ściślak

po­tocz­nie: czło­wiek ma­ją­cy zdol­no­ści do nauk ści­słych; ści­sło­wiec


SJP.pl


ściśle

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ści­sły, do­kład­ny, pre­cy­zyj­ny

 (1.2) cias­no

 (1.3) skru­pu­lat­nie, do­kład­nie, bezwz­ględ­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za złu­dze­nie od­po­wia­da zatem ob­ser­wa­tor, a ści­ślej – pro­ces wi­dze­nia.

 (1.1) Dla­te­go to męż­czyz­na opu­szcza ojca swego i matkę swoją i łączy się ze swą żoną tak ści­śle, że stają się jed­nym cia­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕt͡ɕiɕlɛ, AS: śćiśle

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ściskanie n., ściśliwość ż., uściślenie n., ścisłość ż., nieścisłość ż.

 czas. ściskać ndk., ścisnąć dk.

 przym. ścisły

 przysł. ścisło

Wiktionary


ściślej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: ści­sło, ści­śle


SJP.pl


ściślejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ści­sły


SJP.pl


ściśliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. cecha tego, co jest ści­śli­we;

Wiktionary

Ści­śli­wość — miara względ­nej zmia­ny ob­ję­to­ści cie­czy lub ciała sta­łe­go w od­po­wie­dzi na zmia­nę ci­śnie­nia (lub na­prę­że­nia) w ter­mo­dy­na­mi­ce i me­cha­ni­ce pły­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) War­to­ści (współ­czyn­ni­ka) ści­śli­wo­ści są li­czo­ne przy po­mo­cy rów­na­nia stanu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ściskanie n., ściśnięcie n.

 czas. ściskać ndk., ścisnąć dk.

 przym. ściśliwy, ścisły

 przysł. ściśliwie, ściśle

Wiktionary


ściśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ścis­nąć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­cząt­ku XVI wieku w Tur­cji pow­sta­ło pismo di­wa­ni (kan­ce­la­ryj­ne), a w XVII wieku sze­ka­ste („ła­ma­ne”), cha­rak­te­ry­zu­je się moc­nym ści­śnię­ciem liter przy jed­no­czes­nym zaz­na­cze­niu ich łuków, przez co pismo to jest czy­tel­ne tylko dla wy­jąt­ko­wo wpraw­ne­go czy­tel­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ścisnąć

 rzecz. ścisk mrz., ściśliwość ż.

Wiktionary


ściżbić

in­dy­wi­du­al­nie: zbić w ciżbę


SJP.pl


śdfk

skrót od: Świa­to­wa De­mo­kra­tycz­na Fe­de­ra­cja Ko­biet


SJP.pl


śdm

skró­to­wiec

 (1.1) = Świa­to­we Dni Mło­dzie­ży;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W naj­bliż­szych dniach pani Pa­luch zaj­mie się spraw­dze­niem or­ga­ni­za­cji noc­le­gów mło­dzie­ży po­dró­żu­ją­cej na ŚDM.

Wiktionary


śdza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ścież­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śćdza

Wiktionary


śfmd

skrót od: Świa­to­wa Fe­de­ra­cja Mło­dzie­ży De­mo­kra­tycz­nej


SJP.pl


śfzz

skrót od: Świa­to­wa Fe­de­ra­cja Związ­ków Za­wo­do­wych


SJP.pl


śikhara

sik­ha­ra;
1. typ świą­ty­ni in­dyj­skiej ma­ją­cej wieżę nad głów­nym sank­tu­a­rium;
2. wie­żo­wa część świą­ty­ni in­dyj­skiej, szcze­gól­nie hin­du­i­stycz­nej


SJP.pl

Śik­ha­ra (ang. Sik­ha­ra) – to zwień­cze­nie świą­ty­ni hin­du­i­stycz­nej stylu pół­noc­ne­go, z wieżą w kształ­cie igli­cy nad naj­waż­niej­szym jej sank­tu­a­rium. Śik­ha­ra kształ­tem sym­bo­li­zu­je szczyt góry, pło­mień ofiar­ny oraz słup ofiar­ny oł­ta­rza we­dyj­skich ce­re­mo­nii. Na po­łud­niu Indii od­po­wia­da jej "wi­ma­na".

Wikipedia


śilpaśastra

tekst in­dyj­ski za­wie­ra­ją­cy wska­zów­ki ry­tu­al­ne, te­o­re­tycz­ne i prak­tycz­ne, do­ty­czą­ce sztuk pla­stycz­nych i ar­chi­tek­tu­ry; sil­pa­sia­stra


SJP.pl


śirszasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; sta­nie na gło­wie;

Wiktionary

Śir­sza­sa­na (skr.dev. शीर्षासन; IAST: "Śīrṣāsana", ina­czej "sta­nie na gło­wie") – jedna z kilku naj­waż­niej­szych asan, czyli po­staw hat­ha­jo­gi. Jest to po­zy­cja od­wró­co­na, w któ­rej stoi się na gło­wie, pod­pie­ra­jąc się ra­mio­na­mi.

W pod­sta­wo­wym wa­rian­cie śir­sza­sa­ny (sa­lam­ba śir­sza­sa­na) ciało jest cał­ko­wi­cie od­wró­co­ne (w po­rów­na­niu ze zwy­kłą po­sta­wą sto­ją­cą), cię­żar ciała spo­czy­wa nie­mal cał­ko­wi­cie na czub­ku głowy, dło­nie są sple­cio­ne z tyłu głowy, a łok­cie po­ma­ga­ją w utrzy­ma­niu rów­no­wa­gi (nie jest ich za­da­niem utrzy­my­wa­nie cię­ża­ru ciała).

Wikipedia


śiwa

sanskr. jeden z trój­cy naj­waż­niej­szych bogów hin­du­iz­mu, uz­na­wa­ny przed in­ny­mi jako spraw­ca wszel­kich na­ro­dzin i śmier­ci; Sziwa; Siwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. jeden z trzech naj­waż­niej­szych bogów hin­du­iz­mu;

Wiktionary

Śiwa (sanskr. शिव „ła­ska­wy, przy­chyl­ny”) – jeden z na­ji­stot­niej­szych dewów w hin­du­iz­mie. Two­rzy Tri­mur­ti (ro­dzaj trój­cy hin­du­i­stycz­nej) razem z Brah­mą i Wisz­nu, w któ­rej sym­bo­li­zu­je uni­ce­stwia­ją­cy i od­na­wia­ją­cy aspekt bo­sko­ści. Przez śi­wa­i­tów uwa­ża­ny jest za Boga je­dy­ne­go, toż­sa­me­go z bez­po­sta­cio­wym wszech­prze­ni­ka­ją­cym Brah­ma­nem. Śiwa nosi 1008 imion i przed­sta­wia­ny jest naj­czę­ściej jako Na­ta­ra­dźa – mistrz tańca, ale także jako jogin i asce­ta, jako do­bro­czyń­ca, głowa ro­dzi­ny oraz jako ni­szczy­ciel.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕiva, AS: śiva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sziwa m., śiwaizm m., siwaizm m., śiwata m., siwata m.

 przym. śiwaistyczny, siwaistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sziwa

Wiktionary


śiwaizm

jeden z głów­nych kul­tów w hin­du­iz­mie; si­wa­izm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. mo­no­te­i­stycz­ny odłam hin­du­i­stycz­ny uz­na­ją­cy Śiwę za je­dy­ne­go Boga

Wiktionary

Śi­wa­izm, si­wa­izm (san­skryc­ka li­te­ra श trans­li­te­ro­wa­na i wy­ma­wia­na jest jako „ś”) – mo­no­la­trycz­ny odłam hin­du­i­stycz­ny uz­na­ją­cy Śiwę za naj­wyż­sze­go Boga. Śi­wa­i­ci uwa­ża­ją, że Bóg jed­no­cze­śnie znaj­du­je się w całym wszechś­wie­cie i wszyst­kich jego stwo­rze­niach (im­ma­nen­cja), a także poza nim (tran­scen­den­cja).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Śiwa mos.

Wiktionary


śl.

skrót od: ślą­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ślą­ski

Wiktionary


ślabranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śla­brać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ślabrać ndk.

Wiktionary


ślabrać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. - bru­dzić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślabranie n.

Wiktionary


ślabrotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śla­bro­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ślabrotać ndk.

Wiktionary


ślabrotać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. mówić nie­wy­raź­nie i szyb­ko, krzy­czeć, glę­dzić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­stań śla­bro­tać!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślabrotanie n.

Wiktionary


ślachciorz

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. czło­wiek spoza księ­stwa ło­wic­kie­go, nie­na­le­żą­cy do grupy et­no­gra­ficz­nej Księ­ża­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To te ślach­cio­rze za­cy­ny prze­śmie­wać sie z na­sych, ze to mó­wium „beł”, ze trza mówić „buł”. → Ci spoza księ­stwa ło­wic­kie­go za­czę­li wy­śmie­wać się z na­szych (Księ­ża­ków), że mówią „beł”, że po­praw­nie mówi się „buł”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślachta ż., ślacheccyzna ż.

 przym. ślachetny

 przysł. ślachetnie

Wiktionary


ślacheccyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. zie­mie nie­za­miesz­ka­ne przez Księ­ża­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz, rych­tyk w Matke Boske Siew­num, ześli sie chło­py po ko­ście­le na smyn­to­rzu i zmo­wia­jum sie; beły ze śla­chec­cyz­ny i znok beły nase. → Raz, aku­rat w Matki Bo­skiej Siew­nej, pa­no­wie zesz­li się na cmen­ta­rzu po mszy i roz­ma­wia­ją; byli spoza księ­stwa ło­wic­kie­go i byli nasi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślachciorz m., ślachta ż.

 przym. ślachecki, ślachetny

 przysł. ślachetnie

Wiktionary


ślad

1. znak od­ci­śnię­ty np. po przej­ściu czło­wie­ka, prze­jeź­dzie po­ja­zdu; trop;
2. po­zo­sta­łość po czymś, znak świad­czą­cy o tym, że coś ist­nia­ło, dzia­ło się;
3. zni­ko­ma ilość cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) oz­na­ka przej­ścia, prze­je­cha­nia, prze­lo­tu kogoś lub cze­goś

 (1.2) po­zo­sta­łość po wy­da­rze­niu lub po obec­no­ści kogoś lub cze­goś

 (1.3) nie­wiel­ka ilość

 (1.4) muz. ścież­ka dźwię­ko­wa w urzą­dze­niach i opro­gra­mo­wa­niu słu­żą­cym do re­je­stra­cji dźwię­ku

 (1.5) mat. suma ele­men­tów na głów­nej prze­kąt­nej ma­cie­rzy kwa­dra­to­wej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ślad – jed­nost­ka miary po­wierzch­ni
  • ślad – po­ję­cie z dzie­dzi­ny al­ge­bry li­nio­wej
  • Ślad – album ze­spo­łu Kom­bii
  • Ślad – sin­gel ze­spo­łu Kom­bii
  • Ślad – sin­gel Juli
  • Ślad – pol­ski se­rial kry­mi­nal­ny Te­le­wiz­ji Pol­sat

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Koło po­łud­nia przysz­li nad bród, któ­rym wi­docz­nie od czasu do czasu prze­jeż­dża­li lu­dzie i wozy, bo po obu brze­gach były ślady kół i kopyt koń­skich.

 (1.2) Wtem przed trze­ma ty­god­nia­mi po­wró­ci­ła nagle do mia­sta bled­sza niż zwy­kle, z za­pa­dły­mi po­licz­ka­mi i śla­da­mi łez w za­czer­wie­nio­nych oczach.

 (1.4) Na­stęp­ny etap, to przy­go­to­wa­nie śla­dów audio. (…) Wer­bel jest na dwóch śla­dach – górna mem­bra­na i sprę­ży­ny.

 (1.5) Ślad ope­ra­to­ra rzu­to­we­go jest równy wy­mia­ro­wi prze­strze­ni, na którą on rzu­tu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlat, AS: ślat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oślada ż., śladówka ż., śledczy m., śledztwo n., śledzenie n.

 czas. śledzić, prześladować, naśladować

 przym. śladowy, śledczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odcisk, trop

 (1.2) pamiątka

Wiktionary


śladami

1. znak od­ci­śnię­ty np. po przej­ściu czło­wie­ka, prze­jeź­dzie po­ja­zdu; trop;
2. po­zo­sta­łość po czymś, znak świad­czą­cy o tym, że coś ist­nia­ło, dzia­ło się;
3. zni­ko­ma ilość cze­goś


SJP.pl


śladem

1. znak od­ci­śnię­ty np. po przej­ściu czło­wie­ka, prze­jeź­dzie po­ja­zdu; trop;
2. po­zo­sta­łość po czymś, znak świad­czą­cy o tym, że coś ist­nia­ło, dzia­ło się;
3. zni­ko­ma ilość cze­goś


SJP.pl


śladować

daw­niej: iść czy­imś śla­dem, tro­pić kogoś; śle­dzić


SJP.pl


śladowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest śla­do­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śladowy

 przysł. śladowo

Wiktionary


śladowski

naz­wi­sko


SJP.pl


śladowy

→ ślad


SJP.pl

Patrz:

ślad

śladówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. pot. narta do upra­wia­nia nar­ciar­stwa re­kre­a­cyj­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślad m.

Wiktionary


ślamazara

(r. męski) męż­czyz­na, chło­piec po­wol­ny, fleg­ma­tycz­ny, po­ru­sza­ją­cy się ane­micz­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. osoba ro­bią­ca wszyst­ko po­wo­li, czę­sto rów­nież nie­u­dol­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie dość, że jest śla­ma­za­rą, to je­szcze faj­tła­pą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕlãmaˈzara, AS: ślãmazara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślamazarność ż.

 przym. ślamazarny

 przysł. ślamazarnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grzebuła, guzdrała, guzdracz, guzdralski, maruda, maruder

Wiktionary


ślamazarnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób śla­ma­zar­ny, bar­dzo po­wo­li, czę­sto nie­u­dol­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­kła­dam ze­szyt i po­wo­li, śla­ma­zar­nie, z wy­sił­kiem no­tu­ję wszyst­ko, o czym my­śla­łam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕlãmaˈzarʲɲɛ, AS: ślãmazarʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślamazarność ż., ślamazara m./ż.

 przym. ślamazarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bez życia, flegmatycznie, gnuśnie, jak krew z nosa, jak mucha w smole, jak ślimak / ślimaczo, jak żółw / w żółwim tempie, jakby chciał, a nie mógł, marudnie, na zwolnionych obrotach, niemrawo, ociężale, opieszale, ospale

Wiktionary


ślamazarniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: śla­ma­zar­nie


SJP.pl


ślamazarniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: śla­ma­zar­ny


SJP.pl


ślamazarność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest śla­ma­zar­ne; cecha tych, któ­rzy są śla­ma­zar­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślamazara mos./ż.

 przym. ślamazarny

 przysł. ślamazarnie

Wiktionary


ślamazarny

przy­miot­nik

 (1.1) po­wol­ny, fleg­ma­tycz­ny, mało ener­gicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­ła­nia armii szwedz­kiej na Po­mo­rzu były jed­nak tak nie­u­dol­ne i śla­ma­zar­ne, że nie sta­no­wi­ły więk­sze­go za­gro­że­nia dla wojsk pru­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕlãmaˈzarnɨ, AS: ślãmazarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślamazara, ślamazarność, śluma

 przysł. ślamazarnie

Wiktionary


ślaski

naz­wi­sko


SJP.pl


ślaz

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych, o barw­nych, du­żych kwia­tach osa­dzo­nych w ką­tach liści lub w szczy­to­wych gro­nach, ros­ną­ca w Eu­raz­ji, Afry­ce i Ame­ry­ce Pół­noc­nej; malwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. malwa.

Wiktionary

Ślaz ("Malva") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych. W wą­skim uję­ciu tak­so­no­micz­nym na­le­ży do niego ok. 30 ga­tun­ków, a w sze­ro­kim, obej­mu­ją­cym m.in. ga­tun­ki z ro­dza­ju śla­zów­ka "La­va­te­ra" – 56 ga­tun­ków. Rosną one na mu­ra­wach, w miej­scach ska­li­stych i na sied­li­skach ru­de­ral­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U pod­nó­ża obe­li­sku le­ża­ły kwia­ty — zwy­kłe, polne kwia­ty — maki, łu­bi­ny, ślazy, nie­za­po­mi­naj­ki.

 (1.1) Po­dob­ne za­sto­so­wa­nie mają (…) młode pąki kwia­to­we róż­nych ro­ślin, np. mnisz­ka, ka­czyń­ca, drzew owo­co­wych, a latem np. śla­zów, w tym malwy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ślazowy

 rzecz. ślazowiec mzw./mrz.

Wiktionary


ślazik

ro­śli­na z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych


SJP.pl


ślazowate

o ce­chach śla­zo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Śla­zo­wa­te, mal­wo­wa­te ("Mal­va­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu śla­zow­ców ("Mal­va­les"). Obej­mu­je 244 ro­dza­je z 4225 ga­tun­ka­mi. Są to ro­śli­ny ziel­ne, krze­wy i drze­wa sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ne na Ziemi, we wszyst­kich nie­mal stre­fach kli­ma­tycz­nych.

Wikipedia


ślazowaty

o ce­chach śla­zo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


ślazować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. scho­dzić

Wiktionary


ślazowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tra­chys tro­glo­dy­ti­for­mis|Oben­ber­ger|ref=tak., chrząszcz z ro­dzi­ny bo­gat­ko­wa­tych

 (1.2) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Car­cha­ro­dus al­ce­ae|Esper|ref=tak., motyl dzien­ny z ro­dzi­ny po­wsze­lat­ko­wa­tych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sida|L.|ref=tak., ro­śli­na wie­lo­let­nia z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych;

Wiktionary

Śla­zo­wiec ("Sida" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych. Na­le­ży do niego co najm­niej 249 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na wszyst­kich kon­ty­nen­tach w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej i czę­ścio­wo w stre­fach umiar­ko­wa­nych na pół­ku­li pół­noc­nej się­ga­jąc po wschod­nie Chiny i Ja­po­nię oraz wschod­nie i środ­ko­we Stany Zjed­no­czo­ne, a na pół­ku­li po­łud­nio­wej po po­łud­nio­wą Au­stra­lię i Afry­kę oraz pół­noc­ną Ar­gen­ty­nę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chrząszcz śla­zo­wiec ma krót­kie i owal­ne ciało.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślaz mrz., ślazowate nmos., ślazowce nmos.

 przym. ślazowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozornik ślazowiec

 (1.2) warcabnik ślazowiec

Wiktionary


ślazowo

Śla­zo­wo – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie py­rzyc­kim, w gmi­nie Prze­le­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


ślazowy

1. otrzy­ma­ny ze ślazu (ro­śli­ny ziel­nej);
2. o ar­ty­ku­łach cu­kier­ni­czych: za­wie­ra­ją­cy wy­ciąg ze ślazu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze śla­zem, do­ty­czą­cy ślazu

 (1.2) otrzy­my­wa­ny ze ślazu lub za­wie­ra­ją­cy ślaz

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który ma smak lub za­pach ślazu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bar­dzo lubi kawę i cu­kier­ki śla­zo­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślaz mrz., ślazowate nmos., ślazowce nmos., ślazowiec m.

Wiktionary


ślazówka

ro­śli­na z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|La­va­te­ra|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju śla­zów­ka (1.1)

 (1.3) lud. ślaz dziki (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Malva syl­ve­stris|L.|ref=tak.)

Wiktionary

Śla­zów­ka ("La­va­te­ra" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych. Kla­sy­fi­ka­cja tak­so­no­micz­na ro­dza­ju jest kło­pot­li­wa ze wzglę­du na nie­pre­cy­zyj­ny jego roz­dział w sto­sun­ku do ro­dza­ju ślaz ("Malva"). W za­leż­no­ści od uję­cia na­le­ży tu od 10–12 do około 25 ga­tun­ków.

Wikipedia


ślebioda

naz­wi­sko


SJP.pl


śleboda

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) góry. wol­ność

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śle­bo­da (w gwa­rze gó­ral­skiej) – wol­ność
  • Śle­bo­da – ze­spół mu­zycz­ny
  • Śle­bo­da – album De Press
  • Śle­bo­da – se­rial te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śle­bo­da, moi dro­dzy, to jest coś ta­kie­go, co czuje go­spo­darz w swoim go­spo­dar­stwie. To jest coś róż­ne­go od swa­wo­li. Swa­wo­la ni­szczy, swa­wo­la dep­cze.

Wiktionary


śledcza

ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca śledzt­wo


SJP.pl


śledczy

1. zwią­za­ny ze śledzt­wem;
2. pro­wa­dzą­cy śledzt­wo;
3. areszt śled­czy - po­mie­szcze­nie, w któ­rym prze­trzy­mu­je się osoby tym­cza­so­wo aresz­to­wa­ne


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze śledzt­wem, do­ty­czą­cy śledzt­wa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba pro­wa­dzą­ca śledzt­wo

Wiktionary

Śled­czy – pol­ski dwu­mie­sięcz­nik z grupy "Fo­cu­sa" o cha­rak­te­rze re­por­ter­sko-śled­czym wy­da­wa­ny od lipca 2010 do li­sto­pa­da 2013 roku przez pol­ską filię nie­miec­kie­go wy­daw­nict­wa Gru­ner+Jahr Pol­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sę­dzia śled­czy Szy­dłow­ski na widok in­tru­za cof­nął się znad akt, jakby do­stał fangę pro­sto w nos.

 (2.1) Śled­czy, łą­cząc tropy, dosz­li po nitce do kłęb­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlɛṭt͡ʃɨ, AS: śleṭčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śledztwo n., śledzenie n., wyśledzenie n., prześledzenie n., ślad m.

 czas. śledzić ndk., wyśledzić dk., prześledzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dochodzeniowiec, detektyw, wywiadowca

Wiktionary


śledzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śle­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śledczy

 rzecz. śledczy mos., ślad mrz., śledztwo n.

 czas. śledzić

Wiktionary


śledziejowice

Śle­dzie­jo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wie­lic­kim, w gmi­nie Wie­licz­ka.

Wikipedia


śledziennica

Śle­dzien­ni­ca ("Chry­so­sple­nium" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych. Obej­mu­je od ok. 60 do ponad 70 ga­tun­ków. Naj­więk­sza licz­ba ga­tun­ków wy­stę­pu­je w Ja­po­nii i w Chi­nach (w Chi­nach 35 ga­tun­ków, w tym 20 en­de­mi­tów). Nie­licz­ne ga­tun­ki rosną w Eu­ro­pie, Ame­ry­ce Pół­noc­nej oraz na po­łud­nio­wym krań­cu Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. W Pol­sce rosną dwa ga­tun­ki – śle­dzien­ni­ca na­prze­ciw­list­na ("C. op­po­si­ti­fo­lium") i śle­dzien­ni­ca skrę­to­list­na ("C. al­ter­ni­fo­lium").

