na pa­trzy­ła na ry­su­nek człon­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃwɔ̃nɛk, AS: ču̯õnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człon m., członkostwo n., członowanie n., rozczłonowanie n.

:: fż. członkini

 czas. rozczłonować dk.

 przym. członkowski, członkowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) towarzysz

 (2.1) kończyna

 (3.1) zob. penis.

Wiktionary


członiasty

skła­da­ją­cy się z czło­nów


SJP.pl


członka

czło­wiek (rza­dziej jed­nost­ka praw­na, np. in­sty­tu­cja, kraj) na­le­żą­cy do ja­kiejś or­ga­ni­za­cji po­li­tycz­nej, na­u­ko­wej, spo­łecz­nej itp.; osoba wcho­dzą­ca w skład ja­kiejś więk­szej grupy spo­łecz­nej, po­li­tycz­nej itp.


SJP.pl


członkini

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta przy­na­le­żą­ca do ja­kiejś grupy, or­ga­ni­za­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Człon­ki­ni Kon­gre­su po­je­cha­ła do Korei Po­łud­nio­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃwɔ̃ŋʲˈcĩɲi, AS: ču̯õŋʹḱĩńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człon mos./mrz., członkostwo n.

:: fm. członek mos.

 przym. członkowski

 przysł. członkowsko

Wiktionary


członkonogi

naj­licz­niej­szy typ zwie­rząt z cia­łem po­kry­tym chi­ty­no­wym oskór­kiem, po­dzie­lo­nym na seg­men­ty, o czło­no­wa­nych od­nó­żach, po­łą­czo­nych sta­wo­wo; sta­wo­no­gi


SJP.pl


członkonóg

bez­krę­go­we zwie­rzę ma­ją­ce ciało zbu­do­wa­ne z seg­men­tów i od­nó­ża czło­no­wa­ne po­łą­czo­ne sta­wo­wo; sta­wo­nóg


SJP.pl


członkopromienne

o ce­chach człon­ko­pro­mien­nych (rząd ryb)


SJP.pl


członkopromienny

o ce­chach człon­ko­pro­mien­nych (rząd ryb)


SJP.pl


członkostwo

przy­na­leż­ność do danej grupy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bycie człon­kiem ja­kiejś or­ga­ni­za­cji, sto­wa­rzy­sze­nia, klubu, par­tii po­li­tycz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Par­la­ment cze­ski ra­ty­fi­ko­wał umowę w spra­wie człon­ko­stwa tego kraju w NATO.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człon m., członek m., członkini ż., członowanie n., członkowanie n.

 czas. członować ndk., członkować ndk.

 przym. członkowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przynależność, uczestnictwo

Wiktionary


członkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|człon­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. członkować

 rzecz. członkostwo n.

Wiktionary


członkowaty

zło­żo­ny z czło­nów; czło­no­wa­ny, człon­ko­wa­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy wiele człon­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człon, członek

Wiktionary


członkować

książ­ko­wo: dzie­lić na czę­ści; czło­no­wać


SJP.pl


członkowski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy człon­ków or­ga­ni­za­cji

 (1.2) do­ty­czą­cy człon­ko­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łotwa stała się pań­stwem człon­kow­skim Unii Eu­ro­pej­skiej 1 maja 2004 r.

 (1.2) Nie zo­sta­łem człon­kiem klubu ak­wa­ry­stycz­ne­go tylko z po­wo­du za­po­ro­wo wy­so­kiej skład­ki człon­kow­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człon m., członek m., członkini ż., członkostwo n.

Wiktionary


członowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|czło­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. członować

 rzecz. człon m., członek mrz./mos./mzw.

Wiktionary


członować

książ­ko­wo: dzie­lić na czę­ści; człon­ko­wać


SJP.pl


członowce

pod­gru­pa drob­nych sko­ru­pia­ków; sko­ru­pia­ki niż­sze, po­dracz­ki


SJP.pl


członowiec

1. sko­ru­piak niż­szy; po­dra­czek;
2. ze­staw barek po­łą­czo­nych prze­gu­bo­wo z pcha­czem na końcu ze­sta­wu, zdol­ny do że­glu­gi mor­skiej;
3. po­tocz­nie: po­jazd, np. tram­waj lub au­to­bus, skła­da­ją­cy się z kilku czę­ści po­łą­czo­nych ela­stycz­ny­mi prze­gu­ba­mi; prze­gu­bo­wiec


SJP.pl


członowość

→ czło­no­wy


SJP.pl

Patrz:

członowy

człopa

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Czło­pa ( Schlop­pe) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Czło­pa. Po­ło­żo­ne na Po­je­zie­rzu Po­łud­nio­wo­po­mor­skim, nad rzeką Cie­szyn­ką, na te­re­nie Pu­szczy Draw­skiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃwɔpa, AS: ču̯opa

Wiktionary


człopianin

miesz­ka­niec Czło­py


SJP.pl


człopianka

miesz­kan­ka Czło­py


SJP.pl


człopski

przy­miot­nik od: Czło­pa


SJP.pl


człowiectwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) śrpol. czło­wie­czeń­stwo, ludz­kość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃwɔˈvʲjɛt͡stfɔ, AS: ču̯ovʹi ̯ectfo

Wiktionary


człowiecze

rzad­ko: zwrot do męż­czyz­ny wy­ra­ża­ją­cy obu­rze­nie lub wzmac­nia­ją­cy treść wy­po­wie­dzi; czło­wie­ku


SJP.pl


człowieczek

zdrob­nie­nie od: czło­wiek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: czło­wiek

 (1.2) mały czło­wiek, np. dziec­ko lub ka­rzeł

 (1.3) daw. reg-pl|Kresy. źre­ni­ca oka

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ten de­li­kat­ny czło­wie­czek ze sła­bym gło­si­kiem mu­siał wy­gło­sić mszę ża­łob­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek m., człek m., człeczyna m., odczłowieczanie n., odczłowieczenie n., uczłowieczanie n., uczłowieczenie n., człowieczeństwo n., człowiekowate nmos., człowiekowaty mzw.

 czas. uczłowieczać ndk., uczłowieczyć dk., odczłowieczać ndk., odczłowieczyć dk.

 przym. człowieczy, człeczy, człowiekowaty

 przysł. człowieczo, człeczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) ludzik

Wiktionary


człowieczeństwo

na­tu­ra ludz­ka, god­ność ludz­ka; bycie czło­wie­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bycie czło­wie­kiem

 (1.2) przest. ro­dzaj ludz­ki

Wiktionary

Czło­wie­czeń­stwo – zbiór cech uwa­ża­nych za cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ga­tun­ku ludz­kie­go, do któ­rych za­li­cza­my mię­dzy in­ny­mi: spo­sób for­mu­ło­wa­nia myśli, język, uczu­cia i za­cho­wa­nie. Wszyst­kie te cechy są wspól­ne dla więk­szo­ści ludzi i kształ­to­wa­ły się w wy­ni­ku ewo­lu­cji czło­wie­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W umi­ło­wa­niu ma­lucz­kich prze­ja­wia­ło się jego czło­wie­czeń­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowieki mos., człowieczątko n., człowiek mos., człowieczek mos., człowiekowate lm nm.

 przym. człowieczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) humanitaryzm, humanitarność; przest. człowieczość

 (1.2) ludzkość

Wiktionary


człowieczo

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ludz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowieczysko n./mos., człowiek mos., nadczłowiek mos., człowieczek mos., człowieczość ż.

 przym. człowieczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ludzko, po ludzku

Wiktionary


człowieczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. czło­wie­czeń­stwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek mos.

 przym. człowieczy

 przysł. człowieczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człowieczeństwo

Wiktionary


człowieczy

1. zwią­za­ny z czło­wie­kiem, o ludz­kich ce­chach;
2. w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej: Syn Czło­wie­czy - okre­śle­nie Je­zu­sa Chry­stu­sa, pod­kre­śla­ją­ce jego ludz­ką na­tu­rę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. do­ty­czą­cy czło­wie­ka, na­le­żą­cy do czło­wie­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taki to czło­wie­czy los, taka jego dola.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃwɔˈvʲjɛt͡ʃɨ, AS: ču̯ovʹi ̯ečy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowieczysko n./mos., człowiek mos., człowiekowate mos., człowieczek mos., człowieczeństwo n., nadczłowiek mos., człowieczątko n., człowieczość ż.

 przysł. człowieczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ludzki

Wiktionary


człowieczyna

z po­li­to­wa­niem lub żar­to­bli­wie o czło­wie­ku małym, wą­tłym


SJP.pl


człowieczysko

ze współ­czu­ciem lub po­u­fa­le o czło­wie­ku; człe­czy­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) rub. o czło­wie­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ile takie czło­wie­czy­sko się musi w życiu na­tru­dzić, na­cho­dzić, na­za­łat­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek mos.

 przym. człowieczy

 przysł. człowieczo

Wiktionary


człowieczątko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czło­wiek mi­zer­ny, godny po­li­to­wa­nia

 (1.2) z li­to­ścią lub sym­pa­tią o dziec­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek mos., człowieczeństwo n.

 przym. człowieczy

 przysł. człowieczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człeczek, człeczę, człeczyna, człeczysko

 (1.2) człowieczek

Wiktionary


człowiek

isto­ta żywa, która wy­róż­nia się naj­wyż­szym stop­niem roz­wo­ju psy­chi­ki i życia spo­łecz­ne­go * formy l.mn. "czło­wie­ki" itp. żar­to­bli­we, uży­wa­ne np. przez zwie­rzę­ta w ani­ma­cjach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) an­trop. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Homo sa­piens|Lin­na­e­us|ref=tak., isto­ta o naj­wyż­szym stop­niu świa­do­mo­ści za­miesz­ku­ją­ca Zie­mię;

 (1.2) ktoś, jakaś osoba

 (1.3) pra­cow­nik, pod­wład­ny, czło­nek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • czło­wiek (łac. Homo) – ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z ro­dzi­ny czło­wie­ko­wa­tych (Ho­mi­ni­dae),
  • czło­wiek ro­zum­ny (łac. Homo sa­piens) – je­dy­ny współ­cze­śnie ży­ją­cy ga­tu­nek z ro­dza­ju Homo,
  • czło­wiek jako osoba,
  • Czło­wiek – album ze­spo­łu Aku­rat.
  • Czło­wiek – album ze­spo­łu To­ten­tanz
  • An­tro­po­lo­gia fi­lo­zo­ficz­na – zaj­mu­je się na­tu­rą czło­wie­ka
  • Czło­wie­ko­wa­te

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ni­czym więc czło­wiek nie prze­wyż­sza zwie­rząt, bo wszyst­ko jest mar­no­ścią.

 (1.2) Ten czło­wiek ucie­ka! Łap­cie tego czło­wie­ka!

 (1.3) Major cie­szył się sza­cun­kiem wśród swo­ich ludzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃwɔvʲjɛk, AS: ču̯ovʹi ̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człek mos., człowieczeństwo n., człowieczość ż., człowieki nmos., uczłowieczanie n., uczłowieczenie n., odczłowieczanie n., odczłowieczenie n.

:: zdrobn. człowieczek mos.

:: zgrub. człowieczysko n., człeczyna mos.

 czas. uczłowieczać ndk., uczłowieczyć dk., odczłowieczać ndk., odczłowieczyć dk.

 przym. człowieczy, uczłowieczony, człowiekowaty, odczłowieczony, ludzki

 przysł. człowieczo, po ludzku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) osoba, persona; przen. śmiertelnik, śmiertelny; pot. gość; przest. lub żart. człek, człeczyna

 (1.3) pracownik, robotnik, podwładny, swój

Wiktionary


człowieki

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przest. żart. lu­dzie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek m., człeczyna m., człek m., człowieczeństwo n., człowiekowate nmos., uczłowieczanie n., uczłowieczenie n., odczłowieczanie n., odczłowieczenie n., człowiekowaty mzw.

 czas. uczłowieczać ndk., uczłowieczyć dk., odczłowieczać ndk., odczłowieczyć dk.

 przym. człowieczy, człeczy, człowiekowaty, człowieczeński

Wiktionary


człowiekopodobny

po­dob­ny do czło­wie­ka; człe­ko­po­dob­ny, hu­ma­no­i­dal­ny


SJP.pl


człowiekowate

ro­dzi­na rzędu na­czel­nych, obej­mu­ją­ca formy ko­pal­ne: au­stra­lo­pi­te­ka, pi­te­kan­tro­pa i czło­wie­ka ne­an­der­tal­skie­go oraz ga­tu­nek ży­ją­cy: czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) biol. ro­dzi­na ssa­ków na­czel­nych obej­mu­ją­ca naj­więk­sze wśród na­czel­nych ga­tun­ki, które wy­ka­zu­ją dużą in­te­li­gen­cję, przyj­mo­wa­nie wy­pro­sto­wa­nej, dwu­noż­nej po­sta­wy oraz zdol­ność do wyt­wa­rza­nia i uży­wa­nia na­rzę­dzi

Wiktionary

Czło­wie­ko­wa­te (Ho­mi­ni­dae) – ro­dzi­na ssa­ków na­czel­nych z na­dro­dzi­ny człe­koksz­tałt­nych (Ho­mi­no­i­dea) obej­mu­ją­ca naj­więk­sze wśród na­czel­nych ga­tun­ki wy­ka­zu­ją­ce dużą in­te­li­gen­cję, skłon­ność do przyj­mo­wa­nia dwu­noż­nej i spio­ni­zo­wa­nej po­sta­wy oraz zdol­ność do wyt­wa­rza­nia i uży­wa­nia na­rzę­dzi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃwɔvʲjɛkɔˈvatɛ, AS: ču̯ovʹi ̯ekovate

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek m., człowieczeństwo n., człowieczek mos., człowieki mos.

 przym. człowieczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hominidy

Wiktionary


człowiekowatość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest czło­wie­ko­wa­te

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowiek mos., człowiekowaty mzw.

 przym. człowiekowaty

Wiktionary


człowiekowaty

o ce­chach czło­wie­ko­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­dob­ny do czło­wie­ka; taki jak czło­wiek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. zwy­kle w lm. czło­wie­ko­wa­te: przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ssa­ków na­czel­nych z na­dro­dzi­ny człe­koksz­tałt­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. człowieki mos., człowieczek mos., człowiek mos., człowiekowatość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) hominid

Wiktionary


człowieku

zwrot do męż­czyz­ny wy­ra­ża­ją­cy obu­rze­nie lub wzmac­nia­ją­cy treść wy­po­wie­dzi; czło­wie­cze


SJP.pl


człuchowianin

miesz­ka­niec Człu­cho­wa


SJP.pl


człuchowianka

miesz­kan­ka Człu­cho­wa


SJP.pl


człuchowski

przy­miot­nik od: Człu­chów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Człu­cho­wa, zwią­za­ny z Człu­cho­wem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Człuchów m., Człuchowianin m., Człuchowianka ż.

Wiktionary


człuchów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Człu­chów (daw­niej Słu­chów, 1945 "Czło­chów", Człuchòwò lub też Człochòwò, Schlo­chau) – mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, sie­dzi­ba gminy miej­skiej Człu­chów, po­wia­tu człu­chow­skie­go oraz gminy wiej­skiej Człu­chów.

We­dług da­nych Głów­ne­go Urzę­du Sta­ty­stycz­ne­go z 30 czerw­ca 2021 r., Człu­chów li­czył 13 386 miesz­kań­ców i był pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści dzie­więt­na­stym mia­stem w wo­je­wództ­wie po­mor­skim.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃwuxuf, AS: ču̯uχuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Człuchowianin mos., Człuchowianka ż.

 przym. człuchowski

Wiktionary


céline

[czy­taj: seLIN] fran­cu­skie imię żeń­skie


SJP.pl


césar

[czy­taj: seZAR] na­gro­da fran­cu­skiej Aka­de­mii Sztu­ki i Tech­ni­ki Fil­mo­wej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • César – fran­cu­ska na­gro­da fil­mo­wa
  • César – de­par­ta­ment Ko­lum­bii
  • César – fran­cu­ski rzeź­biarz
  • César – hisz­pań­ski pił­karz
  • César (César Apa­re­ci­do Ro­dri­gu­es, ur. 1974) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • César (César Mar­tins de Oli­ve­i­ra (ur. 1956, zm. 2024) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • César (Júlio César Co­el­ho de Mo­ra­es, ur. 1954) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Cesar – rzeka w Ko­lum­bii
  • Cezar

Wikipedia


córa

książ­ko­wo: córka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­to­mek płci żeń­skiej (w sto­sun­ku do ro­dzi­ców), córka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spoj­rzał z dumą na córę – w tej mło­dej ko­bie­cie było tyle god­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sura, AS: cura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cora ż., córka, córeczka, córunia, córuś, córusia, córcia, córeńka, córuchna, córuńcia, córczątko

 przym. córczyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córka, córeczka; stpol. pot. dziewka

Wiktionary


córcia

pie­szczot­li­wie o córce; cór­cząt­ko, có­reń­ka, có­ruch­na, có­ru­nia, có­ruń­cia, có­ru­sia, córuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. zdrobn. od córka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. córka ż., córuś ż., córunia ż., córeczka ż., córa ż., przest. cora ż.

 przym. córczany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córuś, córunia, córeczka

Wiktionary


córczyny

na­le­żą­cy do córki


SJP.pl


córczysko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ze współ­czu­ciem lub sym­pa­tią córka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje uko­cha­ne cór­czy­sko!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡surˈt͡ʃɨskɔ, AS: curčysko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córeczka, córunia

Wiktionary


córczątko

pie­szczot­li­wie o córce; cór­cia, có­reń­ka, có­ruch­na, có­ru­nia, có­ruń­cia, có­ru­sia, córuś


SJP.pl


córdoba

[czy­taj: kor­do­ba]
1. mia­sto w Hisz­pa­nii; Kor­do­ba, Kor­do­wa;
2. pro­win­cja w Ar­gen­ty­nie;
3. mia­sto w Ar­gen­ty­nie;
4. mia­sto w Mek­sy­ku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cór­do­ba – mia­sto w Ar­gen­ty­nie
  • Cór­do­ba – pro­win­cja Ar­gen­ty­ny
  • Kor­do­ba – mia­sto w Hisz­pa­nii
  • Kor­do­wa – pro­win­cja w Hisz­pa­nii
  • Cór­do­ba – sta­cja ko­le­jo­wa w Kor­do­bie, w re­gio­nie An­da­luz­ja, w Hisz­pa­nii
  • Cór­do­ba – de­par­ta­ment w Ko­lum­bii
  • Cór­do­ba – miej­sco­wość w Ko­lum­bii, w de­par­ta­men­cie Bolívar
  • Cór­do­ba – miej­sco­wość w Ko­lum­bii, w de­par­ta­men­cie Nariño
  • Cór­do­ba – miej­sco­wość w Ko­lum­bii, w de­par­ta­men­cie Quindío
  • Cór­do­ba – mia­sto w Mek­sy­ku
  • cór­do­ba – wa­lu­ta Ni­ka­ra­gui
  • Cór­do­ba – sa­mo­chód marki SEAT

Wikipedia


córeczka

1. zdrob­nie­nie od: córka;
2. po­u­fa­le lub pro­tek­cjo­nal­nie o mło­dej ko­bie­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: córka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Có­recz­ka – bry­tyj­ski film z 1957 roku
  • Có­recz­ka – pol­ski film z 1965 roku
  • Có­recz­ka – ame­ry­kań­ski film z 1996 roku
  • Có­recz­ka – ame­ry­kań­ski film z 2010 roku
  • Có­recz­ka – po­wieść Ta­ma­ry Dudy z 2019 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Có­recz­ka Marty i Ma­ria­na wy­glą­da na­praw­dę słod­ko.

 (1.1) Moja có­recz­ka Hania wła­śnie ujaw­ni­ła ta­lent mu­zycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈrɛt͡ʃka, AS: curečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. córa ż., córka ż., córuś ż., córunia ż., cora ż., córcia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córuś

Wiktionary


córeńka

pie­szczot­li­wie o córce; cór­cząt­ko, cór­cia, có­ruch­na, có­ru­nia, có­ruń­cia, có­ru­sia, córuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. zdrobn. od córka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Ubie­raj się, có­reń­ko - woła słod­kim gło­sem, od­chy­la­jąc ko­ta­rę, za którą mie­ści się wnęka z łóż­kiem, stoi w niej mały sto­lik, jedno krze­sło, szaf­ka i regał z książ­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. córuś ż., córunia ż., córa ż., cora ż., córka ż.

 przym. córczyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córeczka, córusia, córuś, córcia, córunia, córuchna, córuńcia

Wiktionary


córka

dziec­ko płci żeń­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­to­mek płci żeń­skiej (w sto­sun­ku do ro­dzi­ców)

 (1.2) pot. po­u­fa­le lub pro­tek­cjo­nal­nie do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty

Wiktionary

Córka – dziec­ko płci żeń­skiej; krew­na pier­wsze­go stop­nia w linii pro­stej (zstęp­ny) w sto­sun­ku do swo­ich ro­dzi­ców.

W opi­nii pu­blicz­nej funk­cjo­nu­ją ste­re­o­ty­py do­ty­czą­ce re­la­cji ro­dzin­nych. We­dług jed­ne­go z nich córka ma na­wią­zy­wać lep­sze po­ro­zu­mie­nie i utrzy­my­wać lep­sze kon­tak­ty z ojcem niż z matką[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wpadł w szał, gdy córka nie wró­ci­ła na noc do domu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡surka, AS: curka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cora ż.

:: zgrub. córa ż.

:: zdrobn. córeczka ż., córunia ż., córuś ż., córusia ż., córcia ż., córeńka ż., córuchna ż., córuńcia ż., córczątko ż.

 przym. córczyny, córczyn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córa, przest. dziewka, reg. śl. cera, reg. śl. dziywcze, reg. śl. dziywczyn

Wiktionary


córko

dziec­ko płci żeń­skiej


SJP.pl


córkobójstwo

za­bi­cie swo­jej córki


SJP.pl


córkowa

śro­do­wi­sko­wo: żona lub part­ner­ka ży­cio­wa córki


SJP.pl


córuchna

pie­szczot­li­wie o córce; cór­cząt­ko, có­reń­ka, cór­cia, có­ru­nia, có­ruń­cia, có­ru­sia, córuś


SJP.pl


córula

pie­szczot­li­wie o córce; cór­cia, có­reń­ka, có­ruch­na, có­ru­nia, có­ruń­cia, có­ru­sia, córuś


SJP.pl


córunia

pie­szczot­li­wie o córce; cór­cząt­ko, có­reń­ka, có­ruch­na, cór­cia, có­ruń­cia, có­ru­sia, córuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. zdrobn. od córka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suˈrũɲa, AS: curũńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cora ż., córa, córka, córeczka, córusia, córuś, córcia, córeńka, córuchna, córuńcia, córczątko

 przym. córczyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córeczka, córusia, córuś, córcia, córeńka, córuchna, córuńcia

Wiktionary


córusia

pie­szczot­li­wie o córce; cór­cząt­ko, có­reń­ka, có­ruch­na, có­ru­nia, có­ruń­cia, cór­cia, córuś


SJP.pl


córuńcia

pie­szczot­li­wie o córce; cór­cząt­ko, có­reń­ka, có­ruch­na, có­ru­nia, cór­cia, có­ru­sia, córuś


SJP.pl


córuś

pie­szczot­li­wie o córce; cór­cząt­ko, có­reń­ka, có­ruch­na, có­ru­nia, có­ruń­cia, có­ru­sia, cór­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. córka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡suruɕ, AS: curuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cora ż., córa, córka, córeczka, córunia, córusia, córcia, córeńka, córuchna, córuńcia, córczątko

 przym. córczyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) córeczka, córunia, córusia, córcia, córeńka, córuchna, córuńcia

Wiktionary


cóż

wzmoc­nio­ny za­i­mek py­taj­ny "co", wpro­wa­dza­ją­cy py­ta­nie uzu­peł­nie­nia lub py­ta­nie re­to­rycz­ne


SJP.pl

za­i­mek rze­czow­ny py­taj­ny

 (1.1) Wpro­wa­dza py­ta­nia o orzecz­ni­ki. W po­rów­na­niu z za­im­kiem co do­dat­ko­wo wy­ra­ża silne emo­cje, zwy­kle znie­cier­pli­wie­nie lub zdzi­wie­nie.

 (1.2) Two­rzy py­ta­nia re­to­rycz­ne. Zna­mio­nu­je silne emo­cje, zwy­kle znie­cier­pli­wie­nie lub zdzi­wie­nie.

 (3.2) Wzmoc­nie­nie na­stę­pu­ją­ce­go ko­mu­ni­ka­tu, zwy­kle ne­ga­tyw­ne­go.

wy­krzy­knik

 (4.1) rzad. książk. Wy­ra­ża­ją­cy zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cóż nam dzi­siaj przy­nio­słeś?

 (1.1) Cóżeś ty uczy­nił?

 (1.1) Cze­góż wam wię­cej trze­ba?

 (1.2) Cóż było robić…

 (1.2) Cze­goż tam nie było!

 (2.1) Na cóż nam to było?

 (2.1) Cze­muż tego nie po­wie­dzia­łeś?

 (3.1) Cóż tak bie­gasz do­o­ko­ła?

 (3.1) Có­że­ście tacy zdzi­wie­ni?

 (3.2) Cóż… Nie mam wyj­ścia.

 (3.2) Cóż. Nie wysz­ło, ale świat się nie skoń­czył.

 (3.2) Cóż… To nie była jego żona.

 (3.2) Fra­nek do­stał ce­lu­ją­cy z matmy. Cóż, to do niego po­dob­ne.

 (4.1) Po­słu­chaj, ojcze. – Cóż? (Hen­ryk Ibsen, Wróg ludu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡suʃ, AS: cuš

Wiktionary


cóżeż

wzmoc­nio­ne "cóż"; cóżże


SJP.pl


cóżże

wzmoc­nio­ne "cóż"; cóżeż


SJP.pl


cąbrzyć

daw­niej: tar­gać, szar­pać; com­brzyć


SJP.pl


cąkała

naz­wi­sko


SJP.pl


cążki

1. małe cęgi; ob­cąż­ki;
2. mały przy­rząd do ob­ci­na­nia skó­rek przy paz­nok­ciach; kle­szczy­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, licz­ba mnoga, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) techn. małe na­rzę­dzie ręcz­ne słu­żą­ce do ob­ci­na­nia drob­nych rze­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­trze­bu­ję cąż­ków, żeby przy­ciąć koń­ców­ki drutu.

Wiktionary


cążkowy

→ cążki; ob­cąż­ko­wy


SJP.pl


cęgi

1. ręcz­ne na­rzę­dzie me­ta­lo­we do chwy­ta­nia przed­mio­tów, wy­cią­ga­nia gwoź­dzi, cię­cia drutu itp.; ob­cę­gi;
2. środ­ko­wa para zębów siecz­nych u niek­tó­rych zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. ob­cę­gi.

 (1.2) zool. środ­ko­wa para sie­ka­czy u niek­tó­rych ssa­ków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛ̃ŋʲɟi, AS: cẽŋʹǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obcęgi nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obcęgi, kleszcze

Wiktionary


cęgosz

przed­sta­wi­ciel rzędu nie­wiel­kich owa­dów z pod­gro­ma­dy us­krzyd­lo­nych; sko­rek


SJP.pl


cęgosze

przed­sta­wi­ciel rzędu nie­wiel­kich owa­dów z pod­gro­ma­dy us­krzyd­lo­nych; sko­rek


SJP.pl


cęgowy

zwią­za­ny z ręcz­nym na­rzę­dziem me­ta­lo­wym do chwy­ta­nia przed­mio­tów, wy­cią­ga­nia gwoź­dzi, cię­cia drutu itp.; ob­cę­go­wy


SJP.pl


cętka

drob­na po­dłuż­na plam­ka znaj­du­ją­ca się na jed­no­li­tym tle


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała plam­ka na tle o jed­no­li­tej bar­wie

 (1.2) stpol. blasz­ka ozdob­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Futro w cętki jest cechą re­ce­syw­ną, kiedy cętki i paski kota krzy­żu­ją się, młode mają futro w paski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛ̃ntka, AS: cẽntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cętkowanie n., cętkowaność ż., cętkowatość ż.

 czas. cętkować ndk.

 przym. cętkowany, cętkowaty

Wiktionary


cętki

drob­na po­dłuż­na plam­ka znaj­du­ją­ca się na jed­no­li­tym tle


SJP.pl


cętkowanie

po­kry­wać cęt­ka­mi; na­kra­piać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cęt­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cętkować

 przym. cętkowany

 rzecz. cętka ż.

Wiktionary


cętkowany

po­kry­ty cęt­ka­mi, ma­ją­cy cętki; na­kra­pia­ny, cęt­ko­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który ma cętki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cętka ż., cętkowanie n.

 czas. cętkować ndk.

Wiktionary


cętkowatość

po­dłuż­ne plam­ki wi­docz­ne na okre­ślo­nym tle; cęt­ko­wość, cęt­ko­wa­nie


SJP.pl


cętkowaty

po­kry­ty cęt­ka­mi, na­kra­pia­ny; cęt­ko­wa­ny


SJP.pl


cętkować

po­kry­wać cęt­ka­mi; na­kra­piać


SJP.pl


cętkowy

→ cętka


SJP.pl

Patrz:

cętka

cłapiec

pu­łap­ka na drob­ną zwie­rzy­nę w kształ­cie wy­dłu­żo­ne­go pro­sto­ką­ta z urzą­dze­niem chwyt­nym


SJP.pl


cło

opła­ta po­bie­ra­na od to­wa­rów przy prze­kro­cze­niu gra­ni­cy cel­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) opła­ta po­bie­ra­na przez pań­stwo na gra­ni­cy przy im­por­cie pew­nych to­wa­rów;

 (1.2) daw. myto

Wiktionary

Cło – praw­nie: opła­ta za prze­wóz to­wa­rów przez gra­ni­cę celną; eko­no­micz­nie: spe­cy­ficz­ny po­da­tek sto­so­wa­ny w hand­lu mię­dzy­na­ro­do­wym.

Jeśli spro­wa­dze­nie ja­kie­goś dobra jest obło­żo­ne cłem, to oprócz za­pła­ty dla do­staw­cy klient musi także ui­ścić cło na rzecz bu­dże­tu pań­stwa, żeby móc z dobra w kraju ko­rzy­stać.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy wjeź­dzie do Szwe­cji mu­sia­łam za­pła­cić cło za pa­pie­ro­sy, a al­ko­hol cel­ni­cy mi skon­fi­sko­wa­li.

 (1.1) Cła owszem, ale tylko w jedną stro­nę, Bank Świa­to­wy i MFW, tak, to po­ży­tecz­ne in­sty­tu­cje, gdy ro­zda­ją pie­nią­dze, ale prze­cież nie mogą nam dyk­to­wać swo­ich wa­run­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡swɔ, AS: cu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. celnik m., celniczka ż., clenie n., oclenie n., Cło n.

 czas. clić ndk., oclić dk.

 przym. celny, celniczy, bezcłowy, cłowy

Wiktionary


cłowi

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M. i W. mos. lm. od: cłowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡swɔvʲi, AS: cu̯ovʹi

Wiktionary


cłowy

daw­niej: celny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zwią­za­ny z cłem, do­ty­czą­cy cła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cło n.

 przym. celny

 czas. clić, oclić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) celny

Wiktionary


d

1. szó­sta li­te­ra al­fa­be­tu pol­skie­go;
2. spół­gło­ska twar­da, dźwięcz­na, zwar­ta;
3. drugi dźwięk gamy C-dur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. szó­sta li­te­ra pol­skie­go al­fa­be­tu;

skrót

 (2.1) d… zob. dupa.

Wiktionary

D (wy­mo­wa: "de", mi­nu­sku­ła: d) – czwar­ta li­te­ra al­fa­be­tu ła­ciń­skie­go, szó­sta li­te­ra al­fa­be­tu pol­skie­go, w któ­rym służy do oz­na­cza­nia spół­gło­ski zwar­tej dzią­sło­wej dźwięcz­nej.

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

 (1.1) dź, dż

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

 (1.1) li­te­ra ła­ciń­ska D, wy­mo­wa etym|niem|D.

uwagi.

 (1.1) al­fa­bet pol­ski.

 (1.1) wy­stę­pu­je w dwuz­na­kach dź i dż

tłu­ma­cze­nia.

* ame­ry­kań­ski język mi­go­wy: (1.1) 30px

* pol­ski język mi­go­wy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|D.}}

źró­dła.

== d (język afar.) ==

wy­mo­wa.

 IPA|d.

zna­cze­nia.

li­te­ra

 (1.1) da, mi­nu­sku­ła dzie­sią­tej li­te­ry al­fa­be­tu afar­skie­go

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ, AS: de

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) dź, dż

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 (1.1) dź, dż

frazeologia.

etymologia.

 (1.1) litera łacińska D, wymowa etym|niem|D.

uwagi.

 (1.1) alfabet polski.

 (1.1) występuje w dwuznakach dź i dż

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|D.}}

źródła.

== d (język afar.) ==

wymowa.

 IPA|d.

znaczenia.

litera

 (1.1) da, minuskuła dziesiątej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) majuskuła: D

Wiktionary


d'arc

[czy­taj: dark] naz­wi­sko, m.in.: Jo­an­na d'Arc, bo­ha­ter­ka na­ro­do­wa Fran­cji, świę­ta Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go


SJP.pl


d'estaing

[czy­taj: desTĘ] naz­wi­sko fran­cu­skie, np. Valéry Gi­scard d'Esta­ing, pre­zy­dent Fran­cji w la­tach 1974-1981


SJP.pl


d-ca

skrót od: do­wód­ca (czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie); dca, dow.


SJP.pl

skrót w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­o­so­bo­we­go

 (1.1) = do­wód­ca

Wiktionary


d-dur

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku "d"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku d (w za­pi­sie nu­to­wym z dwoma krzy­ży­ka­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji D-dur (1.1)

Wiktionary

D-dur – ma­jo­ro­wa skala mu­zycz­na, któ­rej to­ni­ką jest dźwięk d. Jej dźwię­ki to: d, e, fis, g, a, h, cis. To­na­cja D-dur za­wie­ra dwa krzy­ży­ki.

Rów­no­le­głą to­na­cją mo­lo­wą/mi­no­ro­wą jest h-moll, jed­no­i­mien­ną mo­lo­wą – d-moll.

D-dur to rów­nież akord, zbu­do­wa­ny z pier­wsze­go (d), trze­cie­go (fis) i pią­te­go (a) stop­nia gamy D-dur.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kon­cert D-dur na gi­ta­rę i smycz­ki

 (2.1) Aby za­grać tę pio­sen­kę, wy­star­czy znać trzy akor­dy – A-dur, D-dur i E-dur.

Wiktionary


d-dztwo

skrót od: do­wództ­wo; dtwo, dow.


SJP.pl


d-kształtny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma kształt li­te­ry D

Wiktionary


d-moll

w mu­zy­ce: gama lub to­na­cja mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, roz­po­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku "d"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja mo­lo­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku d (w za­pi­sie nu­to­wym z jed­nym be­mo­lem)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord mo­lo­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji d-moll (1.1)

Wiktionary

d-moll – mo­lo­wa gama mu­zycz­na, któ­rej to­ni­ką jest d. Jej dźwię­ki w od­mia­nie na­tu­ral­nej to: d, e, f, g, a, b, c.

Wikipedia


d.

skrót od:
1. do­peł­niacz; dpn.;
2. don (tytuł grzecz­no­ścio­wy); Dn.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dawny, daw­niej

Wiktionary

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

 (1.1) daw.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

 (1.1) zob­tłum|daw..

źró­dła.

== d. (język an­giel­ski.) ==

wy­mo­wa.

zna­cze­nia.

skrót

 (1.1) = died → zmar­ły

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavnɨ|ˈdavʲɲɛ̇j, AS: davny|davʹńėi ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw.

Wiktionary


d.-niem.

skrót od: dol­no­nie­miec­ki


SJP.pl


d.-łuż.

skrót od: dol­no­łu­życ­ki


SJP.pl


d.c.

[czy­taj: di-S-I] Dy­strykt Ko­lum­bii


SJP.pl


d.n.

skrót od: do­koń­cze­nie na­stą­pi; dok. nast.


SJP.pl


d.o.m.

z ła­ci­ny: umie­szcza­ny na na­grob­kach akro­nim słów Deo Op­ti­mo Ma­xi­mo, Bogu Naj­więk­sze­mu Naj­lep­sze­mu


SJP.pl

D.O.M. (łac. "Deo Op­ti­mo Ma­xi­mo", „Bogu Naj­lep­sze­mu, Naj­więk­sze­mu”) – akro­nim umie­szcza­ny na na­grob­kach i ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich. Na na­grob­kach napis D.O.M zna­czy "Domus Om­nium Mor­tu­o­rum": „dom wszyst­kich zmar­łych” względ­nie „dom wszyst­kich śmier­tel­ni­ków”.

Wikipedia


da

1. prze­ka­zać coś komuś, ofia­ro­wać, wrę­czyć, po­wie­rzyć itp.;
2. dać się:
a) poz­wo­lić się oszu­kać, po­ko­nać itp.;
b) być moż­li­wym; można


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. przysz. od: dać

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • deka (da) − prze­dro­stek oz­na­cza­ją­cy mnoż­nik 101
  • Dal­ton (Da) – umow­na względ­na jed­nost­ka masy ato­mo­wej
  • Đà − Rzeka Czar­na w Wiet­na­mie
  • Wolne Mia­sto Gdańsk – mię­dzy­na­ro­do­wy kod sa­mo­cho­do­wy
  • do­pa­mi­nę
  • ka­ra­bin ma­szy­no­wy DA
  • prze­wód tęt­ni­czy
  • Apo­sto­li­cam ac­tu­o­si­ta­tem – de­kret o Apo­stol­stwie świec­kich (DA)
  • DeviantArt – spo­łecz­ność in­ter­ne­to­wa dla ar­ty­stów
  • Wi­ki­pe­dia:Dobre Ar­ty­ku­ły (skrót DA)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: da, AS: da

Wiktionary


dab

ro­dzaj ruchu ta­necz­ne­go z uży­ciem głowy i obu rąk; dab­bing


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DAB – kod IATA ame­ry­kań­skie­go portu lot­ni­cze­go Da­y­to­na Beach
  • Dansk Au­to­mo­bil Byg­ge­ri A/S – duń­ska firma, która przez wiele lat pro­du­ko­wa­ła po­ja­zdy sa­mo­cho­do­we, głów­nie au­to­bu­sy
  • Di­gi­tal Audio Bro­ad­ca­sting – tech­no­lo­gia poz­wa­la­ją­ca na­da­wać pro­gra­my ra­dio­we w for­mie cy­fro­wej
  • Dort­mun­der Ac­tien-Bra­u­e­rei GmbH – dort­mundz­ki kon­cern pi­wo­war­ski
  • Dab – fi­gu­ra ta­necz­na, roz­pro­pa­go­wa­na w in­ter­ne­cie w ostat­nim kwar­ta­le 2015 roku przez ar­ty­stów hip-ho­po­wych oraz w spor­cie przez gra­czy NFL.

Wikipedia


dabbing

[czy­taj: da­bing]
1. ro­dzaj ruchu ta­necz­ne­go z uży­ciem głowy i obu rąk; dab;
2. wdy­cha­nie dymu pow­sta­łe­go wsku­tek pod­grze­wa­nia kon­cen­tra­tu ma­ri­hu­a­ny do bar­dzo wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl


dabecja

krzew z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych


SJP.pl

Da­be­cja ("Da­bo­e­cia" D. Don.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych. Obej­mu­je dwa ga­tun­ki – da­be­cja azor­ska jest en­de­mi­tem Azo­rów, a da­be­cja kan­ta­bryj­ska ro­śnie w za­chod­niej Ir­lan­dii, po­łud­nio­wo-za­chod­niej Fran­cji, w pół­noc­no-za­chod­niej Hisz­pa­nii i w Por­tu­ga­lii.

Wikipedia


dabigatran

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek prze­ciw­krze­pli­wy sto­so­wa­ny do­ust­nie; od­wra­cal­ny, bez­poś­red­ni in­hi­bi­tor trom­bi­ny

Wiktionary

Da­bi­ga­tran ( da­bi­ga­tra­num) – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­za­krze­po­wy, bez­poś­red­ni i od­wra­cal­ny in­hi­bi­tor trom­bi­ny, sto­so­wa­ny w za­po­bie­ga­niu za­krze­pom u pa­cjen­tów z grup wy­so­kie­go ry­zy­ka.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: Pradaxa

Wiktionary


daboja

ro­dzaj ja­do­wi­te­go węża z ro­dzi­ny żmi­jo­wa­tych, za­miesz­ku­ją­ce­go te­re­ny po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­py, po­łud­nio­wej Azji aż po pół­noc­no-wschod­nią Afry­kę, o dłu­go­ści do 2 me­trów


SJP.pl


dabować

1. wy­ko­ny­wać spe­cy­ficz­ny ruch ta­necz­ny z uży­ciem głowy i obu rąk;
2. wdy­chać dym pow­sta­ły wsku­tek pod­grze­wa­nia kon­cen­tra­tu ma­ri­hu­a­ny do bar­dzo wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl


dac

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prasa dia­men­to­wa
  • przet­wor­nik cy­fro­wo-ana­lo­go­wy
  • Dis­cre­tio­na­ry Ac­cess Con­trol
  • Di­gi­tal Au­to­ma­tic Co­u­pler – pla­no­wa­ny ro­dzaj szyny da­nych łą­czą­cej po­ja­zdy szy­no­we
  • DAC – ru­muń­ska marka au­to­bu­sów i po­ja­zdów cię­ża­ro­wych pro­du­ko­wa­na przez przed­się­bior­stwo Roman
  • port lot­ni­czy Dhaka – kod IATA mię­dzy­na­ro­do­we­go lot­ni­ska w Dhace

Wikipedia


dacan

bud­dyj­ska świą­ty­nia i klasz­tor w Rosji


SJP.pl

Dacan – ter­min oz­na­cza­ją­cy bud­dyj­skie uczel­nie-klasz­to­ry w ty­be­tań­skiej tra­dy­cji Ge­luk­py po­ło­żo­ne w Rosji, szcze­gól­nie w Sy­be­rii Wschod­niej. Z za­sa­dy, dacan po­sia­da wy­dział fi­lo­zo­ficz­ny oraz me­dycz­ny. Przed XX w. da­ca­ny ist­nia­ły tylko w Bu­ria­cji i na Za­baj­ka­lu.

Wikipedia


dacentrur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du ste­go­za­u­rów; omo­za­ur


SJP.pl

Da­cen­trur ("Da­cen­tru­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du ste­go­za­u­rów, za­wie­ra­ją­cy jeden pewny ga­tu­nek "D. ar­ma­tus", opi­sa­ny jako pier­wszy przed­sta­wi­ciel tej grupy ty­re­o­fo­rów. Do­ra­stał 8 m dłu­go­ści, jego grzbiet i ogon no­si­ły płyty i kolce, w licz­bie żeber wy­stę­po­wał dy­mor­fizm płcio­wy.

Wikipedia


dacewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


dach

1. kon­struk­cja chro­nią­ca bu­dy­nek przed opa­da­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi;
2. górna część po­ja­zdu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) górna część bu­dyn­ku, po­ja­zdu itp., po­kry­cie osła­nia­ją­ce wnę­trze przed de­szczem, słoń­cem itp.;

 (1.2) przen. dom, miesz­ka­nie

Wiktionary

Dach – górna, naj­wyż­sza część bu­dyn­ku, ma­ją­ca za za­da­nie przy­kry­cie i osła­nia­nie go przed wpły­wa­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi.

Skła­da się on z kon­struk­cji no­śnej i po­kry­cia. Kon­struk­cja w bu­dyn­kach o śred­niej wiel­ko­ści jest zaz­wy­czaj wy­ko­na­na z belek drew­nia­nych, przy więk­szych od­le­gło­ściach po­mię­dzy ścia­na­mi zew­nętrz­ny­mi sto­su­je się kon­struk­cje sta­lo­we, żel­be­to­we lub z drew­na kle­jo­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Świt był dość chłod­ny, pnie ja­bło­ni je­szcze otu­lo­ne mgłą, ale słoń­ce stało już na wschod­niej stro­nie nieba i dzień za­po­wia­dał się upal­ny. Brzę­cza­ły pier­wsze owady, a ponad da­cha­mi szy­bo­wa­ły ja­skół­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dax, AS: daχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachowiec m., dachówka ż., zadaszenie n., dachowanie n., zadaszanie n., poddasze n., dachówczarnia ż.

:: zdrobn. daszek m.

 czas. zadaszać ndk., zadaszyć dk., dachować ndk., wydaszyć dk.

 przym. dachowy, dachówkowy, dachowaty, daszkowaty, zadaszony

Wiktionary


dacharz

po­tocz­nie: de­karz


SJP.pl


dachau

mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

Da­chau – mia­sto po­wia­to­we w po­łud­nio­wych Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w re­jen­cji Górna Ba­wa­ria, w re­gio­nie Mo­na­chium, sie­dzi­ba po­wia­tu Da­chau. Leży ok. 20 km w kie­run­ku pół­noc­no-za­chod­nim od Mo­na­chium. Za­miesz­ka­ne przez 43 255 miesz­kań­ców (31 grud­nia 2011). Przez mia­sto prze­pły­wa rzeka Amper.

Wikipedia


dachcęgi

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) na­rzę­dzie de­kar­skie słu­żą­ce do za­gi­na­nia bla­chy, ma­ją­ce spła­szczo­ne koń­ców­ki, które umoż­li­wia­ją za­gi­na­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podaj mi dach­cę­gi — krzy­knął maj­ster.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daxˈt͡sɛ̃ŋʲɟi, AS: daχcẽŋʹǵi

Wiktionary


dachdeker

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. de­karz

Wiktionary


dacholeum

ma­te­riał do po­kry­wa­nia da­chów


SJP.pl


dachowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) o po­jeź­dzie prze­wró­ce­nie się na dach w trak­cie wy­pad­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówczarnia ż., dach m., dachowiec m., dachówka ż.

 czas. dachować ndk.

 przym. dachowy, dachówkowy

Wiktionary


dachowaty

przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do dachu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dach mrz., dachówczarnia ż.

Wiktionary


dachować

o sa­mo­cho­dzie: prze­wró­cić się, prze­wra­cać się na dach pod­czas jazdy; ka­po­to­wać, ka­po­ta­żo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) prze­wra­cać się na dach

 (1.2) mieć wy­pa­dek sa­mo­cho­do­wy z wy­wrot­ką na dach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dach mrz., dachowanie n., dachowiec mzw., dachówczarnia ż.

 przym. dachowy

Wiktionary


dachowiec

1. po­tocz­nie: kot bez­pań­ski;
2. nie­ra­so­wy kot do­mo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. nie­ra­so­wy kot

 (1.2) pot. zdzi­cza­ły, bez­pań­ski kot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­mi­ny da­cho­wiec spał ca­ły­mi dnia­mi.

 (1.2) Rzym­skim da­chow­com nie jest źle, do­brzy lu­dzie je do­kar­mia­ją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówczarnia ż., dach mrz., daszek mrz., dachówka ż., zadaszanie n., zadaszenie n., dachowanie n.

 czas. zadaszać ndk., zadaszyć dk., dachować ndk.

 przym. dachowy, dachówkowy, dachówkowaty

 przysł. dachówkowato

Wiktionary


dachowski

naz­wi­sko


SJP.pl


dachowy

przy­miot­nik od: dach


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy dachu, zwią­za­ny z da­chem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­ła­ci da­cho­wej znaj­do­wa­ły się lu­kar­no­we okna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈxɔvɨ, AS: daχovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówczarnia ż., dach mrz., dachówka ż., dachowiec mzw., daszek mrz., dachowanie n., zadaszenie n.

 czas. zadaszyć dk., dachować ndk.

 przysł. dachówkowato

 przym. zadaszony

Wiktionary


dachołaz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pejor. kot

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sierściuch, futrzak

Wiktionary


dachstein

[czy­taj: dachsz­tajn]
1. masyw gór­ski w Al­pach;
2. grupa gór­ska w Al­pach Sal­zbur­skich;
3. lo­do­wiec w Au­strii;
4. miej­sco­wość i gmina we Fran­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dach­ste­in (masyw gór­ski) – masyw gór­ski w Al­pach
  • Dach­ste­in (grupa gór­ska) – grupa gór­ska i masyw w Al­pach Sal­zbur­skich
  • Dach­ste­in – lo­do­wiec w Au­strii
  • Dach­ste­in – miej­sco­wość we Fran­cji

Wikipedia


dachówczarka

ma­szy­na do wy­ro­bu da­chó­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ma­szy­na do for­mo­wa­nia da­chó­wek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdaxufˈt͡ʃarka, AS: daχufčarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówka ż.

Wiktionary


dachówczarnia

fa­bry­ka da­chó­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład wyt­wa­rza­ją­cy da­chów­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ak­tu­al­nie firma ma za­kła­dy w Sta­nach Zjed­no­czo­nych oraz dzie­więć w Eu­ro­pie, z czego trzy znaj­du­ją się w Pol­sce – klin­kier­nia oraz dwie da­chów­czar­nie.

 (1.1) Te­re­no­wy prze­mysł ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych sku­pia obec­nie 25 ce­gielń i 2 da­chów­czar­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dach m., dachowiec m., dachówka ż., dachowanie n., daszek m.

 czas. dachować ndk.

 przym. dachowy, dachówkowy, dachowaty, daszkowaty

Wiktionary


dachóweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: da­chów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówka ż.

 przysł. dachówkowato

Wiktionary


dachówka

wyrób bu­dow­la­ny uży­wa­ny do wy­ko­ny­wa­nia po­kryć da­cho­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. ce­ra­micz­na (nie­kie­dy ka­mien­na lub be­to­no­wa) płyt­ka sto­so­wa­na do po­kry­wa­nia da­chów;

Wiktionary

Da­chów­ka – wyrób bu­dow­la­ny o róż­nych kształ­tach i wy­mia­rach, uży­wa­ny do wy­ko­ny­wa­nia po­kryć da­cho­wych. Do kry­cia ka­le­nic i szczy­tów da­chów sto­su­je się da­chów­ki o od­po­wied­nim kształ­cie, zwane "gą­sio­ra­mi".

Ze wzglę­du na ro­dzaj ma­te­ria­łu uży­te­go do pro­duk­cji da­chów­ki dzie­lą się na:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za oknem dał się sły­szeć świst wi­chu­ry i grze­chot spa­da­ją­cych da­chó­wek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈxufka, AS: daχufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dach m., daszek m., dachówczarka ż.

:: zdrobn. dachóweczka ż.

 przym. dachówkowy, dachowy, dachówkowaty

 przysł. dachówkowato

Wiktionary


dachówkowato

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) na­cho­dząc na sie­bie jak da­chów­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) List­ki pe­ry­go­nial­ne tor­fow­ca na­stro­szo­ne­go za­cho­dzą da­chów­ko­wa­to na sie­bie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachowiec mzw., dachóweczka ż., dachówka ż.

 przym. dachowy, dachówkowaty

Wiktionary


dachówkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy da­chów­kę lub uło­że­nie da­chów­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) roz­mie­szcze­niem, uło­że­niem przy­po­mi­na­ją­cy da­chów­kę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachowiec mzw., dachówka ż.

 przysł. dachówkowato

Wiktionary


dachówkowy

przy­miot­nik od: da­chów­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z da­chów­ka­mi; wy­ko­na­ny z da­chó­wek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówczarnia ż., dach mrz., dachowanie n., dachowiec mzw., dachówka ż.

Wiktionary


daci

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) stpol. bezok. od: dać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdat͡ɕi, AS: daći

Wiktionary


dacia

[czy­taj: dacz­ja] marka sa­mo­cho­dów


SJP.pl

S.C. Au­to­mo­bi­le Dacia S.A. – ru­muń­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych i do­staw­czych pow­sta­ły w 1966 roku pod nazwą Uzina de Au­to­tu­ris­me Pitești w mie­ście Mio­ve­ni.

Przed­się­bior­stwo od po­cząt­ku współ­pra­co­wa­ło z kon­cer­nem Re­na­ult. Nazwa po­cho­dzi od Dacji – hi­sto­rycz­nej rzym­skiej kra­i­ny na te­re­nie obec­nej Ru­mu­nii. Dacia jest filią fran­cu­skie­go kon­cer­nu Re­na­ult oraz naj­więk­szym ru­muń­skim ek­spor­te­rem.

Wikipedia


dacja

pro­win­cja rzym­ska pod­bi­ta przez Rzy­mian za pa­no­wa­nia Tra­ja­na; obec­nie Ru­mu­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Eu­ro­pie po­łud­nio­wo-wschod­niej;

Wiktionary

Dacja (ru­muń­ski "Dacia") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Eu­ro­pie po­łud­nio­wo-wschod­niej (w przy­bli­że­niu na ob­sza­rze dzi­siej­szej Ru­mu­nii). Od pół­no­cy była ogra­ni­czo­na Kar­pa­ta­mi, od wscho­du Pru­tem, od po­łud­nia dol­nym Du­na­jem, od za­cho­du po­cząt­ko­wo środ­ko­wym bie­giem Du­na­ju, a od I wieku na­szej ery – Cisą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hi­sto­ry­cy wie­dzą, że Rzy­mia­nie na­da­li miano Dacji kra­jo­wi, le­żą­ce­mu mię­dzy Cisą, Du­na­jem, Dnie­strem i Kar­pa­ta­mi, a lud jej naz­wa­li Trako-Go­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dak mos., dacki mrz.

 przym. dacki

Wiktionary


dacjausz

imię mę­skie


SJP.pl


dacjusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Da­cjusz – imię po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go.

Imię Da­cjusz, po­dob­nie jak Da­cjan, oz­na­cza po­cho­dzą­ce­go z Dacji.

Wśród pa­tro­nów tego imie­nia – św. Da­cjusz, bi­skup Me­dio­la­nu (zm. w 552 roku).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ucie­ka­jąc przed Go­ta­mi Da­cjusz schro­nił się w Kon­stan­ty­no­po­lu.

Wiktionary


dacjuszostwo

Da­cjusz z mał­żon­ką; Da­cju­szo­wie


SJP.pl


dacjuszowie

Da­cjusz z mał­żon­ką; Da­cju­szo­stwo


SJP.pl


dacjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­cju­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dacki

1. → Dacja;
2. fio­łek dacki - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny fioł­ko­wa­tych;
3. język dacki - wy­mar­ły język in­do­e­u­ro­pej­ski sta­ro­żyt­nej Dacji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Dacją, do­ty­czą­cy Dacji

 (1.2) hist. zwią­za­ny z Da­ka­mi, do­ty­czą­cy Daków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język dacki;

Wiktionary

Dacki ( Дацьки, "Daćky") – wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie ja­wo­row­skim ob­wo­du lwow­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Dacja ż., Dak mos.

Wiktionary


dacron

[czy­taj: da­kron] włó­kno syn­te­tycz­ne po­lie­stro­we, słu­żą­ce do wy­ro­bu tka­nin; da­kron


SJP.pl


dacronowy

→ da­cron [czy­taj: da­kro­no­wy]; da­kro­no­wy


SJP.pl


dacyt

mag­mo­wa skała wy­lew­na


SJP.pl

Dacyt – skała mag­mo­wa, obo­jęt­na, wy­lew­na lub sub­wul­ka­nicz­na. Jego plu­to­nicz­nym od­po­wied­ni­kiem jest to­na­lit.

Na dia­gra­mie kla­sy­fi­ka­cyj­nym QAPF dacyt zaj­mu­je pola 4 i 5.

W kla­sy­fi­ka­cji TAS dacyt zaj­mu­je pole O3 (da­cy­ty).

Wikipedia


dacza

pod­miej­ska willa lub domek let­ni­sko­wy miesz­kań­ców mia­sta, wy­bu­do­wa­ny na dział­ce re­kre­a­cyj­nej; domek letni (pod­miej­ski, let­ni­sko­wy), willa pod­miej­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) domek let­ni­sko­wy

Wiktionary

Dacza (z да́ча), domek let­ni­sko­wy, dom wa­ka­cyj­ny – dom, zwy­kle nie­du­ży i oto­czo­ny dział­ką, znaj­du­ją­cy się poza mia­stem, ale naj­czę­ściej w jego po­bli­żu, słu­żą­cy celom wy­po­czyn­ko­wym.

Dacze są bar­dzo po­pu­lar­ne na te­re­nie daw­nych re­pu­blik ra­dziec­kich, gdzie były swo­i­stym sym­bo­lem po­zy­cji spo­łecz­nej. W przesz­ło­ści wy­dzie­la­no spe­cjal­ne te­re­ny dla dacz pro­mi­nen­tów: po­li­ty­ków, ar­ty­stów, na­u­kow­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mosk­wia­nie we­e­ken­dy naj­chęt­niej spę­dza­ją na daczy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) letniak

Wiktionary


daczkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


dacznik

po­tocz­nie: wła­ści­ciel daczy - willi pod­miej­skiej lub domku let­ni­sko­we­go


SJP.pl


daczowicz

wła­ści­ciel daczy


SJP.pl


daczowisko

po­tocz­nie: teren za­bu­do­wa­ny da­cza­mi (dom­ka­mi let­ni­sko­wy­mi)


SJP.pl


daczowy

rzad­ko: zwią­za­ny z daczą - willą pod­miej­ską lub dom­kiem let­ni­sko­wym, np. da­czo­wi tu­ry­ści


SJP.pl


dada

1. awan­gar­do­wy ruch ar­ty­stycz­ny i li­te­rac­ki roz­wi­ja­ją­cy się w la­tach 1916-23 w Eu­ro­pie i Ame­ry­ce, bę­dą­cy anar­chicz­ną ne­ga­cją dzie­dzict­wa kul­tu­ral­ne­go Eu­ro­py; da­da­izm;
2. zwią­za­ny z da­da­iz­mem; da­da­i­stycz­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DaDa (album Alice’a Co­o­pe­ra)
  • DaDa (album Blue Café)

Wikipedia


dadaista

przed­sta­wi­ciel da­da­iz­mu (kie­run­ku ar­ty­stycz­ne­go XX wieku)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. liter. ar­ty­sta dzia­ła­ją­cy w nur­cie da­da­iz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­da­i­ści odrzu­ca­li tra­dy­cyj­ne normy este­tycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdadaˈjista, AS: dadai ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dadaizm mrz.

 przym. dadaistyczny

Wiktionary


dadaistka

zwo­len­nicz­ka da­da­iz­mu


SJP.pl


dadaistyczny

zwią­za­ny z da­da­iz­mem, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla da­da­iz­mu (awan­gar­do­we­go ruchu ar­ty­stycz­ne­go z po­cząt­ków XX wieku)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szt. zwią­za­ny z da­da­iz­mem lub da­da­i­sta­mi

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) szt. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla da­da­iz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Nie lubił rów­nież twór­czo­ści ar­ty­stycz­nej opar­tej na te­o­riach nieś­wia­do­mo­ści czy podś­wia­do­mo­ści lub na da­da­i­stycz­nej anar­chii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dadaizm m., dadaista m., dadaistka ż.

Wiktionary


dadaizm

awan­gar­do­wy ruch ar­ty­stycz­ny i li­te­rac­ki roz­wi­ja­ją­cy się w la­tach 1916-23 w Eu­ro­pie i Ame­ry­ce, bę­dą­cy anar­chicz­ną ne­ga­cją dzie­dzict­wa kul­tu­ral­ne­go Eu­ro­py; dada


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. awan­gar­do­wy kie­ru­nek li­te­rac­ko-ar­ty­stycz­ny z lat 1916-1924;

Wiktionary

Da­da­izm (dada) – mię­dzy­na­ro­do­wy ruch ar­ty­stycz­no-li­te­rac­ki w sztu­ce XX wieku, któ­re­go głów­ny­mi ha­sła­mi były do­wol­ność wy­ra­zu ar­ty­stycz­ne­go, zer­wa­nie z wszel­ką tra­dy­cją i swo­bo­da twór­cza odrzu­ca­ją­ca ist­nie­ją­ce ka­no­ny. Jego człon­ko­wie, bę­dą­cy świad­ka­mi I wojny świa­to­wej, w po­czu­ciu roz­pa­du cy­wi­li­za­cji ne­go­wa­li po­wszech­nie przy­ję­te ide­a­ły este­tycz­ne i war­to­ści. Nie wyt­wo­rzy­li jed­no­li­te­go stylu czy pro­gra­mu, które spój­nie łą­czy­ły­by ich dzie­ła – jed­no­czy­ła ich ra­czej wspól­na po­sta­wa niż styl.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: daˈdajism̥, AS: dadai ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dadaista m.

 przym. dadaistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dada

Wiktionary


dadaj

je­zio­ro w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dadaj (je­zio­ro)
  • Dadaj (rzeka)
  • Dadaj – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Bar­cze­wo

Wikipedia


dadej

naz­wi­sko


SJP.pl


dados

naz­wi­sko


SJP.pl


dadźbog

bóg sło­wiań­ski; Dadź­bóg


SJP.pl


dadźbóg

bóg sło­wiań­ski; Dadź­bog


SJP.pl

Dadź­bóg, Daż­bóg, Dabóg – bó­stwo Sło­wian wschod­nich. Czę­sto okre­śla­ny jako syn Swa­ro­ga. We­dług czę­ści ba­da­czy Swa­ro­życ i Dadź­bóg to jeden i ten sam bóg, a róż­ni­ca miała wy­ni­kać z re­gio­nal­nych róż­nic kultu. Nie brak też opi­nii utoż­sa­mia­ją­cych Dadź­bo­ga z samym Swa­ro­giem, gdyż w źró­dłach ru­skich Dadź­bóg czę­sto utoż­sa­mia­ny jest ze słoń­cem, zaś w "Po­wie­ści mi­nio­nych lat" w ka­ta­lo­gu bóstw czczo­nych przez Wło­dzi­mie­rza Wiel­kie­go wid­nie­je Dadź­bóg, a nie Swa­róg.

Wikipedia


daewoo

[czy­taj: dełU] marka sa­mo­cho­dów i firma wie­lo­bran­żo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Da­e­woo

 (1.2) pro­dukt marki Da­e­woo

Wiktionary

Da­e­woo Group (han­gul: 대우, han­cha: 大宇, tran­skryp­cja po­pra­wio­na: "Daeu" czyt. "Deu") – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ski wie­lo­bran­żo­wy kon­cern dzia­ła­ją­cy w wielu ga­łę­ziach prze­my­słu, m.in. w okrę­tow­nict­wie, pro­duk­cji sprzę­tu elek­tro­nicz­ne­go, nie­ru­cho­mo­ściach, bu­dow­nict­wie, pro­duk­cji sprzę­tu bu­dow­la­ne­go, a także w mo­to­ry­za­cji. Zo­stał za­ło­żo­ny w 1967 roku w Seulu. W 1999 roku kon­cern ogło­sił ban­kruct­wo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziad­ko­wie po­je­cha­li na wcza­sy swoim da­e­woo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daewoo mzw.

Wiktionary


daf

marka sa­mo­cho­du cię­ża­ro­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. duży bęben obrę­czo­wy uży­wa­ny w tra­dy­cyj­nej mu­zy­ce Bli­skie­go Wscho­du

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DAF Trucks
  • De­utsch Ame­ri­ka­nis­che Fre­unds­chaft – nie­miec­ka no­wo­fa­lo­wa grupa mu­zycz­na
  • Czyn­nik przy­spie­sza­ją­cy roz­kład
  • De­uts­che Ar­be­its­front

Wikipedia

Wymowa:

IPA: daf, AS: daf

Wiktionary


dafne

niski krzew z ro­dzi­ny wa­wrzyn­ko­wa­tych, o trwa­łych lub opa­da­ją­cych li­ściach, won­nych kwia­tach i tru­ją­cych owo­cach, ros­ną­cy w Eu­ro­pie i Azji; wa­wrzy­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit. po­stać z mitów grec­kich, nimfa, która ado­ro­wa­na przez Apol­la za­mie­ni­ła się w drze­wo la­u­ro­we;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.

 (1.3) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto w pół­noc­no-wschod­nim Egip­cie;

 (1.4) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto w po­bli­żu An­tio­chii Sy­ryj­skiej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dafne – w mi­to­lo­gii grec­kiej nimfa, uko­cha­na Apol­li­na
  • Dafne – sta­ro­żyt­ne mia­sto koło An­tio­chii Sy­ryj­skiej
  • Dafne – sta­ro­żyt­ne mia­sto w Egip­cie
  • Dafne – jeden z pa­ła­ców ce­sa­rzy bi­zan­tyj­skich
  • Dafne – opera Ja­co­po Pe­rie­go (1598)
  • Dafne – opera Marco da Ga­glia­no (1608)
  • Dafne – XVII-wiecz­na opera nie­miec­ka He­in­ri­cha Schütza
  • Dafne – opera Ri­char­da Stra­us­sa (1937)
  • Dafne Schip­pers – ho­len­der­ska lek­ko­at­let­ka
  • Apol­lo i Dafne – obraz au­tor­stwa Ni­co­la­sa Po­us­si­na
  • Apol­lo i Dafne – rzeź­ba au­tor­stwa Gio­van­nie­go Lo­ren­za Ber­ni­nie­go
  • do­stoj­ka dafne – ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdafnɛ, AS: dafne

Wiktionary


dafnia

plank­to­no­wy sko­ru­piak słod­ko­wod­ny; roz­wie­lit­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. roz­wie­lit­ka.

Wiktionary

Daf­nia, roz­wie­lit­ka ("Daph­nia") – ro­dzaj słod­ko­wod­nych sta­wo­no­gów za­li­cza­nych do grupy wio­śla­rek. Mają 2 pary czuł­ków: pier­wsza pełni rolę na­rzą­du czu­cio­we­go, druga sta­no­wi głów­ny na­rząd ruchu (roz­wie­lit­ki po­ru­sza­ją się sko­ka­mi) oraz 5 par od­nó­ży tu­ło­wio­wych, peł­nią­cych funk­cje fil­tra­cyj­ne. Roz­mia­ry ich ciała wa­ha­ją się od 1 do 6 mm, samce są znacz­nie mniej­sze od samic. Żywią się glo­na­mi, bak­te­ria­mi i za­wie­si­ną or­ga­nicz­ną, którą od­fil­tro­wu­ją z wody.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­tu­ral­nie su­szo­na daf­nia od­po­wied­nia jest dla wszyst­kich ryb ak­wa­rio­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdafʲɲa, AS: dafʹńa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwielitka

Wiktionary


dag

śred­nio­wiecz­na broń siecz­na, ro­dzaj szty­le­tu; deka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­ka­gram (dag) – jed­nost­ka masy, równa 0,01 ki­lo­gra­ma
  • skie­ro­wa­ny graf acy­klicz­ny (di­rec­ted acyc­lic graph) – struk­tu­ra da­nych w in­for­ma­ty­ce
  • Dag – po­stać z mi­to­lo­gii nor­dyc­kiej
  • dia­cy­lo­gli­ce­ro­le

Wikipedia


daga

śred­nio­wiecz­na broń siecz­na, ro­dzaj szty­le­tu; deka


SJP.pl

Daga, deka – szty­let o dłu­giej (40–60 cm), sze­ro­kiej u na­sa­dy i zwę­ża­ją­cej się ku szty­cho­wi głow­ni. Słu­ży­ła do roz­dzie­ra­nia kol­czu­gi prze­ciw­ni­ka lub do pchnię­cia w miej­sca nie osło­nię­te zbro­ją. Uży­wa­ny w Eu­ro­pie Za­chod­niej od wczes­ne­go śred­nio­wie­cza do XVII wieku. W Pol­sce mało po­pu­lar­ny.

Wikipedia


dagda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit­celt. głów­ne bó­stwo cel­tyc­kie wy­stę­pu­ją­ce w mi­to­lo­gii iryj­skiej;

 (1.2) geogr. mia­sto na Łot­wie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dagda – bó­stwo ir­landz­kie
  • Dagda – mia­sto na Łot­wie
  • Dagda – ło­tew­ski no­vads, funk­cjo­nu­ją­cy w la­tach 2009–2021
  • Dagda – je­zio­ro

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdaɡda, AS: dagda

Wiktionary


dagerotyp

obraz otrzy­ma­ny me­to­dą da­ge­ro­ty­pii, naj­daw­niej­szą tech­ni­ką fo­to­gra­ficz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. fo­to­gra­fia wy­ko­na­na za po­mo­cą da­ge­ro­ty­pii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze da­ge­ro­ty­py da­le­kie były od wy­ra­zi­sto­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dagerotypia ż., dagerotypowanie n.

 czas. dagerotypować ndk.

 przym. dagerotypowy

Wiktionary


dagerotypia

naj­star­sza tech­ni­ka otrzy­my­wa­nia obra­zów fo­to­gra­ficz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fot. hist. pier­wsza tech­ni­ka otrzy­my­wa­nia obra­zów fo­to­gra­ficz­nych;

Wiktionary

Da­ge­ro­ty­pia – pro­ces fo­to­gra­ficz­ny, w wy­ni­ku któ­re­go na me­ta­lo­wej płyt­ce otrzy­my­wa­ny jest uni­ka­to­wy (bez moż­li­wo­ści jego po­wie­le­nia) obraz, zwany da­ge­ro­ty­pem. Tech­ni­ka ta zo­sta­ła opra­co­wa­na w la­tach 20. i 30. XIX wieku przez Jo­sep­ha Nicéphore’a Niépce’a i Lo­u­i­sa Jac­qu­es’a Da­gu­er­re’a (od jego naz­wi­ska po­cho­dzi jej nazwa), a ko­mer­cyj­nie do­stęp­na od 1839 roku.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dagerotyp m.

 czas. dagerotypować ndk.

 przym. dagerotypowy

Wiktionary


dagerotypiczny

wy­ko­na­ny tech­ni­ką da­ge­ro­ty­pii


SJP.pl


dagerotypistka

→ da­ge­ro­ty­pi­sta


SJP.pl

Patrz:

dagerotypista

dagerotypowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|da­ge­ro­ty­po­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dagerotypować

 rzecz. dagerotyp mrz.

Wiktionary


dagerotypować

spo­rzą­dzać obraz me­to­dą da­ge­ro­ty­pii, naj­daw­niej­szą tech­ni­ką fo­to­gra­ficz­ną


SJP.pl


dagerotypowy

przy­miot­nik od: da­ge­ro­typ


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z da­ge­ro­ty­pią, do­ty­czą­cy da­ge­ro­ty­pii

 (1.2) wy­ko­na­ny w tech­ni­ce da­ge­ro­ty­pii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dagerotyp mrz., dagerotypia ż.

Wiktionary


dagestan

re­pu­bli­ka w Rosji; Re­pu­bli­ka Da­ge­sta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na wcho­dzą­ca w skład Rosji;

Wiktionary

Da­ge­stan ( Дагестан, "Da­ge­stan"), Re­pu­bli­ka Da­ge­sta­nu (ros. Респу́блика Дагеста́н, "Rie­spu­bli­ka Da­gie­stan") – au­to­no­micz­na, wie­lo­et­nicz­na re­pu­bli­ka wcho­dzą­ca w skład Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wania po­cho­dzi z Da­ge­sta­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈɡɛstãn, AS: dagestãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagestańczyk mos., Dagestanka ż.

 przym. dagestański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Dagestanu

Wiktionary


dagestanka

miesz­kan­ka Da­ge­sta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. oby­wa­tel­ka Da­ge­sta­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilka Da­ge­sta­nek stało na po­bo­czu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagestan mrz.

:: fm. Dagestańczyk mos.

 przym. dagestański

Wiktionary


dagestańczyk

miesz­ka­niec Da­ge­sta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. miesz­ka­niec Da­ge­sta­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagestan mrz.

:: fż. Dagestanka ż.

 przym. dagestański

Wiktionary


dagestański

przy­miot­nik od: Da­ge­stan (re­pu­bli­ka ro­syj­ska)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Da­ge­sta­nu lub Da­ge­stań­czy­ków; zwią­za­ny lub wy­wo­dzą­cy się z Da­ge­sta­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­stę­po­wał póź­niej na de­skach scen w No­ryl­sku (da­le­ko na pół­no­cy Rosji), da­ge­stań­skiej Ma­chacz­ka­le, nad­woł­żań­skim Sta­lin­gra­dzie, Le­nin­gra­dzie i Mosk­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagestan mrz., Dagestańczyk mos., Dagestanka ż.

Wiktionary


daglezja

drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych, wy­stę­pu­je głów­nie w Ame­ry­ce Pół­noc­nej; jed­li­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pse­u­dot­su­ga|ref=tak., ro­dzaj drzew igla­stych z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych;

 (1.2) dendr. drze­wo z ro­dza­ju da­glez­ji (1.1)

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „jed­li­ca”. Zo­bacz też: Je­li­ca (do 2009 "Jed­li­ca"), Jed­li­ca (potok).