Wikipedia


śledziennictwo

prze­sta­rza­le: stan psy­chicz­ny śle­dzien­ni­ka; hi­po­chon­dria


SJP.pl


śledziennik

prze­sta­rza­łe: czło­wiek cią­gle nie­za­do­wo­lo­ny i wma­wia­ją­cy sobie uro­jo­ne cho­ro­by; hi­po­chon­dryk


SJP.pl


śledziewski

naz­wi­sko


SJP.pl


śledzik

zdrob­nie­nie od: śledź


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. śledź

 (1.2) pot. przy­ję­cie w ostat­ni wie­czór kar­na­wa­łu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) żart. cza­sem obraź. miesz­ka­niec Bia­ło­stoc­czyz­ny, dla któ­rej gwary cha­rak­te­ry­stycz­ne jest tzw. śle­dzi­ko­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Haniu, daj mi prze­pis na ten pysz­ny śle­dzik z ce­bul­ką i ja­błusz­kiem, który po­da­łaś na przy­ję­ciu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlɛd͡ʑik, AS: śleʒ́ik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śledź m., śledzikowanie n.

 przym. śledziowy

 czas. śledzikować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) śledź, śledziówka

 (2.1) Podlaszuk, Białostocczanin, Podlasianin

Wiktionary


śledzikowanie

uży­wa­nie gwary bia­ło­stoc­kiej, pow­sta­łej w wy­ni­ku wza­jem­ne­go od­dzia­ły­wa­nia kilku wzor­ców ję­zy­ko­wych: pol­skie­go, bia­ło­ru­skie­go, li­tew­skie­go, a w mniej­szym za­kre­sie także ro­syj­skie­go, ukra­iń­skie­go i ji­dysz, cha­rak­te­ry­zu­ją­cej się wy­ma­wia­niem spół­gło­sek ci­szą­cych (ś, ć, ź, dź) tak jak dźwię­ki ob­ce­go po­cho­dze­nia (s-i, c-i, z-i, dz-i)


SJP.pl


śledzikowy

→ śle­dzik


SJP.pl

Patrz:

śledzik

śledziokształtne

o ce­chach śle­dzioksz­tałt­nych (rząd ryb)


SJP.pl

Śle­dzioksz­tałt­ne (Clu­pe­i­for­mes) – rząd ryb z grupy pro­mie­nio­płet­wych nad­gro­ma­dy ryb kost­nosz­kie­le­to­wych.

Rząd obej­mu­je ryby sło­no­wod­ne, słod­ko­wod­ne i wę­drow­ne o dużym zna­cze­niu eko­no­micz­nym. Są to głów­nie ga­tun­ki nie­wiel­kich roz­mia­rów, cho­ciaż niek­tó­re z nich osią­ga­ją znacz­ne dłu­go­ści.

Wikipedia


śledziokształtny

o ce­chach śle­dzioksz­tałt­nych (rząd ryb)


SJP.pl


śledziona

na­rząd chłon­ny le­żą­cy w jamie otrzew­nej w lewym po­dże­brzu, wyt­wa­rza­ją­cy ciała od­por­no­ścio­we oraz od­po­wie­dzial­ny za obu­mie­ra­nie w nim krwi­nek czer­wo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. na­rząd lim­fa­tycz­ny ma­ga­zy­nu­ją­cy krew u krę­gow­ców;

Wiktionary

Śle­dzio­na ( splen, lien) – na­rząd wy­stę­pu­ją­cy u krę­gow­ców. U czło­wie­ka jest naj­więk­szym na­rzą­dem lim­fa­tycz­nym.

Ana­to­mia śle­dzio­ny czło­wie­ka i in­nych ssa­ków.

Znaj­du­je się w jamie brzusz­nej, wew­ną­trzo­trzew­no­wo, w lewym po­dże­brzu po­mię­dzy IX a XI że­brem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tam­ten chło­piec ma dwie śle­dzio­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlɛˈd͡ʑɔ̃na, AS: śleʒ́õna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śledzionowy

Wiktionary


śledzionowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. med. do­ty­czą­cy śle­dzio­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śledziona ż.

Wiktionary


śledziowate

ro­dzi­na obej­mu­ją­ca około 200 ga­tun­ków ryb (np. śledź, szprot, sar­dyn­ka)


SJP.pl

Śle­dzio­wa­te (Clu­pe­i­dae) – ro­dzi­na ryb z rzędu śle­dzioksz­tałt­nych (Clu­pe­i­for­mes), nad­gro­ma­dy ryb kost­nosz­kie­le­to­wych obej­mu­ją­ca ga­tun­ki nie­wiel­kich i śred­nich roz­mia­rów ryb mor­skich, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się sto­sun­ko­wo małym ot­wo­rem gę­bo­wym. Na­le­żą do niej mię­dzy in­ny­mi śle­dzie, szpro­ty, sar­dyn­ki, sar­dy­ne­le i sar­dy­nop­sy. Są to ryby użyt­ko­we o bar­dzo dużym zna­cze­niu go­spo­dar­czym, zaj­mu­ją czo­ło­we miej­sce w świa­to­wym ry­bo­łów­stwie.

Wikipedia


śledziowaty

o ce­chach śle­dzio­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


śledziowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze śle­dziem, do­ty­czą­cy śle­dzia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śledź m., śledzik m., śledziówka ż.

Wiktionary


śledziożerny

odży­wia­ją­cy się śle­dzia­mi, np. ma­kre­la śle­dzio­żer­na


SJP.pl


śledziówka

danie rybne; zupa śle­dzio­wa


SJP.pl

Śle­dziów­ka – osada w Pol­sce w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sztum­skim, w gmi­nie Stary Targ.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa "Jor­dan­ki".

Do 2005 ist­nia­ła osada Śle­dziów­ka Mała i przy­sió­łek Śle­dziów­ka Wiel­ka (niem. od­po­wied­nio "Klein He­rings­ho­eft" i "Gross He­rings­ho­eft"). Więk­szą po­wierzch­nię miała Śle­dziów­ka Wiel­ka. Nazwy znie­sio­no i ut­wo­rzo­no nazwę Śle­dziów­ka.

Wikipedia


śledziówki

danie rybne; zupa śle­dzio­wa


SJP.pl


śledzić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) szpie­go­wać po­dą­ża­jąc za kimś

 (1.2) ob­ser­wo­wać, badać wzro­kiem roz­wój zda­rzeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od pew­ne­go czasu śle­dzę mo­je­go męża, bo nie­wy­klu­czo­ne, że ma ko­cha­ni­cę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlɛd͡ʑit͡ɕ, AS: śleʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślad m., śledztwo n., śledczy m., śledzenie n., wyśledzenie n.

 czas. wyśledzić dk., prześledzić dk.

 przym. śledczy, śladowy

 przysł. śladowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpiclować

 (1.2) interesować się, monitorować, przyglądać się, przypatrywać się

Wiktionary


śledziński

naz­wi­sko


SJP.pl


śledztwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. ba­da­nie przez pro­ku­ra­tu­rę, po­li­cję i upraw­nio­ne osoby, czy i w ja­kich oko­licz­no­ściach po­peł­nio­ne zo­sta­ło prze­stęp­stwo;

Wiktionary

Śledzt­wo – pod­sta­wo­wa forma pro­wa­dze­nia po­stę­po­wa­nia przy­go­to­waw­cze­go, ure­gu­lo­wa­na przez prze­pi­sy ko­dek­su po­stę­po­wa­nia kar­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­ku­ra­tu­ra wszczę­ła śledzt­wo prze­ciw­ko by­łe­mu po­li­ty­ko­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślad m., śledczy m., śledcza ż., śledzenie n., wyśledzenie n., prześledzenie n.

 czas. śledzić ndk., wyśledzić dk., prześledzić dk.

 przym. śledczy

 przysł. śledczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dochodzenie; daw. inwestygacja

Wiktionary


śledź

1. ja­dal­na ryba mor­ska
2. za­ba­wa urzą­dza­na w ostat­ki (ostat­ni dzień kar­na­wa­łu)
3. hak wbi­ja­ny w zie­mię do za­cze­pia­nia oń linki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. ja­dal­na ryba mor­ska;

 (1.2) kulin. danie ze śle­dzia (1.1)

 (1.3) daw. środ. więz. stój­ko­wy, po­li­cjant

 (1.4) pejor. miesz­ka­niec Gdyni

 (1.5) daw. środ. polit. sę­dzia śled­czy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) me­ta­lo­wy klin za­koń­czo­ny ha­czy­kiem wbi­ja­ny w zie­mię w celu na­cią­gnię­cia linek utrzy­mu­ją­cych kon­struk­cję na­mio­tu

 (2.2) lwów. kra­wat

 (2.3) pot. przy­ję­cie w ostat­ni wie­czór kar­na­wa­łu

 (2.4) żegl. jeden z typów trasy regat;

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od śle­dzić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śledź – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych, w szcze­gól­no­ści:
    • śledź oce­a­nicz­ny (at­lan­tyc­ki, po­spo­li­ty, Clu­pea ha­ren­gus)
      • śledź bał­tyc­ki (sa­ła­ka, Clu­pea ha­ren­gus mem­bras) – pod­ga­tu­nek śle­dzia at­lan­tyc­kie­go
    • śledź pa­cy­ficz­ny (Clu­pea pal­la­sii)
    • śledź obły (Etru­me­us teres)
    • śledź pa­ta­goń­ski (Sprat­tus fu­e­gen­sis)
    • zło­to­śledź (aloza ame­ry­kań­ska, Alosa sa­pi­dis­si­ma)
  • inne ga­tun­ki ryb okre­śla­ne nazwą śledź:
    • śledź czar­no­mor­ski opi­sy­wa­ny jako Alosa im­ma­cu­la­ta, Alosa pon­ti­ca lub Alosa pon­ti­ca kess­le­ri
    • śledź doł­giń­ski (Alosa brasch­ni­ko­wi)
    • śledź woł­żań­ski opi­sy­wa­ny jako Alosa vol­gen­sis lub pod­ga­tu­nek pu­zan­ka ka­spij­skie­go (Alosa ca­spia)
    • śle­dziem ame­ry­kań­skim na­zy­wa­ny jest men­ha­den at­lan­tyc­ki (Bre­vo­or­tia ty­ran­nus)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pi­li­śmy piwo i jed­li­śmy śle­dzie z ko­per­kiem.

 (1.2) Czy lu­bisz śle­dzie?

 (2.1) Pow­bi­jaj po­rząd­nie śle­dzie, żeby nam w nocy na­mio­tu nie por­wa­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlɛt͡ɕ, AS: śleć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śledziówka ż., śledziowce nmos.

:: zdrobn. śledzik m.

 przym. śledziowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) bury, salceson

 (2.3) śledzik, śledziówka

Wiktionary


ślemień

wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ży­wiec­kim


SJP.pl

}|-

Śle­mień – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ży­wiec­kim, w gmi­nie Śle­mień.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Śle­mień. W la­tach 1975–1998 ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa biel­skie­go.

Wikipedia


ślemieński

→ Śle­mień


SJP.pl

Patrz:

Ślemień

ślemię

po­zio­my ele­ment za­mo­co­wa­ny w oścież­ni­cy, prze­dzie­la­ją­cy skrzy­dła okien­ne w oknach wie­lo­po­zio­mo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bud. ele­ment kon­struk­cji drew­nia­ne­go dachu so­cho­we­go: po­zio­ma belka opar­ta o roz­wid­le­nie soch, o którą za­cze­pia się klu­czy­ny

Wiktionary

Śle­mię – okre­śle­nie o kilku zna­cze­niach:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕlɛ̃mʲjɛ, AS: ślẽmʹi ̯e

Wiktionary


ślep

(zwy­kle w lm - śle­pia) śle­pie; śli­pie; ślip;
1. zwie­rzę­ce oko;
2. po­spo­li­cie: ludz­kie oko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zwie­rzę­ce oko

 (1.2) pot. ludz­kie oko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlɛp, AS: ślep

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepie n., ślepota ż., ślepiota ż., ślepy m., ślepak m., ślepień m., ślepica ż., ślepik m., ślepcowate nmos., ślepnięcie n., oślepnięcie n., oślepianie n., oślepienie n.

:: zdrobn. ślepek m.

 czas. ślepnąć ndk., ślepić ndk., oślepnąć dk., oślepiać ndk., oślepić dk.

 przym. ślepy

 przysł. ślepo

Wiktionary


ślepa

1. po­zba­wio­ny wzro­ku; ociem­nia­ły, nie­wi­do­my;
2. o bar­dzo mło­dym zwie­rzę­ciu: je­szcze nie­wi­dzą­cy;
3. nie­ma­ją­cy wy­lo­tu, zam­knię­ty na końcu, np. ślepa ulicz­ka;
4. prze­no­śnie:
a) przy­pad­ko­wy, nie­spo­dzie­wa­ny, np. ślepy traf;
b) nie­pa­nu­ją­cy nad sobą, ro­bią­cy coś pod wpły­wem cze­goś;
c) o uczu­ciach, dzia­ła­niach: bę­dą­cy skut­kiem lub przy­czy­ną braku włas­ne­go zda­nia, włas­nej woli


SJP.pl


ślepak

1. po­gard­li­wie o źle wi­dzą­cym;
2. owad z ro­dzi­ny bąków;
3. nabój do salw ho­no­ro­wych, po­zo­ro­wa­nia strza­łu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chry­sops|ref=tak., ro­dzaj owada z ro­dzi­ny bą­ko­wa­tych;

 (1.2) ent. owad z ro­dza­ju śle­pak (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. wojsk. amu­ni­cja do broni pal­nej bez po­ci­sku

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) pot. po­gard. czło­wiek nie­wi­do­my lub źle wi­dzą­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlɛpak, AS: ślepak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepięta nmos., ślepiec m., ślepie n., ślep m., ślepota ż., ślepucha ż., ślepiota ż., ślepy m., ślepień m., ślepica ż., ślepik m., ślepcowate nmos., ślepnięcie n., oślepnięcie n., oślepianie n., oślepienie n.

 czas. ślepić ndk., ślepnąć ndk., oślepnąć dk., oślepiać ndk., oślepić dk.

 przym. ślepy, ślepawy

 przysł. ślepo, na ślepo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) ślepy nabój, amunicja ćwiczebna

Wiktionary


ślepawość

→ śle­pa­wy; śle­po­wa­tość


SJP.pl


ślepawy

po­tocz­nie: ma­ją­cy słaby wzrok; śle­po­wa­ty


SJP.pl


ślepcowate

ro­dzi­na gry­zo­ni


SJP.pl

Ślep­co­wa­te, ślep­ce (Spa­la­ci­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z rzędu gry­zo­ni (Ro­den­tia), kla­sy­fi­ko­wa­na także jako po­dro­dzi­na my­szo­wa­tych.

Tryb życia i roz­mie­szcze­nie ge­o­gra­ficz­ne.

Ślep­ce pro­wa­dzą po­dziem­ny tryb życia. Za­miesz­ku­ją ob­sza­ry śró­dziem­no­mor­skie Bli­skie­go Wscho­du i Afry­kę, a na pół­noc­nym za­cho­dzie za­się­gu Węgry, Buł­ga­rię, te­re­ny daw­nej Ju­go­sła­wii, Ru­mu­nię i Ukra­i­nę.

Wikipedia


ślepcowaty

o ce­chach ślep­co­wa­tych (ro­dzi­na gry­zo­ni)


SJP.pl


ślepczyk

zwy­cza­jo­wa nazwa kilku ga­tun­ków lub pod­ga­tun­ków śle­pych ryb ja­ski­nio­wych


SJP.pl


ślepek

pie­szczot­li­wie: oko czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrob­nie­nie od: ślep

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlɛpɛk, AS: ślepek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepięta nmos., ślep, ślepie, ślepko, ślipek, ślipko

Wiktionary


śleper

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pra­cow­nik nie­wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. górn. gór­nik ła­do­wacz

Wiktionary


ślepiaty

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. róż­no­ko­lo­ro­wy

Wiktionary


ślepiać

daw­niej: śle­pić, wy­śle­piać się;
1. wpa­try­wać się w coś nie­zbyt wi­docz­ne­go przez dłuż­szy czas;
2. pa­trzeć upor­czy­wie i z wy­sił­kiem


SJP.pl


ślepica

słod­ko­wod­na larwa mi­no­gów o ciele wy­dłu­żo­nym, ro­ba­ko­wa­tym i słabo roz­wi­nię­tych oczach po­kry­tych skórą, ży­ją­ca w mule den­nym; ro­ba­czy­ca, wę­gor­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. larwa mi­no­goksz­tałt­nych;

Wiktionary

Śle­pi­ca (am­mo­co­e­tes) – larwa mi­no­goksz­tałt­nych zwana ina­czej wę­gor­ni­cą lub ro­ba­czy­cą, pod wie­lo­ma wzglę­da­mi róż­nią­ca się od osob­ni­ków do­ro­słych. Po­cząt­ko­wo zo­sta­ła opi­sa­na jako odręb­ny ga­tu­nek "Am­mo­co­e­tes bran­chia­lis", w wielu re­gio­nach Pol­ski na­zy­wa­ny śle­pi­cą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śle­pi­ce do me­ta­mor­fo­zy przy­stę­pu­ją w okre­sach let­nich, a samo prze­i­sto­cze­nie trwa 2–3 mie­sią­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepięta nmos., ślepiec m., ślepie n., ślep m., ślepota ż., ślepucha ż., ślepiota ż., ślepy m., ślepak m., ślepień m., ślepik m., ślepcowate nmos., ślepnięcie n., oślepnięcie n., oślepianie n., oślepienie n.

 czas. ślepić ndk., ślepnąć ndk., oślepnąć dk., oślepiać ndk., oślepić dk.

 przym. ślepy, ślepawy

 przysł. ślepo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) węgornica ż., robaczyca ż.

Wiktionary


ślepie

(zwy­kle w lm - śle­pia) ślep; ślip; śli­pie;
1. zwie­rzę­ce oko;
2. po­spo­li­cie: ludz­kie oko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) oko zwie­rzę­cia

 (1.2) pejor. oko czło­wie­ka

Wiktionary

Śle­pie (niem. "Schle­pien") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olec­kim, w gmi­nie Olec­ko.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Miej­sco­wość ta pow­sta­ła w 1567 roku, kiedy ksią­żę Al­brecht nadał pi­sa­rzo­wi zam­ko­we­mu w Stra­du­nach 5 włók z nad­wyż­ki w Gą­skach nad je­zio­rem Śle­pie po­mię­dzy Zaj­da­mi, Za­ty­ka­mi i Gą­ska­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak żyję i je­stem my­śli­wym, ta­kiej ćmy dia­bel­skiej wil­ków ze­bra­nej razem nie wi­dzia­łem nigdy; śle­pia ich bły­szcza­ły w gę­stej pu­szczy, jakby gwia­zdy rzu­co­ne z czar­ną chmu­rą na zie­mię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlɛpʲjɛ, AS: ślepʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepięta nmos., ślep mrz., ślepek m., ślepota ż., ślepiec m., śleptak m., ślepucha ż., ślepiota ż., ślepy m., ślepak m., ślepień m., ślepica ż., ślepik m., ślepcowate nmos., ślepnięcie n., oślepnięcie n., oślepianie n., oślepienie n.

 czas. śleptać, ślepnąć ndk., oślepnąć dk., oślepiać ndk., oślepić dk., ślepić ndk., ślepić się ndk.

 przym. ślepy, ślepawy

 przysł. ślepo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) oko; przest. ślep

Wiktionary


ślepiec

nie­wi­do­my


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nie­wi­do­my, ślepy męż­czyz­na

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. gry­zoń z ro­dzi­ny ślep­co­wa­tych;

Wiktionary

Śle­piec ("Spa­lax") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny ślep­ców (Spa­la­ci­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny ślep­co­wa­tych (Spa­la­ci­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj obok mnie prze­szedł śle­piec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlɛpʲjɛt͡s, AS: ślepʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepięta nmos., ślepie n., ślep m., ślepota ż., ślepiota ż., ślepy m., ślepak m., ślepień m., ślepica ż., ślepik m., ślepcowate nmos., ślepnięcie n., oślepnięcie n., oślepianie n., oślepienie n.

 czas. ślepnąć ndk., ślepić ndk., oślepnąć dk., oślepiać ndk., oślepić dk.

 przym. ślepy, ślepawy, półślepy

 przysł. ślepo, ślepawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślepy, niewidomy

Wiktionary


ślepień

po­tocz­nie:
1. o świet­le, słoń­cu itp.: przesz­ka­dzać w pa­trze­niu, ośle­piać;
2. wpa­try­wać się w coś ma­łe­go, nie­zbyt wi­docz­ne­go przez dłuż­szy czas, mę­cząc w ten spo­sób wzrok


SJP.pl


ślepik

śle­pik ró­żo­wiec - plusk­wiak rów­nos­krzy­dły z ro­dzi­ny bez­rąb­ko­wa­tych; sko­czek ró­ża­ny


SJP.pl


ślepior

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych


SJP.pl

Śle­pior ("Ga­di­cu­lus ar­gen­te­us") – ryba z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych (Ga­di­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Ga­di­cu­lus".

Wikipedia


ślepiota

mała, czar­na pszczo­ła z od­mia­ny wy­róż­nia­nej przez bart­ni­ków; śle­piot­ka


SJP.pl


ślepiotka

mała, czar­na pszczo­ła z od­mia­ny wy­róż­nia­nej przez bart­ni­ków; śle­pio­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pszcz. od­mia­na ma­łych, czar­nych pszczół

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślepiota

Wiktionary


ślepić

po­tocz­nie:
1. o świet­le, słoń­cu itp.: przesz­ka­dzać w pa­trze­niu, ośle­piać;
2. wpa­try­wać się w coś ma­łe­go, nie­zbyt wi­docz­ne­go przez dłuż­szy czas, mę­cząc w ten spo­sób wzrok


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­śle­pić, wy­śle­pić)

 (1.1) wy­si­lać wzrok; dłu­gotr­wa­le wpa­try­wać się

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ośle­pić)

 (2.1) razić oczy, utrud­nia­jąc pa­trze­nie

 (2.2) przest. wy­zu­wać z roz­trop­no­ści

 (2.3) daw. po­zba­wiać wzro­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepienie n., ślep mrz., ślepak mzw./mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gapić się, wpatrywać się, wyślepiać

 (2.1-3) oślepiać

Wiktionary


ślepię

po­tocz­nie:
1. o świet­le, słoń­cu itp.: przesz­ka­dzać w pa­trze­niu, ośle­piać;
2. wpa­try­wać się w coś ma­łe­go, nie­zbyt wi­docz­ne­go przez dłuż­szy czas, mę­cząc w ten spo­sób wzrok


SJP.pl


ślepięta

pie­szczot­li­wie: oczy czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia; ślep­ka, ślep­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. pieszcz. oczy zwie­rzę­cia

 (1.2) książk. pieszcz. oczy czło­wie­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Azor wle­pił w pa­pu­gę śle­pię­ta i ani drgnął.