Da­glez­ja, jed­li­ca ("Pse­u­dot­su­ga" Car­rie­re) – ro­dzaj zi­mo­zie­lo­nych drzew szpil­ko­wych z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia od 4 do 8 ga­tun­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W tym roku na Boże Na­ro­dze­nie za­miast świer­ka ku­pi­li­śmy da­glez­ję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daɡˈlɛzʲja, AS: daglezʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daglezjowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jedlica

Wiktionary


daglezjowy

przy­miot­nik od: da­glez­ja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z da­glez­ji

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści da­glez­ji

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią da­glez­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poz­na­li też drze­wo­stan da­glez­jo­wy i przyj­rze­li się pracy nie­miec­kie­go tar­ta­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdaɡlɛˈzʲjɔvɨ, AS: daglezʹi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daglezja

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) jedlicowy

Wiktionary


dagmara

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Dag­ma­ra – imię żeń­skie po­cho­dze­nia skan­dy­naw­skie­go. Wy­wo­dzi się być może z po­łą­cze­nia słów "dag" „dzień” i "mar" „dzie­wi­ca”, „panna”, albo też "mari" „sław­ny”. Moż­li­we, że jest to duń­ska wer­sja sło­wiań­skie­go imie­nia Dro­go­mi­ra, które no­si­ła cze­ska księż­nicz­ka, żona Wal­de­ma­ra II Zwy­cię­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: daɡˈmara, AS: dagmara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Dagmarka

Wiktionary


dagmarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od Dag­ma­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagmara ż.

Wiktionary


dagmarzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dag­ma­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dagna

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Dagna – imię żeń­skie po­cho­dze­nia skan­dy­naw­skie­go. Spol­szczo­na forma imie­nia "Dagny" wy­wo­dzą­ce­go się z po­łą­cze­nia słów "dag" – „dzień” i "ny" – „nowy”.

Dagna imie­ni­ny ob­cho­dzi 11 wrze­śnia i 16 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdaɡna, AS: dagna

Wiktionary


dagniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dagny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dagoba

typ sa­kral­nej bu­dow­li bud­dyj­skiej peł­nią­cej funk­cję re­lik­wia­rza, bu­do­wa­nej z cegły i ubi­tej ziemi


SJP.pl


dagobert

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Da­go­bert – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się z po­łą­cze­nia słów "degr" - "dzień" i "be­racht" "jasny". Ist­nie­je te­o­ria, ja­ko­by Da­go­bert był imie­niem chrzest­nym Miesz­ka I.

Da­go­bert imie­ni­ny ob­cho­dzi 23 grud­nia, jako wspom­nie­nie św. Da­go­ber­ta, króla Au­straz­ji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śmierć Da­go­ber­ta I sta­no­wi­ła po­czą­tek rzą­dów ma­jor­do­mów wła­da­ją­cych w imie­niu kró­lów, któ­rzy rzad­ko do­ży­wa­li peł­no­let­nio­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈɡɔbɛrt, AS: dagobert

Wiktionary


dagon

bóg czczo­ny przez pół­noc­no-za­chod­nie ludy se­mic­kie; Dagan


SJP.pl

Dagan, he­braj­ski Dagon ( ‏דגון‎) – głów­ny bóg czczo­ny przez pół­noc­no-za­chod­nie ludy se­mic­kie. Praw­do­po­dob­nie opie­ko­wał się on rol­nict­wem i zbo­żem. Był czczo­ny na całym Bli­skim Wscho­dzie z Me­zo­po­ta­mią włącz­nie (czci­li go m.in. Fe­ni­cja­nie, Amo­ry­ci). Pier­wot­ne zna­cze­nie imie­nia nie jest znane. Słowo "dagán" w ję­zy­ku he­braj­skim i uga­ryc­kim okre­śla „ziar­no” a słowo "dag" oz­na­cza „rybę”. We­dług jed­ne­go z prze­ka­zów bóg Dagan był wy­na­laz­cą pługa.

Wikipedia


dagurowie

grupa et­nicz­na w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach; Da­hu­ro­wie


SJP.pl

Da­gu­ro­wie, Da­u­ro­wie, Da­chu­ro­wie, Da­hu­ro­wie – naród po­cho­dze­nia mon­gol­skie­go.

Da­gu­ro­wie za­miesz­ku­ją pół­noc­ną część Mon­go­lii Wew­nętrz­nej (Chiny). Trud­nią się my­śli­stwem, rol­nict­wem i ho­dow­lą. Około 250 tys. osób (1980). Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem da­gur­skim.

Wikipedia


dagurski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Da­gu­rów, do­ty­czą­cy Da­gu­ra­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język da­gur­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dagurowie lm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) daurski

Wiktionary


dagusia

zdrob­nie­nie od: Dag­ma­ra (imię żeń­skie)


SJP.pl


dagusiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­gu­si lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dahab

Dahab (egip­ski ję­zy­ka arab­skie­go: دهب ) – nad­mor­ska miej­sco­wość tu­ry­stycz­na na wy­brze­żu Za­to­ki Akaba, na pół­wy­spie Synaj w Egip­cie. Ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ży do gu­ber­na­tor­stwa (mu­ha­fa­za) Synaj Po­łud­nio­wy.

Rafy w Dahab cią­gną się w za­sa­dzie przez całą dłu­gość wy­brze­ża, ale do naj­bar­dziej po­pu­lar­nych wśród nur­ków i snor­ke­le­rów można za­li­czyć znaj­du­ją­cą się kilka ki­lo­me­trów na pół­noc od mia­sta Blue Hole (do­słow­nie – Błę­kit­na Dziu­ra), gdzie za­led­wie kilka me­trów od brze­gu znaj­du­je się sze­ro­kie na około 50 m za­głę­bie­nie osią­ga­ją­ce głę­bo­kość 100 m.

Wikipedia


dahabija

długi, wąski sta­tek ża­glo­wy, uży­wa­ny w że­glu­dze na Nilu


SJP.pl

Da­ha­bi­ja ( ‏ذهبية‎ -„złota”) – długi, wąski sta­tek ni­lo­wy z po­kła­dem i ka­ju­tą. Ten typ stat­ku pow­stał około 1820, w okre­sie na­ra­sta­ją­ce­go za­in­te­re­so­wa­nia że­glu­gą po Nilu ze stro­ny Eu­ro­pej­czy­ków. Ce­cho­wa­ła go smu­kłość syl­wet­ki oraz ostry kli­pro­wy dziób. Więk­sze da­ha­bi­je po­sia­da­ły duży ża­giel ła­ciń­ski na przed­nim masz­cie, zaś na rufie ża­giel ga­flo­wy, po­pra­wia­ją­cy ma­ne­wro­wość stat­ku.

Wikipedia


dahl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dahl – wieś w gmi­nie Go­es­dorf, w kan­to­nie Wiltz
  • Dahl – dziel­ni­ca Olpe
  • Dahl – dziel­ni­ca Pa­der­bor­nu
  • Dahl – dziel­ni­ca Wipperfürthu
  • Dahl – dziel­ni­ca Wup­per­ta­lu
  • Dahl – miej­sco­wość
  • An­ders Dahl (1751-1789) – szwedz­ki bo­ta­nik
  • An­dre­as Dahl – szwedz­ki pił­karz
  • Arne Dahl – pse­u­do­nim li­te­rac­ki Jana Ar­nal­da
  • As­la­ug Dahl (ur. 1949) – nor­we­ska bie­gacz­ka nar­ciar­ska
  • Ei­lert Dahl (1919-2004) – nor­we­ski bie­gacz nar­ciar­ski
  • Em­ma­nu­el Dahl – fran­cu­ski pio­sen­karz

Wikipedia


dahlbergh

[czy­taj: dol­be­ri] naz­wi­sko


SJP.pl


dahomej

dawne pań­stwo afry­kań­skie


SJP.pl

Da­ho­mej, Kró­le­stwo Da­ho­me­ju ("Da­ho­mey") a. Kró­le­stwo Fon – hi­sto­rycz­ne pań­stwo w Afry­ce Za­chod­niej, ist­nie­ją­ce ok. 1600–1904 na ob­sza­rze dzi­siej­sze­go Be­ni­nu. Sto­li­cą pań­stwa był Abo­mey.

Da­ho­mej zo­stał za­ło­żo­ny na po­cząt­ku XVII w. przez au­toch­to­nicz­nych Fonów, za­miesz­ku­ją­cych Pła­sko­wyż Abo­mey.

Wikipedia


dahomejczyk

oby­wa­tel Da­ho­me­ju (daw­ne­go pań­stwa afry­kań­skie­go)


SJP.pl


dahomejka

oby­wa­tel­ka Da­ho­me­ju (daw­ne­go pań­stwa afry­kań­skie­go)


SJP.pl


dahomejski

przy­miot­nik od: Da­ho­mej (dawne pań­stwo w Afry­ce)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Da­ho­me­jem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dahomej m., Dahomejczyk mos., Dahomejka ż.

Wiktionary


dahurowie

grupa et­nicz­na w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach; Da­gu­ro­wie


SJP.pl


dahurski

1. → Da­hu­ro­wie;
2. brzo­za da­hur­ska - ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ple­mię­e­mie­niem Da­hu­rów

Wiktionary


daihatsu

[czy­taj: daj­hat­su albo daj­ha­cu] marka sa­mo­cho­dów i firma


SJP.pl

Da­i­hat­su (jap. ダイハツ工業株式会社 Da­i­hat­su Kōgyō Ka­bus­hi­ki-ga­is­ha) – ja­poń­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów.

Wikipedia


daikon

od­mia­na rzodk­wi po­pu­lar­na w kra­jach Da­le­kie­go Wscho­du; rzod­kiew ja­poń­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rap­ha­nus sa­ti­vus acant­hi­for­mis., rzod­kiew ja­poń­ska;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzodkiew japońska, sopel

Wiktionary


daimler

[czy­taj: dajm­ler] marka sa­mo­cho­dów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­im­ler – marka sa­mo­cho­dów, pier­wot­nie na­le­żą­ca do nie­miec­kie­go Da­im­ler-Mo­to­ren-Ge­sells­chaft, w póź­niej­szych la­tach wy­ko­rzy­sty­wa­na przez bry­tyj­skie Da­im­ler Com­pa­ny
  • Da­im­ler-Mo­to­ren-Ge­sells­chaft – przed­się­bior­stwo nie­miec­kie, 1890–1926
  • Da­im­ler-Benz – kon­cern nie­miec­ki, 1926–1998
  • DaimlerChrysler – kon­cern nie­miec­ko-ame­ry­kań­ski, 1998–2007
  • Da­im­ler – kon­cern nie­miec­ki, 2007–2022 (obec­nie Mer­ce­des-Benz Group)
  • Da­im­ler Truck – kon­cern nie­miec­ki, 2021–nadal, pro­du­cent sa­mo­cho­dów cię­ża­ro­wych i au­to­bu­sów
  • Da­im­ler Com­pa­ny – przed­się­bior­stwo bry­tyj­skie, 1896–nadal
  • Gott­lieb Da­im­ler – nie­miec­ki kon­struk­tor i prze­my­sło­wiec, za­ło­ży­ciel Da­im­ler-Mo­to­ren-Ge­sells­chaft
  • – nie­miec­ki kon­struk­tor, syn Gott­lie­ba
  • Au­stro-Da­im­ler
  • Steyr-Da­im­ler-Puch

Wikipedia


daimler-benz

[czy­taj: dajm­ler benc] firma pro­du­ku­ją­ca sa­mo­cho­dy


SJP.pl

Da­im­ler-Benz AG – byłe nie­miec­kie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją sa­mo­cho­dów oraz sil­ni­ków, ist­nie­ją­ce w la­tach 1926–1998.

Pier­wsza umowa o wspól­nym dzia­ła­niu po­mię­dzy Benz & Cie. Carla Benza a Da­im­ler-Mo­to­ren-Ge­sells­chaft za­ło­żo­ną przez Gott­lie­ba Da­im­le­ra i Wil­hel­ma Ma­y­ba­cha pod­pi­sa­na zo­sta­ła 1 maja 1924 roku.

Wikipedia


daimlerchrysler

[czy­taj: dajm­ler-krajz­ler] firma sa­mo­cho­do­wa


SJP.pl


daimonion

w fi­lo­zo­fii sta­ro­żyt­nej: ostrze­gaw­czy głos wew­nętrz­ny pow­strzy­mu­ją­cy przed czy­nie­niem zła, su­mie­nie; daj­mo­nion


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mitgr. pół­bo­ska isto­ta du­cho­wa, która poś­red­ni­czy mię­dzy świa­ta­mi bogów a ludzi

 (1.2) filoz. sta­roż. głos ducha opie­kuń­cze­go, ostrze­gaw­czy głos wew­nętrz­ny czło­wie­ka, który odra­dzał czy­nie­nia złych czy­nów i po­peł­nia­nia błę­dów;

Wiktionary

Da­i­mo­nion (gr. δαιμονιον zdrob­nie­nie od "δαίμων, daimōn" "Bóg; bó­stwo; demon") – w fi­lo­zo­fii sta­ro­żyt­nej – głos bó­stwa, su­mie­nie, ostrze­gaw­czy głos wew­nętrz­ny. Jego dzia­ła­nie spro­wa­dza­ło się wy­łącz­nie do odra­dza­nia czy­nie­nia złych rze­czy i po­dej­mo­wa­nia błęd­nych de­cyz­ji, nigdy na­to­miast nie do­ra­dzał ani nie su­ge­ro­wał ni­cze­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. demon m.

Wiktionary


daimyo

tytuł ja­poń­skich ksią­żąt fe­u­dal­nych; daj­mio


SJP.pl


daina

li­tew­ska pieśń lu­do­wa opi­su­ją­ca życie co­dzien­ne ludu; dajna


SJP.pl

Daina – tra­dy­cyj­na forma nie­ry­mo­wa­nej pie­śni ło­tew­skiej i li­tew­skiej, naj­czę­ściej bar­dzo krót­kiej (do czte­rech strof), zróż­ni­co­wa­nej pod wzglę­dem te­ma­ty­ki, me­try­ki, sty­li­sty­ki i spo­so­bu wy­ko­ny­wa­nia.

Do po­cząt­ku XX w. dainy prze­ka­zy­wa­ne były wy­łącz­nie w for­mie ust­nej, mimo że niek­tó­re liczą ponad ty­siąc lat.

Wikipedia


dairy

od­mia­na bydła mlecz­ne­go, wy­ho­do­wa­na w An­glii


SJP.pl


daisy

[czy­taj: dejzi] imię an­giel­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Daisy – miej­sco­wość w USA, w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Pike
  • Daisy – mia­sto w USA, w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Evans
  • Księż­na Daisy – Maria Te­re­sa Oli­wia Hoch­berg von Pless, ary­sto­krat­ka an­giel­ska zwią­za­na z zam­kiem w Pszczy­nie i zam­kiem Książ
  • Daisy – po­stać ko­mik­so­wa z ko­mik­sów Walta Dis­ne­ya
  • DAISY – stan­dard ksią­żek dla nie­wi­do­mych
  • Daisy – po­tocz­na nazwa Je­zio­ra Zie­lo­ne­go w woj. dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim na te­re­nie Ksią­żań­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go
  • Je­zior­ko Daisy – re­zer­wat przy­ro­dy nie­o­ży­wio­nej, wcho­dzą­cy w skład Ksią­żań­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go
  • Daisy Chain – ro­dzaj pętli uży­wa­ny we wspi­nacz­ce
  • Daisy – pio­sen­ka Zedda i Julii Mi­cha­els

Wikipedia


daj

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) rozk. 2. os. lp., zob. dać.

par­ty­ku­ła

 (2.1) stpol. śrpol. bodaj, oby, niech

Wiktionary

Daj – trze­ci long­play pol­skie­go pio­sen­ka­rza Je­rze­go Po­łom­skie­go, wy­da­ny w 1969 roku na­kła­dem wy­daw­nict­wa mu­zycz­ne­go Pol­skie Na­gra­nia „Muza”. Album za­wie­ra 11 ut­wo­rów wo­ka­li­sty, w tym fe­sti­wa­lo­we prze­bo­je „Daj” oraz „Cała sala śpie­wa”.

W 2001 roku wy­da­no na pły­cie kom­pak­to­wej re­e­dy­cję al­bu­mu, po­sze­rzo­ną o ut­wo­ry „Jeśli chcesz, po­da­ru­ję Ci księ­życ”, „To ten wal­czyk nasz”, „War­szaw­skie dziew­czy­ny” oraz „Przysz­łaś do mnie jak pio­sen­ka”. Album uka­zał się na­kła­dem tej samej wyt­wór­ni pły­to­wej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: daj, AS: dai ̯

Wiktionary


dajacki

→ Da­ja­ko­wie


SJP.pl

Patrz:

Dajakowie

dajaczka

miesz­kan­ka Bor­neo (wyspy w Ar­chi­pe­la­gu Ma­laj­skim)


SJP.pl


dajak

miesz­ka­niec Bor­neo (wyspy w Ar­chi­pe­la­gu Ma­laj­skim)


SJP.pl


dajakowie

nazwa ludów miesz­ka­ją­cych w środ­ko­wej czę­ści wyspy Bor­neo


SJP.pl

Da­ja­ko­wie – zbior­cza nazwa au­toch­to­nicz­nych ludów in­do­ne­zyj­skich za­miesz­ku­ją­cych wyspę Bor­neo, obej­mu­ją­ca ok. 400 grup et­nicz­nych, m.in. Iba­nów ("Da­ja­ków mor­skich"), Kle­men­ta­nów, Nga­dżu, Ka­ja­nów, Ke­da­ja­nów, Ken­jah, Mu­ru­tów, Pu­na­nów. Dla celów po­rząd­ko­wych ludy te dzie­li się pod wzglę­dem głów­nej ga­łę­zi go­spo­dar­ki żyw­no­ścio­wej na "Da­ja­ków mor­skich", "lą­do­wych" i "ko­czow­ni­ków".

Wikipedia


dajan

naz­wi­sko


SJP.pl


dajać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) stpol., także. gw-pl|Pod­ha­le,Brze­zi­ny,Pysz­ni­ca,Stala,Żu­pa­wa,Je­ziór­ko,Mi­ko­ło­wi­ce,War­mia,Lu­bel­skie,księ­stwo ło­wic­kie,Kie­lec­kie,Piń­czów,San­do­mierz,Ka­lisz. dawać

 (1.2) gw-pl|Rze­szów,Ja­star­nia,Słupsk. doić od czasu do czasu

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny dajać się

 (2.1) gw-pl|Sta­wi­gu­da. dawać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cał­kom zime tośwa nic nie ro­bie­li w tote mrozy jyno la­wen­torz łob­cho­dzie­li, cie­płom wode grze­li, bydłu da­ja­li, a sami śwa przy kuch­ni sie­dzie­li.

Wiktionary


dajczak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­ward Daj­czak (ur. 1949) – bi­skup rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Wa­wrzy­niec Da­y­czak (ur. 1882) – ar­chi­tekt i in­ży­nier
  • Wła­dy­sław Daj­czak (ur. 1959) – po­li­tyk, in­ży­nier, sa­mo­rzą­do­wiec, se­na­tor VII ka­den­cji
  • Woj­ciech Daj­czak (ur. 1962) – praw­nik, pro­fe­sor nauk praw­nych

Wikipedia


dajesz

1. prze­ka­zy­wać coś, ob­da­rzać czymś;
2. uży­czyć, za­pew­nić;
3. po­wie­rzać coś (funk­cję, sta­no­wi­sko);
4. kie­ro­wać, wy­sy­łać;
5. prze­ka­zy­wać do wy­ko­na­nia;
6. wy­stę­po­wać z czymś, wy­sta­wiać na sce­nie


SJP.pl


dajka

żyła skał mag­mo­wych prze­ci­na­ją­ca skały star­sze niez­god­nie z ich war­stwo­wa­niem


SJP.pl

Dajka (żyła niez­god­na) – ciało skal­ne pow­sta­łe przez in­truz­ję magmy niez­god­nie z ukła­dem star­szych warstw skal­nych i prze­ci­na­ją­ce te war­stwy. Może mieć gru­bość od kilku mi­li­me­trów do kil­ku­set me­trów, a dłu­gość do kil­ku­set ki­lo­me­trów. Na pew­nej prze­strze­ni dajka może prze­bie­gać zgod­nie z ota­cza­ją­cy­mi ska­ła­mi osa­do­wy­mi i wtedy przy­po­mi­na sill, z któ­rym może być my­lo­na.

Wikipedia


dajmio

tytuł ja­poń­skich ksią­żąt fe­u­dal­nych; da­i­myo


SJP.pl


dajmon

ma­ni­fe­sta­cja duszy świa­do­mych istot


SJP.pl


dajmonion

w fi­lo­zo­fii sta­ro­żyt­nej: ostrze­gaw­czy głos wew­nętrz­ny pow­strzy­mu­ją­cy przed czy­nie­niem zła, su­mie­nie; da­i­mo­nion


SJP.pl


dajna

li­tew­ska pieśń lu­do­wa opi­su­ją­ca życie co­dzien­ne ludu; daina


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dajna – rzeka na Po­je­zie­rzu Mrą­gow­skim i Ni­zi­nie Sę­po­pol­skiej;
  • Dajna – pieśń ło­tew­ska
  • Dajny

Wikipedia


dajnowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


dajny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. szczo­dry

Wiktionary

Dajny (niem. "De­u­nen") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Za­le­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Nazwa wsi praw­do­po­dob­nie po­cho­dze­nia sta­ro­pru­skie­go, na co wska­zu­je słowo "dajny" w ję­zy­ku li­tew­skim, oz­na­cza­ją­ce pie­śni lu­do­we.

Wikipedia


dak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. czło­nek ludu po­cho­dze­nia trac­kie­go zaj­mu­ją­ce­go te­re­ny sta­ro­żyt­nej Dacji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­uts­ches Afri­ka Korps
  • Dy­wiz­jon ar­ty­le­rii kon­nej
  • Dy­fe­ren­cjał Au­to­ma­tycz­ny Kra­si­ko­va (ros. Дифференциал Автоматический Красикова)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) For­te­ce (cy­ta­de­le), na­zy­wa­ne przez Rzy­mian pod­czas wojen z Da­ka­mi „ufor­ty­fi­ko­wa­ny­mi gó­ra­mi”, były szczy­to­wym osią­gnię­ciem dac­kiej ar­chi­tek­tu­ry, łą­czą­cym bu­dow­le drew­nia­ne i mu­ro­wa­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dacja ż., dacki mrz.

 przym. dacki

Wiktionary


dakar

1. sto­li­ca Se­ne­ga­lu;
2. dłu­go­dy­stan­so­wy rajd te­re­no­wy roz­gry­wa­ny na wy­ma­ga­ją­cych tra­sach pu­styn­nych i bez­dro­żach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Se­ne­ga­lu;

Wiktionary

Dakar (wolof: "Nda­ka­a­ru") – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Se­ne­ga­lu. Po­ło­żo­ne w za­chod­niej czę­ści kraju, nad wy­brze­żem Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go, na Pół­wy­spie Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka, na­prze­ciw wy­sep­ki Gorée. Lud­ność: 2,4 mln (2006).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W miarę jak zbli­ża­li­śmy się do Da­ka­ru, na­pły­wa­ły obło­ki; za­kry­ły nam cały widok i osta­tecz­nie spad­li­śmy na lot­ni­sko da­kar­skie razem z gę­stym, tro­pi­kal­nym, bar­dzo go­rą­cym de­szczem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdakar, AS: dakar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dakarczyk mos., dakarka ż.

 przym. dakarski

Wiktionary


dakarczyk

miesz­ka­niec Da­ka­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Da­ka­ru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈkart͡ʃɨk, AS: dakarčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dakar mrz.

:: fż. dakarka ż.

 przym. dakarski

Wiktionary


dakarka

miesz­kan­ka Da­ka­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Da­ka­ru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈkarka, AS: dakarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dakar mrz.

:: fm. dakarczyk mos.

 przym. dakarski

Wiktionary


dakarowy

→ Dakar


SJP.pl

Patrz:

Dakar

dakarski

przy­miot­nik od: Dakar (sto­li­ca Se­ne­ga­lu)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Da­ka­ru, mia­sta w Se­ne­ga­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W miarę jak zbli­ża­li­śmy się do Da­ka­ru, na­pły­wa­ły obło­ki; za­kry­ły nam cały widok i osta­tecz­nie spad­li­śmy na lot­ni­sko da­kar­skie razem z gę­stym, tro­pi­kal­nym, bar­dzo go­rą­cym de­szczem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈkarsʲci, AS: dakarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dakarka ż., dakarczyk mos., Dakar mrz.

Wiktionary


dakijczyk

miesz­ka­niec Dakki, sto­li­cy Ban­gla­de­szu; Dak­kij­czyk


SJP.pl


dakijka

miesz­kan­ka Dakki, sto­li­cy Ban­gla­de­szu; Dak­kij­ka


SJP.pl


dakijski

→ Dhaka (sto­li­ca Ban­gla­de­szu); dak­kij­ski, dha­kij­ski


SJP.pl


dakini

w bud­dyz­mie ty­be­tań­skim: żeń­ska isto­ta oś­wie­co­na, per­so­ni­fi­ka­cja mą­dro­ści i ener­gii du­cho­wej


SJP.pl

Da­ki­ni (san­skryt डाकिनी, trl. "ḍākinī"; tyb. མཁའ་འགྲོ་མ་, Wylie: "mKha'-'gro-ma", ZWPY: "kanz­ho­i­ma", wy­mo­wa: khan­dro­ma, dosł. "po­słan­ka nie­bios") – w bud­dyz­mie ty­be­tań­skim isto­ta per­so­ni­fi­ku­ją­ca żeń­skie aspek­ty oś­wie­ce­nia. W tan­trze per­so­ni­fi­ku­je żeń­ską ener­gię sek­su­al­ną sta­no­wią­cą ar­che­typ stwo­rze­nia.

Wikipedia


dakka

po­dium w me­cze­cie dla czy­ta­ją­ce­go gło­śno Koran; dikka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dakka (ar­chi­tek­tu­ra) – po­dium w me­cze­cie
  • Dhaka – sto­li­ca Ban­gla­de­szu

Wikipedia


dakkijczyk

miesz­ka­niec Dakki, sto­li­cy Ban­gla­de­szu; Da­kij­czyk


SJP.pl


dakkijka

miesz­kan­ka Dakki, sto­li­cy Ban­gla­de­szu; Da­kij­ka


SJP.pl


dakkijski

→ Dakka (sto­li­ca Ban­gla­de­szu); da­kij­ski; dha­kij­ski


SJP.pl


dakocki

→ Da­ko­ta


SJP.pl

Patrz:

Dakota

dakota

1. model sa­mo­cho­du marki Dodge;
2. model ame­ry­kań­skie­go sa­mo­lo­tu tran­spor­to­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) etn. pół­noc­no­a­me­ry­kań­skie ple­mię in­diań­skie

 (1.2) geogr. rzeka w Ame­ry­ce Pół­noc­nej

 (1.3) geogr. adm. nazwa miast, gmin i hrabstw w Sta­nach Zjed­no­czo­nych

 (1.4) geogr. zob. Da­ko­ta Po­łud­nio­wa., zob. Da­ko­ta Pół­noc­na.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) etn. czło­nek ple­mię­e­mie­nia Da­ko­ta (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­ko­ta – miej­sco­wość (pla­ats) w stre­fie Da­co­ta/Po­tre­ro, w re­gio­nie Oran­je­stad-Oost, w kraju au­to­no­micz­nym Aruba
  • Da­ko­ta/Po­tre­ro – stre­fa (zone) w re­gio­nie Oran­je­stad-Oost, w kraju au­to­no­micz­nym Aruba
  • Da­ko­ta – mia­sto w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Step­hen­son
  • Da­ko­ta – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Wi­no­na
  • Da­ko­ta – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Wa­us­ha­ra
  • Da­ko­ta (ang. Da­ko­ta Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Step­hen­son
  • Da­ko­ta (ang. Da­ko­ta Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Meade
  • Da­ko­ta (ang. Da­ko­ta Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Wa­us­ha­ra
  • Da­ko­ta (ang. Da­ko­ta Co­un­ty) – hrab­stwo w sta­nie Min­ne­so­ta
  • Da­ko­ta (ang. Da­ko­ta Co­un­ty) – hrab­stwo w sta­nie Ne­bra­ska
  • Da­ko­ta Po­łud­nio­wa – ame­ry­kań­ski stan
  • Da­ko­ta Pół­noc­na – ame­ry­kań­ski stan

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lud Da­ko­ta za­miesz­ki­wał te­re­ny ewan­ge­li­zo­wa­ne przez fran­cu­skich mi­sjo­na­rzy.

 (1.2) Mamy łąkę nad Da­ko­tą.

 (1.3) W Da­ko­cie sprze­da­li sa­mo­chód dziad­ków i dalej po­dró­żo­wa­li au­to­bu­sem.

 (2.1) Zie­mie za rzeką na­le­żą do Da­ko­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈkɔta, AS: dakota

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dakotyjski

 rzecz. Dakotyjczyk mos., Dakotyjka ż.

Wiktionary


dakotowie

In­dia­nin Ame­ry­ki Pół­noc­nej; Siuks


SJP.pl

Siuk­so­wie (wy­mo­wa: ["sjuk­so­wie"]; da­ko­ta i la­ko­ta: "Očhéthi Šakówiŋ"; ang. "Sioux", "Oceti Sa­ko­win") – sie­dem ple­mion In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej z ob­sza­ru Wiel­kich Rów­nin. Dzie­lą się na trzy grupy: wschod­nią San­tee, środ­ko­wą Yank­ton i za­chod­nią Teton. Wy­róż­nia się także po­dział na dwie grupy ling­wi­stycz­ne: Da­ko­to­wie (także "Da­ko­ci"; da­ko­ta: "Dakȟóta", "Dak­hó­ta"; ang. "Da­ko­ta") i La­ko­ci (la­ko­ta: "Lakȟóta", "Lak­hó­ta"; ang. "La­ko­ta"), które po­słu­gu­ją się od­po­wied­nio ję­zy­ka­mi da­ko­ta i la­ko­ta.

Wikipedia


dakotyjczyk

miesz­ka­niec Da­ko­ty Po­łud­nio­wej lub Da­ko­ty Pół­noc­nej (sta­nów w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Da­ko­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dakota ż.

:: fż. Dakotyjka ż.

 przym. dakotyjski

Wiktionary


dakotyjka

miesz­kan­ka Da­ko­ty Po­łud­nio­wej lub Da­ko­ty Pół­noc­nej (sta­nów w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Da­ko­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dakota ż.

:: fm. Dakotyjczyk mos.

 przym. dakotyjski

Wiktionary


dakotyjski

do­ty­czą­cy Da­ko­tów (ple­mio­na in­diań­skie­go), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Da­ko­tów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Da­ko­ty, zwią­za­ny z Da­ko­tą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dakotyjka ż., Dakotyjczyk mos., Dakota ż.

Wiktionary


dakowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


dakowie

Da­ko­wie (zwani także "Ge­ta­mi", "Dako-Ge­ta­mi" lub "Geto-Da­ka­mi") – sta­ro­żyt­ny lud po­cho­dze­nia trac­kie­go zaj­mu­ją­cy Dację – te­re­ny le­wo­brzeż­ne­go Du­na­ju, na ob­sza­rze mniej wię­cej obec­ne­go pań­stwa ru­muń­skie­go i czę­ścio­wo wę­gier­skie­go.

Znany sta­ro­żyt­nym Gre­kom już od VI w.

Wikipedia


dakowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­ro­sław Da­kow­ski – pol­ski fizyk
  • Paweł Da­kow­ski – pol­ski zo­o­tech­nik, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki i urzęd­nik pań­stwo­wy

Wikipedia


dakron

włó­kno syn­te­tycz­ne po­lie­stro­we, słu­żą­ce do wy­ro­bu tka­nin; da­cron


SJP.pl


dakronowy

→ da­kron; da­cro­no­wy


SJP.pl


daktyl

1. owoc palmy dak­ty­lo­wej;
2. stopa wier­szo­wa­na zło­żo­na z trzech sylab: dłu­giej i dwóch krót­kich w me­try­ce an­tycz­nej, bądź z ak­cen­to­wa­nej i dwóch nie­ak­cen­to­wa­nych w wier­szu sy­la­bo­to­nicz­nym;
3. grec­ka miara dłu­go­ści wy­no­szą­ca daw­niej 1,78 cm (7/10 cala), obec­nie 1 cm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. spoż. owoc dak­ty­low­ca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) liter. w po­ez­ji an­tycz­nej: stopa wier­szo­wa skła­da­ją­ca się z sy­la­by dłu­giej i dwóch krót­kich;

 (2.2) me­trol. miar. współ­czes­na grec­ka miara dłu­go­ści, równa 1 cm

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dak­tyl (me­try­ka)
  • Dak­tyl (księ­życ) – księ­życ pla­ne­to­i­dy (243) Ida
  • dak­tyl – owoc dak­ty­low­ca wła­ści­we­go (Pho­e­nix dac­ty­li­fe­ra)
  • Dak­tyl – jedno z bóstw w mi­to­lo­gii grec­kiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do keksu można dodać tro­chę su­szo­nych dak­ty­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdaktɨl, AS: daktyl

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) przym. daktylowy

 (2.1) przym. daktyliczny

Wiktionary


daktyliczny

przy­miot­nik od: dak­tyl (w zna­cze­niu: stopa wier­szo­wa­na), np. wiersz dak­ty­licz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. zwią­za­ny z dak­ty­lem (me­trycz­nym)

Wiktionary


daktylioteka

1. spe­cjal­nie przy­sto­so­wa­na szka­tuł­ka do prze­cho­wy­wa­nia klej­no­tów, uży­wa­na w an­tycz­nej Gre­cji;
2. ko­lek­cja kamei, gemm i pier­ście­ni, od XVIII w. rów­nież ko­lek­cja ich gip­so­wych od­le­wów i wo­sko­wych od­ci­sków


SJP.pl

Dak­ty­lio­te­ka (łac. "dac­ty­liot­he­ca", gr. "δακτυλιοθήκη" od "daktýlion δακτύλιον" – „pier­ścień” i "thḗkē θήκη" – „skład­ni­ca, scho­wek”) – ko­lek­cja ar­ty­stycz­nie rzeź­bio­nych ka­mie­ni, czyli gemm, lub miej­sce prze­cho­wy­wa­nia ta­kie­go zbio­ru.

Pier­wot­nie ka­set­ka, szka­tuł­ka (zwy­kle ozdob­na) do prze­cho­wy­wa­nia pierścieniNazwa spo­ty­ka­na już u au­to­rów ła­ciń­skich w I wieku p.n.e.

Wikipedia


daktylografia

spo­sób po­ro­zu­mie­wa­nia się na migi, sto­so­wa­ny wśród głu­cho­nie­mych; chi­ro­lo­gia


SJP.pl


daktylogram

od­cisk linii pa­pi­lar­nych palca utr­wa­lo­ny na pa­pie­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­cisk/od­bit­ka linii pa­pi­lar­nych palca

Wiktionary

Dak­ty­lo­gram – od­bit­ka linii pa­pi­lar­nych palca na pa­pie­rze.

Wikipedia


daktylogyroza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza niek­tó­rych ryb


SJP.pl


daktylologia

sy­stem po­ro­zu­mie­wa­nia się za po­mo­cą al­fa­be­tu pal­co­we­go, sto­so­wa­ny przez głu­chych; mowa pal­co­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ka­zy­wa­nie słów za po­mo­cą ru­chów pal­ców

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mowa palcowa, palcówka

Wiktionary


daktyloskopia

me­to­da usta­la­nia toż­sa­mo­ści osoby na pod­sta­wie ba­da­nia od­ci­sków linii pa­pi­lar­nych pal­ców dłoni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­to­da usta­la­nia toż­sa­mo­ści na pod­sta­wie od­ci­sku palca i po­rów­na­nia linii pa­pi­lar­nych

Wiktionary

Dak­ty­lo­sko­pia (gr. dáktylos ‘palec’, skopeín ‘oglą­dać’) – tech­ni­ka śled­cza zaj­mu­ją­ca się ba­da­nia­mi po­rów­naw­czy­mi linii pa­pi­lar­nych dłoni w celu usta­le­nia spraw­cy czynu za­bro­nio­ne­go. Opie­ra się ona na trzech pod­sta­wo­wych za­sa­dach do­ty­czą­cych linii pa­pi­lar­nych:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. daktyloskopijny

Wiktionary


daktyloskopijny

przy­miot­nik od: dak­ty­lo­sko­pia; dak­ty­lo­sko­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dak­ty­lo­sko­pią, do­ty­czą­cy dak­ty­lo­sko­pii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daktyloskopia ż., daktyloskop m.

 czas. daktyloskopować ndk.

 przym. daktyloskopowy

Wiktionary


daktyloskopowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dak­ty­lo­sko­po­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. daktyloskopować

Wiktionary


daktyloskopować

do­ko­ny­wać dak­ty­lo­sko­pii


SJP.pl


daktyloskopowy

przy­miot­nik od: dak­ty­lo­sko­pia; dak­ty­lo­sko­pij­ny


SJP.pl


daktylowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem dak­tyl


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do dak­ty­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daktyl mrz.

Wiktionary


daktylowiec

palma tro­pi­kal­na ros­ną­ca w Afry­ce i Azji; palma dak­ty­lo­wa, fe­niks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pho­e­nix|L.|ref=tak., drze­wo z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych, o pie­rza­stych li­ściach;

Wiktionary

Dak­ty­lo­wiec ("Pho­e­nix" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych ("Are­ce­ce­ae"). Obej­mu­je 13–14 ga­tun­ków palm o pie­rza­stych li­ściach. Wy­stę­pu­ją one w tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej czę­ści Azji, Afry­ki, w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go i na Wy­spach Ka­na­ryj­skich (w Eu­ro­pie jeden ga­tu­nek – "Pho­e­nix the­oph­ra­sti").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Li­ście dak­ty­low­ców są sztyw­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daktyl mrz.

 przym. daktylowy

Wiktionary


daktylowy

przy­miot­nik od: dak­tyl (w zna­cze­niu: owoc palmy dak­ty­lo­wej), np. ole­jek dak­ty­lo­wy; palma dak­ty­lo­wa - dak­ty­lo­wiec, palma o dłu­gich li­ściach, ja­dal­nych owo­cach, ho­do­wa­na w tro­pi­kach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dak­ty­la­mi

 (1.2) za­wie­ra­ją­cy dak­ty­le; ma­ją­cy smak dak­ty­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daktylowiec mzw./mrz.

Wiktionary


daktynomycyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. an­ty­bio­tyk z grupy cy­to­sta­ty­ków;

Wiktionary

Dak­ty­no­my­cy­na ( dac­ti­no­my­ci­num), ak­ty­no­my­cy­na D – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk z grupy cy­to­sta­ty­ków; ha­mu­je syn­te­zę DNA, RNA i bia­łek; sto­so­wa­ny w le­cze­niu no­wot­wo­rów wieku dzie­cię­ce­go (guz Wilm­sa, mię­sak Ewin­ga), mię­sa­ków tka­nek mięk­kich, no­wot­wo­rów za­rod­ko­wych jaj­ni­ków i jądra oraz cią­żo­wej cho­ro­by tro­fo­bla­stycz­nej.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) aktynomycyna

Wiktionary


dal

duża od­le­głość, od­da­le­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. prze­strzeń znaj­du­ją­ca się da­le­ko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) kulin. hin­du­ska zupa z so­cze­wi­cy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dal – je­zio­ro w sta­nie Dżam­mu i Kasz­mir, w In­diach
  • dal – po­tra­wa lub skład­nik kuch­ni in­dyj­skiej
  • Wła­di­mir Dal – ro­syj­ski lek­sy­ko­graf
  • Dal – sta­cja ko­le­jo­wa w Nor­we­gii
  • Dal - jacht An­drze­ja Bo­ho­mol­ca, który w la­tach 1933/34 prze­pły­ną z 3 oso­bo­wą za­ło­gą z Gdyni do USA.
  • Roald Dahl – bry­tyj­ski pi­sarz nor­we­skie­go po­cho­dze­nia
  • Dalälven – rzeka w Szwe­cji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dali wi­dzi­my góry…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dal, AS: dal

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. oddalenie n., oddalanie n.

 czas. oddalać ndk., oddalić dk.

 przym. daleki

 przysł. daleko

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dahl

Wiktionary


dalachów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Da­la­chów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ole­skim, w gmi­nie Rud­ni­ki.

W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Da­la­chów, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Rud­ni­ki. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie czę­sto­chow­skim.

Wikipedia


dalajlama

zwierzch­nik Ko­ścio­ła la­ma­ic­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. tytuł du­chow­ne­go zwierzch­ni­ka ko­ścio­ła la­ma­ic­kie­go (bud­dyz­mu ty­be­tań­skie­go) i do 1959 roku naj­wyż­sze­go świec­kie­go zwierzch­ni­ka po­li­tycz­ne­go w Ty­be­cie;

Wiktionary

Da­laj­la­ma (tyb. ཏཱ་ལའི་བླ་མ་, Wylie: "taa-la’i bla-ma", ZWPY: "Dalai Lama") – przed­sta­wi­ciel szko­ły gelug – jed­nej z czte­rech naj­więk­szych szkół bud­dyz­mu ty­be­tań­skie­go. Bud­dy­ści ty­be­tań­scy uwa­ża­ją Da­laj­la­mę za ma­ni­fe­sta­cję bod­hi­satt­wy współ­czu­cia Awa­lo­ki­teś­wa­ry, który odra­dza się, aby udo­stęp­niać wyz­wa­la­ją­ce z cier­pie­nia nauki innym czu­ją­cym isto­tom.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdalajˈlãma, AS: dalai ̯lãma

Wiktionary


dalambercjan

ope­ra­tor róż­nicz­ko­wy


SJP.pl


dalap-uliga-darrit

sto­li­ca Wysp Mars­hal­la


SJP.pl


dalas

rze­czow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. nędza

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. rzad. bie­dak, nę­dzarz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalaśnica, dalaśnik

 przym. zdalasiały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. bieda, ubóstwo

 (1.2) gw. Poznań dalaśnik; neutr. biedak, nędzarz

Wiktionary


dalasi

[czy­taj: dalas-i] wa­lu­ta Gam­bii (1 da­la­si = 100 bu­tu­tów), wpro­wa­dzo­na w 1971 r. na miej­sce gam­bij­skie­go funta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) monet. wa­lu­ta Gam­bii;

Wiktionary

Da­la­si (kod ISO 4217: GMD) – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Gam­bii. Dzie­li się na 100 bu­tu­tów.

W 1971 da­la­si za­stą­pi­ło funta gam­bij­skie­go jako ofi­cjal­ną wa­lu­tę Gam­bii. Kur­sie wy­mia­ny usta­lo­ny zo­stał na po­zio­mie: 1 GMD = 0,4 funta = 4 szy­lin­gi. Obec­nie w obie­gu znaj­du­ją się mo­ne­ty o no­mi­na­le 25 i 50 bu­tu­tów oraz 1 da­la­si. Ban­kno­ty: 5, 10, 20, 25, 50, 100, 200 GMD.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: daˈlaɕi, AS: dalaśi

Wiktionary


dalaśnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. nę­dzar­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalas, dalaśnik

 przym. zdalasiały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biedaczka, łachmaniarka

Wiktionary


dalaśnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. bie­dak, nę­dzarz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalas m.

:: fż. dalaśnica ż.

 przym. zdalasiały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. dalas

Wiktionary


dalba

pale drew­nia­ne wbite w dno przy brze­gu słu­żą­ce do cu­mo­wa­nia barek lub ochro­ny nad­brze­ża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. pale wbite w dno morza, słu­żą­ce do cu­mo­wa­nia lub celów na­wi­ga­cyj­nych

Wiktionary

Dalba – gruby pal (wiąz­ka pali lub rura) wbity w dno ak­we­nu i wy­sta­ją­cy ponad po­wierzch­nię wody, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w róż­nych ce­lach:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdalba, AS: dalba

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dalbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stawa

Wiktionary


dalbergia

ro­dzaj tro­pi­kal­nych drzew, ce­nio­ny przez pro­du­cen­tów mebli i in­stru­men­tów mu­zycz­nych; drze­wo pa­li­san­dro­we


SJP.pl

Dal­ber­gia, ko­strą­czy­na ("Dal­ber­gia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych ("Fa­ba­ce­ae"). Obej­mu­je 274 ga­tun­ków. Za­sięg obej­mu­je wszyst­kie kon­ty­nen­ty w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej z cen­trum zróż­ni­co­wa­nia w kon­ty­nen­tal­nej Afry­ce (ok. 70 ga­tun­ków) i na Ma­da­ga­ska­rze (43 ga­tun­ki, z czego 42 to en­de­mi­ty tej wyspy).

Wikipedia


dalebor

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Da­le­bor, Da­li­bor, Da­li­bór, Dal­bor, Da­le­borz – sta­ro­sło­wiań­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Dale-" ("da­le­ko", może też "od­da­lać") i "-bor" ("walka"). Oz­na­cza­ło­by więc "tego, który po­zo­sta­je da­le­ko od walki" bądź "tego, który wal­czy da­le­ko".

Obec­nie uży­wa­ne głów­nie na te­re­nie Bał­ka­nów.

Wikipedia


dalece

książ­ko­wo: bar­dzo


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) bar­dzo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świa­tło tak da­le­ce się już roz­sze­rzy­ło, że wy­buch, na­stą­pi przy pier­wszem lep­szem wy­da­rze­niu, a wów­czas bę­dzie to har­mi­der i skwe­res nie­la­da.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dal ż., daleczyzna ż.

 przym. daleki

 przysł. daleko

Wiktionary


dalecki

naz­wi­sko


SJP.pl


daleczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. od­le­gła i roz­le­gła prze­strzeń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dal ż.

 przym. daleki

 przysł. daleko, dalece

Wiktionary


dalegor

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Da­le­gor – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nu "Dale-" ("da­le­ki, od­le­gły"; może też "od­da­lać, od­su­wać") i "-gor" ("goreć, palić się"). Mogło oz­na­czać "tego, który od­da­la po­żo­gę".

Wikipedia


dalej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: da­le­ko


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) sto­pień wyż­szy od da­le­ko

 (1.2) nie prze­ry­wa­jąc, cią­gle, wciąż

przy­słó­wek czasu

 (2.1) póź­niej

wy­krzy­knik

 (3.1) wez­wa­nie do roz­po­czę­cia czyn­no­ści

w funk­cji cza­sow­ni­ka

 (4.1) o na­głym roz­po­czę­ciu czyn­no­ści

Wiktionary

Dalej – pio­sen­ka bę­dą­ca bal­la­dą po­po­wą i drugi sin­gel Mar­ci­na Sójki pro­mu­ją­cy jego de­biu­tanc­ki album "Kilka prawd". Uni­ver­sal Music Pol­ska wy­da­ła sin­gel 5 kwiet­nia 2019.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pro­si­łam go, żeby prze­stał, ale on nie po­słu­chał i dalej gło­śno roz­ma­wiał.

 (1.2) Ek­sper­ci twier­dzą, że ceny ben­zy­ny będą dalej rosły i mogą wkrót­ce pobić ko­lej­ny re­kord.

 (1.2) Prze­czy­ta­łem ten tekst trzy razy, ale dalej go nie ro­zu­miem.

 (2.1) Wy­ko­na­łem pier­wszy punkt in­struk­cji, co dalej?

 (3.1) Dalej, chło­pa­ki, kto pier­wszy po­pro­si do tańca?

 (4.1) Ka­pe­la za­gra­ła, a my dalej w tany!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdalɛj, AS: dalei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. daleko

 przym. dalszy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) nadal, ciągle, wciąż, w dalszym ciągu

Wiktionary


dalejże

forma wzmoc­nio­na od dalej


SJP.pl


daleki

znaj­du­ją­cy się w dużej od­le­gło­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest w dużej od­le­gło­ści

 (1.2) taki, który do­pie­ro się wy­da­rzy

 (1.3) spo­krew­nio­ny, ale nie z naj­bliż­szej ro­dzi­ny

 (1.4) nie­do­rów­nu­ją­cy, nie­po­dob­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu umilkł i pod­niósł­szy twarz zda­wał się wpa­try­wać w coś da­le­kie­go i strasz­ne­go.

 (1.3) Anna była da­le­ką ku­zyn­ką An­drze­ja.

 (1.4) Jego twarz była da­le­ka od ide­a­łu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈlɛci, AS: daleḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dal ż., daleczyzna ż.

 przysł. daleko, dalece

 czas. oddalać się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odległy, oddalony

Wiktionary


daleko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w znacz­nej od­le­gło­ści

 (1.2) na znacz­ną od­le­głość

 (1.3) o dużej od­le­gło­ści

 (1.4) w dłu­gim od­stę­pie cza­so­wym od ja­kie­goś mo­men­tu

 (1.5) o wiele, zna­czą­co

 (1.6) nadal, póź­niej

 (1.7) naj­póź­niej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miesz­kam da­le­ko od Poz­na­nia.

 (1.2) Je­dzie­my dosyć da­le­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈlɛkɔ, AS: daleko

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daleki, dalszy

 przysł. dalej, dalece

 rzecz. dal ż., daleczyzna ż.

 wykrz. dalej

 temsłow. daleko-

Wiktionary


daleko-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) w zło­że­niach wska­zu­je na da­le­ki za­sięg cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) da­le­kobież­ny, da­le­kowzrocz­ny, da­le­kowidz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈlɛkɔ, AS: daleko

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. daleko

Wiktionary


dalekobieżny

taki, który kur­su­je na dłu­giej tra­sie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) kur­su­ją­cy na dłu­giej tra­sie, prze­by­wa­ją­cy duże od­le­gło­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dzie­dzi­nie ko­mu­ni­ka­cji mo­de­le pry­wat­ne­go go­spo­da­ro­wa­nia wedle usta­wy o pry­wat­nym fi­nan­so­wa­niu bu­do­wy dróg da­le­ko­bież­nych z roku 1994 są w Niem­czech jak do­tych­czas rzad­kie.

Wiktionary


dalekodystansowiec

osoba po­ko­nu­ją­ca da­le­kie dy­stan­se pie­szo albo za po­mo­cą środ­ków lo­ko­mo­cji


SJP.pl


dalekodystansowy

od­by­wa­ją­cy się na dłu­gich dy­stan­sach, po­ko­nu­ją­cy duże od­le­gło­ści


SJP.pl


dalekomierz

przy­rząd mie­rzą­cy od­le­głość przed­mio­tu od miej­sca ob­ser­wa­cji; dal­mierz, da­lo­mierz, od­le­gło­ścio­mierz


SJP.pl


dalekomorski

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się na peł­nym morzu, z dala od lądu

 (1.2) zdol­ny do pracy, prze­by­wa­nia na peł­nym morzu

Wiktionary


dalekonośność

zdol­ność do prze­no­sze­nie po­ci­sków na znacz­ną od­le­głość


SJP.pl


dalekonośny

prze­no­szą­cy po­ci­ski na znacz­ną od­le­głość


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wojsk. przest. słu­żą­cy do ni­szcze­nia obiek­tów znaj­du­ją­cych się w znacz­nej od­le­gło­ści

 (1.2) przen. rzad. przest. się­ga­ją­cy da­le­ko w przysz­łość

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dalekosiężny

 (1.2) dalekowzroczny, dalekosiężny

Wiktionary


dalekopis

telex; te­leks;
1. wy­po­sa­żo­ny w na­daj­nik, od­bior­nik i ma­szy­nę do pi­sa­nia apa­rat te­le­gra­ficz­ny, dru­ku­ją­cy na­da­wa­ne i od­bie­ra­ne tek­sty;
2. tekst prze­sy­ła­ny urzą­dze­niem o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) te­le­kom. apa­rat te­le­gra­ficz­ny prze­sy­ła­ją­cy ko­mu­ni­ka­tów w po­sta­ci dru­ko­wa­nej

 (1.2) pot. te­le­kom. wia­do­mość prze­ka­zy­wa­na da­le­ko­pi­sem (1.1)

 (1.3) daw. te­le­kom. te­le­graf

Wiktionary

Da­le­ko­pis – te­le­gra­ficz­ny na­daw­czo-od­bior­czy apa­rat dru­ku­ją­cy, słu­żą­cy do prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji w po­sta­ci al­fa­nu­me­rycz­nej. W szcze­gól­no­ści wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako abo­nenc­kie urzą­dze­nie koń­co­we (ter­mi­nal) do re­a­li­za­cji usług te­lek­so­wych.

Ze­spół na­daw­czy skła­da się z ko­de­ra, mo­du­la­to­ra oraz kla­wia­tu­ry.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dalekopisowy

Wiktionary


dalekopisowy

przy­miot­nik od: da­le­ko­pis


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy da­le­ko­pi­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekopis m.

Wiktionary


dalekoplanowy

1. znaj­du­ją­cy się na dal­szym pla­nie; dru­go­pla­no­wy;
2. ma­ją­cy mniej­sze zna­cze­nie; dru­go­pla­no­wy, dru­go­rzęd­ny, epi­zo­dycz­ny, dal­szo­pla­no­wy;
3. za­pla­no­wa­ny na póź­niej; dal­szo­pla­no­wy


SJP.pl


dalekosiężność

→ da­le­ko­sięż­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest da­le­ko­sięż­ne; cecha tych, któ­rzy są da­le­ko­sięż­ni

Wiktionary

Patrz:

dalekosiężny

Powiązane:

 przym. dalekosiężny

 przysł. dalekosiężnie

Wiktionary


dalekosiężny

ma­ją­cy da­le­ki za­sięg, da­le­ko się­ga­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) się­ga­ją­cy da­le­kiej przysz­ło­ści; wy­bie­ga­ją­cy da­le­ko w przód

 (1.2) ma­ją­cy da­le­ki za­sięg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­czy­ni­łem da­le­ko­sięż­ne dzia­ła­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalɛkɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ, AS: dalekośẽũ̯žny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekosiężność ż.

 przysł. dalekosiężnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) perspektywiczny, przyszłościowy, rozwojowy; rzad. dalekonośny

 (1.2) przest. dalekonośny

Wiktionary


dalekowidz

osoba źle wi­dzą­ca z bli­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba źle wi­dzą­ca obiek­ty znaj­du­ją­ce się bli­sko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekowidzenie n.

Wiktionary


dalekowidzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. zob. da­le­kowz­rocz­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekowidz m.

Wiktionary


dalekowidzka

→ da­le­ko­widz


SJP.pl

Patrz:

dalekowidz

dalekowidztwo

rzad­ko: wada wzro­ku po­wo­du­ją­ca słabe wi­dze­nie z bli­ska; nadwz­rocz­ność, da­le­kowz­rocz­ność, hi­per­me­tro­pia


SJP.pl


dalekowschodni

przy­miot­nik od: Da­le­ki Wschód


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Da­le­kie­go Wscho­du, wy­wo­dzą­cy się z Da­le­kie­go Wscho­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­ste­ty ma ona sporo kon­ku­ren­cji, gdyż po­ja­wi­ły się znacz­nie tań­sze firmy da­le­kows­chod­nie, które ofe­ru­ją towar o po­rów­ny­wal­nej ja­ko­ści wy­ko­na­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalɛkɔˈfsxɔdʲɲi, AS: dalekofsχodʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekowschodniość ż.

Wiktionary


dalekowzroczna

ko­bie­ta da­le­kowz­rocz­na


SJP.pl


dalekowzroczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: da­le­kowz­rocz­nie


SJP.pl


dalekowzroczność

1. wada wzro­ku po­wo­du­ją­ca słabe wi­dze­nie z bli­ska; da­le­ko­widzt­wo, nadwz­rocz­ność, hi­per­me­tro­pia;
2. prze­no­śnie: umie­jęt­ność prze­wi­dy­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. nadwz­rocz­ność.

 (1.2) przen. prze­wi­dy­wa­nie tego, co może się zda­rzyć

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dalekowzroczny

 przysł. dalekowzrocznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadwzroczność

Wiktionary


dalekowzroczny

1. taki, który źle widzi z bli­ska
2. prze­wi­du­ją­cy, pa­trzą­cy per­spek­ty­wicz­nie na spra­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­brze wi­dzą­cy na dużą od­le­głość

 (1.2) przen. prze­wi­du­ją­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalekowzroczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rzad. dalekonośny; dalekosiężny

Wiktionary


dalekość

1. znacz­na od­le­głość, duże od­da­le­nie; dal;
2. prze­no­śnie: ob­cość, obo­jęt­ność;
3. brak po­wią­za­nia lub luźny zwią­zek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­le­gła prze­strzeń

Wiktionary


dalemir

imię mę­skie


SJP.pl

Da­le­mir, Da­li­mir, Da­le­miar, Da­li­miar – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Dale-" („da­le­ko”, może też „od­da­lać”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Mogło oz­na­czać „tego, który roz­cią­ga pokój da­le­ko”. Wy­stą­pi­ło od XIII wieku.

Da­le­mir imie­ni­ny ob­cho­dzi 15 stycz­nia[], 29 paź­dzier­ni­ka, 5 li­sto­pa­da.

Wikipedia


daleszewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Da­le­sze­wo (do 1945 niem. "Fer­di­nand­ste­in") – wieś po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Gry­fi­no.

Wikipedia


daleszyce

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Da­le­szy­ce – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, sie­dzi­ba gminy wiej­sko-miej­skiej Da­le­szy­ce. Oś­ro­dek miej­ski aglo­me­ra­cji kie­lec­kiej.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2018 Da­le­szy­ce li­czy­ły 2 914 miesz­kań­ców.

Były mia­stem bi­skup­stwa kra­kow­skie­go w wo­je­wództ­wie san­do­mier­skim w ostat­niej ćwier­ci XVI wieku. Mia­sto rzą­do­we Kró­le­stwa Kon­gre­so­we­go po­ło­żo­ne było w 1827 roku w po­wie­cie kie­lec­kim, ob­wo­dzie kie­lec­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­wię­cej szkół chcą zlik­wi­do­wać pod­kie­lec­kie Da­le­szy­ce i Chę­ci­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalɛˈʃɨt͡sɛ, AS: dalešyce

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daleszycki

Wiktionary


daleszycki

przy­miot­nik od mia­sta: Da­le­szy­ce


SJP.pl


daleszyczanin

miesz­ka­niec Da­le­szyc (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


daleszyczanka

miesz­kan­ka Da­le­szyc (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


daleszyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Da­le­szyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie go­styń­skim, w gmi­nie Go­styń.

Wikipedia


dalewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­le­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. śrem­skim, w gmi­nie Śrem
  • Da­le­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Draw­sko Po­mor­skie
  • Da­le­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Ma­ria­no­wo
  • Da­le­wo – gro­ma­da

Wikipedia


dali

duża od­le­głość, od­da­le­nie


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., C., Ms., W. lp. oraz D. lm. od: dal

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lm. przesz. od: dać

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sal­va­dor Dalí (1904-1989) – hisz­pań­ski ma­larz sur­re­a­li­sta
  • Dali – w mi­to­lo­gii gru­ziń­skiej bo­gi­ni przy­ro­dy, zwie­rząt i łowów
  • Dali – mia­sto w Chi­nach, w pro­win­cji Jun­nan
  • Dali – mia­sto w Chi­nach, w pro­win­cji Gu­ang­dong
  • Dali – mia­sto na Cy­prze
  • Dali – pre­fek­tu­ra au­to­no­micz­na w Chi­nach, w pro­win­cji Jun­nan
  • Dali – po­wiat w Chi­nach, w pro­win­cji Sha­an­xi, w pre­fek­tu­rze miej­skiej We­i­nan
  • Dali – dziel­ni­ca w mie­ście wy­dzie­lo­nym Ta­iz­hong na Taj­wa­nie
  • Dali – pań­stwo hi­sto­rycz­ne na te­ry­to­rium dzis. Jun­na­nu, ist­nie­ją­ce od X do XIII wieku
  • Dali – bia­ło­ru­ska grupa mu­zycz­na
  • DALI () – sy­stem ste­ro­wa­nia oś­wiet­le­niem
  • DALI () – duń­ska firma dzia­ła­ją­ca w bran­ży audio

Wikipedia


dalia

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych; ge­or­gi­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dah­lia|ref=Dah­lia (Aste­ra­ce­ae)., ro­dzaj ro­ślin na­sien­nych na­le­żą­cych do ro­dzi­ny astro­wa­tych, ma­ją­cych ko­lo­ro­we kwia­ty uło­żo­ne w ko­szycz­ki; upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na;

 (1.2) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dal­lia pec­to­ra­lis|ref=tak., słod­ko­wod­na ryba z ro­dzi­ny mu­ław­ko­wa­tych wy­stę­pu­ją­ca w nie­wiel­kich rze­kach, je­zio­rach i ba­gnach tun­dry na Ala­sce i Sy­be­rii;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dalia – imię żeń­skie
  • dalia – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych
  • dalia – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny mu­ław­ko­wa­tych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdalʲja, AS: dalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daliowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) georginia

 (1.2) czarna ryba

Wiktionary


dalian

[czy­taj: TALjen] mia­sto w Chi­nach


SJP.pl

Da­lian (chiń. upr. 大连; chiń. trad. 大連; pi­ny­in "Dàlián"; だいれん "Da­i­ren"; ) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach, w pro­win­cji Lia­o­ning, po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Żół­tym, na pół­wy­spie Lia­o­tung. W 2020 roku li­czy­ło 4 913 879 miesz­kań­ców, a jego aglo­me­ra­cja – 7 450 785. Na­le­ży do naj­więk­szych por­tów mor­skich świa­ta.

Wikipedia


daliański

→ Da­lian [czy­taj: tal­jeń­ski]


SJP.pl


dalibor

dawne imię mę­skie


SJP.pl


dalibóg

wy­krzy­knik pod­kre­śla­ją­cy pew­ność tego, co się mówi


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) do­praw­dy

 (1.2) dial. je­że­li Bóg da

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jak Boga kocham, słowo daję, rzad. dalipan

Wiktionary


dalikowski

przy­miot­nik od: Da­li­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Da­li­ko­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potem Sąd Okrę­go­wy w Łodzi wez­wał do udzia­łu w spra­wie da­li­kow­ską pa­ra­fię.

 (1.1) Za spra­wą pod­dę­bic­kich i da­li­kow­skich wo­lon­ta­riu­szy od­wie­dzą ich baj­ko­we po­sta­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Dalików m.

Wiktionary


dalików

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Da­li­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Da­li­ków. Po­ło­żo­na 10 km na wschód od Pod­dę­bic i 28 km na pół­noc­ny za­chód od Łodzi.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie sie­radz­kim.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Da­li­ków.

Wikipedia


dalila

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Zo­bacz też: Da­li­la (imię).

Da­li­la – po­stać bi­blij­na wy­stę­pu­ją­ca w Księ­dze Sę­dziów. Była ko­chan­ką Sam­so­na, po­grom­cy Fi­li­sty­nów, przy­czy­ni­ła się do jego zguby.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest to pałac, w któ­rym miesz­ka pię­kna i wabna fi­li­styn­ka (=Fi­li­styn­ka), Da­li­la sic..

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈlʲila, AS: dalʹila

Wiktionary


daliowy

→ dalia


SJP.pl

Patrz:

dalia

dalipan

daw­niej: wy­krzy­knik uży­wa­ny w celu pot­wier­dze­nia tego, co się mówi; do­praw­dy, słowo daję


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) da­li­bóg

Wiktionary


dalisława

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary


dalisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­li­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


dalit

w In­diach: czło­wiek z naj­niż­szej grupy spo­łecz­nej; pa­rias


SJP.pl

Da­li­to­wie (po­pu­lar­nie pa­ria­si, hindi दलित, trl. "dalit" (uci­śnie­ni), daw­niej hindi "ha­ri­dźan", po­tocz­nie także "nie­do­ty­kal­ni") — zbior­cza nazwa okre­śla­ją­ca różne grupy lud­no­ści w in­dyj­skim sy­ste­mie ka­sto­wym. Za­li­cza­ją się do nich za­rów­no osoby na­le­żą­ce do naj­niż­szych kast (dźati), jak i osoby, które w ogóle znaj­du­ją się poza sy­ste­mem ka­sto­wym.

Wikipedia


dalka

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. od­le­głość

Wiktionary

Dalka (lit. "Dalka") – wieś na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie świę­ciań­skim, w gmi­nie Ma­gu­ny.

Wikipedia


dalkowski

przy­miot­nik od: Dal­ko­wo, Dal­ków


SJP.pl


dallas

mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w sta­nie Tek­sas w USA;

Wiktionary

Dal­las – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Tek­sas, sie­dzi­ba hrab­stwa Dal­las, nad rzeką Tri­ni­ty. Z po­pu­la­cją 1,3 mln miesz­kań­ców, jest dzie­wią­tym co do wiel­ko­ści mia­stem w kraju. Sta­no­wi rdzeń ko­nur­ba­cji Dal­las–Fort Worth obej­mu­ją­cej 8,1 mln miesz­kań­ców – czwar­tej pod wzglę­dem lud­no­ści i naj­szyb­ciej roz­wi­ja­ją­cej się aglo­me­ra­cji w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dallaski

Wiktionary


dallaski

→ Dal­las (nazwa wielu miej­sco­wo­ści w USA)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dal­las, do­ty­czą­cy Dal­las

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dallas n.

Wiktionary


dallasyjczyk

miesz­ka­niec Dal­las


SJP.pl


dallasyjka

miesz­kan­ka Dal­las


SJP.pl


dalm

de­ka­lu­men


SJP.pl


dalmacja

kra­i­na hi­sto­rycz­na w Chor­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na na wschod­nim wy­brze­żu Adria­ty­ku, na ob­sza­rze dzi­siej­szej Chor­wa­cji, Bośni i Her­ce­go­wi­ny oraz Czar­no­gó­ry;

Wiktionary

Dal­ma­cja ( Dal­ma­ci­ja, Dal­ma­zia, Далмација) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Chor­wa­cji, Bośni i Her­ce­go­wi­nie oraz Czar­no­gó­rze na wschod­nim wy­brze­żu Adria­ty­ku. Wcho­dzi w skład Bał­ka­nów.

Roz­cią­ga się wzdłuż wy­brze­ża Adria­ty­ku, od wyspy Pag na pół­no­cy, aż po Za­to­kę Ko­tor­ską na po­łud­niu, two­rząc pas o sze­ro­ko­ści do 50 km i dłu­go­ści około 400 km. Obej­mu­je rów­nież około 1000 przy­brzeż­nych wysp (o łącz­nej po­wierzch­ni ok. 13 tys. km²).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głów­nym mia­stem rzym­skiej Dal­ma­cji była przez długi czas Sa­lo­na.

 (1.1) Du­brow­nik jest głów­nym oś­rod­kiem tu­ry­stycz­nym Dal­ma­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dalˈmat͡sʲja, AS: dalmacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalmatyński mrz., Dalmacjusz mos., Dalmatyńczyk m., Dalmata m., Dalmatynka ż., Dalmatka ż., dalmatyńczyk m., dalmatyka ż.

 przym. dalmatyński, dalmacki

Wiktionary


dalmacjusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Del­ma­cjusz (lub Dal­ma­cjusz), "Fla­vius Iu­lius Del­ma­tius" (ur. ok. 315, zm. 337) – bra­ta­nek Kon­stan­ty­na Wiel­kie­go, wiel­ko­rząd­ca z ty­tu­łem ce­za­ra od 18 wrze­śnia 335 do 9 wrze­śnia 337 roku n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wspom­nie­nie li­tur­gicz­ne świę­te­go Dal­ma­cju­sza z Kon­stan­ty­no­po­la ob­cho­dzo­ne jest 3 sierp­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dalmacja ż.

Wiktionary


dalmacki

przy­miot­nik od: Dal­ma­cja; dal­ma­tyń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dal­ma­cją, do­ty­czą­cy Dal­ma­cji lub jej miesz­kań­ców

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalmatyński mrz., Dalmatyńczyk mos., Dalmatynka ż., dalmatyka ż., dalmatyńczyk mzw., Dalmacja ż.

 przym. dalmatyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dalmatyński

Wiktionary


dalmata

daw­niej: miesz­ka­niec Dal­ma­cji (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej); Dal­ma­tyń­czyk


SJP.pl


dalmatka

daw­niej: miesz­kan­ka Dal­ma­cji (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej); Dal­ma­tyn­ka


SJP.pl


dalmatyka

szata li­tur­gicz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. wierzch­nia szata li­tur­gicz­na dia­ko­nów;

Wiktionary

Dal­ma­ty­ka – szata li­tur­gicz­na dia­ko­na w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dia­ko­ni nie noszą or­na­tów, ich stro­jem jest dal­ma­ty­ka.

 (1.1) Szafa była wy­peł­nio­na ba­ro­ko­wy­mi dal­ma­ty­ka­mi, or­na­ta­mi i ka­pa­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalmatyński mrz., Dalmacja ż., Dalmatyńczyk m., Dalmata m., Dalmatynka ż., Dalmatka ż., dalmatyńczyk m.

 przym. dalmatyński, dalmacki

Wiktionary


dalmatynka

sa­mi­ca dal­ma­tyń­czy­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Dal­ma­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalmaˈtɨ̃nka, AS: dalmatỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalmatyński mrz., dalmatyka ż., Dalmacja, Dalmata, Dalmatka, dalmatyńczyk

:: fm. Dalmatyńczyk

 przym. dalmatyński, dalmacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Dalmatka

Wiktionary


dalmatyńczyk

pies śred­niej wiel­ko­ści, o mu­sku­lar­nej i pro­por­cjo­nal­nej syl­wet­ce, krót­kiej sier­ści ko­lo­ru bia­łe­go w cze­ko­la­do­we lub czar­ne cętki; wyżeł dal­ma­tyń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. rasa gład­ko­wło­se­go biało-czar­ne­go psa po­cho­dzą­ca z Dal­ma­cji;

Wiktionary

Dal­ma­tyń­czyk (wyżeł dal­ma­tyń­ski, "dal­ma­ti­nac") – jedna z ras psów na­le­żą­ca do grupy psów goń­czych, po­so­kow­ców i ras po­krew­nych, za­kla­sy­fi­ko­wa­na wraz z ro­dez­ja­nem do sek­cji ras po­krew­nych. Zgod­nie z kla­sy­fi­ka­cją ame­ry­kań­ską na­le­ży do grupy psów użyt­ko­wych. Typ wyż­ło­wa­ty. Nie pod­le­ga pró­bom pracy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dal­ma­tyń­czy­ki rodzą się pra­wie zu­peł­nie białe.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: dalmatỹĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dalmatyński mrz., dalmatyka ż., Dalmacja ż., Dalmatyńczyk m., Dalmata m., Dalmatynka ż., Dalmatka ż.

 przym. dalmatyński, dalmacki

Wiktionary


dalmatyński

przy­miot­nik od: Dal­ma­cja; dal­mac­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dal­ma­cją, do­ty­czą­cy Dal­ma­cji lub jej miesz­kań­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język dal­ma­tyń­ski;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­waż­niej­sze mia­sto na wy­spie rów­nież na­zy­wa­ją­ce się Korčula, jest ty­po­wym dal­ma­tyń­skim mia­stem oto­czo­nym przez wieże obron­ne, z mo­rzem czer­wo­nych da­chów, znaj­du­ją­cych się po­mię­dzy nimi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci, AS: dalmatỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dalmacja ż., Dalmatyńczyk m., Dalmata m., Dalmatynka ż., Dalmatka ż., dalmatyńczyk m., dalmatyka ż.

 przym. dalmacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. dalmacki

Wiktionary


dalmatyńskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem dal­ma­tyń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem dal­ma­tyń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku dal­ma­tyń­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdalmaˈtɨ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: dalmatỹĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


dalmierz

1. przy­rząd do po­mia­ru od­le­gło­ści; da­lo­mierz, da­le­ko­mierz, od­le­gło­ścio­mierz;
2. dal­mierz la­se­ro­wy - la­se­ro­wy przy­rząd do lo­ka­li­za­cji obiek­tów w kos­mo­sie; ko­li­dar, co­li­dar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd do zdal­ne­go po­mia­ru od­le­gło­ści;

Wiktionary

Dal­mierz (od­le­gło­ścio­mierz) – przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru od­le­gło­ści bez po­trze­by jej prze­by­wa­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzia­ła­nie dal­mie­rza op­tycz­ne­go po­le­ga na ob­ser­wa­cji przed­mio­tu za po­mo­cą dwu pra­wie rów­no­le­głych obiek­ty­wów, umie­szczo­nych na tzw. bazie i po­mia­rze kąta pa­ra­lak­sy osi op­tycz­nych obu obiek­ty­wów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dalekomierz, odległościomierz

Wiktionary


dalno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dalno (niem. "Lin­den­fel­de") – osada so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Łobez. Osada jest sie­dzi­bą so­łect­wa Dalno, do któ­re­go na­le­żą także Trze­szczy­na i Przy­bo­rze.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


dalocelownik

w woj­sko­wo­ści: przy­rząd op­tycz­ny słu­żą­cy do na­mie­rza­nia celu, usta­la­nia pa­ra­me­trów jego po­zy­cji i ruchu a na­stęp­nie prze­ka­zy­wa­nia ich do ukła­du ste­ro­wa­nia ogniem


SJP.pl

Dal­ce­low­nik – przy­rząd op­tycz­ny umoż­li­wia­ją­cy ob­ser­wa­cję oto­cze­nia, po­szu­ki­wa­nie i wy­kry­wa­nie celów, wyz­na­cze­nie kąta kur­so­we­go, kąta prze­chy­łu i przy­bli­żo­ne­go kąta biegu, a na­stęp­nie prze­ka­za­nie wy­pra­co­wa­nych da­nych o celu do ukła­du kon­tro­li ognia.

Wikipedia


dalomierz

przy­rząd do po­mia­ru od­le­gło­ści; dal­mierz, da­le­ko­mierz, od­le­gło­ścio­mierz


SJP.pl


daloporuszanie

daw­niej: prze­su­wa­nie przed­mio­tów za po­mo­cą mocy psy­chicz­nych; te­le­ki­ne­za


SJP.pl


dalszoplanowy

książ­ko­wo:
1. za­pla­no­wa­ny na póź­niej;
2. mniej ważny; epi­zo­dycz­ny


SJP.pl


dalszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: da­le­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który na­stą­pi jako ko­lej­ny; póź­niej­szy

 (1.2) od­le­gły, nie­bę­dą­cy naj­bliż­szym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W są­dzie ważą się dal­sze losy męż­czyz­ny, który zabił we włas­nej obro­nie.

 (1.2) Na wy­spie widać bi­tew­ne przy­go­to­wa­nia. Nad brze­giem po­ja­wia­ją się łucz­ni­cy i pro­ca­rze. W dal­szych sze­re­gach mio­ta­cze oszcze­pów i cięż­koz­broj­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdalʃɨ, AS: dalšy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dal m., oddalenie n.

 czas. oddalać ndk., oddalić dk.

 przysł. dalej, daleko

 wykrz. dalej

Wiktionary


dalton

jed­nost­ka masy ato­mo­wej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dal­ton (Da) – nazwa jed­nost­ki masy ato­mo­wej (mu)
  • Dal­ton – pro­gram do obli­czeń kwan­to­wo­che­micz­nych
  • Dal­ton – mo­szaw w Iz­ra­e­lu
  • Dal­ton – kra­ter na Księ­ży­cu
  • Dal­ton – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Whit­field
  • Dal­ton – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Otter Tail
  • Dal­ton – miej­sco­wość w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Berks­hi­re
  • Dal­ton – wieś w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Cha­ri­ton
  • Dal­ton – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Che­y­en­ne
  • Dal­ton – miej­sco­wość w sta­nie New Hamps­hi­re, w hrab­stwie Coös
  • Dal­ton – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Li­ving­ston
  • Dal­ton – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Wayne

Wikipedia


daltonid

zwią­zek che­micz­ny speł­nia­ją­cy prawo sta­ło­ści skła­du; zwią­zek ste­chio­me­trycz­ny


SJP.pl


daltonidowy

zwią­za­ny z dal­to­ni­dem


SJP.pl


daltonista

osoba nie­roz­róż­nia­ją­ca niek­tó­rych ko­lo­rów, zwła­szcza czer­wo­ne­go i zie­lo­ne­go; dys­chro­ma­top, achro­ma­top


SJP.pl


daltonistka

→ dal­to­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

daltonista

daltonistyczny

do­ty­czą­cy dal­to­ni­sty lub jego cho­ro­by - dal­to­niz­mu; czyli nie­roz­róż­nia­nia niek­tó­rych barw


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dal­to­niz­mem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daltonizm m., daltonista m., daltonistka ż.

Wiktionary


daltonizm

wada wzro­ku po­le­ga­ją­ca na nie­roz­poz­na­wa­niu ko­lo­rów, prze­de wszyst­kim zie­lo­ne­go i czer­wo­ne­go; śle­po­ta barw­na, dys­chro­ma­top­sja, achro­ma­top­sja, bar­wo­śle­po­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. nie­roz­róż­nia­nie ko­lo­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U psów dal­to­nizm wy­stę­pu­je znacz­nie czę­ściej niż u ludzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daltonista m., daltonistka ż.

 przym. daltonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślepota barw, deuteranopia

Wiktionary


dam

1. wyt­wor­na, ele­ganc­ka ko­bie­ta;
2. w daw­nych wie­kach: ko­bie­ta z wyż­szych sfer;
3. z sza­cun­kiem o ko­bie­cie;
4. żar­to­bli­wie: żona lub ko­chan­ka;
5. fi­gu­ra w kar­tach;
6. fi­gu­ra w sza­chach; kró­lo­wa, het­man, kró­lów­ka;
7. pio­nek w war­ca­bach; damka;
8. przed­sta­wi­ciel po­dro­dzi­ny papug wschod­nich


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 1. os. lp. przysz. od: dać

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: dama

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Port lot­ni­czy Da­ma­szek
  • DAM (ze­spół mu­zycz­ny)
  • dam – de­ka­metr - jed­nost­ka dłu­go­ści = 10 me­trów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dãm, AS: dãm

Wiktionary


dama

1. wyt­wor­na, ele­ganc­ka ko­bie­ta;
2. w daw­nych wie­kach: ko­bie­ta z wyż­szych sfer;
3. z sza­cun­kiem o ko­bie­cie;
4. żar­to­bli­wie: żona lub ko­chan­ka;
5. fi­gu­ra w kar­tach;
6. fi­gu­ra w sza­chach; kró­lo­wa, het­man, kró­lów­ka;
7. pio­nek w war­ca­bach; damka;
8. przed­sta­wi­ciel po­dro­dzi­ny papug wschod­nich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dy­styn­go­wa­na ko­bie­ta

 (1.2) karc. fi­gu­ra w kar­tach oz­na­czo­na li­te­rą Q lub D;

 (1.3) szach. zob. het­man.

 (1.4) ko­bie­ta, która otrzy­ma­ła dany order

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dama – fi­gu­ra w sza­chach
  • dama (karta) – fi­gu­ra kar­cia­na
  • dama – ła­ciń­ska nazwa ro­dza­ju ssaka z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych
  • dama – dy­styn­go­wa­na ko­bie­ta
  • Dama – wieś w Syrii, w mu­ha­fa­zie Alep­po, w dy­stryk­cie Afrin
  • Dama – miej­sco­wość w Syrii, w mu­ha­fa­zie As-Su­waj­da
  • Dama – ame­ry­kań­ski film fan­ta­sy z 2024 roku
  • DAMA – de­tek­tor czą­stek ele­men­tar­nych przez­na­czo­ny do wy­kry­wa­nia ciem­nej ma­te­rii, pra­cu­ją­cy we Wło­szech.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym stro­ju wy­glą­dasz jak praw­dzi­wa dama.

 (1.2) Do­ło­ży­łem damę kier.

 (1.3) Zbiję twoją damę i wy­gram tę par­tię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãma, AS: dãma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. damka ż.

:: zdrobn. damula ż., damulka ż., damusia ż., damuleńka ż.

 przym. damski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) królowa

 (1.3) hetman

Wiktionary


damara

na­tu­ral­na ży­wi­ca ko­pal­na lub uzy­ski­wa­na z drzew, uży­wa­na do wy­ro­bu la­kie­rów ar­ty­stycz­nych i farb gra­ficz­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­ma­ra – mia­sto w Re­pu­bli­ce Środ­ko­wo­a­fry­kań­skiej.
  • Da­ma­ra – ży­wi­ca na­tu­ral­na.
  • Da­ma­ra – lud afry­kań­ski
  • Da­ma­ra - wy­ży­na w Na­mi­bii
  • da­ma­ra – jedno z okre­śleń ro­dza­ju drzew aga­tis z ro­dzi­ny ara­u­ka­rio­wa­tych

Wikipedia


damarowy

zwią­za­ny z da­ma­rą


SJP.pl


damarski

1. zebra da­mar­ska - pod­ga­tu­nek zebry ste­po­wej;
2. afro­wiór­ka da­mar­ska - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych


SJP.pl


damarzyk

ro­śli­na wy­stę­pu­ją­ca na po­łud­nio­wych sto­kach Hi­ma­la­jów


SJP.pl

Da­ma­rzyk ("Sho­rea") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny dwus­krzy­dło­wa­tych ("Dip­te­ro­car­pa­ce­ae"). Obej­mu­je 189–196 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej na ob­sza­rze od Cej­lo­nu po po­łud­nio­we Chiny, Małe Wyspy Sun­daj­skie i Mo­lu­ki. Naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie ga­tun­ko­we jest na wy­spie Bor­neo, gdzie ro­śnie 138 ga­tun­ków z tego ro­dza­ju, w tym 91 en­de­mi­tów.

Wikipedia


damascena

ostra sza­bla lub my­śliw­ska broń śru­to­wa wyt­wa­rza­na ze stali da­ma­sceń­skiej; da­ma­scen­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. śliw­ka wę­gier­ka

Wiktionary


damascenka

ostra sza­bla lub my­śliw­ska broń śru­to­wa wyt­wa­rza­na ze stali da­ma­sceń­skiej; da­ma­sce­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Da­masz­ku

 (1.2) hand. spoż. ro­dzaj dużej jas­nej ro­dzyn­ki

 (1.3) hist. wojsk. sza­bla ze stali da­ma­sceń­skiej

 (1.4) hist. ce­nio­na strzel­ba wschod­nia z wy­trzy­ma­łej stali dzi­we­ro­wa­nej

 (1.5) ogrod. reg-pl|Poz­nań. od­mia­na śliwy wę­gier­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za prze­wod­ni­ka miał młodą, ładną i wyksz­tał­co­ną da­ma­scen­kę.

 (1.2) Zważy mi pani tak z pół kilo da­ma­sce­nek?

 (1.3) Wska­zał na sza­blę, którą miał z sobą: tu­rec­ką, mocno za­krzy­wio­ną na końcu da­ma­scen­kę.

 (1.5) Mar­me­la­da ze śli­wek: naj­ład­niej­sza jest z ren­klo­dów i da­ma­sce­nek, gdyż ma ślicz­ny, zło­ci­sty kolor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdãmaˈst͡sɛ̃nka, AS: dãmascẽnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Damaszek mrz., adamaszek mrz., demeszka ż., damaszek mrz.

:: fm. damasceńczyk mos.

 przym. damasceński, adamaszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) stpol. demeszka

Wiktionary


damasceńczyk

miesz­ka­niec Da­masz­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Da­masz­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdãmaˈst͡sɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: dãmascẽĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Damaszek mrz., adamaszek mrz.

:: fż. damascenka ż.

 przym. damasceński, adamaszkowy

Wiktionary


damasceński

zwią­za­ny z Da­masz­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Da­masz­ku, od­no­szą­cy się do Da­masz­ku, po­cho­dzą­cy z Da­masz­ku

Wiktionary

Da­ma­sceń­ski, gołąb da­ma­sceń­ski ( Da­ma­sce­ne, Damascène) – rasa go­łę­bia na­le­żą­ca do grupy ufor­mo­wa­nych (I), praw­do­po­dob­nie naj­star­sza kul­ty­wo­wa­na rasa go­łę­bia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­po­pu­lar­niej­sze u nas wę­gier­ki w in­nych kra­jach na­zy­wa­ne są da­ma­sceń­ski­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdãmaˈst͡sɛ̃j̃sʲci, AS: dãmascẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. damascenka ż., damasceńczyk m., Damaszek m., demeszka ż.

Wiktionary


damasiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


damaskina

in­kru­sto­wa­nie w me­ta­lu dru­ci­ka­mi in­ne­go me­ta­lu; da­ma­ski­naż


SJP.pl


damaskinaż

Da­ma­ski­naż (fr. "da­mas­qu­i­na­ge" z łac. "Da­ma­scus" ‘Da­ma­szek’) – tech­ni­ka zdo­bie­nia wy­ro­bów me­ta­lo­wych, gł. że­laz­nych, brą­zo­wych i mie­dzia­nych oraz wy­ko­na­nych z ok­sy­do­wa­nej stali, przez in­kru­sto­wa­nie ich zło­tem lub sre­brem, mie­dzią lub mo­sią­dzem, w efek­cie czego uzy­sku­je się su­ro­wy i szla­chet­ny kon­trast.

Wikipedia


damaskowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ada­masz­ko­wy

Wiktionary


damast

po­tocz­nie: stal da­ma­sceń­ska


SJP.pl


damastes

w mi­to­lo­gii grec­kiej: ro­zbój­nik, który na­pa­dał na po­dróż­nych i tor­tu­ro­wał ich, do­pa­so­wu­jąc do wy­mia­rów spe­cjal­ne­go łoża: ob­ci­na­jąc im nogi albo roz­cią­ga­jąc ich; Pro­kru­stes


SJP.pl


damaszek

od­mia­na śliwy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Syrii;

 (1.2) geogr. adm. mu­ha­fa­za w Syrii wokół sto­li­cy;

Wiktionary

Da­ma­szek ( ‏دمشق‎, transkr. "Di­maszk"; ‏ܕܪܡܣܘܩ‎; ‏דַּמֶּשֶׂק‎) – sto­li­ca Syrii po­ło­żo­na w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści kraju, dru­gie co do wiel­ko­ści (po Alep­po) mia­sto Syrii – 2 079 000 miesz­kań­ców (2019), cała aglo­me­ra­cja – ponad 2,8 mln miesz­kań­ców (2008).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan uro­dził się w bo­ga­tej ro­dzi­nie ma­ją­cej ogrom­ne wpły­wy w Da­masz­ku.

 (1.2) Mu­ha­fa­za Da­ma­szek gra­ni­czy od wscho­du z Jor­da­nią a od za­cho­du z Li­ba­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãˈmaʃɛk, AS: dãmašek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. damasceńczyk mos., damascenka ż.

 przym. damasceński

Wiktionary


damaszka

od­mia­na śliwy


SJP.pl

Da­masz­ka – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, w gmi­nie Tczew.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa "Bo­ro­sze­wo".

Wikipedia


damasławecki

przy­miot­nik od: Da­ma­sła­wek


SJP.pl


damasławek

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Da­ma­sła­wek (niem. "El­se­nau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim, sie­dzi­ba gminy Da­ma­sła­wek, w re­gio­nie Pa­łu­ki, na Po­je­zie­rzu Cho­dzie­skim.

Wikipedia


damat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. męż­czyz­na, który wszedł do dy­na­stii os­mań­skiej po­przez mał­żeń­stwo, zięć lub szwa­gier suł­ta­na;

Wiktionary

Damat (tur. "damat" – „pan młody”, z pers. داماد "dāmād" – „zięć”) – ofi­cjal­ny tytuł os­mań­ski, oz­na­cza­ją­cy męż­czyz­nę, który wszedł do dy­na­stii os­mań­skiej po­przez mał­żeń­stwo, sta­jąc się zię­ciem lub szwa­grem suł­ta­na.

Wikipedia


damazostwo

Da­ma­zy z mał­żon­ką; Da­ma­zo­wie


SJP.pl


damazowie

Da­ma­zy z mał­żon­ką; Da­ma­zo­stwo


SJP.pl


damazowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­ma­ze­go lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


damazy

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Da­ma­zy – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „zdo­by­wać”. Da­ma­zy – gr. "ła­god­ny, os­wo­jo­ny, ujarz­mio­ny".

Da­ma­zy imie­ni­ny ob­cho­dzi: 26 wrze­śnia, 27 wrze­śnia, 26 paź­dzier­ni­ka, 14 li­sto­pa­da, 27 li­sto­pa­da i 11 grud­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod celą ojca Da­ma­ze­go stoi bla­sza­ny pa­ra­sol­nik.

 (1.1) Cho­dzi­li­śmy z Da­ma­zym po rynku do go­dzi­ny dwu­dzie­stej.

Wiktionary


dame

[czy­taj: dejm] an­giel­ski tytuł przyz­na­wa­ny ko­bie­tom


SJP.pl

Dame – żeń­ski ek­wi­wa­lent an­giel­skie­go ty­tu­łu ho­no­ro­we­go Sir, który otrzy­mu­je ko­bie­ta uho­no­ro­wa­na Or­de­rem Łaźni, Or­de­rem św. Mi­cha­ła i św. Je­rze­go, Or­de­rem Wik­to­riań­skim lub Or­de­rem Im­pe­rium Bry­tyj­skie­go w kla­sie „Dama Krzy­ża Wiel­kie­go” lub „Dama Ko­man­dor”.

Wikipedia


damek

1. w war­ca­bach: pio­nek, który do­szedł do ostat­nie­go rzędu pól i może po­ru­szać się we wszyst­kich kie­run­kach bez ogra­ni­cze­nia od­le­gło­ści; dama;
2. rower dam­ski


SJP.pl

Damek (nep. दमेक) – gaun wikas sa­mi­ti w za­chod­niej czę­ści Ne­pa­lu w stre­fie Dha­wa­la­gi­ri w dy­stryk­cie Ba­glung. We­dług ne­pal­skie­go spisu po­wszech­ne­go z 2011 roku li­czył on 1206 go­spo­darstw do­mo­wych i 5746 miesz­kań­ców (3297 ko­biet i 2449 męż­czyzn).

Wikipedia


damenizacja

w mu­zy­ce: opra­co­wa­ny w XVIII wieku sy­stem al­ter­na­tyw­ne­go na­zew­nict­wa nut i stop­ni gamy, gdzie za­miast tra­dy­cyj­nych do, re, mi, fa, sol, la, si wpro­wa­dzo­no da, me, ni, po, tu, la, be; od­po­wied­nik sol­mi­za­cji


SJP.pl


damesa

iro­nicz­nie o ko­bie­cie sta­ra­ją­cej się ucho­dzić za damę


SJP.pl


damfować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. o parze bu­chać

Wiktionary


damfula

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ma­szy­na pa­ro­wa

Wiktionary


damian

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Da­mian – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od imie­nia bo­gi­ni Damii czczo­nej w Epi­da­u­rze, od słowa "dámios", "démios", oz­na­cza­ją­ce­go: „le­karz lu­do­wy” oraz od δαμάω, oz­na­cza­ją­ce­go: „po­skro­mi­ciel, po­grom­ca” lub „uz­dro­wi­ciel”.

W chrze­ści­jań­stwie jego pa­tro­nem jest mę­czen­nik, brat Kosmy (zob. Kosma i Da­mian). Są też inni świę­ci o tym imie­niu – Da­mian Nam Myŏng-hyŏg (†1839), ko­re­ań­ski mę­czen­nik, a także Da­mian De Ve­u­ster, bel­gij­ski mi­sjo­narz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie za­błą­dzi­my, Da­mian umie czy­tać mapy i ma kom­pas.

 (1.1) Anka chyba czuje miętę do Da­mia­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãmʲjãn, AS: dãmʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Damianowa ż., Damianówna ż., Damianostwo lm m.

:: zdrobn. Damianek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Damianek

Wiktionary


damianek

zdrob­nie­nie od: Da­mian (imię mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Da­mian

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­cze­go nie poz­wo­li­łaś Da­mian­ko­wi oglą­dać trans­mi­sji z olim­pia­dy?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Damian mos., Damianowa ż., Damianówna ż., Damianostwo lm m.

Wiktionary


damiankowie

Da­mia­nek z mał­żon­ką


SJP.pl


damiankowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­mian­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


damianostwo

Da­mian z mał­żon­ką; Da­mia­no­wie


SJP.pl


damianowie

Da­mian z mał­żon­ką; Da­mia­no­stwo


SJP.pl


damianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­mia­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


damice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Da­mi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Iwa­no­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

We wsi można zo­ba­czyć ślady wałów gro­dzi­ska o po­wierzch­ni 6 ha, da­to­wa­ne­go na druga po­ło­wę VII-X wieku, jed­ne­go z więk­szych wczes­noś­red­nio­wiecz­nych gro­dzisk ma­ło­pol­skich.

Wikipedia


damienice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Da­mie­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie bo­cheń­skim, w gmi­nie Boch­nia. Da­mie­ni­ce leżą na Pod­gó­rzu Bo­cheń­skim, na lewym brze­gu Raby, a od pół­no­cy gra­ni­czą z Pu­szczą Nie­po­ło­mic­ką.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

Wikipedia


damietta

mia­sto w Egip­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Egip­cie, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny mu­ha­fa­zy Da­miet­ta, port nad Da­miet­tą (1.2);

 (1.2) geogr. wschod­nie ramię Nilu

Wiktionary

Da­miet­ta (arab. دمياط = "Dimyāţ") – mia­sto w Egip­cie, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny mu­ha­fa­zy Da­miet­ta, port nad Da­miet­tą (wschod­nie ramię Nilu), w po­bli­żu jej uj­ścia do Morza Śró­dziem­ne­go. Mia­sto liczy ponad 200 ty­się­cy miesz­kań­ców, jest oś­rod­kiem prze­my­sło­wym i waż­nym por­tem ry­bac­kim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Woj­ska zo­sta­ły roz­gro­mio­ne pod Da­miet­tą.

Wiktionary


damięcki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­bie­sław Da­mięc­ki
  • Da­mian Da­mięc­ki
  • Ma­ciej Da­mięc­ki
  • Ma­te­usz Da­mięc­ki
  • Grze­gorz Da­mięc­ki

Wikipedia


damka

1. w war­ca­bach: pio­nek, który do­szedł do ostat­nie­go rzędu pól i może po­ru­szać się we wszyst­kich kie­run­kach bez ogra­ni­cze­nia od­le­gło­ści; dama;
2. rower dam­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rower z ob­ni­żo­nym gór­nym pa­łą­kiem ramy, poz­wa­la­ją­cy m.in. wy­god­nie jeź­dzić ko­bie­tom w spód­ni­cy oraz szyb­ciej zsia­dać

 (1.2) uprzy­wi­le­jo­wa­ny pio­nek w war­ca­bach

 (1.3) rzad. zdrobn. od: dama

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • damka – fi­gu­ra w war­ca­bach
  • damka – rower dam­ski

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dama ż.

 przym. damski

Wiktionary


damnica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dam­ni­ca (kaszb. "Dam­ni­ca" lub też "Dãbnica", He­bron­dam­nitz) – wieś o cha­rak­te­rze ma­ło­mia­stecz­ko­wym w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Dam­ni­ca. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Dam­ni­ca i so­łect­wa "Dam­ni­ca".

Wikipedia


damnicki

przy­miot­nik od: Dam­ni­ca


SJP.pl


damno

stra­ta na kur­sie w przy­pad­ku sprze­da­ży po­ni­żej ceny no­mi­nal­nej


SJP.pl

Damno (kaszb. "Damno" lub "Dãbno", Dam­men) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Dam­ni­ca. Leży na Po­brze­żu Sło­wiń­skim. Od 2026 roku w oko­li­cach wsi prze­bie­ga droga ek­spre­so­wa S6 z wę­złem dro­go­wym "Bo­brow­ni­ki."

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Damno" w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Gło­do­wo..

Wikipedia


damo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: dama

Wiktionary

Damo (gr. Δαμώ) Żyła w VI wieku p.n.e. Pi­ta­go­rej­ka, córka Pi­ta­go­ra­sa i Teano.

We­dług tra­dy­cji to jej wła­śnie Pi­ta­go­ras po­wie­rzył swoje naj­cen­niej­sze prace. Po śmier­ci Pi­ta­go­ra­sa roz­ru­chy po­li­tycz­ne w po­łud­nio­wej Ita­lii do­pro­wa­dzi­ły do zni­szcze­nia szko­ły pi­ta­go­rej­skiej i zmu­si­ły jego ucz­niów do uciecz­ki. Damo, po utra­cie ma­jąt­ku mogła sprze­dać niez­wy­kle cenne wtedy pisma sław­ne­go ojca. Nie zro­bi­ła jed­nak tego. Po jej śmier­ci prze­ka­za­ne one zo­sta­ły jej córce Bi­ta­le.

Wikipedia


damokles

dwo­rza­nin Dio­niz­ju­sza I Star­sze­go (IV w. p.n.e.)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Miecz Da­mo­kle­sa
  • Kom­pleks Da­mo­kle­sa
  • (5335) Da­moc­les – pla­ne­to­i­da
  • Da­moc­les (za­sob­nik ce­low­ni­czy)

Wikipedia


damoklesowy

taki jak u Da­mo­kle­sa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Da­mo­kle­sa


SJP.pl


damon

naz­wi­sko


SJP.pl

Damon – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Bra­zo­ria.

Wikipedia


dampc

naz­wi­sko


SJP.pl


damroka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Dam­ro­ka (Dam­ro­ca, Dą­bro­ca) – imię żeń­skie po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go. Cza­sa­mi uz­na­wa­ne za wa­riant imie­nia: Dą­brów­ka. Wy­stę­pu­je na Po­mo­rzu Wschod­nim u Ka­szu­bów.

We­dług "Be­de­ke­ra ka­szub­skie­go" au­tor­stwa Ta­de­u­sza Bol­du­a­na Dam­ro­ka ob­cho­dzi imie­ni­ny 30 sierp­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dãmˈrɔka, AS: dãmroka

Wiktionary


damski

ko­bie­cy, żeń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla ko­biet

 (1.2) zło­żo­ny z ko­biet

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • John Dam­ski – pol­ski „Spra­wied­li­wy wśród Na­ro­dów Świa­ta”
  • Mel Dam­ski – ame­ry­kań­ski re­ży­ser i pro­du­cent fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny
  • Wie­czor­nik dam­ski – ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Majt­ki ku­pi­łam w dzia­le odzie­ży dam­skiej.

 (1.2) Co mie­siąc spo­ty­kam się w dam­skim to­wa­rzy­stwie na plot­ka­ot­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãmsʲci, AS: dãmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dama ż., damka ż., damula ż.

 przysł. po damsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żeński, kobiecy; pot. babski

 (1.2) żeński, kobiecy; pot. babski

Wiktionary


damsko-męski

do­ty­czą­cy ko­biet i męż­czyzn


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) za­cho­dzą­cy mię­dzy ko­bie­tą a męż­czyz­ną, zwy­kle do­ty­czą­cy sfery sek­su­al­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ez­ja dwor­ska (…) po­zo­sta­wi­ła dzie­dzict­wo w po­sta­ci wzor­ców za­cho­wań mi­łos­nych. Cho­ciaż two­rzo­na była w cza­sach, gdy mał­żeń­stwo oz­na­cza­ło ko­niec mi­ło­ści, to z cza­sem dam­sko-męski ko­deks z niej za­czerp­nię­ty za­czął obo­wią­zy­wać w mał­żeń­stwie chrze­ści­jań­skim.

 (1.1) Dam­sko-męska pi­ro­tech­ni­ka. Męż­czyz­na wy­bu­cha, kiedy ko­bie­ta z po­je­dyn­cze­go przy­pad­ku robi re­gu­łę. A robi. Raz lub dwa za­my­ślisz się, kiedy ona opo­wia­da ci o dniu w pracy, usły­szysz „ty nigdy mnie nie słu­chasz”.

Wiktionary


damskość

→ dam­ski


SJP.pl

Patrz:

damski

damula

lek­ce­wa­żą­co: ko­bie­ta ele­ganc­ka lub po­zu­ją­ca na taką; da­mu­sia, da­mul­ka


SJP.pl


damuleńka

zdrob­nie­nie od: da­mu­la


SJP.pl


damulka

zdrob­nie­nie od: da­mu­la


SJP.pl


damulkowaty

po­tocz­nie: przy­po­mi­na­ją­cy za­cho­wa­niem da­mul­kę


SJP.pl


damusia

lek­ce­wa­żą­co: ko­bie­ta ele­ganc­ka lub po­zu­ją­ca na taką; da­mu­la, da­mul­ka


SJP.pl


damuzela

daw­niej:
1. ko­bie­ta lek­kich oby­cza­jów lub ko­bie­ta ma­ją­ca przy­god­ne kon­tak­ty sek­su­al­ne z męż­czyz­na­mi; la­fi­ryn­da;
2. z nie­chę­cią o ele­ganc­kiej ko­bie­cie lub po­zu­ją­cej na taką; da­mu­la


SJP.pl


damy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lo­rii­nae|Selby|ref=tak., po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny papug wschod­nich;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: dama

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 1. os. lm. przysz. od: dać

Wiktionary

Damy, lory (Lo­rii­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny papug wschod­nich (Psit­ta­cu­li­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­dro­dzi­na dam obej­mu­je ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w Au­stra­laz­ji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dama ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lory

Wiktionary


dan

sto­pień mi­strzow­skie­go wysz­ko­le­nia w sztu­kach walki (judo, ka­ra­te, ai­ki­do)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) sport. jeden z dzie­się­ciu stop­ni mi­strzow­skich we wschod­nich sy­ste­mach walki (dżudo, ka­ra­te) oz­na­cza­ją­cych po­ziom wta­jem­ni­cze­nia i opa­no­wa­nia tech­nik walki i da­ją­cy prawo do no­sze­nia czar­ne­go pasa

 (1.2) sto­pień mi­strzow­ski w grach: go i shogi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dan − kibuc w Iz­ra­e­lu
  • Dan − rzeka w pół­noc­nym Iz­ra­e­lu, do­pływ Jor­da­nu
  • Tel Dan − sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w Iz­ra­e­lu utoż­sa­mia­ne z bi­blij­nym mia­stem Dan
  • Dan – rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w Wir­gi­nii i Ka­ro­li­nie Pół­noc­nej
  • Dan − po­stać bi­blij­na z Księ­gi Ro­dza­ju
  • Dan I – le­gen­dar­ny wład­ca Danii
  • Dan I (zm. 1386) – ho­spo­dar wo­ło­ski
  • Dan II (zm. 1432) – ho­spo­dar wo­ło­ski
  • Dan − lud za­chod­nio­a­fry­kań­ski
  • Język dan − język z afry­kań­skiej grupy ję­zy­ków mande
  • Dan − naj­star­szy wiek pa­le­o­ge­nu (i ca­łe­go ke­no­zo­i­ku)
  • Dan − ter­min za­czerp­nię­ty z ję­zy­ka ja­poń­skie­go, oz­na­cza­ją­cy sto­pień, po­ziom

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ma­ciek za­dzi­wił wszyst­kich, gdy już po roku gry zdo­był pier­wszy dan.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãn, AS: dãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. danowiec

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 rzecz. danowiec

frazeologia.

etymologia.

 etym|japońskie|段. (dan)

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) dan

* esperanto: (1.2) danno

źródła.

== dan (język angielski.) ==

wymowa.

 audioUS|En-us-dan.ogg.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dan.wav.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) sport. dan

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


dana

wyraz wy­stę­pu­ją­cy w przyś­pie­wach lu­do­wych (oj, dana, dana!)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­je­dyn­cza wia­do­mość, por­cja in­for­ma­cji

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: dan

forma przy­miot­ni­ka.

 (3.1) M. i W. ż. lp. od: dany

wy­krzy­knik

 (4.1) etn. lu­do­wy zaś­piew za­chę­ca­ją­cy do tańca

forma cza­sow­ni­ka.

 (5.1) ims. przym. bier­ny ż. od: dać

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dana – przy­sió­łek w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Puck
  • Dana – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Hen­der­son
  • Dana – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie La Salle
  • Dana – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ver­mil­lion
  • Dana – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Gre­e­ne
  • Lady Dana – ho­len­der­ska DJka gra­ją­ca mu­zy­kę Hard­sty­le
  • Dana – ir­landz­ka pio­sen­kar­ka, zwy­cięż­czy­ni Kon­kur­su Pio­sen­ki Eu­ro­wiz­ji w 1970
  • Dana In­ter­na­tio­nal – iz­ra­el­ska pio­sen­kar­ka, zwy­cięż­czy­ni Kon­kur­su Pio­sen­ki Eu­ro­wiz­ji w 1998
  • forma imie­nia Da­nu­ta
  • Chór Dana – grupa wo­kal­na za­ło­żo­na w 1928 roku przez Wła­dy­sła­wa Da­ni­łow­skie­go
  • DANA – zja­wi­sko po­do­go­we
  • Ar­ma­to­ha­u­bi­ca wz. 1977 Dana – cze­cho­sło­wac­kie sa­mo­bież­ne dzia­ło po­lo­we

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spoś­ród prze­ka­za­nych in­for­ma­cji tylko jedna dana mi­ja­ła się z praw­dą.

 (2.1) Po za­wo­dach mój syn stał się szczę­śli­wym po­sia­da­czem trze­cie­go dana.

 (3.1) Żadna rzecz nie jest nam dana raz na za­wsze.

 (4.1) Oj dana, dana, go­rzał­ko ko­cha­na!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãna, AS: dãna

Wiktionary


danae

w mi­to­lo­gii grec­kiej: córka Akri­sio­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. kró­lew­na z Argos, córka Akriz­jo­sa i Eu­ry­dy­ki oraz matka Per­se­u­sza;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Danae – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny my­szo­pło­cho­wa­tych, po­wo­li ros­ną­cy krzew czę­ścio­wo zi­motr­wa­ły, zi­mo­zie­lo­ny. Two­rzy zwar­te kępy łu­ko­wa­tych, zie­lo­nych łodyg po­kry­tych lan­ce­to­wa­ty­mi ga­łę­zia­ka­mi. Bli­sko sp...
  • Danae – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny wy­głod­ko­wa­tych
  • Danae – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­lew­na z Argos, córka Akriz­jo­sa, matka Per­se­u­sza
  • Danae – obraz Gu­sta­va Klim­ta
  • Danae – obraz Rem­brand­ta
  • Danae – obraz Ty­cja­na
  • Danae – obraz Tin­to­ret­ta
  • Ju­pi­ter i Danae – obraz Tie­po­lo
  • Danae – obraz Cor­reg­gia
  • Danaë – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 61
  • Cal­li­nec­tes danae – ga­tu­nek sko­ru­pia­ka z ro­dzi­ny por­tu­ni­ko­wa­tych
  • Cha­u­lio­dus danae – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny wę­żo­ro­wa­tych

Wikipedia


danaida

przy­rząd do po­mia­ru na­tę­że­nia prze­pły­wu cie­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. każda z pięć­dzie­się­ciu kró­le­wien z Argos, córek Da­na­o­sa; za za­mor­do­wa­nie (z wy­jąt­kiem jed­nej) swych mężów zo­sta­ły ska­za­ne w Tar­ta­rze na na­peł­nia­nie dziu­ra­wej becz­ki wodą no­szo­ną w si­tach albo dziu­ra­wych dzba­nach;

 (1.2) mitgr. jedna z nimf

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • da­na­i­da – przy­rząd do po­mia­ru na­tę­że­nia prze­pły­wu cie­czy
  • Da­na­i­da (Da­na­i­dy) – w mi­to­lo­gii grec­kiej każda z pięć­dzie­się­ciu córek Da­na­o­sa
  • Da­na­i­da (Da­na­is) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z nimf
  • Danae – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • da­na­id wę­drow­ny (Da­na­us ple­xip­pus) – motyl z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny da­na­i­do­wa­tych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdãnaˈjida, AS: dãnai ̯ida

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. danaida ż.

 przym. danaidowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Danais

Wiktionary


danaidowate

po­dro­dzi­na mo­ty­li


SJP.pl

Da­na­i­do­wa­te (Da­na­i­nae) – po­dro­dzi­na owa­dów z rzędu mo­ty­li. Wy­stę­pu­ją one w la­sach Azji, Ame­ry­ki Pół­noc­nej oraz Afry­ki, czyli te­re­nach tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych.

Wikipedia


danaidowy

da­rem­ny, be­zo­woc­ny


SJP.pl


danajski

1. zwią­za­ny z Da­na­ja­mi, Gre­ka­mi, któ­rzy pod­stęp­nym darem w po­sta­ci konia tro­jań­skie­go zdo­by­li Troję;
2. da­naj­ski dar - nie­szcze­ry dar, ofia­ro­wa­ny w złej in­ten­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Da­na­ja­mi, do­ty­czą­cy Da­na­jów (jedna z nazw Acha­jów u Ho­me­ra)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danajowie lm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) achajski

Wiktionary


danaos

Da­na­os (gr. Δαναός "Da­na­ós", łac. "Da­na­us") – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Be­lo­sa i An­chi­noe, brat króla Egip­tu Aj­gyp­to­sa, oj­ciec pięć­dzie­się­ciu córek Da­na­id. Uciekł z Egip­tu w oba­wie przed bra­tem Aj­gyp­to­sem wraz z cór­ka­mi i osied­lił się w Argos, gdzie wkrót­ce zo­stał ob­wo­ła­ny kró­lem. Z jego roz­ka­zu córki za­mor­do­wa­ły swych mężów pod­czas nocy po­ślub­nej.

Wikipedia


danburyt

rzad­ki mi­ne­rał o dużej twar­do­ści i sła­bej łu­pli­wo­ści


SJP.pl

Dan­bu­ryt – rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, bę­dą­cy bo­ro­krze­mia­nem wap­nia. Nazwa jest zwią­za­na z miej­scem wy­stę­po­wa­nia – Dan­bu­ry w Con­nec­ti­cut, USA; gdzie zo­stał od­kry­ty w 1839 r. w zme­ta­mor­fi­zo­wa­nych do­lo­mi­tach.

Wikipedia


dance

[czy­taj: dens lub dans] mu­zy­ka po­pu­lar­na przez­na­czo­na do tańca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. wspól­na nazwa kilku spo­krew­nio­nych ga­tun­ków elek­tro­nicz­nej mu­zy­ki ta­necz­nej

Wiktionary

Dance (ang. "ta­niec") – ter­min wie­loz­nacz­ny, w naj­szer­szym sen­sie oz­na­cza­ją­cy każdy ro­dzaj mu­zy­ki ta­necz­nej, nie­za­leż­nie od jej cha­rak­te­ru.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dãw̃s, AS: dãũ̯s

Wiktionary


dance'owy

→ dance [czy­taj: den­so­wy lub dan­so­wy]; dan­so­wy, dance


SJP.pl


dancefloor

[czy­taj: dens­flor] miej­sce do tań­cze­nia w dy­sko­te­ce lub klu­bie


SJP.pl


dancehall

[czy­taj: dens­hol] ta­niec i ga­tu­nek mu­zycz­ny po­cho­dzą­cy z Ja­maj­ki


SJP.pl

Dan­ce­hall – ga­tu­nek mu­zycz­ny wy­wo­dzą­cy się z Ja­maj­ki, pow­sta­ły pod ko­niec lat sie­dem­dzie­sią­tych z kla­sycz­ne­go reg­gae. Jest jed­nak od niego o wiele szyb­szy i ży­wszy, a ar­ty­ści śpie­wa­ją do pod­kła­dów zwa­nych rid­di­ma­mi, gra­nych przez se­lek­to­rów. Naj­bar­dziej ero­tycz­nym ro­dza­jem tańca do tej mu­zy­ki jest.

Wikipedia


dancehallowy

→ dan­ce­hall [czy­taj: dens­ho­lo­wy]


SJP.pl


dancewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Dan­ce­wicz – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 516 osób.

Wikipedia


dancing

[czy­taj: dans-ing] dan­sing;
1. ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja ze spe­cjal­nym miej­scem i mu­zy­ką do tańca
2. tańce w lo­ka­lu pu­blicz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­ba­wa z tań­ca­mi or­ga­ni­zo­wa­na w lo­ka­lu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dan­cing (dan­sing) – za­ba­wa ta­necz­na w ka­wiar­ni lub re­sta­u­ra­cji, po­tań­ców­ka
  • Dan­cing – sin­gel ja­poń­skiej pio­sen­kar­ki Mai Ku­ra­ki
  • Dan­cing – sin­gel au­stra­lij­skiej pio­sen­kar­ki Kylie Mi­no­gue
  • Dan­cing – album z pio­sen­ka­mi do spek­ta­klu Dan­cing we­dług Marii Paw­li­kow­skiej-Jas­no­rzew­skiej, zre­a­li­zo­wa­ne­go w Te­a­trze Po­lo­nia, śpie­wa Kry­sty­na Janda, muz. Jerzy Sa­ta­now­ski
  • Dan­cing – Złota ko­lek­cja – album Kry­sty­ny Jandy z serii Złota ko­lek­cja: Por­tre­ty mu­zycz­ne, za­wie­ra głów­nie pio­sen­ki do słów Marii Paw­li­kow­skiej-Jas­no­rzew­skiej i Agniesz­ki Osiec­kiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poz­na­łam Wal­de­ma­ra na dan­cin­gu w Cie­szy­nie latem 57. roku.

 (1.1) Zła­pa­li go, gdy roz­pro­wa­dzał dragi po dan­cin­gach w śród­mie­ściu Wroc­ła­wia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dancingowy

Wiktionary


dancingowy

zwią­za­ny z dan­cin­giem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dan­cin­giem, do­ty­czą­cy dan­cin­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­ła­pał ją z obcym fa­ce­tem w jed­nym z klu­bów dan­cin­go­wych w śród­mie­ściu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dancing mrz.

Wiktionary


danczowski

naz­wi­sko


SJP.pl


dandasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; po­zy­cja sie­dzą­ca, w któ­rej nogi są wy­pro­sto­wa­ne, leżą na po­dło­żu, plecy wy­pro­sto­wa­ne pro­sto­pad­le do po­dło­ża, ręce wzdłuż tu­ło­wia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozycja kija, kij

Wiktionary


dandong

mia­sto w Chi­nach; Tan­tung


SJP.pl

Dan­dong (chiń. upr. 丹东; pi­ny­in "Dāndōng") – mia­sto o sta­tu­sie pre­fek­tu­ry miej­skiej w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach, w pro­win­cji Lia­o­ning, port mor­ski i śród­lą­do­wy nad rzeką Jalu, w po­bli­żu jej uj­ścia do Morza Żół­te­go, na gra­ni­cy z Koreą Pół­noc­ną.

W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców mia­sta wy­no­si­ła 673 737. Pre­fek­tu­ra miej­ska w 1999 roku li­czy­ła 2 405 302 miesz­kań­ców. Oś­ro­dek prze­my­słu drzew­ne­go, jed­wab­ni­cze­go, che­micz­ne­go, pa­pier­ni­cze­go i me­ta­lur­gicz­ne­go.

Wikipedia


dandoński

→ Dan­dong


SJP.pl

Patrz:

Dandong

dandy

[czy­taj: dandi] męż­czyz­na prze­sad­nie dba­ją­cy o swój wy­gląd i dobre ma­nie­ry; dan­dys, ele­gan­cik, mod­niś, goguś, laluś, stroj­niś, pię­kniś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na skru­pu­lat­nie dba­ją­cy o strój i o prze­strze­ga­nie form to­wa­rzy­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Karol, nasz kla­so­wy dandy, wciąż robi wra­że­nie na che­mi­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dandys mos., dandyzm mrz.

 przym. dandysowaty, dandysowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dandys, elegant, goguś, modniś, laluś

Wiktionary


dandys

męż­czyz­na prze­sad­nie dba­ją­cy o swój wy­gląd; dandy, goguś, laluś, stroj­niś, pię­kniś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na skru­pu­lat­nie dba­ją­cy o strój i o prze­strze­ga­nie form to­wa­rzy­skich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãndɨs, AS: dãndys

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dandy mos., dandyzm mrz.

 przym. dandysowaty, dandysowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elegant, modniś, strojniś, goguś; środ. dandy metroseksualny

Wiktionary


dandyska

→ dan­dy­ska


SJP.pl

Patrz:

dandyska

dandysowaty

ma­ją­cy cechy dan­dy­sa, wła­ści­wy dan­dy­so­wi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy cechy dan­dy­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego dan­dy­so­wa­te za­cho­wa­nia de­ner­wu­ją ko­le­gów z pracy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dandy mos., dandys mos., dandyzm mrz.

 przym. dandysowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gogusiowaty, lalusiowaty

Wiktionary


dandysowski

→ dan­dys


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dan­dy­sem, do­ty­czą­cy dan­dy­sa

Wiktionary

Patrz:

dandys

Powiązane:

 rzecz. dandy mos., dandys mos., dandyzm mrz.

 przym. dandysowaty

Wiktionary


dandyzm

wy­szu­ka­na ele­gan­cja w stro­ju i spo­so­bie bycia, czę­sto prze­sad­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) skru­pu­lat­ne dba­nie o ubiór i o za­cho­wy­wa­nie form to­wa­rzy­skich przez męż­czyzn

Wiktionary

Dan­dyzm – wy­szu­ka­na, nie­kie­dy prze­sad­na, ele­gan­cja w spo­so­bie bycia. Cha­rak­te­ry­zu­je się szcze­gó­ło­wą dba­ło­ścią o strój w naj­mod­niej­szym fa­so­nie i nie­na­gan­ne ma­nie­ry. Czę­sto prze­sad­ną kur­tu­az­ją. Dan­dy­sów wy­roż­nia­ła ory­gi­nal­ność za­rów­no w wy­glą­dzie, jak i za­cho­wa­niu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dandy mos., dandys mos.

 przym. dandysowaty, dandysowski

Wiktionary


dane

1. fakty, na któ­rych można się oprzeć w wy­wo­dach; in­for­ma­cje;
2. szan­se po­wo­dze­nia;
3. do­wol­ne in­for­ma­cje przet­wa­rza­ne przez kom­pu­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) wia­do­mo­ści, in­for­ma­cje sta­no­wią­ce pod­sta­wy jakiś twier­dzeń, prze­ko­nań, wnio­sków

 (1.2) in­for­ma­cje na temat ja­kiejś osoby

 (1.3) zbiór in­for­ma­cji przet­wa­rza­nych elek­tro­nicz­nie lub skła­do­wa­nych na no­śni­kach

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przym. bier­ny n. i nmos. od: dać

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) M., B. i W. lm. od: dana

forma przy­miot­ni­ka.

 (4.1) M., B. i W. n. lp. oraz nmos. lm. od: dany

Wiktionary

Uję­cie Ga­dom­skie­go.

We­dług Ga­dom­skie­go me­ta­te­o­rii TOGA dane są zde­fi­nio­wa­ne tak: "wszyst­ko co jest/może być przet­wa­rza­ne umy­sło­wo lub kom­pu­te­ro­wo." W tym sen­sie dane są po­ję­ciem re­la­tyw­nym, ist­nie­ją tylko razem z po­ję­ciem przet­wa­rza­nia da­nych i mogą przyj­mo­wać takie po­sta­ci jak: znaki, mowa, wy­kre­sy i sy­gna­ły.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pi­sząc list na ko­per­cie mu­sisz podać dane od­bior­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãnɛ, AS: dãne

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źródła

 (1.3) informacje

Wiktionary


danecki

naz­wi­sko


SJP.pl


danek

zdrob­nia­le o daniu (w zna­cze­niu po­tra­wy)


SJP.pl

Danek (niem. "Dangelshübel", 755 m n.p.m.) – wznie­sie­nie w Kar­ko­no­szach, w obrę­bie Po­gó­rza Kar­ko­no­skie­go.

Po­ło­żo­ny jest w za­chod­niej czę­ści Po­gó­rza Kar­ko­no­skie­go, nad Szklar­ską Po­rę­bą Górną i Ma­ry­si­nem.

Zbu­do­wa­ny z gra­ni­tu kar­ko­no­skie­go. Pod szczy­tem i na zbo­czach po­je­dyn­cze skał­ki.

Wikipedia


danetyka

dzie­dzi­na wie­dzy zaj­mu­ją­ca się ana­li­zą da­nych; data scien­ce, da­no­lo­gia


SJP.pl


dango

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. tra­dy­cyj­ne ja­poń­skie klu­ski z mąki ry­żo­wej;

Wiktionary

Dango (jap. 団子) – tra­dy­cyj­ne ja­poń­skie klu­ski ro­bio­ne z mo­chi­ko, czyli mąki ry­żo­wej, zbli­żo­ne do mochi. Czę­sto po­da­je się je do zie­lo­nej her­ba­ty.

Dango są ja­da­ne przez cały rok, na różne spo­so­by, za­leż­nie od pory roku. Zaz­wy­czaj po­da­je się po trzy-czte­ry sztu­ki na­bi­te na szpad­kę.

Wikipedia


dania

1. po­tra­wa po­da­wa­na do spo­ży­cia;
2. danie fir­mo­we - po­tra­wa bę­dą­ca spe­cjal­no­ścią re­sta­u­ra­cji;
3. danie ba­ro­we - pro­sta, tania po­tra­wa ser­wo­wa­na w ba­rach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Ko­pen­ha­dze;

Wiktionary

Dania ( Dan­mark) – pań­stwo po­ło­żo­ne w Eu­ro­pie Pół­noc­nej (Skan­dy­na­wia), najm­niej­sze z państw nor­dyc­kich. Wraz z Gren­lan­dią oraz Wy­spa­mi Ow­czy­mi two­rzy Wspól­no­to­we Kró­le­stwo Danii. Kon­ty­nen­tal­na Dania gra­ni­czy od po­łud­nia z Niem­ca­mi, zaś przez cie­śni­nę Sund są­sia­du­je ze Szwe­cją. Po­sia­da też gra­ni­cę z Ka­na­dą na wy­spie Hansa. Dania jest człon­kiem Unii Eu­ro­pej­skiej, NATO oraz ONZ.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dania jest kra­jem eu­ro­pej­skim po­ło­żo­nym w Skan­dy­na­wii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãɲja, AS: dãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. duński mrz., Duńczyk mos., Dunka ż.

 przym. duński

Wiktionary


danie

1. po­tra­wa po­da­wa­na do spo­ży­cia;
2. danie fir­mo­we - po­tra­wa bę­dą­ca spe­cjal­no­ścią re­sta­u­ra­cji;
3. danie ba­ro­we - pro­sta, tania po­tra­wa ser­wo­wa­na w ba­rach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­je­dyn­cza po­tra­wa skła­da­ją­ca się na po­si­łek

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta re­sta­u­ra­cja po­da­je tylko dania we­ge­ta­riań­skie.

 (1.2) Danie komuś ła­pów­ki jest tak samo złe jak jej przy­ję­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãɲɛ, AS: dãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawanie n., dawca m., dawczyni ż., dawstwo n., danina ż., podawanie n., rozdanie n.

 czas. dać dk., dawać ndk., podawać ndk.

 temsłow. -daniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potrawa

 (1.2) wręczenie

Wiktionary


daniec

naz­wi­sko


SJP.pl

Da­niec (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Da­nietz) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Chrzą­sto­wi­ce.

Wikipedia


daniel

ssak z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych o cha­rak­te­ry­stycz­nym, ło­pa­to­wa­tym po­ro­żu u sam­ców, spo­ty­ka­ny nie­mal w całej Eu­ro­pie, także w Azji Mniej­szej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dama dama|ref=tak., ga­tu­nek ro­śli­no­żer­ne­go ssaka z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych;

 (1.2) zool. ssak na­le­żą­cy do ga­tun­ku da­nie­li (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­niel – imię mę­skie
  • Da­niel – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny je­le­ni
  • Da­niel – pro­rok z bi­blij­nej Księ­gi Da­nie­la
  • Da­niel – po­stać wspom­nia­na w Księ­dze Eze­chie­la
  • Da­niel z Egip­tu – zm. 309, świę­ty, mę­czen­nik
  • Da­niel – śred­nio­wiecz­ny bi­skup Win­che­ste­ru
  • Da­niel – pił­karz pla­żo­wy
  • Da­niel Ha­lic­ki – król Rusi w la­tach 1253–1264, za­ło­ży­ciel Lwowa
  • Da­niel Kło­sek – pol­ski wo­ka­li­sta
  • Ali­cja Da­niel – pol­ska ju­docz­ka
  • Da­niel (Dmi­trij Bo­ry­so­wicz Alek­san­drow, ur. 1930, zm. 2010) – bi­skup Ro­syj­skie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go poza gra­ni­ca­mi Rosji
  • Da­niel Ben­nett (Di­mi­trios Bia­zis, ur. 1977) – du­chow­ny Pa­triar­cha­tu alek­san­dryj­skie­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdãɲɛl, AS: dãńel

Wiktionary

Powiązane:

 przym. danieli

 rzecz. Daniel mos.

Wiktionary


daniela

ssak z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych o cha­rak­te­ry­stycz­nym, ło­pa­to­wa­tym po­ro­żu u sam­ców, spo­ty­ka­ny nie­mal w całej Eu­ro­pie, także w Azji Mniej­szej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Da­niel

Wiktionary

Da­nie­la – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Da­niel.

Wikipedia

Patrz:

daniel

Przykłady

 (1.1) Nie ma Da­nie­li, wysz­ła z psem na spa­cer.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãˈɲɛla, AS: dãńela

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daniel m., Dana ż.

Wiktionary


danielak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Da­nie­lak – lot­nik
  • Fran­ci­szek Da­nie­lak – ko­mu­ni­sta
  • Jo­lan­ta Da­nie­lak – po­li­tyk, se­na­tor IV i V ka­den­cji
  • Le­szek Da­nie­lak – gang­ster
  • Lud­wik Da­nie­lak – ska­ut­mistrz, aktor, sza­chi­sta, pocz­to­wiec, po­legł w 1939 r. w Modl­nej
  • Mi­ro­sław Da­nie­lak – gang­ster
  • Fajga Mind­la Da­nie­lak (He­le­na Wo­liń­ska) – woj­sko­wa pro­ku­ra­tor, zbrod­niar­ka sta­li­now­ska
  • Lutek Da­nie­lak – po­stać fik­cyj­na, bo­ha­ter fil­mów Wo­dzi­rej z 1977 i Bo­ha­ter roku z 1986
  • Wa­len­ty Da­nie­lak – emi­sa­riusz, dzia­łacz spo­łecz­ny, radca praw­ny, re­sta­u­ra­tor

Wikipedia


danielczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


danielek

zdrob­nie­nie od: Da­niel (imię mę­skie); Danuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Da­niel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­niel­ku, pomóż ma­mu­si wnieść spra­wun­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daniel mos.

 przym. Danielowy

Wiktionary


danielewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Da­nie­le­wicz (1843–1935) – pol­ski de­mo­graf i sta­ty­styk
  • Do­ro­ta Da­nie­le­wicz-Ker­ski (ur. 1964) – pol­ska sla­wist­ka, dzien­ni­kar­ka i pi­sar­ka
  • Ga­brie­la Da­nie­le­wicz (ur. 1939) − dzien­ni­kar­ka, pi­sar­ka, do­ku­men­ta­list­ka dzie­jów gdań­skich Po­la­ków
  • Her­sze­łe Da­nie­le­wicz (1882–1942) – pol­ski poeta lu­do­wy, pu­bli­cy­sta i fol­klo­ry­sta na­ro­do­wo­ści ży­dow­skiej, two­rzą­cy w ję­zy­ku ji­dysz,
  • Irena Da­nie­le­wicz-Ferch­min − pol­ski fizyk, dr hab.
  • Jerzy Da­nie­le­wicz (1921–1997) – pol­ski hi­sto­ryk, prof. dr hab. nauk hu­ma­ni­stycz­nych
  • Jerzy Da­nie­le­wicz (ur. 1947) – pol­ski fi­lo­log kla­sycz­ny, li­te­ra­tu­roz­naw­ca-hel­le­ni­sta, tłu­macz po­ez­ji i prozy grec­kiej oraz po­ez­ji ła­ciń­skiej i nie­miec­kiej, prof. dr hab.
  • Józef Da­nie­le­wicz (1880–1941) – pol­ski włó­kniarz, dzia­łacz PPS, czło­nek Rady Miej­skiej w Łodzi, se­na­tor II ka­den­cji II RP
  • Krzysz­tof Da­nie­le­wicz (ur. 1991) – pol­ski pił­karz
  • Leon Da­nie­le­wicz (1878–1970) – pol­ski ogrod­nik i pla­ni­sta
  • Mag­da­le­na Da­nie­le­wicz (ur. 1961) – pro­fe­sor dok­tor ha­bi­li­to­wa­na, pol­ska ję­zy­koz­naw­czy­ni
  • Mar­cin Da­nie­le­wicz (ur. 1976) – pol­ski pił­karz

Wikipedia


danielewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Igna­cy Da­nie­lew­ski (1829-1907) – pol­ski pi­sarz lu­do­wy, wy­daw­ca i dru­karz
  • Cyryl Da­nie­lew­ski (1864-1923) – pol­ski dra­ma­turg, ko­me­dio­pi­sarz, li­bre­ci­sta ope­ret­ko­wy, aktor, li­te­rat
  • Tad Da­nie­lew­ski (1921-1993) – ame­ry­kań­ski re­ży­ser fil­mo­wy, pro­du­cent i pe­da­gog
  • Ry­szard Da­nie­lew­ski (1933-1990) – pol­ski dzien­ni­karz i pu­bli­cy­sta
  • Mar­cin Da­nie­lew­ski (ur. 1984) – pol­ski ar­che­o­log

Wikipedia


danieli

ssak z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych o cha­rak­te­ry­stycz­nym, ło­pa­to­wa­tym po­ro­żu u sam­ców, spo­ty­ka­ny nie­mal w całej Eu­ro­pie, także w Azji Mniej­szej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zool. zwią­za­ny z da­nie­lem

Wiktionary

Patrz:

daniel

Powiązane:

 rzecz. daniel mzw.

Wiktionary


danielica

sa­mi­ca da­nie­la


SJP.pl


danieliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­nie­li lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


danielkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­niel­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


daniell

[czy­taj: de­niyl] naz­wi­sko


SJP.pl


danielostwo

Da­niel z mał­żon­ką; Da­nie­lo­wie


SJP.pl


danielowie

Da­niel z mał­żon­ką; Da­nie­lo­stwo


SJP.pl


danielowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­nie­la (Da­nie­li) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Da­nie­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­la­zła swój kla­ser w Da­nie­lo­wym tor­ni­strze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daniel mos., Danielek mos.

Wiktionary


daniels

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wil­liam H. Da­niels (1901-1970) – ame­ry­kań­ski ope­ra­tor fil­mo­wy
  • Wil­liam Da­niels (ur. 1927) – ame­ry­kań­ski aktor
  • Ant­ho­ny Da­niels (ur. 1946) – an­giel­ski aktor
  • Jeff Da­niels (ur. 1955) – ame­ry­kań­ski aktor
  • Dyson Da­niels (ur. 2003) – au­stra­lij­ski ko­szy­karz
  • Da­niels – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Wir­gi­nia Za­chod­nia, w hrab­stwie Ra­le­igh
  • Da­niels – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Bur­nett
  • Da­niels (ang. Da­niels Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Bur­nett
  • hrab­stwo Da­niels (ang. Da­niels Co­un­ty) – w sta­nie Mon­ta­na

Wikipedia


danielski

naz­wi­sko


SJP.pl


danielsson

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Erik Da­niels­son – szwedz­ki muzyk, kom­po­zy­tor, wo­ka­li­sta, autor tek­stów i gra­fik
  • Kikki Da­niels­son – szwedz­ka pio­sen­kar­ka
  • Lars Da­niels­son – szwedz­ki kon­tra­ba­si­sta jaz­zo­wy
  • Stig Da­niels­son – szwedz­ki lek­ko­at­le­ta
  • Sören Da­niels­son – szwedz­ki pię­ściarz
  • Tho­mas Da­niels­son – szwedz­ki kie­row­ca wy­ści­go­wy

Wikipedia


danieluk

naz­wi­sko


SJP.pl


danik

zdrob­nie­nie od: Da­niel (imię mę­skie); Da­nie­lek


SJP.pl


danilczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


danilewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrian Da­ni­le­wicz – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Blan­ka Da­ni­le­wicz – pol­ska dzien­ni­kar­ka, re­por­ter te­le­wi­zyj­ny, fil­mo­wiec

Wikipedia


daniluk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Da­ni­luk – pod­la­ski mi­styk
  • Da­riusz Da­ni­luk – pol­ski praw­nik
  • Iwona Da­ni­luk – pol­ska biath­lo­nist­ka, olim­pij­ka
  • Jacek Da­ni­luk – pol­ski jeź­dziec, olim­pij­czyk
  • Jan Da­ni­luk – pol­ski hi­sto­ryk
  • Józef Da­ni­luk – pol­ski dzia­łacz so­cja­li­stycz­ny, zecer
  • Ma­rian Da­ni­luk – pol­ski woj­sko­wy i eko­no­mi­sta
  • Piotr Da­ni­luk – pol­ski strze­lec spor­to­wy

Wikipedia


danina

1. obo­wiąz­ko­we świad­cze­nie w na­tu­rze lub w pie­nią­dzach na rzecz pa­nu­ją­ce­go, pań­stwa lub gminy;
2. daw­niej: opła­ta na­kła­da­na przez wład­cę na kraj przez niego pod­bi­ty; kon­try­bu­cja, try­but, po­da­tek, ha­racz;
3. prze­no­śnie: coś, co zo­sta­ło poś­wię­co­ne, ofia­ro­wa­ne; try­but


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. świad­cze­nie obo­wiąz­ko­we w na­tu­rze albo pie­nięż­ne skła­da­ne przez pod­da­nych rzą­dzą­ce­mu

 (1.2) coś skła­da­ne­go w ofie­rze

Wiktionary

Da­ni­na (try­but z łac. "tri­bu­tum") – świad­cze­nie o cha­rak­te­rze przy­mu­so­wym, funk­cjo­nu­ją­ce w sta­ro­żyt­no­ści oraz śred­nio­wie­czu, ui­szcza­ne mo­nar­sze przez pod­da­nych lub wład­cy sil­niej­sze­mu przez wład­cę słab­sze­go jako wyraz uz­na­nia jego zwierzch­no­ści. W przy­pad­ku chło­pów za­stą­pio­na przez pań­szczyz­nę lub czynsz.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. danie n., dannik mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dań, haracz, podatek

 (1.2) trybut

Wiktionary


daninowy

→ da­ni­na


SJP.pl

Patrz:

danina

danio

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Danio|Ha­mil­ton|ref=tak., ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych;

 (1.2) icht. ryba z ro­dza­ju danio (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: Danio (marka).

Danio – ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych (Cy­pri­ni­dae). Po­pu­lar­ne w ak­wa­ry­sty­ce z uwagi na ja­skra­we ubar­wie­nie i łatwe rozm­na­ża­nie. Danio prę­go­wa­ny jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako or­ga­nizm mo­de­lo­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ho­dow­li ga­tun­ki z ro­dza­ju danio są po­dat­ne na oo­di­no­zę.

Wiktionary


danisz

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl


daniszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


danisława

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Da­ni­sław

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãɲiˈswava, AS: dãńisu̯ava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danisław m.

:: zdrobn. Dana, Danka, Danusia, Danuśka

Wiktionary


daniłowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Da­ni­ło­wicz – pol­ski urzęd­nik, wo­je­wo­da ruski, sta­ro­sta beł­ski, buski, kor­suń­ski i czeh­ryń­ski
  • Jan Mi­ko­łaj Da­ni­ło­wicz – pol­ski urzęd­nik, pod­skar­bi wiel­ki ko­ron­ny
  • Jan Alek­san­der Da­ni­ło­wicz – pol­ski urzęd­nik, sta­ro­sta olsz­tyń­ski i czer­wo­no­grodz­ki
  • Jan Karol Da­ni­ło­wicz – pol­ski urzęd­nik, pod­skar­bi wiel­ki ko­ron­ny
  • Jan Da­ni­ło­wicz – pol­ski ofi­cer ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Mi­ko­łaj Da­ni­ło­wicz – pol­ski urzęd­nik, mar­sza­łek Sejmu, pod­skar­bi wiel­ki ko­ron­ny, pod­skar­bi nad­wor­ny ko­ron­ny, oboź­ny ko­ron­ny (dwor­ski), sta­ro­sta kras­no­staw­ski, czer­wo­no­grodz­ki, sta­ro­sta par­czew­ski, bie...
  • Mi­ko­łaj z Żu­ro­wa Da­ni­ło­wicz – pol­ski urzęd­nik, pod­cza­szy ko­ron­ny, pod­sto­li ko­ron­ny, pod­ko­mo­rzy chełm­ski, sta­ro­sta czer­wo­no­grodz­ki i hru­bie­szow­ski, dwo­rza­nin kró­lew­ski
  • Jan Mi­ko­łaj Da­ni­ło­wicz – pol­ski urzęd­nik, pod­skar­bi wiel­ki i nad­wor­ny ko­ron­ny, sta­ro­sta prze­my­ski, sam­bor­ski, czer­wo­no­grodz­ki i chełm­ski
  • Mi­ko­łaj Fran­ci­szek Da­ni­ło­wicz – pol­ski urzęd­nik, wo­je­wo­da po­dol­ski, sta­ro­sta czer­wo­no­grodz­ki, bo­rec­ki, lu­bel­ski i par­czew­ski
  • Sta­ni­sław Da­ni­ło­wicz – pol­ski urzęd­nik
  • Sta­ni­sław Da­ni­ło­wicz – pol­ski urzęd­nik
  • Sta­ni­sław Da­ni­ło­wicz – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy

Wikipedia


daniłowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gu­staw Da­ni­łow­ski − pol­ski pi­sarz, pu­bli­cy­sta, dzia­łacz so­cja­li­stycz­ny i nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Sta­ni­sław Da­ni­luk-Da­ni­łow­ski − pol­ski ge­ne­rał
  • Wła­dy­sław Da­ni­łow­ski − pol­ski pia­ni­sta, kom­po­zy­tor i wo­ka­li­sta
  • Wła­dy­sław Da­ni­łow­ski − pol­ski pow­sta­niec stycz­nio­wy, ze­sła­niec sy­be­ryj­ski, pa­mięt­ni­karz
  • Mo­na­ster Da­ni­łow­ski − naj­star­szy pra­wo­sław­ny klasz­tor w Mosk­wie

Wikipedia


dank

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. na­gro­da

 (1.2) daw. po­dzię­ko­wa­nie, hołd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oto tam nasz naj­wyż­szy wódz i ja pier­wszy dank i wła­dzę swą mu od­da­wam!

 (1.2) Wciąż się kła­nia­jąc i co­fa­jąc tyłem, dank czy­nił mu wiel­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãŋk, AS: dãŋk

Wiktionary


danka

zdrob­nia­le o daniu (w zna­cze­niu po­tra­wy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od: Da­nu­ta

 (1.2) imię|pol­ski|ż.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Danek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Danko, co dzi­siaj mamy na obiad?

 (2.1) Wczo­raj znów nie było Danka w szko­le.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãnka, AS: dãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danuta ż.

:: zdrobn. Dana ż., Danusia ż., Danuśka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Danuta, Dana, Danusia, Danuśka

Wiktionary


dankiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


danko

zdrob­nia­le o daniu (w zna­cze­niu po­tra­wy)


SJP.pl


dankowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dan­ko­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gło­gow­skim, w gmi­nie Żu­ko­wi­ce
  • Dan­ko­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. strze­liń­skim, w gmi­nie Strze­lin
  • Dan­ko­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Jor­da­nów Ślą­ski
  • Dan­ko­wi­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Wi­la­mo­wi­ce
  • Dan­ko­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie kło­buc­kim
  • Dan­ko­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie oś­wię­cim­skim
  • Dan­ko­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie strze­liń­skim
  • Dan­ko­wi­ce – dawna gmina
  • Dan­ko­wi­ce – sta­cja ko­le­jo­wa w Dan­ko­wi­cach, w wo­je­wództ­wie ślą­skim
  • Dan­ko­wi­ce Pier­wsze
  • Dan­ko­wi­ce Dru­gie
  • Dan­ko­wi­ce Trze­cie

Wikipedia


dankowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­ni­sław Dan­kow­ski (1944–2020) – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm
  • Hen­ryk Dan­kow­ski (ur. 1929) – pol­ski ofi­cer, ge­ne­rał lu­do­we­go Woj­ska Pol­skie­go
  • Józef Dan­kow­ski (ur. 1960) – pol­ski pił­karz
  • Józef Dan­kow­ski (1927–2008) – pol­ski pilot szy­bow­co­wy, tre­ner Szy­bow­co­wej Kadry Na­ro­do­wej
  • Kamil Dan­kow­ski – pol­ski pił­karz
  • Sta­ni­sław Dan­kow­ski (1885–1939) – pol­ski Ar­chi­tekt, bu­dow­ni­czy Sos­now­ca
  • Woj­ciech Dan­kow­ski (1760–1836) – pol­ski kom­po­zy­tor
  • Rejon dan­kow­ski – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Rosji

Wikipedia


dankwart

naz­wi­sko, m.in. Karol Dank­wart, szwedz­ki ma­larz


SJP.pl


dannik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. hist. ten, kto pła­cił dań, da­ni­nę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dań ż., danina ż.

Wiktionary


danny

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Danny (pił­karz) – pił­karz por­tu­gal­ski
  • Danny – szwedz­ki pio­sen­karz
  • Danny Aiel­lo – ame­ry­kań­ski aktor
  • Danny Boyle – an­giel­ski re­ży­ser i pro­du­cent fil­mo­wy
  • Danny Com­den – ame­ry­kań­ski aktor i komik
  • Danny Den­zong­pa – bol­ly­wo­odz­ki aktor
  • Danny DeVito – ame­ry­kań­ski aktor, pro­du­cent i re­ży­ser
  • Danny Dyer – bry­tyj­ski aktor
  • Danny Glo­ver – ame­ry­kań­ski aktor, pro­du­cent fil­mo­wy i re­ży­ser
  • Danny Has­sel – ame­ry­kań­ski aktor
  • Danny John-Jules – bry­tyj­ski aktor, tan­cerz i pio­sen­karz
  • Danny Kaye – ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy i pio­sen­karz

Wikipedia


danologia

dzie­dzi­na wie­dzy zaj­mu­ją­ca się ana­li­zą da­nych; data scien­ce, da­ne­ty­ka


SJP.pl


danone

[czy­taj: danon] marka na­bia­łu i firma


SJP.pl

Da­no­ne S.A. – mię­dzy­na­ro­do­we przed­się­bior­stwo spo­żyw­cze z sie­dzi­bą w Pa­ry­żu, zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją pro­duk­tów spo­żyw­czych mlecz­nych i po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, wody i na­po­jów oraz ży­wie­nia spe­cja­li­stycz­ne­go.

Wikipedia


danowiec

osoba, która zdo­by­ła jeden ze stop­ni dan w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl

Da­no­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, w gmi­nie My­cie­lin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

Wikipedia


danowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­no­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Raj­gród
  • Da­no­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Szczu­czyn
  • Da­no­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. kol­neń­skim, w gmi­nie Kolno
  • Da­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. gi­życ­kim, w gmi­nie Miłki
  • Da­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. pi­skim, w gmi­nie Biała Piska
  • Da­no­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie Go­le­niów
  • Da­no­wo – były przy­sta­nek oso­bo­wy w Da­no­wie w pow. go­le­niow­skim

Wikipedia


danowski

naz­wi­sko


SJP.pl


dansa

pieśń ta­necz­na o ko­rze­niach lu­do­wych, skła­da­ją­ca się z trzech strof od­dzie­lo­nych od sie­bie re­fre­nem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. pro­wan­sal­ski utwór po­e­tyc­ki, two­rzo­ny przez tru­ba­du­rów, zwy­kle w for­mie trzech rów­nych zwro­tek i jed­nej krót­szej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãw̃sa, AS: dãũ̯sa

Wiktionary


danser

daw­niej: part­ner w tańcu, tan­cerz


SJP.pl


danserka

part­ner­ka w tańcu; tan­cer­ka


SJP.pl


dansing

[czy­taj: dans-ing] dan­cing;
1. lokal (np. re­sta­u­ra­cja) z wy­dzie­lo­nym miej­scem do tańca i od­po­wied­nią mu­zy­ką;
2. za­ba­wa, im­pre­za, tańce w takim lo­ka­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­ba­wa z tań­ca­mi or­ga­ni­zo­wa­na w lo­ka­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poz­na­łam Józka na dan­sin­gu w Ku­do­wie latem 68. roku.

 (1.1) Zła­pa­li go, gdy roz­pro­wa­dzał dragi po dan­sin­gach w śród­mie­ściu Mosk­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dansingowy

Wiktionary


dansingowy

→ dan­sing


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dan­sin­giem, do­ty­czą­cy dan­sin­gu

Wiktionary

Patrz:

dansing

Przykłady

 (1.1) Przy­ła­pa­ła go z obcą ko­bie­tą w jed­nym z klu­bów dan­sin­go­wych w śród­mie­ściu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dansing mrz.

Wiktionary


dansker

wieża sto­ją­ca poza mu­ra­mi obron­ny­mi, peł­nią­ca oprócz funk­cji obron­nych rów­nież funk­cje sa­ni­tar­ne; gda­ni­sko


SJP.pl


dansowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dan­so­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dansować

Wiktionary


dansować

tań­czyć na za­ba­wie


SJP.pl


dansowy

→ dance; dance'owy, dance


SJP.pl


dante

naz­wi­sko wło­skie, np. Dante Alig­hie­ri (1265 - 1321), wło­ski poeta, autor "Bo­skiej ko­me­dii"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

 (1.2) liter. Dante Alig­hie­ri, pi­sarz wło­ski doby śred­nio­wie­cza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dante Alig­hie­ri (1265–1321) – wło­ski poeta
  • Dante Bon­fim Costa San­tos (ur. 1983) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Dante – kra­ter księ­ży­co­wy
  • Dante – bry­tyj­ski koń wy­ści­go­wy
  • Dante – wło­skie imię oraz naz­wi­sko
  • Dante – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • Dante – mia­sto w Da­ko­cie Po­łud­nio­wej, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Dante – jed­nost­ka osad­ni­cza w Wir­gi­nie, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Dante – sta­cja metra w Ne­a­po­lu
  • Dante – głów­ny bo­ha­ter serii gier Devil May Cry
  • Dante 01 – fran­cu­ski film scien­ce fic­tion
  • Dante – kocur maści rudo-bia­łej za­miesz­ku­ją­cy An­tyk­wa­riat Na­u­ko­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wiel­ki poeta Dante wspa­nia­le je wy­ra­ził w duchu św. Ber­nar­da: „Pani, tej je­steś mocy i szczo­dro­ty, że kto chcąc łaski do Cię nie ucie­ka, taki bez skrzy­deł waży się na loty”.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dantejski

Wiktionary


dantejski

1. strasz­ny, bu­dzą­cy grozę, pie­kiel­ny;
2. dan­tej­skie sceny - sceny ma­ka­brycz­ne, prze­ra­ża­ją­ce


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z twór­czo­ścią pi­sa­rza Dan­te­go Alig­hie­ri, taki jak w jego twór­czo­ści

 (1.2) taki, który budzi grozę, prze­ra­ża pie­kiel­nym wi­do­kiem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãnˈtɛjsʲci, AS: dãntei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dante mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) koszmarny, makabryczny

Wiktionary


dantolog

ba­dacz, na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się dzie­łem Dan­te­go; przed­sta­wi­ciel dan­to­lo­gii


SJP.pl


dantologia

ba­da­nia nad twór­czo­ścią Dan­te­go


SJP.pl


danton

naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Ge­or­ges Dan­ton [czy­taj: żorż daTĄ albo danTON] - jeden z przy­wód­ców re­wo­lu­cji fran­cu­skiej, ży­ją­cy w la­tach 1759-1794


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ge­or­ges Dan­ton (1759–1794) – jeden z or­ga­ni­za­to­rów i przy­wód­ców re­wo­lu­cji fran­cu­skiej 1789
  • Dan­ton – film fa­bu­lar­ny w reż. An­drze­ja Wajdy

Wikipedia


dantyszek

naz­wi­sko


SJP.pl

Zo­bacz też: Jan Dan­ty­szek (1485–1548) – pol­ski po­dróż­nik i du­chow­ny oraz Poema Pia­sta Dan­tysz­ka herbu Le­li­wa o pie­kle.