 (1.2) Od­chy­li­łem róg, a tu pa­trzy na mnie dwoje śle­piąt czar­niut­kich, jak pa­cio­recz­ki, i ot — taki dro­biazg śmie­je się do mnie, i łapki wy­sta­wia — jak do matki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepek mrz., ślepko n., ślepa ż., ślepy mos., ślepota ż., ślepiec m., śleptak m., ślepak m., ślepucha ż., ślepie n., ślep m., ślepica ż., zaślepienie n., zaślepianie n., zaślepka ż., oślepianie n., śleputanie n., śleptanie n.

:: fż. ślepa ż.

 czas. ślepić ndk., oślepiać ndk., zaślepiać ndk., zaślepić dk., śleputać ndk., śleptać ndk.

 przym. ślepawy, zaślepiony

 ims. zaślepiony

 przysł. ślepo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślipięta

 (1.2) ślipięta

Wiktionary


ślepko

pie­szczot­li­wie o oku czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia; śle­pek


SJP.pl


ślepo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ślepy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak ślepo się za­ko­chał!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepięta nmos., ślepiec m., śleptak m., ślepie n., ślep m., ślepota ż., ślepucha ż., ślepiota ż., ślepy m., ślepak m., ślepień m., ślepica ż., ślepik m., ślepcowate nmos., ślepnięcie n., oślepnięcie n., oślepianie n., oślepienie n., ślepość ż.

 czas. ślepić ndk., ślepnąć ndk., oślepnąć dk., oślepiać ndk., oślepić dk.

 przym. ślepy, ślepawy

Wiktionary


ślepooki

rzad­ko: ma­ją­cy nie­wi­dzą­ce oczy; nie­wi­do­my


SJP.pl


ślepota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. utra­ta wzro­ku, nie­wi­dze­nie

 (1.2) przen. nie­do­strze­ga­nie fak­tów

 (1.3) pot. obraź. czło­wiek nie­wi­do­my lub taki, który cze­goś nie do­strze­ga

Wiktionary

Śle­po­ta – cał­ko­wi­te lub znacz­ne za­bu­rze­nie wi­dze­nia. Śle­po­ta może być

spo­wo­do­wa­na wa­da­mi oka lub cho­ro­ba­mi i usz­ko­dze­nia­mi na­tu­ry ne­u­ro­lo­gicz­nej lub me­cha­nicz­nej. Za­bu­rze­nie to może mieć cha­rak­ter na­by­ty (np. w wy­ni­ku usz­ko­dze­nia oczu) lub wro­dzo­ny (jako nie­do­roz­wój oka bę­dą­ce­go na­rzą­dem wzro­ku). Na świe­cie żyje około 45 mi­lio­nów ludzi nie­wi­do­mych i 269 mi­lio­nów z za­bu­rze­nia­mi wi­dze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śle­po­ta to naj­gor­sza rzecz jaka ją spot­ka­ła.

 (1.3) Patrz gdzie le­ziesz, śle­po­to!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlɛˈpɔta, AS: ślepota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepięta nmos., Ślepotka ż., ślepiec m., śleptak m., ślepie n., ślep m., ślepiota ż., ślepy m., ślepak m., ślepień m., ślepica ż., ślepik m., ślepcowate nmos., ślepnięcie n., oślepnięcie n., oślepianie n., oślepienie n.

 czas. ślepnąć ndk., ślepić ndk., oślepnąć dk., oślepiać ndk., oślepić dk.

 przym. ślepy, ślepawy

 przysł. ślepo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) klapki na oczach

 (1.1) niewidomy

Wiktionary


ślepotka

1. zdrob­nie­nie od: śle­po­ta;
2. śro­do­wi­sko­wo: wódka nie­wia­do­me­go, nie­le­gal­ne­go po­cho­dze­nia; meta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: śle­po­ta

 (1.2) pot. wódka z nie­le­gal­ne­go źró­dła

Wiktionary


ślepowaty

rzad­ko: ma­ją­cy słaby wzrok; śle­pa­wy


SJP.pl


ślepowidz

rzad­ko: śle­piec


SJP.pl


ślepowron

ro­dzaj ptaka z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śle­po­wron – ga­tu­nek ptaka bro­dzą­ce­go z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych
  • Śle­po­wron – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Śle­po­wron – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim

Wikipedia


ślepowroński

naz­wi­sko


SJP.pl


ślepość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ślepe; cecha tych, któ­rzy są ślepi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ślepy

 przysł. ślepo

Wiktionary


ślepsko

ek­spre­syw­nie: oko czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia


SJP.pl


śleptak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. ktoś o sła­bym wzro­ku

 (1.2) reg. czło­wiek skłon­ny do pła­czu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ślepy

 rzecz. ślepięta nmos., ślepie n., ślepy, ślepota

 czas. śleputać, śleptać

 przysł. ślepo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) śliptak, beksa

Wiktionary


śleptanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ślep­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śleptać ndk.

 przym. ślepy

 rzecz. ślepy mos., ślepięta nmos.

Wiktionary


śleptać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pła­kać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepięta nmos., ślepy mos., śleptanie n., śleptak m., ślepie

 przym. ślepy

Wiktionary


ślepuch

1. po­tocz­nie: męż­czyz­na sła­bo­wi­dzą­cy lub nie­do­strze­ga­ją­cy cze­goś; śle­pak;
2. nie­du­ży wąż ży­ją­cy pod zie­mią; śle­pu­cha;
3. po­tocz­nie: śle­pie - oko zwie­rzę­cia;
4. mak, któ­re­go głów­ki za­wie­ra­ją­ce na­sio­na się nie ot­wie­ra­ją; ślepy mak


SJP.pl


ślepucha

1. po­tocz­nie: ko­bie­ta sła­bo­wi­dzą­ca lub nie­do­strze­ga­ją­ca cze­goś;
2. nie­du­ży wąż ży­ją­cy pod zie­mią; śle­puch;
3. re­gio­nal­nie: kura


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. gwara. zło­dziej­ska kura

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlɛˈpuxa, AS: ślepuχa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ślepy

 rzecz. ślepie n., ślepak mos./mzw.

Wiktionary


ślepuchowate

ro­dzi­na węży łu­sko­no­śnych; węże ślepe


SJP.pl

Śle­pu­cho­wa­te, węże ślepe (Typh­lo­pi­dae) – ro­dzi­na węży na­le­żą­ca do na­dro­dzi­ny Typh­lo­po­i­dea z rzędu łu­sko­no­śnych (Squ­a­ma­ta). Na­le­ży do niej ponad 280 ga­tun­ków węży.

Wikipedia


ślepuchowaty

o ce­chach śle­pu­cho­wa­tych (ro­dzi­na węży)


SJP.pl


ślepuchowo

Śle­pu­cho­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie obor­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki.

Wikipedia


ślepuszonka

gry­zoń z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


SJP.pl

Śle­pu­szon­ka ("El­lo­bius") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny kar­czow­ni­ków (Ar­vi­co­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Wikipedia


śleputanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śle­pu­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śleputać ndk.

 przym. ślepy

 rzecz. ślepy mos., ślepięta nmos.

Wiktionary


śleputać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Cie­cha­nów. robić coś po omac­ku

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ślepy

 rzecz. ślepięta nmos., śleputanie n., ślepy, śleptak

Wiktionary


ślepy

męż­czyz­na po­zba­wio­ny wzro­ku; śle­piec; nie­wi­do­my (w uży­ciu rze­czow­ni­ka)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie może wi­dzieć; który stra­cił wzrok

 (1.2) taki, który nie ma na­rzą­du wzro­ku

 (1.3) zam­knię­ty na stałe, bez wyj­ścia

 (1.4) przen. taki, który nie zważa, nie zwra­ca uwagę na oto­cze­nie albo oko­licz­no­ści

 (1.5) taki, który cze­goś nie do­strze­ga

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. osoba ślepa (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bela II stał się ślepy z po­le­ce­nia swo­je­go stry­ja.

 (1.3) Ta droga pro­wa­dzi do śle­pe­go za­uł­ka.

 (1.5) Ależ ja byłem ślepy.

 (2.1) Jakiś ślepy prze­szedł obok mnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlɛpɨ, AS: ślepy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślepota ż., ślepiec m., śleptak m., ślepak m., ślepucha ż., ślepie n., ślep m., ślepica ż., zaślepienie n., zaślepianie n., zaślepka ż., oślepianie n., śleputanie n., śleptanie n.

:: fż. ślepa ż.

 czas. oślepnąć, ślepić ndk., oślepiać ndk., zaślepiać ndk., zaślepić dk., śleputać ndk., śleptać ndk.

 przym. ślepawy, zaślepiony

 ims. zaślepiony

 przysł. ślepo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niewidomy, ociemniały

 (1.3) zaślepiony

 (2.1) niewidomy, ślepiec, ociemniały

Wiktionary


ślesicki

naz­wi­sko


SJP.pl


ślesin

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Śle­sin – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Śle­sin.

Do 1954 roku sie­dzi­ba gminy Sła­wo­sze­wek. Mia­sto bi­skup­stwa poz­nań­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ło w po­wie­cie ko­niń­skim wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


ślesinianin

miesz­ka­niec Śle­si­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ślesinianka

miesz­kan­ka Śle­si­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ślesiński

→ Śle­sin


SJP.pl

Patrz:

Ślesin

śleszowice

Śle­szo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie su­skim, w gmi­nie Zem­brzy­ce, na pół­noc od Su­chej Be­skidz­kiej, po­ło­żo­na w do­li­nie Tar­naw­ki, mię­dzy Tar­na­wą Dolną (na wscho­dzie) i Tar­na­wą Górną (na za­cho­dzie), w Be­ski­dzie Małym.

In­te­gral­ne czę­ści wsi Śle­szo­wi­ce: Bła­chów­ka, Bo­gu­niów­ka, Ka­de­lów­ka, Ku­dziów­ka, Mły­ni­ca, Na Pie­kle, Na Sta­wach, Pio­ru­nów­ka, Plu­tów­ka, Pod Górą, Po­tocz­ki, Ró­wie­niec, Sło­tów­ka, Strzę­pek, Śmie­chów­ka, U Dudy, Wier­chy, Za Mie­dzą, Za Po­to­kiem

Wikipedia


śleszyński

naz­wi­sko


SJP.pl


ślewiński

naz­wi­sko


SJP.pl


śleziak

naz­wi­sko


SJP.pl


śleżyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. wi­leń­ski kresy. cia­stecz­ko z do­dat­kiem maku przy­rzą­dza­ne na Wi­gi­lię na Wi­leń­szczyź­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­go­to­wa­nie śle­ży­ków jest cza­so­chłon­ne.

Wiktionary


ślicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w ślicz­ny spo­sób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ślicz­nie dziś wy­glą­dasz, Emil­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlʲit͡ʃʲɲɛ, AS: ślʹičʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliczność ż., ślicznotka ż.

 przym. śliczny, śliczniutki

 przysł. śliczniutko, prześlicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pięknie, urodziwie, ładnie

Wiktionary


śliczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ślicz­nie


SJP.pl


śliczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ślicz­ny


SJP.pl


śliczniuchny

zdrob­nie­nie od: ślicz­ny; ślicz­niu­teń­ki, ślicz­niut­ki, ślicz­niu­si


SJP.pl


śliczniusi

zdrob­nie­nie od: ślicz­ny; ślicz­niu­teń­ki, ślicz­niut­ki, ślicz­niuch­ny


SJP.pl


śliczniuteńki

zdrob­nie­nie od: ślicz­ny; ślicz­niut­ki, ślicz­niu­si, ślicz­niuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: ślicz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕlʲit͡ʃʲɲuˈtɛ̃ɲci, AS: ślʹičʹńutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śliczny

Wiktionary


śliczniutki

zdrob­nie­nie od: ślicz­ny; ślicz­niu­teń­ki, ślicz­niu­si, ślicz­niuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: ślicz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlʲit͡ʃʲˈɲutʲci, AS: ślʹičʹńutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. ślicznie, śliczniutko

 przym. śliczny

 rzecz. ślicznotka ż.

Wiktionary


ślicznota

pię­kno­ta, pię­kność; po­tocz­nie:
1. ślicz­na, pię­kna ko­bie­ta; ślicz­not­ka, pię­knot­ka;
2. coś ślicz­ne­go, pię­kne­go


SJP.pl


ślicznotka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pieszcz. bar­dzo ładna ko­bie­ta

Wiktionary

Ślicz­not­ka (ang. "Pret­ty Baby") – ame­ry­kań­ski film hi­sto­rycz­ny z 1978 roku w re­ży­se­rii Lo­u­i­sa Malle’a. Zdję­cia krę­co­no w Nowym Or­le­a­nie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕlʲit͡ʃˈnɔtka, AS: ślʹičnotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliczność ż., ślicznota ż.

 czas. ślicznieć

 przym. śliczny, śliczniutki, śliczniuchny

 przysł. ślicznie, śliczniutko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pięknotka, piękność, bogini, gracja, krasawica

Wiktionary


śliczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ślicz­ne; cecha tych, któ­rzy są ślicz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślicznotka ż.

 przym. śliczny

 przysł. ślicznie

Wiktionary


śliczny

odz­na­cza­ją­cy się ślicz­no­tą


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest ładny, miły dla zmy­słów; uro­czy, wzbu­dza­ją­cy po­zy­tyw­ne emo­cje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ślicz­ne córki na­u­czy­cie­la śpie­wa­ły do wtóru oj­cow­skim skrzyp­kom. Star­szej, Pe­la­gii, prze­lot­nej sym­pa­tii (bo czo­ło­wą adre­sat­ką „tęs­knot” gim­naz­ja­li­stów była panna Olim­pia Drwę­ska, o iście olim­pij­skiej uro­dzie), wpi­sał 19-letni Janek w imion­nik dwa wier­sze „Bądź silną i mężną”, „Bądź Polką”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlʲit͡ʃnɨ, AS: ślʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliczność ż., ślicznotka ż.

 przym. śliczniutki, śliczniuteńki

 przysł. ślicznie, śliczniutko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cudny, cudowny, uroczy, piękny, ładny, słodki

Wiktionary


śliga

śliga ap­te­kar­ska - ja­szczur­ka z ro­dzi­ny scyn­ko­wa­tych; scynk ap­te­kar­ski


SJP.pl


ślimaciara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. mi­ło­śnicz­ka śli­ma­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślimak m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślimacza mama, ślimaciarka

Wiktionary


ślimaczarz

stę­pień śli­ma­czarz - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny bie­ga­czo­wa­tych


SJP.pl


ślimaczek

zdrob­nie­nie od: śli­mak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: śli­mak

 (1.2) mały śli­mak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­zdep­ta­łeś śli­macz­ka, który spadł z li­ścia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślimak mzw., ślimacznica ż.

 przym. ślimaczy

 czas. ślimaczyć się

Wiktionary


ślimacznica

de­ko­ra­cyj­ny motyw w kształ­cie spi­ra­li lub zwoju; wo­lu­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. zawój ozdob­ny na gło­wi­cy słupa m.in. w po­rząd­ku joń­skim i ko­rync­kim

 (1.2) fiz. w przy­rzą­dzie elek­trycz­nym: cewka, szpul­ka

 (1.3) techn. ele­ment kon­struk­cyj­ny o kształ­cie he­li­sy słu­żą­cy do prze­su­wa­nia cze­goś, np. mlewa w mły­nie, śnie­gu w pługu śnież­nym

 (1.4) ele­ment prze­kład­ni śli­ma­ko­wej o kształ­cie he­li­sy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śli­macz­ni­ca (tech­ni­ka) – ele­ment prze­kład­ni śli­ma­ko­wej
  • śli­macz­ni­ca (ar­chi­tek­tu­ra) – ele­ment de­ko­ra­cyj­ny ina­czej wo­lu­ta

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɕlʲĩmat͡ʃʲˈɲit͡sa, AS: ślʹĩmačʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślimak m., ślimaczek m.

 czas. ślimaczyć się ndk.

 przym. ślimaczy, ślimakowy, ślimakowaty

 przysł. ślimaczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) woluta, wężownica, zawój, zawoik

 (1.3) szneka

Wiktionary


ślimaczy

do­ty­czą­cy śli­ma­ka, wła­ści­wy śli­ma­ko­wi, po­dob­ny do śli­ma­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, jak u śli­ma­ka; zwią­za­ny ze śli­ma­kiem, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla śli­ma­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlʲĩˈmat͡ʃɨ, AS: ślʹĩmačy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślimak m., ślimaczek m., ślimacznica ż.

 czas. ślimaczyć się

 przym. ślimakowy, ślimakowaty

 przysł. ślimaczo

Wiktionary


ślimak

1. mię­czak o asy­me­trycz­nym ciele, z wy­o­dręb­nio­ną głową, nogą i wor­kiem trze­wio­wym, po­kry­ty ślu­zem, zwy­kle osło­nię­ty spi­ral­ną musz­lą;
2. przed­miot, motyw de­ko­ra­cyj­ny lub część urzą­dze­nia, któ­re­go kształt przy­po­mi­na musz­lę śli­ma­ka;
3. droga w kształ­cie spi­ra­li;
4. część ucha środ­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ro­dzaj bar­dzo roz­po­wszech­nio­ne­go mię­cza­ka;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) anat. część ucha wew­nętrz­ne­go ssa­ków;

 (2.2) urb. trakt ko­mu­ni­ka­cyj­ny spi­ral­nie po­ko­nu­ją­cy róż­ni­cę wy­so­ko­ści

 (2.3) ar­chit. motyw de­ko­ra­cyj­ny w kształ­cie spi­ral­nie skrę­co­nej musz­li śli­ma­ka (1.1)

 (2.4) rzem. muz. ozdob­ne za­koń­cze­nie szyj­ki in­stru­men­tu smycz­ko­we­go

 (2.5) techn. ele­ment prze­kład­ni śli­ma­ko­wej;

 (2.6) kulin. pa­pa­tacz; słod­ki wy­piek z cia­sta pół­fran­cu­skie­go w kształ­cie okrą­głej, spi­ral­nie zwi­nię­tej musz­li

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) pot. obraź. ktoś, kto po­wo­li się po­ru­sza lub po­wol­nie wy­ko­nu­je swoją pracę, albo ogól­nie jest po­wol­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śli­mak – w ana­to­mii: część ucha wew­nętrz­ne­go ssa­ków
  • śli­ma­ki – gro­ma­da mię­cza­ków
  • trakt ko­mu­ni­ka­cyj­ny spi­ral­nie po­ko­nu­ją­cy róż­ni­cę wy­so­ko­ści, np. na skrzy­żo­wa­niach wie­lo­po­zio­mo­wych
  • ele­ment prze­kład­ni śli­ma­ko­wej
  • ele­ment prze­no­śni­ka śru­bo­we­go
  • motyw de­ko­ra­cyj­ny w kształ­cie spi­ral­nie skrę­co­nej musz­li
  • ozdob­ne za­koń­cze­nie szyj­ki in­stru­men­tu smycz­ko­we­go
  • Śli­mak – skała wspi­nacz­ko­wa w Za­stud­niu na Wy­ży­nie Czę­sto­chow­skiej
  • Śli­mak – wznie­sie­nie mo­re­no­we w Gdań­sku, na te­re­nie Trój­miej­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go
  • Sta­ni­sław Śli­mak – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
  • Ma­ciej „Śli­mak” Sta­ro­sta – per­ku­si­sta ze­spo­łu Acid Drin­kers
  • Józef Śli­mak, bo­ha­ter no­we­li „Pla­ców­ka” Bo­le­sła­wa Prusa, aneg­do­tycz­ny obroń­ca oj­co­wiz­ny przed za­ku­sa­mi ko­lo­ni­za­to­rów nie­miec­kich; w aspek­cie fa­bu­ły po­rów­ny­wa­ny do bi­blij­ne­go Hioba. Inni bo­ha­te­ro­wie po...

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śli­ma­ki sta­no­wią naj­licz­niej­szą grupę mię­cza­ków.

 (1.1) Asia, prze­cho­dząc przez ulicę, na­dep­nę­ła na sko­ru­pę ze śli­ma­kiem.

 (2.1) Śli­mak wy­peł­nio­ny jest pły­nem, który prze­mie­szcza się pod wpły­wem drgań.

 (2.2) Na­le­ży zje­chać w prawo śli­ma­kiem w dół.

 (2.6) Po­pro­szę śli­ma­ka z bu­dy­niem wa­ni­lio­wym i ro­dzyn­ka­mi.

 (3.1) Nie lubię two­je­go chło­pa­ka – strasz­ny z niego śli­mak.

 (3.1) Wiesz, spóź­ni­łam się, bo prze­de mną taki śli­mak je­chał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlʲĩmak, AS: ślʹĩmak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślimacznica ż., ślimaki lm nm., ślimakowate lm nm.

:: zdrobn. ślimaczek m.

 czas. ślimaczyć się ndk.

 przym. ślimaczy, ślimakowy, ślimakowaty, ślimakożerny

 przysł. ślimaczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ślimik

 (2.3) woluta, ślimacznica

Wiktionary


ślimaki

jedna z naj­licz­niej­szych gro­mad mię­cza­ków; brzu­cho­no­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ga­stro­po­da|Cu­vier|ref=tak., gro­ma­da mię­cza­ków wy­stę­pu­ją­ca w wo­dzie i na lą­dzie;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: śli­mak

Wiktionary

Śli­ma­ki, brzu­cho­no­gi (Ga­stro­po­da, z gr. "ga­ster" – brzuch + "pous" – noga) – jedna z naj­licz­niej­szych i naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­nych gro­mad mię­cza­ków, za­li­cza­na nie­kie­dy do pod­ty­pu musz­low­ce.

Śli­ma­ki ko­pal­ne spo­ty­ka się już w war­stwach wczes­no­kam­bryj­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­wię­cej śli­ma­ków dra­pież­nych wy­stę­pu­je wśród ga­tun­ków mor­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślimak mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzuchonogi

Wiktionary


ślimakobrzeżek

ro­dzaj mchu z ro­dzi­ny pło­ni­wo­wa­tych


SJP.pl

Śli­ma­ko­brze­żek ("Hil­per­tia" R.H. Zand.) – ro­dzaj mchu z ro­dzi­ny pło­ni­wo­wa­tych ("Pot­tia­ce­ae" Schimp.). Przed­sta­wi­cie­le wy­stę­pu­ją w Ka­na­dzie, Eu­ro­pie i Azji.