Dan­ty­szek – pol­ski herb szla­chec­ki z no­bi­li­ta­cji.

Wikipedia


danuchna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Da­nu­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­śle­my Da­nuch­nie kart­kę z Pyzdr.

 (1.1) Pies Da­nuch­ny zer­wał się z łań­cu­cha.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danuta ż., Danusia ż., Danuśka ż., Danka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Danusia, Danuśka

Wiktionary


danuciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­nu­ty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


danusia

zdrob­nie­nie od: Da­nu­ta (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Da­nu­ta

Wiktionary

Da­nu­sia – baton cze­ko­la­do­wy z gry­la­żem, któ­rym jest pół­płyn­na masa cze­ko­la­do­wo-orze­cho­wa o al­ko­ho­lo­wym pos­ma­ku, w XXI w. pro­du­ko­wa­ny przez przed­się­bior­stwo Wawel z Kra­ko­wa.

Pro­du­cent tego wy­ro­bu, któ­rym była A. Pia­sec­ki-Fa­bry­ka Cze­ko­la­dy w Kra­ko­wie SA po­da­wał, że tra­dy­cja jego pro­duk­cji sięga po­cząt­ków lat 20.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­pi­sa­łam Da­nu­się na naszą listę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danuśka ż., Danuchna ż., Danuta ż., Dana ż., Danisława ż., Danka ż.

 przym. Danusiny

Wiktionary


danusiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­nu­si lub z nią zwią­za­ny; Da­nu­sin


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Da­nu­si

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­la­zła klucz do ko­mór­ki w Da­nu­si­nym far­tu­chu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danusia ż.

Wiktionary


danuta

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Da­nu­ta – imię żeń­skie praw­do­po­dob­nie po­cho­dze­nia li­tew­skie­go, od słowa „da­nu­tie” (bę­dą­ce po­łą­cze­niem zna­czeń niebo i córka) lub ła­ciń­skie­go, od słowa „do­na­ta” (da­ro­wa­na przez Boga). Może rów­nież wy­wo­dzić się z po­łud­nio­wo­sło­wiań­skich imion Dana, Danka, Da­ni­ca. Oz­na­cza dziec­ko da­ro­wa­ne przez Boga. W Pol­sce to imię no­tu­je się od XIV w.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pi­szą­ca te słowa Da­nu­ta Fi­li­piak wtrą­ci­ła, że to je­szcze nie do­wo­dzi, iż A. Ko­wa­lik po­win­na be­zu­stan­nie pre­ten­do­wać do tak od­po­wie­dzial­ne­go sta­no­wi­ska, lecz wy­po­wiedź ta zo­sta­ła zlek­ce­wa­żo­na i od­par­ta przez osoby z kręgu znaj­du­ją­ce­go się w sfe­rze wpły­wów A. Ko­wa­lik.

 (1.1) Wa­wrzy­niec po­da­ro­wał Da­nu­cie bursz­ty­no­wą brosz­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dãˈnuta, AS: dãnuta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Danusia ż., Danuśka ż., Dana ż., Danka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Danuchna, Danusia, Danuśka, Dana, Danka

Wiktionary


danuś

zdrob­nie­nie od: Da­nu­ta (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. Da­niel

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) imię|pol­ski|ż., char. D. lm. Da­nu­sia (zdrobn. Da­nu­ta; neutr. rzad. Da­nu­si)

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Są Da­nu­sie i nie ma Danuś.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãnuɕ, AS: dãnuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danuśka ż.

Wiktionary


danuśka

zdrob­nie­nie od: Da­nu­ta (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. od: Da­nu­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rybak po­pa­trzył na rybkę, po­gła­skał su­mia­ste­go wąsa, pal­nął się dło­nią w czoło, siat­kę z rybą za­rzu­cił na plecy i po­szedł do domu. Bo tam cze­ka­ła na niego ko­cha­na Da­nuś­ka i sze­ścio­ro po­tom­stwa.

 (1.1) Dla ak­to­rów przy­go­to­wa­no rów­nież in­sce­ni­za­cję po­je­dyn­ku Zbysz­ka z bra­tem Rot­gie­rem. Jed­nak w tej wer­sji po­je­dyn­ku zgi­nął Polak, zaś Rot­gier pojął za żonę Da­nuś­kę i żył z nią długo i szczę­śli­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Danuta ż., Danusia ż., Dana ż., Danka ż., Danula ż., Danuchna ż., Danuś mos.

 przym. Danutowy, przest. gwara. Danucin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Danuchna, Danusia, Dana, Danka

Wiktionary


dany

ten, o któ­rym wia­do­mo, ten, o któ­rym mowa; przy­to­czo­ny, ak­tu­al­ny, od­no­śny, od­po­wied­ni


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: dać

przy­miot­nik

 (2.1) ten, o któ­rym się mówi; oma­wia­ny; ten, któ­re­go do­ty­czy spra­wa

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) M. lm. od: dan

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żadna rzecz nie jest nam dana raz na za­wsze.

 (2.1) Piotr czę­sto pisze re­cenz­je róż­nych sztuk te­a­tral­nych, ale nigdy nie przy­cho­dzi na dane przed­sta­wie­nie.

 (3.1) A w ka­ra­te to ja mam już czte­ry dany.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdãnɨ, AS: dãny

Wiktionary

Powiązane:

 (2.1) rzecz. dane

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) omawiany, znany, wiadomy

Wiktionary


danysz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­nysz – pol­skie i ukra­iń­skie naz­wi­sko.
  • An­to­ni Da­nysz (1853–1925) – pol­ski hi­sto­ryk kul­tu­ry, te­o­re­tyk wy­cho­wa­nia, pro­fe­sor.
  • Jan Da­nysz (1860–1928) – pol­ski le­karz, mi­kro­bio­log, se­ro­log, che­mik, dzia­łacz spo­łecz­ny, fi­lo­zof, pro­fe­sor.
  • Jan Ka­zi­mierz Da­nysz (1884–1914) – pol­ski fizyk.
  • Magda Da­nysz (ur. 1974) – ku­ra­tor­ka sztu­ki i hand­larz dzie­ła­mi sztu­ki, pro­wa­dzi Magda Da­nysz Gal­le­ry.
  • Ma­rian Da­nysz (1909–1983) – pol­ski fizyk-ek­spe­ry­men­ta­tor, wspó­łod­kryw­ca wraz z Je­rzym Pniew­skim pier­wsze­go hi­per­ją­dra i sta­nów izo­me­rycz­nych hi­per­ją­der, pro­fe­sor, czło­nek rze­czy­wi­sty Pol­skiej Aka­de­mii...
  • Ny­ky­for Da­nysz (1877-1954) – ukra­iń­ski na­u­czy­ciel gim­naz­jal­ny.

Wikipedia


danzel

Dan­zel, właśc. Johan Waem (ur. 9 li­sto­pa­da 1976 w Be­ve­ren) – bel­gij­ski pio­sen­karz, wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę ta­necz­ną.

Wikipedia


dao

wie­loz­nacz­ne, róż­nie tłu­ma­czo­ne głów­ne po­ję­cie ta­o­iz­mu; tao


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) filoz. pod­sta­wo­we po­ję­cie fi­lo­zo­fii chiń­skiej, któ­re­mu przy­pi­sy­wa­ne są bar­dzo różne zna­cze­nia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dao (ta­o­izm) – po­ję­cie fi­lo­zo­fii chiń­skiej
  • Dao (miecz) – chiń­ski miecz o sze­ro­kiej za­krzy­wio­nej głow­ni
  • Yao (Dao) – mniej­szość et­nicz­na w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej
  • Dia­mi­no­ok­sy­da­za (DAO) – enzym
  • Disc At Once (DAO) – tech­ni­ka za­pi­su in­for­ma­cji na pły­tach CD-ROM
  • Data Ac­cess Ob­ject (DAO) – obiekt do­stę­pu do bazy da­nych
  • Di­stri­bu­ted Au­to­no­mo­us Ora­ni­za­tion (DAO)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdaɔ, AS: dao

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tao

Wiktionary


daoista

zwo­len­nik da­o­iz­mu (ta­o­iz­mu); ta­o­i­sta


SJP.pl


daoistka

wyz­naw­czy­ni da­o­iz­mu (ta­o­iz­mu); ta­o­ist­ka


SJP.pl


daoistyczny

→ da­o­izm; ta­o­i­stycz­ny


SJP.pl


daoizm

chiń­ski kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­ny; przeksz­tał­co­ny póź­niej w zbiór prak­tyk ma­gicz­nych ma­ją­cych za­pew­nić nie­śmier­tel­ność lub dłu­go­wiecz­ność; ta­o­izm (czę­ściej)


SJP.pl


dap

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DAP – Dom Ar­ty­sty Pla­sty­ka - ga­le­ria sztu­ki zwią­za­na z Okrę­giem War­szaw­skim ZPAP
  • DAP – Di­rec­to­ry Ac­cess Pro­to­col
  • DAP (niem. De­uts­che Ar­be­i­ter­par­tei) – ba­war­ska par­tia na­zi­stow­ska, po­przed­nicz­ka NSDAP
  • DAP (ang. Diam­mo­nium Phosp­ha­te) – wo­do­ro­fos­fo­ran amonu
  • DAP – re­gu­ły do­ty­czą­ce tran­spor­tu to­wa­rów we­dług In­co­terms 2010

Wikipedia


dar

1. to, co się komuś ofia­ru­je;
2. ta­lent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, co się komuś ofia­ru­je

 (1.2) wro­dzo­na zdol­ność do cze­goś

 (1.3) rel. kośc. łaska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dar – okre­śle­nie war­to­ścio­we­go pre­zen­tu, ofia­ry
  • Dar – de­biu­tanc­ki album Krisa
  • Dar – po­wieść Vla­di­mi­ra Na­bo­ko­va
  • Dar – po­wieść Pa­tric­ka O’Leary’ego

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­le­ga­cja ofia­ro­wa­ła pre­zy­den­to­wi cenny obraz w darze.

 (1.2) Mój ko­le­ga twier­dzi, że ma dar uz­dra­wia­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dar, AS: dar

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darować, podarować, darzyć, darowywać

 przym. darowany

 rzecz. podarek mrz., darowizna ż., obdarzanie n., darowywanie n., darowanie n., podarunek, darczyńca

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prezent, podarunek, podarek

 (1.2) umiejętność, dryg, smykałka, talent, zdolność, żyłka

Wiktionary


darabukka

bęben ude­rza­ny obu­rącz pal­ca­mi, uży­wa­ny w pół­noc­nej Afry­ce; dar­bu­ka


SJP.pl


darachów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w re­jo­nie trem­bo­wel­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go;

Wiktionary

Da­ra­chów (ukr. Дарахів, "Da­ra­chiw") – wieś w re­jo­nie tar­no­pol­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go, za­ło­żo­na w 1564 r. W II Rze­czy­po­spo­li­tej miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Da­ra­chów w po­wie­cie trem­bo­wel­skim wo­je­wództ­wa tar­no­pol­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. darachowski

Wiktionary


darbuka

bęben ude­rza­ny obu­rącz pal­ca­mi, uży­wa­ny w pół­noc­nej Afry­ce; dar­bu­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ro­dzaj arab­skie­go bębna o kie­li­cho­wa­tym kształ­cie po­pu­lar­ne­go na Środ­ko­wym Wscho­dzie, w Le­wan­cie i kra­jach Magh­re­bu;

Wiktionary

Dar­bu­ka (arab. دربوكة "darbūkah", rów­nież: dur­ba­kee, dum­bec, do­um­bek, do­um­bec, dum­bek, dum­be­lek, go­blet drum) – bęben kie­li­cho­wy uży­wa­ny głów­nie w mu­zy­ce Bli­skie­go Wscho­du.

Daw­niej kor­pus dar­bu­ki wy­ko­ny­wa­ny był z ma­te­ria­łu ce­ra­micz­ne­go, a na­ciąg – ze skóry ko­ziej lub ry­biej.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) rzad. darbukka

Wiktionary


darbysta

czło­nek pro­te­stanc­kiej grupy wyz­na­nio­wej za­ło­żo­nej na po­cząt­ku XIX wieku w Wiel­kiej Bry­ta­nii, gło­szą­cej ry­chłe przyj­ście Je­zu­sa oraz su­ro­wy asce­tyzm, odrzu­ca­ją­cej obrzę­dy i or­ga­ni­za­cję ko­ściel­ną


SJP.pl


darchan

mia­sto w pół­noc­nej Mon­go­lii


SJP.pl

Dar­chan ( Дархан) – mia­sto w Mon­go­lii, sto­li­ca ad­mi­ni­stra­cyj­na aj­ma­ku dar­chań­skie­go, po­ło­żo­ne 230 km na pół­noc od sto­li­cy kraju Ułan Bator.

W 2010 roku li­czy­ło 74,7 tys. miesz­kań­ców. Trze­cie co do wiel­ko­ści mia­sto kraju. W 1963 licz­ba lud­no­ści wy­no­si­ła – 8180, w 1968 – 16 tys., w 1981 – 56,4 tys. osób.

Wikipedia


darchański

→ Dar­chan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dar­cha­nem, do­ty­czą­cy Dar­cha­nu

Wiktionary

Patrz:

Darchan

Powiązane:

 rzecz. Darchan mrz.

Wiktionary


darcie

po­tocz­nie: ból, bóle re­u­ma­tycz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rwa­nie na czę­ści, strzę­py

 (1.2) nie­o­stroż­ne cią­gnię­cie, tar­ga­nie

 (1.3) zdzie­ra­nie cze­goś skądś

 (1.4) pot. ból re­u­ma­tycz­ny

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) Ms. i W. lp. od: dart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dodarcie n., dodzieranie n., naddarcie n., naddzieranie n., nadarcie n., obdarcie n., obdzieranie n., oddarcie n., oddzieranie n., odarcie n., odzieranie n., poddarcie n., poddzieranie n., podarcie n., przedarcie n., przedzieranie n., rozdarcie n., rozdzieranie n., udarcie n., udzieranie n., wdarcie n., wdzieranie n., wydarcie n., wydzieranie n., zadarcie n., zadzieranie n., zdarcie n., zdzieranie n.

 czas. drzeć ndk., dodrzeć dk., dodzierać ndk., nadedrzeć dk., naddzierać ndk., nadrzeć dk., obedrzeć dk., obdzierać ndk., odedrzeć dk., oddzierać ndk., odrzeć dk., odzierać ndk., podedrzeć dk., poddzierać ndk., podrzeć dk., przedrzeć dk., przedzierać ndk., rozedrzeć dk., rozdzierać ndk., udrzeć dk., udzierać ndk., wedrzeć dk., wdzierać ndk., wydrzeć dk., wydzierać ndk., zadrzeć dk., zadzierać ndk., zedrzeć dk., zdzierać ndk.

 przym. obdarty, podarty, rozdarty, zadarty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddzieranie, przedzieranie, przepoławianie, rozdzieranie, rozrywanie, rozszarpywanie, szarpanie, urywanie

 (1.2) dygowanie, dźwiganie, taszczenie

Wiktionary


darczyńca

osoba, która skła­da dar na jakiś cel; ofia­ro­daw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba ob­da­ro­wu­ją­ca, ofia­ro­daw­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: darˈt͡ʃɨ̃j̃nt͡sa, AS: darčỹĩ ̯nca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dar m., darowywanie n., darowanie n.

 czas. darować dk., darowywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofiarodawca, donator

Wiktionary


darczyńczyni

→ dar­czyń­ca; ofia­ro­daw­czy­ni, jał­muż­nicz­ka


SJP.pl


darda

ro­dzaj broni bia­łej w for­mie piki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • darda – dawna eu­ro­pej­ska broń drzew­co­wa
  • Darda – mia­sto w Chor­wa­cji
  • Ka­mi­la Darda – pol­ska pił­kar­ka
  • Ste­fan Darda – pol­ski pi­sarz

Wikipedia


dardanariat

w eko­no­mii: ni­szcze­nie pro­duk­tów żyw­no­ścio­wych w celu utrzy­ma­nia wy­so­kich cen


SJP.pl


dardanele

cie­śni­na po­mię­dzy Pół­wy­spem Bał­kań­skim a pół­wy­spem Azja Mniej­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) geogr. cie­śni­na mię­dzy Pół­wy­spem Bał­kań­skim a Azją Mniej­szą;

Wiktionary

Dar­da­ne­le ( Çanakkale Boğazı) – cie­śni­na mię­dzy Pół­wy­spem Bał­kań­skim w Eu­ro­pie a Azją Mniej­szą, łą­czą­ca Morze Egej­skie z Mo­rzem Mar­ma­ra. Dłu­gość 61 km, sze­ro­kość 1,3–18,5 km. Głów­ny­mi por­ta­mi są Gal­li­po­li i Çanakkale. W sta­ro­żyt­no­ści znana jako Hel­le­spont.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdardãˈnɛlɛ, AS: dardãnele

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dardanelski

Wiktionary


dardanelski

1. → Dar­da­ne­le;
2. osioł dar­da­nel­ski - wiel­ki głu­piec; osioł dar­dań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Dar­da­ne­li

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdardãˈnɛlsʲci, AS: dardãnelsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dardanele

Wiktionary


dardania

pro­win­cja sta­ro­żyt­ne­go Rzymu


SJP.pl


dardański

1. → Dar­da­nia;
2. osioł dar­dań­ski - wiel­ki głu­piec; osioł dar­da­nel­ski


SJP.pl


dardyjka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka grupy et­nicz­nej za­miesz­ku­ją­cej głów­nie pół­noc­ny Pa­ki­stan, Kasz­mir i Af­ga­ni­stan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Darda mos.

 przym. dardyjski

Wiktionary


dardyjski

ję­zy­ki dar­dyj­skie - grupa około 20 ję­zy­ków in­do­e­u­ro­pej­skich obej­mu­ją­ca ję­zy­ki in­do­a­ryj­skie i irań­skie; ję­zy­ki aryj­skie


SJP.pl


dardziński

naz­wi­sko


SJP.pl


dardżyling

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich In­diach, w sta­nie Ben­gal Za­chod­ni w Hi­ma­la­jach;

 (1.2) geogr. dy­strykt w pół­noc­no-wschod­nich In­diach, któ­re­go sto­li­cą jest Dar­dży­ling (1.1)

Wiktionary

Dar­dży­ling (ang. "Dar­ji­ling", daw­niej sto­so­wa­no zapis "Dar­je­e­ling"; beng. দার্জিলিং; hindi दार्जिलिंग, trl. "Dārjiliṁg", trb. "Dar­dźi­ling"; nep. दार्जलिङ) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich In­diach, w sta­nie Ben­gal Za­chod­ni w Hi­ma­la­jach, po­ło­żo­ne na wy­so­ko­ści 2140 m n.p.m., sto­li­ca dy­stryk­tu o tej samej naz­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jej fil­mo­wy brat po­sta­no­wił ją od­szu­kać. W tym celu prze­trząs­nął nie­mal każdy za­ką­tek Indii i do­pie­ro gdzieś w po­bli­żu Dar­dży­ling, po wielu pe­ry­pe­tiach i zwro­tach akcji, udało mu się na­mie­rzyć sio­strę.

 (1.1) Takim chłod­nym od­de­chem dla ko­lo­ni­za­tor­skiej ad­mi­ni­stra­cji sto­łecz­nej był wła­śnie Dar­dży­ling.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darjeeling

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Dardźiling (transkrypcja z hindi)

Wiktionary


darecki

naz­wi­sko


SJP.pl


darejek

złota mo­ne­ta per­ska równa 20 drach­mom at­tyc­kim, wy­bi­ta po raz pier­wszy za Da­riu­sza I; da­rej­ka


SJP.pl

Da­re­jek (da­rej­ka, gr. δαρεικός da­re­i­kos, praw­do­po­dob­nie od pers. "dara" – król) – złota per­ska mo­ne­ta Ache­me­ni­dów o wadze ok. 8,4 g, wpro­wa­dzo­na przez króla Da­riu­sza I i bę­dą­ca w obie­gu do cza­sów Alek­san­dra Wiel­kie­go (tj. do schył­ku IV wieku p.n.e.).

Wikipedia


darejka

złota mo­ne­ta per­ska równa 20 drach­mom at­tyc­kim, wy­bi­ta po raz pier­wszy za Da­riu­sza I; da­re­jek


SJP.pl


darek

zdrob­nie­nie od: Da­riusz (imię mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­da­rek, po­da­ru­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To był rych­tyk pie­kny darek na świyn­ta.

Wiktionary


darem

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) stpol. darmo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarɛ̃m, AS: darẽm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daremny, darmowy

 przysł. daremnie

Wiktionary


daremnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób nie przy­no­szą­cy re­zul­ta­tów po­mi­mo sta­rań

Wiktionary

Powiązane:

 czas. udaremniać ndk. / udaremnić dk.

 przym. daremny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezskutecznie

Wiktionary


daremniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: da­rem­nie, da­rem­no


SJP.pl


daremność

brak wy­ni­ku, brak re­zul­ta­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co da­rem­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daremnik m., darmówka ż.

 przym. daremny

 przysł. daremnie, daremno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezskuteczność, nieskuteczność, bezpłodność, bezowocność, bezcelowość

Wiktionary


daremny

nie­da­ją­cy wy­ni­ków, nie­przy­no­szą­cy re­zul­ta­tów; na­da­rem­ny, bez­sku­tecz­ny, próż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­da­ją­cy żad­nych wy­ni­ków

 (1.2) daw. bez­płat­ny, nie­od­płat­ny

 (1.3) daw. bez przy­czy­ny, nie­u­za­sad­nio­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­rem­ne żale – próż­ny trud, / Bez­sil­ne zło­rze­cze­nia! / Prze­ży­tych kształ­tów żaden cud / Nie wróci do ist­nie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈrɛ̃mnɨ, AS: darẽmny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmówka ż., daremność ż., nadaremność ż., daremnik mos., daremniak mos., udaremnianie n., udaremnienie n., darmoszka ż.

 czas. udaremnić dk., udaremniać ndk.

 przym. nadaremny, darmy, darmowy

 przysł. daremnie, nadaremno, darem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezcelowy, bezowocny, bezpłodny, bezproduktywny, bezskuteczny, czczy, nadaremny, nieskuteczny, płonny, próżny, syzyfowy; stpol. darmy

Wiktionary


darfur

re­gion Su­da­nu


SJP.pl

Dar­fur ( ‏دار فور‎ trb. "Dār Fūr", ‛kraj Furów’) – re­gion le­żą­cy w za­chod­niej czę­ści Su­da­nu, ma­ją­cy około 6 mi­lio­nów miesz­kań­ców.

Wikipedia


darfurski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dar­fu­rem, do­ty­czą­cy Dar­fu­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darfur mrz.

Wiktionary


dargacz

naz­wi­sko


SJP.pl

Dar­gacz (kaszb. "Dargaczewò", Dar­gatz­hof) – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Dęb­ni­ca Ka­szub­ska. Leży na ob­sza­rze Parku Kra­jo­bra­zo­we­go Do­li­na Słupi. Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Dęb­ni­ca Ka­szub­ska.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.

Wikipedia


dargiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


dargijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dar­gij­czy­ka­mi, do­ty­czą­cy Dar­gij­czy­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język dar­gij­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dargijczyk mos., Dargijka ż.

Wiktionary


dargorad

imię mę­skie


SJP.pl

Dar­go­rad – sta­ro­pol­skie imię mę­skie zło­żo­ne z czło­nów "Dargo-" ("drogi") i "-rad" ("być za­do­wo­lo­nym, chęt­nym, cie­szyć się").

Dar­go­rad imie­ni­ny ob­cho­dzi 24 li­sto­pa­da.

Wikipedia


dari

jeden z dwóch ję­zy­ków urzę­do­wych Af­ga­ni­sta­nu, wa­riant ję­zy­ka per­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. uży­wa­ny w Af­ga­ni­sta­nie język z grupy irań­skiej ję­zy­ków in­do­e­u­ro­pej­skich, trak­to­wa­ny nie­kie­dy jako dia­lekt ję­zy­ka per­skie­go;

 (1.2) jęz. hist. środ­ko­wo­per­ski język dwor­ski Sa­sa­ni­dów

Wiktionary


daria

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Daria – imię po­cho­dzą­ce naj­praw­do­po­dob­niej z ję­zy­ka per­skie­go, gdzie po­dob­nie jak jego męski od­po­wied­nik Da­riusz, oz­na­cza „tę, która za­cho­wu­je” lub „ta, która dzier­ży dobro” (na za­sa­dzie po­rów­na­nia z per­skim "da­ra­ya", czyli „po­sia­dać”).

Po­pu­lar­ne głów­nie w Rosji i Ukra­i­nie. W Pol­sce, we­dług da­nych re­je­stru PESEL ze stycz­nia 2026 roku, imię Daria nosi 89 850 osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­stęp Darii spo­do­bał się ko­lo­ni­stom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarʲja, AS: darʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darek mos., Dariusz mos.

Wiktionary


dario

imię żeń­skie


SJP.pl


dariusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Da­riusz – imię mę­skie po­cho­dzą­ce z ję­zy­ka per­skie­go, gdzie miało formę "Dārayavahuš", a zo­sta­ło ut­wo­rzo­ne z ele­men­tów "da­ra­ya" – „po­sia­dać” i "vahu" – „dobro” (w związ­ku z tym pier­wot­ne zna­cze­nie imie­nia można ob­ja­śnić jako „ten, który jest dobry”) po­przez Δαρείος i na­stęp­nie Da­rius. Było to imię kró­lów per­skich. We­dług in­nych źró­deł imię oz­na­cza „po­sia­da­ją­cy bo­gact­wa”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Da­riusz miał kło­pot z wy­ge­ne­ro­wa­niem ra­por­tu dla cen­tra­li.

 (1.1) Firma pana Da­riu­sza zmie­ni­ła ostat­nio nazwę na brzmią­cą le­piej.

 (1.1) Po­wie­dzia­ła Da­riu­szo­wi o wy­pad­kach w Za­mo­ściu i Zie­lo­nej Górze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarʲjuʃ, AS: darʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dariuszowa ż., Dariuszówna ż., Dariuszostwo lm m., Darkowa ż., Darkówna ż., Dareczkowa ż., Dareczkówna ż., Darusia ż., Dareczka ż.

:: zdrobn. Darek m., Daruś m., Dareczek m., Darunio m.

:: fż. Daria ż.

 przym. Dariuszowy, Dariowy, Darusiowy, Dareczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Darek, Daruś, Dareczek

Wiktionary


dariuszostwo

Da­riusz z mał­żon­ką; Da­riu­szo­wie


SJP.pl


dariuszowie

Da­riusz z mał­żon­ką; Da­riu­szo­stwo


SJP.pl


dariuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­riu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


darjeeling

rze­czow­nik

 (1.1) spoż. ro­dzaj czar­nej her­ba­ty po­cho­dzą­cą­cej z Indii, z re­gio­nu Dar­dży­ling;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dar­dży­ling (Dar­je­e­ling) – mia­sto i pro­win­cja w In­diach
  • Dar­je­e­ling – ga­tu­nek her­ba­ty

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do czar­nych her­bat za­li­cza­my mię­dzy in­ny­mi yun­nan, assam, cej­lon czy dar­je­e­ling.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dardżyling mrz.

Wiktionary


darkiejmski

→ Dar­kiej­my


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Dar­kiej­ma­mi, do­ty­czą­cy Dar­kiejm

Wiktionary

Patrz:

Darkiejmy

Powiązane:

 rzecz. Darkiejmy nmos.

Wiktionary


darkiejmy

mia­sto w Rosji; Oziorsk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. Oziorsk (hi­sto­rycz­na nazwa mia­sta w Pru­sach Wschod­nich, obec­nie eg­zo­nim wa­rian­to­wy);

Wiktionary

Powiązane:

 przym. darkiejmski

Wiktionary


darknet

ukry­ta sieć in­ter­ne­to­wa, do­stęp­na przez spe­cjal­ne opro­gra­mo­wa­nie, uży­wa­na czę­sto do nie­le­gal­nych za­sto­so­wań i ano­ni­mo­wej ko­mu­ni­ka­cji w pań­stwach z cen­zu­rą; dark­web


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. sieć kom­pu­te­ro­wa, z którą można po­łą­czyć się wy­łącz­nie za po­mo­cą spe­cjal­ne­go opro­gra­mo­wa­nia, zwy­kle ofe­ru­ją­ca ano­ni­mi­za­cję da­nych prze­sy­ła­nych przez użyt­kow­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z re­gu­ły dar­kne­ty to sieci małe i za­re­zer­wo­wa­ne dla ści­śle okre­ślo­nej grupy osób (np. hac­ke­rów wy­mie­nia­ją­cych się in­for­ma­cja­mi o lu­kach w opro­gra­mo­wa­niu).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. darknetowy

Wiktionary


darknetowy

→ dar­knet


SJP.pl

Patrz:

darknet

darkowie

Darek z mał­żon­ką


SJP.pl


darkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Darka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


darkroom

[czy­taj: dar­krum] za­ciem­nio­ne po­mie­szcze­nie do upra­wia­nia seksu, zaz­wy­czaj w klu­bach ero­tycz­nych i dy­sko­te­kach; dark room


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spe­cjal­ne przy­ciem­nio­ne po­mie­szcze­nie do przy­pad­ko­wych scha­dzek sek­su­al­nych w niek­tó­rych lo­ka­lach roz­ryw­ko­wych;

Wiktionary

Dar­kro­om (bac­kro­om) (z ang. "ciem­ny pokój") – czę­ścio­wo lub cał­ko­wi­cie za­ciem­nio­ne po­mie­szcze­nie, znaj­du­ją­ce się naj­czę­ściej w lo­ka­lach ero­tycz­nych oraz pod­czas fe­ty­szy­stow­skich wy­da­rzeń te­ma­tycz­nych, przez­na­czo­ne do upra­wia­nia seksu z niez­na­ny­mi oso­ba­mi, w tym do prak­tyk BDSM, a także pet­tin­gu, seksu oral­ne­go i pe­ne­tra­cji sek­su­al­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdarkrũm, AS: darkrũm

Wiktionary


darkweb

[czy­taj: dar­kłeb] ukry­ta sieć in­ter­ne­to­wa, do­stęp­na przez spe­cjal­ne opro­gra­mo­wa­nie, uży­wa­na czę­sto do nie­le­gal­nych za­sto­so­wań i ano­ni­mo­wej ko­mu­ni­ka­cji w pań­stwach z cen­zu­rą; dar­knet


SJP.pl


darkwebowy

→ dark­web [czy­taj: dar­kłe­bo­wy]


SJP.pl


darling

1. rzeka w Au­stra­lii;
2. pasmo gór­skie w Au­stra­lii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ralph Dar­ling – gu­ber­na­tor Nowej Po­łud­nio­wej Walii
  • Joe Dar­ling – au­stra­lij­ski kry­kie­ci­sta, ka­pi­tan re­pre­zen­ta­cji kraju
  • Ali­sta­ir Dar­ling – an­giel­ski po­li­tyk
  • David Dar­ling – muzyk i kom­po­zy­tor
  • Jay Nor­wo­od Dar­ling, ani­ma­tor i con­ser­va­tio­nist
  • Dar­ling – jed­nost­ka osad­ni­cza w USA
  • Dar­ling – rzeka w Au­stra­lii
  • Przy­lą­dek Dar­ling – przy­lą­dek w Afry­ce Po­łud­nio­wej
  • Dar­ling – gaun wikas sa­mi­ti w Ne­pa­lu
  • Dar­ling – sin­gel ze­spo­łu Eyes Set to Kill
  • Dar­ling (film 1965) − bry­tyj­ski me­lo­dra­mat z 1965 roku w re­ży­se­rii Johna Schle­sin­ge­ra
  • Dar­ling (film in­dyj­ski 2007) − film z 2007 roku w re­ży­se­rii Rama Go­pa­la Varma

Wikipedia


darlington

Dar­ling­ton – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej An­glii, w hrab­stwie Dur­ham, w dy­stryk­cie (uni­ta­ry aut­ho­ri­ty) Dar­ling­ton, po­ło­żo­ne tuż nad Mo­rzem Pół­noc­nym. W 2021 roku mia­sto li­czy­ło 93 015 miesz­kań­ców. W Dar­ling­ton ist­nie­je klub pił­kar­ski o naz­wie Dar­ling­ton Fo­ot­ball Club. W 1825 roku z Dar­ling­ton po­pro­wa­dzo­no pier­wszą na świe­cie trasę ko­le­jo­wą (znaj­du­je się tam mu­ze­um kolei m.in. z naj­star­szy­mi z pa­ro­wo­zów na świe­cie).

Wikipedia


darlingtonia

owa­do­żer­na by­li­na z ro­dzi­ny kap­tur­ni­co­wa­tych; przy­szczet­ka


SJP.pl


darlingtoński

do­ty­czą­cy Dar­ling­to­nu, mia­sta w Wiel­kiej Bry­ta­nii


SJP.pl


darmo

bez opła­ty


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) bez­płat­nie

 (1.2) na próż­no

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Piwo było (za) darmo, ale za wej­ście trze­ba było za­pła­cić.

 (1.2) (Na) darmo wzy­wa­ła po­mo­cy, nikt nie za­re­a­go­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarmɔ, AS: darmo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmozjad mos., darmocha ż., darmowość ż., darmówka ż.

 przym. darmowy, darmy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezpłatnie, darmowo, gratis, gratisowo, nieodpłatnie, za Bóg zapłać, za darmo; pot. na ładne oczy, za darmochę, za frajer, za friko

 (1.2) próżno, daremnie

Wiktionary


darmobus

po­tocz­nie: dar­mo­wy au­to­bus


SJP.pl


darmocha

dar­mosz­ka; po­tocz­nie:
1. coś dar­mo­we­go lub bar­dzo ta­nie­go;
2. ko­rzy­sta­nie z cze­goś za darmo


SJP.pl

Dar­mo­cha, da­rem­szczyz­na – przy­mu­so­wa i dar­mo­wa praca wy­ko­ny­wa­na przez chło­pów na rzecz wła­ści­cie­la ziem­skie­go, niew­li­cza­na do za­sad­ni­cze­go wy­mia­ru pań­szczyz­ny.

Wikipedia


darmodajka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) grub. pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdarmɔˈdajka, AS: darmodai ̯ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


darmohardy

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. za­ro­zu­mia­ły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdarmɔˈxardɨ, AS: darmoχardy

Wiktionary


darmoszka

dar­mo­cha; po­tocz­nie:
1. coś dar­mo­we­go lub bar­dzo ta­nie­go;
2. ko­rzy­sta­nie z cze­goś za darmo


SJP.pl


darmowo

przy­słó­wek

 (1.1) bez­płat­nie, za darmo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­że­cie za­brać dar­mo­wo je­szcze po jed­nej bu­tel­ce pro­mo­cyj­ne­go szam­po­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmowość ż.

 przym. darmowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezpłatnie, darmo, gratis, gratisowo, nieodpłatnie, za Bóg zapłać, za darmo; pot. za darmochę, za friko, za frajer, na ładne oczy; reg. śl. za facke

Wiktionary


darmowość

bez­płat­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest dar­mo­we; cecha tych, któ­rzy są dar­mo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. darmowy, darmy

 przysł. darmowo, darmo

 rzecz. darmówka ż.

Wiktionary


darmowy

bez­płat­ny;
1. taki, za który nie trze­ba pła­cić;
2. taki, któ­re­mu nie płaci się za pracę, np. dar­mo­wy pra­cow­nik;
3. taki, za który nie do­sta­je się wy­na­gro­dze­nia, np. dar­mo­wy staż


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dany za darmo, bez­płat­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstęp na wszyst­kie kon­cer­ty trzyd­nio­wej im­pre­zy jest dar­mo­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: darˈmɔvɨ, AS: darmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmozjad mos., darmówka ż., darmowość ż., darmocha ż., daremszczyzna ż.

 przysł. darmowo, darmo, darem

 przym. darmy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezpłatny, gratisowy, nieodpłatny, niepłatny

Wiktionary


darmozjad

ten, kto żyje na cudzy koszt, z cu­dzej pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ktoś, kto żyje na cudzy koszt

 (1.2) pot. le­ni­wa osoba

Wiktionary

Zo­bacz też: Dar­moz­jad – album jaz­zo­wej for­ma­cji Graal.

Dar­moz­jad – pe­jo­ra­tyw­ne okre­śle­nie czło­wie­ka, który nie pra­cu­je i żyje na koszt innej osoby.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Prze­stań się obi­jać, dar­moz­ja­dzie, i bierz się wresz­cie do ro­bo­ty!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmostój m., darmocha ż.

 przym. darmowy

 przysł. darmo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niebieski ptak, pasożyt, pieczeniarz, truteń, przest. darmojad, daw. łuszczybochenek

 (1.2) obibok, nierób, próżniak, wałkoń

Wiktionary


darmozjadka

→ dar­moz­jad; pa­so­żyt­ka, pie­cze­niar­ka


SJP.pl


darmozjadztwo

życie na cudzy koszt, z cu­dzej pracy; pa­so­żyt­nict­wo, pie­cze­niar­stwo


SJP.pl


darmożróń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dar­moz­jad

Wiktionary


darmstadt

[czy­taj: darmsz­tad] mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Niem­czech, w Hesji;

 (1.2) geogr. mia­sto w USA, w sta­nie In­dia­na

 (1.3) geogr. jed­nost­ka osad­ni­cza w USA, w sta­nie Il­li­no­is

 (1.4) geogr. adm. re­jen­cja w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Hesja

 (1.5) astr. aste­ro­i­da o nu­me­rze 241418 z głów­ne­go pasa pla­ne­to­id

Wiktionary

Darm­stadt – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Hesja, sie­dzi­ba re­jen­cji Darm­stadt oraz po­wia­tu Darm­stadt-Die­burg, Liczy 153,166 miesz­kań­ców (stan na 30 wrze­śnia 2015).

W mie­ście ma swoją sie­dzi­bę Nie­miec­ki In­sty­tut Spraw Pol­skich "(De­uts­ches Polen-In­sti­tut)".

Wikipedia

Powiązane:

 przym. darmsztadzki, darmstadzki, poddarmsztadzki

Wiktionary


darmstadzki

→ Darm­stadt; darmsz­tadz­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Darm­stad­tem, do­ty­czą­cy Darm­stad­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darmstadt mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) darmsztadzki

Wiktionary


darmsztadt

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ds


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ds i licz­bie ato­mo­wej 110;

Wiktionary

Darmsz­tadt (Ds, łac. "darm­stad­tium") – pier­wia­stek che­micz­ny, przy­pu­szczal­nie z grupy me­ta­li przej­ścio­wych w ukła­dzie okre­so­wym. Po raz pier­wszy darmsz­tadt uzy­ska­no w In­sty­tu­cie Badań Cięż­kich Jonów w Darm­stadt 9 li­sto­pa­da 1994 roku w ilo­ści za­led­wie kilku ato­mów w wy­ni­ku fuzji izo­to­pów oło­wiu i niklu w ak­ce­le­ra­to­rze cięż­kich jonów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma darmsz­tadt?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarm̥ʃtat, AS: darm̦štat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. darmsztadtowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Ds; stara nazwa ununnilium (Uun)

Wiktionary


darmsztadtowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy darmsz­tad­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmsztadt mrz.

Wiktionary


darmsztadzki

→ Darm­stadt; darm­stadz­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Darm­stad­tem, do­ty­czą­cy Darm­stad­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darmstadt mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) darmstadzki

Wiktionary


darmy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) stpol. da­rem­ny; taki, który nie daje ocze­ki­wa­ne­go efek­tu; bez­sku­tecz­ny

 (1.2) stpol. bez na­gro­dy; taki, który nie wy­na­gra­dza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmowość ż.

 przym. darmowy, daremny

 przysł. darmo

Wiktionary


darmówka

po­tocz­nie: rzecz za darmo, gra­tis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. coś bez­płat­ne­go w ofer­cie hand­lo­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacek ma dar­mów­ki w swo­jej sieci te­le­fo­nicz­nej, a ja nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darmowość ż., daremność ż.

 przym. darmowy, daremny

 przysł. darmo, darmowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gratis, bonus

Wiktionary


darniak

ko­zioł sarny


SJP.pl


darnikowski

naz­wi­sko


SJP.pl


darnina

gęsty, zwar­ty splot traw wraz z zie­mią; darń


SJP.pl

Dar­ni­na – czę­ściej darń; płat wierzch­niej war­stwy gleby, prze­ro­śnię­tej i zwią­za­nej ko­rze­nia­mi ro­ślin­no­ści tra­wia­stej, ro­ślin mo­tyl­ko­wych, ziół i in­nych drob­nych ro­ślin.

Wikipedia


darninka

zdrob­nie­nie od: dar­ni­na


SJP.pl


darniowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dar­nio­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darniować

Wiktionary


darniować

po­kry­wać dar­nią - pła­ta­mi gleby prze­ro­śnię­tej trawą


SJP.pl


darniowiec

mu­raw­ka dar­nio­wiec - ga­tu­nek mrów­ki


SJP.pl


darniowy

1. taki, który do­ty­czy darni - zwar­te­go ko­bier­ca traw wraz z war­stwą gleby gęsto prze­ro­śnię­tej ich ko­rze­nia­mi;
2. rzad­ko: do­ty­cząc dar­ni­ny - od­kro­jo­nych pła­tów splo­tu traw z zie­mią;
3. w bo­ta­ni­ce: ro­śli­ny dar­nio­we - trwa­łe ro­śli­ny ziel­ne (np. trawy, mchy, wi­dła­ki), two­rzą­ce ni­skie, zwar­te ko­bier­ce;
4. w ge­o­lo­gii: ruda dar­nio­wa - osa­do­wa skała że­la­zi­sta po­cho­dze­nia bio­che­micz­ne­go, skła­da­ją­ca się głów­nie z li­mo­ni­tu, pow­sta­jąc na ba­gnach, je­zio­rach i tor­fo­wi­skach; ruda łą­ko­wa;
5. śmia­łek dar­nio­wy - ga­tu­nek by­li­ny z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych (traw), upra­wia­ny jako ro­śli­na ozdob­na ze wzglę­du na swój atrak­cyj­ny gę­sto­kęp­ko­wy po­krój


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dar­nią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wieża, zwana gich­tą, słu­ży­ła do wy­cią­ga­nia za po­mo­cą ręcz­ne­go dźwi­gu wsadu – czyli dar­nio­wej rudy że­la­za, węgla drzew­ne­go i top­ni­ków – na sporą wy­so­kość, aby za­sy­pać nim zbu­do­wa­ny w po­bli­żu cy­lin­drycz­ny wiel­ki piec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darń ż., darniówka ż.

Wiktionary


darniówka

1. gry­zoń z ro­dzi­ny nor­ni­ko­wa­tych, pod­gry­za­ją­cy ko­rze­nie wa­rzyw;
2. mo­ty­ka do wy­ry­wa­nia darni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nie­wiel­ki eu­raz­ja­tyc­ki gry­zoń z po­dro­dzi­ny kar­czow­ni­ków

 (1.2) leśn. mo­ty­ka do wy­ry­wa­nia darni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­wiel­kie dar­niów­ki nie za­pa­da­ją w sen zi­mo­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darń ż.

 przym. darniowy

Wiktionary


darnków

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Darn­ków (daw­niej czes. "Drnkow", "Dru­kow", "Di­vin­ka", "Dern­ka", niem. "Trnckau", "Dörnickau", "Dörnikau", po 1945 rów­nież "Tar­nów­ka") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Lewin Kłodz­ki, w do­li­nie Dań­czów­ka. W obręb Darn­ko­wa wli­czo­ny jest przy­sió­łek Ko­cio­łek, obec­nie wy­lud­nio­ny, daw­niej sta­no­wią­cy sa­mo­dziel­ną wieś.

Wikipedia


darnowski

naz­wi­sko


SJP.pl


daromat

au­to­mat do wpła­ca­nia dat­ków przy uży­ciu płat­no­ści elek­tro­nicz­nych; dat­ko­mat; do­na­cjo­mat


SJP.pl


daromiła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała na imię Da­ro­mi­ła i uczy­ła nas ma­te­ma­ty­ki w szko­le śred­niej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Miła

Wiktionary


darowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|da­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darowywanie n., dar m., darczyńca m.

 czas. darować dk./ndk., darowywać ndk.

Wiktionary


darować

1. dawać (dać) na włas­ność; ofia­ro­wać (ofia­ro­wy­wać), po­da­ro­wać;
2. re­zy­gno­wać (zre­zy­gno­wać) z ode­bra­nia, wzię­cia cze­goś;
3. prze­ba­czać (prze­ba­czyć), od­pu­szczać (od­pu­ścić)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. da­ro­wy­wać)

 (1.1) dać komuś coś na włas­ność

 (1.2) zre­zy­gno­wać z wzię­cia, ode­bra­nia, wy­eg­zek­wo­wa­nia cze­goś

 (1.3) prze­ba­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Drob­no­mie­szczań­stwo rzym­skie z oko­lic placu Hisz­pań­skie­go nie mogło da­ro­wać cu­dzo­ziem­skie­mu księ­ciu por­wa­nia żony szew­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈrɔvat͡ɕ, AS: darovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. podarować dk., darzyć ndk., darowywać ndk.

 przym. darowany

 rzecz. podarek mrz., dar m., podarunek m., darczyńca m., darowanie n., darowywanie n., darowizna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podarować, przeznaczyć

 (1.2) odpuścić

 (1.3) przebaczyć, wybaczyć

Wiktionary


darowizna

1. to, co zo­sta­ło po­da­ro­wa­ne; dar;
2. umowa, na mocy któ­rej wła­ści­ciel od­da­je coś dru­giej stro­nie do­bro­wol­nie i bez­płat­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś po­da­ro­wa­ne­go bez zo­bo­wią­zań

 (1.2) praw. praw­ne prze­ka­za­nie cze­goś do­bro­wol­nie i bez­płat­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­ro­wiz­na od spon­so­ra zza oce­a­nu tra­fi­ła do nas w maju.

 (1.2) Od­pra­wia­ją­cy mszę oj­ciec Do­bro­mił miał obar­czyć winą ro­dzi­ców, a jako po­ku­tę dla nich na­ka­zał, by wpła­ci­li da­ro­wiz­nę na rzecz osób posz­ko­do­wa­nych w wy­pad­kach sa­mo­cho­do­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dar mrz.

 czas. darować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dar, donacja, podarunek

Wiktionary


darownik

da­row­nik prze­dziw­ny - ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny da­row­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


darownikowate

o ce­chach da­row­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl

Da­row­ni­ko­wa­te (Pi­sa­u­ri­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z in­fra­rzę­du wyż­szych i par­wo­rzę­du płyt­kow­ców. Kos­mo­po­li­tycz­na. Obej­mu­je około 240 opi­sa­nych ga­tun­ków skla­sy­fi­ko­wa­nych w 47 ro­dza­jach. W za­pi­sie ko­pal­nym znane są od eo­ce­nu.

Wikipedia


darownikowaty

o ce­chach da­row­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


darowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Lud­wik Da­row­ski – po­li­tyk
  • Roman Da­row­ski SJ – fi­lo­zof
  • Win­cen­ty Da­row­ski, pol­ski dzia­łacz po­li­tycz­ny i go­spo­dar­czy

Wikipedia


darowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|da­ro­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darowanie n., dar m., darczyńca m.

 czas. darowywać ndk., darować dk.

 rzecz. darowanie n., dar mrz., darczyńca mos.

Wiktionary


darowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. da­ro­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|da­ro­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jezu, który li­tu­jesz się nad nami i da­ro­wu­jesz nam cały dług…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdarɔˈvɨvat͡ɕ, AS: darovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. podarować dk., darzyć ndk., darować dk.

 przym. darowany

 rzecz. dar m., podarunek m., darczyńca m., darowanie n., darowywanie n.

Wiktionary


darren

naz­wi­sko, m.in. Hayes Dar­ren, au­stra­lij­ski pio­sen­karz


SJP.pl


darski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. śrpol. śmia­ły, od­waż­ny, mężny, dziel­ny

 (1.2) śrpol. żwawy, rześ­ki, pełen życia, szyb­ki, pręd­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdarsʲci, AS: darsʹḱi

Wiktionary


darsonwalizacja

jedna z metod le­cze­nia prą­da­mi wiel­kiej czę­stot­li­wo­ści; ar­son­wa­li­za­cja


SJP.pl

Dar­son­wa­li­za­cja, ar­son­wa­li­za­cja (fr. dar­son­va­li­sa­tion)- w me­dy­cy­nie – jedna z metod przy le­cze­niu cho­rób za po­mo­cą prą­dów o wiel­kiej czę­stot­li­wo­ści. Naz­wa­na tak zo­sta­ła na cześć fran­cu­skie­go le­ka­rza Jac­qu­es'a Arsène'a d'Ar­son­va­la, wy­na­laz­cy tej me­to­dy.

Me­to­da ta jest wy­ko­rzy­sty­wa­na w przy­pad­ku ma­sa­żu ciała. Obec­nie jest ona wy­pie­ra­na przez inną dzie­dzi­nę – dia­ter­mię.

Wikipedia


darszyce

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dar­szy­ce ( Bu­chwald; dawn. pol. Da­rzin) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, w gmi­nie Płoty.

W 1874 roku Bu­chwald był ko­lo­nią na zie­mie "Pin­now A i C". Z ko­lo­nią Curts­ha­gen Bu­chwald li­czył 23 bu­dyn­ków miesz­kal­nych.

Wikipedia


dart

1. gra po­le­ga­ją­ca na rzu­ca­niu lot­ka­mi do tar­czy; lotki, rzut­ki, strzał­ki;
2. po­tocz­nie: lotka uży­wa­na do gry w darta; rzut­ka, strzał­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gra po­le­ga­ją­ca na rzu­ca­niu lot­ka­mi do tar­czy;

 (1.2) lotka do darta (1.1)

Wiktionary

Dart ( Darts) – sport, w któ­rym celem jest tra­fia­nie nie­wiel­ki­mi lot­ka­mi w tar­czę za­wie­szo­ną na ścia­nie. Przez lata ko­rzy­sta­no z róż­nych tarcz i róż­nych zasad. Dziś okre­śle­nie „dart” ko­ja­rzo­ne jest głów­nie ze stan­da­ry­zo­wa­ną grą, ma­ją­cą spe­cy­ficz­ną tar­czę i usta­lo­ne za­sa­dy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dart, AS: dart

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dartowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lotki, rzutki

 (1.2) lotka, strzałka, rzutka

Wiktionary


darter

sztucz­na przy­nę­ta uży­wa­na przez węd­ka­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. za­wod­nik darta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dart mzw.

:: fż. darterka ż.

Wiktionary


darterka

ko­bie­ta gra­ją­ca w darta, rzu­ca­ją­ca lot­ka­mi do tar­czy


SJP.pl


darterski

→ dar­ter


SJP.pl

Patrz:

darter

dartmoor

[czy­taj: datmo] rasa kuców po­cho­dzą­ca z An­glii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – wrzo­so­wi­sko w An­glii, w hrab­stwie Devon
  • Dart­mo­or – park na­ro­do­wy w An­glii, w gra­ni­cach któ­re­go znaj­du­je się ww. wrzo­so­wi­sko
  • HMP Dart­mo­or – wię­zie­nie na te­re­nie po­wyż­sze­go parku na­ro­do­we­go
  • Dart­mo­or – miej­sco­wość w Au­stra­lii, w sta­nie Wik­to­ria
  • kuc Dart­mo­or – rasa konia

Wikipedia


dartowy

→ dart


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dar­tem, do­ty­czą­cy darta

Wiktionary

Patrz:

dart

Powiązane:

 rzecz. dart m.

Wiktionary


daruj

1. dawać (dać) na włas­ność; ofia­ro­wać (ofia­ro­wy­wać), po­da­ro­wać;
2. re­zy­gno­wać (zre­zy­gno­wać) z ode­bra­nia, wzię­cia cze­goś;
3. prze­ba­czać (prze­ba­czyć), od­pu­szczać (od­pu­ścić)


SJP.pl


daruma

1. ja­poń­ski od­po­wied­nik ter­mi­nu wy­stę­pu­ją­ce­go w bud­dyz­mie i hin­du­iz­mie: dhar­ma;
2. ja­poń­ska lalka trak­to­wa­na jako ta­liz­man przy­no­szą­cy szczę­ście, o cięż­kiej pod­sta­wie, usta­wia­ją­ca się za­wsze w po­zy­cji pio­no­wej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­ru­ma – skró­co­na forma imie­nia in­dyj­skie­go mni­cha Bod­hid­har­my,
  • da­ru­ma – ja­poń­ski od­po­wied­nik słowa dhar­ma,
  • da­ru­ma (lalka) – nazwa ja­poń­skiej lalki-ta­liz­ma­nu,
  • Da­ru­ma sa­ga­mia – ro­dzaj nie­wiel­kich ryb z ro­dzi­ny gło­wa­czo­wa­tych, ży­ją­cych wokół Ja­po­nii (Jor­dan & Starks, 1904)

Wikipedia


darunek

daw­niej: pre­zent, upo­mi­nek


SJP.pl


darwin

[czy­taj: dar­łin albo dar­win] mia­sto w Au­stra­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Au­stra­lii, sto­li­ca Te­ry­to­rium Pół­noc­ne­go

rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) an­giel­skie naz­wi­sko

Wiktionary

Dar­win (wym.) – mia­sto w Au­stra­lii, le­żą­ce w środ­ko­wej czę­ści pół­noc­ne­go wy­brze­ża Au­stra­lii, sto­li­ca Te­ry­to­rium Pół­noc­ne­go. Po­ło­żo­ne jest nad cie­śni­ną Cla­ren­ce (Morze Timor, Ocean In­dyj­ski). Mia­sto za­miesz­ka­ne jest przez 147 231 osób. W mie­ście dzia­ła pol­ski kon­su­lat ho­no­ro­wy. Jego współ­rzęd­ne ge­o­gra­ficz­ne to 12° 25′ S 130° 48′ E. Mia­sto leży w stre­fie tro­pi­kal­ne­go kli­ma­tu sa­wann (kla­sy­fi­ka­cja Köppena – "Aw").

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. darwinizm m., darwinista m., darwinistka ż.

Wiktionary


darwinista

zwo­len­nik po­glą­dów Dar­wi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik dar­wi­niz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdarvʲĩˈɲista, AS: darvʹĩńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darwinizm m., neodarwinizm m., darwinius m.

:: fż. darwinistka ż.

 przym. darwinowski, Darwinowski, darwinistyczny

Wiktionary


darwinistka

→ dar­wi­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: dar­wi­ni­sta

Wiktionary

Patrz:

darwinista

Wymowa:

IPA: ˌdarvʲĩˈɲistka, AS: darvʹĩńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darwinizm m., Darwin m.

:: fm. darwinista m.

 przym. Darwinowski, darwinowski, darwinistyczny

Wiktionary


darwinistyczny

→ dar­wi­nizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z dar­wi­niz­mem, te­o­ria­mi Ka­ro­la Dar­wi­na

Wiktionary

Patrz:

darwinizm

Przykłady

 (1.1) Kon­wen­cjo­nal­ne i aty­po­we toczą ze sobą praw­dzi­wą dar­wi­ni­stycz­ną walkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darwinizm mrz., darwinista mos., darwinistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) darwinowski

Wiktionary


darwinizm

1. te­o­ria ewo­lu­cji stwo­rzo­na przez Dar­wi­na, tłu­ma­czą­ca pow­sta­wa­nie ga­tun­ków do­bo­rem na­tu­ral­nym, walką o byt oraz do­sto­so­wy­wa­niem się do śro­do­wi­ska;
2. nauka o ogól­nych pra­wach hi­sto­rycz­ne­go roz­wo­ju or­ga­niz­mów, wy­wo­dzą­ca się z tej te­o­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nauk. biol. stwo­rzo­na przez Dar­wi­na te­o­ria ewo­lu­cji, która wy­ja­śnia pow­sta­wa­nie ga­tun­ków do­bo­rem na­tu­ral­nym i walką o byt;

Wiktionary

Dar­wi­nizm – ogól­na te­o­ria roz­wo­ju życia sfor­mu­ło­wa­na przez bry­tyj­skie­go przy­rod­ni­ka Ka­ro­la Dar­wi­na. Te­o­ria stała się fun­da­men­tem nauki o ewo­lu­cji or­ga­niz­mów oraz wpły­nę­ła na myśl fi­lo­zo­ficz­ną. Twór­ców od­wo­łu­ją­cych się do te­o­rii ewo­lu­cji Dar­wi­na w dzie­łach fi­lo­zo­ficz­nych okre­śla się jako dar­wi­ni­stów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ideą prze­wod­nią dar­wi­niz­mu jest kon­cep­cja do­bo­ru na­tu­ral­ne­go, na­zy­wa­na walką o byt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darwinista mos., darwinistka ż., Darwin n./m./ż.

 przym. darwinistyczny, darwinowski

Wiktionary


darwinka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ta­na­gro­wa­tych


SJP.pl


darwinowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Dar­wi­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


darybaczyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. próż­no­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darybok mos.

 czas. darybokować ndk.

Wiktionary


darybok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. leń

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darybaczyć ndk., darybokować ndk.

Wiktionary


darybokować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. próż­no­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darybok mos.

 czas. darybaczyć ndk.

Wiktionary


darymnie

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na próż­no, da­rem­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darymnina ż.

 przym. darymny

 przysł. po darymnicy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) po darmu, po darymnicy

Wiktionary


darymnina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. rzecz nie­po­trzeb­na

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie­po­trzeb­na praca

Wiktionary

Powiązane:

 przym. darymny

 przysł. darymnie, po darymnicy

Wiktionary


darymny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bez­sen­sow­ny

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. osła­bio­ny, chory

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darymnina ż.

 przysł. darymnie, po darymnicy

Wiktionary


darzbór

okrzyk, za­wo­ła­nie my­śli­wych i le­śni­ków przy po­wi­ta­niu lub przy win­szo­wa­niu sobie po­wo­dze­nia


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) łow. poz­dro­wie­nie my­śliw­skie

Wiktionary

Darz­bór – tra­dy­cyj­ne po­wi­ta­nie le­śni­ków i my­śli­wych, któ­rzy wi­ta­ją się, że­gna­ją się lub życzą sobie po­wo­dze­nia na po­lo­wa­niu: „niech cię bór ob­da­rza, niech przy­no­si ci dary”. Mimo swej ar­cha­icz­nej formy, pow­sta­ło w la­tach 20. XX wieku.

Twór­cą za­wo­ła­nia jest Sta­ni­sław Wyr­wiń­ski – były in­spek­tor w Dy­rek­cji Lasów w Poz­na­niu (obec­nej Re­gio­nal­nej Dy­rek­cji Lasów Pań­stwo­wych w Poz­na­niu).

Wikipedia


darzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|da­rzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈʒɛ̃ɲɛ, AS: dažẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. darzyć

Wiktionary


darzymlecznia

drze­wo o mlecz­nym soku, ros­ną­ce w Ame­ry­ce


SJP.pl


darzyć

prze­sta­rza­łe: ob­da­ro­wy­wać; obec­nie w róż­nych zwro­tach, np.:
a) da­rzyć kogoś za­u­fa­niem - mieć do kogoś za­u­fa­nie;
b) da­rzyć kogoś uczu­ciem - ko­chać, lubić kogoś;
c) da­rzyć kogoś sza­cun­kiem - mieć do kogoś sza­cu­nek


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) czuć do kogoś coś, mieć w sto­sun­ku do kogoś ja­kieś uczu­cie lub prze­ko­na­nie

 (1.2) przest. ob­da­ro­wy­wać kogoś czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Darzę ją wiel­kim sza­cun­kiem.

 (1.1) Darzy go umiar­ko­wa­nym za­u­fa­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdaʒɨt͡ɕ, AS: dažyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nadarzyć, przydarzyć, darować, darowywać

 rzecz. darzenie n., dar

Wiktionary


darłak

naz­wi­sko


SJP.pl


darłowianin

miesz­ka­niec Dar­ło­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Dar­ło­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darłowo n., Darłówko n.

:: fż. darłowianka ż.

 przym. darłowski

Wiktionary


darłowianka

miesz­kan­ka Dar­ło­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Dar­ło­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Darłowo n., Darłówko n.

:: fm. darłowianin mos.

 przym. darłowski

Wiktionary


darłowo

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Dar­ło­wo ( Rügenwalde) – mia­sto nad­mor­skie w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, sie­dzi­ba gminy wiej­skiej Dar­ło­wo, naj­więk­sze mia­sto po­wia­tu sła­wień­skie­go. Po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Bał­tyc­kim, w do­li­nie rzek Wie­przy i Gra­bo­wej, na Po­brze­żu Ko­sza­liń­skim, na Po­mo­rzu Za­chod­nim.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: darˈwɔvɔ, AS: daru̯ovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darłowianin mos., darłowianka ż., Darłówko n.

 przym. darłowski

Wiktionary


darłowski

przy­miot­nik od: Dar­ło­wo


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Dar­ło­wem, do­ty­czą­cy Dar­ło­wa, po­cho­dzą­cy z Dar­ło­wa, znaj­du­ją­cy się w Dar­ło­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darłowianin mos., darłowianka ż., Darłowo n., Darłówko n.

Wiktionary


darłówecki

przy­miot­nik od: Dar­łów­ko


SJP.pl


darłówko

dziel­ni­ca mia­sta Dar­ło­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. tu­ry­stycz­na dziel­ni­ca mia­sta Dar­ło­wa;

Wiktionary

Dar­łów­ko (nazwa obocz­na: Dar­łó­wek, Rügenwaldermünde) – nad­mor­ska część mia­sta Dar­ło­wa i osied­le (jed­nost­ka po­moc­ni­cza gminy) u uj­ścia rzeki Wie­przy do Bał­ty­ku, na Wy­brze­żu Sło­wiń­skim. Dar­łów­ko pełni w se­zo­nie let­nim funk­cję tu­ry­stycz­no-wy­po­czyn­ko­wą.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. darłowianin mos., darłowianka ż., Darłowo n.

 przym. darłowski

Wiktionary


darń

gęsty, zwar­ty splot traw wraz z zie­mią; dar­ni­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwar­ty splot trawy, cza­sem wraz z in­ny­mi ro­śli­na­mi, sil­nie zwią­za­ny z wierzch­nią war­stwą gleby; po­cię­ta na płaty uży­wa­na jest jako umoc­nie­nie skarp, na­sy­pów, mogił;

 (1.2) splot ko­rze­ni oraz pędów ro­ślin (nie traw) two­rzą­cych ści­słą po­wierzch­nię na ziemi lub wo­dzie

Wiktionary

Darń – rza­dziej dar­ni­na; zwar­ta okry­wa m.in. łąk i pa­stwisk, skła­da­ją­ca się głów­nie z trawy i ro­ślin mo­tyl­ko­wa­tych lub też z samej trawy i two­rzą­ca traw­nik. Po­przez gęsty sy­stem ko­rze­ni ro­ślin sil­nie wiąże się z wierzch­nią war­stwą gleby. Darń po­cię­ta na płaty służy do za­bez­pie­cza­nia przed eroz­ją skarp, gro­bli, na­sy­pów i stro­mych zbo­czy (tzw. "dar­nio­wa­nie").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oprócz tego szcząt­ka bu­dow­li sczer­nia­łe­go na ho­ro­dy­szczu nie było nic: ani drze­wa, ani ka­mie­nia, po­kry­wa­ła je darń, skąpe zioła i stare kre­to­wi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: darʲɲ, AS: darʹń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. darniówka ż.

 czas. drzeć ndk.

 przym. darniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) darnina

Wiktionary


darśana

dok­try­na fi­lo­zo­ficz­na, która uz­na­je au­to­ry­tet świę­tych ksiąg hin­du­iz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. nazwa hin­du­skich sy­ste­mów fi­lo­zo­ficz­nych

 (1.2) rel. w hin­du­iz­mie: ob­co­wa­nie lub kon­takt z bó­stwem;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) przy oma­wia­niu fe­no­me­nu re­li­gij­ne­go jakim jest hin­du­izm, nie mo­że­my po­mi­nąć choć­by bar­dzo zew­nętrz­nej cha­rak­te­ry­sty­ki po­szcze­gól­nych dar­śan.

Wiktionary


dasein

ter­min z fi­lo­zo­fii nie­miec­kiej oz­na­cza­ją­cy eg­zy­sten­cję czło­wie­ka albo czło­wie­ka jako isto­tę pró­bu­ją­cą zro­zu­mieć swoją eg­zy­sten­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) filoz. osoba pra­gną­ca zro­zu­mieć sens eg­zy­sten­cji

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) filoz. eg­zy­sten­cja ludz­ka

Wiktionary

Da­se­in (niem. "da­se­in" – dosł. "tu-bycie") – w fi­lo­zo­fii nie­miec­kiej rze­czy­wi­ste, re­al­ne ist­nie­nie do­wol­ne­go bytu.

Wikipedia


dashi

[czy­taj: DAszi] ja­poń­ski bu­lion z ryby i wo­do­ro­stów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. kon­cen­trat bu­lio­nu ryb­ne­go wy­ko­rzy­sty­wa­ny w kuch­ni ja­poń­skiej;

Wiktionary

Dashi (jap. だし, 出し) — bu­lion rybny wy­ko­rzy­sty­wa­ny w kuch­ni ja­poń­skiej do przy­go­to­wy­wa­nia zup.

Spo­rzą­dza się go z wiór­ków su­szo­nej i wę­dzo­nej ryby bo­ni­to, zwa­nych "kat­su­o­bus­hi" oraz wo­do­ro­stów kombu. Dashi wy­ko­rzy­stu­je się m.in. do przy­go­to­wy­wa­nia zupy miso-shiru.

Wikipedia


daspletozaur

ro­dzaj du­że­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny ty­ra­no­za­u­rów


SJP.pl

Da­sple­to­za­ur ("Da­sple­to­sa­u­rus") – ro­dzaj du­że­go te­ro­po­da z ro­dzi­ny ty­ra­no­za­u­rów (Ty­ran­no­sa­u­ri­dae). Żył w Ame­ry­ce Pół­noc­nej w póź­nej kre­dzie (ok. 80-72 mln lat temu). Obec­nie tylko dwa ga­tun­ki da­sple­to­za­u­ra uwa­ża­ne są za ważne – "D. to­ro­sus" i "D. hor­ne­ri", choć nadal kilka jego po­ten­cjal­nych ga­tun­ków z Al­ber­ty, Mon­ta­ny i No­we­go Mek­sy­ku po­zo­sta­je nie­o­pi­sa­nych.

Wikipedia


dassin

[czy­taj: daSĘ] naz­wi­sko, m.in. Joe Das­sin, ame­ry­kań­ski pio­sen­karz i kom­po­zy­tor


SJP.pl


dastan

epika wier­szem i prozą na­wią­zu­ją­ca do daw­nych le­gend, podań, baśni oraz kla­sycz­nej, he­ro­icz­nej po­ez­ji irań­skiej; de­stan


SJP.pl

Zo­bacz też: Da­stan (ga­tu­nek li­te­rac­ki).

OAO TNK Da­stan (ros. Открытое акционерное общество «Транснациональная Корпорация «Дастан», "Ot­kry­to­je ak­cy­o­nier­no­je ob­szcze­stwo «Trans­na­cy­o­nal­na­ja Kor­po­ra­cy­ja «Da­stan»") – kir­gi­skie przed­się­bior­stwo zbro­je­nio­we, spół­ka ak­cyj­na na­le­żą­ca w stu pro­cen­tach do skar­bu pań­stwa Kir­gi­sta­nu.

Wikipedia


daszawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le typu miej­skie­go w re­jo­nie stryj­skim ob­wo­du lwow­skie­go Ukra­i­ny;

Wiktionary

Da­sza­wa (ukr. Дашава) – osied­le typu miej­skie­go w re­jo­nie stryj­skim ob­wo­du lwow­skie­go Ukra­i­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. daszawski

Wiktionary


daszczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


daszek

1. nie­wiel­ki dach
2. usz­tyw­nio­na, przed­nia część czap­ki, chro­nią­ca czoło i oczy
3. znak gra­ficz­ny: ^ (uży­wa­ny w or­to­gra­fii niek­tó­rych ję­zy­ków); cyr­kum­fleks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: dach

 (1.2) mały dach

 (1.3) wy­sta­ją­ca nad twarz część na­kry­cia głowy, np. czap­ki, hełmu, kasku

 (1.4) ty­pogr. ak­cent prze­cią­gły, cyr­kum­fleks;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • da­szek – część niek­tó­rych heł­mów
  • da­szek (cyr­kum­fleks, ak­cent prze­cią­gły) – jeden ze zna­ków dia­kry­tycz­nych (ˆ)
  • od­wró­co­ny da­szek (ha­czek, karon) – jeden ze zna­ków dia­kry­tycz­nych (ˇ)
  • da­szek (ka­re­ta) – znak ^ na kla­wia­tu­rze
  • da­szek (ar­chi­tek­tu­ra) – ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny
  • da­szek oka­po­wy – ele­ment ar­chi­tek­tu­ry drew­nia­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Ge­ne­rał był Po­la­kiem i osten­ta­cyj­nie za­wsze mówił po pol­sku, nawet w urzę­dach. Znać było w jego wy­mo­wie pewne za­cię­cie i ak­cent ro­syj­ski, ale ów ak­cent pa­so­wał jakoś do jego wy­nio­słej fi­gu­ry, do gru­bej kurty szcze­gól­ne­go kroju, okrą­głej czap­ki z czer­wo­nym lam­pa­sem i nie­by­wa­łej wiel­ko­ści dasz­kiem, do su­kien­nych ka­ma­szów i si­wych pod­krę­co­nych wąsów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdaʃɛk, AS: dašek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dachówczarnia ż., zadaszenie n., dach m., dachówka ż., dachowiec mzw.

 przym. dachowy, daszkowaty

 czas. zadaszyć

Wiktionary


daszewice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­sze­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Belsk Duży.
  • Da­sze­wi­ce – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Kór­nik
  • Da­sze­wi­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Mo­si­na

Wikipedia


daszewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Da­szew­ski – pol­ski woj­sko­wy
  • Wik­tor An­drzej Da­szew­ski – pol­ski ar­che­o­log, hi­sto­ryk sztu­ki
  • Wła­dy­sław Da­szew­ski – pol­ski sce­no­graf i ka­ry­ka­tu­rzy­sta

Wikipedia


daszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dasz­kie­wicz (herb szla­chec­ki)
  • Da­riusz Dasz­kie­wicz (ur. 1967) – pol­ski siat­karz oraz tre­ner piłki siat­ko­wej
  • Ed­ward Dasz­kie­wicz (ur. 1944) – pol­ski po­li­tyk i przed­się­bior­ca, poseł na Sejm III ka­den­cji
  • Eu­sta­chy Dasz­kie­wicz (1455–1535) – het­man ko­za­ków za­po­ro­skich, sta­ro­sta ka­niow­ski, krzy­czew­ski i czer­ka­ski
  • Hen­ryk Dasz­kie­wicz (1947–2006) – pol­ski dzien­ni­karz, ese­i­sta i tłu­macz
  • Igna­cy Dasz­kie­wicz – kasz­te­lan mści­sław­ski
  • Ka­zi­mierz Dasz­kie­wicz (1893–1972) – woj­sko­wy pol­ski, bi­blio­te­karz i bi­blio­graf, współt­wór­ca Cen­tral­nej Bi­blio­te­ki Woj­sko­wej
  • Kry­sty­na Dasz­kie­wicz (ur. 1924) – pol­ska pro­fe­sor prawa, kar­nist­ka, psy­cho­log
  • Mi­ro­sław Dasz­kie­wicz (1960–2020) – pol­ski kul­tu­ry­sta
  • Źmi­cier Dasz­kie­wicz (ur. 1981) – bia­ło­ru­ski po­li­tyk, od 2004 roku prze­wod­ni­czą­cy Mło­de­go Fron­tu.