Wikipedia


ślimakojad

śli­ma­ko­jad czer­wo­no­o­ki, śli­ma­ko­jad żół­to­o­ki - ga­tun­ki pta­ków z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych


SJP.pl


ślimakowate

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem musz­lę śli­ma­ka;
2. po­tocz­nie: nie­do­łęż­ny, nie­zdar­ny, śla­ma­zar­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|He­li­ci­dae|Ra­fi­nes­que|ref=tak., ro­dzi­na lą­do­wych śli­ma­ków płu­co­dysz­nych z rzędu trzon­ko­ocz­nych;

Wiktionary

Śli­ma­ko­wa­te (He­li­ci­dae) – ro­dzi­na lą­do­wych śli­ma­ków płu­co­dysz­nych z rzędu trzon­ko­ocz­nych (Sty­lom­ma­top­ho­ra), obej­mu­ją­ca naj­więk­sze osko­ru­pio­ne śli­ma­ki Eu­ro­py. Za­li­czo­no do niej ponad 50 ro­dza­jów śli­ma­ków o dużym zróż­ni­co­wa­niu kształ­tu i ubar­wie­nia musz­li.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śli­ma­ko­wa­te żyją kilka do kil­ku­na­stu lat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślimak mzw.

Wiktionary


ślimakowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem musz­lę śli­ma­ka;
2. po­tocz­nie: nie­do­łęż­ny, nie­zdar­ny, śla­ma­zar­ny


SJP.pl


ślimakożerny

przy­miot­nik

 (1.1) ży­wią­cy się śli­ma­ka­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕlʲĩmakɔˈʒɛrnɨ, AS: ślʹĩmakožerny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślimak mos./mrz./mzw.

Wiktionary


ślimakówka

śli­ma­ków­ka pom­ro­wik - ga­tu­nek ćmy


SJP.pl


ślimik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zool. śli­mak

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. pot. przen. nie­zda­ra

Wiktionary


ślimtać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pła­kać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ślompać

Wiktionary


ślina

przez­ro­czy­sta, płyn­na sub­stan­cja za­wie­ra­ją­ca en­zy­my tra­wien­ne, wy­dzie­la­na przez gru­czo­ły śli­no­we do jamy ust­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. płyn­na wy­dzie­li­na wyt­wa­rza­na w ustach;

Wiktionary

Ślina (łac. "sa­li­va") – płyn pro­du­ko­wa­ny przez gru­czo­ły śli­no­we zwie­rząt i spły­wa­ją­cy do ich jamy gę­bo­wej. Za­wie­ra czę­sto rów­nież wy­dzie­li­ny in­nych gru­czo­łów (na przy­kład jad), prze­sięk su­ro­wi­cy krwi, płyn dzią­sło­wy, reszt­ki po­kar­mo­we, ko­mór­ki (mię­dzy in­ny­mi złu­szczo­ny na­bło­nek, ko­mór­ki ukła­du od­por­no­ścio­we­go), bak­te­rie, wi­ru­sy i grzy­by wraz z ich me­ta­bo­li­ta­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W śli­nie za­war­ty jest enzym, który roz­kła­da cukry już w jamie ust­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlʲĩna, AS: ślʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślinienie n., śliniak m., śliniaczek m., ślinianka ż., ślinik m., ślinkowate lm.

:: zdrobn. ślinka ż.

 czas. ślinić ndk., obślinićdk., uślinić dk., poślinić dk., zaślinić dk.

 przym. ślinowy, śliniankowy, obśliniony, ośliniony, zaśliniony, pośliniony, ślinopędny

Wiktionary


śliniaczek

zdrob­nie­nie od: śli­niak (ka­wa­łek ma­te­ria­łu lub pla­sti­ku za­kła­da­ny małym dzie­ciom pod brodą, aby nie po­bru­dzi­ły się pod­czas je­dze­nia)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od śli­niak

 (1.2) osło­na z ma­te­ria­łu lub pla­sti­ku kła­dzio­na małym dzie­ciom pod brodę

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ma­ry­sia za­ło­ży­ła Ka­zio­wi śli­nia­czek w kwia­tusz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliniak m., ślina ż.

Wiktionary


śliniaczkowy

→ śli­nia­czek


SJP.pl

Patrz:

śliniaczek

śliniak

ka­wa­łek ma­te­ria­łu lub pla­sti­ku za­kła­da­ny małym dzie­ciom pod brodą, aby nie po­bru­dzi­ły się pod­czas je­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) osło­na z ma­te­ria­łu lub pla­sti­ku kła­dzio­na małym dzie­ciom pod brodę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nia­nie za­kła­da­ją bo­ba­som śli­nia­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślina ż.

:: zdrobn. śliniaczek m.

Wiktionary


śliniakowy

→ śli­niak


SJP.pl

Patrz:

śliniak

ślinianka

gru­czoł śli­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. na­rząd pro­du­ku­ją­cy ślinę

Wiktionary

Śli­nian­ka, gru­czoł śli­no­wy (łac. "glan­du­la sa­li­va­lis" l.mn. "glan­du­lae sa­li­va­les") – gru­czoł po­ło­żo­ny w przed­niej czę­ści ukła­du po­kar­mo­we­go, wyt­wa­rza­ją­cy ślinę, która za­wie­ra en­zy­my tra­wien­ne słu­żą­ce do wstęp­nej fazy tra­wie­nia, a u niek­tó­rych ga­tun­ków także tok­sy­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śli­nian­ki są ważne w pro­ce­sie tra­wie­nia i utrzy­ma­nia wil­got­no­ści jamy ust­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślina ż.

 przym. śliniankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruczoł ślinowy

Wiktionary


śliniankowy

→ śli­nian­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze śli­nian­ką, do­ty­czą­cy śli­nian­ki

Wiktionary

Patrz:

ślinianka

Powiązane:

 rzecz. ślina ż., ślinianka ż.

Wiktionary


ślinienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śli­nić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlʲĩˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: ślʹĩńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ślinić

 rzecz. ślina ż., ślinka ż.

Wiktionary


ślinik

śli­mak płu­co­dysz­ny z ro­dzi­ny śli­ma­ków (Arion), za­miesz­ku­ją­cy głów­nie Eu­ro­pę; arion


SJP.pl


śliniki

śli­mak płu­co­dysz­ny z ro­dzi­ny śli­ma­ków (Arion), za­miesz­ku­ją­cy głów­nie Eu­ro­pę; arion


SJP.pl


ślinikowate

o ce­chach śli­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na śli­ma­ków)


SJP.pl

Śli­ni­ko­wa­te, śli­ni­ki (Ario­ni­dae) – ro­dzi­na na­gich śli­ma­ków trzon­ko­ocz­nych (Sty­lom­ma­top­ho­ra), po­dob­nych do pom­ro­wio­wa­tych, od któ­rych zew­nętrz­nie róż­nią się po­ło­że­niem ot­wo­ru od­de­cho­we­go oraz obec­no­ścią, po­ło­żo­nej nad tylną kra­wę­dzią stopy, trój­kąt­nej jamki gro­ma­dzą­cej śluz.

Wikipedia


ślinikowaty

o ce­chach śli­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na śli­ma­ków)


SJP.pl


ślinić

1. po­kry­wać, zwil­żać śliną; ośli­niać;
2. śli­nić się -
a) bru­dzić się włas­ną śliną;
b) po­tocz­nie: ca­ło­wać się; lizać się;
c) po­tocz­nie: ot­war­cie oka­zy­wać chęć na coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) zwil­żać śliną

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny śli­nić się (dk. brak)

 (2.1) bru­dzić się włas­ną śliną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie lubię śli­nić znacz­ków na listy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlʲĩɲit͡ɕ, AS: ślʹĩńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślina ż., ślinka ż., ślinienie n.

 przym. ślinowy

 czas. naślinić dk., obślinić dk., poślinić dk., zaślinić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lizać

Wiktionary


ślinka

zdrob­nie­nie od: ślina


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ślina

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A jed­nak żo­łą­dek mu się skrę­ca i ślin­ka na­pły­wa do ust na wspom­nie­nie prze­pysz­nych sło­dy­czy z po­przed­nie­go dnia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślina ż., ślinienie n.

 czas. ślinić ndk.

 przym. ślinowy

Wiktionary


ślinkowy

→ ślin­ka


SJP.pl

Patrz:

ślinka

ślinogorz

daw­niej: silne za­pa­le­nie gar­dła


SJP.pl


ślinotok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. nad­mier­ne wy­dzie­la­niem śliny z ust

Wiktionary

Śli­no­tok – nad­mier­ny wy­ciek śliny z jamy ust­nej spo­wo­do­wa­ny za­bu­rze­nia­mi po­ły­ka­nia, pro­ble­ma­mi z utrzy­ma­niem śliny w jamie ust­nej lub jej nad­pro­duk­cją przez gru­czo­ły śli­no­we (śli­nian­ki).

Wikipedia


ślinotwórczy

ma­ją­cy zdol­ność wyt­wa­rza­nia śliny


SJP.pl


ślinowy

1. → ślina;
2. gru­czoł śli­no­wy - gru­czoł wy­dzie­la­ją­cy ślinę; śli­nian­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od: ślina

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlʲĩˈnɔvɨ, AS: ślʹĩnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślina, ślinka

 czas. ślinić

Wiktionary


ślip

(zwy­kle w lm - śli­pia) ślep; śle­pie; śli­pie;
1. zwie­rzę­ce oko;
2. po­spo­li­cie: ludz­kie oko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. zwie­rzę­ce oko

 (1.2) przest. pejor. ludz­kie oko

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) — Ano, ale po czym poz­na­jesz, mała? — Bo wam tak śli­pie, jak ko­to­wi cho­dzom...

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślipie n., ślipko n., ślipięta lm nm.

 czas. ślipać ndk., ślipiać ndk., ślipieć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. ślep, ślepie, ślipie

Wiktionary


ślipanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śli­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ślipać ndk.

Wiktionary


ślipać

wpa­try­wać się w coś mało wi­docz­ne­go; wy­si­lać wzrok upor­czy­wym wpa­try­wa­niem się w coś; śli­pieć; śli­piać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wpa­try­wać się upor­czy­wie w coś

 (1.2) gwara. prze­stęp­cza: przy­my­kać oko, a dru­gim pa­trzeć na czu­bek swego nosa (znak roz­poz­naw­czy prze­stęp­ców)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślipanie n., ślip mrz., ślipięta nmos.

Wiktionary


ślipek

zdrob­nie­nie od: ślip


SJP.pl


ślipiać

wpa­try­wać się w coś mało wi­docz­ne­go; wy­si­lać wzrok upor­czy­wym wpa­try­wa­niem się w coś; śli­pieć; śli­pać


SJP.pl


ślipie

(zwy­kle w lm - śli­pia) śle­pie; ślep; ślip;
1. zwie­rzę­ce oko;
2. po­spo­li­cie: ludz­kie oko


SJP.pl


ślipieć

wpa­try­wać się w coś mało wi­docz­ne­go; wy­si­lać wzrok upor­czy­wym wpa­try­wa­niem się w coś; śli­pać; śli­piać


SJP.pl


ślipień

wpa­try­wać się w coś mało wi­docz­ne­go; wy­si­lać wzrok upor­czy­wym wpa­try­wa­niem się w coś; śli­pać; śli­piać


SJP.pl


ślipię

wpa­try­wać się w coś mało wi­docz­ne­go; wy­si­lać wzrok upor­czy­wym wpa­try­wa­niem się w coś; śli­pieć; śli­piać


SJP.pl


ślipięta

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. pieszcz. oczy zwie­rzę­cia

 (1.2) książk. pieszcz. oczy czło­wie­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślip mrz., ślipie n., ślipko n.

 czas. ślipać ndk., ślipiać ndk., ślipieć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. ślepięta

 (1.2) war. ślepięta

Wiktionary


ślipko

zdrob­nie­nie od: ślip; śli­pek


SJP.pl


ślips

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. kra­wat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jo ślip­sa nie nosza bez ty­dzień.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk binder, szlips

Wiktionary


ślipsko

zgru­bie­nie od: ślip, śli­pie


SJP.pl


ślipunder

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. osoba nie­spo­strze­gaw­cza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gapa

Wiktionary


śliski

1. ma­ją­cy gład­ką, czę­sto wil­got­ną po­wierzch­nię;
2. nie­pew­ny, ry­zy­kow­ny;
3. nie­przyz­wo­i­ty, za­wie­ra­ją­cy dwuz­nacz­ne aluz­je


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy gład­ką po­wierzch­nię nie da­ją­cą pra­wie zu­peł­nie tar­cia z in­ny­mi cia­ła­mi

 (1.2) przen. pot. mo­gą­cy stać się przy­czy­ną kło­po­tów

Wiktionary

Śli­ski – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie puł­tu­skim, w gmi­nie Za­to­ry. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Mał­go­rza­ty w Za­to­rach.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕlʲisʲci, AS: ślʹisʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślizgawka ż., ślizgawica ż., ślizganie n., śliskość

 przysł. ślisko

 czas. ślizgać się

Wiktionary


ślisko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) tak, że łatwo do­cho­dzi do śliz­ga­nia się

 (1.2) przen. będąc w sy­tu­a­cji nie­pew­nej, ry­zy­kow­nej, zdrad­li­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na chod­ni­ku po de­szczu jest bar­dzo śli­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślizgawka ż., ślizganie n., śliskość ż.

 przym. śliski

Wiktionary


śliskość

→ śli­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest śli­skie; cecha tych, któ­rzy są śli­scy

Wiktionary

Patrz:

śliski

Powiązane:

 rzecz. ślizg m., ślizgawka ż., ślizgawica ż., ślizganie n., poślizg m., wyślizganie n.

 czas. ślizgać ndk., wyślizgać dk.

 przym. śliski, poślizgowy

 przysł. ślisko

Wiktionary


śliwa

1. drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych
2. zgru­bie­nie od: śliw­ka
3. prze­no­śnie: si­niak, guz od ude­rze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. drze­wo owo­co­we;

 (1.2) spoż. duży, do­rod­ny owoc śliwy (1.1)

 (1.3) techn. drew­no śliwy (1.1)

 (1.4) pot. duży si­niak, guz lub obrzęk o fio­le­to­wym za­bar­wie­niu

 (1.5) uczn. pot. pod­bi­te oko, zwł. duży si­niak w oko­li­cy oka

Wiktionary

Śliwa ("Pru­nus" L.) – ro­dzaj krze­wów i drzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych ("Ro­sa­ce­ae" Juss). W obec­nie do­mi­nu­ją­cym, sze­ro­kim uję­ciu obej­mu­je ponad 200 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie umiar­ko­wa­nej i cie­płej pół­ku­li pół­noc­nej, przy czym od­mia­ny upraw­ne i ozdob­ne roz­po­wszech­nio­ne są na całym świe­cie. Do ro­dza­ju tego na­le­żą ga­tun­ki okre­śla­ne zwy­cza­jo­wy­mi naz­wa­mi jako: brzosk­wi­nia, cze­rem­cha, cze­re­śnia, la­u­ro­wi­śnia, mo­re­la, wi­śnia, śliwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­po­czy­wał w cie­niu śliwy.

 (1.2) Na stole le­ża­ły czte­ry śliwy i jedno jabł­ko.

 (1.5) Upa­dłem na kant szaf­ki i przez dwa ty­god­nie mia­łem śliwę pod okiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlʲiva, AS: ślʹiva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliweczka ż., śliwka ż., śliwowica ż., śliwówka ż.

 przym. śliwkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) śliwka

 (1.5) śliwka

Wiktionary


śliwczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


śliweczka

mała śliw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: śliw­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja­cu­siu, zjedz sobie śli­wecz­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlʲiˈvɛt͡ʃka, AS: ślʹivečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliwa ż., śliwka ż., śliwowica ż.

Wiktionary


śliwerski

naz­wi­sko


SJP.pl


śliwiak

naz­wi­sko


SJP.pl


śliwianka

ro­dzaj zupy owo­co­wej


SJP.pl


śliwica

wstę­gów­ka śli­wi­ca - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mrocz­ni­co­wa­tych


SJP.pl

Śli­wi­ca ( Nahm­ge­ist; dawn. Śli­wi­ce) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Rych­li­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie el­blą­skim.

Wikipedia


śliwice

wstę­gów­ka śli­wi­ca - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mrocz­ni­co­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śli­wi­ce – część mia­sta Ot­mu­chów
  • Śli­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Dłu­go­łę­ka
  • Śli­wi­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. tu­chol­skim, w gmi­nie Śli­wi­ce
  • Śli­wi­ce – osied­le w War­sza­wie w dziel­ni­cy Praga-Pół­noc
  • Śli­wi­ce – dawna nazwa wsi Śli­wi­ca w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Rych­li­ki
  • Śli­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ole­śnic­kim
  • Śli­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie pa­słęc­kim
  • Śli­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie tu­chol­skim
  • Śli­wi­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Śli­wi­cach, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim
  • Śli­wi­ce Ślą­skie – dawny przy­sta­nek ko­le­jo­wy, w Śli­wi­cach, w wo­je­wództ­wie opol­skim
  • Śli­wi­ca

Wikipedia


śliwicki

→ Śli­wi­ce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ali­cja Śli­wic­ka (ur. 2001) – pol­ska sza­chist­ka, mi­strzy­ni FIDE
  • Anna Śli­wic­ka (ur. 1936) – pol­ska fi­lo­log i pi­sar­ka
  • Bo­le­sław Śli­wic­ki (ur. 1966) – pol­ski poeta, pro­za­ik i pu­bli­cy­sta
  • Józef Śli­wic­ki (1867–1944) – pol­ski aktor i re­ży­ser
  • Piotr Śli­wic­ki (1841–1862) – pod­po­rucz­nik Armii Im­pe­rium Ro­syj­skie­go i spi­sko­wiec w War­sza­wie
  • Piotr Śli­wic­ki (ur. 1962) – pol­ski me­ne­dżer
  • Piotr Hia­cynt Śli­wic­ki (1705–1774) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, mi­sjo­narz
  • Śli­wi­ce – miej­sco­wość
  • Śli­wicz­ki – wieś bo­ro­wiac­ka w gmi­nie Śli­wi­ce
  • Śli­wiń­ski – naz­wi­sko

Wikipedia

Patrz:

Śliwice

śliwiec

drze­wo tro­pi­kal­ne z ro­dzi­ny na­ner­czo­wa­tych


SJP.pl

Śli­wiec, roz­pest­lin, spon­dia ("Spon­dias") – ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny na­ner­czo­wa­tych. Obej­mu­je 18 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji, na Ma­da­ga­ska­rze i w mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej czę­ści kon­ty­nen­tów ame­ry­kań­skich.

Wikipedia


śliwienica

bar­czat­ka śli­wie­ni­ca - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny bar­czat­ko­wa­tych


SJP.pl


śliwina

prze­sta­rza­łe: śliwa


SJP.pl


śliwiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Ef­fen­ber­ger-Śli­wiń­ski (1884–1950) – li­te­rat
  • An­drzej Śli­wiń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • An­to­ni Śli­wiń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Artur Śli­wiń­ski (1877–1953) – hi­sto­ryk
  • Ber­nard Śli­wiń­ski (1883–1941) – dok­tor praw
  • Bła­żej Śli­wiń­ski (ur. 1954) – hi­sto­ryk
  • Da­riusz Śli­wiń­ski (ur. 1976) – fo­to­graf
  • Fe­liks Śli­wiń­ski (ur. 1947) – lek­ko­at­le­ta
  • Hi­po­lit Śli­wiń­ski (1866–1932) – ar­chi­tekt
  • Jan Śli­wiń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ja­ro­sław Śli­wiń­ski (ur. 1939) – po­li­tyk i związ­ko­wiec
  • Józef Piotr Śli­wiń­ski (ur. 1947) – hi­sto­ryk

Wikipedia


śliwka

owoc śliwy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. owoc z dużą pest­ką ros­ną­cy na śli­wie

 (1.2) ogrod. pot. śliwa;

 (1.3) pot. przen. si­niak pod okiem

 (1.4) pot. przen. guz na czole od ude­rze­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śliw­ka – owoc śliwy; zo­bacz też śliw­ki su­szo­ne
  • śliw­ka chiń­ska – liczi chiń­skie, ga­tu­nek owo­co­wych drzew tro­pi­kal­nych
  • Śliw­ka – obraz Édouarda Ma­ne­ta
  • Śliw­ka – naz­wi­sko
  • Śliwa (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam na targu pół kilo śli­wek.

 (1.1) Ko­cha­nie, gdzie stoją te po­wi­dła ze śli­wek?

 (1.4) Na­bi­łam sobie śliw­kę na czole.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlʲifka, AS: ślʹifka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliwa ż., śliwówka ż., śliwowica ż.

:: zdrobn. śliweczka ż.

 przym. śliwkowy, śliwowicowy

Wiktionary


śliwkowo

przy­miot­nik od: śliw­ka


SJP.pl

Śliw­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie alek­san­drow­skim, w gmi­nie Wa­ga­niec.

Wikipedia


śliwkowy

przy­miot­nik od: śliw­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy śli­wek (drzew i owo­ców)

 (1.2) przy­rzą­dzo­ny ze śli­wek, z do­dat­kiem śli­wek

 (1.3) ma­ją­cy kolor doj­rza­łe­go owocu śliw­ki, ciem­no­fio­le­to­wy, fio­le­to­wy o czer­wo­na­wym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Mój nos był ko­lo­ru śliw­ko­we­go, grzbiet cały w cęt­kach, jak u hieny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlʲifˈkɔvɨ, AS: ślʹifkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliwka ż., śliwa ż., śliwowica ż., śliwówka ż.

Wiktionary


śliwkóweczka

owo­ców­ka śliw­kó­wecz­ka - szkod­nik od­po­wie­dzial­ny za ro­ba­czy­wie­nie śli­wek; owo­ców­ka śli­wó­wecz­ka


SJP.pl


śliwkówka

śli­wów­ka;
1. wódka słod­ka na śliw­kach
2. na­lew­ka śliw­ko­wa


SJP.pl


śliwnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śliw­ni­ca – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­my­skim, w gmi­nie Du­biec­ko
  • Śliw­ni­ca – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­my­skim, w gmi­nie Kra­si­czyn
  • Śliw­ni­ca – potok, lewy do­pływ Dro­ho­bycz­ki
  • Śliw­ni­ca – wieś w re­jo­nie sta­ro­sam­bor­skim ob­wo­du lwow­skie­go
  • Sliw­ni­ca

Wikipedia


śliwnik

sad śli­wo­wy


SJP.pl

Śliw­nik ( "Scha­den­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie ża­gań­skim, w gmi­nie Ma­ło­mi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


śliwodaktyl

drze­wo owo­co­we z Chin; per­sy­mo­na; kaki; he­ba­no­wiec


SJP.pl


śliwogłowy

alek­san­dret­ta śli­wo­gło­wa - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny papug wschod­nich


SJP.pl


śliwomorela

owoc bę­dą­cy wy­ni­kiem krzy­żów­ki śliwy i mo­re­li


SJP.pl


śliwowica

wy­traw­ny napój al­ko­ho­lo­wy ze sfer­men­to­wa­nych śli­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. wy­traw­na wódka na bazie sfer­men­to­wa­nych śli­wek;

Wiktionary

Śli­wo­wi­ca – wy­so­ko­pro­cen­to­wy (nie­kie­dy nawet ponad 70%), wy­traw­ny napój al­ko­ho­lo­wy, wy­pa­lan­ka, pro­du­ko­wa­na ze spe­cjal­nie do­bra­nych śli­wek wę­gie­rek. Zaz­wy­czaj śli­wo­wi­ca jest spo­ży­wa­na w po­sta­ci czy­stej, ale jak każdy silny napój al­ko­ho­lo­wy może być do­dat­kiem do drin­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sztu­ka pro­duk­cji śli­wo­wi­cy jest w tym re­gio­nie prze­ka­zy­wa­na z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕlʲivɔˈvʲit͡sa, AS: ślʹivovʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliwa ż., śliwka ż., śliweczka ż., śliwówka ż.