Wikipedia


daszkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dasz­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. daszkować

Wiktionary


daszkowato

→ dasz­ko­wa­ty


SJP.pl

Patrz:

daszkowaty

daszkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem mały dach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy da­szek (dach)

 (1.2) daw. gram. o li­te­rze opa­trzo­ny dasz­kiem, re­pre­zen­tu­ją­cy długą sa­mo­gło­skę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dach mrz., daszek mrz., dachówczarnia ż.

Wiktionary


daszkować

w bu­dow­nict­wie: bu­do­wać dwu­spa­do­wy da­szek na gór­nej czę­ści słupa te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych linii na­po­wietrz­nych


SJP.pl


daszkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


daszkowy

zwią­za­ny z dasz­kiem


SJP.pl


daszoguski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Da­szo­gu­zem, do­ty­czą­cy Da­szo­gu­zu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daszoguz mrz.

Wiktionary


daszoguz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­nym Turk­me­ni­sta­nie przy gra­ni­cy z Uzbe­ki­sta­nem;

Wiktionary

Da­szo­guz ( Daşoguz, daw­niej Ta­sza­uz) – mia­sto w pół­noc­nym Turk­me­ni­sta­nie, przy gra­ni­cy z Uzbe­ki­sta­nem, sie­dzi­ba wi­la­je­tu da­szo­gu­skie­go. Po­ło­żo­ne jest na Ni­zi­nie Tu­rań­skiej, na ob­sza­rze tzw. Oazy Cho­rez­mij­skiej na wy­so­ko­ści 88 m n.p.m. Znaj­du­je się w od­le­gło­ści około 460 km na pół­noc od sto­li­cy kraju – Asz­cha­ba­du. W 2022 roku li­czy­ło ok. 201,1 tys. miesz­kań­ców. Da­szo­guz jest trze­cim pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­stem kraju. Po­ło­żo­ne przy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. daszoguski

Wiktionary


daszyna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Da­szy­na – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Da­szy­na.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Da­szy­na. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


daszyć

po­tocz­nie: przy­kry­wać da­chem; za­da­szać


SJP.pl


daszyński

przy­miot­nik od: Da­szy­na


SJP.pl


dat

oz­na­cze­nie cze­goś w cza­sie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DAT – Di­gi­tal Audio Tape - ro­dzaj taśmy ma­gne­tycz­nej
  • DAT – re­gu­ły do­ty­czą­ce tran­spor­tu to­wa­rów we­dług In­co­terms 2010
  • DAT (do 2020r. pod nazwą Da­nish Air Tran­sport) – duń­ska linia lot­ni­cza
  • Port lot­ni­czy Da­tong (IATA: DAT, ICAO: ZBDT)

Wikipedia


dat.

skrót od:
1. da­to­wa­ny;
2. da­ti­wus, da­ti­vus


SJP.pl


data

oz­na­cze­nie cze­goś w cza­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) umow­ne oz­na­cze­nie dnia, mie­sią­ca i roku, ka­len­da­rzo­wy ter­min ja­kie­goś zda­rze­nia;

 (1.2) przest. czas, epoka, era, okres

Wiktionary

Data – umow­ne oz­na­cze­nie dnia, mie­sią­ca i roku, służy do za­pi­su ko­lej­nych dni (dób) w ka­len­da­rzu, a przez to m.in. do oz­na­cza­nia waż­nych wy­da­rzeń hi­sto­rycz­nych.

W ję­zy­ku pol­skim po­szcze­gól­ne skład­ni­ki daty po­da­je się w ko­lej­no­ści od najm­niej do naj­bar­dziej zna­czą­ce­go (od naj­wyż­sze­go do naj­niż­sze­go rzędu), tj.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W for­mu­la­rzu bra­ku­je daty uro­dze­nia.

 (1.2) Był to ty­po­wy czło­wiek daty re­ne­san­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdata, AS: data

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. datowanie n., datacja ż., datownik m.

 czas. datować ndk.

 przym. datowalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) doba (doby / w dobie)

Wiktionary


databank

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. bank da­nych, baza da­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bę­dzie to­le­ro­wać Im­pe­rium li­to­ści, a nasze da­ta­ban­ki nie zdra­dzą sła­bo­ści.

Wiktionary


datacja

okre­śle­nie czasu ja­kie­goś wy­da­rze­nia; da­to­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) usta­le­nie daty, przy­pi­sa­nie daty zda­rze­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. data ż., datowanie n.

 czas. datować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) datowanie

Wiktionary


datagram

ko­mu­ni­kat sie­cio­wy prze­sy­ła­ny sto­sow­nie do pro­to­ko­łu bez­po­łą­cze­nio­we­go; ko­mu­ni­kat bez­po­łą­cze­nio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) te­le­kom. in­form. sa­mo­dziel­na, nie­za­leż­na jed­nost­ka da­nych, prze­sy­ła­na przez sieć kom­pu­te­ro­wą i niet­wo­rzą­ca w danej war­stwie OSI stru­mie­nia z in­ny­mi jed­nost­ka­mi;

Wiktionary

Da­ta­gram – pod­sta­wo­wa jed­nost­ka prze­ka­zu po­wią­za­na z sie­cią ko­mu­ta­cyj­ną pa­kie­tów. Da­ta­gra­my zwy­kle są zbu­do­wa­ne z sek­cji na­głów­ka i ła­dun­ku.

Da­ta­gra­my do­star­cza­ją moż­li­wość bez­po­łą­cze­nio­wej ko­mu­ni­ka­cji w sieci ko­mu­ta­cyj­nej pa­kie­tów. Do­star­cze­nie, czas do­star­cze­nia i ko­lej­ność da­ta­gra­mów nie musi być gwa­ran­to­wa­na przez sieć.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W war­stwie in­ter­ne­to­wej wszyst­kie jed­nost­ki da­nych pro­to­ko­łu IP są nie­za­leż­ne, są więc da­ta­gra­ma­mi. Mogą one jed­nak w war­stwie tran­spor­to­wej łą­czyć się w stru­mień TCP, wów­czas w tej war­stwie OSI na­zy­wa­ne są już pa­kie­ta­mi, albo (np. w pro­to­ko­le UDP) nadal sta­no­wić nie­za­leż­ne od sie­bie da­ta­gra­my.

Wiktionary


datagramowy

→ da­ta­gram


SJP.pl

Patrz:

datagram

dataholizm

uza­leż­nie­nie od zdo­by­wa­nia no­wych da­nych i in­for­ma­cji, głów­nie z in­ter­ne­tu; in­fo­ho­lizm, cy­ber­ho­lizm, in­ter­ne­to­ho­lizm, ne­to­ho­lizm, sie­cio­ho­lizm


SJP.pl


dataizm

ide­o­lo­gia, we­dług któ­rej prze­pływ in­for­ma­cji jest naj­wyż­szą war­to­ścią


SJP.pl


datalny

→ data; da­to­wy


SJP.pl


datapad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sf. elek­tro­nicz­ne urzą­dze­nie prze­no­śne do wpro­wa­dza­nia, przet­wa­rza­nia i pre­zen­ta­cji da­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wstał z da­ta­pa­dem w ręku i skie­ro­wał się ku drzwiom, ale przed wyj­ściem na ko­ry­tarz się od­wró­cił.

Wiktionary


datariusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­wod­ni­czą­cy da­ta­rii

Wiktionary


datczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


datek

1. ofia­ra na cele spo­łecz­ne, fi­lan­tro­pij­ne
2. jał­muż­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pewna kwota przez­na­cza­na na cele pu­blicz­ne lub do­bro­czyn­ne

 (1.2) drob­na kwota za wyś­wiad­czo­ną przy­słu­gę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług uka­zu­ją­ce­go się w Wa­szyng­to­nie pe­rio­dy­ku praw­ni­cze­go „Legal Times” pre­zy­den­to­stwo nie pod­ję­li je­szcze osta­tecz­nej de­cyz­ji o gór­nym li­mi­cie wy­so­ko­ści dat­ków.

 (1.1) Na kra­kow­skim rynku stoi skar­bon­ka na datki na re­wa­lo­ry­za­cję za­byt­ków mia­sta.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jałmużna, ofiara, składka

Wiktionary


dativus

datyw, da­ti­wus, ce­low­nik; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. trze­ci przy­pa­dek w pol­skiej de­kli­na­cji, od­po­wia­da­ją­cy na py­ta­nia: komu? czemu?, któ­re­go pod­sta­wo­wą funk­cją skład­nio­wą jest funk­cja do­peł­nie­nia dal­sze­go;
2. forma wy­ra­zo­wa tego przy­pad­ka


SJP.pl


datiwus

datyw, da­ti­vus, ce­low­nik; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. trze­ci przy­pa­dek w pol­skiej de­kli­na­cji, od­po­wia­da­ją­cy na py­ta­nia: komu? czemu?, któ­re­go pod­sta­wo­wą funk­cją skład­nio­wą jest funk­cja do­peł­nie­nia dal­sze­go;
2. forma wy­ra­zo­wa tego przy­pad­ka


SJP.pl


datkomat

au­to­mat do wpła­ca­nia dat­ków przy uży­ciu płat­no­ści elek­tro­nicz­nych; da­ro­mat; do­na­cjo­mat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne do przyj­mo­wa­nia dat­ków na cele sa­kral­ne lub cha­ry­ta­tyw­ne

Wiktionary


datkować

dawać datek


SJP.pl


datolit

mi­ne­rał, hy­drok­sy­krze­mian wap­nia i boru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, za­sa­do­wy bo­ro­krze­mian wap­nia;

Wiktionary

Da­to­lit – mi­ne­rał na­le­żą­cy do gro­ma­dy krze­mia­nów boru. Jest za­sa­do­wym krze­mia­nem wap­nia i boru. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "da­te­o­mai" oz­na­cza­ją­ce­go dzie­le­nie się oraz "lit­hos," czyli ka­mień.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z po­wo­du wy­so­kiej przej­rzy­sto­ści i ład­nych krysz­ta­łów da­to­lit bywa ka­mie­niem ko­lek­cjo­ner­skim.

Wiktionary


datowalny

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy się wy­da­to­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. datować ndk., datowalność ż., data ż.

 czas. datować

Wiktionary


datowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|da­to­wać.

Wiktionary

Da­to­wa­nie – pro­ces przy­pi­sy­wa­nia zda­rze­niom czasu (daty) z przesz­ło­ści, w któ­rym mogło się ono wy­da­rzyć. Znane jest wiele metod da­to­wa­nia, opie­ra­ją się na róż­nych zmia­nach za­cho­dzą­cych z upły­wem czasu, bądź cha­rak­te­ry­stycz­nych dla da­ne­go czasu.

Me­to­dy da­to­wa­nia dzie­li się na da­to­wa­nie bezwz­ględ­ne, okre­śla­ją­ce czas wy­stą­pie­nia zda­rze­nia, oraz da­to­wa­nie względ­ne spoś­ród dwóch zda­rzeń okre­śla, które było wcze­śniej, a które póź­niej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. data ż., datacja ż., datownik m.

 czas. datować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) datacja

Wiktionary


datować

1. opa­try­wać datą;
2. okre­ślać datę ja­kie­goś faktu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) okre­ślać wiek obiek­tu

 (1.2) opa­try­wać datą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te cenne zna­le­zi­ska da­tu­je się na wczes­ny brąz.

 (1.2) Pismo da­to­wa­ne jest na 1974 r.

 (1.2) Za­cho­wał się pro­to­kół z 8 i 9 stycz­nia 1941 r. (błęd­nie da­to­wa­ny w ma­szy­no­pi­sie na rok 1940).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. data ż., datacja ż., datownik m., datowanie n.

 przym. datowalny

Wiktionary


datownik

przy­rząd do oz­na­cza­nia daty na róż­ne­go ro­dza­ju do­ku­men­tach lub bi­le­tach


SJP.pl

Da­tow­nik – ro­dzaj stem­pla skon­stru­o­wa­ne­go w ten spo­sób, aby moż­li­we było w nim takie usta­wie­nie czcio­nek, aby od­cisk tego stem­pla po­ka­zy­wał datę. Da­tow­nik to także, oprócz sa­me­go stem­pla, jego od­cisk na pa­pie­rze.

Wikipedia


datowy

→ data, np. oz­na­cze­nia da­to­we; da­tal­ny


SJP.pl


datsun

marka sa­mo­cho­dów


SJP.pl

Dat­sun – ja­poń­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów na­le­żą­cy do kon­cer­nu Nis­san Motor Co. Ltd.

Ory­gi­nal­na pro­duk­cja roz­po­czę­ła się w roku 1931. W la­tach 1958–1986 po­ja­zdy ek­spor­to­wa­ne przez Nis­sa­na no­si­ły nazwę Dat­sun. W marcu 1986 roku Nis­san wy­co­fał nazwę Dat­sun z obie­gu, aby po­now­nie ją wpro­wa­dzić w 2013 r. jako nazwę dla sa­mo­cho­dów ni­sko­bu­dże­to­wych, przez­na­czo­nych dla ryn­ków roz­wi­ja­ją­cych się.

Wikipedia


dattatreja

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­tind. trój­gło­wy bóg z mi­to­lo­gii in­dyj­skiej;

Wiktionary

Dat­ta­tre­ja (san­skryt दत्तात्रेय, trl. "dattātreja", ang. "Dat­ta­tre­ya") – po­stać męska z mi­to­lo­gii in­dyj­skiej czczo­na w tra­dy­cjach wisz­nu­ic­kich i si­wa­ic­kich. Uwa­ża­ny jest za bó­stwo, w tym też za awa­ta­rę (bogów Wisz­nu lub Krysz­ny), za sta­ro­żyt­ne­go mędr­ca (ry­sziie­go) i mu­nie­go, za sza­lo­ne­go asce­tę awad­hu­tę i hi­sto­rycz­ną po­stać jo­gi­na, a także za au­to­ra pism fi­lo­zo­ficz­nych (w tym "Ad­wa­hu­ta­gi­ta") i he­do­ni­stycz­ne­go idola hin­du­iz­mu lu­do­we­go.

Wikipedia


datura

sil­nie tru­ją­ca ro­śli­na jed­no­rocz­na z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych, sto­so­wa­na w lecz­nict­wie; bie­luń dzię­dzie­rza­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. bie­luń (ro­dzaj)

 (1.2) bot. pot. ro­śli­na z ro­dza­ju da­tu­ra (1.1)

 (1.3) pot. brug­man­sja (nie­wła­ści­wie)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈtura, AS: datura

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bieluń

 (1.2) bieluń

 (1.3) brugmansja

Wiktionary


datyw

da­ti­wus, da­ti­vus, ce­low­nik; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. trze­ci przy­pa­dek w pol­skiej de­kli­na­cji, od­po­wia­da­ją­cy na py­ta­nia: komu? czemu?, któ­re­go pod­sta­wo­wą funk­cją skład­nio­wą jest funk­cja do­peł­nie­nia dal­sze­go;
2. forma wy­ra­zo­wa tego przy­pad­ka


SJP.pl

Datyw – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, które oz­na­cza „pre­zent, upo­mi­nek, dar”. W Pol­sce imię nie jest uży­wa­ne. Po­spo­li­ty rze­czow­nik "datyw" oz­na­cza przy­pa­dek gra­ma­tycz­ny, ce­low­nik.

W stycz­niu 2025 i w stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL,wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, nie było osób o imie­niu Datyw ani Da­ti­vus.

Wikipedia


dau

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żegl. tra­dy­cyj­ny arab­ski sta­tek ża­glo­wy lub łódź z oża­glo­wa­niem ła­ciń­skim

Wiktionary

Dau ("dāwa") – tra­dy­cyj­ny arab­ski sta­tek ża­glo­wy, z jed­nym lub kil­ko­ma ża­gla­mi. Pier­wot­nie uży­wa­ny był u wy­brze­ży Pół­wy­spu Arab­skie­go, Indii i wschod­niej Afry­ki. Duże dau mogą mieć około trzy­dzie­stu osób za­ło­gi, na mniej­szych liczy ona zaz­wy­czaj 12 osób.

Czę­sto nazwa jest za­pi­sy­wa­na w spo­sób za­czerp­nię­ty z an­giel­skie­go jako "dhow".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­lej­ny­mi dau można po­dró­żo­wać od Morza Czer­wo­ne­go po Kanał Mo­zam­bic­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daw, AS: dau̯

Wiktionary


daudet

[czy­taj: doDE] naz­wi­sko, m.in. Alp­hon­se Da­u­det (1840-1897), fran­cu­ski pi­sarz


SJP.pl


daugański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Da­u­gów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Daugi lm.

Wiktionary


daugi

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu olic­kim;

Wiktionary

Daugi ( Da­u­gai) – mia­sto na Lit­wie, w okrę­gu olic­kim, w re­jo­nie olic­kim, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na gminy Daugi. W 2011 roku li­czy­ło 1170 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) ko­lo­ka­cje miej­sco­wość|D=Ska­ud­wi­li|Ms=Da­u­gach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. daugański

Wiktionary


dauha

[czy­taj: dałha] sto­li­ca Ka­ta­ru; Ad-Dauha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Ka­ta­ru;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lon­gin pra­cu­je teraz w Dauże.

 (1.1) Po po­wro­cie z Dauhy mówił wspa­nia­le po arab­sku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dauhańczyk m., dauhanka ż.

 przym. dauhański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ad-Dauha, Doha; hist. Al-Bida

Wiktionary


dauhanka

[czy­taj: dał­han­ka] miesz­kan­ka Dauhy (sto­li­cy Ka­ta­ru)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ad-Dauhy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dawˈxãnka, AS: dau̯χãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dauha ż., Ad-Dauha, dauhańczyk

 przym. dauhański

Wiktionary


dauhańczyk

[czy­taj: dał­hań­czyk] miesz­ka­niec Dauhy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ad-Dauhy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dawˈxãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: dau̯χãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dauha ż., Ad-Dauha, dauhanka

 przym. dauhański

Wiktionary


dauhański

→ Dauha (sto­li­ca Ka­ta­ru)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ad-Dauhy, sto­li­cy Ka­ta­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pre­zy­dent nie ra­ty­fi­ko­wał po­praw­ki da­u­hań­skiej do Pro­to­ko­łu z Kioto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dawˈxãj̃sʲci, AS: dau̯χãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dauhańczyk m., dauhanka ż., Ad-Dauha ż., Dauha ż.

Wiktionary


daukszewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Grze­gorz Da­uk­sze­wicz – pol­ski aktor
  • Krzysz­tof Da­uk­sze­wicz – pol­ski sa­ty­ryk, fe­lie­to­ni­sta, tek­ściarz, poeta, pio­sen­karz, gi­ta­rzy­sta i kom­po­zy­tor

Wikipedia


daumier

[czy­taj: doMIE] naz­wi­sko, m.in. Honoré Da­u­mier (1808-1879), fran­cu­ski ma­larz


SJP.pl


daumont

[czy­taj: doMĄ] fran­cu­ski re­pre­zen­ta­cyj­ny po­jazd czte­ro­ko­ło­wy


SJP.pl


dauria

kra­i­na hi­sto­rycz­na na Sy­be­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na Rosji na wschod­niej Sy­be­rii, po­łud­nio­wa część Za­baj­ka­la;

Wiktionary

Da­u­ria (ros. "Даурия, Даурская земля") — kra­i­na hi­sto­rycz­na Rosji na Sy­be­rii Wschod­niej, po­łud­nio­wa część Za­baj­ka­la.

Jej te­re­ny obec­nie wcho­dzą w skład Bu­ria­cji i Kraju Za­baj­kal­skie­go.

Do XVII wieku Ro­sja­nie okre­śla­li ten ob­szar jako "Za­chod­nie Przy­a­mu­rze" (ros.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dauryjski

Wiktionary


daurski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Da­u­rią (kra­i­ną na Za­baj­ka­lu w Azji)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język da­ur­ski;

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dagurski

Wiktionary


dauryjski

1. → Da­u­ria (kra­i­na hi­sto­rycz­na na Sy­be­rii);
2. suseł da­u­ryj­ski - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Da­u­rią, do­ty­czą­cy Da­u­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dauria ż.

Wiktionary


dave

[czy­taj: dejf] obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dave – dziel­ni­ca Namur
  • Dave – właśc. David Oro­bo­sa Omo­re­gie, bry­tyj­ski raper, la­u­re­at m.in. Mer­cu­ry Prize i Brit Awards
  • Dave – ame­ry­kań­ska ko­me­dia ro­man­tycz­na
  • Dave – bry­tyj­ski kanał te­le­wi­zyj­ny
  • Dave Matt­hews Band – ame­ry­kań­ski ze­spół mu­zycz­ny

Wikipedia


davenport

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­ven­port – mia­sto w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Polk
  • Da­ven­port – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Scott
  • Da­ven­port – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Santa Cruz
  • Da­ven­port – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Tha­y­er
  • Da­ven­port – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie De­la­wa­re
  • Da­ven­port – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Cass
  • Da­ven­port – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Lin­coln
  • Da­ven­port – mia­sto w sta­nie Wa­szyng­ton, w hrab­stwie Lin­coln
  • Da­ven­port (ang. Da­ven­port Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie De­la­wa­re
  • Da­ven­port (ang. Da­ven­port Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Cass
  • Da­ven­port – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Ches­hi­re, w dy­stryk­cie Ches­hi­re East
  • Da­ven­port – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Gre­a­ter Man­che­ster, w dy­stryk­cie Stock­port

Wikipedia


david

[czy­taj: dej­wit]
1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­ge­worth David (1858–1934) – wa­lij­sko-au­stra­lij­ski ge­o­log, po­lar­nik
  • Jac­qu­es-Louis David (1748–1825) – fran­cu­ski ma­larz
  • David (David Be­ne­di­to Ma­gal­ha­es, ur. 1944) − pił­karz bra­zy­lij­ski
  • David – mia­sto w za­chod­niej Pa­na­mie
  • David – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Neamț, w gmi­nie Văleni
  • Dawid – imię

Wikipedia


davies

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Nor­man Da­vies, bry­tyj­ski hi­sto­ryk

Wikipedia


davis

1. naz­wi­sko ame­ry­kań­skie, m.in. Miles Davis [czy­taj: majls dej­wis] - amer. trę­bacz jaz­zo­wy (1926-1991);
2. Pu­char Da­vi­sa - tur­niej te­ni­so­wy, w któ­rym sy­ste­mem pu­cha­ro­wym ry­wa­li­zu­ją ze sobą re­pre­zen­ta­cje państw (mecz m-państw. to 4 sin­gle i 1 debel)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Davis – au­stra­lij­ska sta­cja an­tark­tycz­na
  • Allan Davis – au­stra­lij­ski ko­larz
  • An­ge­la Davis – ame­ry­kań­ska fe­mi­nist­ka
  • Baron Davis – ame­ry­kań­ski ko­szy­karz
  • Bette Davis – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Bill Davis – ka­na­dyj­ski po­li­tyk
  • Brad Davis – ame­ry­kań­ski aktor
  • Don S. Davis – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Dwight Davis – ame­ry­kań­ski aktor i te­ni­si­sta
  • Edwin Davis – ame­ry­kań­ski kat
  • Fred Davis – an­giel­ski sno­o­ke­rzy­sta
  • Geena Davis – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka

Wikipedia


daviscupowy

[czy­taj: dej­wi­ska­po­wy] zwią­za­ny z Pu­cha­rem Da­vi­sa - naj­więk­szy­mi na świe­cie roz­gryw­ka­mi te­ni­so­wy­mi dru­żyn mę­skich


SJP.pl


davos

mia­sto w Szwaj­ca­rii


SJP.pl

Davos (gsw. "Ta­fa­as", "Tafaa"; rm. "Tavau"; wł. "Ta­va­te") – mia­sto i gmina uz­dro­wi­sko­wa w po­łud­nio­wo-wschod­niej Szwaj­ca­rii, w kan­to­nie Gry­zo­nia, w re­gio­nie Prättigau/Davos. Jest naj­więk­szą gminą w re­gio­nie za­rów­no pod wzglę­dem licz­by miesz­kań­ców, jak i po­wierzch­ni. Leży nad rzeką. Po­ło­żo­ne na wy­so­ko­ści 1560 m n.p.m. jest naj­wy­żej po­ło­żo­nym mia­stem w Eu­ro­pie. Mia­sto znane jest głów­nie z od­by­wa­ją­ce­go się tutaj co roku Świa­to­we­go Forum Eko­no­micz­ne­go. 1 stycz­nia 2009 do mia­sta przy­łą­czo­no gminę.

Wikipedia


daw.

skrót od: dawny, daw­niej (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); d.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dawny, daw­niej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavnɨ|ˈdavʲɲɛ̇j, AS: davny|davʹńėi ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) d.

Wiktionary


dawaj

1. prze­ka­zy­wać coś, ob­da­rzać czymś;
2. uży­czyć, za­pew­nić;
3. po­wie­rzać coś (funk­cję, sta­no­wi­sko);
4. kie­ro­wać, wy­sy­łać;
5. prze­ka­zy­wać do wy­ko­na­nia;
6. wy­stę­po­wać z czymś, wy­sta­wiać na sce­nie


SJP.pl


dawalia

pa­proć o de­li­kat­nych, pie­rza­stych li­ściach


SJP.pl

Da­wa­lia ("Da­val­lia" Sm.) – ro­dzaj ro­ślin z mo­no­ty­po­wej w więk­szo­ści ujęć ro­dzi­ny da­wa­lio­wa­tych ("Da­val­lia­ce­ae"), cza­sem włą­cza­ny do sze­ro­ko uj­mo­wa­nej ro­dzi­ny pa­prot­ko­wa­tych "Po­ly­po­dia­ce­ae". Wąsko uj­mo­wa­ny był jed­nym z dwóch do pię­ciu ro­dza­jów wy­róż­nia­nych w ro­dzi­nie da­wa­lio­wa­tych, obej­mu­ją­cym około 30–40 ga­tun­ków.

Wikipedia


dawaliowate

o ce­chach da­wa­lio­wa­tych (ro­dzi­na pa­pro­ci)


SJP.pl


dawaliowaty

o ce­chach da­wa­lio­wa­tych (ro­dzi­na pa­pro­ci)


SJP.pl


dawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dawać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­wa­nie ła­pó­wek jest tak samo złe jak ich bra­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈvãɲɛ, AS: davãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. danie n., dawca m., dawczyni ż., dawstwo n., rozdanie n.

 czas. dawać ndk., dać dk.

Wiktionary


dawać

1. prze­ka­zy­wać coś, ob­da­rzać czymś;
2. uży­czyć, za­pew­nić;
3. po­wie­rzać coś (funk­cję, sta­no­wi­sko);
4. kie­ro­wać, wy­sy­łać;
5. prze­ka­zy­wać do wy­ko­na­nia;
6. wy­stę­po­wać z czymś, wy­sta­wiać na sce­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|dać.

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dać)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|dać.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny dawać się (dk. dać się)

 (3.1) nie­do­ko­na­ny od|dać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mie­li­śmy krowę, która da­wa­ła dużo mleka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavat͡ɕ, AS: davać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawca m., dawczyni ż., dawka ż., danie n., dawanie n., podanie n., wydawka ż., podawanie n., rozdanie n.

 czas. dać, podać, podawać, dawkować

 przysł. zdawkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wręczać, darowywać, użyczać, przekazywać, obdarowywać; gw. Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński dować

 (1.1) pozwalać, zezwalać, umożliwiać

 (2.1) puszczać się

Wiktionary


dawca

osoba, która daje


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, który daje

 (1.2) med. osoba, od któ­rej po­cho­dzi prze­szcze­pia­ny organ

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dawca na­rzą­dów
  • dawca na­sie­nia
  • dawca krwi
  • Dawca – po­wieść au­tor­stwa Lois Lowry
  • donor
  • Dawca pa­mię­ci

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ksiądz po­dzię­ko­wał wszyst­kim daw­com dat­ków na sie­ro­ci­niec.

 (1.2) Po wielu pe­ry­pe­tiach udało się zna­leźć dawcę szpi­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdaft͡sa, AS: dafca

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dawać ndk., dać dk.

:: fż. dawczyni ż.

 rzecz. danie n., dawanie n., rozdanie n., dawka ż.

 przysł. zdawkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ims. dający

Wiktionary


dawczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


dawczyni

ko­bie­ta da­ją­ca coś, uży­cza­ją­ca cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: dawca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dafˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: dafčỹńi

Wiktionary

Powiązane:

 zob. dawca.

Wiktionary


dawicki

naz­wi­sko


SJP.pl


dawid

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Da­wi­da

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dawid – imię mę­skie
  • Dawid (ur. 1957) – du­chow­ny Kop­tyj­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go
  • Dawid (ur. 1967) – du­chow­ny Kop­tyj­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go
  • Dawid (Kon­stan­di­nos Dziu­ma­kas (ur. 1958) – du­chow­ny Grec­kie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go
  • Dawid –‬‭ król Ma­ku­rii w Nubii
  • Dawid (Ira­kli Ma­cha­ra­dze, ur. 1960) – gru­ziń­ski du­chow­ny pra­wo­sław­ny
  • Dawid (David Ster­ry Ma­haf­fey Jr, ur. 1952, zm. 2020) – ame­ry­kań­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Dawid (Janko Ninow (ur. 1972) – ma­ce­doń­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Dawid – or­miań­ski pa­triar­cha Je­ro­zo­li­my w la­tach 1316–1321
  • Dawid (Pe­ro­vić, ur. 1953) – serb­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Dawid (Gior­gi Ti­ka­ra­dze (ur. 1963) – gru­ziń­ski du­chow­ny pra­wo­sław­ny
  • Dawid – król bi­blij­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dawid kupił sobie nowy sa­mo­chód.

 (1.1) Ja je­stem Dawid, jam jest pa­sterz – / Bła­gal­ną wiodę pieśń, / byś się zmi­ło­wać chciał nad Pia­stem, / byś żniwo zwo­lił zwieść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavʲit, AS: davʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dawidowa ż., Dawidówna ż., Dawidostwo lm m.

:: fż. Dawida ż.

:: zdrobn. Dawidek mos.

 przym. Dawidowy, Dawidkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Dawidek

Wiktionary


dawida

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Dawid

Wiktionary

Da­wi­da – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Dawid.

20 stycz­nia 2026 roku, w Pol­sce żył 4 ko­bie­ty z imie­niem Da­wi­da.

Da­wi­da imie­ni­ny ob­cho­dzi: 15 lipca i 29 grud­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­zy­wam się Da­wi­da i przy­je­cha­łam z Grod­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Dawid mos.

:: zdrobn. Dawidka ż.

Wiktionary


dawidczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


dawidek

zdrob­nie­nie od: Dawid (imię mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Dawid

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., lm. od: Da­wid­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­szcze­pi­li­śmy Da­wid­ka na odrę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: daˈvʲidɛk, AS: davʹidek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dawid mos., Dawida ż., Dawidka ż.

 przym. Dawidowy, Dawidkowy

Wiktionary


dawidia

da­wi­dia chiń­ska - drze­wo ozdob­ne po­cho­dzą­ce z Chin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Da­vi­dia|Baill.|ref=tak., mo­no­ty­po­wy ro­dzaj drze­wa z ro­dzi­ny błot­nio­wa­tych, z rzędu de­re­niow­ców;

 (1.2) dendr. drze­wo z ro­dza­ju da­wi­dia (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wzdłuż par­ka­nu po­sa­dzo­no da­wi­die i ro­bi­nie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dawidia chińska; pot. drzewo chusteczkowe

Wiktionary


dawidka

zdrob­nie­nie od: Dawid (imię mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Da­wi­da

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: Da­wi­dek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­wieź­li­śmy Da­wid­kę do szko­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dawidek mos., Dawid mos., Dawida ż.

 przym. Dawidowy, Dawidkowy

Wiktionary


dawidkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Da­wid­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) taki, który na­le­ży do Da­wid­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­nieś, pro­szę, Da­wid­ko­we rę­ka­wicz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dawid mos., Dawidek mos., Dawidka ż.

Wiktionary


dawidostwo

Dawid z mał­żon­ką; Da­wi­do­wie


SJP.pl


dawidowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abra­ham Cwi Da­wi­do­wicz
  • Alek­san­dra Da­wi­do­wicz
  • An­to­ni Leon Da­wi­do­wicz
  • Do­mi­ni­ka Da­wi­do­wicz
  • Ger­szon Da­wi­do­wicz
  • Lucy Da­wi­do­wicz
  • Paweł Da­wi­do­wicz
  • Szu­la­mit Da­wi­do­wicz
  • w Rosji ot­cze­stwo – syn Da­wi­da, np. Lew Da­wi­do­wicz Lan­dau

Wikipedia


dawidowie

Dawid z mał­żon­ką; Da­wi­do­stwo


SJP.pl


dawidowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Karol Da­wi­dow­ski (ur. 1882, zm. 1928) – pol­ski pe­da­gog
  • Ma­ciej Alek­sy Da­wi­dow­ski (ur. 1920, zm. 1943) – har­cerz, ofi­cer Armii Kra­jo­wej
  • To­masz Da­wi­dow­ski (ur. 1978) – pol­ski pił­karz
  • Wie­sław Da­wi­dow­ski (ur. 1964) – pol­ski za­kon­nik rzym­sko­ka­to­lic­ki, au­gu­stia­nin, dok­tor te­o­lo­gii

Wikipedia


dawidowy

taki jak u Da­wi­da, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Da­wi­da


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Da­wi­da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dawid m., Dawidek m., Dawidka ż.

Wiktionary


dawidson

naz­wi­sko


SJP.pl


dawidziak

naz­wi­sko


SJP.pl


dawidziuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Da­wi­dziuk – pol­ski tre­ner pił­kar­ski
  • Jan Da­wi­dziuk – bi­skup Pol­skie­go Na­ro­do­we­go Ko­ścio­ła Ka­to­lic­kie­go w Sta­nach Zjed­no­czo­nych i Ka­na­dzie
  • Jad­wi­ga Da­wi­dziuk – pol­ska tek­ściar­ka, po­et­ka, kom­po­zy­tor­ka mu­zy­ki i dzia­łacz­ka kul­tu­ral­na
  • Sła­wo­mir Da­wi­dziuk – pol­ski ge­o­de­ta
  • Sta­ni­sław Da­wi­dziuk – pol­ski pe­da­gog

Wikipedia


dawidów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w re­jo­nie pu­sto­myc­kim ob­wo­du lwow­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­wi­dów – ko­lo­nia w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Przed­bórz
  • Da­wi­dów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Jedl­nia-Let­ni­sko
  • Da­wi­dów – wieś w re­jo­nie pu­sto­myc­kim ob­wo­du lwow­skie­go
  • Da­wi­dów – dawna gmina
  • Da­wi­dów – hro­ma­da te­ry­to­rial­na w re­jo­nie lwow­skim ob­wo­du lwow­skie­go
  • Da­wi­dów – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Da­wi­dów, w re­jo­nie lwow­skim, w ob­wo­dzie lwow­skim

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dawidowski

Wiktionary


dawiec

naz­wi­sko


SJP.pl


dawis

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) żegl. żuraw spu­szcza­ją­cy sza­lu­py na wodę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavʲis, AS: davʹis

Wiktionary


dawić

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. gnieść

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavʲit͡ɕ, AS: davʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. udawca

Wiktionary


dawka

pewna por­cja cze­goś; doza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chem. pewna ilość sub­stan­cji che­micz­nej lub pro­mie­nio­wa­nia prze­ka­zy­wa­na do or­ga­niz­mu;

Wiktionary

Dawka – ilość sub­stan­cji che­micz­nej lub pro­mie­nio­wa­nia po­da­na, po­bra­na lub wchło­nię­ta do or­ga­niz­mu okre­ślo­ną drogą, wa­run­ku­ją­ca wy­stą­pie­nie okre­ślo­nych efek­tów bio­lo­gicz­nych, wy­ra­żo­nych od­set­kiem or­ga­niz­mów od­po­wia­da­ją­cych na tę dawkę.

Dawka wy­ra­ża­na jest w jed­nost­kach wa­go­wych na masę lub po­wierzch­nię ciała, nie­kie­dy do­dat­ko­wo na dobę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­kar­stwo na­le­ży po­da­wać dwa razy dzien­nie w ma­łych daw­kach.

 (1.1) Taka dawka pro­mie­nio­wa­nia okaże się śmier­tel­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdafka, AS: dafka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawkowanie n., przedawkowanie n., dawca m., dawczyni ż., wydawka ż.

 czas. dawkować ndk., dawać ndk., przedawkować dk.

 przym. zdawkowy, dawkowy

 przysł. zdawkowo

 temsłow. -dawkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doza

Wiktionary


dawki

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|De­gu­cie,Litwa. trud­ny do przeł­knię­cia, dła­wią­cy

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: dawka

 (2.2) M., B. i W. lm. od: dawka

Wiktionary


dawkins

[czy­taj: doł­kins] naz­wi­sko


SJP.pl


dawkomierz

urzą­dze­nie słu­żą­ce do po­mia­ru i obli­cza­nia dawek pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go oraz po­mia­ru ak­tyw­no­ści pro­mie­niot­wór­czej pre­pa­ra­tów; do­zy­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. zob. do­zy­metr.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dozymetr, rentgenometr

Wiktionary


dawkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­mie­rza­nie i po­da­wa­nie dawek cze­goś, zwła­szcza leku

 (1.2) książk. przen. zwięk­sza­nie stop­nio­wo na­si­le­nia cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawka ż., dawkownik m.

 czas. dawkować

 przysł. zdawkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dozowanie

Wiktionary


dawkować

do­zo­wać;
1. od­mie­rzać i po­da­wać coś w okre­ślo­nych ilo­ściach;
2. stop­nio­wać na­si­le­nie cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) od­mie­rzać i po­da­wać w daw­kach

 (1.2) stop­nio­wo zwięk­szać na­si­le­nie cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spe­cjal­nie przesz­ko­lo­ny per­so­nel bę­dzie uczył cho­rych, jak pra­wi­dło­wo do­ko­ny­wać po­mia­rów ci­śnie­nia oraz daw­ko­wać leki w miarę po­trzeb or­ga­niz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dafˈkɔvat͡ɕ, AS: dafkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawka ż., dawkowanie n., przedawkowanie n., dawca m., dawczyni ż., wydawka ż.

 czas. dawać ndk., przedawkować dk.

 przym. zdawkowy, dawkowy

 przysł. zdawkowo

 temsłow. -dawkowy

Wiktionary


dawkownik

urzą­dze­nie od­mie­rza­ją­ce dawkę cze­goś


SJP.pl


dawkowy

→ dawka; por­cjo­wy


SJP.pl


dawn.

skrót od: daw­niej


SJP.pl


dawniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: dawno


SJP.pl

przy­słó­wek czasu

 (1.1) po­przed­nio, przed­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak daw­niej w całym tym po­ko­ju uno­si­ła się trwo­ga śmier­ci i nie­szczę­ścia, tak teraz czę­sto ra­dość rozś­wie­ca­ła go jak słoń­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavʲɲɛ̇j, AS: davʹńėi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawność ż.

 przym. dawny

 przysł. dawno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) w przeszłości, przedtem, niegdyś; przest. drzewiej; książk. onegdaj, ongi, ongiś; gw. Śląsk Cieszyński downij

Wiktionary


dawniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dawny


SJP.pl


dawno

przy­słó­wek czasu

 (1.1) w od­le­głych cza­sach

 (1.2) od dłuż­sze­go czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] tak daw­niej jak i dzi­siaj u ludu, który tej nazwy w wielu stro­nach używa, świe­kier, świo­kier, świe­kra, świo­kra, świe­kru­cha oz­na­cza tylko ro­dzi­ców męża, a teść i te­ścia – ro­dzi­ców żony.

 (1.1) Di­no­za­u­ry żyły dawno temu.

 (1.1) Dawno, dawno temu, za sied­mio­ma gó­ra­mi, za sied­mio­ma rze­ka­mi…

 (1.2) On już dawno u nas pra­cu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavnɔ, AS: davno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawność ż.

 przym. dawny

 przysł. dawniej

Wiktionary


dawnochrześcijański

zwią­za­ny z daw­nym chrze­ści­jań­stwem, do­ty­czą­cy daw­ne­go chrze­ści­jań­stwa


SJP.pl


dawnośmy

po­tocz­nie: przy­słó­wek "dawno" po­łą­czo­ny z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-śmy" (np. "Daw­no­śmy się nie wi­dzie­li.")


SJP.pl


dawność

1. po­cho­dze­nie z daw­nych cza­sów; sta­rość;
2. książ­ko­wo: od­le­gła przesz­łość, sta­roś­wiec­kość, sta­ro­żyt­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co było w od­le­głym cza­sie

Wiktionary

Daw­ność – zbior­cza nazwa dla in­sty­tu­cji prawa cy­wil­ne­go po­le­ga­ją­cych na utra­cie, osła­bie­niu bądź na­by­ciu prawa wsku­tek

Na daw­ność w ak­tu­al­nym pol­skim pra­wie skła­da­ją się:

Prze­daw­nie­nie i pre­kluz­ja wiążą się od­po­wied­nio z osła­bie­niem i wy­ga­śnię­ciem prawa. Prze­mil­cze­nie i za­sie­dze­nie po­wo­du­ją na­by­cie włas­no­ści i niek­tó­rych in­nych praw rze­czo­wych w na­stęp­stwie upły­wu czasu.

Wikipedia

Powiązane:

 przysł. dawniej, dawno

 przym. dawny

Wiktionary


dawny

1. od­le­gły w cza­sie, się­ga­ją­cy da­le­kiej przesz­ło­ści
2. trwa­ją­cy długo, od dawna; stary, za­sta­rza­ły
3. taki, jak po­przed­nio, do­tych­cza­so­wy, po­przed­ni


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy miej­sce dłuż­szy czas temu; po­cho­dzą­cy z od­le­głych lat; się­ga­ją­cy da­le­kiej przesz­ło­ści

 (1.2) taki jak po­przed­nio; po­przed­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za daw­nych dni było ina­czej. Teraz już nie ob­ci­na­cie nam głów, a my nie ro­bi­my bęb­nów z wa­szej skóry. Wszyst­ko jest po­u­kła­da­ne.

 (1.2) Dzi­siej­sza ulica Pił­sud­skie­go to dawna ulica Le­ni­na; nazwę zmie­nio­no wkrót­ce po upad­ku ko­mu­niz­mu.

 (1.2) Po ode­bra­niu dy­plo­mu uz­na­nia od pre­ze­sa, wró­ci­łem na swoje dawne miej­sce w kącie sali.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdavnɨ, AS: davny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dawność ż.

 przysł. dawno, dawniej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót daw., d.

 (1.2) poprzedni

Wiktionary


dawson

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Daw­son – rzeka w Qu­e­ens­land
  • Daw­son – rzeka w Nowej Po­łud­nio­wej Walii
  • Daw­son – wyspa w Chile
  • Daw­son w On­ta­rio
  • Daw­son City w Jukon
  • Daw­son – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Ter­rell
  • Daw­son – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie San­ga­mon
  • Daw­son – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Dal­las
  • Daw­son – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Lac qui Parle
  • Daw­son – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ma­ry­land, w hrab­stwie Al­le­ga­ny
  • Daw­son – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Ri­chard­son
  • Daw­son – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Kid­der

Wikipedia


dawstwo

daw­stwo krwi - od­da­wa­nie krwi w ce­lach lecz­ni­czych; krwio­daw­stwo


SJP.pl


dayton

[czy­taj: dejtn] mia­sto w USA


SJP.pl

Da­y­ton – mia­sto w środ­ko­wo-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ohio. Sie­dzi­ba hrab­stwa Mont­go­me­ry i szó­ste co do wiel­ko­ści mia­sto stanu. We­dług da­nych z 2022 roku liczy 135,9 tys. miesz­kań­ców, oraz 812,6 tys. w ob­sza­rze me­tro­po­li­tal­nym, który współt­wo­rzy razem z mia­stem Ket­te­ring.

Wikipedia


daytoński

→ Da­y­ton [czy­taj: dej­toń­ski]


SJP.pl


dazymetr

przy­rząd do mie­rze­nia gę­sto­ści gazów


SJP.pl


dazymetryczny

słu­żą­cy do po­mia­ru gę­sto­ści gazu


SJP.pl


dać

1. prze­ka­zać coś komuś, ofia­ro­wać, wrę­czyć, po­wie­rzyć itp.;
2. dać się:
a) poz­wo­lić się oszu­kać, po­ko­nać itp.;
b) być moż­li­wym; można


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. dawać)

 (1.1) wrę­czyć, ofia­ro­wać coś (także prze­no­śnie) komuś

 (1.2) poz­wo­lić, umoż­li­wić coś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. dawać)

 (2.1) pot. o ko­bie­cie: umoż­li­wić od­by­cie z sobą sto­sun­ku sek­su­al­ne­go, por|dać dupy.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny dać się (ndk. dawać się)

 (3.1) umoż­li­wić komuś po­ko­na­nie się lub oszu­ka­nie

 (3.2) być moż­li­wym do wy­ko­na­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tata dał mi na uro­dzi­ny ko­lej­kę elek­trycz­ną.

 (1.2) Po­sze­dłem do urzę­du, ale nie dali mi nic po­wie­dzieć, tylko od razu wy­sła­li do in­ne­go biura.

 (2.1) Wszy­scy we wsi wie­dzą, że Cze­sia chęt­nie da każ­de­mu.

 (3.1) Było cięż­ko, ale nie da­li­śmy się.

 (3.2) Zo­ba­czę, co się da z tym zro­bić.

 (3.2) Na próż­no ka­pe­la wy­gry­wa­ła skocz­ne dry­gan­ty, szta­je­ry i me­nu­e­ty, li­be­ria, w bia­łych kos­ma­tych sur­du­tach, nie­stru­dze­nie roz­no­si­ła słod­kie musz­ka­te­le i ali­kan­ty, a cza­ru­ją­ce go­spo­dy­nie usi­ło­wa­ły oży­wić gnu­śną za­ba­wę - nuda nie dała się roz­pro­szyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dat͡ɕ, AS: dać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. podanie n., danie n., dawanie n., dawca m., dawczyni ż., wydawka ż., podawanie n., rozdanie n.

 czas. dawać, zdawać, dodać dk., dodawać ndk., oddać dk., oddawać ndk., podać dk., podawać ndk.

 przym. podawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wręczyć, darować, użyczyć, przekazać, obdarować

 (1.2) pozwolić, zezwolić, umożliwić

 (2.1) puścić się

Wiktionary


dał

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) zob. dać.

Wiktionary


dała

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. ż. przesz. od: dać

Wiktionary


dałek

naz­wi­sko


SJP.pl


dałerwela

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. trwa­ła on­du­la­cja

Wiktionary


dałkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


dań

na­leż­ność ui­szcza­na w pie­nią­dzach lub w na­tu­rze; da­ni­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. czynsz, da­ni­na, po­da­tek

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: danie

Wiktionary

Dań ( Дань) – ro­syj­ski bez­za­ło­go­wy sta­tek po­wietrz­ny peł­nią­cy rolę ćwi­czeb­ne­go celu po­wietrz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Za­pla­no­wa­łem na to przy­ję­cie sześć dań.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dannik mos.

Wiktionary


dańczów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Dań­czów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Lewin Kłodz­ki, we Wzgó­rzach Le­wiń­skich, w do­li­nie Dań­czów­ki.

Wikipedia


dańko

naz­wi­sko


SJP.pl


db

[skrót czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie lub po­tocz­nie: de-be] dobry, do­brze (ocena szkol­na); db. (skrót może być za­koń­czo­ny krop­ką - zgod­nie z re­gu­łą, lub nie - zgod­nie ze zwy­cza­jem)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = eduk. dobry (ocena)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dB – de­cy­bel
  • Db – pier­wia­stek dubn
  • De­u­xie­me Bu­re­au – biuro (sek­cja) fran­cu­skie­go wy­wia­du woj­sko­we­go
  • Dra­gon Ball – Dra­gon Ball, Manga/Anime
  • The dB’s – ame­ry­kań­ska grupa roc­ko­wa
  • D.B. Co­o­per – imię przy­pi­sy­wa­ne męż­czyź­nie który 24 li­sto­pa­da 1971 por­wał Bo­e­in­ga 727
  • Skryt­ka DB-320 – gro­bo­wiec znaj­du­ją­cy się na po­łud­nie od świą­ty­ni Hat­szep­sut w do­li­nie Deir el-Ba­ha­ri, w Te­bach Za­chod­nich
  • De­uts­che Bahn – kolej nie­miec­ka
  • De­uts­che Bank – nie­miec­ki bank
  • De­uts­che Bun­des­bahn – Nie­miec­ka Kolej Fe­de­ral­na
  • Da­im­ler-Benz – nie­miec­kie przed­się­bior­stwo
  • DB Hub – na­stęp­ca Open DC Huba

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɔbrɨ, AS: dobry

Wiktionary


db.

[skrót czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie lub po­tocz­nie: de-be] dobry, do­brze (ocena szkol­na); db (skrót może być za­koń­czo­ny krop­ką - zgod­nie z re­gu­łą, lub nie - zgod­nie ze zwy­cza­jem)


SJP.pl


dbalszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: dbały; bar­dziej dbały


SJP.pl


dbanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|dbać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Den­ty­ści re­ko­men­du­ją sto­so­wa­nie nici den­ty­stycz­nej do dba­nia o hi­gie­nę jamy ust­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdbãɲɛ, AS: dbãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dbać

 przym. dbały

 rzecz. niedbalstwo n.

Wiktionary


dbase

[czy­taj: di­bejs] w in­for­ma­ty­ce: pier­wszy po­wszech­ny sy­stem baz da­nych; dBase


SJP.pl

dBASE – pier­wszy po­wszech­nie sto­so­wa­ny sy­stem baz da­nych dla mi­kro­kom­pu­te­rów, opra­co­wa­ny przez firmę Ash­ton-Tate dla sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go CP/M, a póź­niej dla ma­szyn Apple II, Apple Ma­cin­tosh i IBM PC z DOS, gdzie stał się jed­nym z naj­le­piej sprze­da­ją­cych się przez lata na­rzę­dzi.

Wikipedia


dbać

tro­szczyć się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zad­bać)

 (1.1) tro­szczyć się o coś lub kogoś; zaj­mo­wać się czymś z dużą uwagą lub poś­wię­ce­niem

 (1.2) in­te­re­so­wać się czymś, przy­wią­zy­wać wagę do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­ry­sia bar­dzo dba o swoje kwia­ty.

 (1.2) Nie dbam o to, co my­ślisz o moim po­stę­po­wa­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dbat͡ɕ, AS: dbać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedbalstwo n., dbanie n., dbałość ż.

 czas. zadbać dk.

 przym. dbały, zadbany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) troszczyć się, szanować, opiekować się

Wiktionary


dbałość

1. tro­ska o kogoś lub o coś; tros­kli­wość, pie­czo­ło­wi­tość, sta­ran­ność;
2. trak­to­wa­nie cze­goś w spo­sób bar­dzo po­waż­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co dbałe

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na szcze­gól­ne uz­na­nie za­słu­gu­je dba­łość au­to­rek o to, by tek­sty po­dręcz­ni­ko­we od­po­wia­da­ły za­in­te­re­so­wa­niom stu­den­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dbać

 przym. dbały

 przysł. dbale

Wiktionary


dbały

taki, który dba, tro­szczy się; tros­kli­wy, pie­czo­ło­wi­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który dba o coś lub kogoś

 (1.2) wy­ni­ka­ją­cy z czy­jejś dba­ło­ści o kogoś lub o coś

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3 os. lm., nmos., przesz. od: dbać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On jest bar­dzo dba­łym ojcem.

 (1.2) W tej fir­mie jest mało dbała opie­ka nad no­wi­cju­sza­mi.

 (2.1) Matka i córka dbały o swój wy­gląd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdbawɨ, AS: dbau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dbałość ż., dbanie n.

 czas. dbać ndk.

 przysł. dbale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) pieczołowity, staranny, troskliwy

Wiktionary


dbg

skrót od: Dol­no­ślą­ski Bank Go­spo­dar­czy


SJP.pl


dbop.

skró­to­wiec

 (1.1) muz. dzie­ło bez opusu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzieło nieopusowane, utwór nieopusowany

Wiktionary


dbp

[czy­taj: de be TE] skrót od: De­uts­che Bank Pol­ska


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­uts­che Ba­u­ern­par­tei
  • DBP (gen)
  • roz­kur­czo­we ci­śnie­nie tęt­ni­cze
  • di­hy­dro­benz­pe­ri­dol
  • fta­lan di­bu­ty­lu

Wikipedia


dc

[czy­taj: di s-i] skrót od an­giel­skie­go: di­rect cur­rent, prąd stały


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • D.C. (Di­strict of Co­lum­bia), Wa­szyng­ton sto­li­ca Sta­nów Zjed­no­czo­nych.
  • DC – skrót od Di­rect Cur­rent, oz­na­cze­nie prądu sta­łe­go
  • DC – licz­ba 600 w rzym­skim sy­ste­mie licz­bo­wym
  • DC – skrót od Di­rect Con­nect, me­to­dy wy­mia­ny pli­ków w sie­ciach kom­pu­te­ro­wych
  • dc – pro­gram ma­te­ma­tycz­ny w sy­ste­mie ope­ra­cyj­nym Unix
  • DC – Di­stan­ce Coder (ko­do­wa­nie od­le­gło­ści)
  • skrót nazwy pro­gra­mu Dos Com­man­der
  • DC. – skrót naz­wi­ska bo­ta­ni­ka Au­gu­sti­na Py­ra­mu­sa de Can­dol­le
  • DC – skrót od kon­so­li Dre­am­cast
  • DC Shoes – ame­ry­kań­ska firma odzie­żo­wa
  • DC Co­mics – ame­ry­kań­skie wy­daw­nict­wo ko­mik­so­we

Wikipedia


dca

skrót od: do­wód­ca (czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie); d-ca, dow.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. córka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jimię żony Abra­mo­wy było Saraj, a Na­cho­ro­wy żony jimię było Mel­cha, dca Aa­ro­no­wa oćca Mal­che.

Wiktionary


dcc

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Di­gi­tal Com­pact Cas­set­te – for­mat ka­se­ty audio
  • DCC (in­for­ma­ty­ka)
  • DCC (mo­de­lar­stwo ko­le­jo­we)
  • DCC (przet­wa­rza­nie sy­gna­łów)
  • DCC (N,N-di­cy­klo­hek­sy­lo­kar­bo­dii­mid) – zwią­zek che­micz­ny
  • DCC (mo­to­ry­za­cja) – adap­ta­cyj­ne za­wie­sze­nie w sa­mo­cho­dach
  • DCC (fi­nan­se) – Dy­na­mic Cur­ren­cy Con­ver­sion: roz­li­cza­nie ope­ra­cji kartą płat­ni­czą bez­poś­red­nio w wa­lu­cie karty lub kraju jej wy­staw­cy

Wikipedia


dcg

dg; de­cy­gram


SJP.pl


dcl

dl; de­cy­litr


SJP.pl


dcm

dm; de­cy­metr


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dich­lo­ro­me­tan – zwią­zek che­micz­ny
  • kar­dio­mio­pa­tia roz­strze­nio­wa () – cho­ro­ba serca
  • Den­ton Cor­ker Mars­hall – mię­dzy­na­ro­do­wa firma ar­chi­tek­to­nicz­na

Wikipedia


dcn.

skrót od: dal­szy ciąg na­stą­pi


SJP.pl

skrót

 (1.1) = dal­szy ciąg na­stą­pi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słu­cha­no go z naj­wyż­szem usza­no­wa­niem, jak gdyby on tu był praw­dzi­wym panem. DCN.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cdn.

Wiktionary


dda

[czy­taj: de-DE-a]
1. za­bu­rze­nia psy­chicz­ne do­ty­ka­ją­ce osoby do­ro­słe, któ­rych co najm­niej jeden ro­dzic był al­ko­ho­li­kiem; syn­drom DDA;
2. osoba z ta­ki­mi za­bu­rze­nia­mi


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = psych. do­ro­słe dziec­ko al­ko­ho­li­ka

 (1.2) = psych. Do­ro­słe Dzie­ci Al­ko­ho­li­ków;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ro­słe Dzie­ci Al­ko­ho­li­ków
  • DDA (album)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­stem DDA i uczę­szczam na te­ra­pię.

 (1.2) W na­szym mie­ście dzia­ła grupa wspar­cia DDA.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛ‿dɛ‿ˈa, AS: de‿de‿a

Wiktionary


ddd

[czy­taj: de-DE-de]
1. za­bu­rze­nia psy­chicz­ne do­ty­ka­ją­ce osoby do­ro­słe, któ­rych ro­dzi­ce byli po­waż­nie uza­leż­nie­ni lub cho­rzy psy­chicz­nie; syn­drom DDD;
2. osoba z ta­ki­mi za­bu­rze­nia­mi


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) = psych. do­ro­słe dziec­ko z ro­dzi­ny dys­funk­cyj­nej

 (1.2) = de­zyn­fek­cja, de­zyn­sek­cja, de­ra­ty­za­cja

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DDD (CD) – płyta kom­pak­to­wa: na­gra­nie, mik­so­wa­nie i ma­ste­ring cy­fro­we
  • Data Di­splay De­bug­ger – po­pu­lar­na gra­ficz­na na­kład­ka na de­bu­ge­ry ob­słu­gi­wa­ne z wier­sza po­le­ceń
  • DDD – sty­mu­la­cja przed­sion­ko­wo-ko­mo­ro­wa ha­mo­wa­na od­po­wied­nim ryt­mem przed­sion­ków lub komór (ro­dzaj sta­łej elek­tro­sty­mu­la­cji serca, okre­śla tryb pracy sztucz­ne­go roz­rusz­ni­ka serca)
  • dich­lo­ro­di­ben­zo­diok­sy­na
  • de­ge­ne­ra­cyj­na cho­ro­ba krąż­ka mię­dzy­krę­go­we­go
  • dich­lo­ro­di­fe­ny­lo­dich­lo­ro­e­tan
  • stan­dar­do­we dawki dzien­ne (Daily De­fi­ned Doses)
  • Do­ma­in-Dri­ven De­sign – po­dej­ście do two­rze­nia opro­gra­mo­wa­nia
  • Do­ro­słe Dziec­ko z Ro­dzi­ny Dys­funk­cyj­nej.

Wikipedia


ddos

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­form. roz­pro­szo­na od­mo­wa usłu­gi, forma ataku na sy­stem kom­pu­te­ro­wy lub usłu­gę sie­cio­wą w celu unie­moż­li­wie­nia dzia­ła­nia po­przez za­ję­cie wszyst­kich wol­nych za­so­bów i prze­cią­że­nie ser­we­rów;

Wiktionary

DDoS ( di­stri­bu­ted de­nial of ser­vi­ce, roz­pro­szo­na od­mo­wa usłu­gi) – atak na sy­stem kom­pu­te­ro­wy lub usłu­gę sie­cio­wą w celu unie­moż­li­wie­nia dzia­ła­nia po­przez za­ję­cie wszyst­kich wol­nych za­so­bów, prze­pro­wa­dza­ny rów­no­cze­śnie z wielu kom­pu­te­rów (np. zom­bie).

Wikipedia


ddr

1. skrót od: De­uts­che De­mo­kra­tis­che Re­pu­blik (Nie­miec­ka Re­pu­bli­ka De­mo­kra­tycz­na), byłe pań­stwo w Eu­ro­pie Środ­ko­wej;
2. skrót od: Dance Dance Re­vo­lu­tion, mu­zycz­na gra kom­pu­te­ro­wa firmy Ko­na­mi;
3. skrót od: Do­u­ble Data Rate, typ pa­mię­ci kom­pu­te­ro­wej


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = hist. geogr. polit. niem. De­uts­che De­mo­kra­tis­che Re­pu­blik → NRD, Nie­miec­ka Re­pu­bli­ka De­mo­kra­tycz­na

 (1.2) = in­form. ro­dzaj ukła­dów pa­mię­ci ope­ra­cyj­nej o pod­wój­nej pręd­ko­ści prze­sy­łu

 (1.3) = transp. droga dla ro­we­rów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – akro­nim od , ofi­cjal­nej nie­miec­ko­ję­zycz­nej nazwy Nie­miec­kiej Re­pu­bli­ki De­mo­kra­tycz­nej
  • DDR SDRAM – typ pa­mię­ci kom­pu­te­ro­wej
    • DDR2
    • DDR3
    • DDR4
  • Dance Dance Re­vo­lu­tion – mu­zycz­na gra kom­pu­te­ro­wa wy­pro­du­ko­wa­na przez firmę Ko­na­mi
  • Droga dla ro­we­rów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój tata w la­tach osiem­dzie­sią­tych pra­co­wał w DDR-ze.

 (1.2) W pe­ce­cie spa­li­ły mi się oba DDR-y i za­si­lacz.

 (1.3) Jezd­nia nie jest dla ro­we­rzy­sty gdy ma DDR.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dedeerowski, DDR-owski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) NRD

Wiktionary


ddr-owski

→ DDR; de­de­e­row­ski, de­de­row­ski, ener­dow­ski, NRD-owski


SJP.pl


ddrr

[czy­taj: de-DE-er-er]
1. za­bu­rze­nia psy­chicz­ne do­ty­ka­ją­ce osoby do­ro­słe, które w dzie­ciń­stwie doś­wiad­czy­ły roz­wo­du ro­dzi­ców; syn­drom DDRR;
2. osoba z ta­ki­mi za­bu­rze­nia­mi


SJP.pl


ddt

[czy­taj: de-de-TE] owa­do­bój­czy śro­dek ochro­ny ro­ślin, obec­nie w wielu kra­jach wy­co­fa­ny z uży­cia ze wzglę­du na wy­so­ką tok­sycz­ność; azo­toks, azo­tox


SJP.pl

skró­to­wiec, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dich­lo­ro­di­fe­ny­lo­trich­lo­ro­e­tan

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DDT – dich­lo­ro­di­fe­ny­lo­trich­lo­ro­e­tan, śro­dek owa­do­bój­czy znany pod naz­wa­mi hand­lo­wy­mi Azo­tox, Ditox, Tri­tox i in.
  • DDT (z ang. de­fla­gra­tion-to-de­to­na­tion tran­si­tion) – przej­ście de­fla­gra­cji w de­to­na­cję
  • DDT – po­le­ce­nie sy­ste­mu CP/M
  • DDT – pol­ska grupa pun­kroc­ko­wa po­cho­dzą­ca z Trój­mia­sta
  • DDT – ro­syj­ska grupa roc­ko­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­dług norm świa­to­wych WHO woda w ogóle nie może za­wie­rać DDT, na­to­miast pol­skie normy do­pu­szcza­ją 0,03 mg/dm³.

Wiktionary


ddu

De­li­ve­red Duty Un­pa­id - do­star­czo­ne, cło nie opła­co­ne


SJP.pl

DDU – skrót ang. okre­śle­nia "De­li­ve­red Duty Un­pa­id (to a named place of de­sti­na­tion)", które tłu­ma­czy się do­słow­nie „do­star­czo­ne, cło nie­o­pła­co­ne (do oz­na­czo­ne­go miej­sca przez­na­cze­nia)”, oz­na­cza for­mu­łę do­sta­wy to­wa­ru, w któ­rej or­ga­ni­za­cję i kosz­ty za­ła­dun­ku, tran­spor­tu do na­byw­cy, ubez­pie­cze­nia bie­rze na sie­bie sprze­da­ją­cy wraz z ry­zy­kiem zwią­za­nym z utra­tą lub usz­ko­dze­niem to­wa­ru, który sta­wia­ny jest do dy­spo­zy­cji ku­pu­ją­ce­go pod usta­lo­nym przez niego adre­sem do­sta­wy.

Wikipedia


de

1. nazwa li­te­ry D;
2. eu­fe­mi­stycz­nie: dupa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry d / D

 (1.2) eufem. dupa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De Haan – gmina w Re­gio­nie Fla­mandz­kim, w pro­win­cji Flan­dria Za­chod­nia, w okrę­gu Osten­da
  • De Pinte – gmina w Re­gio­nie Fla­mandz­kim, w pro­win­cji Flan­dria Wschod­nia, w okrę­gu Gan­da­wa
  • De Klun­dert – osada w Wil­lem­sta­dzie
  • De Sa­va­an – osada (buurt) w Wil­lem­sta­dzie, w kraju au­to­no­micz­nym Curaçao
  • De Sa­va­an (Volks­wo­nin­gen) – osada (buurt) w Wil­lem­sta­dzie, w kraju au­to­no­micz­nym Curaçao
  • Ma­te­usz Feng De − mę­czen­nik, świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Zhu De – chiń­ski woj­sko­wy i po­li­tyk
  • De – po­ję­cie w tra­dy­cyj­nej fi­lo­zo­fii chiń­skiej, oz­na­cza­ją­ce cnotę lub moc
  • .de – kra­jo­wa do­me­na naj­wyż­sze­go po­zio­mu przy­pi­sa­na do nie­miec­kich stron in­ter­ne­to­wych
  • de. – język nie­miec­ki
  • De Een­dracht
  • De Fon­te­in

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛ, AS: de

Wiktionary


de-

prze­dro­stek

 (1.1) …two­rzą­cy / mo­dy­fi­ku­ją­cy cza­sow­ni­ki; do­da­je zna­cze­nie od­wra­ca­nia czyn­no­ści wcze­śniej wy­ko­na­nej

 (1.2) …przy­miot­ni­ków, przy­słów­ków i rze­czow­ni­ków; od­wra­ca zna­cze­nie wy­ra­zu pier­wot­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛ, AS: de

Wiktionary


deadline

[czy­taj: ded­lajn] osta­tecz­ny ter­min na re­a­li­za­cję cze­goś; dead line


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) nie­prze­kra­czal­ny, osta­tecz­ny ter­min zro­bie­nia cze­goś

Wiktionary

De­ad­li­ne – an­giel­ski ter­min oz­na­cza­ją­cy ce­zu­rę bądź gra­ni­cę cza­so­wą, przed jaką dana czyn­ność ma zo­stać wy­ko­na­na. W te­o­rii za­rzą­dza­nia pro­jek­ta­mi okre­śle­nie to po­ja­wia się naj­czę­ściej w kon­tek­ście ka­mie­ni mi­lo­wych pro­jek­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jedni pla­no­wa­ća­nu­ją rzu­cić nałóg, inni za­cząć się od­chu­dzać, ktoś chce mniej czasu w pracy spę­dzać na plot­kach, a inny od­sy­łać tek­sty do re­dak­to­ra wy­da­nia naj­póź­niej w dzień de­ad­li­ne’u.

Wiktionary


deadname

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) imię na­da­ne oso­bie, która oka­za­ła się być transpł­cio­wa lub nie­bi­nar­na, po jej na­ro­dzi­nach, a któ­re­go ta osoba prze­sta­ła uży­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie pi­sze­my o Ca­it­lyn Jen­ner w for­mie mę­skiej i uży­wa­jąc jej de­ad­na­me'u, czyli imie­nia, któ­re­go uży­wa­ła przed tran­zy­cją, nie pi­sze­my o sio­strach Wa­chow­skich per „bra­cia” i nie pi­sze­my o Annie Grodz­kiej, uży­wa­jąc jej daw­nych da­nych. O Mar­got pisz­my zgod­nie z jej iden­ty­fi­ka­cją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deadnaming m., deadname'owanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nekronim

Wiktionary


deadname'owanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) psych. społ. po­zba­wio­ne sza­cun­ku odrzu­ce­nie czy­jejś transpł­cio­wej lub nie­bi­nar­nej toż­sa­mo­ści płcio­wej przez ce­lo­we sto­so­wa­nie imie­nia lub naz­wi­ska, któ­re­go ktoś sobie nie życzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deadname m. lub n., deadnaming m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deadnaming

Wiktionary


deadnaming

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. społ. po­zba­wio­ne sza­cun­ku odrzu­ce­nie czy­jejś transpł­cio­wej lub nie­bi­nar­nej toż­sa­mo­ści płcio­wej przez ce­lo­we sto­so­wa­nie imie­nia lub naz­wi­ska, któ­re­go ktoś sobie nie życzy

Wiktionary

De­ad­na­ming – uży­cie imie­nia na­da­ne­go przy uro­dze­niu lub in­ne­go po­przed­nie­go imie­nia (które jest „mart­we” – dead) osoby transpł­cio­wej lub nie­bi­nar­nej bez jej zgody. De­ad­na­ming może być przy­pad­ko­wy; jed­nak może być trans­fo­bicz­nie użyty do ce­lo­we­go odrzu­ce­nia lub za­prze­cze­nia toż­sa­mo­ści płcio­wej danej osoby. De­ad­na­ming jest uz­na­wa­ny za krzyw­dzą­cy i obraź­li­wy, a także za formę prze­mo­cy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. deadname m. lub n., deadname'owanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deadname'owanie

Wiktionary


deafizm

[czy­taj: de­fizm] dy­skry­mi­no­wa­nie sły­szą­cych przez osoby z nie­peł­no­spraw­no­ścią słu­chu


SJP.pl


deagenturyzacja

usu­wa­nie taj­nych agen­tów z urzę­dów, woj­ska itp.; de­za­gen­tu­ry­za­cja


SJP.pl


deaktualizować

po­zba­wiać ak­tu­al­no­ści, czy­nić nie­ak­tu­al­nym; de­zak­tu­a­li­zo­wać


SJP.pl


deaktywacja

de­zak­ty­wi­za­cja, de­zak­ty­wa­cja;
1. oczy­szcza­nie z ele­men­tów ra­dio­ak­tyw­nych;
2. po­zba­wie­nie cze­goś ak­tyw­no­ści


SJP.pl


deaktywacyjny

→ de­ak­ty­wa­cja; de­zak­ty­wa­cyj­ny


SJP.pl


deaktywować

de­zak­ty­wo­wać;
1. czy­nić nie­ak­tyw­nym, wy­łą­czać;
2. usu­wać ska­że­nie pro­mie­niot­wór­cze


SJP.pl


deal

[czy­taj: dil] po­tocz­nie: ubity in­te­res, za­war­ta umowa; dil


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Deal – mia­sto w An­glii, w hrab­stwie Kent
    • Deal (sta­cja ko­le­jo­wa)
  • Deal – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Alba, w gmi­nie Câlnic
  • Deal – mia­sto w New Jer­sey (USA)

Wikipedia


dealer

[czy­taj: diler] diler;
1. osoba lub firma poś­red­ni­czą­ca w sprze­da­ży to­wa­rów, zwła­szcza dro­gich;
2. osoba zaj­mu­ją­ca się roz­pro­wa­dza­niem nar­ko­ty­ków


SJP.pl


dealerka

[czy­taj: di­ler­ka] de­a­ler­ka;
1. ko­bie­ta poś­red­ni­czą­ca w sprze­da­ży to­wa­rów, zwła­szcza dro­gich;
2. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się roz­pro­wa­dza­niem nar­ko­ty­ków;
3. po­tocz­nie: za­ję­cie, praca di­le­ra, di­ler­ki; di­ler­stwo, de­a­ler­stwo


SJP.pl


dealerski

→ de­a­ler [czy­taj: di­ler­ski]; di­ler­ski


SJP.pl


dealerstwo

[czy­taj: di­ler­stwo] di­ler­stwo;
1. poś­red­ni­cze­nie w sprze­da­ży pro­duk­tów okre­ślo­nej firmy, zwła­szcza dro­gich, np. sa­mo­cho­dów;
2. roz­pro­wa­dza­nie nar­ko­ty­ków


SJP.pl


dealkilacja

pro­ces eli­mi­na­cji grupy al­ki­lo­wej z czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go


SJP.pl


dealować

[czy­taj: di­lo­wać] po­tocz­nie: roz­pro­wa­dzać nar­ko­ty­ki; di­lo­wać


SJP.pl


deaminacja

re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na wy­e­li­mi­no­wa­niu z czą­stecz­ki grupy ami­no­wej; de­za­mi­na­cja


SJP.pl

De­a­mi­na­cja (de­za­mi­na­cja) - re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na eli­mi­na­cji z czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go grupy ami­no­wej (-NH2), naj­czę­ściej z wy­dzie­le­niem amo­nia­ku.

W wielu przy­pad­kach de­a­mi­na­cji to­wa­rzy­szą re­ak­cje na­stęp­cze, pro­wa­dzą­ce do za­stą­pie­nia grupy ami­no­wej inną grupą or­ga­nicz­ną. Bar­dzo czę­stą formą de­a­mi­na­cji jest przeksz­tał­ce­nie grupy ami­no­wej do ke­to­no­wej w cy­klicz­nych związ­kach or­ga­nicz­nych. Przy­kła­dem może być de­a­mi­na­cja cy­to­zy­ny, w wy­ni­ku któ­rej pow­sta­je ura­cyl.