:: zdrobn. śliwowiczka

 przym. śliwkowy

Wiktionary


śliwowiec

ogoń­czyk śli­wo­wiec - motyl z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


SJP.pl


śliwowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Śli­wow­ski (forma żeń­ska: Śli­wow­ska; licz­ba mnoga: Śli­wow­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 1433 osoby, we­dług no­wszych, in­ter­ne­to­wych opar­ty da­nych licz­ba jest 1689. Naz­wi­sko po­cho­dzi od nazwy miej­sco­wej Śli­wo­wo (wieś w gmi­nie Rutki, w wo­je­wództ­wie pod­la­skim) i jest naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne w pół­noc­no-wschod­niej Pol­sce. W tym samym re­jo­nie można zna­leźć wa­rian­ty pi­sow­ni Sli­wow­ski/Sli­wow­ska.

Wikipedia


śliwowy

1. → śliwa;
2. ryj­ko­wiec śli­wo­wy - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych;
3. czy­reń śli­wo­wy - ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny szcze­ci­nia­ko­wa­tych;
4. por­dze­wiacz śli­wo­wy - ga­tu­nek roz­to­cza z ro­dzi­ny szpe­cie­lo­wa­tych, że­ru­ją­cy głów­nie na śli­wach;
5. mi­secz­nik śli­wo­wy - ga­tu­nek plusk­wia­ka z na­dro­dzi­ny czerw­ców


SJP.pl


śliwóweczka

owo­ców­ka śli­wó­wecz­ka - szkod­nik od­po­wie­dzial­ny za ro­ba­czy­wie­nie śli­wek; owo­ców­ka śliw­kó­wecz­ka


SJP.pl


śliwówka

śliw­ków­ka;
1. wódka słod­ka na śliw­kach
2. na­lew­ka śliw­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka na śliw­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­nieś z dołu jedną bu­tel­kę tej zesz­ło­rocz­nej śli­wów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliwa ż., śliwka ż., śliwowica ż.

 przysł. śliwkowy

 przym. śliwkowy

Wiktionary


śliz

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny pi­sko­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bar­ba­tu­la bar­ba­tu­la|ref=tak., ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny przyl­go­wa­tych;

Wiktionary


ślizg

1. ma­newr ma­ją­cy na celu utra­tę wy­so­ko­ści, po­le­ga­ją­cy na prze­chy­le­niu sa­mo­lo­tu na jedną stro­nę oraz na wy­chy­le­niu steru kie­run­ko­we­go w stro­nę prze­ciw­ną
2. dolna po­wierzch­nia narty


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ślizg – ma­newr w lot­nict­wie po­le­ga­ją­cy na usta­wie­niu osi po­dłuż­nej sa­mo­lo­tu lub szy­bow­ca pod pew­nym kątem (w pła­szczyź­nie po­zio­mej) w sto­sun­ku do wek­to­ra jego pręd­ko­ści po­wietrz­nej
  • ślizg – stan jed­nost­ki pły­wa­ją­cej, w któ­rym skła­do­wa dy­na­micz­na wy­po­ru prze­wa­ża nad skła­do­wą sta­tycz­ną
  • Ślizg (cza­so­pis­mo)
  • ślizg (Li­poph­rys pho­lis) – ga­tu­nek ryby
  • ślizg – ewo­lu­cja na de­sko­rol­ce
  • ślizg na ogon – fi­gu­ra akro­ba­cji lot­ni­czej
  • śliz­go­wa­te – ro­dzi­na ryb

Wikipedia


ślizgacz

pła­sko­den­na łódź mo­to­ro­wa, przy dużej pręd­ko­ści śliz­ga­ją­ca się po po­wierzch­ni wody


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śliz­gacz – część od­bie­ra­ka prądu bez­poś­red­nio współ­pra­cu­ją­ca z prze­wo­dem jezd­nym sieci trak­cyj­nej
  • Śliz­gacz – ro­dzaj łodzi mo­to­ro­wej
  • śliz­gacz – styk po­ten­cjo­me­tru

Wikipedia


ślizganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śliz­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślizg m., ślizgacz m., ślizgarz m., ślizgawka ż., ślizgawica ż., ślizgarka ż., ślizgarstwo n., śliskość ż., poślizgnięcie n., poślizg mrz.

 czas. ślizgać się, ślizgać ndk., pośliznąć dk., poślizg m.

 przym. śliski, poślizgowy

 przysł. ślisko

Wiktionary


ślizgawica

oblo­dze­nie grun­tu, na­wierzch­ni ulic, szos itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cien­ka war­stwa lodu na po­wierzch­ni na­wierzch­ni ulic

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na skut­ki śliz­ga­wi­cy nie trze­ba było długo cze­kać. Na gier­ków­ce dosz­ło do ka­ram­bo­lu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śliskość ż., ślizganie n., ślizgawka ż., ślizg m.

 przym. śliski

 czas. ślizgać, ślizgać się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gołoledź, szklanka

Wiktionary


ślizgawka

1. teren po­kry­ty lodem, słu­żą­cy do śliz­ga­nia się;
2. śliz­ga­nie się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teren po­kry­ty lodem uży­wa­ny do jazdy na łyż­wach dla przy­jem­no­ści

 (1.2) me­te­o­rol. go­ło­ledź, oblo­dzo­na po­wierzch­nia

 (1.3) pot. śliz­ga­nie się po oblo­dzo­nej jezd­ni lub chod­ni­ku

 (1.4) rzad. sztucz­ne lo­do­wi­sko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Korei mia­sta urzą­dza­ją dla miesz­kań­ców śliz­gaw­ki na za­marz­nię­tych sta­wach.

 (1.3) Wra­ca­jąc ze szko­ły mie­li­śmy nie­złą śliz­gaw­kę na chod­ni­ku przed ban­kiem.

 (1.4) Może zgu­bi­łaś czap­kę na śliz­gaw­ce albo w ga­le­rii?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślizganie n., ślizg mrz., ślizgacz mrz., ślizgawica ż., ślizgarka ż., ślizgarstwo n., śliskość ż., poślizgnięcie n., poślizg mrz.

 czas. ślizgać się, ślizgać ndk., pośliznąć dk.

 przym. śliski, poślizgowy

 przysł. ślisko

Wiktionary


ślizgawkowy

→ śliz­gaw­ka


SJP.pl

Patrz:

ślizgawka

ślizgać

prze­mie­szczać się po po­wierzch­ni ko­rzy­sta­jąc z ni­skiej siły tar­cia


SJP.pl


ślizgnąć

rzad­ko: śliz­gnąć się - prze­su­nąć się po czymś po­śliz­giem; śliz­nąć się, prze­śliz­nąć się, prze­śliz­gnąć się


SJP.pl


ślizgowate

ro­dzi­na ryb mor­skich (około 280 ga­tun­ków) z rzędu oko­nioksz­tałt­nych, o wy­dłu­żo­nym ciele po­kry­tym ob­fi­cie ślu­zem


SJP.pl

Śliz­go­wa­te (Blen­nii­dae) – ro­dzi­na ryb oko­nioksz­tałt­nych (Per­ci­for­mes). Mają nie­wiel­kie, lo­kal­ne zna­cze­nie go­spo­dar­cze.

Wikipedia


ślizgowaty

o ce­chach śliz­go­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


ślizgowce

1. pła­sko­den­na łódź mo­to­ro­wa; śliz­gacz;
2. przed­sta­wi­ciel po­drzę­du ryb oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Śliz­gow­ce (Blen­nio­i­dei) – po­drząd ryb oko­nioksz­tałt­nych (Per­ci­for­mes).

Wikipedia


ślizgowiec

1. pła­sko­den­na łódź mo­to­ro­wa; śliz­gacz;
2. przed­sta­wi­ciel po­drzę­du ryb oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Śliz­go­wiec – bu­dy­nek miesz­kal­ny znaj­du­ją­cy się w Ka­to­wi­cach przy alei W. Kor­fan­te­go 8, w dziel­ni­cy Śród­mie­ście. Naj­wyż­szy na Gór­nym Ślą­sku wy­so­ko­ścio­wiec wznie­sio­ny me­to­dą śliz­gu.

Wikipedia


ślizgownica

urzą­dze­nie sto­so­wa­ne w rzeź­niach, słu­żą­ce do zsu­wa­nia pła­tów mięsa do mro­ża­rek


SJP.pl


ślizgowy

do­ty­czą­cy śliz­ga­nia się


SJP.pl


ślizgun

śliz­gun spła­szczo­ny, śliz­gun bo­ro­wy - ga­tun­ki pa­ją­ka z ro­dzi­ny śliz­gu­no­wa­tych


SJP.pl


ślizgunowate

ro­dzi­na pa­ją­ków; Phi­lo­dro­mi­dae


SJP.pl

Śliz­gu­no­wa­te (Phi­lo­dro­mi­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z grupy Ara­ne­o­morp­hae, na­le­żą­ca do kladu En­te­le­gy­nae, liczy 31 ro­dza­jów obej­mu­ją­cych 536 ga­tun­ków; wy­stę­pu­ją nie­mal na całym świe­cie; w Pol­sce stwier­dzo­no obec­ność 25 ga­tun­ków.

Wikipedia


ślizgunowaty

o ce­chach śliz­gu­no­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


ślizik

ro­dzaj ryb kar­pioksz­tałt­nych z ro­dzi­ny pi­sko­rzo­wa­tych; bocja


SJP.pl


ślizno

Śliz­no ( Ju­lien­hof) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, w gmi­nie Ka­lisz Po­mor­ski. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 94 miesz­kań­ców. Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Po­mie­rzyn.

Wikipedia


śliznąć

rzad­ko: śliz­nąć się - prze­su­nąć się po czymś po­śliz­giem; śliz­gnąć się, prze­śliz­nąć się, prze­śliz­gnąć się


SJP.pl


śliż

daw­niej: śliz (ga­tu­nek ryby)


SJP.pl


śliżewski

naz­wi­sko


SJP.pl


śliżyk

zdrob­nie­nie od: śliż


SJP.pl


ślompać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pła­kać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ślimtać

Wiktionary


ślonzoczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Ślą­zacz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Ślonzok mos.

Wiktionary


ślonzok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Ślą­zak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Ślonzoczka ż.

Wiktionary


ślosarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


ślub

1. za­war­cie związ­ku mał­żeń­skie­go przed du­chow­nym lub urzęd­ni­kiem stanu cy­wil­ne­go;
2. pod­nio­śle: uro­czy­sta przy­się­ga; przy­rze­cze­nie, zo­bo­wią­za­nie, ślu­bo­wa­nie;
3. ślub hu­ma­ni­stycz­ny - nie­for­mal­na ce­re­mo­nia za­ślu­bin osób nie­wie­rzą­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) akt za­war­cia mał­żeń­stwa;

 (1.2) uro­czy­sta przy­się­ga

Wiktionary

Ślub – uro­czy­stość za­war­cia mał­żeń­stwa, pod­czas któ­rej stro­ny skła­da­ją przy­się­gę mał­żeń­ską przed urzęd­ni­kiem stanu cy­wil­ne­go lub du­chow­nym, w obec­no­ści świad­ków. W an­tro­po­lo­gii kul­tu­ro­wej ślub jest uz­na­wa­ny za jeden z obrzę­dów przej­ścia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O ostat­nim ślu­bie na­stęp­cy tronu ga­ze­ty roz­pi­sy­wa­ły się przez ty­dzień.

 (1.2) Król zło­żył ślub, że po­ko­na na­jeźdź­cę lub sam zgi­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlup, AS: ślup

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślubowanie n., ślubny mrz., ślubna ż., poślubienie n.

 czas. poślubiać, zaślubiać, ślubować ndk., poślubić dk.

 przym. ślubny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ceremonia ślubna; gw. Śląsk Cieszyński żyniaczka

 (1.2) ślubowanie, przysięga, przyrzeczenie, zobowiązanie

Wiktionary


ślubna

po­tocz­nie: żona; po­ło­wi­ca, stara


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żart. żona

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: ślub­ny

Wiktionary

Patrz:

ślub

Przykłady

 (1.1) W wa­len­tyn­ki idę ze ślub­ną do te­a­tru.

 (2.1) W sza­fie je­szcze wisi moja ślub­na su­kien­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślub m., ślubowanie n., poślubienie n.

:: fm. ślubny m.

 czas. poślubiać, ślubować ndk., poślubić dk.

 przym. ślubny, poślubny

 przysł. ślubnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żona, małżonka, połowica

Wiktionary


ślubniak

po­tocz­nie:
1. ma­ki­jaż ślub­ny;
2. fo­to­gra­fia ślub­na;
3. tort we­sel­ny


SJP.pl


ślubnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ślub­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ślubny

 rzecz. ślubny mos., ślubna ż.

Wiktionary


ślubny

→ ślub


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ślubu

 (1.2) (o dziec­ku) prawy, z pra­we­go łoża

 (1.3) pot. żart. praw­nie za­ślu­bio­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. żart. mąż, mał­żo­nek

Wiktionary

Patrz:

ślub

Przykłady

 (1.1) To po­wie­dział i po­szedł, wiel­ki i od­mien­ny w swoim czar­nym, ślub­nym je­szcze, po­łys­kli­wym od lat i uży­wa­nia ubra­niu.

 (2.1) Byłam wczo­raj na za­ku­pach z moim ślub­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlubnɨ, AS: ślubny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślub m., ślubna ż., ślubowanie n., poślubienie n.

 czas. poślubiać, ślubować ndk., poślubić dk.

 przym. poślubny, przedślubny

 przysł. ślubnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) małżeński

Wiktionary


ślubojawka

ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych; hosta; fun­kia


SJP.pl


ślubowanie

skła­dać (zło­żyć) przy­się­gę; przy­się­gać, za­przy­się­gać, po­przy­się­gać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uro­czy­ste przy­rze­cze­nie

 (1.2) uro­czy­stość skła­da­nia przy­się­gi

Wiktionary

Ślu­bo­wa­nie – kon­wen­cjo­nal­na, sfor­ma­li­zo­wa­na i uro­czy­sta de­kla­ra­cja skła­da­na przez osobę, która pu­blicz­nie zo­bo­wią­zu­je się (przy­rze­ka, obie­cu­je) osią­gnąć okre­ślo­ny cel lub prze­strze­gać okre­ślo­nych zasad (np. praw­nych lub etycz­nych). Po­le­ga na ust­nym wy­gło­sze­niu usta­lo­nych słów, a czę­sto także włas­no­ręcz­nym pod­pi­sa­niu sa­me­go tek­stu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ślu­bo­wa­nia bod­hi­satt­wy dzie­li się na osiem­na­ście głów­nych oraz 46 pom­niej­szych, gdzie pod­sta­wo­wym na­ka­zem jest nie­po­rzu­ce­nie al­tru­i­stycz­nej po­sta­wy bod­hi­satt­wy zwa­nej bod­hi­ćit­tą.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. poślubiać, zaślubiać, poślubić, ślubować ndk.

 przym. ślubny

 rzecz. ślubny mos., ślub mrz., ślubna ż.

Wiktionary


ślubować

skła­dać (zło­żyć) przy­się­gę; przy­się­gać, za­przy­się­gać, po­przy­się­gać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (brak dk.)

 (1.1) uro­czy­ście zo­bo­wią­zy­wać się do cze­goś

 (1.2) daw. poj­mo­wać jako mał­żon­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślubny mos., ślub mrz., ślubowanie n., ślubna ż.

 przym. ślubny

 czas. poślubić, zaślubiać, poślubiać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyrzekać, przysięgać

Wiktionary


ślubowo

Ślu­bo­wo (daw­niej "Szlu­bo­wo") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie cie­cha­now­skim, w gmi­nie Sońsk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go. Ślu­bo­wo gra­ni­czy z miej­sco­wo­ścia­mi: Ka­łę­czyn, Gą­so­cin, Koź­nie­wo Wiel­kie, Go­tar­dy, Gaj.

Wikipedia


ślubowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ślumper

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. bru­das, ob­dar­tus

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­glón­dosz jak ostat­ni ślum­per.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślumpa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szuszwol

Wiktionary


ślusarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Ślu­sar­czyk – grec­ko­ka­to­lic­ki du­chow­ny
  • Artur Ślu­sar­czyk – pol­ski ho­ke­i­sta
  • Bro­ni­sław Ślu­sar­czyk – pol­ski na­u­ko­wiec
  • Fran­ci­szek Ślu­sar­czyk – pol­ski na­u­czy­ciel i dzia­łacz po­li­tycz­ny
  • Fran­ci­szek Ślu­sar­czyk – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Igna­cy Ślu­sar­czyk – pol­ski poeta lu­do­wy
  • Jan Ślu­sar­czyk – pol­ski rzeź­biarz, ma­larz i pe­da­gog
  • Ja­nu­a­riusz Ślu­sar­czyk – pol­ski dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny
  • Ma­rio­la Ślu­sar­czyk – pol­ska bie­gacz­ka
  • Piotr Ślu­sar­czyk – pol­ski po­li­tyk i pu­bli­cy­sta
  • Ur­szu­la Ślu­sar­czyk – pol­ska ma­lar­ka

Wikipedia


ślusarek

naz­wi­sko


SJP.pl


ślusarka

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zawód ślu­sa­rza, ślu­sar­stwo

 (1.2) przest. ko­bie­ta trud­nią­ca się ślu­sar­stwem

 (1.3) przest. żona ślu­sa­rza

 (1.4) pot. ele­ment bu­dow­la­ny wy­ko­na­ny z me­ta­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mąż Heni zaj­mu­je się ślu­sar­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślusarnia ż., ślusarstwo n., ślusarz mos., ślusarzowa ż.

 przym. ślusarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ślósorka

 (1.3) ślusarzowa

Wiktionary


ślusarnia

warsz­tat ślu­sar­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) warsz­tat ślu­sar­ski

 (1.2) dział fa­bry­ki, w któ­rym pro­wa­dzo­na jest obrób­ka ślu­sar­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wuj Onu­fry miał ślu­sar­nię na Mi­ko­łow­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślusarka ż., ślusarstwo n., ślusarz mos., ślusarzowa ż.

 przym. ślusarski

Wiktionary


ślusarski

przy­miot­nik od: ślu­sarz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze ślu­sar­stwem, do­ty­czą­cy ślu­sar­stwa

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ślu­sa­rzy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­fons Ślu­sar­ski (ur. 1942) – wio­ślarz
  • Bar­tosz Ślu­sar­ski (ur. 1981) – pił­karz
  • Ta­de­usz Ślu­sar­ski (1950-1998) – lek­ko­at­le­ta
  • Zbi­gniew Ślu­sar­ski (ur. 1947) – wio­ślarz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Marek zna­lazł ro­bo­tę w warsz­ta­cie ślu­sar­skim na Ko­ściusz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślusarka ż., ślusarnia ż., ślusarstwo n., ślusarz mos., ślusarzowa ż.