Wikipedia


dean

[czy­taj: di:n]
1. naz­wi­sko an­giel­skie, m.in. James Dean (1931-1955) - ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy i te­a­tral­ny;
2. obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dean Gu­i­tars – ame­ry­kań­ski pro­du­cent gitar
  • Dean – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Clay
  • Dean (ang. Dean Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie LaMoure
  • Dean (ang. Dean Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Cam­bria
  • Dean – miej­sco­wość w Kum­brii (An­glia)
  • Dean – sta­cja ko­le­jo­wa we wsi West Dean w hrab­stwie Wilts­hi­re

Wikipedia


deanimacja

po­zba­wie­nie czu­cia oraz odru­chów z mózgu


SJP.pl


deanonimizacja

przy­pi­sa­nie da­nych oso­bo­wych do ano­ni­mo­wych in­for­ma­cji


SJP.pl


deasemblacja

w in­for­ma­ty­ce: odt­wo­rze­nie kodu źró­dło­we­go z pro­gra­mu za­pi­sa­ne­go w ko­dzie ma­szy­no­wym; de­za­sem­bla­cja


SJP.pl


deasembler

w in­for­ma­ty­ce: pro­gram kom­pu­te­ro­wy tłu­ma­czą­cy język ma­szy­no­wy na język asem­ble­ra; de­za­sem­bler


SJP.pl

De­a­sem­bler, de­za­sem­bler (cza­sem „di­sa­sem­bler” od di­sas­sem­bler) – pro­gram kom­pu­te­ro­wy, który tłu­ma­czy język ma­szy­no­wy lub kod baj­to­wy na język asem­ble­ra (tj. do po­sta­ci mne­mo­nicz­nej). De­a­sem­bler jest ni­sko­po­zio­mo­wym od­po­wied­ni­kiem de­kom­pi­la­to­ra.

Wa­run­kiem pra­wi­dło­wej de­za­sem­bla­cji jest po­sia­da­nie przez de­za­sem­bler in­for­ma­cji o roz­mie­szcze­niu kodu w ana­li­zo­wa­nym zbio­rze da­nych (zaz­wy­czaj pliku) – wy­ni­ka to z braku moż­li­wo­ści sku­tecz­ne­go odróż­nie­nia da­nych od kodu ma­szy­no­we­go.

Wikipedia


deathcore

[czy­taj: def­kor] ga­tu­nek mu­zy­ki ek­stre­mal­nej łą­czą­cy death metal z hard­co­re'em


SJP.pl

De­ath­co­re – pod­ga­tu­nek mu­zy­ki ek­stre­mal­nej, wy­ni­kły z po­łą­cze­nia dwóch ga­tun­ków mu­zycz­nych, death me­ta­lu i me­tal­co­re’u.

Ga­tu­nek ten cha­rak­te­ry­zu­je się wy­mie­sza­niem szyb­kich rif­fów cha­rak­te­ry­stycz­nych dla death me­ta­lu, ze zwol­nie­nia­mi (bre­ak­down) cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi dla me­tal­co­re’u, jak rów­nież tech­nicz­nych ele­men­tów gry z me­lo­dyj­ny­mi rif­fa­mi hard­co­re’owymi.

Wikipedia


deathcore'owy

→ de­ath­co­re [czy­taj: def­ko­ro­wy]


SJP.pl


deathmetalowy

→ death metal [czy­taj: def­me­ta­lo­wy]


SJP.pl


debaj

w fi­zy­ce: jed­nost­ka mo­men­tu di­po­lo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. jed­nost­ka miary mo­men­tu di­po­lo­we­go

Wiktionary

Debaj (D) – jed­nost­ka miary elek­trycz­ne­go mo­men­tu di­po­lo­we­go nie­na­le­żą­ca do ukła­du SI sto­so­wa­na w fi­zy­ce ato­mo­wej i che­mii do opisu mo­men­tów di­po­lo­wych czą­ste­czek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zda­ją­cy po­praw­nie obli­cza mo­ment di­po­lo­wy w C∙m, ale błęd­nie prze­li­cza go na de­ba­je.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. D

Wiktionary


debalcewski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z De­bal­ce­wem, do­ty­czą­cy De­bal­ce­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – De­bal­cew­ski ko­cioł zam­knię­ty – ogło­sił za­stęp­ca do­wód­cy „armii Do­niec­kiej Re­pu­bli­ki Lu­do­wej” Edu­ard Ba­su­rin. We­dług niego okrą­żo­nych jest 5-6 tys. ukra­iń­skich żoł­nie­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Debalcewo n., Debalcewe

Wiktionary


debarkacja

opu­szcza­nie przez pa­sa­że­rów stat­ku lub wy­ła­do­wy­wa­nie to­wa­rów ze stat­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mors. uwal­nia­nie stat­ku z ła­dun­ku – to­wa­ru, pa­sa­że­rów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debarkowanie n., debarkader m.

 czas. debarkować ndk.

Wiktionary


debarkader

daw­niej: bu­dy­nek pły­wa­ją­cy na barce lub pon­to­nie za­mo­co­wa­nym do brze­gu, przez­na­czo­ny na wy­ła­du­nek to­wa­rów ze stat­ku


SJP.pl


debarkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­bar­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debarkacja ż., debarkader m.

 czas. debarkować ndk.

Wiktionary


debarkować

wy­sia­dać lub wy­ła­do­wy­wać to­wa­ry ze środ­ków ko­mu­ni­ka­cji wod­nej


SJP.pl


debata

dy­sku­sja, roz­pra­wia­nie, roz­trzą­sa­nie pro­ble­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. dy­sku­sja, roz­pra­wia­nie, roz­trzą­sa­nie pro­ble­mów

Wiktionary

De­ba­ta (franc. "débat" od "débattre", roz­trzą­sać, z łac. "bat(t)uere", ude­rzać, ro­zbi­jać na ka­wał­ki) – ro­dzaj wy­mia­ny po­glą­dów na okre­ślo­ny, kon­kret­ny temat, ma­ją­cy sfor­ma­li­zo­wa­ny cha­rak­ter i ustruk­tu­ry­zo­wa­ną formę, za­kła­da­ją­cy po­nad­to pre­zen­ta­cję prze­ciw­staw­nych sta­no­wisk i ar­gu­men­tów, słu­żą­cą po­ko­na­niu ad­wer­sa­rza i prze­ko­na­niu słu­cha­czy do swo­ich racji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Sej­mie wciąż trwa de­ba­ta na temat pre­zy­denc­kie­go weta w spra­wie usta­wy oś­wia­to­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈbata, AS: debata

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debatować ndk.

 rzecz. debatant mos., debatowanie n., debatantka ż.

 przym. debatancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyskusja, dyskurs, dysputa, wymiana zdań

Wiktionary


debatancki

→ de­ba­tant


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­ba­tą

Wiktionary

Patrz:

debatant

Powiązane:

 czas. debatować ndk.

 rzecz. debata ż., debatant mos., debatantka ż., debatowanie n.

Wiktionary


debatant

uczest­nik de­ba­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czyn­ny uczest­nik de­ba­ty

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debatować ndk.

 rzecz. debata ż., debatowanie n., debatantka ż.

 przym. debatancki

Wiktionary


debatantka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czyn­na uczest­nicz­ka de­ba­ty

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debatować ndk.

 rzecz. debata ż., debatowanie n., debatant mos.

 przym. debatancki

Wiktionary


debatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ba­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debatować ndk.

 rzecz. debata ż., debatant mos., debatantka ż.

 przym. debatancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyskutowanie; przest. dysputowanie

Wiktionary


debatować

dy­sku­to­wać, roz­pra­wiać, ra­dzić nad czymś, dy­spu­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pro­wa­dzić de­ba­tę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rajcy de­ba­to­wać będą mię­dzy in­ny­mi nad pod­wyż­ka­mi cen wody i bi­le­tów MZK.

 (1.1) Pod­czas zmia­ny opa­trun­ku cała trój­ka de­ba­to­wa­ła, co by tu zjeść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛbaˈtɔvat͡ɕ, AS: debatovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debata ż., debatant mos., debatantka ż., debatowanie n.

 przym. debatancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyskutować; przest. dysputować

Wiktionary


debecylina

nazwa hand­lo­wa an­ty­bio­ty­ku za­wie­ra­ją­ce­go pe­ni­cy­li­nę ben­za­ty­no­wą


SJP.pl


debel

1. w te­ni­sie ziem­nym, sto­ło­wym i bad­min­to­nie:
a) gra dwóch za­wod­ni­ków jed­nej płci prze­ciw­ko dwóm ry­wa­lom tej samej płci; gra pod­wój­na;
b) każdy z ze­spo­łów gra­ją­cych w meczu de­blo­wym;
2. łódź dwu­o­so­bo­wa na czte­ry wio­sła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. gra pa­ra­mi;

 (1.2) karc. kon­tra w bry­dżu

 (1.3) sport. żegl. typ dwu­o­so­bo­wej łodzi z czte­re­ma wio­sła­mi

Wiktionary

Debel (z ang. "do­u­bles") – inna nazwa: gra pod­wój­na. W grze de­blo­wej za­wod­ni­cy tej samej płci ry­wa­li­zu­ją w dwu­o­so­bo­wych ze­spo­łach.

Spor­ty, w któ­rych za­wod­ni­cy ry­wa­li­zu­ją rów­nież w deblu: Tenis ziem­ny, tenis sto­ło­wy, teq­ball, bad­min­ton, speed-ball.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W stycz­niu w Au­stra­lii od­padł w pier­wszej run­dzie sin­gla i w ćwierć­fi­na­le debla.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛbɛl, AS: debel

Wiktionary


debellacja

pod­bój te­ry­to­rium nie­przy­ja­cie­la w wy­ni­ku zwy­cię­skiej wojny


SJP.pl


debet

1. księ­go­wy zapis po lewej stro­nie ra­chun­ków obej­mu­ją­cy ak­ty­wa, "wi­nien";
2. po­tocz­nie: ujem­ny stan konta ban­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bank. ujem­ne saldo na kon­cie;

 (1.2) księg. lewa stro­na bi­lan­su (z ak­ty­wa­mi lub kosz­ta­mi);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Debet – ter­min zwią­za­ny z ban­ko­wo­ścią.
  • Debet – ter­min zwią­za­ny z ra­chun­ko­wo­ścią.
  • Debet – wieś w Ar­me­nii, w pro­win­cji Lorri

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛbɛt, AS: debet

Wiktionary

Powiązane:

 przym. debetowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) winien

Wiktionary


debetowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­be­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debetować

Wiktionary


debetować

ob­cią­żać czyjś ra­chu­nek, za­pi­sy­wać w debet


SJP.pl


debetowość

cecha cze­goś ma­ją­ce­go moż­li­wość do­pro­wa­dze­nia do ujem­ne­go stanu konta w banku


SJP.pl


debetowy

zwią­za­ny z de­be­tem


SJP.pl


debetówka

po­tocz­nie: karta de­be­to­wa


SJP.pl


debeściacki

po­tocz­nie: naj­lep­szy pod ja­kimś wzglę­dem, do­sko­na­ły; de­be­ściar­ski


SJP.pl


debeściak

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie: ktoś, kto jest naj­lep­szy w czymś; mistrz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) slang. młodz. ktoś dobry w ja­kiejś dzie­dzi­nie, godny po­dzi­wu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje naj­ser­decz­niej­sze gra­tu­la­cje dla naj­więk­sze­go de­be­ścia­ka od gra­fi­ki kom­pu­te­ro­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈbɛɕt͡ɕak, AS: debeśćak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debeściarstwo n.

:: fż. debeściara ż.

 przym. debeściarski

 przysł. debeściarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mistrz, mistrzu, gość, gościu, mistrzunio, fachura

Wiktionary


debeściara

→ de­be­ściak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) slang. młodz. ko­bie­ta, dziew­czy­na do­sko­na­ła w ja­kiejś dzie­dzi­nie, godna po­dzi­wu

Wiktionary

Patrz:

debeściak

Przykłady

 (1.1) San­dra to de­be­ścia­ra: wy­trzy­ma­ła dwa­dzie­ścia minut w tym sto­ją­cym so­la­rium!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛbɛɕˈt͡ɕara, AS: debeśćara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debeściarstwo n.

:: fm. debeściak m.

 przym. debeściarski

 przym. debeściarsko

 przysł. debeściarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mistrzyni

Wiktionary


debeściarski

po­tocz­nie: naj­lep­szy pod ja­kimś wzglę­dem, do­sko­na­ły; de­be­ściac­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. taki, który jest „the best”

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debeściak m., debeściara ż., debeściarstwo n.

 przysł. debeściarsko

Wiktionary


debeściarsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób de­be­ściar­ski, po de­be­ściar­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No za­łat­wi­łeś to de­be­ściar­sko, wszy­scy są happy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debeściak mos., debeściara ż., debeściarstwo n.

 przym. debeściarski

Wiktionary


debeściarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. to co jest de­be­ściar­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debeściak mos., debeściara ż.

 przym. debeściarski

 przysł. debeściarsko

Wiktionary


debian

De­bian (wym.) – pro­jekt wol­nej dy­stry­bu­cji sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go GNU/Linux oraz GNU/kFreeBSD re­a­li­zo­wa­ny przez ochot­ni­ków na całym świe­cie. Wew­nątrz De­bia­na ist­nie­ją rów­nież pro­jek­ty, ma­ją­ce na celu stwo­rze­nie dy­stry­bu­cji sy­ste­mu GNU/Hurd, inne od­mia­ny BSD, a nawet dy­stry­bu­cji wol­ne­go opro­gra­mo­wa­nia na plat­for­mę Win­dows.

Wikipedia


debil

osoba o ni­skim ilo­ra­zie in­te­li­gen­cji; czło­wiek umy­sło­wo upo­śle­dzo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. med. osoba upo­śle­dzo­na umy­sło­wo w stop­niu lek­kim;

 (1.2) pot. obraź. osoba mało in­te­li­gent­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­bi­lizm – stan upo­śle­dze­nia umy­sło­we­go w stop­niu lek­kim
  • Debil – album nie­miec­kie­go ze­spo­łu pun­kroc­ko­we­go Die Ärzte

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We współ­czes­nej ter­mi­no­lo­gii na­u­ko­wej nie używa się okre­śle­nia „debil” w sto­sun­ku do osoby nie­peł­no­spraw­nej in­te­lek­tu­al­nie.

 (1.2) Co za debil to pisał?!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛbʲil, AS: debʹil

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debilizm mrz., debilność ż.

:: fż. debilka ż.

 przym. debilny, debilowaty, debilski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kretyn, idiota, imbecyl

Wiktionary


debile

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: słabo


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) M. W. lm. zob. debil.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈbʲilɛ, AS: debʹile

Wiktionary


debilitować

daw­niej: czy­nić sła­bym; osła­biać


SJP.pl


debilizm

ocię­ża­łość umy­sło­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obraź. coś ab­sur­dal­ne­go, bez roz­sąd­ku

 (1.2) przest. psych. naj­ła­god­niej­szy sto­pień nie­peł­no­spraw­no­ści in­te­lek­tu­al­nej, do­ty­czą­cy osób o ilo­ra­zie in­te­li­gen­cji w przy­bli­że­niu 50–69, mo­gą­cych uczyć się pod­sta­wo­wych umie­jęt­no­ści (czy­ta­nie, pi­sa­nie, pro­ste li­cze­nie), pro­wa­dzić sa­mo­dziel­ne życie przy wspar­ciu, wy­ko­ny­wać nie­skom­pli­ko­wa­ne prace

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debilność ż., debil mrz., debilka ż.

 przym. debilny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głupota, idiotyzm

 (1.2) niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim

Wiktionary


debilka

1. ko­bie­ta cier­pią­ca na de­bi­lizm;
2. obraź­li­we okre­śle­nie ko­bie­ty, dziew­czy­ny o ni­skim ilo­ra­zie in­te­li­gen­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: debil

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈbʲilka, AS: debʹilka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. debil.

Wiktionary


debilniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­bil­nie


SJP.pl


debilność

→ de­bil­ny; dur­ność, idio­tycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­bil­ne; cecha tych, któ­rzy są de­bil­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debil m., debilka ż., debilizm m.

 przym. debilny

 przysł. debilnie

Wiktionary


debilny

idio­to­wa­ty, de­bi­lo­wa­ty, idio­tycz­ny;
1. w me­dy­cy­nie: taki, który ma cechy de­bi­la, czyli osoby nie­do­roz­wi­nię­tej umy­sło­wo; chory psy­chicz­nie, chory umy­sło­wo;
2. po­tocz­nie: głupi, bez­myśl­ny, bez­sen­sow­ny; kre­tyń­ski, im­be­cyl­ny, durny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­mą­dry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debil mos., debilizm mrz., debilność ż.

Wiktionary


debilowaty

idio­to­wa­ty, idio­tycz­ny, de­bil­ny;
1. w me­dy­cy­nie: taki, który ma cechy de­bi­la, czyli osoby nie­do­roz­wi­nię­tej umy­sło­wo; chory psy­chicz­nie, chory umy­sło­wo;
2. po­tocz­nie: głupi, bez­myśl­ny, bez­sen­sow­ny; kre­tyń­ski, im­be­cyl­ny, durny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy de­bi­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debil mos.

Wiktionary


debilski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­bi­lem, do­ty­czą­cy de­bi­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debil m.

Wiktionary


debit

1. poz­wo­le­nie na roz­po­wszech­nia­nie za­gra­nicz­nych cza­so­pism na te­re­nie in­ne­go pań­stwa;
2. w ge­o­lo­gii: na­tę­że­nie wy­pły­wu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urz. zez­wo­le­nie na spro­wa­dza­nie lub roz­po­wszech­nia­nie wy­daw­nictw

Wiktionary

Debit – zez­wo­le­nie urzę­du cen­zu­ry na roz­po­wszech­nia­nie wy­daw­nict­wa. Także zez­wo­le­nie na spro­wa­dza­nie wy­daw­nictw za­gra­nicz­nych (tzw. debit pocz­to­wy albo ko­mu­ni­ka­cyj­ny).

Słowo po­cho­dzi od fran­cu­skie­go wy­ra­zu "débit", oz­na­cza­ją­ce­go „sprze­daż”, „zbyt”, „miej­sce sprze­da­ży”. To okre­śle­nie wy­wo­dzi się z kolei z ła­ciń­skie­go źró­dło­sło­wu "debēre" („być [komuś] win­nym”), po­dob­nie jak wyraz debet.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛbʲit, AS: debʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. debitowy

Wiktionary


debitowy

zwią­za­ny z de­bi­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) spro­wa­dza­ny lub roz­pro­wa­dza­ny na pod­sta­wie de­bi­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛbʲiˈtɔvɨ, AS: debʹitovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debit m.

Wiktionary


debiucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­biut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiut m., debiutant m., debiutantka ż., debiutowanie n.

 przym. debiutancki, debiutowy

Wiktionary


debiut

1. pier­wsze pu­blicz­ne wy­stą­pie­nie, roz­po­czy­na­ją­ce dzia­łal­ność ar­ty­stycz­ną, li­te­rac­ką, ka­rie­rę spor­to­wą itp.
2. w sza­chach: ruchy roz­po­czy­na­ją­ce par­tię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­da­rze­nie, kiedy ktoś wy­ko­nu­je po raz pier­wszy pu­blicz­nie jakąś czyn­ność w ja­kiejś dzie­dzi­nie

 (1.2) szach. po­cząt­ko­wa faza par­tii sza­chów;

Wiktionary

De­biut (fr. "début" – pier­wszy rzut) – pier­wsze pu­blicz­ne wy­stą­pie­nie w ja­kiejś dzie­dzi­nie, zwy­kle oz­na­cza­ją­ce roz­po­czę­cie ka­rie­ry za­wo­do­wej; w kul­tu­rze i sztu­ce pier­wsze dzie­ło ja­kiejś osoby – de­biu­tan­ta.

W li­te­ra­tu­rze de­biut oz­na­cza na przy­kład pier­wszy wy­da­ny utwór da­ne­go au­to­ra lub ze­spo­łu au­tor­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten pił­karz strze­lił w swoim re­pre­zen­ta­cyj­nym de­biu­cie dwie bram­ki.

 (1.2) On gra w sza­chy jak ama­tor, bo nie zna żad­nych de­biu­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛbʲjut, AS: debʹi ̯ut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiutant m., debiutantka ż., debiutowanie n., debiucik mrz.

 przym. debiutancki, debiutowy

 czas. debiutować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) otwarcie

Wiktionary


debiutancki

od­no­szą­cy się do de­biu­tan­ta lub de­biu­tu, wła­ści­wy de­biu­tan­to­wi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z osobą de­biu­tan­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiucik mrz., debiut mrz., debiutant mos., debiutantka ż., debiutowanie n.

 czas. debiutować

 przym. debiutowy

Wiktionary


debiutanckość

→ de­biu­tanc­ki


SJP.pl

Patrz:

debiutancki

debiutant

osoba wy­stę­pu­ją­ca gdzieś pier­wszy raz, zwła­szcza ar­ty­sta lub spor­to­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten kto de­biu­tu­je, od­by­wa swoje pier­wsze wy­stą­pie­nia (w szcze­gól­no­ści to jedno pier­wsze) w nowej funk­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­biu­tant – osoba, która de­biu­tu­je
  • De­biu­tant (Tad­po­le) – ame­ry­kań­ski film z 2002 w re­ży­se­rii Gary’ego Wi­nic­ka
  • De­biu­tant (The Ro­o­kie) – ame­ry­kań­ski film z 2002 w re­ży­se­rii Johna Lee Han­coc­ka
  • De­biu­tant (Ro­o­kie) – ame­ry­kań­ski film z 2021 w re­ży­se­rii Lie­ve­na Van Ba­e­le­na

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. debiut mrz., debiutowanie n., zadebiutowanie n., debiutanckość ż.

:: fż. debiutantka ż.

 przym. debiutancki, debiutowy

 czas. debiutować ndk., zadebiutować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) początkujący, nowicjusz, pot. zielony, żółtodziób; daw. nowak, fryc

Wiktionary


debiutantka

→ de­biu­tant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ta która de­biu­tu­je, od­by­wa swoje pier­wsze wy­stą­pie­nia (w szcze­gól­no­ści to jedno pier­wsze) w nowej funk­cji

Wiktionary

De­biu­tant­ka – pol­ski film oby­cza­jo­wy z 1981 roku.

Wikipedia

Patrz:

debiutant

Przykłady

 (1.1) Czy mówić o tre­mie, ja­kiej doz­na­je młoda i pię­kna de­biu­tant­ka przy pier­wszym wy­stę­pie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiut m.

:: fm. debiutant m.

 czas. debiutować ndk.

 przym. debiutancki, debiutowy

Wiktionary


debiutowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­stę­po­wa­nie gdzieś po raz pier­wszy, ro­bie­nie cze­goś po raz pier­wszy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiucik mrz., debiut m., debiutant m., debiutantka ż., debiutanckość ż.

 czas. debiutować ndk., zadebiutować dk.

 przym. debiutancki, debiutowy

Wiktionary


debiutować

wy­stę­po­wać (wy­stą­pić) gdzieś po raz pier­wszy, roz­po­czy­na­jąc dzia­łal­ność ar­ty­stycz­ną, li­te­rac­ką, ka­rie­rę spor­to­wą itp.


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­de­biu­to­wać)

 (1.1) za­czy­nać coś ofi­cjal­nie; wy­stę­po­wać pier­wszy raz; roz­po­czy­nać ka­rie­rę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kla­u­dia prze­my­śla­ła do­kład­nie, jak bę­dzie de­biu­to­wać jako muzyk na rynku wło­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiut mrz., debiutanckość ż., debiutant mos., debiutantka ż., debiutowanie n., zadebiutowanie n.

 czas. zadebiutować

 przym. debiutancki, debiutowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) startować, zaczynać

Wiktionary


debiutowy

zwią­za­ny z de­biu­tem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szach. zwią­za­ny z de­biu­tem, ot­war­ciem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­go­to­wa­nie re­per­tu­a­ru de­biu­to­we­go jest bar­dzo cza­so­chłon­nym za­da­niem, trze­ba zna­leźć de­biu­ty, które pa­su­ją do na­sze­go stylu, prze­ko­pać się przez tony ma­te­ria­łów i par­tii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debiut m., debiucik m., debiutant m., debiutantka ż., debiutowanie n.

 czas. debiutować ndk.

 przym. debiutancki

Wiktionary


debl

debel (czę­ściej); w te­ni­sie ziem­nym, sto­ło­wym i bad­min­to­nie:
1. gra dwóch za­wod­ni­ków jed­nej płci prze­ciw­ko dwóm ry­wa­lom tej samej płci; gra pod­wój­na;
2. każdy z ze­spo­łów gra­ją­cych w meczu de­blo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. gra pa­ra­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W stycz­niu w Au­stra­lii od­padł w pier­wszej run­dzie sin­gla i w ćwierć­fi­na­le debla.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deblista mos., deblistka ż.

 przym. deblowy

Wiktionary


deblista

za­wod­nik gra­ją­cy w grze pod­wój­nej (w deblu)


SJP.pl


deblistka

→ de­bli­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. za­wod­nicz­ka wy­stę­pu­ją­ca w parze z drugą osobą w deblu

Wiktionary

Patrz:

deblista

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. deblista

Wiktionary


deblokaż

od­blo­ko­wa­nie (zwła­szcza w bry­dżu, w celu uni­knię­cia wpust­ki)


SJP.pl


deblokowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­blo­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deblokować

Wiktionary


deblokować

w dru­kar­stwie: wsta­wiać wła­ści­wy znak gra­ficz­ny (li­te­rę, cyfrę) w miej­sce uprzed­nio za­blo­ko­wa­ne czcion­ką przy­pad­ko­wą, do­wol­ną


SJP.pl


deblowy

zwią­za­ny z de­blem, do­ty­czą­cy debla


SJP.pl


debora

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. sta­ro­te­sta­men­to­wa pro­ro­ki­ni z ple­mię­e­mie­nia Naf­ta­le­go;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

De­bo­ra ( ‏דְּבוֹרָה‎; żyła []) – po­stać ze Sta­re­go Te­sta­men­tu, żona, po­cho­dzą­ca z ple­mie­nia Naf­ta­le­go.

Pro­ro­ki­ni Iz­ra­e­li­tów, a za­ra­zem je­dy­na ko­bie­ta-sę­dzia Iz­ra­e­la. Za­chę­ca­ła Ba­ra­ka do walki prze­ciw Si­se­rze, do­wód­cy armii ka­na­nej­skie­go króla Ja­bi­na. Zwy­cię­stwo Iz­ra­e­li­tów nad Ka­na­nej­czy­ka­mi opi­sa­ne jest w Księ­dze Sę­dziów jako "" (Sdz 5,1-31), któ­rej au­tor­stwo tra­dy­cja przy­pi­su­je samej pro­ro­ki­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­bo­ra, nie­wia­sta pro­ro­ki­ni, żona La­pi­do­to­wa, są­dzi­ła Iz­ra­e­la na on czas. I miesz­ka­ła pod palmą De­bo­ra mię­dzy Rama i mię­dzy Betel na górze Efra­im, i cho­dzi­li do niej sy­no­wie Iz­ra­el­scy na sąd.

 (1.2) Na­zy­wam się De­bo­ra.

Wiktionary


deborah

[czy­taj: de­bo­ra] an­giel­skie imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­bo­rah – pol­ski film wo­jen­ny w re­ży­se­rii Ry­szar­da Bryl­skie­go z 1995
  • De­bo­rah – mek­sy­kań­ska te­le­no­we­la z 1967
  • De­bo­rah – album mu­zycz­ny Deb­bie Gib­son
  • Mount De­bo­rah – góra na Ala­sce
  • De­bo­ra
  • De­bo­ra (imię)
  • De­wo­ra

Wikipedia


deborzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­bo­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


deboszować

daw­niej: pro­wa­dzić życie lek­kie, awan­tur­ni­cze, hu­la­szcze; hulać, lum­po­wać, knaj­po­wać, bum­blo­wać, bum­lo­wać, bom­blo­wać


SJP.pl


deboł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dia­beł

Wiktionary

Powiązane:

 czas. debłować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dioboł

Wiktionary


debra

sucha do­li­na o stro­mych zbo­czach i wą­skim dnie; de­brza, de­brze


SJP.pl


debrak

pasyn de­brak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl


debrandować

usu­wać do­dat­ki za­in­sta­lo­wa­ne na te­le­fo­nie przez ope­ra­to­rów ko­mór­ko­wych i po­zo­sta­wiać czy­ste opro­gra­mo­wa­nie pro­du­cen­ta


SJP.pl


debreczyn

mia­sto na Wę­grzech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­nich Wę­grzech;

Wiktionary

De­bre­czyn ( De­bre­cen, De­bre­czin, De­bre­zin, Debrecín) – dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto Wę­gier, naj­więk­sze mia­sto we wschod­niej czę­ści kraju. W 2011 licz­ba miesz­kań­ców De­bre­czy­na wy­no­si­ła 208,02 tys. Sto­li­ca ko­mi­ta­tu Hajdú-Bihar. Mia­sto to jest jed­nym z sied­miu cen­trów re­gio­nal­nych kraju oraz naj­więk­szym mia­stem kra­i­ny hi­sto­rycz­nej Kri­sza­na (więk­sza jej część po­ło­żo­na jest obec­nie w Ru­mu­nii).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obec­nie De­bre­czyn jest naj­więk­szym mia­stem wschod­nich Wę­gier i jed­nym z naj­więk­szych cen­trów kul­tu­ry w kraju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈbrɛt͡ʃɨ̃n, AS: debrečỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debreczynianin mos., debreczynianka ż.

 przym. debreczyński

Wiktionary


debreczynianin

miesz­ka­niec De­bre­czy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec De­bre­czy­na; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Debreczyn mrz.

:: fż. debreczynianka ż.

 przym. debreczyński

Wiktionary


debreczynianka

miesz­kan­ka De­bre­czy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka De­bre­czy­na; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Debreczyn mrz.

:: fm. debreczynianin mos.

 przym. debreczyński

Wiktionary


debreczyński

przy­miot­nik od: De­bre­czyn


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z De­bre­czy­na, do­ty­czą­cy De­bre­czy­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Debreczyn mrz., debreczynianin mos., debreczynianka ż.

Wiktionary


debrza

sucha do­li­na o stro­mych zbo­czach i wą­skim dnie; debra, de­brze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. głę­bo­ka, wąska do­li­na lub jar o stro­mych zbo­czach, z mocno za­ro­śnię­tym te­re­nem, pow­sta­łe na sku­tek ero­zyj­ne­go dzia­ła­nia wód

Wiktionary

De­brza lub debra – forma uksz­tał­to­wa­nia po­wierzch­ni ziemi: wąska, płyt­ka, V-kształt­na do­li­na sucha o znacz­nym i nie­wy­rów­na­nym spad­ku.

Sa­mu­el Linde w "Słow­ni­ku ję­zy­ka pol­skie­go" po­da­je, że de­brza to "do­li­na wązka mię­dzy gó­ra­mi, obro­sła drze­wa­mi, wodą obla­na"

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. debra, debrze

Wiktionary


debrze

sucha do­li­na o stro­mych zbo­czach i wą­skim dnie; de­brza, debra


SJP.pl


debrzeński

przy­miot­nik od: Debrz­no


SJP.pl


debrznianin

miesz­ka­niec Debrz­na


SJP.pl


debrznianka

miesz­kan­ka Debrz­na


SJP.pl


debrzno

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

}|-

Debrz­no (tuż po woj­nie "Fryd­ląd Po­mor­ski", ka­szub. "Frédląd", niem. "Preußisch Fried­land") – mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Debrz­no.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2018 Debrz­no li­czy­ło 5152 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈdɛbʒnɔ, AS: debžno

Wiktionary


debuger

w in­for­ma­ty­ce: na­rzę­dzie do wy­kry­wa­nia i ana­li­zo­wa­nia błę­dów pro­gra­mie; de­bug­ger


SJP.pl


debugger

[czy­taj: di­ba­ger] w in­for­ma­ty­ce: na­rzę­dzie do wy­kry­wa­nia i ana­li­zo­wa­nia błę­dów pro­gra­mie; de­bu­ger


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. na­rzę­dzie do ana­li­zy pracy pro­gra­mów i iden­ty­fi­ka­cji w nich błę­dów;

Wiktionary

De­bug­ger albo de­bu­ger – pro­gram kom­pu­te­ro­wy słu­żą­cy do dy­na­micz­nej ana­li­zy in­nych pro­gra­mów, w celu od­na­le­zie­nia i iden­ty­fi­ka­cji za­war­tych w nich błę­dów, zwa­nych z an­giel­skie­go bu­ga­mi (ro­ba­ka­mi). Pro­ces na­dzo­ro­wa­nia wy­ko­na­nia pro­gra­mu za po­mo­cą de­bug­ge­ra okre­śla się mia­nem de­bu­go­wa­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. debugować ndk.

 rzecz. debugowanie n., bug mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odpluskwiacz

Wiktionary


debugging

[czy­taj: di­ba­ging] wy­kry­wa­nie i po­pra­wia­nie błę­dów w ko­dzie źró­dło­wym pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go; de­bu­go­wa­nie


SJP.pl


debugowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­bu­go­wać.

Wiktionary

De­bu­go­wa­nie (z de­bug­ging) – pro­ces sy­ste­ma­tycz­ne­go re­du­ko­wa­nia licz­by błę­dów w opro­gra­mo­wa­niu bądź sy­ste­mie mi­kro­pro­ce­so­ro­wym, który zaz­wy­czaj po­le­ga na kon­tro­lo­wa­nym wy­ko­na­niu pro­gra­mu pod na­dzo­rem de­bug­ge­ra.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. debugować

 rzecz. bug mzw., debugger mrz.

Wiktionary


debugować

[czy­taj: de­ba­go­wać] wy­kry­wać i usu­wać błędy z kodu źró­dło­we­go pro­gra­mu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) in­form. iden­ty­fi­ko­wać i usu­wać przy­czy­ny błę­dów (bugów) z opro­gra­mo­wa­nia kom­pu­te­ro­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W prze­ci­wień­stwie do wer­sji udo­stęp­nia­nej klien­tom, de­bu­go­wa­ny pro­gram nie jest za­ciem­nio­ny, spraw­dza aser­cje oraz lo­gu­je naj­waż­niej­sze zda­rze­nia i dzia­ła­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. debugger mrz., bug mzw./mrz.

Wiktionary


debussy

[czy­taj: debiS-I] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Kla­u­diusz (Cla­u­de) De­bus­sy (1862-1918) - kom­po­zy­tor fran­cu­ski


SJP.pl


debuszować

daw­niej: prze­cho­dzić w roz­wi­nię­tym szyku do walki po prze­by­ciu gór, lasów itp.


SJP.pl


debłować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. do­ka­zy­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deboł mzw.

Wiktionary


dec

naz­wi­sko, m.in. Wła­dy­sław Dec (1898-1965) - pol­ski woj­sko­wy, uczest­nik I pow­sta­nia ślą­skie­go, walk we wrze­śniu 1939 roku, do­wód­ca ba­ta­lio­nu w bit­wie pod Nar­vik, do­wód­ca bry­ga­dy w 1 Dy­wiz­ji Pan­cer­nej gen. Macz­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dec – dzie­sięt­ny sy­stem licz­bo­wy, de­cy­mal­ny
  • An­drzej Dec (ur. 1950) – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec i me­ne­dżer.
  • Ed­ward Dec (ur. 1942) – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm PRL IX ka­den­cji
  • Ewa Dec (ur. 1943) – pol­ska ak­tor­ka te­a­tral­na i fil­mo­wa
  • Igna­cy Dec (ur. 1944) – pol­ski bi­skup rzym­sko­ka­to­lic­ki, pro­fe­sor nauk te­o­lo­gicz­nych
  • Irena La­u­dań­ska-Dec (1924–2007) – pol­ska kon­ser­wa­tor za­byt­ków
  • Mi­ro­sław Dec (ur. 1977) – pol­ski lek­ko­at­le­ta, ku­lo­miot
  • Wac­ław Dec (1931–1997) – pol­ski gi­ne­ko­log i po­łoż­nik
  • Wa­len­ty Dec (1851–1938) – pol­ski kom­po­zy­tor, or­ga­ni­sta, pro­fe­sor Kon­ser­wa­to­rium Kra­kow­skie­go
  • Wła­dy­sław Dec (1898–1965) – pol­ski żoł­nierz
  • Wła­dy­sław Dec (1907–1999) – pol­ski za­kon­nik, sa­lez­ja­nin, ka­pe­lan AK, ho­no­ro­wy oby­wa­tel Prze­my­śla
  • DEC

Wikipedia


deca

naz­wi­sko, m.in. Wła­dy­sław Dec (1898-1965) - pol­ski woj­sko­wy, uczest­nik I pow­sta­nia ślą­skie­go, walk we wrze­śniu 1939 roku, do­wód­ca ba­ta­lio­nu w bit­wie pod Nar­vik, do­wód­ca bry­ga­dy w 1 Dy­wiz­ji Pan­cer­nej gen. Macz­ka


SJP.pl


decathlon

[czy­taj: de­kat­lon] wie­lo­bo­jo­wa dy­scy­pli­na lek­ko­at­le­tycz­na zło­żo­na z dzie­się­ciu kon­ku­ren­cji, rza­dziej o innej po­dob­nej dy­scy­pli­nie; dzie­się­cio­bój (czę­ściej)


SJP.pl

De­cath­lon – mię­dzy­na­ro­do­wa sieć wiel­ko­po­wierzch­nio­wych fran­cu­skich skle­pów bran­żo­wych ofe­ru­ją­cych odzież, ar­ty­ku­ły, ak­ce­so­ria, su­ple­men­ty, wy­po­sa­że­nie i sprzęt spor­to­wy dla 86 dy­scy­plin spor­tu. Przed­się­bior­stwo za­ło­żył fran­cu­ski przed­się­bior­ca, Mi­chel Lec­lercq, w Vil­le­ne­u­ve-d’Ascq 27 lipca 1976 roku.

Wikipedia


decembrysta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. hist. zwo­len­nik Na­po­le­o­na III i jego za­ma­chu stanu z 1851 roku

 (1.2) daw. rzad. hist. de­ka­bry­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­cem­bry­ści nie wa­ha­ją się roz­no­sić po­dob­nych pe­ty­cji nawet po naj­nędz­niej­szych i po­dej­rza­nych szyn­kach, gdzie za po­mo­cą licz­nych kie­lisz­ków wer­bu­ją hur­tem na nie pod­pi­sy, któ­rych le­ga­li­za­cja nie z łat­wo­ścią za­pew­ne przyj­dzie.

 (1.2) Wia­do­mo, że De­cem­bry­sta­mi zowią się ci, co w r. 1825 do grud­nio­we­go spi­sku na­le­że­li (…)

Wiktionary


decemwir

urzęd­nik rzym­ski po­wo­ły­wa­ny do ko­dy­fi­ka­cji (spi­sa­nia) prawa zwy­cza­jo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek de­cem­wi­ra­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decemwirat mrz.

Wiktionary


decemwirat

1. grupa dzie­się­ciu urzęd­ni­ków, de­cem­wi­rów, spra­wu­ją­ca rządy;
2. okres rzą­dów ta­kiej grupy;
3. urząd, sta­no­wi­sko de­cem­wi­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ko­le­gium rzą­dzą­ce Rzy­mem za­miast kon­su­lów 451-449 p.n.e.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decemwir mos.

Wiktionary


decemwirowie

urzęd­nik rzym­ski po­wo­ły­wa­ny do ko­dy­fi­ka­cji (spi­sa­nia) prawa zwy­cza­jo­we­go


SJP.pl


decennium

dzie­się­cio­le­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. rzad. dzie­się­cio­le­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostat­nich dzie­siąt­kach lat wieku ubie­głe­go i w pier­wszych de­cen­niach wieku bie­żą­ce­go wzro­sła po­kaź­nie li­te­ra­tu­ra, do­ty­czą­ca kwe­stii, która nas zaj­mu­je, za­bie­ra­li głos wy­bit­ni fi­lo­lo­go­wie.

 (1.1) Sen mój prze­niósł mię tedy o całe de­cen­nium w przysz­łość, i mo­głem, skon­sta­to­wać, że plac Go­łu­chow­skich przez­wa­no pla­cem De­mo­kra­tycz­nym (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈt͡sɛ̃ɲːũm, AS: decẽ•ńũm

Wiktionary


decentracja

1. w psy­cho­lo­gii: umie­jęt­ność wy­o­bra­że­nia sobie spo­so­bu wi­dze­nia rze­czy przez inną osobę, przy­ję­cia czy­je­goś punk­tu wi­dze­nia rze­czy, spraw;
2. w op­ty­ce: ro­zbież­ność osi so­cze­wek two­rzą­cych układ op­tycz­ny


SJP.pl

W psy­cho­lo­gii de­cen­tra­cja to umie­jęt­ność wy­o­bra­że­nia sobie formy przed­mio­tów z punk­tu wi­dze­nia osoby sie­dzą­cej na­prze­ciw­ko (ek­spe­ry­ment z gó­ra­mi u Pia­ge­ta). Prze­ci­wień­stwo cen­tra­cji my­śle­nia – tj. kon­cen­tra­cja na swoim sta­no­wi­sku, uj­mo­wa­nie wszyst­kie­go z włas­ne­go punk­tu wi­dze­nia.

Wikipedia


decentralistka

→ de­cen­tra­li­sta


SJP.pl

Patrz:

decentralista

decentralistyczny

→ de­cen­tra­lizm


SJP.pl

Patrz:

decentralizm

decentralizacja

pro­ces lub zja­wi­sko prze­ka­zy­wa­nia kom­pe­ten­cji or­ga­nom niż­szej in­stan­cji; de­cen­tra­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­nie­sie­nie upraw­nień wła­dzy cen­tral­nej na lo­kal­ne or­ga­ny wła­dzy,

Wiktionary

De­cen­tra­li­za­cja – usta­wo­we, trwa­łe, chro­nio­ne pra­wem prze­ka­zy­wa­nie or­ga­nom de­cen­tra­li­zo­wa­nej wła­dzy pu­blicz­nej (gmi­nom, po­wia­tom, wo­je­wództ­wom) zadań, kom­pe­ten­cji, środ­ków i od­po­wie­dzial­no­ści, w które do tej pory były wy­po­sa­żo­ne or­ga­ny wła­dzy cen­tral­nej.

De­cen­tra­li­za­cja wła­dzy pu­blicz­nej to prze­nie­sie­nie czę­ści upraw­nień i od­po­wie­dzial­no­ści wła­dzy pu­blicz­nej z or­ga­nów wła­dzy pań­stwo­wej na or­ga­ny wła­dzy sa­mo­rzą­do­wej moż­li­wie naj­niż­sze­go szcze­bla.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. decentralizowanie n.

 czas. decentralizować ndk.

 przym. decentralizacyjny, decentralistyczny

Wiktionary


decentralizacyjny

przy­miot­nik od: de­cen­tra­li­za­cja


SJP.pl


decentralizm

pro­ces lub zja­wi­sko prze­ka­zy­wa­nia kom­pe­ten­cji or­ga­nom niż­szej in­stan­cji; de­cen­tra­li­za­cja


SJP.pl


decentralizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. adm. de­le­go­wa­nie upraw­nień i wła­dzy na rzecz niż­szych szcze­bli ad­mi­ni­stra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdecentralizowanie n., decentralizacja ż.

 czas. decentralizować ndk., zdecentralizować dk.

 przym. decentralizacyjny

Wiktionary


decentralizować

ogra­ni­czać lub lik­wi­do­wać cen­tra­li­za­cję cze­goś; prze­ka­zy­wać "na dół" więk­sze upraw­nie­nia


SJP.pl


decentralny

bez cen­tral­ne­go oś­rod­ka, roz­pro­szo­ny


SJP.pl


decepcja

wpro­wa­dza­nie w błąd, pod­stęp


SJP.pl


decerebracja

cię­cie wzdłuż pnia mózgu w czę­ści po­wy­żej rdze­nia prze­dłu­żo­ne­go, które cza­so­wo ob­ni­ża ak­tyw­ność spo­czyn­ko­wą ner­wo­we­go ukła­du współ­czul­ne­go


SJP.pl


decernat

daw­niej: dział in­sty­tu­cji zaj­mu­ją­cy się okre­ślo­nym ro­dza­jem spraw


SJP.pl


decernent

urzęd­nik wy­da­ją­cy de­cyz­je ad­mi­ni­stra­cyj­ne; de­cy­dent


SJP.pl

De­cer­nent (z łac. "de­cer­nens" – "de­cy­du­ją­cy", "roz­strzy­ga­ją­cy", od "de­cer­ne­re") – okre­śle­nie urzęd­ni­ków ad­mi­ni­stra­cji pu­blicz­nej, do któ­rych zadań na­le­ży wy­da­wa­nie de­cyz­ji ad­mi­ni­stra­cyj­nych.

Wikipedia


decewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


dech

tchnie­nie; od­dech; od­dy­cha­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. od­dech

 (1.2) przen. po­wiew, pod­much

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od decha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ofi­cer sko­czył, ile tchu w koniu; het­man zaś po­su­nął się dalej, gdzie pod wierz­bi­ną na łące stała cho­rą­giew la­u­dań­ska, i za­trzy­mał się tuż przed nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛx, AS: deχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bezdech m., oddech mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tchnienie

Wiktionary


decha

mocna, gruba lub długa deska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od: deska

 (1.2) gwara. muz. gi­ta­ra elek­trycz­na bez pudła re­zo­nan­so­we­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛxa, AS: deχa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deskarka ż., deskowiec mrz., deska ż., dechy nmos.

 przym. deskowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) deska

Wiktionary


dechenit

rzad­ki mi­ne­rał


SJP.pl


decher

w rze­mieśl­nict­wie: wiąz­ka dzie­się­ciu wy­pra­wio­nych skó­rek zwie­rzę­cych


SJP.pl


dechomierz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. med. przy­rząd słu­żą­cy do mie­rze­nia ilość po­wie­trza wdy­cha­ne­go i wy­dy­cha­ne­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spirometr, oddechomierz

Wiktionary


dechroming

za­stę­po­wa­nie chro­mo­wa­nych ele­men­tów ma­to­wy­mi


SJP.pl


dechrystianizacja

dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu zmniej­sze­nie wpły­wów re­li­gii chrze­ści­jań­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nia po­le­ga­ją­ce na ogra­ni­cze­niu lub znie­sie­niu wpły­wu chrze­ści­jań­stwa na danym te­re­nie

 (1.2) pro­ces od­cho­dze­nia od chrze­ści­jań­stwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛxrɨstʲjä̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: deχrystʹi ̯ä̃ńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dechrystianizowanie n., zdechrystianizowanie n.

 czas. dechrystianizować ndk.

Wiktionary


dechrystianizacyjny

→ de­chry­stia­ni­za­cja


SJP.pl

Patrz:

dechrystianizacja

dechrystianizator

osoba po­dej­mu­ją­ca dzia­ła­nia pro­wa­dzą­ce do zmniej­sze­nia wpły­wów re­li­gii chrze­ści­jań­skiej


SJP.pl


dechrystianizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogra­ni­cza­nie lub znie­sie­nie wpły­wów chrze­ści­jań­stwa na danym te­re­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­kro­jo­ne na sze­ro­ką skalę de­chry­stia­ni­zo­wa­nie spo­łe­czeń­stwa cie­szy­ło apa­rat­czy­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdechrystianizowanie n., dechrystianizacja ż.

 przym. dechrystianizacyjny

 czas. dechrystianizować ndk., zdechrystianizować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dechrystianizacja

Wiktionary


dechrystianizować

dzia­łać tak, aby po­zba­wić coś cech chrze­ści­jań­skich


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) teol. zmniej­szać gdzieś wpły­wy chrze­ści­jań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy hol­ly­wo­odz­kie kino de­chry­stia­ni­zu­je Ame­ry­kę?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdechrystianizowanie n., dechrystianizacja ż., dechrystianizowanie n.

 przym. dechrystianizacyjny

Wiktionary


dechy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gwara. wię­zien­na: kara po­le­ga­ją­ca na spa­niu na twar­dym łożu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: decha

Wiktionary

Dechy: miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Nord.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 5464 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 589 osób/km² (wśród 1549 gmin re­gio­nu Nord-Pas-de-Ca­la­is Dechy pla­su­je się na 159. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 368). Licz­ne sku­pi­sko Po­la­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. deska ż., decha ż.

Wiktionary


decise

[czy­taj: dec-ize] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: sta­now­czo, zde­cy­do­wa­nie


SJP.pl


decjusz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tra­jan De­cjusz – ce­sarz rzym­ski w la­tach 249-251
  • He­ren­niusz De­cjusz (? - 251) – star­szy syn ce­sa­rza De­cju­sza
  • De­cju­sze – ród rzym­ski, do któ­re­go na­le­że­li:
    • Pu­bliusz De­cjusz Mus (oj­ciec) – po­li­tyk rzym­ski z IV w. p.n.e.
    • Pu­bliusz De­cjusz Mus (syn) – po­li­tyk rzym­ski z IV w. p.n.e.
    • Pu­bliusz De­cjusz Mus III – po­li­tyk rzym­ski z III w. p.n.e.
    • Pu­bliusz De­cjusz – po­li­tyk rzym­ski z II w. p.n.e.
  • De­cjusz Ju­bel­lius – ofi­cer rzym­ski z III w. p.n.e.
  • De­cjusz Ma­gius – miesz­ka­niec Kapui z III w. p.n.e.
  • De­cjusz (eg­zar­cha) – pier­wszy eg­zar­cha Ra­wen­ny (584–585)
  • Fi­lip­po Decio (De­cius) (1454–1535) – wło­ski praw­nik
  • De­cjusz (brą­zow­nik) – praw­do­po­dob­nie brą­zow­nik rzym­ski z I w. p.n.e.

Wikipedia


deck

[czy­taj: dek]
1. ma­gne­to­fon lub gra­mo­fon bez wzmac­nia­cza
2. część ma­gne­to­fo­nów, wież, odt­wa­rza­czy płyt kom­pak­to­wych; kie­szeń


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • deck – ma­gne­to­fon lub gra­mo­fon bez wzmac­nia­cza
  • Ga­briel Deck
  • Théodore Deck
  • In­spec­tah Deck

Wikipedia


decorum

[czy­taj: de­ko­rum] de­ko­rum;
1. za­sa­da li­te­rac­ka ukła­du i wy­glą­du dzie­ła;
2. prze­sta­rza­le: na­le­ży­ty wy­gląd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) liter. an­tycz­na za­sa­da wła­ści­we­go zhar­mo­ni­zo­wa­nia po­szcze­gól­nych ele­men­tów dzie­ła li­te­rac­kie­go, do­bo­ru formy do tre­ści;

 (1.2) przen. wła­ści­wość za­cho­wa­nia się lub wy­glą­du w okre­ślo­nych oko­licz­no­ściach

Wiktionary

De­co­rum – za­sa­da zgod­no­ści tre­ści z formą, ina­czej jed­no­rod­ność sty­li­stycz­na. Sfor­mu­ło­wa­na przez Ary­sto­te­le­sa, roz­wi­ja­na przez Cy­ce­ro­na i Ho­ra­ce­go. Była sto­so­wa­na do każ­de­go ga­tun­ku li­te­rac­kie­go. Po­le­ga­ła na od­po­wied­nim do­bra­niu stylu pi­sa­nia, słow­nict­wa i skład­ni do ga­tun­ku oraz te­ma­ty­ki dzie­ła. Ści­śle zwią­za­na z Ary­sto­te­le­sem i jego spo­so­bem uksz­tał­to­wa­nia sta­ro­żyt­nej tra­ge­dii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈkɔrũm, AS: dekorũm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dekorum, jednorodność stylistyczna

 (1.2) dekorum, stosowność

Wiktionary


decoupage

de­ku­paż; [czy­taj: dekuPAŻ] z fran­cu­skie­go:
1. me­to­da zdo­bie­nia przed­mio­tów ka­wał­ka­mi wy­ci­na­ne­go pa­pie­ru i la­kie­rów;
2. tech­no­lo­gia tło­cze­nia pła­skich kształ­tów, zwła­szcza w kar­to­nie lub war­stwie pla­sti­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tech­ni­ka zdo­bie­nia przed­mio­tów wzo­ra­mi wy­cię­ty­mi z pa­pie­ru lub pa­pie­ro­wych ser­we­tek;

Wiktionary

De­ku­paż, De­co­u­pa­ge (fr., []) — tech­ni­ka zdob­ni­cza po­le­ga­ją­ca na przy­kle­ja­niu na od­po­wied­nio spre­pa­ro­wa­ną po­wierzch­nię (np. drew­no, metal, szkło, tka­ni­na, pla­stik, ce­ra­mi­ka) wzoru wy­cię­te­go z pa­pie­ru lub ser­wet­ki pa­pie­ro­wej (tech­ni­ka ser­wet­ko­wa).

De­co­u­pa­ge kla­sycz­ny po­le­ga na na­kle­ja­niu wzoru z pa­pie­ru i po­kry­ciu go wie­lo­ma war­stwa­mi la­kie­ru tak, aby wto­pił się cał­ko­wi­cie i nie był wy­czu­wal­ny przy dot­knię­ciu. W za­my­śle ma on wy­glą­dać jak na­ma­lo­wa­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żeby mówić o hi­sto­rii de­co­u­pa­ge'u, mu­si­my się cof­nąć na po­czą­tek XII w., kiedy to chiń­scy wie­śnia­cy two­rzy­li pa­pie­ro­we wy­ci­nan­ki w ży­wych ko­lo­rach, aby zdo­bić nimi okna, la­tar­nie, pu­deł­ka z pre­zen­ta­mi i inne przed­mio­ty.

Wiktionary


decrescendo

[czy­taj: de­kre­szen­do] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: coraz ci­szej; di­mi­nu­en­do


SJP.pl


decumanus

De­cu­ma­nus (właśc. "de­cu­ma­nus ma­xi­mus") – jedna z dwóch głów­nych ulic prze­ci­na­ją­ca rzym­skie mia­sto lub umoc­nio­ny obóz woj­sko­wy na osi wschód-za­chód. Druga, pro­sto­pa­dła do niej "cardo ma­xi­mus", prze­bie­ga­ła na linii pół­noc-po­łud­nie. W punk­cie ich prze­cię­cia sy­tu­o­wa­ne było forum, po­nad­to w rzym­skiej ur­ba­ni­sty­ce ich prze­bieg wyz­na­czał ukie­run­ko­wa­nie (siat­kę) in­nych rów­no­le­głych ulic w cen­tu­rial­nym po­dzia­le ob­sza­ru mia­sta: "de­cu­ma­ni mi­no­res" i "car­di­nes mi­no­res".

Wikipedia


decybel

jed­nost­ka równa 1/10 bela


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. miara sto­sun­ku do­wol­nych wiel­ko­ści fi­zycz­nych o tym samym wy­mia­rze, jed­nost­ka równa 1/10 bela;

 (1.2) de­cy­be­le: pot. coś gło­śne­go

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby "bel (jed­nost­ka)"

De­cy­bel – lo­ga­ryt­micz­na jed­nost­ka miary równa for­mu­la_1 bela, oz­na­cza­na sym­bo­lem dB. Uży­wa­na jest ona w sy­tu­a­cji, gdy na­le­ży po­rów­ny­wać wiel­ko­ści zmie­nia­ją­ce się li­nio­wo w bar­dzo sze­ro­kim za­kre­sie, a naj­bar­dziej in­te­re­su­ją­ce są zmia­ny względ­ne (np. pro­cen­to­we). Przy­kła­dem ta­kiej sy­tu­a­cji jest po­miar wiel­ko­ści, któ­rych zmia­ny ludz­kie zmy­sły re­je­stru­ją zgod­nie z pra­wem We­be­ra-Fech­ne­ra (np. gło­śność dźwię­ku, wra­że­nia wę­cho­we).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na plac za­ba­wa­cu zabaw po­ziom ten osią­gnął 115 de­cy­be­li, po­dob­nie jak hałas w ha­ła­śli­wym me­trze lub mu­zy­ka roc­ko­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈt͡sɨbɛl, AS: decybel

Wiktionary


decybele

jed­nost­ka równa 1/10 bela


SJP.pl


decybelomierz

mier­nik na­tę­że­nia dźwię­ku


SJP.pl


decybelowy

zwią­za­ny z de­cy­be­lem


SJP.pl


decydencki

urzę­do­wo: od­no­szą­cy się do de­cy­den­ta - osoby ma­ją­cej prawo lub obo­wią­zek po­sta­na­wia­nia w ja­kiejś spra­wie z racji pia­sto­wa­ne­go urzę­du, peł­nio­nej funk­cji


SJP.pl


decydent

urzę­do­wo: osoba ma­ją­ca prawo lub obo­wią­zek de­cy­do­wać o czymś z racji pia­sto­wa­ne­go urzę­du, peł­nio­nej funk­cji; de­cer­nent, re­fe­rent, dy­spo­nent, pro­mi­nent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba ma­ją­ca prawo i obo­wią­zek do po­dej­mo­wa­nia de­cyz­ji z racji peł­nio­nych funk­cji

Wiktionary

De­cy­dent – po­ję­cie z za­kre­su te­o­rii de­cyz­ji, oz­na­cza­ją­ce pod­miot pro­ce­su de­cy­zyj­ne­go, czyli pod­miot do­ko­nu­ją­cy wy­bo­ru osta­tecz­ne­go wa­rian­tu de­cyz­ji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­cy­den­ci z War­sza­wy pla­no­wa­ća­nu­ją bu­do­wę no­wych sta­dio­nów pił­kar­skich. (z Wi­ki­pe­dii)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈt͡sɨdɛ̃nt, AS: decydẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. decydencki

 czas. decydować

 rzecz. decydowanie n., zadecydowanie n., zdecydowanie n.

 przysł. zdecydowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mocodawca

Wiktionary


decydentka

→ de­cy­dent


SJP.pl

Patrz:

decydent

decydowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­dej­mo­wa­nie de­cyz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas peł­nie­nia obo­wiąz­ków dy­rek­to­ra spo­do­ba­ło mu się de­cy­do­wa­nie o za­rob­kach in­nych, dawał i od­bie­rał pre­mie we­dług włas­ne­go wi­dzi­mi­się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛt͡sɨdɔˈvãɲɛ, AS: decydovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. decydować ndk., zdecydować dk.

 rzecz. decyzja ż., decydent m., zdecydowanie n., zadecydowanie n.

 przym. decyzyjny, decydujący

 przysł. zdecydowanie

Wiktionary


decydować

1. po­dej­mo­wać de­cyz­ję; po­sta­na­wiać, roz­strzy­gać, wy­ro­ko­wać;
2. prze­są­dzać o czymś, od­gry­wać za­sad­ni­czą rolę;
3. de­cy­do­wać się:
a) po­sta­na­wiać coś po roz­wa­że­niu in­nych moż­li­wo­ści;
b) o losie kogoś lub cze­goś: roz­strzy­gać się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­cy­do­wać/za­de­cy­do­wać)

 (1.1) po­dej­mo­wać de­cyz­ję, po­sta­na­wiać o czymś

 (1.2) mieć wpływ na coś, od­gry­wać za­sad­ni­czą rolę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­cy­do­wać się (dk. zde­cy­do­wać się)

 (2.1) po­sta­na­wiać coś zro­bić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dy­rek­tor de­cy­do­wał o wszyst­kich za­ku­pach.

 (1.2) O wy­bo­rze ofer­ty w prze­tar­gu naj­czę­ściej de­cy­du­je cena.

 (2.1) Długo de­cy­do­wał się, czy do niej za­te­le­fo­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛt͡sɨˈdɔvat͡ɕ, AS: decydovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decyzja ż., decydowanie n., decydent m., decyzyjność ż., zdecydowanie n., zadecydowanie n.

 czas. zdecydować dk., zadecydować dk.

 przym. decyzyjny, zdecydowany, decydujący

 przysł. zdecydowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozstrzygać, przesądzać

Wiktionary


decydujący

prze­są­dza­ją­cy o czymś; roz­strzy­ga­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik od­cza­sow­ni­ko­wy

 (1.1) prze­są­dza­ją­cy o czymś, prze­ło­mo­wy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od de­cy­do­wać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. decydować, zdecydować

 rzecz. decyzja ż., decydowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozstrzygający

Wiktionary


decygram

jed­nost­ka masy równa 1/10 grama (skrót: dm)


SJP.pl


decygramowy

→ de­cy­gram


SJP.pl

Patrz:

decygram

decyhenr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. me­trol. dzie­sią­ta część henra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. dH

Wiktionary


decyl

pa­ra­metr cha­rak­te­ry­zu­ją­cy roz­kład zmien­nej lo­so­wej w ra­chun­ku praw­do­po­do­bień­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stat. kwan­tyl rzędu 1/10, 2/10, 3/10, …, 9/10

Wiktionary

Decyl – kwan­tyl rzędu k/10, gdzie k=1...,9.

Nie­kie­dy używa się śred­niej de­cy­lo­wej – śred­niej po usu­nię­ciu ob­ser­wa­cji mniej­szych od pier­wsze­go oraz więk­szych od dzie­wią­te­go de­cy­lu:

Wikipedia


decyliard

licz­ba wy­no­szą­ca 10^63


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny rze­czow­ny

 (1.1) mat. ter­min w sy­ste­mie dłu­giej skali oz­na­cza­ją­cy licz­bę równą 10⁶³; ty­siąc de­cy­lio­nów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) w skali krótkiej: wigintylion

Wiktionary


decylion

licz­ba od­po­wia­da­ją­ca je­dyn­ce z sześć­dzie­się­cio­ma ze­ra­mi (10^60)


SJP.pl

li­czeb­nik, op­cjo­nal­nie rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) licz­ba 10⁶⁰

Wiktionary

De­cy­lion – licz­ba 1060, czyli jeden i sześć­dzie­siąt zer w za­pi­sie dzie­sięt­nym. W kra­jach by­łe­go ZSRR i Sta­nach Zjed­no­czo­nych, de­cy­lion oz­na­cza 1033.

Wikipedia


decylitr

jed­nost­ka ob­ję­to­ści równa 1/10 litra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. jed­nost­ka ob­ję­to­ści równa jed­nej dzie­sią­tej litra, czyli stu mi­li­li­trom albo 100 cen­ty­me­trom sze­ścien­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­trze­bu­jesz dwa de­cy­li­try mleka do tego prze­pi­su.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. dl

Wiktionary


decylitrowy

zwią­za­ny z de­cy­li­trem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy ob­ję­tość jed­ne­go de­cy­li­tra

Wiktionary


decylowy

zwią­za­ny z de­cy­lem


SJP.pl


decyma

in­ter­wał mu­zycz­ny zło­żo­ny z ok­ta­wy i ter­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. in­ter­wał

 (1.2) liter. zwrot­ka zło­żo­na z dzie­się­ciu wer­sów

Wiktionary

De­cy­ma – in­ter­wał zło­żo­ny za­war­ty mię­dzy dzie­się­cio­ma ko­lej­ny­mi stop­nia­mi skali mu­zycz­nej. W sze­re­gu za­sad­ni­czym na­tu­ral­nie wy­stę­pu­je de­cy­ma mała i de­cy­ma wiel­ka. Za­sto­so­wa­nie zna­ków chro­ma­tycz­nych poz­wa­la zmie­nić jej roz­miar.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈt͡sɨ̃ma, AS: decỹma

Wiktionary


decymacja

kara po­le­ga­ją­ca na za­bi­ciu co dzie­sią­tej osoby


SJP.pl

De­cy­ma­cja ( de­ci­ma­tio – dzie­siąt­ko­wa­nie) – kara sto­so­wa­na w ar­miach sta­ro­żyt­nych oraz w niek­tó­rych woj­skach no­wo­żyt­nych państw au­to­ry­tar­nych, po­le­ga­ją­ca na za­bi­ciu (ścię­ciu lub roz­strze­la­niu) co dzie­sią­te­go żoł­nie­rza uka­ra­ne­go od­dzia­łu.

Wikipedia


decymalizacja

wpro­wa­dza­nie sy­ste­mu dzie­sięt­ne­go


SJP.pl

De­cy­ma­li­za­cja (fr. "décimalisation" ze ś.łc. "de­ci­ma­lis" „dzie­sięt­ny”) – re­for­ma wa­lu­to­wa, po­le­ga­ją­ca na za­stą­pie­niu do­tych­cza­so­wej wa­lu­ty kraju (opar­tej na sy­ste­mie innym niż dzie­sięt­ny) nową, opar­tą na sy­ste­mie dzie­sięt­nym, bez in­ge­ren­cji w kurs wa­lu­to­wy.

Wikipedia


decymalny

w od­nie­sie­niu do spo­so­bu za­pi­su liczb: dzie­sięt­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. dzie­sięt­ny.

Wiktionary


decymetr

jed­nost­ka dłu­go­ści równa m.in. 0,1 metra, 10 cen­ty­me­trów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. jed­nost­ka dłu­go­ści równa dzie­sią­tej czę­ści metra;

Wiktionary

De­cy­metr (sym­bol: dm) – pod­wie­lo­krot­ność metra, pod­sta­wo­wej jed­nost­ki dłu­go­ści w ukła­dzie SI. Jeden de­cy­metr równa się 10 cen­ty­me­trom (0,1 metra). W no­ta­cji na­u­ko­wej można go za­pi­sać jako 1 E-1 m oz­na­cza­ją­cy 0,1 × 1 m.

Nie jest po­wszech­nie uży­wa­ny jako jed­nost­ka od­le­gło­ści. De­cy­me­trów używa się w ge­o­dez­ji do ska­lo­wa­nia łat ni­we­la­cyj­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. decymetrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. dm

Wiktionary


decymetrowy

zwią­za­ny z de­cy­me­trem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. ma­ją­cy dłu­gość bli­ską jed­nej dzie­sią­tej metra

 (1.2) fiz. zwią­za­ny z dłu­go­ścią rzędu jed­nej dzie­sią­tej metra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decymetr mrz.

Wiktionary


decymować

1. karać przez za­bi­ja­nie co dzie­sią­tej osoby; dzie­siąt­ko­wać;
2. daw­niej: skła­dać dzie­się­ci­nę - dawny po­da­tek na rzecz Ko­ścio­ła


SJP.pl


decyteks

jed­nost­ka miary równa 1/10 teksa


SJP.pl


decytona

jed­nost­ka masy uży­wa­na w rol­nict­wie, równa 100 ki­lo­gra­mom; kwin­tal


SJP.pl


decyzja

po­sta­no­wie­nie, orze­cze­nie w danej spra­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­strzy­gnię­cie do­ko­ny­wa­ne po na­my­śle

Wiktionary

De­cyz­ja (z de­ci­sio – ugoda, po­sta­no­wie­nie, roz­strzy­gnię­cie) – wynik wy­bo­ru ma­ją­cy pro­wa­dzić do celu.

Sta­no­wi po­ję­cie z ję­zy­ka na­tu­ral­ne­go, klu­czo­we we wszyst­kich na­u­kach i jest wy­ni­kiem „pod­ję­cia de­cyz­ji”.

Sub­tel­na róż­ni­ca mię­dzy pod­ję­ciem de­cyz­ji a pro­ce­sem de­cy­zyj­nym jest tylko ta, że pro­ces de­cy­zyj­ny nie za­wsze do­pro­wa­dza do de­cyz­ji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na­dzie­ję, że pod­ję­li­śmy słusz­ną de­cyz­ję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈt͡sɨzʲja, AS: decyzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decyzyjność ż., zdecydowanie n., zadecydowanie n., decydowanie n.

 czas. decydować, zdecydować

 ims. decydujący

 przym. decyzyjny, decydujący, zdecydowany

 przysł. zdecydowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) postanowienie

Wiktionary


decyzyjność

prawo albo moż­li­wość de­cy­do­wa­nia o czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prawo lub moż­li­wość de­cy­do­wa­nia o czymś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛt͡sɨˈzɨjnɔɕt͡ɕ, AS: decyzyi ̯ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decyzja ż., zadecydowanie n., zdecydowanie n.

 przym. decyzyjny

 czas. decydować

 przysł. zdecydowanie

Wiktionary


decyzyjny

→ de­cyz­ja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy de­cyz­ji, zwią­za­ny z de­cyz­ją

Wiktionary

Patrz:

decyzja

Przykłady

 (1.1) Jakie czyn­ni­ki wpły­wa­ją na pro­ces de­cy­zyj­ny?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. decyzja ż., decyzyjność ż., zadecydowanie n., decydowanie n.

 czas. decydować

Wiktionary


deczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


deczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ma­kat­ka

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski,Poz­nań. ser­wet­ka

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­kry­cie na becik chrzciel­ny

 (1.4) gw-pl|Poz­nań. kocyk, koł­der­ka, na­rzut­ka

Wiktionary


deczko

po­tocz­nie: trosz­kę, odro­bin­kę; z deka, z decz­ka, kapkę


SJP.pl

li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) pot. tro­chę, nie­wie­le

Wiktionary


ded.

skrót od: de­dy­ka­cja, de­dy­ko­wać, de­dy­ko­wa­ny; dedyk.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = de­dy­ka­cja, de­dy­ko­wać, de­dy­ko­wa­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛdɨˈkat͡sʲja|ˌdɛdɨˈkɔvat͡ɕ|ˌdɛdɨkɔˈvãnɨ, AS: dedykacʹi ̯a|dedykovać|dedykovãny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dedyk.

Wiktionary


dedal

mit. gr. ateń­ski ar­chi­tekt i wy­na­laz­ca, oj­ciec Ikara


SJP.pl

Dedal (gr. Δαίδαλος "Daídalos", łac. "Da­e­da­lus") – w mi­to­lo­gii grec­kiej ar­chi­tekt i wy­na­laz­ca. Oj­ciec Ikara żo­na­ty z Na­u­kra­te (nie­wol­ni­cą Mi­no­sa).

Syn Me­tio­na (lub Pa­la­mo­na), wnuk Eu­pa­la­mo­sa, praw­nuk ateń­skie­go króla Erech­te­u­sza.

We­dług in­nych źró­deł był synem Eu­pa­la­mo­sa i Al­kip­pe, Me­ro­pe albo Ifi­noe.

Wikipedia


dedalowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do De­da­la lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


dedecius

[czy­taj: de­de­cjus] naz­wi­sko


SJP.pl


dededo

miej­sco­wość i okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny Guamu


SJP.pl

De­de­do (cza­mor­ro: "De­de­dou") – okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny Guamu i jed­no­cze­śnie jedna z miej­sco­wo­ści. Okręg ma po­wierzch­nię 78 km², a za­miesz­ka­ny jest przez 44 943 osób (dane spi­so­we z 2010), co czyni go naj­więk­szym okrę­giem Guamu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści.

Wikipedia


dedeerowski

przy­miot­nik od: DDR (niem. (Die) De­uts­che De­mo­kra­tis­che Re­pu­blik - Nie­miec­ka Re­pu­bli­ka De­mo­kra­tycz­na); de­de­row­ski, DDR-owski, ener­dow­ski, NRD-owski


SJP.pl


dedek

naz­wi­sko


SJP.pl


dederko

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śred­nio­wiecz­ne pol­skie zdrob­nie­nie imie­nia Deder (Die­ter)
  • Jakub Igna­cy De­der­ko (1751-1829) – bi­skup
  • Ma­rian De­der­ko (1880-1965) – fo­to­gra­fik, oj­ciec Wi­tol­da
  • Wi­told De­der­ko (1906-1988) – fo­to­gra­fik, syn Ma­ria­na
  • Hen­ryk De­der­ko (1944) – re­ży­ser fil­mo­wy
  • Ewa De­der­ko (1974) – triath­lo­nist­ka

Wikipedia


dederon

two­rzy­wo sztucz­ne pro­du­ko­wa­ne w NRD, uży­wa­ne m.in. do szy­cia ubrań


SJP.pl


dederonowy

zwią­za­ny z de­de­ro­nem


SJP.pl


dederowski

przy­miot­nik od: DDR (niem. (Die) De­uts­che De­mo­kra­tis­che Re­pu­blik - Nie­miec­ka Re­pu­bli­ka De­mo­kra­tycz­na); de­de­e­row­ski, DDR-owski, ener­dow­ski, NRD-owski


SJP.pl


dederónka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Za­ol­zie. ro­dzaj ko­szu­li mę­skiej

Wiktionary


dedolaryzacja

ogra­ni­cza­nie uży­cia do­la­ra w hand­lu i fi­nan­sach mię­dzy­na­ro­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. polit. hand. pro­ces ma­ją­cy na celu zmniej­sze­nie istot­no­ści do­la­ra ame­ry­kań­skie­go w tran­sak­cjach mię­dzy­na­ro­do­wych;

Wiktionary

De­do­la­ry­za­cja – pro­ces ma­ją­cy na celu zmi­ni­ma­li­zo­wa­nie zna­cze­nia do­la­rów ame­ry­kań­skich w tran­sak­cjach mię­dzy­na­ro­do­wych.

Pro­ces na­si­lił się na sze­ro­ką skalę w XXI wieku. Prze­de wszyst­kim jest zwią­za­ny ze wzro­stem wy­ko­rzy­sty­wa­nia juana w tran­sak­cjach mię­dzy­na­ro­do­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chiny, które do nie­daw­na nie­spe­cjal­nie przej­mo­wa­ły się kwe­stią śro­do­wi­ska i trans­for­ma­cji ener­ge­tycz­nej, chcą ją teraz wy­ko­rzy­stać do wzmoc­nie­nia juana i de­do­la­ry­za­cji głów­nych ryn­ków.

Wiktionary


dedra

model sa­mo­cho­du marki Lan­cia


SJP.pl


dedukcja

forma wnio­sko­wa­nia opar­te­go na zbio­rze prze­sła­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. filoz. wnio­sko­wa­nie od ogól­nych tez do szcze­gó­ło­wych wnio­sków;

 (1.2) wnio­sko­wa­nie, ro­zu­mo­wa­nie, wywód

 (1.3) daw. odej­mo­wa­nie, po­trą­ce­nie z sumy

 (1.4) hist. praw. w Pol­sce prze­dro­zbio­ro­wej: pu­blicz­ne przed­sta­wie­nie ro­do­wo­du osoby, któ­rej szla­chect­wo jest kwe­stio­no­wa­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedukowanie n.

 czas. dedukować ndk., wydedukować dk.

 przym. dedukcyjny

 przysł. dedukcyjnie

Wiktionary


dedukcjonizm

po­gląd w me­to­do­lo­gii nauk em­pi­rycz­nych za­kła­da­ją­cy m.in., że roz­wój wie­dzy po­le­ga na sta­wia­niu hi­po­tez; hi­po­te­tyzm


SJP.pl

De­duk­cjo­nizm – w nauce prąd my­ślo­wy odrzu­ca­ją­cy zna­cze­nie in­duk­cji lo­gicz­nej, a pod­kre­śla­ją­cy wagę de­duk­cji, czyli lo­gicz­ne­go roz­wa­ża­nia te­o­rii na­u­ko­wych oraz wy­pły­wa­ją­cych z nich wnio­sków da­ją­cych się ob­ser­wo­wać ek­spe­ry­men­tal­nie. Prze­ci­wień­stwem de­duk­cjo­niz­mu jest in­duk­cjo­nizm.

Wikipedia


dedukcyjność

→ de­duk­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

dedukcyjny

dedukcyjny

przy­miot­nik od: de­duk­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­duk­cją; opar­ty na de­duk­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z prawa pod­sta­wo­we­go (sy­ste­mu ak­sjo­ma­tów) wy­pro­wa­dza on jak naj­peł­niej­sze kon­sek­wen­cje na dro­dze czy­sto lo­gicz­no-de­duk­cyj­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedukcja ż.

 czas. dedukować

Wiktionary


dedukować

wy­cią­gać wnio­ski z prze­sła­nek za po­mo­cą lo­gicz­ne­go ciągu po­wią­zań przy­czy­no­wo-skut­ko­wych


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­de­du­ko­wać)

 (1.1) log. wy­pro­wa­dzać lo­gicz­ne wnio­ski (sądy szcze­gó­ło­we) z za­ło­żeń uz­na­nych za praw­dzi­we, te­o­rii lub sądów ogól­nych; do­wo­dzić me­to­dą de­duk­cji

 (1.2) książk. wnio­sko­wać; ro­zu­mo­wać i wy­cią­gać wnio­ski na pod­sta­wie zna­nych da­nych, fak­tów, twier­dzeń lub prze­sła­nek

 (1.3) daw. wy­pro­wa­dzać, wy­wo­dzić (np. po­cho­dze­nie rodu)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pop­per za­pro­po­no­wał hi­po­te­tycz­no-de­duk­cyj­ny model upra­wia­nia nauki, w któ­rym w punk­cie wyj­ścia two­rzy się hi­po­te­zy, na­stęp­nie de­du­ku­je się z nich kon­sek­wen­cje lo­gicz­ne [...].

 (1.3) No­bi­li­ta­cję swoją i z mie­cza, i z ką­dzie­li, i przez dzia­dy, i przez baby [...] pu­blicz­nie de­du­ko­wał i do­wiódł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedukcja ż., dedukowanie n., wydedukowanie n., dedukcjonizm mrz.

 czas. wydedukować dk.

 przym. dedukcyjny

 przysł. dedukcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wnioskować

 (1.2) wnioskować, konkludować, domyślać się, rozumować

 (1.3) wywodzić

Wiktionary


deduplikacja

eli­mi­no­wa­nie pow­ta­rza­ją­cych się czę­ści w zbio­rze da­nych


SJP.pl

De­du­pli­ka­cja – eli­mi­no­wa­nie pow­ta­rza­ją­cych się czę­ści w zbio­rze da­nych. Jest to pro­ces sto­so­wa­ny przy okaz­ji two­rze­nia kopii za­pa­so­wych da­nych (tzw. bac­kup). Celem pro­ce­su de­du­pli­ka­cji jest ogra­ni­cza­nie ilo­ści miej­sca po­trzeb­ne­go do prze­cho­wy­wa­nia kopii za­pa­so­wych.

Wikipedia


deduplikować

eli­mi­no­wać pow­ta­rza­ją­ce się czę­ści w zbio­rze da­nych


SJP.pl


dedycja

u daw­nych Rzy­mian: pod­da­nie się wroga, od­da­nie się w nie­wo­lę


SJP.pl


dedyk.

skrót od: de­dy­ka­cja, de­dy­ko­wać, de­dy­ko­wa­ny; ded.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = de­dy­ka­cja, de­dy­ko­wać, de­dy­ko­wa­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛdɨˈkat͡sʲja|ˌdɛdɨˈkɔvat͡ɕ|ˌdɛdɨkɔˈvãnɨ, AS: dedykacʹi ̯a|dedykovać|dedykovãny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ded.

Wiktionary


dedykacja

1. krót­ki tekst o cha­rak­te­rze oso­bi­stym, pi­sa­ny ręcz­nie na fo­to­gra­fii, eg­zem­pla­rzu książ­ki lub innym przed­mio­cie, skie­ro­wa­ny do ob­da­ro­wa­ne­go przez ofia­ro­daw­cę;
2. w li­te­ra­tu­roz­naw­stwie: krót­ki tekst po­prze­dza­ją­cy dzie­ło, w któ­rym autor in­for­mu­je, że poś­wię­ca je ja­kiejś oso­bie;
3. u daw­nych Rzy­mian: poś­wię­ce­nie przez kon­su­la lub dwóch wy­bra­nych przez lud przed­sta­wi­cie­li ja­kie­goś przed­mio­tu bogom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pa­miąt­ko­wy wpis przez­na­czo­ny dla kon­kret­nej osoby;

 (1.2) daw. poś­wię­ce­nie, kon­se­kra­cja

 (1.3) daw. świę­to ob­cho­dzo­ne w rocz­ni­cę de­dy­ka­cji ko­ścio­ła (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­dy­ka­cja – pa­miąt­ko­wy wpis przez­na­czo­ny dla kon­kret­nej osoby,
  • de­dy­ka­cja – uro­czy­ste na­da­nie wez­wa­nia świą­ty­ni ka­to­lic­kiej,
  • De­dy­ka­cja – album z mu­zy­ką Sta­ni­sła­wa Sy­re­wi­cza do wier­szy zna­nych po­e­tów pol­skich z udzia­łem: Magdy Umer, Da­nie­la Ol­brych­skie­go, Pio­tra Fron­czew­skie­go, Marka Kon­dra­ta i Krzysz­to­fa Wa­ku­liń­skie­go (1977...
  • De­dy­ka­cja – album Syl­wii Wi­śniew­skiej (2004)
  • De­dy­ka­cja – film z 2007 roku w reż. Ju­sti­na The­ro­ux

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛdɨˈkat͡sʲja, AS: dedykacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedykata ż., dedykowanie n., zadedykowanie n.

 czas. dedykować ndk., zadedykować dk.

 przym. dedykacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autograf; przest. dedykata

Wiktionary


dedykacyjny

1. taki, który ma cha­rak­ter de­dy­ka­cji - krót­kie­go tek­stu o cha­rak­te­rze oso­bi­stym, pi­sa­ne­go ręcz­nie na fo­to­gra­fii, eg­zem­pla­rzu książ­ki lub innym przed­mio­cie, skie­ro­wa­ne­go do ob­da­ro­wa­ne­go przez ofia­ro­daw­cę;
2. w li­te­ra­tu­roz­naw­stwie: taki, który do­ty­czy de­dy­ka­cji - krót­kie­go tek­stu po­prze­dza­ją­ce­go dzie­ło, w któ­rym autor in­for­mu­je, że poś­wię­ca je ja­kiejś oso­bie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­dy­ka­cją; bę­dą­cy de­dy­ka­cją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedykacja ż., dedykowanie n., zadedykowanie n.

 czas. dedykować, zadedykować

Wiktionary


dedykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­dy­ko­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛdɨkɔˈvãɲɛ, AS: dedykovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zadedykowanie n., dedykacja ż., dedykata ż.

 czas. dedykować ndk., zadedykować dk.

 przym. dedykacyjny

Wiktionary


dedykowany

poś­wię­cić, poś­wię­cać coś komuś (np. pio­sen­kę, film, po­wieść); ofia­ro­wać (ofia­ro­wy­wać)


SJP.pl


dedykować

poś­wię­cić, poś­wię­cać coś komuś (np. pio­sen­kę, film, po­wieść); ofia­ro­wać (ofia­ro­wy­wać)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­de­dy­ko­wać)

 (1.1) do­da­wać de­dy­ka­cję do daru wrę­cza­ne­go komuś; poś­wię­cać komuś (naj­czę­ściej włas­ne dzie­ło: utwór, wiersz itp.)

 (1.2) in­form. przez­na­czać (np. ser­wer, łącze) do uży­cia wy­łącz­nie w jed­nym celu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jan Ko­cha­now­ski na­pi­sał treny de­dy­ko­wa­ne zmar­łej córce Ur­szu­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛdɨˈkɔvat͡ɕ, AS: dedykovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dedykacja ż., dedykata ż., dedykowanie n., zadedykowanie n.

 czas. zadedykować dk.

 przym. dedykacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wydzielić

Wiktionary


dedłać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Ja­nusz­ko­wi­ce (po­wiat krap­ko­wic­ki). mówić dużo i nie­po­trzeb­nie

 (1.2) gw-pl|Spisz. mówić nie­wy­raź­nie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) paplać, pleść, nawijać, trajkotać

 (1.2) mamrotać, bąkać, bełkotać, stękać, dukać

Wiktionary


deemulgacja

pro­ces od­wrot­ny do emul­ga­cji po­le­ga­ją­cy na roz­dzie­le­niu emul­sji po­przez łą­cze­nie się drob­nych czą­ste­czek jed­ne­go ze skład­ni­ków; de­mul­ga­cja


SJP.pl


deemulgator

sub­stan­cja, która do­da­na do emul­sji po­wo­du­je roz­dzie­le­nie wcho­dzą­cych w jej skład faz cie­kłych; de­mul­ga­tor


SJP.pl


deemulgować

po­wo­do­wać roz­dzie­le­nie faz cie­kłych emul­sji; de­mul­go­wać


SJP.pl


deepfake

[czy­taj: dip fejk]
1. fał­szy­wy, ale re­a­li­stycz­nie wy­glą­da­ją­cy obraz, film wideo lub na­gra­nie dźwię­ko­we, wy­ge­ne­ro­wa­ne z uży­ciem sztucz­nej in­te­li­gen­cji
2. tech­ni­ka ge­ne­ro­wa­nia ta­kich ma­te­ria­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. me­to­da cy­fro­wej ma­ni­pu­la­cji obra­zem i fil­mem przy uży­ciu za­a­wan­so­wa­nych tech­no­lo­gii oraz sztucz­nej in­te­li­gen­cji;

 (1.2) obraz lub film wy­ko­na­ny me­to­dą de­ep­fa­ke (1.1)

Wiktionary

De­ep­fa­ke (zbit­ka wy­ra­zo­wa od ang. deep le­ar­ning „głę­bo­kie ucze­nie” oraz fake „fał­szy­wy”) – wy­ge­ne­ro­wa­ne lub zma­ni­pu­lo­wa­ne przez sztucz­ną in­te­li­gen­cję obra­zy, tre­ści dźwię­ko­we lub tre­ści wideo, które przy­po­mi­na­ją ist­nie­ją­ce osoby, przed­mio­ty, miej­sca, pod­mio­ty lub zda­rze­nia, które od­bior­ca mógł­by nie­słusz­nie uznać za au­ten­tycz­ne lub praw­dzi­we.

Wikipedia


deesis

typ iko­no­gra­ficz­ny przed­sta­wia­ją­cy Chry­stu­sa na tro­nie jako Zba­wi­cie­la i Sę­dzie­go; de­i­sis


SJP.pl

De­e­sis (gr. δέησις – „mod­lit­wa”, „proś­ba”, „usil­na proś­ba”) lub de­i­sus – motyw, temat kom­po­zy­cyj­ny zwią­za­ny z iko­no­gra­fią chrze­ści­jań­ską. Ter­min "de­e­sis" oz­na­cza mod­lit­wę (czyn­ność zwra­ca­nia się z mod­lit­wą; po grec­ku "déēsis" zna­czy „proś­ba”, „bła­ga­nie”, „mod­lit­wa”).

Wikipedia


deeskalacja

zmniej­sza­nie, ogra­ni­cza­nie cze­goś, zwła­szcza do­ty­czy to dzia­łań wo­jen­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. wojsk. ogra­ni­cze­nie na­si­le­nia ja­kie­goś roz­ru­chu, agre­syw­nych dzia­łań zbroj­nych

Wiktionary


deeskalacyjny

→ de­e­ska­la­cja


SJP.pl

Patrz:

deeskalacja

deeskalować

stop­nio­wo zmniej­szać in­ten­syw­ność cze­goś, wy­ga­szać (np. kon­flikt)


SJP.pl


deet

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. die­ty­lo­to­lu­a­mid, N,N-die­ty­lo-m-to­lu­a­mid;

Wiktionary


deetatyzacja

ogra­ni­cze­nie wpły­wu władz pań­stwo­wych na go­spo­dar­kę, usa­mo­dziel­nie­nie i pry­wa­ty­za­cja przed­się­biorstw; de­ze­ta­ty­za­cja


SJP.pl


deetatyzować

o go­spo­dar­ce: unie­za­leż­niać od de­cyz­ji władz pań­stwo­wych, zwy­kle przez usa­mo­dziel­nie­nie i pry­wa­ty­za­cję przed­się­biorstw; od­pań­stwa­wiać


SJP.pl


deewangelizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. dzia­łal­ność pro­wa­dzą­ca do zmniej­sze­nia wpły­wu dok­try­ny chrze­ści­jań­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zma­so­wa­na de­e­wan­ge­li­za­cja do­pro­wa­dzi­ła do odej­ścia od Ko­ścio­ła armii ludzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deewangelizowanie n.

 czas. deewangelizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deewangelizowanie, dechrystianizacja, dechrystianizowanie

Wiktionary


deewangelizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) teol. zmniej­sza­nie się gdzieś wpły­wów chrze­ści­jań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tam­tym cza­sie trwa­ło w naj­lep­sze de­e­wan­ge­li­zo­wa­nie Czech.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deewangelizacja ż.

 czas. deewangelizować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deewangelizacja

Wiktionary


deewangelizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) teol. zmniej­szać gdzieś wpły­wy chrze­ści­jań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ga­ze­cie coraz trud­niej de­e­wan­ge­li­zo­wać i od­móż­dżać spo­łe­czeń­stwo, a jed­nak nie usta­je w wy­sił­kach.

 (1.1) Czy ta zbrod­ni­cza ide­o­lo­gia przy­pad­kiem nie de­e­wan­ge­li­zo­wa­ła ca­łych na­ro­dów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deewangelizacja ż., deewangelizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dechrystianizować

Wiktionary


def

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. med. de­fi­bry­la­tor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Być może do­cze­ka­my cza­sów, kiedy defy będą do­star­czać wy­ła­do­wa­nia wie­lo­fa­zo­we.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) defibrylator, AED

Wiktionary


def.

skrót

 (1.1) = de­fi­ni­cja

Wiktionary


defa

po­tocz­nie:
1. de­fi­ni­cja;
2. de­fen­sy­wa


SJP.pl

De­uts­che Film AG, DEFA – pań­stwo­wa wyt­wór­nia fil­mo­wa w NRD, w Pocz­da­mie – Ba­bels­ber­gu.

Wyt­wór­nia DEFA wy­pro­du­ko­wa­ła około 700 fil­mów fa­bu­lar­nych, 750 fil­mów ani­mo­wa­nych oraz 2250 fil­mów do­ku­men­tal­nych i krót­ko­me­tra­żo­wych. Udź­wię­ko­wio­no około 8000 fil­mów, głów­nie dla po­trzeb te­le­wiz­ji NRD De­uts­cher Fern­seh­funk.

Wikipedia


defasonować

po­zba­wiać wła­ści­we­go fa­so­nu, kształ­tu; de­for­mo­wać


SJP.pl


defaszyzacja

dzia­ła­nia pod­ję­te po II woj­nie świa­to­wej w celu oczy­szcze­nia życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go w Niem­czech i Wło­szech z fa­szyz­mu


SJP.pl


default

[czy­taj: diFOLT] w in­for­ma­ty­ce: od­gór­nie usta­lo­na war­tość lub ro­dzaj przy­ję­te­go usta­wie­nia w pro­gra­mie kom­pu­te­ro­wym


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • usta­wie­nia do­myśl­ne
  • de­fa­ult (fi­nan­se)
  • De­fa­ult (ze­spół mu­zycz­ny)
  • Ex­po­su­re at de­fa­ult
  • Cre­dit de­fa­ult swap

Wikipedia


defaultowy

[czy­taj: di­fol­to­wy] w in­for­ma­ty­ce o war­to­ściach lub usta­wie­niach: od­gór­nie usta­lo­ny lub przy­ję­ty; stan­dar­do­wy, do­myśl­ny


SJP.pl


defectivum

[czy­taj: de­fek­ti­wum] rze­czow­nik, za­i­mek lub cza­sow­nik de­fek­tyw­ny, nie­ma­ją­cy pew­nych form flek­syj­nych


SJP.pl


defekacja

1. wy­da­la­nie kału; wy­próż­nia­nie (się)
2. oczy­szcza­nie soku bu­ra­cza­ne­go za po­mo­cą wapna nie­ga­szo­ne­go lub mleka wa­pien­ne­go; na­wap­nia­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. wy­da­la­nie kału;

 (1.2) oczy­szcza­nie soku z bu­ra­ków cu­kro­wych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­fe­ka­cja (cu­krow­nict­wo) – oczy­szcza­nie soku z bu­ra­ków cu­kro­wych
  • de­fe­ka­cja (me­dy­cy­na) – wy­da­la­nie kału

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pro­ce­sie de­fe­ka­cji na­stę­pu­je wy­da­le­nie nie­stra­wio­nych resz­tek po­kar­mu z or­ga­niz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛˈkat͡sʲja, AS: defekacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. defekować ndk.

 przym. defekacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wypróżnianie; pot. wulg. sranie

Wiktionary


defekacyjny

przy­miot­nik od: de­fe­ka­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­fe­ka­cją, wy­da­la­niem; słu­żą­cy do de­fe­ka­cji, wy­da­la­nia

 (1.2) zwią­za­ny z de­fe­ka­cją (pro­ce­sem w cu­krow­nict­wie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defekacja ż.

Wiktionary


defekator

urzą­dze­nie do oczy­szcza­nia


SJP.pl


defekcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­fekt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie de­fekt, lecz tylko mały de­fek­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defekt m.

Wiktionary


defekowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. fizj. wy­da­la­nie kału

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­bra­nia się de­fe­ko­wa­nia na tro­tu­a­rze!

 (1.1) Przy he­mo­ro­i­dach po­żą­da­ne jest de­fe­ko­wa­nie mięk­kim kałem.

 (1.1) Lu­dzie myślą, że życie to je­dze­nie, de­fe­ko­wa­nie, pra­co­wa­nie, czy­nie­nie za­dość po­pę­dom, or­ga­ni­zo­wa­nie przy­jem­no­ści, dba­nie o zdro­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. defekować ndk., zdefekować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) defekacja

Wiktionary


defekować

od­da­wać kał; wy­próż­niać się, za­łat­wiać się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­fe­ko­wać)

 (1.1) książk. fizj. wy­da­lać kał

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wolno de­fe­ko­wać gdzie po­pad­nie!

 (1.1) Oj­ciec wziął ga­ze­tę do kibla – praw­do­po­dob­nie bę­dzie de­fe­ko­wał, bo czy­tać nie umie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defekowanie n., defekacja ż.

 czas. zdefekować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddawać stolec, wydalać, wypróżniać się; pot. kasztanić, kupkać, robić kupę, robić kupkę; gw. Górny Śląsk yać; wulg. pejor. srać

Wiktionary


defekt

wada lub usz­ko­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) usz­ko­dze­nie, uster­ka, wada, nie­do­sta­tek fi­zycz­ny

 (1.2) fiz. biol. nie­do­bór, brak;

 (1.3) ułom­ność mo­ral­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­fekt sieci kry­sta­licz­nej – w kry­sta­lo­gra­fii
    • De­fekt Fren­kla
    • De­fekt Schott­ky'ego
  • De­fekt kwan­to­wy − w fi­zy­ce ato­mo­wej
  • De­fekt masy – w fi­zy­ce ją­dro­wej
  • De­fekt trój­ką­ta – w ma­te­ma­ty­ce
  • De­fekt – se­rial te­le­wi­zyj­ny z 2003 r. w re­ży­se­rii Ma­cie­ja Dut­kie­wi­cza z Mag­da­le­ną Cie­lec­ką i Pio­trem Fron­czew­skim w ro­lach głów­nych
  • De­fekt – album ze­spo­łu Oomph!
  • De­fekt Muzgó – pol­ski ze­spół pun­kroc­ko­wy
    • De­fekt Muzgó – album ww. ze­spo­łu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten sa­mo­chód ma chyba jakiś de­fekt.

 (1.2) De­fekt masy to zja­wi­sko fi­zycz­ne.

 (1.1) Grudy ni żad­ne­go de­fek­tu na zdro­wiu konie nie mają: pod­ku­te są dziś wszyst­kie.

 (1.3) Po­ku­ta za po­peł­nio­ne przez pięć lat de­fek­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛfɛkt, AS: defekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defektariusz m., defektywność ż., defekcik mrz.

 przym. defektowy, defektowny, defektywny, zdefektowany

 czas. defektować się ndk., zdefektować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mankament

Wiktionary


defektariusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. far­ma­ce­u­ta uzu­peł­nia­ją­cy braki leków w ap­te­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­szu­ku­ję de­fek­ta­riu­sza do mojej ap­te­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛkˈtarʲjuʃ, AS: defektarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defekt m.

Wiktionary


defektogram

zapis ba­da­nia wad w struk­tu­rze ciała sta­łe­go za po­mo­cą de­fek­to­gra­mu


SJP.pl


defektolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie de­fek­to­lo­gii


SJP.pl


defektologia

umie­jęt­ność lub nauka o przy­wra­ca­niu ludzi przew­le­kle cho­rych do zdro­wia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o for­mach opie­ki nad oso­ba­mi upo­śle­dzo­ny­mi;

Wiktionary

De­fek­to­lo­gia, pe­da­go­gi­ka de­fek­to­lo­gicz­na – dział pe­da­go­gi­ki spe­cjal­nej zaj­mu­ją­cy się na­u­cza­niem i wy­cho­wa­niem dzie­ci z nie­peł­no­spraw­no­ścia­mi, w tym nie­peł­no­spraw­no­ścia­mi in­te­lek­tu­al­ny­mi. De­fek­to­lo­gia może być rów­nież ro­zu­mia­na jako sy­no­nim pe­da­go­gi­ki spe­cjal­nej lub szer­sza nauka in­ter­dy­scy­pli­nar­na o de­fek­tach fi­zycz­nych, psy­chicz­nych i umy­sło­wych czło­wie­ka, nauka o czło­wie­ku de­fek­tyw­nym (po­sia­da­ją­cym wadę fi­zycz­ną, psy­chicz­ną lub umy­sło­wą). Okre­śle­nie to trak­to­wa­ne jest nie­kie­dy jako prze­sta­rza­le.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛktɔˈlɔɟja, AS: defektoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defektolog m.

 przym. defektologiczny

Wiktionary


defektologiczny

→ de­fek­to­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

defektologia

defektoskop

urzą­dze­nie do ul­tradź­wię­ko­we­go ba­da­nia wad ma­te­ria­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. apa­rat słu­żą­cy do wy­kry­wa­nia wad w struk­tu­rze me­ta­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ot­war­cie lub usz­ko­dze­nie me­ta­lo­wej osło­ny oraz uru­cho­mie­nie de­fek­to­sko­pu przez osoby do tego nie­po­wo­ła­ne grozi sil­nym na­pro­mie­nio­wa­niem pro­mie­nia­mi gamma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛkˈtɔskɔp, AS: defektoskop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defektoskopia ż.

 przym. defektoskopowy

Wiktionary


defektoskopia

ba­da­nia wy­kry­wa­ją­ce wew­nętrz­ne wady ma­te­ria­łu


SJP.pl

De­fek­to­sko­pia – dział badań nie­ni­szczą­cych (NDT) zmie­rza­ją­cych do wy­kry­cia nie­cią­gło­ści ma­te­ria­łu. Wy­kry­wa­ne są wady ma­te­ria­łu takie jak: wtrą­ce­nia, ubyt­ki ko­ro­zyj­ne, pust­ki, pę­knię­cia, od­war­stwie­nia, łuski, szcze­li­ny, braki prze­to­pu itp.

Wikipedia


defektoskopowy

zwią­za­ny z de­fek­to­sko­pem


SJP.pl


defektować

po­wo­do­wać de­fekt (wadę, usz­ko­dze­nie)


SJP.pl


defektowny

daw­niej: taki, który ma de­fekt, uster­kę; de­fek­to­wy, de­fek­tyw­ny, usz­ko­dzo­ny


SJP.pl


defektowy

rzad­ko: taki, który ma de­fekt, uster­kę; de­fek­tow­ny, de­fek­tyw­ny, usz­ko­dzo­ny


SJP.pl


defektywność

→ de­fek­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

defektywny

defektywny

ułom­ny;
1. ma­ją­cy de­fekt, uster­kę; usz­ko­dzo­ny, de­fek­to­wy, de­fek­tow­ny;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: nie­ma­ją­cy pew­nych form flek­syj­nych ty­po­wych dla danej czę­ści mowy (np. cza­sow­nik "sły­chać" wy­stę­pu­ją­cy tylko w be­zo­ko­licz­ni­ku i w for­mach nie­o­so­bo­wych)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy de­fek­ty, wady, braki

 (1.2) jęz. nie­po­sia­da­ją­cy niek­tó­rych form flek­syj­nych

 (1.3) biol. ma­ją­cy wadę fi­zycz­ną lub ge­ne­tycz­ną unie­moż­li­wia­ją­cą pra­wi­dło­wy roz­wój

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defekt mrz., defektywność ż.

 czas. defektować

 przym. defektowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ułomny

 (1.2) ułomny

Wiktionary


defeminizacja

1. zmniej­sze­nie się sto­sun­ku licz­by ko­biet do licz­by męż­czyzn zaj­mu­ją­cych się jakąś dzie­dzi­ną życia;
2. za­bu­rze­nia w or­ga­niz­mie ko­bie­ty, po­wo­du­ją­ce zanik ty­po­wo ko­bie­cych cech a także po­ja­wie­nie się cech mę­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. pro­ces zmniej­sza­nia się licz­by ko­biet wzglę­dem męż­czyzn w okre­ślo­nym ob­sza­rze

 (1.2) med. zanik cech sa­mi­czych w or­ga­niz­mie

Wiktionary


defender

model sa­mo­cho­du marki Land Rover


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­fen­der (sin­gel Ma­no­war)
  • De­fen­der (sin­gel Ga­briel­li Cilmi)
  • De­fen­der (album) – album Rory'ego Gal­lag­he­ra
  • Win­dows De­fen­der – pro­gram chro­nią­cy przed pro­gra­ma­mi szpie­gu­ją­cy­mi
  • Mac De­fen­der – koń tro­jań­ski
  • De­fen­der (gra kom­pu­te­ro­wa) – gra kom­pu­te­ro­wa z 1981 roku
  • Land Rover De­fen­der – sa­mo­chód te­re­no­wy pro­du­ko­wa­ny przez Land Ro­ve­ra
  • De­fen­der M – tka­ni­na trud­no­pal­na
  • De­fen­ders – ame­ry­kań­ski se­rial scien­ce fic­tion
  • De­fen­der – na­gro­da przyz­na­wa­na na Mię­dzy­na­ro­do­wym Sa­lo­nie Prze­my­słu Obron­ne­go w Kiel­cach

Wikipedia


defenestracja

śmierć spo­wo­do­wa­na wy­rzu­ce­niem lub wy­pad­nię­ciem przez okno


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. wy­rzu­ce­nie kogoś lub cze­goś przez okno;

 (1.2) książk. przen. śmierć po­przez wy­rzu­ce­nie przez okno bądź wy­pad­nię­cie przez nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­fe­ne­stra­cja (czyn­ność)
  • de­fe­ne­stra­cja pra­ska
  • de­fe­ne­stra­cja wroc­ław­ska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­fe­ne­stra­cja w Pra­dze w 1618 roku była bez­poś­red­nim po­wo­dem wojny trzy­dzie­sto­let­niej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛ̃nɛˈstrat͡sʲja, AS: defẽnestracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. autodefenestracja ż.

Wiktionary


defenestrować

wy­rzu­cić kogoś przez okno, zwy­kle po­wo­du­jąc jego śmierć


SJP.pl


defensa

daw­niej: obro­na


SJP.pl


defensor

gracz bro­nią­cy bram­ki


SJP.pl


defensorka

→ de­fen­sor


SJP.pl

Patrz:

defensor

defensyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. biał­ko ka­tio­no­we bę­dą­ce ele­men­tem ukła­du im­mu­no­lo­gicz­ne­go po­sia­da­ją­ce wła­ści­wo­ści an­ty­bak­te­ryj­ne, an­ty­wi­ru­so­we i an­ty­grzy­bicz­ne

Wiktionary


defensywa

obro­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu obro­nę przed ata­kiem

 (1.2) wojsk. obron­ne dzia­ła­nia woj­sko­we

 (1.3) sport. część dru­ży­ny pił­kar­skiej przez­na­czo­na do zadań obron­nych

 (1.4) hist. w Pol­sce mię­dzy­wo­jen­nej kontr­wy­wiad

Wiktionary

De­fen­sy­wa (łac. "de­fen­si­vus", obron­ny) – nie­wła­ści­wy ter­min z za­kre­su woj­sko­wo­ści, uży­wa­ny po­tocz­nie za­miast okre­śle­nia obro­na. Ter­min ten uży­wa­ny był w Pol­sce w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym na okre­śle­nie Od­dzia­łu II Szta­bu Ge­ne­ral­ne­go/Głów­ne­go Woj­ska Pol­skie­go, zaj­mu­ją­ce­go się wy­wia­dem i kontr­wy­wia­dem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Re­be­lian­ci z Mis­ra­ty przesz­li do de­fen­sy­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɛ̃w̃ˈsɨva, AS: defẽũ̯syva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defensor m., defensywność ż.

 przym. defensywny

 przysł. defensywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) obrona

 (1.4) kontrwywiad

Wiktionary


defensywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób de­fen­syw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defensywność ż., defensywa ż.

Wiktionary


defensywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: de­fen­syw­nie


SJP.pl


defensywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: de­fen­syw­ny


SJP.pl


defensywność

przyj­mo­wa­nie po­sta­wy obron­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest de­fen­syw­ne; cecha tych, któ­rzy są de­fen­syw­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defensywa ż.

 przym. defensywny

 przysł. defensywnie

Wiktionary


defensywny

obron­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu obro­nę przed ata­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defensywność ż., defensywa ż.

Wiktionary


defenzor

pre­pa­rat an­ty­ko­ro­zyj­ny, cie­kły rozt­wór żywic, po­lio­le­fin i ste­a­ry­nia­nów w ben­zy­nie la­ko­wej


SJP.pl


deferencja

daw­niej: sza­cu­nek, po­wa­ża­nie, wzglę­dy


SJP.pl


deferens

w ge­o­cen­trycz­nej me­cha­ni­ce nieba: okrąg, po któ­rym po­ru­sza się epi­cykl (mniej­szy okrąg), po któ­rym z kolei po­ru­sza się ciało nie­bie­skie; de­fe­rent


SJP.pl


deferent

w ge­o­cen­trycz­nej me­cha­ni­ce nieba: okrąg, po któ­rym po­ru­sza się epi­cykl (mniej­szy okrąg), po któ­rym z kolei po­ru­sza się ciało nie­bie­skie; de­fe­rens


SJP.pl

De­fe­rent – we­dług Kla­u­diu­sza Pto­le­me­u­sza mi­moś­ro­do­wy okrąg, po któ­rym po­ru­sza się każde ciało nie­bie­skie, np. Księ­życ, Słoń­ce i gwia­zdy, obie­ga­jąc go w cza­sie 24 go­dzin. Pto­le­me­usz uwa­żał, że każde ciało nie­bie­skie ma swój włas­ny de­fe­rent, a niek­tó­re z nich (znane w sta­ro­żyt­no­ści pla­ne­ty – Mer­ku­ry, Wenus, Mars, Jo­wisz i Sa­turn) do­dat­ko­wo w cza­sie swo­jej drogi krążą po do­dat­ko­wych epi­cy­klach, któ­rych środ­ki krążą po de­fe­ren­tach.

Wikipedia


defetysta

ktoś nie­wie­rzą­cy w po­wo­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ak­cep­tu­ją­ca po­raż­kę bez walki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. defetystyczny

 rzecz. defetyzm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pesymista

Wiktionary


defetystka

→ de­fe­ty­sta


SJP.pl

Patrz:

defetysta

defetystyczny

po­zba­wio­ny wiary w po­wo­dze­nie, z góry za­kła­da­ją­cy klę­skę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) na­ce­cho­wa­ny de­fe­tyz­mem, wy­ra­ża­ją­cy opi­nię o nie­u­chron­nej klę­sce, nie­po­wo­dze­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defetyzm mrz., defetysta mos., defetystka ż.

Wiktionary


defetyzm

brak wiary w zwy­cię­stwo, w po­wo­dze­nie ja­kiejś spra­wy; pe­sy­mizm, czar­no­widzt­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. nie­wia­ra w po­wo­dze­nie spra­wy, w zwy­cię­stwo; prze­wi­dy­wa­nie po­raż­ki z góry, przed de­cy­du­ją­cą roz­gryw­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co wy mi tu, żoł­nie­rzu, de­fe­tyzm sze­rzy­cie? Po­sił­ki na­dej­dą na czas, stul­cie pysk i wra­caj­cie kopać okopy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈfɛtɨsm̥, AS: defetysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defetysta mos., defetystka ż.

 przym. defetystyczny

Wiktionary


defibracja

pro­ces roz­drab­nia­nia drew­na lub masy ce­lu­lo­zo­wej pod­czas pro­duk­cji pa­pie­ru


SJP.pl


defibracyjny

do­ty­czą­cy de­fi­bra­cji


SJP.pl


defibrator

urzą­dze­nie do roz­drab­nia­nia ma­te­ria­łów włó­kni­stych, np. drew­na; roz­włó­kniar­ka


SJP.pl


defibrować

do­ko­ny­wać de­fi­bra­cji drew­na; roz­włó­kniać


SJP.pl


defibrylacja

po­bu­dze­nie serca do pracy za po­mo­cą im­pul­sów elek­trycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg me­dycz­ny, któ­re­go celem jest przy­wró­ce­nie akcji serca, po­le­ga­ją­cy na przy­sta­wie­niu elek­trod de­fi­bry­la­to­ra i krót­kotr­wa­łym dzia­ła­niu na or­ga­nizm cho­re­go prą­dem sta­łym

Wiktionary

De­fi­bry­la­cja, de­fi­bry­la­cja elek­trycz­na – za­bieg me­dycz­ny sto­so­wa­ny pod­czas re­a­ni­ma­cji. Po­le­ga na za­sto­so­wa­niu te­ra­pe­u­tycz­nej dawki elek­trycz­nej prądu sta­łe­go o okre­ślo­nej ener­gii po­przez po­wierzch­nię klat­ki pier­sio­wej lub bez­poś­red­nio na mię­sień serca, w celu wy­ga­sze­nia naj­po­waż­niej­szych za­bu­rzeń rytmu serca – mi­go­ta­nia komór (łac. "fi­bril­la­tio ven­tri­cu­lo­rum") oraz czę­sto­skur­czu ko­mo­ro­we­go (łac. "ta­chy­car­dia ven­tri­cu­la­ris") bez tętna. Ener­gia de­fi­bry­la­to­ra wy­ra­ża­na jest w dżu­lach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲibrɨˈlat͡sʲja, AS: defʹibrylacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defibrylator m.

 przym. defibrylacyjny

Wiktionary


defibrylacyjny

→ de­fi­bry­la­cja


SJP.pl

Patrz:

defibrylacja

defibrylator

urzą­dze­nie do po­bu­dza­nia akcji serca, wy­ko­rzy­stu­ją­ce dzia­ła­nie ener­gii prądu elek­trycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. techn. urzą­dze­nie elek­trycz­ne słu­żą­ce do de­fi­bry­la­cji;

Wiktionary

De­fi­bry­la­tor – urzą­dze­nie me­dycz­ne słu­żą­ce do prze­pro­wa­dza­nia za­bie­gu de­fi­bry­la­cji serca. Może za­koń­czyć za­bu­rze­nia rytmu serca takie jak mi­go­ta­nie komór lub czę­sto­skurcz ko­mo­ro­wy bez wy­czu­wal­ne­go tętna. De­fi­bry­la­to­ry są utrzy­my­wa­ne w go­to­wo­ści do na­tych­mia­sto­we­go uży­cia na od­dzia­łach in­ten­syw­nej te­ra­pii, na sa­lach ope­ra­cyj­nych, w izbach przy­jęć oraz w po­ja­zdach służb ra­tow­ni­czych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A w ka­ret­ce mu­sie­li użyć de­fi­bry­la­to­ra, bo chło­pi­na z wra­że­nia stra­cił akcję serca na chwi­lę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲibrɨˈlatɔr, AS: defʹibrylator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defibrylacja ż.

 czas. defibrylować ndk.

Wiktionary


defibrylować

po­bu­dzać serce do pracy za po­mo­cą im­pul­sów elek­trycz­nych


SJP.pl


defibrynować

wy­trą­cać z krwi fi­bry­nę; prze­pro­wa­dzać de­fi­bry­na­cję


SJP.pl


deficjencja

wy­bra­ko­wa­nie


SJP.pl

De­fi­cjen­cja – aber­ra­cja chro­mo­so­mo­wa po­le­ga­ją­ca na de­le­cji koń­co­we­go (dy­stal­ne­go) od­cin­ka chro­mo­so­mu.

Zapis ISCN dla przy­kła­do­wej de­le­cji ter­mi­nal­nej chro­mo­so­mu 5 od końca ra­mie­nia p do q10: co­di­ce_1

Wikipedia


deficycik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­fi­cyt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie de­fi­cyt, lecz tylko mały de­fi­cy­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deficyt m.

Wiktionary


deficyt

nie­do­bór;
1. w eko­no­mii: nad­wyż­ka roz­cho­dów nad przy­cho­da­mi, z czego wy­pły­wa brak w po­kry­ciu wy­dat­ków; de­fi­cy­to­wość;
2. nie­do­sta­tecz­na ilość cze­goś, nie­po­kry­wa­ją­ca za­po­trze­bo­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­do­bór, brak;

 (1.2) ekon. prze­wa­ga wy­dat­ków nad do­cho­da­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­fi­cyt bu­dże­to­wy
  • de­fi­cyt cy­klicz­ny
  • de­fi­cyt hand­lo­wy
  • de­fi­cyt masy
  • de­fi­cyt tle­no­wy
  • de­fi­cyt tętna
  • de­fi­cyt uwagi
  • de­fi­cyt pier­wot­ny
  • de­fi­cyt wody
  • de­fi­cy­ty psy­chicz­ne
  • nad­wyż­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W Pol­sce każ­de­go roku wy­stę­pu­je de­fi­cyt bu­dże­to­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈfʲit͡sɨt, AS: defʹicyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deficytowość ż.

:: zdrobn. deficycik mrz.

 przym. deficytowy

Wiktionary


deficytowość

1. w eko­no­mii: stan cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się nad­wyż­ką roz­cho­dów nad przy­cho­da­mi, z czego wy­pły­wa brak w po­kry­ciu wy­dat­ków; de­fi­cyt, nie­do­bór;
2. stan cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się zbyt małą po­da­żą wobec po­py­tu, bra­kiem cze­goś


SJP.pl


deficytowy

1. w eko­no­mii: taki, któ­re­go wy­dat­ki prze­wyż­sza­ją do­cho­dy, przy­no­szą­cy wię­cej strat niż zy­sków; nie­do­cho­do­wy, nie­o­pła­cal­ny, nie­ren­tow­ny, nie­zy­skow­ny;
2. taki, któ­re­go jest za mało w sto­sun­ku do za­po­trze­bo­wa­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­no­szą­cy więk­sze stra­ty niż zyski

 (1.2) ist­nie­ją­cy, wy­stę­pu­ją­cy w zbyt małej ilo­ści, by za­spo­ko­ić za­po­trze­bo­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten towar za­wsze był de­fi­cy­to­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲit͡sɨˈtɔvɨ, AS: defʹicytovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deficyt m., deficytowość ż.

Wiktionary


defiguracja

de­for­ma­cja przed­mio­tu lub po­sta­ci


SJP.pl


defilada

uro­czy­sty prze­marsz w szyku pa­rad­nym grupy wojsk, prze­jazd ko­lum­ny po­ja­zdów lub prze­lot eska­dry sa­mo­lo­tów woj­sko­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uro­czy­sty prze­marsz woj­ska lub innej grupy, np. spor­tow­ców czy lud­no­ści cy­wil­nej, prze­jazd po­ja­zdów, prze­lot sa­mo­lo­tów w szyku pa­rad­nym dla od­da­nia ho­no­rów przed­sta­wi­cie­lom wła­dzy;

 (1.2) pot. przen. osten­ta­cyj­ne prze­cha­dza­nie się

Wiktionary

De­fi­la­da (z fr. "défilé") – ro­dzaj pa­ra­dy woj­sko­wej, prze­marsz od­dzia­łów woj­ska, a także prze­jazd po­ja­zdów i broni zme­cha­ni­zo­wa­nych, w szyku pa­rad­nym przed do­wód­cą lub waż­ny­mi oso­bi­sto­ścia­mi. De­fi­la­dą na­zy­wa­ny bywa też prze­marsz człon­ków or­ga­ni­za­cji lub grup lud­no­ści przed przed­sta­wi­cie­la­mi władz. Zwy­kle okaz­ją do or­ga­ni­za­cji de­fi­la­dy jest świę­to lub uro­czy­stość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­buch spo­wo­do­wał pa­ni­kę wśród pu­blicz­no­ści obec­nej na de­fi­la­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲiˈlada, AS: defʹilada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defilowanie n., przedefilowanie n.

 czas. defilować ndk., przedefilować dk.

 przym. defiladowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) parada

 (1.2) paradowanie

Wiktionary


defiladowy

przy­miot­nik od: de­fi­la­da, np. szyk de­fi­la­do­wy


SJP.pl


defilator

zwie­rzę po­ru­sza­ją­ce się rów­no­le­gle do linii my­śli­wych


SJP.pl


defilowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ma­sze­ro­wa­nie, prze­jeż­dża­nie, prze­la­ty­wa­nie w cza­sie de­fi­la­dy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲilɔˈvãɲɛ, AS: defʹilovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defilada ż.

 czas. defilować ndk.

 przym. defiladowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) paradowanie

Wiktionary


defilować

prze­cho­dzić, pa­ra­do­wać przed kimś, w celu zwró­ce­nia na sie­bie uwagi


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ma­sze­ro­wać gru­po­wo w de­fi­la­dzie

 (1.2) przen. prze­cha­dzać się osten­ta­cyj­nie, chcąc być za­u­wa­żo­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­śnie przed try­bu­ną ho­no­ro­wą de­fi­lu­je kor­pus lot­nict­wa.

 (1.2) Wie­siek już po raz piąty de­fi­lu­je pod oknem Jadź­ki – chyba się za­ko­chał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲiˈlɔvat͡ɕ, AS: defʹilovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defilada ż., defilowanie n., przedefilowanie n.

 czas. przedefilować dk.

 przym. defiladowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) paradować

Wiktionary


defiltracja

od­dzie­le­nie płynu przez są­cze­nie; od­są­cze­nie


SJP.pl


definicja

wy­ja­śnie­nie zna­cze­nia wy­ra­zu, po­ję­cia lub ca­łe­go wy­ra­że­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ja­śnie­nie zna­cze­nia wy­ra­zu, po­ję­cia lub ca­łe­go wy­ra­że­nia;

Wiktionary

De­fi­ni­cja ( de­fi­ni­tio) – ro­dzaj wy­po­wie­dzi in­for­mu­ją­cej o zna­cze­niu pew­ne­go wy­ra­że­nia. De­fi­ni­cja osią­ga to, wska­zu­jąc inne wy­ra­że­nie od­da­ją­ce ten sam sens, np. od­po­wied­ni za­kres nazwy. Wy­róż­nia się kil­ka­na­ście ro­dza­jów de­fi­ni­cji:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­prost­sza de­fi­ni­cja tej fi­gu­ry: pro­sto­kąt o rów­nych bo­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲĩˈɲit͡sʲja, AS: defʹĩńicʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. definiowanie n., zdefiniowanie n.

 czas. definiować ndk., zdefiniować dk.

 przym. definicyjny, definiowalny

 przysł. definitywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyjaśnienie, objaśnienie, określenie

Wiktionary


definicyjnie

→ de­fi­ni­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

definicyjny

definicyjny

przy­miot­nik od: de­fi­ni­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­fi­ni­cją; sta­no­wią­cy de­fi­ni­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. definicja ż., definiowanie n., zdefiniowanie n.

 przym. definiowalny

Wiktionary


definiendum

człon de­fi­nio­wa­ny, to, czego zna­cze­nie się okre­śla (np. de­fi­nien­dum w tej de­fi­ni­cji jest samo słowo "de­fi­nien­dum")


SJP.pl


definiens

człon de­fi­niu­ją­cy, ta część de­fi­ni­cji, w któ­rej okre­śla się zna­cze­nie czło­nu de­fi­nio­wa­ne­go (np. w tej de­fi­ni­cji de­fi­nien­sem jest: "człon de­fi­niu­ją­cy, ta część de­fi­ni­cji, w któ­rej okre­śla się zna­cze­nie czło­nu de­fi­nio­wa­ne­go")


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) log. człon de­fi­niu­ją­cy

Wiktionary


definiowalność

→ de­fi­nio­wal­ny


SJP.pl

Patrz:

definiowalny

definiowalny

da­ją­cy się zde­fi­nio­wać, moż­li­wy do zde­fi­nio­wa­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) moż­li­wy do zde­fi­nio­wa­nia, da­ją­cy się zde­fi­nio­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. definicja ż., definiowanie n., zdefiniowanie n.

 czas. definiować ndk., zdefiniować dk.

 przym. definicyjny

Wiktionary


definiowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) for­mu­ło­wa­nie de­fi­ni­cji

Wiktionary

De­fi­nio­wa­nie – czyn­ność, którą po­dej­mu­je się w celu usta­le­nia, jakie zna­cze­nie po­sia­da w danym ję­zy­ku dane wy­ra­że­nie. Za­bieg taki naj­czę­ściej znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w na­stę­pu­ją­cych czte­rech przy­pad­kach:

Re­a­li­za­cja jed­ne­go z wy­mie­nio­nych czte­rech za­bie­gów ma na celu sfor­mu­ło­wa­nie wy­po­wie­dzi o okre­ślo­nym kształ­cie, w któ­rej in­for­mu­je się o zna­cze­niu da­ne­go wy­ra­że­nia ję­zy­ko­we­go drogą wska­za­nia in­ne­go wy­ra­że­nia przy­na­le­żą­ce­go do da­ne­go ję­zy­ka i po­sia­da­ją­ce­go w danym ję­zy­ku to samo zna­cze­nie co wy­ra­że­nie, któ­re­go zna­cze­nia po­szu­ku­je­my.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲĩɲɔˈvãɲɛ, AS: defʹĩńovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdefiniowanie n., definicja ż.

 czas. definiować ndk., zdefiniować dk.

 przym. definicyjny, definiowalny

Wiktionary


definiować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ob­ja­śniać zna­cze­nie ja­kie­goś wy­ra­zu, ter­mi­nu, po­ję­cia, for­mu­ło­wać pre­cy­zyj­ną de­fi­ni­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­ro­bę de­fi­niu­je się jako ja­kie­kol­wiek od­stęp­stwo od nor­mal­ne­go stanu fiz­jo­lo­gicz­ne­go or­ga­niz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲĩˈɲɔvat͡ɕ, AS: defʹĩńovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. definiowanie n., definicja ż., zdefiniowanie n.

 czas. zdefiniować dk.

 przysł. definitywnie

 przym. definiowalny

Wiktionary


definitor

do­rad­ca pro­win­cja­ła


SJP.pl


definitorium

De­fi­ni­to­rium – do­rad­cze ko­le­gium mi­ni­stra pro­win­cjal­ne­go (pro­win­cja­ła) w niek­tó­rych za­ko­nach mę­skich, np. u fran­cisz­ka­nów. Skła­da się zaz­wy­czaj z kilku czło­nów tej samej pro­win­cji za­kon­nej, któ­rzy zło­ży­li pro­fe­sję wie­czy­stą. Człon­ko­wie de­fi­ni­to­rium zwy­kle na­zy­wa­ni są de­fi­ni­to­ra­mi lub dy­skre­ta­mi. Tą samą nazwą bywa okre­śla­ne cy­klicz­ne ze­bra­nie człon­ków rady.

Wikipedia


definitorka

→ de­fi­ni­tor


SJP.pl

Patrz:

definitor

definitywnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób de­fi­ni­tyw­ny, osta­tecz­ny, zde­cy­do­wa­ny

Wiktionary

De­fi­ni­tyw­nie – trze­ci album so­lo­wy pol­skie­go ra­pe­ra Te-Trisa. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się 23 paź­dzier­ni­ka 2015 roku na­kła­dem wyt­wór­ni mu­zycz­nej Step Re­cords. Album zo­stał wy­pro­du­ko­wa­ny przez sa­me­go ra­pe­ra przy współ­pra­cy z Sir Mi­chem, Kac­prem Wi­niar­kiem oraz Ner­wu­sem. Wśród gości po­ja­wi­li się ra­pe­rzy: Kuba Knap, Astek z ze­spo­łu Dwa Sławy i Ras z grupy Ras­men­ta­lism.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ich zwią­zek, za­wsze od­le­gły od formy usta­bi­li­zo­wa­nej, zo­stał w końcu de­fi­ni­tyw­nie zer­wa­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲĩɲiˈtɨvʲɲɛ, AS: defʹĩńityvʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. definicja ż.

 czas. definiować

 przym. definitywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stanowczo, ostatecznie

Wiktionary


definitywność

→ de­fi­ni­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

definitywny

definitywny

koń­czą­cy spra­wę, roz­trzy­ga­ją­cy, osta­tecz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) koń­czą­cy spra­wę, roz­strzy­ga­ją­cy, osta­tecz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­ce­pre­mier i mi­ni­ster rol­nict­wa za­ra­zem, Ja­ro­sław Ka­li­now­ski, uspo­ko­ił jed­nak spo­łe­czeń­stwo, za­po­wia­da­jąc ry­chły i de­fi­ni­tyw­ny ko­niec ba­ła­ga­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfʲĩɲiˈtɨvnɨ, AS: defʹĩńityvny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. definitywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieodwołalny, ostateczny

Wiktionary


deflacja

1. spa­dek ogól­ne­go po­zio­mu cen, prze­ci­wień­stwo in­fla­cji;
2. w ge­o­lo­gii: wy­wie­wa­nie przez wiatr luź­ne­go ma­te­ria­łu skal­ne­go z pła­skich su­chych po­wierzch­ni, np. ob­sza­rów pu­styn­nych, wysch­nię­tych je­zior itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. zja­wi­sko ob­ni­że­nia ogól­ne­go po­zio­mu cen z po­wo­du zmniej­szo­ne­go do­pły­wu pie­nią­dza do go­spo­dar­ki

 (1.2) geol. wy­wie­wa­nie przez wiatr luź­ne­go ma­te­ria­łu z pła­skiej po­wierzch­ni su­che­go te­re­nu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­fla­cja (eko­no­mia) – wzrost war­to­ści pie­nią­dza w cza­sie.
  • de­fla­cja (ge­o­mor­fo­lo­gia) – prze­no­sze­nie przez wiatr pia­sku bądź pyłu.
  • De­fla­te

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Gre­cji za­ob­ser­wo­wa­no pier­wszą de­fla­cję od 45 lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈflat͡sʲja, AS: deflacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deflacyjny

Wiktionary


deflacyjność

→ de­fla­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

deflacyjny

deflacyjny

→ de­fla­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ekon. do­ty­czą­cy de­fla­cji

 (1.2) w ge­o­mor­fo­lo­gii: do­ty­czą­cy de­fla­cji

Wiktionary

Patrz:

deflacja

Przykłady

 (1.2) Nie­licz­ne zbior­ni­ki na­tu­ral­ne (je­zio­ra) mają naj­czę­ściej cha­rak­ter sta­ro­rze­czy oraz je­zio­rek w za­głę­bie­niach de­fla­cyj­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deflacja ż.

Wiktionary


deflagracja

nie­ek­splo­zyj­ne, sto­sun­ko­wo wolne spa­la­nie się ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. szyb­kie spa­la­nie ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go, jed­nak prze­bie­ga­ją­ce sto­sun­ko­wo ła­god­nie w sto­sun­ku do de­to­na­cji;

Wiktionary

De­fla­gra­cja (łac. "de­fla­gra­tio" "de-" 'z, od, wy-' i "fla­gra­re" 'pło­nąć') – ro­dzaj sto­sun­ko­wo po­wol­ne­go roz­kła­du ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych, który roz­prze­strze­nia się z pręd­ko­ścią znacz­nie mniej­szą niż pręd­kość dźwię­ku w tym ma­te­ria­le. Jest jed­nym z dwóch – obok de­to­na­cji – moż­li­wych typów ek­sploz­ji ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych i gazów pal­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie za­ło­żo­ne środ­ki bez­pie­czeń­stwa uwz­ględ­nia­ją moż­li­wość przej­ścia pro­ce­su de­fla­gra­cji w de­to­na­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. konflagracja ż.

 przym. deflagracyjny, konflagracyjny

 przysł. deflagracyjnie, konflagracyjnie

Wiktionary


deflagracyjny

→ de­fla­gra­cja


SJP.pl

Patrz:

deflagracja

deflator

wskaź­nik eko­no­micz­ny, pro­cen­to­wy sto­su­nek do­cho­du na­ro­do­we­go w uję­ciu no­mi­nal­nym do do­cho­du na­ro­do­we­go w uję­ciu re­al­nym


SJP.pl


deflegmacja

w pro­ce­sie de­sty­la­cji: skra­pla­nie się mniej lot­nych skład­ni­ków mie­sza­ni­ny, kiedy bar­dziej lotne po­zo­sta­ją je­szcze w po­sta­ci pary


SJP.pl


deflegmator

urzą­dze­nie zwięk­sza­ją­ce efek­tyw­ność pro­ce­su de­sty­la­cji


SJP.pl

Plik audio zo­stał ut­wo­rzo­ny na pod­sta­wie wer­sji z i nie obej­mu­je póź­niej­szych edy­cji.

De­fleg­ma­tor (skra­placz czę­ścio­wy) – urzą­dze­nie dzia­ła­ją­ce po­dob­nie do ko­lum­ny rek­ty­fi­ka­cyj­nej, zwięk­sza­ją­ce efek­tyw­ność pro­ce­su de­sty­la­cji (słu­żą­ce­go roz­dzie­la­niu mie­sza­nin cie­kłych).

Wikipedia


deflektometr

urzą­dze­nie re­du­ku­ją­ce od­chy­le­nia igły ma­gne­tycz­nej w kom­pa­sie po­kła­do­wym stat­ku


SJP.pl

De­flek­to­metr (de­flek­tor) to przy­rząd po­mia­ro­wy uży­wa­ny w że­glar­stwie przy kom­pen­sa­cji de­wia­cji kom­pa­su ma­gne­tycz­ne­go. Wyz­na­cza on na­tę­że­nie pola ma­gne­tycz­ne­go od­chy­la­ją­ce­go igłę kom­pa­su od kie­run­ku po­łud­ni­ka.

Wikipedia


deflektor

ele­ment zmie­nia­ją­cy kie­ru­nek prze­pły­wu gazu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ele­ment do zmia­ny kie­run­ku stru­mie­nia gazów, czą­stek, za­nie­czy­szczeń, itp.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­flek­tor – urzą­dze­nie do zmie­nia­nia kie­run­ku prze­pły­wu gazów i cie­czy, np. w celu wy­trą­ca­nia czą­stek pyłu lub po­pra­wy ae­ro­dy­na­mi­ki na da­chach sa­mo­cho­dów cię­ża­ro­wych
    • de­flek­tor wia­tro­wy – siat­ka mo­co­wa­na za opar­cia­mi fo­te­li w au­tach z nad­wo­ziem ot­war­tym
    • de­flek­tor tło­ko­wy – wy­pu­kła część tłoka kie­ru­ją­ca mie­szan­kę pa­li­wo­wą w górną część ko­mo­ry spa­la­nia
    • de­flek­tor ko­mi­no­wy – urzą­dze­nie zwięk­sza­ją­ce ciąg ko­mi­na
    • de­flek­tor dymu (od­chy­lacz dymu) – wia­trow­ni­ca w pa­ro­wo­zach
    • de­flek­tor – w sa­mo­cho­dach ina­czej owiew­ka przy­o­kien­na
  • de­flek­tor la­se­ro­wy – urzą­dze­nie do zmie­nia­nia kie­run­ku wiąz­ki la­se­ro­wej
  • de­flek­tor – urzą­dze­nie do zmie­nia­nia kie­run­ku biegu czą­stek w ak­ce­le­ra­to­rach
  • de­flek­tor – urzą­dze­nie do okre­śla­nia de­wia­cji kom­pa­su
  • de­flek­tor – urzą­dze­nie do zmie­nia­nia kie­run­ku stru­mie­nia okru­chów na­wierzch­ni wy­rzu­ca­nych spod koła
  • De­flek­tor – gra kom­pu­te­ro­wa

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. reflektor m.

Wiktionary


defloracja

roz­ry­wa­nie błony dzie­wi­czej przy pier­wszym sto­sun­ku płcio­wym; roz­dzie­wi­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. przer­wa­nie błony dzie­wi­czej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­sad­ni­czo rzecz bio­rąc, mamy dwa spo­so­by de­flo­ra­cji: jed­no­ra­zo­wy i stop­nio­wy. Zwo­len­ni­cy pier­wsze­go spo­so­bu twier­dzą, że ko­bie­tę silną, zdro­wą i ener­gicz­ną można de­flo­ro­wać za jed­nym razem.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deflorować

Wiktionary


defloracyjny

→ de­flo­ra­cja, np. krwa­wie­nie de­flo­ra­cyj­ne


SJP.pl


deflorować

po­zba­wiać dzie­wict­wa; roz­dzie­wi­czać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­flo­ro­wać)

 (1.1) daw. rzad. po­zba­wiać dzie­wict­wa, roz­dzie­wi­czać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja bym chciał ich dziw­ki de­flo­ro­wać, de­wer­gon­do­wać, nimi się de­lek­to­wać, jus pri­mae noc­tis nad nimi spra­wo­wać (…).

 (1.1) Za­sad­ni­czo rzecz bio­rąc, mamy dwa spo­so­by de­flo­ra­cji: jed­no­ra­zo­wy i stop­nio­wy. Zwo­len­ni­cy pier­wsze­go spo­so­bu twier­dzą, że ko­bie­tę silną, zdro­wą i ener­gicz­ną można de­flo­ro­wać za jed­nym razem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defloracja ż.

Wiktionary


defoe

[czy­taj: diFOŁ albo diFO] naz­wi­sko an­giel­skie, m.in. Da­niel Defoe (1660-1731) - pi­sarz an­giel­ski


SJP.pl


defoliacja

usu­wa­nie liści z ro­ślin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. usu­wa­nie liści ro­śli­ny za po­mo­cą środ­ków che­micz­nych

Wiktionary

De­fo­lia­cja – po­zba­wie­nie ro­śli­ny liści wsku­tek od­dzia­ły­wa­nia czyn­ni­ków zew­nętrz­nych lub sub­stan­cji che­micz­nych, bę­dą­cych zaz­wy­czaj skład­ni­kiem pe­sty­cy­dów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. defoliacyjny, foliowy, foliarski

 rzecz. defoliant mrz.

Wiktionary


defoliacyjny

przy­miot­nik od: de­fo­lia­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) roln. zwią­za­ny z de­fo­lia­cją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defoliacja ż., defoliant mrz.

Wiktionary


defoliant

śro­dek sto­so­wa­ny do usu­wa­nia liści z ro­ślin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. biol. sub­stan­cja po­wo­du­ją­ca zrzu­ca­nie liści przez ro­śli­ny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W rol­nict­wie de­fo­lian­ty mają za­sto­so­wa­nie przy przy­spie­sze­niu doj­rze­wa­nia ro­ślin i ułat­wia­niu zbio­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈfɔlʲjãnt, AS: defolʹi ̯ãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defoliacja ż.

 czas. defoliować

 przym. defoliacyjny, foliarski

Wiktionary


defonologizacja

za­ni­ka­nie róż­ni­cy w wy­mo­wie mię­dzy dwie­ma gło­ska­mi


SJP.pl


deforestacja

ni­szcze­nie lasów; ogo­ła­ca­nie z lasów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­cię­cie, wy­trze­bia­nie, ni­szcze­nie lasów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfɔrɛˈstat͡sʲja, AS: deforestacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wylesianie, wyręb

Wiktionary


deforma

lek­ce­wa­żą­co: zła re­for­ma


SJP.pl


deformacja

ni­szcze­nie, zmia­na kształ­tu cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) znieksz­tał­ce­nie, po­zba­wie­nie cze­goś jego pier­wot­nej formy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • odksz­tał­ce­nie (de­for­ma­cja) – w me­cha­ni­ce zmia­na wza­jem­ne­go po­ło­że­nia czę­ści ciała
  • de­for­ma­cja (w pla­sty­ce) – zmia­na kształ­tu po­sta­ci lub form przed­mio­tów w sto­sun­ku do ich pier­wow­zo­rów ist­nie­ją­cych w rze­czy­wi­sto­ści, do­ko­na­na zgod­nie z za­ło­że­nia­mi da­ne­go kie­run­ku ar­ty­stycz­ne­go (np. e...
  • de­for­ma­cja (w me­dy­cy­nie) – ro­dzaj wady wro­dzo­nej płodu
  • De­for­ma­cja cią­gła
  • De­for­ma­cja nie­cią­gła
  • De­for­ma­cja Ma­de­lun­ga
  • De­for­ma­cja su­mie­nia
  • De­for­ma­cja kar­to­gra­ficz­na
  • De­for­ma­cja tek­to­nicz­na
  • De­for­ma­cja Spren­gla
  • De­for­ma­cja typu Jac­co­u­da

Wikipedia

Powiązane:

 czas. deformować

Wiktionary


deformacyjny

→ de­for­ma­cja


SJP.pl

Patrz:

deformacja

deformowalność

cecha cze­goś, co łatwo ulega znieksz­tał­ce­niu


SJP.pl


deformowalny

1. łatwo ule­ga­ją­cy znieksz­tał­ce­niu;
2. al­go­rytm de­for­mo­wal­ny - w kryp­to­gra­fii: taki, że ad­wer­sarz ma moż­li­wość zmia­ny szy­fro­gra­mu bez zna­jo­mo­ści tek­stu jaw­ne­go


SJP.pl


deformować

wy­pa­czać;
1. po­wo­do­wać znieksz­tał­ce­nia; znieksz­tał­cać, szpe­cić;
2. zmie­niać pier­wot­ny sens cze­goś;
3. po­wo­do­wać zwy­rod­nie­nie, upa­dek mo­ral­ny; de­ge­ne­ro­wać, wy­na­tu­rzać, de­mo­ra­li­zo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pejor. po­zba­wiać pier­wot­ne­go kształ­tu lub sensu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deformacja ż., deformowanie n.

 czas. zdeformować dk.

 przym. zdeformowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wypaczać

Wiktionary


deformująco

→ de­for­mu­ją­cy


SJP.pl

Patrz:

deformujący

defragmentacja

pro­ce­du­ra za­pi­su pliku znaj­du­ją­ce­go się na dysku twar­dym tak, aby wszyst­kie czę­ści da­ne­go pliku były za­pi­sa­ne w ko­lej­nych sek­to­rach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. pro­ces prze­no­sze­nia da­nych po­mię­dzy ob­sza­ra­mi dysku twar­de­go w celu jego op­ty­mal­ne­go wy­ko­rzy­sta­nia;

Wiktionary

De­frag­men­ta­cja – pro­ces kon­so­li­da­cji po­frag­men­to­wa­nych da­nych na dysku, dzię­ki czemu może on dzia­łać wy­daj­niej. De­frag­men­ta­cję sto­su­je się na dy­skach twar­dych, opar­tych na ma­gne­tycz­nych ta­le­rzach (HDD). Na dy­skach SSD i in­nych no­śni­kach opar­tych na ko­mór­kach pa­mię­ci Flash pro­ces frag­men­ta­cji pli­ków nie za­cho­dzi ze wzglę­du na brak do­dat­ko­wych opóź­nień gra­ficz­nych obec­nych w dy­skach HDD, a spo­wo­do­wa­nych me­cha­ni­ką ta­le­rza.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj pod­czas de­frag­men­ta­cji mój kom­pu­ter wy­łą­czył się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: defragmẽntacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defragmentator m., defragmentowanie n., zdefragmentowanie n.

 czas. defragmentować ndk., zdefragmentować dk.

 przym. defragmentacyjny

Wiktionary


defragmentacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy de­frag­men­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defragmentowanie n., zdefragmentowanie n., defragmentacja ż.

 czas. zdefragmentować, defragmentować

Wiktionary


defragmentator

na­rzę­dzie do de­frag­men­ta­cji dy­sków twar­dych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy do de­frag­men­to­wa­nia pli­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uru­chom de­frag­men­ta­tor dy­sków, aby zde­frag­men­to­wać sy­stem pli­ków celem przy­spie­sze­nia ot­wie­ra­nia pli­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defragmentacja ż., defragmentowanie n., zdefragmentowanie n.

 czas. defragmentować, zdefragmentować

Wiktionary


defragmentowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­form. wy­ko­ny­wa­nie de­frag­men­ta­cji, za­cho­dze­nie de­frag­men­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defragmentacja ż., defragmentator m., zdefragmentowanie n.

 czas. defragmentować ndk., zdefragmentować dk.

 przym. defragmentacyjny

Wiktionary


defragmentować

cza­sow­nik

 (1.1) in­form. wy­ko­ny­wać de­frag­men­ta­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj de­frag­men­to­wa­łem dysk twar­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: defragmẽntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defragmentacja ż., defragmentator m., defragmentowanie n., zdefragmentowanie n.

 czas. zdefragmentować dk.

 przym. defragmentacyjny

Wiktionary


defraudacja

przez­na­cze­nie po­wie­rzo­nych pu­blicz­nych pie­nię­dzy lub ma­jąt­ku na nie­wła­ści­wy cel, naj­czę­ściej dla oso­bi­stej ko­rzy­ści i niez­god­nie z pra­wem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na przy­wła­szcze­niu cu­dzej po­wie­rzo­nej ko­rzy­ści ma­te­rial­nej (pie­nię­dzy, ma­jąt­ku)

Wiktionary

De­fra­u­da­cja, mal­wer­sa­cja, sprze­nie­wie­rze­nie – prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na przy­wła­szcze­niu po­wie­rzo­nych pie­nię­dzy lub in­nych skład­ni­ków ma­jąt­ku.

Sprze­nie­wie­rze­nie jest kwa­li­fi­ko­wa­ną formą przy­wła­szcze­nia, która wy­stę­pu­je w wielu usta­wo­daw­stwach. Jest czę­sto pod­sta­wo­wą jego formą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛfrawˈdat͡sʲja, AS: defrau̯dacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defraudant mos., defraudantka ż.

 przym. defraudancki, defraudacyjny

 czas. defraudować ndk., zdefraudować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) malwersacja, przywłaszczenie, sprzeniewierzenie, zabór

Wiktionary


defraudacyjny

zwią­za­ny z przez­na­cze­niem po­wie­rzo­nych pu­blicz­nych pie­nię­dzy lub ma­jąt­ku na nie­wła­ści­wy cel, naj­czę­ściej dla oso­bi­stej ko­rzy­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z de­fra­u­da­cją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defraudacja ż.

Wiktionary


defraudancki

→ de­fra­u­da­cja; de­fra­u­da­cyj­ny, mal­wer­sa­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z de­fra­u­dan­ta­mi, tymi, któ­rzy do­pu­szcza­ją się de­fra­u­da­cji, taki jak oni

 (1.2) słu­żą­cy do de­fra­u­da­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defraudacja ż.

Wiktionary


defraudant

czło­wiek, który do­pu­ścił się de­fra­u­da­cji; zło­dziej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. czło­wiek, który do­pu­ścił się de­fra­u­da­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. defraudacja ż.

:: fż. defraudantka ż.

 czas. defraudować ndk.

Wiktionary


defraudantka

→ de­fra­u­dant


SJP.pl

Patrz:

defraudant

defraudować

przez­na­czać po­wie­rzo­ne pu­blicz­ne pie­nią­dze lub ma­ją­tek na nie­wła­ści­wy cel, naj­czę­ściej dla oso­bi­stej ko­rzy­ści i niez­god­nie z pra­wem


SJP.pl


dega

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|War­mia,Mrą­go­wo. sza­bla

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dega (rów­nież Degar) – rdzen­ni miesz­kań­cy Pła­sko­wy­żu Cen­tral­ne­go w Środ­ko­wym Wiet­na­mie
  • Wik­tor Dega – le­karz, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu Poz­nań­skie­go

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Mrągowo deja

Wiktionary


degas

[czyta: deGA] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Edgar Dega (1834-1917) - ma­larz fran­cu­ski


SJP.pl

DEGAS i DEGAS Elite (De­sign & En­ter­ta­in­ment Grap­hic Arts Sy­stem) – edy­to­ry gra­fi­ki ra­stro­wej stwo­rzo­ne przez Toma Hud­so­na dla ka­na­dyj­skiej firmy Bat­te­ries Inc­lu­ded, zaj­mu­ją­cej się sprzę­tem i opro­gra­mo­wa­niem. Edy­tor wy­ko­rzy­sty­wa­ny był przez użyt­kow­ni­ków kom­pu­te­rów Atari ST.

Wikipedia


degazacja

1. ni­szcze­nie gazów bo­jo­wych;
2. usu­wa­nie po­zo­sta­ło­ści gazów uży­wa­nych w pro­ce­sach obrób­ki ma­te­ria­łów, np. przy ste­ry­li­za­cji ga­zo­wej


SJP.pl


degazator

śro­dek do ni­szcze­nia bo­jo­wych sub­stan­cji tru­ją­cych


SJP.pl


degażować

pod­ci­nać, cie­nio­wać włosy spe­cjal­ny­mi no­życz­ka­mi (de­ga­żów­ka­mi)


SJP.pl


degażówki

fryz­jer­skie no­życz­ki do de­ga­żo­wa­nia (cie­nio­wa­nia wło­sów)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) fryzj. no­życz­ki fryz­jer­skie z ząb­ko­wa­ną jedną lub obie­ma kra­wę­dzia­mi tną­cy­mi, słu­żą­ce do cie­nio­wa­nia wło­sów;

Wiktionary

De­ga­żów­ki – ro­dzaj no­ży­czek z ostrza­mi w kształ­cie zębów – na jed­nym lub na obu ostrzach. Uży­wa­ne we fryz­jer­stwie do prze­rze­dza­nia (de­ga­żo­wa­nia) wło­sów oraz wy­stę­pu­ją­ce w od­mia­nie do pie­lę­gna­cji sier­ści zwie­rząt (psów, kotów).

Ten typ no­ży­czek sto­su­je się do zmniej­sza­nia ob­ję­to­ści wło­sów (prze­rze­dza­nia), cie­nio­wa­nia, strzy­że­nia punk­to­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­szę wy­cie­nio­wać mi grzyw­kę de­ga­żów­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡaˈʒufʲci, AS: degažufʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degażowanie n.

 czas. degażować ndk., wydegażować dk.