Wiktionary


ślusarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzem. rze­mio­sło ślu­sa­rza

Wiktionary

Ślu­sar­stwo – rze­mio­sło, w któ­re­go za­kres wcho­dzi głów­nie ręcz­na obrób­ka me­ta­li na zimno. Ma na celu wy­ko­ny­wa­nie róż­nych przed­mio­tów me­ta­lo­wych, mon­taż oraz na­pra­wia­nie urzą­dzeń tech­nicz­nych. W ślu­sar­stwie wy­ko­rzy­stu­je się także pro­ste na­rzę­dzia z za­si­la­niem elek­trycz­nym jak np. wier­tar­ki, po­ler­ki, szli­fier­ki, ostrzar­ki, szli­fier­ki ką­to­we czy spa­war­ki elek­trycz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wujek He­niek zaj­mo­wał się ślu­sar­stwem, pro­wa­dząc włas­ny za­kład na Mi­ko­łow­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślusarka ż., ślusarnia ż., ślusarz mos., ślusarzowa ż.

 przym. ślusarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. ślusarka; gw. Górny Śląsk ślósorka

Wiktionary


ślusarz

1. osoba wy­ra­bia­ją­ca zamki, klu­cze, drob­ne czę­ści ma­szyn itp.;
2. pra­cow­nik ślu­sar­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy lub na­pra­wia­ją­cy przed­mio­ty me­ta­lo­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgu­bi­łem klu­cze i chcąc nie chcąc mu­sia­łem wzy­wać na pomoc ślu­sa­rza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlusaʃ, AS: ślusaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślusarnia ż., ślusarzowa ż., ślusarstwo n., ślusarka ż.

 przym. ślusarski

Wiktionary


ślusarzowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona ślu­sa­rza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani ślu­sa­rzo­wa ugo­to­wa­ła dzi­siaj żur.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślusarnia ż., ślusarstwo n., ślusarz mos., ślusarka ż.

 przym. ślusarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. ślusarka

Wiktionary


śluz

be­zbarw­na, cią­gną­ca się wy­dzie­li­na gru­czo­łów ślu­zo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. med. be­zbarw­na, cią­gną­ca się wy­dzie­li­na gru­czo­łów ślu­zo­wych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: śluza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śluz ro­ślin­ny – rozt­wór wy­stę­pu­ją­cy w tkan­kach niek­tó­rych ro­ślin
  • śluz zwie­rzę­cy – sub­stan­cja wyt­wa­rza­na przez zwie­rzę­ta
  • śluz ge­sta­gen­ny – śluz w dniach po­o­wu­la­cyj­nych
  • śluz estro­gen­ny – śluz w dniach oko­ło­o­wu­la­cyj­nych
  • ślu­zi­ce – gro­ma­da pry­mi­tyw­nych zwie­rząt mor­skich
  • ślaz
  • śluza

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śmier­dzia­ła. Noce i dnie char­cza­ła jak za­go­nio­ny koń, taki śluz ciekł jej z nosa, ślina z ust, mu­sia­łam to ście­rać. Ro­bi­ła pod sie­bie. Mu­sia­łam ją myć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlus, AS: ślus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śluzówka ż., śluzowatość ż., śluzowiec mzw., śluzownica ż.

 przym. śluzowy, śluzowaty

Wiktionary


śluza

bu­dow­la, urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce ko­mu­ni­ka­cje mię­dzy prze­strze­nia­mi o od­mien­nym po­zio­mie wody (ka­na­ły że­glu­go­we) lub ci­śnie­niu po­wie­trza (stat­ki kos­micz­ne)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie, które umoż­li­wia prze­mie­szcza­nie cze­goś mię­dzy oś­rod­ka­mi o od­mien­nych wła­ści­wo­ściach, zwy­kle fi­zycz­nych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śluza:
  • Śluza – część mia­sta Konin
  • Śluza – część mia­sta Krap­ko­wi­ce
  • Śluza – część wsi Ste­nia­tyn w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ła­szczów
  • Śluza – część wsi Ła­wecz­ko Stare w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. zwo­leń­skim, w gmi­nie Przy­łęk
  • Śluza – osada w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Choj­ni­ce
  • Śluza – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. ko­ścier­skim, w gmi­nie Li­pusz
  • Śluza – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. goł­dap­skim, w gmi­nie Banie Ma­zur­skie
  • Śluza – je­zio­ro na Rów­ni­nie Cha­rzy­kow­skiej w woj. po­mor­skim
  • śluza ga­zo­wa – urzą­dze­nie tech­nicz­ne umoż­li­wia­ją­ce kom­pen­so­wa­nie róż­nic ci­śnień
  • śluza po­wietrz­na – po­mie­szcze­nie za­po­bie­ga­ją­ce prze­do­sta­wa­niu się za­nie­czy­szczeń me­cha­nicz­nych
  • śluza ro­we­ro­wa – ele­ment or­ga­ni­za­cji ruchu na skrzy­żo­wa­niach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na du­żych ślu­zach sto­su­je się ka­na­ły obie­go­we po­pro­wa­dzo­ne wzdłuż całej ko­mo­ry śluzy (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śluzowy m., śluzowanie n.

 czas. śluzować ndk.

 przym. śluzowy

Wiktionary


śluzak

no­wot­wór miej­sco­wo zło­śli­wy (na­cie­ka­ją­cy i ni­szczą­cy oto­cze­nie, nie da­ją­cy prze­rzu­tów) wy­wo­dzą­cy się z tkan­ki łącz­nej, wy­stę­pu­ją­cy naj­czę­ściej w sercu


SJP.pl

Ślu­zak (łac. "my­xo­ma", ang. "my­xo­ma") – ro­dzaj no­wot­wo­ru ła­god­ne­go, który ma skąpe za­o­pa­trze­nie na­czy­nio­we i za­wie­ra wrze­cio­no­wa­te ko­mór­ki fi­bro­bla­stycz­ne.

Po­ja­wia się w tkan­kach mięk­kich ca­łe­go ciała, głów­nie po­wierz­chow­nych (skóra pal­ców, uda, wokół mied­ni­cy). Cza­sa­mi jest czę­ścią in­nych, bar­dziej roz­le­głych no­wot­wo­rów.

Wikipedia


śluzakowaty

obrzęk ślu­za­ko­wa­ty - obrzęk pow­sta­ją­cy wsku­tek nie­do­czyn­no­ści tar­czy­cy; obrzęk ślu­zo­wa­ty, cho­ro­ba Gulla


SJP.pl


śluzica

pry­mi­tyw­ne zwie­rzę mor­skie kształ­tem przy­po­mi­na­ją­ce wę­go­rza, po­kry­te lep­kim ślu­zem


SJP.pl


śluzice

pry­mi­tyw­ne zwie­rzę mor­skie kształ­tem przy­po­mi­na­ją­ce wę­go­rza, po­kry­te lep­kim ślu­zem


SJP.pl

Ślu­zi­ce (My­xi­ni) – mo­no­ty­po­wa gro­ma­da pry­mi­tyw­nych ewo­lu­cyj­nie, po­zba­wio­nych szczęk zwie­rząt mor­skich za­li­cza­nych do bez­żu­chwow­ców (Agnat­ha), a wraz z mi­no­ga­mi do krą­gło­u­stych (Cyc­lo­sto­ma­ta). W szer­szym zna­cze­niu za­li­cza­ne są do ryb.

Wikipedia


śluzicokształtne

rząd bez­szczę­kow­ców z gro­ma­dy ślu­zic


SJP.pl

Ślu­zi­coksz­tałt­ne (My­xi­ni­for­mes) – mo­no­ty­po­wy i je­dy­ny rząd bez­szczę­kow­ców z gro­ma­dy ślu­zic (My­xi­ni), obej­mu­ją­cy bli­sko 80 ga­tun­ków.

Wikipedia


śluzicokształtny

o ce­chach ślu­zi­coksz­tałt­nych (rząd bez­szczę­kow­ców)


SJP.pl


śluzorośle

bez­zie­le­nio­wy, jed­no­ko­mór­ko­wy or­ga­nizm, przy­bie­ra­ją­cy czę­sto po­stać ślu­zo­wa­te­go ciała peł­za­ją­ce­go w miej­scach za­cie­nio­nych i wil­got­nych; ślu­zo­wiec


SJP.pl


śluzowatość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ślu­zo­wa­te

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śluz m.

 przym. śluzowaty

 przysł. śluzowato

Wiktionary


śluzowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy śluz, po­dob­ny do śluzu;
2. po­kry­ty ślu­zem;
3. obrzęk ślu­zo­wa­ty - obrzęk pow­sta­ją­cy wsku­tek nie­do­czyn­no­ści tar­czy­cy; obrzęk ślu­za­ko­wa­ty, cho­ro­ba Gulla


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do śluzu, przy­po­mi­na­ją­cy śluz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śluz m., śluzówka ż., śluzownica ż., śluzowiec m., śluzowatość ż.

 przym. śluzowy

Wiktionary


śluzować

pro­wa­dzić sta­tek przez śluzy


SJP.pl


śluzowce

bez­zie­le­nio­wy, jed­no­ko­mór­ko­wy or­ga­nizm, przy­bie­ra­ją­cy czę­sto po­stać ślu­zo­wa­te­go ciała peł­za­ją­ce­go w miej­scach za­cie­nio­nych i wil­got­nych; ślu­zo­ro­śle


SJP.pl

Ślu­zow­ce ("My­xo­my­co­ta", "My­ce­to­zoa", "My­xo­my­ce­tes, Eu­my­ce­to­zoa") – grupa (ok. 1100 ga­tun­ków) or­ga­niz­mów eu­ka­rio­tycz­nych na­le­żą­ca do Amo­e­bo­zoa, daw­niej za­li­cza­na do grzy­bów, potem do pro­ti­stów grzy­bo­po­dob­nych (wraz z lę­gniow­ca­mi). Z przy­czyn hi­sto­rycz­nych w po­dręcz­ni­kach trak­to­wa­na jako klasa ro­ślin za­rod­ni­ko­wych, a w szcze­gól­no­ści grzy­bów.

Wikipedia


śluzowiec

bez­zie­le­nio­wy, jed­no­ko­mór­ko­wy or­ga­nizm, przy­bie­ra­ją­cy czę­sto po­stać ślu­zo­wa­te­go ciała peł­za­ją­ce­go w miej­scach za­cie­nio­nych i wil­got­nych; ślu­zo­ro­śle


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|My­xo­my­co­ta|ref=tak., nazwa sy­ste­ma­tycz­na|My­ce­to­zoa|ref=tak., nazwa sy­ste­ma­tycz­na|My­xo­my­ce­tes|ref=tak., or­ga­nizm eu­ka­rio­tycz­ny wy­ka­zu­ją­cy cechy ro­ślin, grzy­bów i zwie­rząt;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To jest ślu­zo­rośl. Albo ślu­zo­wiec. Pełz­nie, prze­le­wa­jąc się w kie­run­ku w któ­rym chce iść. Jak ameba. Ale mądra ameba, po­tra­fi roz­wią­zać la­bi­rynt. Jak duże zwie­rzę. A cza­sa­mi nie może się zde­cy­do­wać i prze­le­wa się w dwie stro­ny na raz. Ale w za­sa­dzie to jest jedna wiel­ka ko­mór­ka. Jak pier­wot­niak. Ale z wie­lo­ma ją­dra­mi ko­mór­ko­wy­mi. I jest za duże na pier­wot­nia­ka, ma nawet 30 cm. A cza­sa­mi kilka się łączy ze sobą i współ­pra­cu­je. Jak ko­mór­ki or­ga­niz­mu. Ale jak się chce rozm­no­żyć, prze­sta­je peł­zać i ota­cza się korą. Jak drze­wo. I wyt­wa­rza owoc­ni­ki. Jak grzyb.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śluz mrz.

 przym. śluzowy, śluzowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śluzorośl

Wiktionary


śluzowy

→ śluz, → śluza


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fizj. zwią­za­ny ze ślu­zem, do­ty­czą­cy śluzu

 (1.2) techn. zwią­za­ny ze śluzą, do­ty­czą­cy śluzy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pra­cow­nik ob­słu­gu­ją­cy śluzę

Wiktionary

Patrz:

śluz, → śluza

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. śluz m., śluzówka ż., śluzownica ż., śluzowiec m., śluzowatość ż.

 przym. śluzowaty

 (1.2)

 rzecz. śluza ż., śluzowanie n.

 czas. śluzować ndk.

Wiktionary


śluzówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. po­kry­ta ślu­zem i una­czy­nio­na, cien­ka błona wy­ście­ła­ją­ca ana­to­micz­ne drogi i prze­wo­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jo­no­fo­re­za to me­to­da fiz­jo­te­ra­pii po­le­ga­ją­ca na wpro­wa­dza­niu leków do ciała czło­wie­ka po­przez jego skórę lub ślu­zów­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śluz mrz.

 przym. śluzowaty, śluzówkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błona śluzowa

Wiktionary


śluzówkowy

→ ślu­zów­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. do­ty­czą­cy ślu­zów­ki

Wiktionary

Patrz:

śluzówka

Powiązane:

 rzecz. śluzówka ż.

Wiktionary


śluźnia

wie­lo­ją­dro­wa masa pro­to­plaz­ma­tycz­na; plaz­mo­dium


SJP.pl


ślużyński

naz­wi­sko


SJP.pl


ślypia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk., gw-pl|Poz­nań. oczy

Wiktionary


ślyść

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zejść

Wiktionary


ślónsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Śląsk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ślónzek mrz., Ślónzok mos., Ślónzoczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ślónzek

Wiktionary


ślónsko

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spoż. kieł­ba­sa ślą­ska

Wiktionary


ślónzek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Śląsk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ślónsk mrz., Ślónzok mos., Ślónzoczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ślónsk

Wiktionary


ślónzoczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Ślą­zacz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ślónsk mrz., Ślónzek mrz.

:: fm. Ślónzok mos.

Wiktionary


ślónzok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Ślą­zak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ślónsk mrz., Ślónzek mrz.

:: fż. Ślónzoczka ż.

Wiktionary


ślósarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


ślósarz

naz­wi­sko


SJP.pl


ślósorka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. ślu­sar­ka, ślu­sar­stwo

Wiktionary


ślączka

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ślącz­ka – stru­ga w Pol­sce
  • Alek­san­der Ślącz­ka (1893–1940), le­karz ne­u­ro­log i psy­chia­tra, ofi­cer Woj­ska Pol­skie­go, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Ja­nusz Ślącz­ka (ur. 1971), żuż­lo­wiec i tre­ner spor­tu żuż­lo­we­go
  • Ka­zi­mierz Ślącz­ka (1885-1971), in­ży­nier, ofi­cer Woj­ska Pol­skie­go
  • Roman Ślącz­ka (1895-1967), ad­wo­kat, radca praw­ny, dzia­łacz na­ro­do­wy
  • Woj­ciech Ślącz­ka (1851–1925), ad­wo­kat, dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy i spo­łecz­ny

Wikipedia


śląsk

1. hi­sto­rycz­na dziel­ni­ca Pol­ski; Śląsk Opol­ski;
2. lu­do­wy ze­spół pie­śni i tańca;
3. wroc­ław­ski klub spor­to­wy;
4. wy­daw­nict­wo dzia­ła­ją­ce w la­tach 1954-92


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. te­ry­to­rium hi­sto­rycz­ne (kra­i­na ge­o­gra­ficz­na i hi­sto­rycz­na) w do­rze­czu gór­nej i środ­ko­wej Odry;

 (1.2) pot. posp. wo­je­wództ­wo ślą­skie;

 (1.3) pot. posp. ob­szar ko­nur­ba­cji ka­to­wic­kiej;

Wiktionary

Zo­bacz też: Śląsk (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uz­na­nie przez stany ślą­skie w 1526 roku na sej­mie w Głub­czy­cach prawa do dzie­dzi­cze­nia Fer­dy­nan­da I Habs­bur­ga (1526-1564) za­po­cząt­ko­wa­ło ponad dwu­stu­let­nie pa­no­wa­nie Habs­bur­gów nad Ślą­skiem.

 (1.1) Lu­dzie miesz­ka­ją­cy na Ślą­sku są bar­dzo go­ścin­ni.

 (1.2) Prze­by­li­śmy cały Śląsk od Biel­ska-Bia­łej aż po Czę­sto­cho­wę, za­trzy­mu­jąc się oczy­wi­ście w Ka­to­wi­cach, Sos­now­cu, Gli­wi­cach i Ru­dzie Ślą­skiej.

 (1.3) Czy pa­cjen­ci z Czę­sto­cho­wy będą jeź­dzi­li le­czyć się na Śląsk?

 (1.3) Od 9 grud­nia pa­sa­że­ro­wie ko­rzy­sta­ją­cy z do­tych­cza­so­wych bez­poś­red­nich po­łą­czeń Prze­wo­zów Re­gio­nal­nych z Opola na Śląsk i z po­wro­tem muszą się prze­sia­dać…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlɔ̃w̃sk, AS: ślõũ̯sk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślązak mzw., śląszczyzna ż., śląska ż., Śląskie n., Ślązak mos., Ślązaczka ż., śląskość ż., śląski mrz.

 przym. śląski

 przysł. śląsko, po śląsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podn. Silesia; gw. Górny Śląsk Ślónsk, Ślónzek

Wiktionary


śląska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. kulin. ro­dzaj kieł­ba­sy z mięsa wie­przo­we­go

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: ślą­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wezmę dwa kilo ślą­skiej i pół kilo ka­szan­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śląsk mrz., Śląskie n., śląskość ż., Ślązak mos., Ślązaczka ż., śląskość ż., śląski mrz.

 przym. śląski

 przysł. śląsko

Wiktionary


śląski

przy­miot­nik od: Śląsk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Ślą­skiem, do­ty­czą­cy Ślą­ska, po­cho­dzą­cy ze Ślą­ska

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. et­no­lekt uży­wa­ny na Gór­nym Ślą­sku;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ko­la­cję zja­dłem ślą­ską kieł­ba­sę.

 (2.1) Pro­boszcz nigdy nie po­słu­gi­wał się ślą­skim na am­bo­nie.

 (2.1) Dziad­ko­wie nie znali żad­ne­go „Ojcze nasz” po ślą­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlɔ̃w̃sʲci, AS: ślõũ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślązak mzw., śląszczyzna ż., śląska ż., Śląskie n., Śląsk m., Ślązak m., Ślązaczka ż., śląskość ż.

 przysł. śląsko, po śląsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. śl.

Wiktionary


śląskie

po­tocz­nie: klu­ski ślą­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­gion w po­łud­nio­wej Pol­sce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do wy­pad­ku na au­to­stra­dzie dosz­ło w Ślą­skiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕlɔ̃w̃sʲcɛ, AS: ślõũ̯sʹḱe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śląsk mrz., śląska ż.

 przym. śląski

 przysł. śląsko

Wiktionary


śląsko

przy­miot­nik od: Śląsk


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ślą­ski, po ślą­sku

Wiktionary

Ślą­sko – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie lip­skim, w gmi­nie Lip­sko, przy dro­dze kra­jo­wej nr 79.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Świę­tej Trój­cy w Lip­sku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W spi­sie zna­la­zły się ślą­sko brzmią­ce naz­wi­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śląsk mrz., śląska ż., Śląskie n., śląskość ż., Ślązak mos., Ślązaczka ż., śląskość ż., śląski mrz.

 przym. śląski

Wiktionary


śląskowo

Ślą­sko­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ra­wic­kim, w gmi­nie Ju­tro­sin.

Wikipedia


śląskość

ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla Ślą­ska, Ślą­za­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ślą­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Erwin epa­tu­je ślą­sko­ścią.

 (1.1) Wy­pę­dzo­no Niem­ców, na­pły­nę­ła fala re­pa­trian­tów z daw­nych kre­sów wschod­nich, a toż­sa­mość i mit ślą­sko­ści wią­za­no prze­de wszyst­kim kla­so­wo – z gór­nict­wem i hut­nict­wem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślązak mzw., śląszczyzna ż., śląska ż., Śląsk mrz., Ślązak mos., Ślązaczka ż.

 przym. śląski

 przysł. śląsko, po śląsku

Wiktionary


śląszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. gwara ślą­ska

 (1.2) przest. ogół cech ślą­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­ży­ser rzad­ko po­słu­gi­wał się ślą­szczyz­ną poza domem ro­dzin­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śląsk mrz., śląskość ż., Ślązak mos., Ślązaczka ż.

 przym. śląski

 przysł. po śląsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śląski

Wiktionary


ślązaczka

miesz­kan­ka Ślą­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ślą­ska;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żadna Ślą­zacz­ka nie da­ła­by swo­jej córce na imię Olga.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕlɔ̃w̃ˈzat͡ʃka, AS: ślõũ̯začka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śląsk mrz., śląskość ż.

:: fm. Ślązak mos.

 przym. śląski

 przysł. śląsko, po śląsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hanyska; gw. Górny Śląsk Ślonzoczka, Ślónzoczka

Wiktionary


ślązak

po­tocz­nie: koń ślą­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. hipol. koń ślą­ski, rasa koni ogól­no­u­żyt­ko­wych ze Ślą­ska;

 (1.2) pot. hipol. ogier lub wa­łach rasy ślą­zak (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ślą­zak – miesz­ka­niec Ślą­ska
  • Fa­bry­ka Cu­krów i Cze­ko­la­dy Ślą­zak – przed­się­bior­stwo prze­my­słu spo­żyw­cze­go.
  • Ślą­zak – nazwa przed­się­bior­stwa
  • „Ślą­zak” – ty­god­nik wy­da­wa­ny w Pszczy­nie w la­tach 1872–1879
  • ORP Ślą­zak – nazwa okrę­tów pol­skiej Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej
  • La­ta­ją­cy Ślą­zak – nazwa ek­spre­so­we­go po­łą­cze­nia ko­le­jo­we­go z lat 30. XX wieku
  • ślą­za­ki — konie rasy ślą­skiej
  • Ślą­zak (zm. 1916)
  • Anioł Ślą­zak
  • Ja­nusz Ślą­zak

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Jan miał w staj­ni trzy ślą­za­ki spro­wa­dzo­ne z Ksią­ża.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śląsk mrz., Ślązak mos., Ślązaczka ż., śląskość ż., śląski m.

:: fż. ślązaczka ż.

 przym. śląski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) koń śląski

Wiktionary


ślęcin

Ślę­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Na­gło­wi­ce. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 78.

W dobie Sejmu Wiel­kie­go Ślę­cin na­le­żał do po­wia­tu le­low­skie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


ślęczek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) po­gard. przez­wi­sko osoby nie­za­pro­szo­nej na we­se­le, lecz pod­glą­da­ją­cej przez okno lub sto­ją­cej przy drzwiach

Wiktionary


ślęczeć

robić coś długo i mo­zol­nie, tkwić nad czymś


SJP.pl


ślęczka

naz­wi­sko


SJP.pl


ślęza

rzeka w Pol­sce, do­pływ Odry


SJP.pl

Ślęza ( Lohe) – rzeka w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, le­wo­brzeż­ny do­pływ Odry. Dłu­gość rzeki wy­no­si 78,6 km, a jej zlew­nia obej­mu­je ob­szar o po­wierzch­ni 971,7 km² w tym 8,47 km² na te­re­nie Wroc­ła­wia.

Wikipedia


ślęzak

naz­wi­sko


SJP.pl


ślęzawa

ozdob­na ro­śli­na jed­no­rocz­na z ro­dzi­ny mal­wo­wa­tych; ślę­ża­wa


SJP.pl

Ślę­za­wa ("Ma­lo­pe") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych. Obej­mu­je 3–4 ga­tun­ki. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go, z czego dwa na kon­ty­nen­cie eu­ro­pej­skim. Ślę­za­wa trój­wręb­na "M. tri­fi­da" jest upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na, także w Pol­sce.

Wikipedia


ślęża

wznie­sie­nie na Przed­gó­rzu Su­dec­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­wyż­szy szczyt Przed­gó­rza Su­dec­kie­go;

Wiktionary

Ślęża ( Si­len­si, w la­tach 1945–1954 "So­bót­ka", Zob­ten­berg – do­kład­ne tłu­ma­cze­nie: "Góra So­bót­ka") – naj­wyż­szy szczyt Ma­sy­wu Ślęży i ca­łe­go Przed­gó­rza Su­dec­kie­go, wzno­szą­cy się na wy­so­kość 717,5 m n.p.m. Mimo nie­wiel­kiej wy­so­ko­ści bezwz­ględ­nej, masyw ma im­po­nu­ją­cy wy­gląd ze wzglę­du na znacz­ną wy­so­kość względ­ną (ponad 500 m).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z uwagi na swą przed­chrze­ści­jań­ską hi­sto­rię Ślęża sta­no­wi cel licz­nych piel­grzy­mek ro­dzi­mo­wier­ców sło­wiań­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ślężanin mos., Ślężanka ż.

 przym. ślężański

Wiktionary


ślężanie

sło­wiań­skie ple­mię


SJP.pl

Ślę­ża­nie – ple­mię Sło­wian za­chod­nich z grupy le­chic­kiej za­miesz­ku­ją­ce w śred­nio­wie­czu wschod­nią część Dol­ne­go Ślą­ska, od Niem­czy, przez ob­szar wokół góry Ślęży i rzeki Ślęzy aż po oko­li­ce Wroc­ła­wia.

Wikipedia


ślężanin

czło­nek sło­wiań­skie­go ple­mie­nia za­miesz­ku­ją­ce­go te­re­ny wokół góry Ślęży oraz nad rzeką Ślęzą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­nek śred­nio­wiecz­ne­go ple­mię­e­mie­nia na­do­drzań­skie­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ple­mię Ślę­żan za­miesz­ki­wa­ło te­re­ny nad górną Odrą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ślęża ż., Ślężanka ż.

 przym. ślężański

Wiktionary


ślężanka

człon­ki­ni sło­wiań­skie­go ple­mie­nia za­miesz­ku­ją­ce­go te­re­ny wokół góry Ślęży oraz nad rzeką Ślęzą


SJP.pl

Ślę­żan­ka – woda słod­ka pro­du­ko­wa­na przez firmę Vi­via­na Sp. z o.o. Jest ona wy­do­by­wa­na z ko­pal­nia­ne­go źró­dła znaj­du­ją­ce­go się na naj­niż­szym po­zio­mie nie­czyn­nej ko­pal­ni głę­bi­no­wej ma­gne­zy­tu w Wir­kach. Ślę­żan­ka za­wie­ra 450 mg/l związ­ków mi­ne­ral­nych co we­dług kla­sy­fi­ka­cji hy­dro­ge­o­lo­gicz­nej oz­na­cza wodę słod­ką. Wśród związ­ków mi­ne­ral­nych Ślę­żan­ka za­wie­ra dużą ilość ma­gne­zu (66,3 mg/l) i mi­ni­mal­ną sodu (3,5 mg/l), dla­te­go jest oz­na­cza­na (zgod­nie z roz­po­rzą­dze­niem) jako woda ma­gne­zo­wa i ni­sko­so­do­wa.

Wikipedia


ślężawa

ozdob­na ro­śli­na jed­no­rocz­na z ro­dzi­ny mal­wo­wa­tych; ślę­za­wa


SJP.pl


ślężański

→ Ślęża, → Ślę­ża­nie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ślęży, zwią­za­ny ze Ślężą

Wiktionary

Patrz:

Ślęża, → Ślężanie

Przykłady

 (1.1) Usta­wio­no nową ta­bli­cę na skra­ju Ślę­żań­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ślęża ż., Ślężanin mos., Ślężanka ż.

Wiktionary


ślężyna

ro­dzaj ro­ślin okry­to­na­sien­nych z ro­dzi­ny pry­szczyr­ni­co­wa­tych; Se­su­vium


SJP.pl


śmak

w wy­ra­że­niu "tak czy śmak" - tak czy ina­czej, w każ­dym wy­pad­ku; tak czy siak


SJP.pl


śmaki

po­tocz­nie: bli­żej nie­o­kre­ślo­ny, jakiś; siaki


SJP.pl


śmiadowo

Śmia­do­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Borne Su­li­no­wo, przy dro­dze kra­jo­wej nr 20 Star­gard - Szcze­ci­nek - Gdy­nia. Osada są­sia­du­je z je­zio­rem o tej samej naz­wie. We­dług Głów­ne­go Urzę­du Sta­ty­stycz­ne­go w 2009 r. po­pu­la­cja sta­no­wi­ła 155 osób. Z czego 85 to byli męż­czyź­ni, a 70 - ko­bie­ty. W 2021 roku na­to­miast od­no­to­wa­no 147 miesz­kań­ców z czego 77 to męż­czyź­ni, a 70 to ko­bie­ty.

Wikipedia


śmianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śmiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prześmiewczość ż., uśmiech mrz.

Wiktionary


śmiara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. po­ko­ra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjara, AS: śmʹi ̯ara

Wiktionary


śmiardnąć

po­tocz­nie: za­czy­nać wy­da­wać brzyd­ki za­pach, sta­wać się cuch­ną­cym; śmierd­nąć


SJP.pl


śmiardowo

Śmiar­do­wo (niem. "Schmirdt­ke­im") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bar­to­szyc­kim, w gmi­nie Sę­po­pol. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Śmiar­do­wo", w któ­re­go skład wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Pa­sław­ki i Cheł­miec.

Wikipedia


śmiarowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Śmia­row­ski – pol­skie naz­wi­sko.

Wikipedia


śmiatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zmiot­ka

Wiktionary


śmiałek

czło­wiek od­waż­ny, umie­ją­cy po­ko­nać strach, zde­cy­do­wa­ny; zuch, od­waż­niak, choj­rak, junak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś bar­dzo od­waż­ny, nie­u­stra­szo­ny, lek­ce­wa­żą­cy nie­bez­pie­czeń­stwo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Des­champ­sia|P. Beauv.|ref=tak. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Po­a­ce­ae|ref=tak.)

 (2.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju śmiał­ków (2.1)

Wiktionary

Śmia­łek ("Des­champ­sia" P. Beauv.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Obej­mu­je 62 ga­tun­ki. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na wszyst­kich kon­ty­nen­tach (włącz­nie z An­tark­ty­dą – śmia­łek an­tark­tycz­ny "D. an­tarc­ti­ca" jest naj­da­lej na po­łud­nie ros­ną­cą ro­śli­ną kwia­to­wą), przy czym naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go na pół­ku­li pół­noc­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Męż­czyz­na wszedł bez za­bez­pie­czeń po ele­wa­cji bu­dyn­ku. Śmiał­ka za­u­wa­ży­li prze­chod­nie, któ­rzy po­in­for­mo­wa­li służ­by.

 (1.1) Była zu­peł­nie w mocy śmiał­ka, który ją za­cza­ro­wał: ty­tu­łem szla­chec­kim, żądzą mło­dych zmy­słów, od­wa­gą ry­cer­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjawɛk, AS: śmʹi ̯au̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiałość ż., śmiały m., nieśmiałość ż., śmienie n., ośmielanie n., ośmielenie n., onieśmielanie n., onieśmielenie n., śmiałka ż., Śmiałowice nmos.

 czas. śmieć ndk., ośmielać ndk., ośmielić dk., onieśmielać ndk., onieśmielić dk.

 przym. śmiały, nieśmiały

 przysł. śmiało, śmiale, nieśmiało

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chojrak, kozak, zuchwalec; chwat, junak

Wiktionary


śmiałkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Śmiał­kow­ski (forma żeń­ska: Śmiał­kow­ska; licz­ba mnoga: Śmiał­kow­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 985 osoby, we­dług no­wszych, in­ter­ne­to­wych da­nych noszą je 1153 osoby. Naz­wi­sko po­cho­dzi od słowa "śmia­ły" i jest naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne w cen­tral­nej, po­łud­nio­wej i pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce.

Wikipedia


śmiało

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pewny, bez obawy, bez wąt­pli­wo­ści

 (1.2) po­dej­mu­jąc ry­zy­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mar­ty­na śmia­ło pod­bie­gła do Zosi i przy­tu­li­ła ją.

 (1.2) Józef zbli­żył się do pan­te­ry śmia­ło i wnet do­siadł dzi­kie­go kota.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjawɔ, AS: śmʹi ̯au̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiały mos., śmiałość ż., śmiałek mos.

 przym. śmiały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pewnie, odważnie, zdecydowanie, rezolutnie, zuchwale

 (1.2) brawurowo, ryzykownie, odważnie

Wiktionary


śmiałowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Śmia­łow­ski (forma żeń­ska: Śmia­łow­ska; licz­ba mnoga: Śmia­łow­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 403 osoby, we­dług no­wszych, in­ter­ne­to­wych da­nych noszą je 465 osoby. Naz­wi­sko po­cho­dzi od słowa "śmia­ły" i jest naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne w cen­tral­nej i po­łud­nio­wej Pol­sce.

Wikipedia


śmiałość

od­wa­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­wa­ga, pew­ność sie­bie

 (1.2) cecha śmia­łe­go czynu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mam na­dzie­ję, że Sza­now­na Pani prze­ba­czy mi śmia­łość proś­by.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjawɔɕt͡ɕ, AS: śmʹi ̯au̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiałek mos., śmiały mos.

 czas. ośmielać, ośmielić, ośmielać się, ośmielić się, onieśmielać, onieśmielić, przest. śmieć

 przym. śmiały

 przysł. śmiało

Wiktionary


śmiały

1. od­waż­ny, nie­tra­cą­cy pew­no­ści sie­bie, nie­lę­ka­ją­cy się nie­bez­pie­czeństw;
2. świad­czą­cy o czy­jejś od­wa­dze, pew­no­ści sie­bie;
3. wy­ko­na­ny z roz­ma­chem, prze­kra­cza­ją­cy to, co jest po­wszech­nie znane


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. od­waż­ny, lu­bią­cy po­dej­mo­wać ry­zy­ko

 (1.2) książk. pewny sie­bie, czu­ją­cy się swo­bod­nie w kon­tak­tach z ludź­mi

 (1.3) książk. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla czło­wie­ka pew­ne­go sie­bie

 (1.4) książk. świad­czą­cy o czy­jejś od­wa­dze, skłon­no­ści do ry­zy­ka

 (1.5) książk. no­wa­tor­ski, prze­kra­cza­ją­cy to, co przy­ję­te, ak­cep­to­wa­ne

 (1.6) książk. o za­cho­wa­niu, oby­cza­jach: pro­wo­ku­ją­cy, ocie­ra­ją­cy się o zgor­sze­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) czło­wiek ce­chu­ją­cy się śmia­ło­ścią

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 3. os. lm. nmos. przesz. od: śmiać

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­le­sław Śmia­ły a. „Szczo­dry” - król Pol­ski w la­tach 1078–1079
  • Śmia­ły – po­ciąg pan­cer­ny, w służ­bie Woj­ska Pol­skie­go w la­tach 1918–1939
  • s/y Śmia­ły – pol­ski jacht peł­no­mor­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Go­łę­bie, jako śmiel­sze, wnet za­czę­ły kuć dziob­ka­mi w po­le­pę, ku­ro­pat­wy zaś zbli­ża­ły się ostroż­niej, spo­glą­da­jąc to na pa­da­ją­ce ziar­no, to na księ­dza, to na lisz­kę, z którą opa­trzy­ły się zresz­tą od dawna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjawɨ, AS: śmʹi ̯au̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiałość ż., śmiałostka ż., śmiałkostwo n., śmiałek m.

 czas. śmieć

 przysł. śmiało

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odważny, brawurowy, nieustraszony, zuchwały

 (1.2-3) rezolutny, pewny siebie, przebojowy

 (1.4) karkołomny, ryzykancki, zuchwały

 (1.5) awangardowy, niekonwencjonalny, nowatorski, nowomodny, pionierski, prekursorski, wizjonerski

 (1.6) bezwstydny, nieprzyzwoity, nieskromny, odważny, wyuzdany, wyzywający, zuchwały; przest. bezecny, nieobyczajny, nieprzystojny, wszeteczny

 (2.1) śmiałek

Wiktionary


śmich

gwa­ro­wo śmiech


SJP.pl


śmichy-chichy

po­tocz­nie: ro­bie­nie sobie żar­tów z kogoś lub cze­goś; wyk­pi­wa­nie


SJP.pl

zwią­zek fra­ze­o­lo­gicz­ny

 (1.1) pot. kpiny, żarty, śmia­nie się z do­wol­ne­go po­wo­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Róż­ni­ca mię­dzy Pol­ską a Za­cho­dem po­le­ga na tym, że tam pro­ble­my ko­biet trak­tu­je się po­waż­nie, a u nas cią­gle są to śmi­chy-chi­chy…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲixɨ ˈxʲixɨ, AS: śmʹiχy χʹiχy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. chichy-śmichy

Wiktionary


śmiecenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śmie­cić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śmiecić

 rzecz. śmieciarka ż., śmieciówka ż., śmiecie n.

Wiktionary


śmiech

1. dźwię­ki wy­da­wa­ne przez czło­wie­ka, który śmie­je się, jest ro­zba­wio­ny;
2. wy­śmie­wa­nie się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk i gry­mas twa­rzy wy­da­wa­ny przez czło­wie­ka, gdy jest mu we­so­ło

 (1.2) szy­dze­nie z cze­goś lub kogoś

 (1.3) od­głos zwie­rząt przy­po­mi­na­ją­cy śmiech (1.1)

Wiktionary

Śmiech – w fiz­jo­lo­gii wyraz twa­rzy, w psy­chia­trii i psy­cho­lo­gii afekt, który jest ek­spre­sją emo­cji i na­stro­jów; pow­sta­je przez na­pię­cie mię­śni prze­de wszyst­kim w oko­li­cach ką­ci­ków ust, lecz rów­nież wokół oczu i opróż­nia­niu po­wie­trza z płuc. Śmiech jest u ludzi jed­nym z prze­ja­wów ra­do­ści lub szczę­ścia, może być jed­nak rów­nież nie­kon­tro­lo­wa­nym prze­ja­wem stra­chu, albo słu­żyć do wy­klu­cza­nia in­nych przez wy­śmie­wa­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Gdyby ze­sta­wić ze sobą obie ar­ma­dy, wzbu­dzi­ło­by to śmiech. Dy­spro­por­cja jest tak da­le­ce ra­żą­ca, że to aż ab­sur­dal­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛx, AS: śmʹi ̯eχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uśmiech m., uśmieszek m., uśmiechnięcie n., śmieszek m., śmieszka ż., śmieszność ż., śmiesznostka ż.

 czas. śmieszyć, śmiać się, rozśmieszać ndk., rozśmieszyć dk., uśmiechać (się) ndk., uśmiechnąć (się) dk., wyśmiewać, zaśmiewać się

 przym. śmieszny

 przysł. śmiesznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szyderstwo, kpina, natrząsanie się

Wiktionary


śmiechać

po­tocz­nie: śmiać się gło­śno z kogoś lub cze­goś


SJP.pl


śmiecheń

Śmie­cheń – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Biała.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


śmiechnąć

po­tocz­nie: za­śmiać się gło­śno z kogoś lub cze­goś


SJP.pl


śmiechoterapia

te­ra­pia przy za­sto­so­wa­niu śmie­chu; le­cze­nie śmie­chem


SJP.pl


śmiechowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


śmiechowisko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. po­śmie­wi­sko

Wiktionary


śmiechowo

mię­sień śmie­cho­wy - jeden z mię­śni twa­rzy


SJP.pl

Śmie­cho­wo (kaszb. "Smiechòwò", niem. "Schme­chau") – od 1961 dziel­ni­ca Wej­he­ro­wa. Duże osied­le dom­ków jed­no­ro­dzin­nych, obec­nie bu­do­wa­ne są bu­dyn­ki wie­lo­ro­dzin­ne. Dzie­li się na dwa osied­la: Śmie­cho­wo – Pół­noc i Śmie­cho­wo – Po­łud­nie, od­dzie­lo­ne od sie­bie drogą kra­jo­wą nr 6 oraz to­ra­mi ko­le­jo­wy­mi. W la­tach 1956–1961 w gra­ni­cach Redy.

Wikipedia


śmiechowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­gu­sław Śmie­chow­ski (ur. 1932, zm. 2007) – pol­ski pe­da­gog
  • Jakub Śmie­chow­ski (ur. 1991) – pol­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy
  • Józef Śmie­chow­ski (ur. 1798, zm. 1875) – pol­ski ge­ne­rał pow­sta­nia stycz­nio­we­go
  • Kamil Śmie­chow­ski (ur. 1985) – pol­ski hi­sto­ryk
  • Cmen­tarz Śmie­chow­ski w Wej­he­ro­wie

Wikipedia


śmiechowy

mię­sień śmie­cho­wy - jeden z mię­śni twa­rzy


SJP.pl


śmiechy

1. dźwię­ki wy­da­wa­ne przez czło­wie­ka, który śmie­je się, jest ro­zba­wio­ny;
2. wy­śmie­wa­nie się


SJP.pl


śmieci

za­śmie­cać, bru­dzić, za­nie­czy­szczać


SJP.pl


śmieciara

po­tocz­nie: sa­mo­chód do wy­wo­zu śmie­ci


SJP.pl


śmieciarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. po­jazd słu­żą­cy do wy­wo­że­nia śmie­ci, od­pa­dów;

Wiktionary

Śmie­ciar­ka – na­le­żą­cy do grupy po­ja­zdów ko­mu­nal­nych sa­mo­chód spe­cjal­ny zbu­do­wa­ny zaz­wy­czaj na pod­wo­ziu sa­mo­cho­du cię­ża­ro­we­go. Przy­sto­so­wa­ny jest do zbiór­ki od­pa­dów ko­mu­nal­nych i wy­wo­zu ich na miej­sce skła­do­wa­nia (wy­sy­pi­sko śmie­ci) lub uty­li­za­cji. Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną śmie­ciar­ki jest urzą­dze­nie za­ła­dun­ko­we umoż­li­wia­ją­ce wy­sy­py­wa­nie od­pa­dów do skrzy­ni ła­dun­ko­wej bez­poś­red­nio z po­jem­ni­ków do­sto­so­wa­nych do tego urzą­dze­nia oraz zgnia­tar­ka, poz­wa­la­ją­ca po­mie­ścić wię­cej od­pa­dów przy tej samej po­jem­no­ści po­ja­zdu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śmie­cia­rze jeż­dżą po osied­lu śmie­ciar­ką co­dzien­nie wczes­nym ran­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛ̇ˈt͡ɕarka, AS: śmʹi ̯ėćarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmietnisko n., śmieciarz m., śmieć m., śmietniczka ż., śmiecenie n., zaśmiecenie n., śmietnik m.

:: zgrub. śmieciara ż.

 czas. śmiecić ndk., zaśmiecić dk.

 przym. śmieciowy, śmietniskowy, śmietnikowy, śmieciarkowy

 przysł. śmieciowo

Wiktionary


śmieciarkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze śmie­ciar­ką, do­ty­czą­cy śmie­ciar­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmieciarka ż.

Wiktionary


śmieciarski

przy­miot­nik od: śmie­ciarz


SJP.pl


śmieciarstwo

zbie­ra­nie śmie­ci


SJP.pl


śmieciarz

osoba utrzy­mu­ją­ca się ze zbie­ra­nia śmie­ci na śmiet­ni­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się bez­poś­red­nio wy­wo­zem śmie­ci

 (1.2) pot. czło­wiek niech­luj­ny

 (1.3) pot. ktoś gro­ma­dzą­cy rze­czy nie­po­trzeb­ne

 (1.4) po­gard. osoba prze­szu­ku­ją­ca śmie­ci

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śmie­ciarz – pol­ski mi­ni­se­rial z 1987
  • Śmie­ciarz – fran­cu­ski film ani­mo­wa­ny z 2010

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj rano śmie­cia­rze obu­dzi­li pół ka­mie­ni­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjɛ̇t͡ɕaʃ, AS: śmʹi ̯ėćaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmieciarka ż., śmieciara ż., śmieć m., śmietnisko n., śmieciówka ż., śmiecie n.

 przym. śmieciarski, śmieciowy

 czas. śmiecić

Wiktionary


śmiecie

prze­sta­rza­łe: śmieć (rzecz zu­ży­ta lub bez war­to­ści)


SJP.pl

rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. śmie­ci, od­pad­ki

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M. i W. lm. od: śmieć

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lm. ter. oz­najm. od: śmieć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) obok jego sa­mo­cho­du stoi bar­dzo duża pani w mun­du­rze służ­by po­rząd­ko­wej i mie­rzy wóz wście­kłym spoj­rze­niem, jakby to było śmie­cie, któ­re­go nawet śmie­ciarz nie miał ocho­ty uprząt­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmieć m., śmieciarz m., śmieciarka ż., śmiecenie n.

 czas. śmiecić

 przym. śmieciowy

 przysł. śmieciowo

Wiktionary


śmieciobus

po­tocz­nie: śmie­ciar­ka


SJP.pl


śmieciomat

au­to­mat do od­bio­ru pu­stych pu­szek i pla­sti­ko­wych bu­te­lek w za­mian za ku­po­ny do wy­ko­rzy­sta­nia w skle­pie; eko­mat


SJP.pl


śmieciowisko

daw­niej: śmiet­ni­sko


SJP.pl


śmieciowy

1. → śmieć;
2. umowa śmie­cio­wa - umowa cy­wil­no­praw­na za­wie­ra­na po­mię­dzy pra­co­daw­cą a pra­cow­ni­kiem, głów­nie w celu omi­nię­cia prze­pi­sów prawa pracy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od śmieć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛ̇ˈt͡ɕɔvɨ, AS: śmʹi ̯ėćovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmieć m., śmieciarz m., śmieciarka ż., śmietnisko n., śmieciówka ż., śmiecie n.

 czas. śmiecić, naśmiecić

Wiktionary


śmieciuch

po­tocz­nie: ba­ła­ga­niarz, niech­luj, flej­tuch


SJP.pl


śmieciuchówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Śmie­ciu­chów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Prze­rośl.

Wieś kró­lew­ska sta­ro­stwa nie­gro­do­we­go prze­ro­skie­go po­ło­żo­na była w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


śmieciuszek

nie­wiel­ki ptak osia­dły z ro­dzi­ny sko­wron­ków, o sza­ro­zie­mi­stym upie­rze­niu, z cha­rak­te­ry­stycz­nym, szcze­ci­nia­stym czub­kiem na gło­wie, wy­stę­pu­ją­cy w Eu­raz­ji oraz w pół­noc­nej Afry­ce (w Pol­sce ob­ję­ty ochro­ną); dzier­lat­ka; po­śmie­ciusz­ka


SJP.pl


śmieciuszka

nie­wiel­ki ptak osia­dły z ro­dzi­ny sko­wron­ków, o sza­ro­zie­mi­stym upie­rze­niu, z cha­rak­te­ry­stycz­nym, szcze­ci­nia­stym czub­kiem na gło­wie, wy­stę­pu­ją­cy w Eu­raz­ji oraz w pół­noc­nej Afry­ce (w Pol­sce ob­ję­ty ochro­ną); dzier­lat­ka; po­śmie­ciusz­ka


SJP.pl


śmieciówka

po­tocz­nie: umowa śmie­cio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. krót­ko­o­kre­so­wa umowa cy­wil­no­praw­na o za­trud­nie­nie za naj­niż­szą moż­li­wą staw­kę

 (1.2) kulin. pot. im­pro­wi­zo­wa­na zupa ze wszyst­kie­go, co ma się pod ręką w kuch­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od roku na śmie­ciów­kach pra­cu­ję przy in­wen­ta­ry­za­cjach w su­per­mar­ke­tach.