Wiktionary


degen

po­tocz­nie: in­we­stor po­dej­mu­ją­cy bar­dzo ry­zy­kow­ne, spe­ku­la­cyj­ne de­cyz­je, zwła­szcza na rynku kryp­to­wa­lut


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Degen – miej­sco­wość w gmi­nie Lum­ne­zia, w kan­to­nie Gry­zo­nia, w re­gio­nie Sur­sel­va
  • David Degen – szwaj­car­ski pił­karz
  • Hans Degen – nie­miec­ki woj­sko­wy
  • Ion Degen – ra­dziec­ki pi­sarz
  • Mi­cha­el Degen – nie­miec­ki aktor
  • Phi­lipp Degen – szwaj­car­ski pił­karz
  • Degen 1103 – chiń­ski ra­dio­od­bior­nik
  • De­e­gen

Wikipedia


degeneracja

1. za­tra­ce­nie norm mo­ral­nych i po­czu­cia god­no­ści; wy­ra­dza­nie się, zwy­rod­nie­nie, wy­na­tu­rze­nie;
2. po­waż­ne znieksz­tał­ce­nie struk­tu­ry, or­ga­ni­za­cji cze­goś;
3. w me­dy­cy­nie:
a) nie­od­wra­cal­ne zmia­ny or­ga­nicz­ne, utrud­nia­ją­ce lub ha­mu­ją­ce funk­cje ży­cio­we osob­ni­ka, pro­wa­dzą­ce do jego wy­gi­nię­cia;
b) pa­to­lo­gicz­ne zmia­ny w ko­mór­kach, tkan­kach lub na­rzą­dach, pro­wa­dzą­ce do upo­śle­dze­nia ich funk­cji lub do za­ni­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­stę­po­wa­nie, za­cho­wa­nie lub mo­ral­ność niez­god­ne z po­wszech­nie ak­cep­to­wa­ny­mi nor­ma­mi

 (1.2) biol. nie­od­wra­cal­ne zmia­ny pa­to­lo­gicz­ne w ko­mór­kach, tkan­kach albo na­rzą­dach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w ma­te­ma­ty­ce, fi­zy­ce i che­mii:
    • fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na jest zde­ge­ne­ro­wa­na, gdy ma ze­ro­we pole po­wierzch­ni; bryła ge­o­me­trycz­na jest zde­ge­ne­ro­wa­na, gdy ma ze­ro­wą ob­ję­tość
    • de­ge­ne­ra­cja (zwy­rod­nie­nie) po­zio­mów ener­ge­tycz­nych – stan, w któ­rym jed­nej war­to­ści ener­gii ukła­du od­po­wia­da wiele sta­nów kwan­to­wych
    • de­ge­ne­ra­cja (zwy­rod­nie­nie) widma – wła­ści­wość widma ope­ra­to­ra w prze­strze­ni Ba­na­cha
  • w bio­lo­gii i me­dy­cy­nie – zwy­rod­nie­nie, znieksz­tał­ce­nie or­ga­nów, tka­nek, cho­ro­by zwy­rod­nie­nio­we

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. degenerat m., degeneratka ż., degenerowanie n.

 czas. degenerować się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-1.2) zwyrodnienie, wynaturzenie

Wiktionary


degeneracki

przy­miot­nik od: de­ge­ne­rat


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­ge­ne­ra­tem; taki jak de­ge­ne­rat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degenerat mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwyrodniały

Wiktionary


degeneracyjność

cecha cze­goś ma­ją­ce­go ten­den­cję do stop­nio­we­go po­gar­sza­nia swo­je­go stanu


SJP.pl


degeneracyjny

zwią­za­ny ze stop­nio­wym po­gar­sza­niem stanu cze­goś


SJP.pl


degenerat

1. czło­wiek, który trwa­le za­tra­cił normy mo­ral­ne i po­czu­cie god­no­ści; zwy­rod­nia­lec;
2. po­tocz­nie: zbo­cze­niec;
3. czło­wiek cał­ko­wi­cie zni­szczo­ny przez dłu­gotr­wa­łe uza­leż­nie­nie od środ­ków che­micz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. pejor. osoba, która prze­sta­ła prze­strze­gać norm spo­łecz­nych i mo­ral­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy uwa­ża­ją nas tylko za ło­bu­zów i de­ge­ne­ra­tów, a nikt nie może pojąć, że nar­ko­ma­nia to po pro­stu strasz­li­wa cho­ro­ba.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degeneracja ż.

:: fż. degeneratka ż.

 czas. degenerować ndk., zdegenerować dk.

 przym. degeneracki, degeneratywny, regeneratywny

Wiktionary


degeneratka

→ de­ge­ne­rat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pejor. ko­bie­ta, która prze­sta­ła prze­strze­gać norm spo­łecz­nych i mo­ral­nych

Wiktionary

Patrz:

degenerat

Powiązane:

 przym. regeneratywny

 rzecz. degenerat mos., degeneracja ż.

Wiktionary


degeneria

nie­wiel­kie drze­wo z ro­dzi­ny de­ge­ne­rio­wa­tych, po­cho­dzą­ce z wyspy Fidżi


SJP.pl


degeneriowate

o ce­chach de­ge­ne­rio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

De­ge­ne­rio­wa­te ("De­ge­ne­ria­ce­ae") – mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu ma­gno­liow­ców. Obej­mu­je jeden ro­dzaj de­ge­ne­ria "De­ge­ne­ria" z dwoma ga­tun­ka­mi. Są to drze­wa bę­dą­ce en­de­mi­ta­mi wysp Fidżi na Oce­a­nie Spo­koj­nym. Z po­wo­du usu­nię­cia na­tu­ral­nych ba­rier mię­dzy po­pu­la­cja­mi obu ga­tun­ków w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści czło­wie­ka – oba tak­so­ny krzy­żu­ją się. Nie jest znane zna­cze­nie eko­no­micz­ne tych ro­ślin. Kwia­ty za­py­la­ne są przez chrzą­szcze, a na­sio­na roz­no­szo­ne są przez go­łę­bie i pa­pu­gi.

Wikipedia


degeneriowaty

o ce­chach de­ge­ne­rio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


degenerować

wy­na­tu­rzać, wy­rod­nieć, kar­ło­wa­cieć, cofać w roz­wo­ju


SJP.pl


deglacjacja

ze­spół pro­ce­sów pro­wa­dzą­cych do za­ni­ku po­kry­wy lo­do­wej


SJP.pl

De­gla­cja­cja, co­fa­nie się lo­dow­ca – pro­ces po­le­ga­ją­cy na stop­nio­wym za­ni­ku lub zmniej­sza­niu się po­wierzch­ni lo­dow­ca i od­sła­nia­niu się zlo­do­wa­co­ne­go te­re­nu, głów­nie wsku­tek zmian kli­ma­tu.

Wikipedia


deglacjacyjny

→ de­gla­cja­cja


SJP.pl

Patrz:

deglacjacja

deglobalizacja

pro­ces po­le­ga­ją­cy m.in. na zmniej­sze­niu obro­tów hand­lu mię­dzy­na­ro­do­we­go oraz osła­bie­niu prze­pły­wu ka­pi­ta­łu, ludzi i tech­no­lo­gii


SJP.pl


deglobalizacyjny

→ de­glo­ba­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

deglobalizacja

deglomeracja

pro­ces ha­mu­ją­cy wzrost za­gę­szcze­nia lud­no­ści, przez roz­sze­rza­nie się te­re­nów przez­na­czo­nych na bu­dow­nict­wo (zwła­szcza jed­no­ro­dzin­ne) da­le­ko poza cen­tra miast


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pla­no­wy lub sa­mo­czyn­ny pro­ces roz­pra­sza­nia się sku­pisk lud­no­ści i jej dzia­łal­no­ści (firm, in­sty­tu­cji itp.);

Wiktionary

De­glo­me­ra­cja (z łac. "de" – od, "glo­me­ra­re" – sku­piać) – pro­ces ma­ją­cy na celu za­ha­mo­wa­nie wzro­stu za­gę­szcze­nia lud­no­ści. Wy­róż­nia się dwa typy de­glo­me­ra­cji: czyn­ną (prze­no­sze­nie za­kła­dów pracy poza gra­ni­ce aglo­me­ra­cji) i bier­ną (nie­do­pu­szcza­nie do pow­sta­wa­nia no­wych miejsc za­trud­nie­nia na te­re­nie aglo­me­ra­cji).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡlɔ̃mɛˈrat͡sʲja, AS: deglõmeracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deglomerować

 przym. deglomeracyjny

 rzecz. deglomerowanie

Wiktionary


deglomeracyjny

przy­miot­nik od: de­glo­me­ra­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od de­glo­me­ra­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szcze­gól­ną rolę w pro­ce­sie de­glo­me­ra­cyj­nym miała od­gry­wać sieć miast no­wych o sa­te­li­tar­nym cha­rak­te­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡlɔ̃mɛraˈt͡sɨjnɨ, AS: deglõmeracyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deglomerować

 rzecz. deglomeracja, deglomerowanie

Wiktionary


deglomerowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­glo­me­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡlɔ̃mɛrɔˈvãɲɛ, AS: deglõmerovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deglomeracyjny

 rzecz. deglomeracja

 czas. deglomerować

Wiktionary


deglomerować

1. prze­ciw­dzia­łać nad­mier­ne­mu roz­ra­sta­niu się wiel­kich miast;
2. roz­pra­szać wiel­kie sku­pi­ska lud­no­ści


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) o sku­pi­skach ludzi i ich dzia­łal­no­ści, zwła­szcza prze­my­śle: pla­no­wo lub sa­mo­czyn­nie roz­pra­szać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­sto po­sta­no­wi­ło de­glo­me­ro­wać wiel­ki prze­mysł, który po­wo­do­wał prze­tło­cze­nie i zbyt­nio za­nie­czy­szczał po­wie­trze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡlɔ̃mɛˈrɔvat͡ɕ, AS: deglõmerovać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. deglomeracyjny

 rzecz. deglomeracja, deglomerowanie

Wiktionary


degolówka

czap­ka kroju woj­sko­we­go kepi fran­cu­skie­go, po­pu­lar­na wśród mło­dzie­ży w Pol­sce po wi­zy­cie de Ga­ul­le'a (we wrze­śniu 1967 roku)


SJP.pl


degorżować

usu­wać osad droż­dżo­wy z bu­te­lek szam­pa­na lub in­ne­go wina mu­su­ją­ce­go, w któ­rych za­koń­czy­ła się wtór­na fer­men­ta­cja


SJP.pl


degradacja

1. ob­ni­że­nie war­to­ści, rangi, sta­no­wi­ska;
2. ni­szcze­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go;
3. utra­ta po­zy­cji, przy­na­leż­no­ści do wyż­szej grupy kla­so­wej; de­kla­sa­cja;
4. roz­pad lub roz­kład związ­ku che­micz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zmia­na czy­je­goś sta­no­wi­ska za­wo­do­we­go na niż­sze

 (1.2) ob­ni­że­nie po­zy­cji / rangi / war­to­ści

 (1.3) ni­szcze­nie śro­do­wi­ska i za­so­bów, ja­ki­mi ono dy­spo­nu­je

 (1.4) roz­kład związ­ku che­micz­ne­go na prost­sze związ­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­gra­da­cja w pracy – prze­nie­sie­nie pra­cow­ni­ka z wyż­sze­go sta­no­wi­ska na niż­sze lub ob­ni­że­nie jego stop­nia służ­bo­we­go (to dru­gie zwy­kle jako kara dy­scy­pli­nar­na)
  • de­gra­da­cja za­wo­do­wa – przej­ście na niż­sze sta­no­wi­sko lub pod­ję­cie za­wo­du niżej ce­nio­ne­go niż wcze­śniej wy­ko­ny­wa­ny albo utra­ta pracy
  • de­gra­da­cja w woj­sku – ode­bra­nie do­tych­cza­so­we­go stop­nia woj­sko­we­go i na­da­nie stop­nia sze­re­go­we­go
  • de­gra­da­cja ge­o­lo­gicz­na – ob­ni­że­nie pro­duk­tyw­no­ści i żyz­no­ści gleby
  • de­gra­da­cja sied­li­ska rol­ni­cze­go – ob­ni­że­nie po­ten­cja­łu wyt­wór­cze­go eko­sy­ste­mów rol­ni­czych
  • de­gra­da­cja śro­do­wi­ska przy­rod­ni­cze­go – po­gor­sze­nie się stanu śro­do­wi­ska przy­rod­ni­cze­go i eko­sy­ste­mów
  • de­gra­da­cja che­micz­na – roz­pad związ­ku che­micz­ne­go
    • de­gra­da­cja Ed­ma­na – me­to­da sek­wen­cjo­no­wa­nia pep­ty­dów
    • de­gra­da­cja Hof­man­na (ina­czej prze­gru­po­wa­nie Hof­man­na) – re­ak­cja che­micz­na ami­dów pier­wszo­rzę­do­wych
    • de­gra­da­cja po­li­me­rów – nazwa pro­ce­sów roz­pa­du czą­ste­czek po­li­me­rów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡraˈdat͡sʲja, AS: degradacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degradowanie n., zdegradowanie n.

 czas. degradować ndk., zdegradować dk.

 przym. degradacyjny

Wiktionary


degradacyjny

przy­miot­nik od: de­gra­da­cja


SJP.pl


degradowalny

łatwo ule­ga­ją­cy roz­kła­do­wi, de­gra­da­cji


SJP.pl


degradowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ob­ni­ża­nie komuś stop­nia woj­sko­we­go, zwy­kle kar­nie

 (1.2) tra­ce­nie ko­rzyst­nych cech

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡradɔˈvãɲɛ, AS: degradovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degradacja ż., zdegradowanie n.

 czas. degradować ndk., zdegradować dk.

 przym. degradacyjny

Wiktionary


degradować

1. prze­no­sić kogoś ze sta­no­wi­ska wyż­sze­go na niż­sze;
2. w woj­sku: kar­nie prze­no­sić do stop­nia sze­re­gow­ca;
3. ob­ni­żać rolę, rangę, war­tość cze­goś;
4. po­wo­do­wać ni­szcze­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go;
5. de­gra­do­wać się:
a) sta­wać się mniej war­to­ścio­wym;
b) o śro­do­wi­sku, jego ele­men­tach: ule­gać de­gra­da­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ob­ni­żać komuś sto­pień woj­sko­wy, zwy­kle kar­nie

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) tra­cić ko­rzyst­ne cechy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­gra­do­wać się (dk. brak)

 (3.1) sta­wać się mniej war­to­ścio­wym

 (3.2) ule­gać pro­ce­so­wi ni­szcze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten ka­pral był już dwu­krot­nie de­gra­do­wa­ny.

 (2.1) Po­ziom życia w na­szym mie­ście de­gra­du­je z roku na rok.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡraˈdɔvat͡ɕ, AS: degradovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degradacja ż., degradowanie n., zdegradowanie n.

 czas. zdegradować dk.

 przym. degradacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) podupadać, degenerować się, nikczemnieć

Wiktionary


degradujący

1. prze­no­sić kogoś ze sta­no­wi­ska wyż­sze­go na niż­sze;
2. w woj­sku: kar­nie prze­no­sić do stop­nia sze­re­gow­ca;
3. ob­ni­żać rolę, rangę, war­tość cze­goś;
4. po­wo­do­wać ni­szcze­nie śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go;
5. de­gra­do­wać się:
a) sta­wać się mniej war­to­ścio­wym;
b) o śro­do­wi­sku, jego ele­men­tach: ule­gać de­gra­da­cji


SJP.pl

Patrz:

degradować

degras

mo­el­lon; ubocz­ny pro­dukt ut­le­nia­nia tranu, do na­tłu­szcza­nia skór


SJP.pl


degrengolada

upa­dek mo­ral­ny lub ma­te­rial­ny; sta­cza­nie się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. zanik war­to­ści mo­ral­nych lub este­tycz­nych

Wiktionary

De­gren­go­la­da – ósmy album stu­dyj­ny pol­skiej pio­sen­kar­ki No­sow­skiej. Zo­stał wy­da­ny 19 maja 2023 na­kła­dem wy­daw­nict­wa Kayax.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie mógł już pa­trzeć na po­stę­pu­ją­cą de­gren­go­la­dę swo­jej żony.

 (1.1) Czuję w sobie okrop­ną de­gren­go­la­dę ducha… Praw­dzi­wie i głę­bo­ko nie­szczę­śli­wym je­stem… Mar­nie­ję, ginę, wszyst­ko, co jest we mnie wyż­sze­go, ide­al­ne­go, prze­mie­nia się w żółć i tłuszcz!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡrɛ̃ŋɡɔˈlada, AS: degrẽŋgolada

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upodlenie, staczanie się

Wiktionary


degresja

stop­nio­we zmniej­sza­nie się; ob­ni­ża­nie się po­zio­mu cze­goś


SJP.pl


degresywność

w eko­no­mii: cecha cze­goś, czemu stop­nio­wo jest zmniej­sza­na war­tość


SJP.pl


degresywny

w eko­no­mii: zwią­za­ny ze stop­nio­wym zmniej­sze­niem war­to­ści cze­goś


SJP.pl


degustacja

1. ocena smaku pro­duk­tów żyw­no­ścio­wych;
2. po­tocz­nie: po­czę­stu­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ocena smaku pro­duk­tów spo­żyw­czych

 (1.2) pot. po­czę­stu­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) O go­dzi­nie siód­mej roz­pocz­nie­my de­gu­sta­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degustator mos., degustowanie n.

 przym. degustacyjny

 czas. degustować

Wiktionary


degustacyjny

przy­miot­nik od: de­gu­sta­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­gu­sta­cją, do­ty­czą­cy de­gu­sta­cji, słu­żą­cy do de­gu­sta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degustator mos., degustacja ż.

 czas. degustować

Wiktionary


degustator

spe­cja­li­sta okre­śla­ją­cy ja­kość pro­duk­tów żyw­no­ścio­wych (np. wina, her­ba­ty) na pod­sta­wie ich smaku; kiper


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczest­nik de­gu­sta­cji

 (1.2) pro­fe­sjo­na­li­sta oce­nia­ją­cy ja­kość żyw­no­ści na pod­sta­wie smaku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛɡuˈstatɔr, AS: degustator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degustacja ż.

:: fż. degustatorka ż.

 czas. degustować

 przym. degustacyjny, degustatorski

Wiktionary


degustatorka

ko­bie­ta oce­nia­ją­ca ja­kość ar­ty­ku­łów żyw­no­ścio­wych na pod­sta­wie smaku tych ar­ty­ku­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­fe­sjo­na­list­ka oce­nia­ją­ca ja­kość żyw­no­ści na pod­sta­wie smaku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. degustator m.

 przym. degustatorski

 czas. degustować

Wiktionary


degustatorski

→ de­gu­sta­tor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z pracą lub osobą de­gu­sta­to­ra, do­ty­czą­cy de­gu­sta­to­ra

Wiktionary

Patrz:

degustator

Powiązane:

 rzecz. degustator mos., degustatorka ż.

Wiktionary


degustować

1. sma­ko­wać po­tra­wy i na­po­je;
2. oce­niać ja­kość pro­duk­tów spo­żyw­czych na pod­sta­wie ich smaku


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­gu­sto­wać)

 (1.1) podn. pró­bo­wać je­dze­nia lub na­po­jów w spo­sób świa­do­my, z uwagą, aby do­ce­nić ich smak, aro­mat, tek­stu­rę i inne wa­lo­ry

 (1.2) pot. przy­pra­wiać o nies­mak

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny de­gu­sto­wać się (dk. zde­gu­sto­wać się)

 (2.1) pot. czer­pać przy­jem­ność z dłu­gotr­wa­łe­go czy bar­dzo szcze­gó­ło­we­go zaj­mo­wa­nia się czymś

 (2.2) podn. być de­gu­sto­wa­nym

 (2.3) pot. ule­gać odra­zie, znies­ma­cze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Som­me­lier de­gu­sto­wał wino, ana­li­zu­jąc jego bu­kiet i pos­mak.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. degustacja ż., degustator mos., degustatorka ż., degustowanie n.

 czas. zdegustować dk.

 przym. degustacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosztować

 (1.2) obrzydzać, zniechęcać, zniesmaczać

 (2.1) rozkoszować się

 (2.3) obrzydzać się, zniechęcać się, zniesmaczać się

Wiktionary


degórski

naz­wi­sko


SJP.pl


dehellenizacja

wyz­wa­la­nie się spod wpły­wów kul­tu­ry sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl


dehelmintyzacja

uwal­nia­nie or­ga­niz­mu od pa­so­ży­tów przy uży­ciu od­po­wied­nich środ­ków; odro­ba­cza­nie


SJP.pl


dehermetyzacja

roz­szczel­nie­nie


SJP.pl


dehermetyzacyjny

przy­miot­nik od: de­her­me­ty­za­cja


SJP.pl


dehermetyzować

po­wo­do­wać utra­tę szczel­no­ści


SJP.pl


deheroizacja

po­zba­wia­nie kogoś lub cze­goś cech he­ro­icz­nych


SJP.pl


deheroizacyjny

przy­miot­nik od: de­he­ro­i­za­cja


SJP.pl


deheroizować

po­zba­wiać kogoś lub coś cech bo­ha­ter­skich


SJP.pl


dehnel

naz­wi­sko


SJP.pl


dehumanizacja

1. po­zba­wia­nie cech ludz­kich; odcz­ło­wie­cze­nie;
2. pro­ces zmian po­wo­du­ją­cych zanik war­to­ści hu­ma­ni­tar­nych; de­hu­ma­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­zba­wie­nie cze­goś cech wła­ści­wych czło­wie­ko­wi

Wiktionary

De­hu­ma­ni­za­cja (od łac. "hu­ma­nus", ludz­ki), odcz­ło­wie­cza­nie, odcz­ło­wie­cze­nie – pro­ces za­ne­go­wa­nia czło­wie­czeń­stwa dru­giej osoby, czyli zmia­ny sto­sun­ków in­ter­per­so­nal­nych, w wy­ni­ku któ­re­go za­czy­na się po­strze­gać dru­gie­go czło­wie­ka jako zwie­rzę lub przed­miot po­zba­wio­ny ja­kich­kol­wiek uczuć, afek­tów i emo­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛxũmãɲiˈzat͡sʲja, AS: deχũmãńizacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odczłowieczenie

Wiktionary


dehumanizacyjny

przy­miot­nik od: de­hu­ma­ni­za­cja


SJP.pl


dehumanizm

pro­ces zmian po­wo­du­ją­cych zanik war­to­ści hu­ma­ni­tar­nych; de­hu­ma­ni­za­cja


SJP.pl


dehumanizować

1. po­zba­wiać cech ludz­kich, wła­ści­wych czło­wie­ko­wi; odcz­ło­wie­czać;
2. de­hu­ma­ni­zo­wać się - tra­cić cechy ludz­kie; odcz­ło­wie­czać się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) po­zba­wiać cech ludz­kich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. humanitarysta mos.

Wiktionary


dehydratacja

1. utra­ta wody przez ko­mór­ki i tkan­ki or­ga­niz­mu; od­wod­nie­nie;
2. od­szcze­pia­nie czą­ste­czek wody od uwod­nio­nych związ­ków che­micz­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • (od­wod­nie­nie) – usu­nię­cie ze związ­ku che­micz­ne­go ato­mów wo­do­ru i tlenu w sto­sun­ku ato­mo­wym 2:1, czyli w takim jak w wo­dzie, lub też usu­nię­cie czą­ste­czek wody z uwod­nio­ne­go związ­ku che­micz­ne­go
  • de­hy­dra­ta­cja (od­wod­nie­nie) – usu­nię­cie war­stwy czą­ste­czek wody zwią­za­nych bez­poś­red­nio z po­wierzch­nią zolu, w wy­ni­ku czego zol ten zmie­nia się z zolu lio­fi­lo­we­go na zol lio­fo­bo­wy
  • od­wod­nie­nie w fiz­jo­lo­gii czło­wie­ka – stan, w któ­rym za­war­tość wody w or­ga­niz­mie spada po­ni­żej war­to­ści nie­zbęd­nej do jego pra­wi­dło­we­go funk­cjo­no­wa­nia
  • hy­dra­ta­cja (uwod­nie­nie) – ogół pro­ce­sów che­micz­nych lub fi­zycz­nych, w któ­rych związ­kiem che­micz­nym przy­łą­cza­nym do innej sub­stan­cji jest woda

Wikipedia


dehydratacyjny

→ de­hy­dra­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

dehydratacja

dehydrator

od­wil­żacz, apa­rat do usu­wa­nia wody z czyn­ni­ka chłod­ni­cze­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do su­sze­nia żyw­no­ści

 (1.2) techn. apa­rat do usu­wa­nia wody z cie­kłe­go czyn­ni­ka chłod­ni­cze­go w ukła­dzie chłod­ni­czym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­hy­dra­to­ry swoją kon­struk­cją przy­po­mi­na­ją nie­wiel­ki pie­kar­nik (…).

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) suszarka

 (1.2) odwilżacz

Wiktionary


dehydratyzacja

próż­nio­we su­sze­nie su­row­ców w na­tu­ral­nej tem­pe­ra­tu­rze 4˚C


SJP.pl


dehydrocholesterol

pro­wi­ta­mi­na wi­ta­mi­ny D3


SJP.pl


dehydrogenacja

usu­wa­nie ato­mów wo­do­ru z czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go; od­wo­dor­nia­nie; de­hy­dro­ge­ni­za­cja


SJP.pl


dehydrogenaza

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy od­szcze­pia­nie ato­mów wo­do­ru lub elek­tro­nów od niek­tó­rych sub­stan­cji i prze­no­sze­nie ich na inne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym ka­ta­li­zu­ją­cy od­szcze­pia­nie ato­mów wo­do­ru od me­ta­bo­li­tów i prze­no­sze­nie ich na inne związ­ki che­micz­ne;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku to­lu­e­nu wy­da­je się, że głów­ną re­ak­cją, w któ­rej pow­sta­ją RFT, jest re­ak­cja ut­le­nia­nia al­de­hy­du ben­zy­lo­we­go, pow­sta­ją­ce­go w wy­ni­ku me­ta­bo­liz­mu tego związ­ku, przez de­hy­dro­ge­na­zę al­de­hy­do­wą.

Wiktionary


dehydrogenizacja

usu­wa­nie ato­mów wo­do­ru z czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go; od­wo­dor­nia­nie; de­hy­dro­ge­na­cja


SJP.pl


dei

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) so­cjol. ekon. róż­no­rod­ność, rów­ność, in­klu­zyw­ność

Wiktionary

DEI – akro­nim sto­so­wa­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki ut­wo­rzo­ny z frazy "di­ver­si­ty, equ­i­ty, and inc­lu­sion" (róż­no­rod­ność, rów­ność, in­klu­zyw­ność) sto­so­wa­ny do pro­gra­mów i ram or­ga­ni­za­cyj­nych, któ­rych celem jest pro­mo­wa­nie spra­wied­li­we­go trak­to­wa­nia i peł­ne­go uczest­nict­wa wszyst­kich ludzi, a w szcze­gól­no­ści grup hi­sto­rycz­nie nie­do­re­pre­zen­to­wa­nych lub dy­skry­mi­no­wa­nych ze wzglę­du na toż­sa­mość lub nie­peł­no­spraw­ność.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Firmy, które in­we­stu­ją w DEI, wy­gry­wa­ją walkę o pra­cow­ni­ka.

 (1.1) Gale po­wo­ła­ła się na ostat­nie de­cyz­je Sądu Naj­wyż­sze­go „sy­gna­li­zu­ją­ce zmia­nę” w po­dej­ściu sądów ame­ry­kań­skich do pro­gra­mów DEI w przysz­ło­ści.

 (1.1) Po la­tach in­ten­syw­nych wy­sił­ków na rzecz róż­no­rod­no­ści, wiele firm zmie­nia swoje po­dej­ście, ogra­ni­cza­jąc ofi­cjal­ne cele DEI i prze­glą­da­jąc swoje pro­gra­my.

Wiktionary


deichmann

nazwa sieci skle­pów obuw­ni­czych


SJP.pl

De­ich­mann SE – mię­dzy­na­ro­do­wa sieć skle­pów obuw­ni­czych, któ­rej pla­ców­ki znaj­du­ją się w kil­ku­dzie­się­ciu kra­jach Eu­ro­py, a także w Tur­cji oraz USA. W ofer­cie skle­pów De­ich­mann poza obu­wiem znaj­du­ją się ak­ce­so­ria takie jak: to­reb­ki, paski, port­fe­le, czap­ki itp.

Wikipedia


deidentyfikacja

usu­wa­nie lub przeksz­tał­ca­nie da­nych poz­wa­la­ją­cych zi­den­ty­fi­ko­wać kon­kret­ną osobę; de­zi­den­ty­fi­ka­cja


SJP.pl


deifikacja

uz­na­nie czło­wie­ka, innej isto­ty żywej lub przed­mio­tu za bó­stwo; ubó­stwie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. przy­pi­sy­wa­nie komuś lub cze­muś bo­skich cech i wła­ści­wo­ści, uz­na­wa­nie komuś za boga;

Wiktionary

De­i­fi­ka­cja (łac. "de­i­fi­ca­tio"; "deus" „bóg”, "fa­ce­re" „czy­nić”) – ubó­stwie­nie, przy­pi­sa­nie cech bo­skich temu, co bo­giem nie jest, a na­stęp­nie upra­wie­nie kultu ubó­stwio­nej isto­ty lub rze­czy.

W mi­sty­cyz­mie po­ję­cie to zwią­za­ne jest m.in. z prze­bó­stwie­niem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛjifʲiˈkat͡sʲja, AS: dei ̯ifʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deifikowanie n.

 czas. deifikować ndk.

 przym. deifikacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ubóstwienie

Wiktionary


deifikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­pi­sy­wa­nie rangi lub cech bo­skich; uwa­ża­nie za boga/bó­stwo, od­da­wa­nie bo­skiej czczci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deifikacja ż.

 czas. deifikować ndk.

Wiktionary


deifikować

przy­pi­sy­wać komuś lub cze­muś cechy bo­skie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przy­pi­sy­wać rangę lub cechy bo­skie; uwa­żać za boga/bó­stwo, od­da­wać boską cześć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z na­rzę­dzi po­zo­sta­ją­cych w in­stru­men­ta­rium pra­wo­daw­cy jest re­li­gia oby­wa­tel­ska (re­li­gion ci­vi­le), ma­ją­ca ro­dzić bez­re­flek­syj­ną mi­łość oj­czyz­ny. Opie­ra­jąc się na swo­i­stym „ka­te­chiz­mie oby­wa­te­la”, ma ona de­i­fi­ko­wać in­sty­tu­cje pań­stwa i jego praw, wy­mu­szać in­ter­na­li­za­cję na­ka­zów woli po­wszech­nej, przez to zaś ma sta­no­wić gwa­rant trwa­ło­ści i sta­bil­no­ści wspól­no­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deifikacja ż., deifikowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apoteozować

Wiktionary


deiksa

w ję­zy­koz­naw­stwie: gra­ma­tycz­ny mor­fem czasu, wska­zu­ją­cy ele­ment sy­tu­a­cji, o któ­rej mowa


SJP.pl


deiktyczność

→ de­ik­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

deiktyczny

deiktyczny

par­ty­ku­ła de­ik­tycz­na - par­ty­ku­ła wska­zu­ją­ca


SJP.pl


deimos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. zob. Dej­mos.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. mniej­szy i dal­szy z dwóch księ­ży­ców Marsa;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­i­mos ucho­dził za syna Aresa i Afro­dy­ty oraz brata Fo­bo­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈjĩmɔs, AS: dei ̯ĩmos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dejmos mos./mzw.

 przym. Deimosowy, Dejmosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Dejmos; rzad. Trwoga

 (2.1) war. Dejmos

Wiktionary


deinonych

dra­pież­ny gad z ro­dzi­ny dro­me­o­za­u­rów, wy­stę­pu­ją­cy na te­re­nie Ame­ry­ki Pół­noc­nej w okre­sie kredy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. ga­tu­nek di­no­za­u­ra z grupy te­ro­po­dów;

Wiktionary

De­i­no­nych ("De­i­no­ny­chus" – „strasz­ny szpon”) – ro­dzaj nie­wiel­kie­go te­ro­po­da wy­stę­pu­ją­ce­go we wczes­nej kre­dzie na te­re­nach dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Do tego ro­dza­ju na­le­ży tylko jeden ga­tu­nek – "D. an­tirr­ho­pus". De­i­no­nych osią­gał ok. 3–4 m dłu­go­ści. Ska­mie­nia­ło­ści tego di­no­za­u­ra zo­sta­ły zna­le­zio­ne w sta­nach Mon­ta­na, Wy­o­ming i Okla­ho­ma, choć przy­pi­sy­wa­ne do niego zęby od­kry­to także w Ma­ry­lan­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) De­i­no­nych żył 120 mi­lio­nów lat temu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛjĩˈnɔ̃nɨx, AS: dei ̯ĩnõnyχ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strasznyszpon

Wiktionary


deinonychozaur

przed­sta­wi­ciel na­dro­dzi­ny di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych z okre­su kredy


SJP.pl


deinonychozaury

przed­sta­wi­ciel na­dro­dzi­ny di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych z okre­su kredy


SJP.pl

De­i­no­ny­cho­za­u­ry ("De­i­no­ny­cho­sa­u­ria") – grupa di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych; żyły w okre­sie kredy; dłu­gość ciała do 7 m, masa do 700 kg; sto­sun­ko­wo duży mózg; przed­nie koń­czy­ny krót­kie; ogon długi, smu­kły; szyb­kie i ruch­li­we dra­pież­ni­ki, ata­ko­wa­ły za po­mo­cą dłu­gich, ostrych pa­zu­rów.

Wikipedia


deinstalacja

usu­nię­cie za­in­sta­lo­wa­ne­go pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go; de­zin­sta­la­cja, odin­sta­lo­wa­nie


SJP.pl


deinstalacyjny

→ de­in­sta­la­cja; de­zin­sta­la­cyj­ny


SJP.pl


deinstalator

pro­gram do odin­sta­lo­wy­wa­nia in­nych pro­gra­mów; de­zin­sta­la­tor


SJP.pl


deinstalować

usu­wać za­in­sta­lo­wa­ny pro­gram kom­pu­te­ro­wy; odin­sta­lo­wy­wać, de­zin­sta­lo­wać


SJP.pl


deinstytucjonalizacja

De­in­sty­tu­cjo­na­li­za­cja – pro­ces roz­wo­ju dzia­łań i usług świad­czo­nych na po­zio­mie i przez spo­łecz­no­ści lo­kal­ne, któ­re­go celem jest jak naj­szer­sza eli­mi­na­cja ko­niecz­no­ści świad­cze­nia dzia­łań i usług in­sty­tu­cjo­nal­nych (za­kła­do­wych) – świad­czo­nych przez pań­stwo lub sa­mo­rząd.

Wikipedia


deisis

typ iko­no­gra­ficz­ny przed­sta­wia­ją­cy Chry­stu­sa na tro­nie jako Zba­wi­cie­la i Sę­dzie­go; de­e­sis


SJP.pl


deista

zwo­len­nik po­glą­du fi­lo­zo­ficz­ne­go z okre­su Oś­wie­ce­nia, we­dług któ­re­go Bóg stwo­rzył świat ma­te­rial­ny i rzą­dzą­ce nim prawa, ale nie ma wpły­wu na jego dzia­ła­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wyz­naw­ca de­iz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy z nich to ate­i­ści, inni uwa­ża­ją się za agno­sty­ków, a część po­zo­sta­łych to de­i­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈjista, AS: dei ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deizm m., deistka ż.

 przym. deistyczny

Wiktionary


deistka

zwo­len­nicz­ka de­iz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka de­iz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deizm m.

:: fm. deista

 przym. deistyczny

Wiktionary


deistyczny

przy­miot­nik od: deizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z de­iz­mem, do­ty­czą­cy de­iz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deizm mrz., deista mos., deistka ż.

 przysł. deistycznie

Wiktionary


deizm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny z okre­su Oś­wie­ce­nia, we­dług któ­re­go Bóg stwo­rzył świat ma­te­rial­ny i rzą­dzą­ce nim prawa, ale nie ma wpły­wu na jego dzia­ła­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. filoz. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny za­kła­da­ją­cy ist­nie­nie ja­kiejś nie­o­kre­ślo­nej do­kład­nie du­cho­wej siły spraw­czej, która stwo­rzy­ła świat ma­te­rial­ny i prawa nim rzą­dzą­ce, jed­nak nie in­ge­ru­je ona bez­poś­red­nio w jego dzia­ła­nie;

Wiktionary

Deizm – nurt re­li­gij­no-fi­lo­zo­ficz­ny, któ­re­go cechą wspól­ną jest prze­ko­na­nie, że ra­cjo­nal­nie można uza­sad­nić ist­nie­nie je­dy­nie Boga be­zo­so­bo­we­go, bę­dą­ce­go kon­struk­to­rem świa­ta ro­zu­mia­ne­go jako me­cha­nizm oraz źró­dłem praw, we­dług któ­rych ten me­cha­nizm świa­ta dzia­ła. Tak ro­zu­mia­ny Bóg nie in­ge­ru­je w stwo­rzo­ny świat. Deizm nie jest zwar­tym sy­ste­mem ani szko­łą fi­lo­zo­ficz­ną. Roz­po­wszech­nił się w epoce Oś­wie­ce­nia głów­nie w Eu­ro­pie, a także w Ame­ry­ce Pół­noc­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) In­dy­fe­ren­tyzm o cha­rak­te­rze dok­try­nal­nym wy­stę­pu­je przy­najm­niej w dwóch for­mach: a) jako bez­re­li­gij­ny („na­tu­ral­ny"), b) jako re­li­gij­ny („nad­przy­ro­dzo­ny"). In­dy­fe­ren­tyzm bez­re­li­gij­ny można od­na­leźć w ate­iz­mie i czę­ścio­wo w de­iz­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛjism̥, AS: dei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. deista mos., deistka ż.

 przym. deistyczny

 przysł. deistycznie

Wiktionary


dej

1. tytuł ofi­cer­ski w woj­skach jan­czar­skich;
2. tytuł na­miest­ni­ków tu­rec­kich w Al­gie­rii i Tu­ni­sie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dej (mia­sto)
  • Dej (sto­pień woj­sko­wy)
  • pse­u­do­nim Ghe­org­he Ghe­org­hiu-Dej

Wikipedia


dejanira

1. mi­to­lo­gicz­na żona He­ra­kle­sa;
2. szata (ko­szu­la) De­ja­ni­ry - przed­miot przy­no­szą­cy nie­szczę­ście, źró­dło cier­pień


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. kró­lew­na ka­li­doń­ska, córka Oj­ne­u­sa, trze­cia żona He­ra­kle­sa;

Wiktionary

De­ja­ni­ra (gr. Δηιάνειρα, "Dēíaneira", łac. "De­ia­ni­ra") – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­lew­na ka­li­doń­ska, córka Oj­ne­u­sa, żona He­ra­kle­sa, który po­ko­nał in­nych za­lot­ni­ków, ubie­ga­ją­cych się o jej rękę; z zaz­dro­ści ob­da­rzy­ła go za­tru­tą szatą, do­pro­wa­dza­jąc do jego śmier­ci.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌdɛjä̃ˈɲira, AS: dei ̯ä̃ńira

Wiktionary


dejdwud

pod­wod­na część stat­ku; dej­wud


SJP.pl


dejewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sta­ni­sław De­jew­ski – pol­ski bra­karz
  • To­masz De­jew­ski – pol­ski pił­karz

Wikipedia


dejguny

je­zio­ro w Pol­sce


SJP.pl

Dej­gu­ny – je­zio­ro w Kra­i­nie Wiel­kich Je­zior Ma­zur­skich, w do­rze­czu Wę­go­ra­py w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. gi­życ­kim, w gmi­nie Gi­życ­ko.

Po­wierzch­nia zwier­cia­dła wody we­dług róż­nych źró­deł wy­no­si od 762,5 ha do 765,3 ha.

Zwier­cia­dło wody po­ło­żo­ne jest na wy­so­ko­ści 116,8 m n.p.m. lub 116,6 m n.p.m. Śred­nia głę­bo­kość je­zio­ra wy­no­si 12,0 m, na­to­miast głę­bo­kość mak­sy­mal­na 45,0 m.

Wikipedia


dejguński

przy­miot­nik od: Dej­gu­ny (je­zio­ro)


SJP.pl


dejma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji (obwód kró­le­wiec­ki) ucho­dzą­ca do Za­le­wu Ku­roń­skie­go, ramię Pre­go­ły;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dejma – rzeka w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim w Rosji
  • Dejma – cy­wil­na for­ma­cja obron­na na Mal­cie (XV–XVIII w.)
  • Dejma – afro­chrze­ści­jań­ska wspól­no­ta re­li­gij­na z Wy­brze­ża Kości Sło­nio­wej

Wikipedia


dejman

ma­ry­narz do­ryw­czo za­trud­nio­ny na stat­ku w cza­sie po­sto­ju w por­cie, za­stę­pu­ją­cy człon­ka za­ło­gi


SJP.pl

Dej­man (od ang. "day man") – czło­nek za­ło­gi (po­kła­do­wej oraz ma­szy­no­wej) stat­ku za­trud­nio­ny w sy­ste­mie dniów­ko­wym (tzw. "dej­man­ka"), czyli nie­za­trud­nio­nych w sy­ste­mie wach­to­wym; kie­row­ni­cy dzia­łów oraz ka­pi­tan nie są dej­ma­na­mi z uwagi na nie­nor­mo­wa­ny czas pracy.

Wikipedia


dejmek

naz­wi­sko


SJP.pl


dejmos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie trwo­gi, to­wa­rzysz Aresa na polu bitwy;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. zob. De­i­mos.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dej­mos (De­i­mos) – księ­życ Marsa
  • Dej­mos (gr. De­i­mos, łac. De­i­mus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie trwo­gi, brat Fo­bo­sa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dej­mos ucho­dził za syna Aresa i Afro­dy­ty oraz brata Fo­bo­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Deimos mos./mzw.

 przym. Dejmosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Deimos; rzad. Trwoga

 (2.1) war. Deimos

Wiktionary


dejnarowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


dejneka

naz­wi­sko


SJP.pl


dejon

naz­wi­sko


SJP.pl


dejonizacja

pro­ces re­duk­cji jonów znaj­du­ją­cych się w cie­czach lub ga­zach


SJP.pl


dejonizacyjny

→ de­jo­ni­za­cja


SJP.pl

Patrz:

dejonizacja

dejonizator

przy­rząd zmniej­sza­ją­cy sto­pień jo­ni­za­cji cie­czy lub gazów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­jo­ni­za­tor wody – urzą­dze­nie do pro­duk­cji wody ul­tra­czy­stej
  • De­jo­ni­za­tor (ne­u­tra­li­za­tor ła­dun­ków) – urzą­dze­nie przez­na­czo­ne do ne­u­tra­li­za­cji nad­mia­ro­wych ła­dun­ków elek­tro­sta­tycz­nych

Wikipedia


dejonizować

usu­wać jony z wody, gazu itp.


SJP.pl


dejwud

pod­wod­na część stat­ku; dejd­wud


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. pod­wod­ne trój­kąt­ne wzmoc­nie­nie szkie­le­tu łodzi, na po­łą­cze­niu stęp­ki i tyl­ni­cy lub pa­wę­ży;

 (1.2) żegl. pod­wod­ne trój­kąt­ne wzmoc­nie­nie szkie­le­tu łodzi, na po­łą­cze­niu stęp­ki i dziob­ni­cy

 (1.3) mar. kon­struk­cja po­chwy wału śru­bo­we­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) węzłówka rufowa, kolano rufowe

 (1.2) węzłówka dziobowa, dejwud dziobowy

Wiktionary


dek

po­kład stat­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) żegl. po­kład;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛk, AS: dek

Wiktionary


deka

1. ścia­na pudła re­zo­nan­so­we­go in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go;
2. przy­kry­cie, po­kro­wiec;
3. śred­nio­wiecz­na broń siecz­na, ro­dzaj szty­le­tu; daga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski,Poz­nań. koc, na­rzu­ta

 (1.2) bud. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mię­dzy­kon­dy­gna­cyj­na płyta be­to­no­wa

Wiktionary

Deka (da) (z gr. "δέκα" [deka] oz­na­cza­ją­ce­go "dzie­sięć") – prze­dro­stek jed­nost­ki miary oz­na­cza­ją­cy mnoż­nik 10 = 101. Przed wpro­wa­dze­niem w Pol­sce ukła­du SI w 1966 roku funk­cjo­no­wał skrót "dk". Prze­dro­stek ten (po­dob­nie jak decy) jest sto­so­wa­ny dość rzad­ko w po­rów­na­niu z niek­tó­ry­mi in­ny­mi prze­drost­ka­mi jed­no­stek miary. Przy­kła­do­wo, uży­wa­ny jest wraz z niu­to­nem jako daN do oz­na­cza­nia cię­ża­ru z przy­czyn prak­tycz­nych, bo­wiem 1 daN od­po­wia­da w przy­bli­że­niu 1 kG (ki­lo­gram-siła).

Wikipedia


deka-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z licz­bą dzie­sięć

 (1.2) fiz. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych jed­nost­ki miary dzie­sięć razy więk­sze od pod­sta­wo­wych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈdɛka, AS: deka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) symbol. da

Wiktionary


dekabrysta

ro­syj­ski re­wo­lu­cjo­ni­sta szla­chec­ki wy­stę­pu­ją­cy zbroj­nie w grud­niu 1825 r. prze­ciw­ko sa­mo­władzt­wu car­skie­mu i sto­sun­kom pań­szczyź­nia­nym w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek lub zwo­len­nik szla­chec­kie­go ruchu re­wo­lu­cyj­ne­go, dzia­ła­ją­ce­go w la­tach 20. XIX w. w Rosji, dą­żą­ce­go do znie­sie­nia je­dy­no­władzt­wa cara i za­tar­cia róż­nic kla­so­wych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­ka­bry­ści po­dzie­li­li się na dwa obozy: jeden – dą­żą­cy do oba­le­nia ca­ra­tu i ut­wo­rze­nia re­pu­bli­ki, drugi, mniej ra­dy­kal­ny, skła­nia­ją­cy się ku mo­nar­chii kon­sty­tu­cyj­nej, opar­tej na trój­po­dzia­le wła­dzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkaˈbrɨsta, AS: dekabrysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekabryzm m.

:: fż. dekabrystka ż.

 przym. dekabrystowski

Wiktionary


dekabrystka

→ de­ka­bry­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. forma żeń­ska od: de­ka­bry­sta

Wiktionary

Patrz:

dekabrysta

Wymowa:

IPA: ˌdɛkaˈbrɨstka, AS: dekabrystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekabryzm m.

:: fm. dekabrysta m.

 przym. dekabrystowski

Wiktionary


dekabrystowski

przy­miot­nik

 (1.1) hist. do­ty­czą­cy de­ka­bryz­mu lub pow­sta­nia de­ka­bry­stów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Rosji wrze­nie wśród in­te­li­gen­cji po roku 1812, któ­re­go wy­ra­zem był ruch de­ka­bry­stow­ski, wyt­wo­rzy­ło at­mos­fe­rę sprzy­ja­ją­cą kształ­to­wa­niu się opi­nii nie­za­leż­nej od rządu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkabrɨˈstɔfsʲci, AS: dekabrystofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekabrysta m., dekabrystka ż., dekabryzm m.

Wiktionary


dekada

okres dzie­się­ciu dni, mie­się­cy lub lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­sięć dni

 (1.2) dzie­sięć ty­god­ni

 (1.3) dzie­sięć mie­się­cy

 (1.4) dzie­sięć lat

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • de­ka­da – jed­nost­ka czasu
  • de­ka­da – w elek­tro­ni­ce, rząd wiel­ko­ści czę­stot­li­wo­ści
  • „De­ka­da” – pismo kon­spi­ra­cyj­ne
  • De­ka­da – album grupy Stra­chy na Lachy
  • De­ka­da 1997–2007 – album kom­pi­la­cyj­ny Jacka „Meza” Me­je­ra
  • De­ka­da – album grupy Jeden Osiem L
  • „De­ka­da” – sieć ga­le­rii i cen­trów hand­lo­wych
  • De­ka­da – pol­ska spół­ka ak­cyj­na, wła­ści­ciel sieci cen­trów hand­lo­wych De­ka­da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kon­tro­lę za­pla­no­wa­no na drugą de­ka­dę mie­sią­ca.

 (1.4) Znie­chę­cił się, gdy usły­szał, że in­we­sty­cja zwró­ci się najw­cze­śniej po trzech de­ka­dach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkada, AS: dekada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekadówka ż.

 przym. dekadowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) dziesięciolecie

Wiktionary


dekadencja

1. upa­dek do­tych­cza­so­wych war­to­ści mo­ral­nych, spo­łecz­nych lub kul­tu­ro­wych;
2. ogół ru­chów ar­ty­stycz­nych i prą­dów my­ślo­wych re­pre­zen­tu­ją­cych schył­ko­wą fazę danej epoki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chy­le­nie się ku upad­ko­wi

 (1.2) roz­kład war­to­ści mo­ral­nych i kul­tu­ro­wych

 (1.3) ten­den­cja w sztu­ce eu­ro­pej­skiej prze­ło­mu wieku XIX i XX

Wiktionary

De­ka­den­cja ("de­ca­den­ce" – fr. z łac. "de­ca­den­tia" – od­pad­nię­cie, od­stą­pie­nie, zmar­nie­nie) – roz­kład war­to­ści kul­tu­ro­wych, spo­łecz­nych; chy­le­nie się ku upad­ko­wi; kry­zys lub schy­łek (li­te­ra­tu­ry, sztu­ki itp.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Coraz mniej­sze za­in­te­re­so­wa­nie pu­bli­ki dzie­ła­mi tego au­to­ra wy­ni­ka­ło z de­ka­den­cji jego warsz­ta­tu ar­ty­stycz­ne­go.

 (1.2) W dzi­siej­szych cza­sach sztu­ka jest prze­sią­knię­ta de­ka­den­cją.

 (1.3) De­ka­den­cja była od­po­wie­dzią na ros­ną­ce nie­za­do­wo­le­nie spo­łe­czeństw w kra­jach Eu­ro­py i lęk przed po­stę­pem tech­nicz­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekadent m., dekadentyzm mrz.

 przym. dekadencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) schyłkowość, schyłek, rozkład

 (1.2) zepsucie, zniszczenie

 (1.3) dekadentyzm

Wiktionary


dekadencki

1. schył­ko­wy, za­wie­ra­ją­cy ele­men­ty roz­kła­du do­tych­cza­so­wych war­to­ści mo­ral­nych, kul­tu­ral­nych lub spo­łecz­nych;
2. od­no­szą­cy się do de­ka­den­tyz­mu, z epoki de­ka­den­tyz­mu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki który po­sia­da cechy de­ka­den­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekadentyzm mrz., dekadent mos., dekadencja ż.

Wiktionary


dekadenckość

→ de­ka­denc­ki


SJP.pl

Patrz:

dekadencki

dekadent

1. przed­sta­wi­ciel de­ka­den­tyz­mu; schył­ko­wiec;
2. czło­wiek ma­ją­cy pe­sy­mi­stycz­ne na­sta­wie­nie do życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. przed­sta­wi­ciel de­ka­den­tyz­mu

 (1.2) osoba pe­sy­mi­stycz­nie na­sta­wio­na do życia, spo­dzie­wa­ją­ca się ry­chłe­go końca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkadɛ̃nt, AS: dekadẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekadentyzm m.

:: fż. dekadentka ż.

 przym. dekadencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) schyłkowiec

 (1.2) schyłkowiec

Wiktionary


dekadentka

1. przed­sta­wi­ciel­ka de­ka­den­tyz­mu;
2. ko­bie­ta o pe­sy­mi­stycz­nym na­sta­wie­niu do życia ma­ją­ca świa­do­mość upad­ku do­tych­cza­so­wych war­to­ści


SJP.pl

De­ka­dent­ka – mi­nial­bum pol­skiej ra­per­ki Fa­ga­ty, wy­da­ny 20 marca 2026 na­kła­dem włas­nym za poś­red­nict­wem Sony Music En­ter­ta­in­ment Po­land. Na pły­cie go­ścin­nie uka­zał się Szamz, slo­wez oraz Na­ta­li­sa.

EP-ka była pro­mo­wa­na dwoma sin­gla­mi, pt. „Wy­glą­dam do­brze” i „5 ze­gar­ków”, oraz za­de­biu­to­wa­ła na 14. miej­scu pol­skiej listy sprze­da­ży – OLiS.

Wikipedia


dekadentyzm

1. okre­śle­nie wszel­kich ru­chów ar­ty­stycz­nych i okre­sów, re­pre­zen­tu­ją­cych schył­ko­wą fazę danej epoki;
2. prąd du­cho­wy końca XIX w., wy­ra­ża­ją­cy się w po­sta­wie pe­sy­mi­stycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. kie­ru­nek w sztu­ce prze­ło­mu XIX i XX wieku bę­dą­cy prze­ja­wem świa­do­mo­ści upad­ku cy­wi­li­za­cji za­chod­niej;

Wiktionary

De­ka­den­tyzm (z fran. "décadence" – „chy­le­nie się ku upad­ko­wi”, „schy­łek”) – nurt świa­to­po­glą­do­wy i ar­ty­stycz­ny funk­cjo­nu­ją­cy na prze­ło­mie dru­giej po­ło­wy XIX i po­cząt­ku XX wieku, ce­chu­ją­cy się prześ­wiad­cze­niem o kry­zy­sie i ry­chłym upad­ku tra­dy­cyj­nych form kul­tu­ry za­chod­niej. Jego po­dło­żem były zja­wi­ska zwią­za­ne z po­stę­pu­ją­cym pro­ce­sem ur­ba­ni­za­cji i in­du­stria­li­za­cji ob­ja­wia­ją­ce się eroz­ją do­tych­cza­so­wych ukła­dów i więzi spo­łecz­nych oraz kwe­stio­no­wa­niem tra­dy­cyj­nych norm mo­ral­nych i oby­cza­jo­wych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. dekadencja ż., dekadenckość ż., dekadent mos., dekadentka ż.

 przym. dekadencki

Wiktionary


dekadowy

1. zwią­za­ny z de­ka­dą - okre­sem dzie­się­ciu dni, lat (rza­dziej: ty­god­ni, mie­się­cy);
2. w fi­zy­ce: zwią­za­ny z de­ka­dą - za­kre­sem war­to­ści danej wiel­ko­ści fi­zycz­nej od a do 10a (np. od 10 do 100 MHz);
3. zwią­za­ny z de­ka­dą - dzie­się­ciod­nio­wą czę­ścią mie­sią­ca w sta­ro­żyt­nym ka­len­da­rzu egip­skim i re­wo­lu­cyj­nym, wpro­wa­dzo­nym w cza­sach Wiel­kiej Re­wo­lu­cji Fran­cu­skiej, ka­len­da­rzu fran­cu­skim


SJP.pl


dekadówka

po­tocz­nie: bilet dzie­się­ciod­nio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. to co trwa, jest ważne lub jest zwią­za­ne z ja­ki­miś dzię­się­cio­ma jed­nost­ka­mi czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obo­wią­zu­je tzw. de­ka­dów­ka, która gwa­ran­tu­je, że w ciągu 10 dni w ja­dło­spi­sie nie pow­tó­rzy się żadne danie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekada ż.

 przym. dekadowy

Wiktionary


dekaedr

bryła ogra­ni­czo­na dzie­się­cio­ma wie­lo­ką­ta­mi re­gu­lar­ny­mi; dzie­się­cio­ścian


SJP.pl


dekagon

wie­lo­kąt ma­ją­cy 10 kątów; dzie­się­cio­kąt; dzie­się­cio­bok


SJP.pl


dekagonalny

ma­ją­cy dzie­sięć kątów; dzie­się­cio­kąt­ny


SJP.pl


dekagram

jed­nost­ka masy równa 10 gra­mom (skrót: dag)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. fiz. jed­nost­ka masy równa dzie­się­ciu gra­mom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­sięć de­ka­gra­mów droż­dży roz­pu­szczam w po­ło­wie szklan­ki mleka i do­da­ję do niej odro­bi­nę cukru, soli i mąki tor­to­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekagramowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. dag, dkg; pot. deka

Wiktionary


dekagramowy

zwią­za­ny z de­ka­gra­mem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który waży de­ka­gram; wy­ra­ża­ny w de­ka­gra­mach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekagram m.

Wiktionary


dekaherc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. fiz. rzad. jed­nost­ka czę­stot­li­wo­ści równa dzie­się­ciu her­com

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oznaczenie daHz; rzad. dekacykl

Wiktionary


dekal

kalka ce­ra­micz­na


SJP.pl


dekalcyfikacja

utra­ta wap­nia z kości i zębów; od­wap­nia­nie


SJP.pl


dekalina

wę­glo­wo­dór wie­lo­pier­ście­nio­wy


SJP.pl

De­ka­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, dwu­pier­ście­nio­wy wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny, pro­dukt cał­ko­wi­te­go uwo­dor­nie­nia naf­ta­le­nu. Be­zbarw­na ciecz o sła­bym za­pa­chu, sto­so­wa­na jako roz­pu­szczal­nik (np. żywic). Uży­wa­na rów­nież jako skład­nik paliw do sil­ni­ków spa­li­no­wych, a także za­miast ter­pen­ty­ny w pro­duk­cji la­kie­rów i po­ko­stów.

Wikipedia


dekalitr

jed­nost­ka ob­ję­to­ści równa 10 li­trom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. dzie­sięć li­trów

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekalitrowy

Wiktionary


dekalitrowy

zwią­za­ny z de­ka­li­trem


SJP.pl


dekalkomania

1. me­to­da zdo­bie­nia ce­ra­mi­ki;
2. zdo­bie­nie wy­ko­na­ne tym spo­so­bem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • De­kal­ko­ma­nia (tech­ni­ka ma­lar­ska)
  • De­kal­ko­ma­nia (zdob­nict­wo w ce­ra­mi­ce)

Wikipedia


dekalog

1. zbiór dzie­się­ciu przy­ka­zań ob­ja­wio­nych wg Bi­blii Moj­że­szo­wi na górze Synaj przez Boga, sta­no­wią­cych pod­sta­wę mo­ral­no­ści ży­dow­skiej i chrze­ści­jań­skiej; De­ka­log, dzie­się­cio­ro, dzie­sięć przy­ka­zań (Bo­żych);
2. prze­no­śnie: zbiór pod­sta­wo­wych zasad po­stę­po­wa­nia w ja­kimś śro­do­wi­sku lub ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przen. zbiór pod­sta­wo­wych zasad, in­struk­cji cze­goś

 (1.2) rel. praw. De­ka­log (w ju­da­iz­mie i chrze­ści­jań­stwie: ko­deks praw mo­ral­no-re­li­gij­nych prze­ka­za­ny Żydom przez Moj­że­sza na Sy­na­ju);

Wiktionary

De­ka­log ( δεκάλογος "de­ka­lo­gos" – "dzie­sięć słów"), Dzie­się­cio­ro Przy­ka­zań, w tra­dy­cji ży­dow­skiej Dzie­sięć Oś­wiad­czeń (עשרת הדיברות, "Ase­ret ha-Di­brot") – zbiór pod­sta­wo­wych na­ka­zów mo­ral­nych obo­wią­zu­ją­cych wyz­naw­ców ju­da­iz­mu, a na­stęp­nie przy­ję­ty w zmie­nio­nej for­mie przez Chrze­ści­jan.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta ksią­żecz­ka za­wie­ra cały de­ka­log in­we­sto­ra gieł­do­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkalɔk, AS: dekalok

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekalogowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dziesięć przykazań, dziesięć przykazań Bożych; książk. dziesięcioro przykazań

Wiktionary


dekalogowy

zwią­za­ny z de­ka­lo­giem - zbio­rem dzie­się­ciu przy­ka­zań Bo­żych; de­ka­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z de­ka­lo­giem, do­ty­czą­cy de­ka­lo­gu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekalog mrz., Dekalog mrz.

Wiktionary


dekalumen

jed­nost­ka miary stru­mie­nia świetl­ne­go, de­ka­lu­men = 10 lu­me­nów


SJP.pl


dekameron

De­ka­me­ron ("Il De­ca­me­ro­ne"; „dzie­sięć dni” – z δέκα ημέρες [deka ime­res]) – dzie­ło li­te­rac­kie Gio­van­nie­go Boc­cac­cia, na­pi­sa­ne w ję­zy­ku wło­skim praw­do­po­dob­nie w la­tach 1350–1353, a po raz pier­wszy wy­da­ne dru­kiem ok. 1470 roku. W 1559 roku De­ka­me­ron umie­szczo­no w in­dek­sie ksiąg za­ka­za­nych.

Wikipedia


dekametr

jed­nost­ka dłu­go­ści równa 10 me­trów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. jed­nost­ka dłu­go­ści równa dzie­się­ciu me­trom;

Wiktionary

De­ka­metr (sym­bol: dam) – wie­lo­krot­ność metra, pod­sta­wo­wej jed­nost­ki dłu­go­ści w ukła­dzie SI. Jeden de­ka­metr równa się 10 me­trom. W no­ta­cji na­u­ko­wej można go za­pi­sać jako 1 E+1 m oz­na­cza­ją­cy 10 × 1 m.

Nie jest po­wszech­nie uży­wa­ny jako jed­nost­ka od­le­gło­ści. De­ka­me­trów używa się cza­sa­mi w me­te­o­ro­lo­gii do okre­śle­nia wy­so­ko­ści ge­o­po­ten­cja­łu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. dekametrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. dam

Wiktionary


dekametrowy

zwią­za­ny z de­ka­me­trem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. ma­ją­cy dłu­gość 10 me­trów

 (1.2) fiz. techn. zwią­za­ny z dłu­go­ścią rzędu 10 me­trów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekametr mrz.

Wiktionary


dekan

wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny (alkan) z dzie­się­cio­ma ato­ma­mi węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. alkan za­wie­ra­ją­cy dzie­sięć ato­mów węgla w łań­cu­chu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dekan – wy­ży­na w In­diach
  • dekan – alkan z 10 ato­ma­mi węgla w czą­stecz­ce
  • Dekan – sta­ro­żyt­ni astro­no­mo­wie grec­cy dzie­li­li nie­kie­dy eklip­ty­kę na 36 de­ka­nów
  • Air Dec­can
  • Trapy De­ka­nu

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) wzór chemiczny: wzór chemiczny|C10H22.

Wiktionary


dekanacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od de­ka­nat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekanat m.

Wiktionary


dekanalny

→ de­ka­nat


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do de­ka­na­tu, zwią­za­ny z de­ka­na­tem

Wiktionary

Patrz:

dekanat

Przykłady

 (1.1) Księ­dza Fran­cisz­ka bra­ko­wa­ło na spot­ka­niu de­ka­nal­nym w Go­le­szo­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekanat m.

Wiktionary


dekanat

dzie­ka­nat;
1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na skła­da­ją­ca się z kilku pa­ra­fii, za­rzą­dza­na przez dzie­ka­na;
2. urząd, funk­cja dzie­ka­na ka­to­lic­kie­go; dzie­ka­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, obej­mu­ją­ca kilka do kil­ku­na­stu pa­ra­fii z dzie­ka­nem na czele;

 (1.2) kośc. sta­no­wi­sko, urząd dzie­ka­na, za­rząd­cy de­ka­na­tu (1.1)

Wiktionary

De­ka­nat (wi­ka­riat re­jo­no­wy, rejon, ar­chi­pre­zbi­te­rat) – jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na ko­ścio­łów ka­to­lic­kich, pra­wo­sław­nych i zie­lo­noś­wiąt­ko­wych.

W ka­to­li­cyz­mie – z dzie­ka­nem (wi­ka­riu­szem re­jo­no­wym, ar­chi­pre­zbi­te­rem) na czele (za­stę­pu­je go wi­ce­dzie­kan), wi­zy­tu­ją­cym pa­ra­fie pod­le­głe­go mu re­jo­nu w spo­sób okre­ślo­ny przez bi­sku­pa die­cez­jal­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza pa­ra­fia na­le­ży do de­ka­na­tu pa­new­nic­kie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkãnat, AS: dekãnat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dekanalny

 rzecz. dekanacik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) dziekanat

Wiktionary


dekaniulacja

za­bieg usu­nię­cia rurki tra­che­o­sto­mij­nej


SJP.pl


dekanowy

→ dekan


SJP.pl

Patrz:

dekan

dekant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. kos­met. zob. od­lew­ka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­się­gam, de­kan­ty lip­nych za­pa­chów zu­ży­wa­ją się dwa razy wol­niej niż de­kan­ty ład­nych za­pa­chów.

Wiktionary


dekantacja

spo­sób od­dzie­la­nia cie­czy od osadu po­le­ga­ją­cy na ostroż­nym usu­nię­ciu jej znad osadu, np. po­przez zla­nie


SJP.pl

De­kan­ta­cja – zle­wa­nie cie­czy znad osadu, który za­le­ga pod cie­czą w na­czy­niu. Jest to czyn­ność la­bo­ra­to­ryj­na, go­spo­dar­cza lub prze­my­sło­wa wy­ko­ny­wa­na pod­czas pro­ce­su złą­cze­nia cie­czy i ciał sta­łych dla skró­ce­nia czasu trwa­nia pro­ce­su fil­tra­cji fazy sta­łej w celu jej dal­sze­go wy­ko­rzy­sta­nia lub dla wstęp­ne­go oczy­szcze­nia fazy cie­kłej.

Wikipedia


dekantacyjny

→ de­kan­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

dekantacja

dekanter

urzą­dze­nie słu­żą­ce do de­kan­ta­cji; od­stoj­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­czy­nie szkla­ne w kształ­cie sze­ro­kiej ka­raf­ki, słu­żą­ce do de­kan­ta­cji wina;

Wiktionary

De­kan­ter – na­czy­nie szkla­ne słu­żą­ce do de­kan­ta­cji wina, tzn. zle­wa­nia płynu win­ne­go znad osadu two­rzą­ce­go się w bu­tel­ce, na­po­wie­trza­nia wina oraz przy­go­to­wa­nia do spo­ży­cia win czer­wo­nych.

Naj­czę­ściej de­kan­te­ry, szcze­gól­nie te wy­ko­rzy­sty­wa­ne w pro­fe­sjo­nal­nej de­gu­sta­cji i ser­wo­wa­niu wina, cha­rak­te­ry­zu­ją się spe­cy­ficz­ną kon­struk­cją.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: dɛˈkãntɛr, AS: dekãnter

Wiktionary


dekantować

prze­le­wać płyn po od­sta­niu z jed­ne­go na­czy­nia do dru­gie­go, w celu od­dzie­le­nia pow­sta­łe­go osadu


SJP.pl


dekapilator

apa­rat lub pre­pa­rat słu­żą­cy do usu­wa­nia zbęd­ne­go owło­sie­nia; de­pi­la­tor


SJP.pl


dekapitacja

wy­ko­na­nie wy­ro­ku śmier­ci przez ścię­cie głowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ucię­cie głowy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W daw­nych cza­sach de­ka­pi­ta­cja była czę­sto sto­so­wa­ną karą śmier­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌdɛkapʲiˈtat͡sʲja, AS: dekapʹitacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekapitowanie n., zdekapitowanie n.

 czas. dekapitować ndk., zdekapitować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kęsim

Wiktionary


dekapitacyjny

→ de­ka­pi­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

dekapitacja

dekapitalizacja

spa­dek war­to­ści ma­jąt­ku trwa­łe­go, np. bu­dyn­ków, urzą­dzeń tech­nicz­nych, wsku­tek ich sta­rze­nia się i ek­splo­a­ta­cji bez od­po­wied­nich na­kła­dów na ich od­na­wia­nie


SJP.pl

De­ka­pi­ta­li­za­cja – pro­ces zmniej­sza­nia się war­to­ści środ­ków trwa­łych w sy­tu­a­cji, gdy fi­zycz­ne­mu ich zu­ży­ciu nie to­wa­rzy­szą do­sta­tecz­nie duże in­we­sty­cje, uzu­peł­nia­ją­ce na bie­żą­co ubyt­ki.

Wikipedia


dekapitalizacyjny

→ de­ka­pi­ta­li­za­cja


SJP.pl

Patrz:

dekapitalizacja

dekapitowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|de­ka­pi­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdekapitowanie n., dekapitacja ż.

 czas. dekapitować ndk., zdekapitować dk.

Wiktionary


dekapitować

ści­nać głowę; do­ko­ny­wać de­ka­pi­ta­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zde­ka­pi­to­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|zde­ka­pi­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekapitacja mrz., dekapitowanie n., zdekapitowanie n.

Wiktionary


dekapol

liga 10 miast za­wią­zy­wa­na w róż­nych okre­sach hi­sto­rycz­nych; de­ka­po­lis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. liga dzie­się­ciu miast

Wiktionary

De­ka­pol, De­ca­po­lis – zwią­zek dzie­się­ciu miast hel­le­ni­stycz­nych, po­ło­żo­nych (prócz Scy­to­po­lis) w Tran­sjor­da­nii i za­sied­lo­nych przez zhel­le­ni­zo­wa­ną lud­ność nie­ży­dow­ską i mniej­szość ży­dow­ską.

Najw­cze­śniej w źró­dłach pi­sa­nych De­ka­pol zo­stał wzmian­ko­wa­ny w Ewan­ge­lii Ma­te­u­sza (Mt 4,25) i Ewan­ge­lii Marka (Mk 5,20).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej znany z de­ka­po­li ist­niał w Tran­sjor­da­nii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dekapol mrz.

Wiktionary


dekapolis

liga 10 miast za­wią­zy­wa­na w róż­nych okre­sach hi­sto­rycz­nych; de­ka­pol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) hist. liga dzie­się­ciu miast

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej znane de­ka­po­lis w hi­sto­rii ist­nia­ło w Tran­sjor­da­nii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dekapol mrz.

Wiktionary


dekarboksylacja

pro­ces odłą­cza­nia mo­le­ku­ły dwut­len­ku węgla od kwasu kar­bok­sy­lo­we­go lub jego soli, od­by­wa­ją­cy się przy udzia­le de­kar­bok­sy­la­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. usu­nię­cie grupy kar­bok­sy­lo­wej z czą­stecz­ki;

Wiktionary

De­kar­bok­sy­la­cja, de­kar­bok­sy­lo­wa­nie – re­ak­cja che­micz­na, w któ­rej do­cho­dzi do usu­nię­cia grupy kar­bok­sy­lo­wej z kwa­sów kar­bok­sy­lo­wych lub ich soli i estrów. W wy­ni­ku tej re­ak­cji na­stę­pu­je zaz­wy­czaj wy­dzie­le­nie dwut­len­ku węgla. W or­ga­niz­mie jest wy­wo­ły­wa­na naj­czę­ściej po­przez dzia­ła­nie en­zy­mów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku de­kar­bok­sy­la­cji ar­gi­ni­ny pow­sta­je ag­ma­ty­na, a ta z kolei hy­dro­li­zo­wa­na jest do pu­tre­scy­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekarboksylator m., dekarboksylaza ż.

 czas. dekarboksylować ndk.

 przym. dekarboksylacyjny

Wiktionary


dekarboksylaza

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cję de­kar­bok­sy­la­cji - odłą­cza­nia mo­le­ku­ły dwut­len­ku węgla od kwasu kar­bok­sy­lo­we­go lub jego soli


SJP.pl


dekarboksylazy

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cję de­kar­bok­sy­la­cji - odłą­cza­nia mo­le­ku­ły dwut­len­ku węgla od kwasu kar­bok­sy­lo­we­go lub jego soli


SJP.pl


dekarboksylowanie

usu­wać grupę kar­bok­sy­lo­wą z czą­stecz­ki, uwal­nia­jąc dwut­le­nek węgla


SJP.pl


dekarboksylować

usu­wać grupę kar­bok­sy­lo­wą z czą­stecz­ki, uwal­nia­jąc dwut­le­nek węgla


SJP.pl


dekarbonizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogra­ni­cze­nie lub cał­ko­wi­te wy­klu­cze­nie pro­duk­cji wzór che­micz­ny|CO2.

Wiktionary

De­kar­bo­ni­za­cja – pro­ces po­le­ga­ją­cy na usu­wa­niu z wody uzdat­nia­nej wę­gla­nów, czyli po­zby­cia się za­sa­do­wo­ści.

De­kar­bo­ni­za­cja wody wap­nem – jest to me­to­da zmięk­cza­nia wody po­le­ga­ją­ca na usu­wa­niu z niej twar­do­ści wę­gla­no­wej w wy­ni­ku wy­trą­ca­nia trud­no roz­pu­szczal­nych związ­ków wap­nia oraz czę­ścio­wo ma­gne­zu. Uzy­sku­je się to daw­ku­jąc do wody wapno w po­sta­ci mleka lub wody wa­pien­nej.

Wikipedia


dekarbonizacyjny

→ de­kar­bo­ni­za­cja


SJP.pl

Patrz:

dekarbonizacja

dekarbonizować

1. usu­wać z ja­kie­goś na­po­ju dwut­le­nek węgla;
2. usu­wać wę­gla­ny wap­nia i ma­gne­zu z wody w celu jej zmięk­cze­nia;
3. unie­za­leż­niać od źró­deł ener­gii wy­dzie­la­ją­cych dwut­le­nek węgla


SJP.pl


dekarcha

możny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, spra­wu­ją­cy wła­dzę naj­wyż­szą w pań­stwie wspól­nie z 9 in­ny­mi de­kar­cha­mi


SJP.pl


dekarchia

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji:
1. grupa de­kar­chów - dzie­się­ciu mężów stanu, któ­rzy spra­wo­wa­li naj­wyż­szą wła­dzę;
2. okres rzą­dów ta­kiej grupy


SJP.pl


dekarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca po­kry­cia da­cho­we i na­pra­wia­ją­ca dachy

Wiktionary


dekarski

do­ty­czą­cy de­ka­rza, de­kar­stwa; zwią­za­ny z bu­do­wą dachu


SJP.pl


dekarstwo

rze­mio­sło po­le­ga­ją­ce na kry­ciu lub re­mon­to­wa­niu da­chów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rze­mio­sło, praca przy kry­ciu lub na­pra­wie da­chów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: dɛˈkarstfɔ, AS: dekarstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dekarz m.

 przym. dekarski

Wiktionary