 (1.2) Cio­cia Ja­dzia po­czę­sto­wa­ła mnie i Ta­dzia pysz­ną śmie­ciów­ką na ka­pu­ście i bocz­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛ̇ˈt͡ɕufka, AS: śmʹi ̯ėćufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmieć m., śmietnik m., śmieciarz m., śmieciuszek m., śmieciuszka ż., śmieciarka ż., śmieciara ż., śmietniczka ż., śmiecenie n., zaśmiecenie n., odśmiecanie n., odśmiecenie n., śmietnisko n.

 czas. śmiecić ndk., zaśmiecić dk., odśmiecać ndk., odśmiecić dk.

 przym. śmieciowy, śmieciarski, śmietnikowy

 przysł. śmieciowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) umowa śmieciowa

 (1.2) zupa śmietnik, zupa na winie

Wiktionary


śmiecić

za­śmie­cać, bru­dzić, za­nie­czy­szczać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wy­rzu­cać śmie­ci w miej­scu nie­przez­na­czo­nym do tego

 (1.2) roz­rzu­cać rze­czy, robić ba­ła­gan

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjɛ̇t͡ɕit͡ɕ, AS: śmʹi ̯ėćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiecie n., śmiecenie n., śmieciówka ż., śmieć m., śmieciarka ż., śmieciarz m., śmieciara ż., śmietnik m., śmietnisko n.

 przym. śmieciowy

 czas. naśmiecić

Wiktionary

Synonimy:

bałaganić

Wiktionary


śmieja

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Woj­ciech Śmie­ja (ur. 1977) – wy­kła­dow­ca aka­de­mic­ki, re­por­ter
  • Flo­rian Śmie­ja (1925–2019) – pol­ski poeta, tłu­macz, ba­dacz li­te­ra­tu­ry hisz­pań­skiej
  • Ja­ro­sław Śmie­ja (ur. 1970) – pol­ski na­u­ko­wiec, in­ży­nier, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki i pro­fe­sor nauk tech­nicz­nych
  • Krzysz­tof Śmie­ja (ur. 1957) – pol­ski po­li­tyk i praw­nik
  • Dawid Śmie­ja – pol­ski gim­na­styk spor­to­wy

Wikipedia


śmiejek

naz­wi­sko


SJP.pl


śmielej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: śmia­ło


SJP.pl


śmielszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: śmia­ły; bar­dziej śmia­ły


SJP.pl


śmienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śmieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: śmʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śmieć

 rzecz. śmiałek mos./mrz.

Wiktionary


śmiercionośność

→ śmier­cio­no­śny


SJP.pl

Patrz:

śmiercionośny

śmiercionośny

nio­są­cy śmierć; za­bój­czy; śmier­tel­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­wo­du­ją­cy lub mo­gą­cy spo­wo­do­wać czy­jąś śmierć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mej ma­chi­ny de­struk­cji pro­mień śmier­cio­no­śny wnet zni­we­czy ich plany.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. śmiercionośnie, śmiertelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śmiertelny, zabójczy

Wiktionary


śmierciożerca

zwo­len­nik Vol­de­mor­ta w uni­wer­sum Harry'ego Pot­te­ra, stwo­rzo­nym przez pi­sar­kę J.K. Row­ling w 1997 roku


SJP.pl


śmierdnąć

po­tocz­nie: za­czy­nać wy­da­wać brzyd­ki za­pach, sta­wać się cuch­ną­cym; śmiard­nąć


SJP.pl


śmierdolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śmier­do­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕmʲjɛrdɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: śmʹi ̯erdolẽńe

Wiktionary


śmierdolić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) żart. brzyd­ko pach­nieć, śmier­dzieć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W lo­dów­ce coś okrop­nie śmier­do­li. Pew­nie znowu się coś zep­su­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛrˈdɔlʲit͡ɕ, AS: śmʹi ̯erdolʹić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cuchnąć, zajeżdżać, zalatywać, zatrącać, jechać, tęchnąć, trącić, capić

Wiktionary


śmierdzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śmier­dzieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛrˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: śmʹi ̯erʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śmierdzieć

 przym. śmierdzący

Wiktionary


śmierdziel

1. ssak dra­pież­ny z ro­dzi­ny ła­si­co­wa­tych, zwie­rzę znane ze swo­je­go me­cha­niz­mu obron­ne­go, po­le­ga­ją­ce­go na wy­strzy­ki­wa­niu cuch­ną­cej cie­czy; skunks;
2. wyz­wi­sko kie­ro­wa­ne zwła­szcza do osób o nie­przy­jem­nym za­pa­chu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zob. skunks.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. posp. czło­wiek, który cuch­nie i odra­ża­ją­co wy­glą­da

 (2.2) pot. po­gard. ktoś, do kogo od­czu­wa się po­gar­dę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjɛrʲd͡ʑɛl, AS: śmʹi ̯erʹʒ́el

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmierdziuch mos.

 czas. śmierdzieć ndk.

 przym. śmierdzący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skunks

 (2.2) pot. brudas; kresy|bździuch.

Wiktionary


śmierdzielka

→ śmier­dziel (wyz­wi­sko)


SJP.pl


śmierdzieć

wy­dzie­lać, wy­da­wać bar­dzo nie­przy­jem­ną, przy­krą, odra­ża­ją­cą woń; cuch­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­dzie­lać nie­przy­jem­ny za­pach

 (1.2) o spra­wach: wy­da­wać się po­dej­rza­ny­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed wy­ja­zdem nie opróż­ni­łam lo­dów­ki i teraz w środ­ku pot­wor­nie śmier­dzi.

 (1.1) Pod blo­kiem jest śmier­dzą­ca kupa śmie­ci.

 (1.1) Po pracy za­wsze śmier­dzę ry­ba­mi i tłu­szczem.

 (1.2) Mówił, że za­ra­bia na gieł­dzie, ale coś mi tu śmier­dzi.

 (1.2) Te dwie firmy na ki­lo­metr śmier­dzą kre­a­tyw­ną księ­go­wo­ścią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjɛrʲd͡ʑɛ̇t͡ɕ, AS: śmʹi ̯erʹʒ́ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmierdziel m., śmierdziuch m., śmierdzenie n., podśmierdywanie n., zaśmierdzenie n.

 czas. podśmierdywać ndk., zaśmierdzieć dk.

 ims. śmierdzący

 przym. śmierdzący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cuchnąć, capić, jechać, zalatywać, trącić, sztynić, wulg. jebać, wulg. kurwić

Wiktionary


śmierdziuch

czło­wiek, od któ­re­go cuch­nie; śmier­dziel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek bu­dzą­cy odra­zę swoim wy­glą­dem i za­pa­chem

 (1.2) gw-pl|Lwów. smar­kacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Opocz­no,Łu­kow­skie. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­ge­tes|ref=tak., ak­sa­mit­ka

Wiktionary

Patrz:

śmierdziuch

Powiązane:

 rzecz. śmierdziel mos./mzw.

 czas. śmierdzieć ndk.

Wiktionary


śmierdziucha

czło­wiek, od któ­re­go cuch­nie; śmier­dziel


SJP.pl

Patrz:

śmierdziuch

śmierdziul

wyz­wi­sko kie­ro­wa­ne zwła­szcza do osób o nie­przy­jem­nym za­pa­chu; śmier­dziel, śmier­dziuch


SJP.pl


śmierdziuszek

zdrob­nia­le i żar­to­bli­wie o nie­ład­nie pach­ną­cej oso­bie


SJP.pl


śmierdziuszka

zdrob­nia­le i żar­to­bli­wie o nie­ład­nie pach­ną­cej oso­bie


SJP.pl


śmierdzić

daw­niej: śmier­dzieć


SJP.pl


śmierdzący

wy­dzie­lać, wy­da­wać bar­dzo nie­przy­jem­ną, przy­krą, odra­ża­ją­cą woń; cuch­nąć


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: śmier­dzieć

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który śmier­dzi, cuch­nie

 (2.2) przen. nie­ucz­ci­wy, nie­le­gal­ny

 (2.3) przen. od­py­cha­ją­cy, wzbu­dza­ją­cy czy­jąś po­gar­dę

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ale oto staje mu w oczach inny dom: su­te­re­na, wil­got­ny grób, pełen śmier­dzą­cej pary.

 (2.1) Na ogro­do­wym stole stała prze­peł­nio­na, zmo­czo­na de­szczem, śmier­dzą­ca po­piel­nicz­ka. Od razu stra­cił ape­tyt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛrˈd͡zɔ̃nt͡sɨ, AS: śmʹi ̯erʒõncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmierdziel m., śmierdzenie m.

 czas. śmierdzieć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cuchnący, zalatujący

 (2.3) zakichany, cholerny, nieszczęsny

Wiktionary


śmiergusty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) etn. lu­do­wy zwy­czaj pso­ce­nia w lany po­nie­dzia­łek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmierguśnik m.

 przym. śmierguśny

Wiktionary


śmierguśnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. uczest­nik śmier­gu­stów, lu­do­wych psot w lany po­nie­dzia­łek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiergusty nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziad śmiguśny

Wiktionary


śmierny

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. po­kor­ny i ła­god­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­wi­ca Ma­ry­ja była roz­trop­na, śmier­na, lu­bież­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjɛrnɨ, AS: śmʹi ̯erny

Wiktionary


śmiertek

śmier­tek mrów­czyn - ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny śliz­gu­no­wa­tych


SJP.pl

Śmier­tek ("Tha­na­tus") – ro­dzaj pa­ją­ków z ro­dzi­ny śliz­gu­no­wa­tych. Kos­mo­po­li­tycz­ny. Obej­mu­je 94 opi­sa­ne ga­tun­ki.

Wikipedia


śmiertelniczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta śmier­tel­na, mu­szą­ca kie­dyś um­rzeć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕmʲjɛrtɛlʲˈɲit͡ʃka, AS: śmʹi ̯ertelʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiertelny mos., śmierć ż., śmiertelnik m., śmiertelność ż.

 czas. uśmiercić dk., uśmiercać ndk.

 przysł. śmiertelnie

 przym. śmiertelny

Wiktionary


śmiertelnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób po­wo­du­ją­cy śmierć lub pro­wa­dzą­cy do niej

 (1.2) sta­no­wiąc oz­na­kę śmier­ci

 (1.3) do gra­nic wy­trzy­ma­ło­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cza­row­ni­ca zbie­ra­ła śmier­tel­nie tru­ją­ce mu­cho­mo­ry w lesie.

 (1.3) Przed samym wy­ja­zdem po­kłó­ci­łem się z Pa­włem o jakąś drob­nost­kę i wsied­li­śmy do sa­mo­lo­tu śmier­tel­nie na sie­bie obra­że­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiertelny mos., śmierć ż., śmiertelniczka ż., śmiertelnik mos., śmiertelność ż.

 czas. uśmiercić dk., uśmiercać ndk.

 przym. śmiercionośny, śmiertelny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na śmierć, letalnie

 (1.2) grobowo, trupio

 (1.3) bardzo, ekstremalnie, kompletnie, maksymalnie, mocno, niezwykle, potwornie

Wiktionary


śmiertelniej

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: śmier­tel­nie


SJP.pl


śmiertelniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: śmier­tel­ny


SJP.pl


śmiertelnik

czło­wiek jako isto­ta śmier­tel­na; śmier­tel­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. isto­ta śmier­tel­na, jaką jest czło­wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do Cie­bie przy­cho­dzi wszel­ki śmier­tel­nik, wyz­na­jąc nie­pra­wo­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmierć ż., śmiertelność ż.

:: fż. śmiertelniczka ż.

 czas. uśmiercić dk., uśmiercać ndk.

 przym. śmiertelny

 przysł. śmiertelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człowiek, śmiertelny

Wiktionary


śmiertelność

sto­su­nek licz­by zgo­nów do licz­by lud­no­ści bądź do licz­by za­cho­ro­wań na daną cho­ro­bę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) de­mogr. sto­su­nek licz­by zgo­nów do licz­by lud­no­ści bądź do licz­by za­cho­ro­wań na daną cho­ro­bę

 (1.2) pod­le­ga­nie śmier­ci; cecha tego, co za­wsze kie­dyś umie­ra

Wiktionary

Śmier­tel­ność – ter­min wy­stę­pu­ją­cy w eko­lo­gii, de­mo­gra­fii i epi­de­mio­lo­gii oz­na­cza­ją­cy za­rów­no zja­wi­sko (prze­ci­wień­stwo nie­śmier­tel­no­ści), jak i czę­stość wy­stę­po­wa­nia tego zja­wi­ska na okre­ślo­nym ob­sza­rze w okre­ślo­nym prze­dzia­le cza­so­wym. Zwią­za­na jest z nim miara zwana wskaź­ni­kiem (współ­czyn­ni­kiem lub in­dek­sem) śmier­tel­no­ści (ang.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕt͡ɕ, AS: śmʹi ̯ertelność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śmiertelny

 rzecz. śmiertelny mos., śmiertelnik m., śmiertelniczka ż., śmierć ż.

 przysł. śmiertelnie

 czas. uśmiercić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) letalność

Wiktionary


śmiertelny

czło­wiek jako isto­ta śmier­tel­na; śmier­tel­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który za­bi­ja, przy­no­szą­cy śmierć (re­al­nie lub po­ten­cjal­nie)

 (1.2) taki, który może um­rzeć, który kie­dyś umrze

 (1.3) od­no­szą­cy się do śmier­ci, za­po­wia­da­ją­cy śmierć, zwią­za­ny z mo­men­tem umie­ra­nia

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) trud­ny do znie­sie­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) czło­wiek jako isto­ta pod­le­ga­ją­ca śmier­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­pa­dek był śmier­tel­ny: zgi­nę­ły trzy osoby.

 (1.2) Czło­wiek jest śmier­tel­ny, ale jego dusza – nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ, AS: śmʹi ̯ertelny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmierć ż., śmiertelność ż., śmiertelnik m., śmiertelniczka ż., uśmiercanie n., uśmiercenie n.

 czas. uśmiercać ndk., uśmiercić dk.

 przym. śmiertelniczy

 przysł. śmiertelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabójczy, morderczy

 (1.3) przedśmiertny

 (2.1) straszny

 (3.1) śmiertelnik, człowiek

Wiktionary


śmiertka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. per­so­ni­fi­ka­cja śmier­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty ko­niecz­nie chcesz za­pro­sić śmiert­kę do ro­dzi­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmierć ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kostuch, kostucha

Wiktionary


śmierzyć

daw­niej: uśmie­rzać;
1. ła­go­dzić, uspo­ka­jać, koić;
2. po­skra­miać, tłu­mić


SJP.pl


śmierć

za­koń­cze­nie funk­cji ży­cio­wych or­ga­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. fizj. trwa­łe usta­nie pro­ce­sów ży­cio­wych lub ak­tyw­no­ści;

 (1.2) mit. etn. szt. per­so­ni­fi­ka­cja śmier­ci (1.1), czę­sto przed­sta­wia­na jako szkie­let z kosą

Wiktionary

Śmierć ( mors, exi­tus le­ta­lis) – stan cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się usta­niem oznak życia, spo­wo­do­wa­ny nie­od­wra­cal­nym za­chwia­niem rów­no­wa­gi funk­cjo­nal­nej i za­ła­ma­niem wew­nętrz­nej or­ga­ni­za­cji ustro­ju. Do zja­wisk, które do­pro­wa­dza­ją do stanu śmier­ci, za­li­cza się m.in. sta­rze­nie się, dra­pież­nict­wo, nie­do­ży­wie­nie, cho­ro­ba, sa­mo­bój­stwo, za­bój­stwo, abor­cja, eu­ta­naz­ja lub od­wod­nie­nie. Ciała mart­wych or­ga­niz­mów za­czy­na­ją roz­kła­dać się po krót­kim cza­sie od mo­men­tu śmier­ci.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ona nadal nie może otrząs­nąć się po śmier­ci męża.

 (1.1) Każ­de­go czeka śmierć.

 (1.2) Śmierć w ma­lar­stwie śred­nio­wiecz­nym zwy­kle była przed­sta­wia­na jako szkie­let z kosą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛrʲt͡ɕ, AS: śmʹi ̯erʹć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiertelnik m., śmiertelniczka ż., śmiertelność ż., uśmiercanie n., uśmiercenie n.

:: zdrobn. śmiertka ż.

 czas. uśmiercać ndk., uśmiercić dk.

 przym. śmiertelny

 przysł. śmiertelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zejście, zgon, wieczny spoczynek, odejście na wieki; gw-pl|Małopolska. zośka

 (1.2) kostucha, ponury żniwiarz

Wiktionary


śmieszek

1. zdrob­nie­nie od: śmiech;
2. żart, kpina


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba roz­we­se­la­ją­ca in­nych

 (1.2) psot­nik

Wiktionary

Śmie­szek – część mia­sta Żory, po­ło­żo­na nad Rudą w re­jo­nie ulicy 11 Li­sto­pa­da, na wschód od cen­trum Żor, w po­bli­żu je­zio­ra Śmie­szek.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. uśmiech mrz.

 przysł. śmiesznie

Wiktionary


śmieszka

1. po­tocz­nie: ko­bie­ta lu­bią­ca się śmiać, ma­ją­ca skłon­ność do żar­tów; chi­chot­ka;
2. mewa śmiesz­ka - ga­tu­nek ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny me­wo­wa­tych, wy­da­ją­cy głos po­dob­ny do chi­cho­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Larus ri­di­bun­dus|ref=tak., po­spo­li­ty ga­tu­nek mewy;

 (1.2) herp. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rana ri­di­bun­da|ref=tak., żaba wy­stę­pu­ją­ca w Pol­sce;

 (1.3) ko­bie­ta roz­we­se­la­ją­ca in­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mewa śmiesz­ka – ptak
  • Żaba śmiesz­ka – płaz
  • Śmiesz­ka – rzeka, do­pływ Smor­ta­wy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjɛʃka, AS: śmʹi ̯eška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uśmiech mrz., śmiech m.

 przysł. śmiesznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mewa śmieszka

 (1.2) żaba śmieszka, wesolucha

Wiktionary


śmieszkowatość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest śmiesz­ko­wa­te; cecha tych, któ­rzy są śmiesz­ko­wa­ci

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śmieszkowaty

 przysł. śmieszkowato

Wiktionary


śmieszkować

po­tocz­nie: na­śmie­wać się z kogoś lub cze­goś


SJP.pl


śmieszkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śmiesz­ko­wo – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. wschow­skim, w gmi­nie Sława
  • Śmiesz­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Czarn­ków
  • Śmiesz­ko­wo – ko­lo­nia w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Draw­no
  • Śmiesz­ko­wo – dawna gro­ma­da w pow. czarn­kow­skim

Wikipedia


śmieszkowy

→ śmie­szek


SJP.pl

Patrz:

śmieszek

śmiesznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) wy­wo­łu­jąc śmiech, we­so­łość

 (1.2) w spo­sób tak od­le­gły od normy, by zwra­cać uwagę

 (1.3) po­gard. nie tak, jak na­le­ży ocze­ki­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiech mrz., śmieszek mos., śmieszka ż., śmiesznostka ż., śmieszność ż.

:: zdrobn. śmieszek mrz.

 czas. śmieszkować ndk., śmieszyć ndk.

 przym. śmieszny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dowcipnie, komicznie, wesoło, zabawnie

 (1.2) bardzo, cudacznie, dziwacznie, nienaturalnie

 (1.3) fatalnie, nieciekawie, źle

Wiktionary


śmieszniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: śmiesz­nie


SJP.pl


śmieszniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: śmiesz­ny


SJP.pl


śmiesznostka

śmiesz­na rzecz lub sy­tu­a­cja


SJP.pl


śmieszność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest śmiesz­ne; cecha tych, któ­rzy są śmiesz­ni

Wiktionary

Śmiesz­ność (fr. "Ri­di­cu­le") − fran­cu­ski dra­mat ko­stiu­mo­wy z 1996 roku w re­ży­se­rii Pa­tri­ce’a Le­con­te’a. Obraz zdo­był czte­ry sta­tu­et­ki Ce­za­ra, w tym za naj­lep­szy film roku i re­ży­se­rię. Był też no­mi­no­wa­ny do Osca­ra i Zło­te­go Globu za naj­lep­szy film nie­an­glo­ję­zycz­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. śmieszny

 przysł. śmiesznie

 rzecz. uśmiech mrz.

Wiktionary


śmieszny

1. wy­wo­łu­ją­cy śmiech; za­baw­ny;
2. wy­wo­łu­ją­cy drwi­ny;
3. nie­po­waż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­wo­łu­ją­cy śmiech

 (1.2) ory­gi­nal­ny, dziw­ny

 (1.3) pejor. zu­peł­nie roz­mi­ja­ją­cy się z ocze­ki­wa­nia­mi

 (1.4) pot. nie­wiel­ki, mało zna­czą­cy

 (1.5) pejor. nie da­ją­cy się po­trak­to­wać po­waż­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To było bar­dzo śmiesz­ne przed­sta­wie­nie.

 (1.2) Do­ku­pi­łam sobie taki śmiesz­ny do­da­tek, chcesz zo­ba­czyć?

 (1.3) Wró­ci­łem w pa­skud­nym na­stro­ju, bo ta pro­po­zy­cja była po pro­stu śmiesz­na!

 (1.4) Mają sze­ro­ki wybór ciu­chów w na­praw­dę śmiesz­nych ce­nach.

 (1.5) On jest śmiesz­ny z tymi swo­i­mi za­pew­nie­nia­mi, nie wie­rzę mu ani na jotę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjɛʃnɨ, AS: śmʹi ̯ešny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiech m., uśmiech m., śmieszność ż., śmiesznostka ż., pośmiewisko n., ośmieszenie n., podśmiewanie n., śmiechawka ż.

 czas. śmieszyć, pośmieszyć, rozśmieszać, rozśmieszyć, porozśmieszać, ośmieszać, ośmieszyć, poośmieszać, podśmiewać się, popodśmiewać się, uśmiechnąć się, uśmiechać się, pouśmiechać się, zaśmiewać się

 przym. śmiechowy, śmiesznawy

 przysł. śmiesznie, śmiesząco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabawny, paradny, absurdalny, dowcipny, komiczny

 (1.2) fikuśny, wymyślny, zabawny

 (1.3) niepoważny, absurdalny

 (1.4) niski, niewielki, mały

 (1.5) pocieszny, niepoważny

Wiktionary


śmieszyć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­wo­ły­wać śmiech, wzbu­dzać czy­jąś we­so­łość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śmieszny

 przysł. śmiesznie

Wiktionary


śmietana

uk­wa­szo­ny tłuszcz mlecz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. uk­wa­szo­ny tłuszcz mlecz­ny; gęsty biały płyn otrzy­my­wa­ny z mleka

 (1.2) pot. por­cja, np. bu­tel­ka śmie­ta­ny (1.1)

Wiktionary

Śmie­ta­na ("śmie­ta­na kwa­śna", "śmie­ta­na uk­wa­szo­na") – spo­żyw­czy pro­dukt na­bia­ło­wy, otrzy­my­wa­ny ze śmie­tan­ki ("śmie­ta­ny słod­kiej"), która po­cho­dzi z war­stwy gór­nej od­wi­ro­wa­ne­go mleka peł­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na deser po­da­no tru­skaw­ki w śmie­ta­nie.

 (1.2) Skoro idziesz do skle­pu, to kup dwie śmie­ta­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛˈtãna, AS: śmʹi ̯etãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmietanowiec mrz., śmietankowanie n.

:: zdrobn. śmietanka ż.

 czas. śmietankować ndk.

 przym. śmietankowy, śmietanowy

 przysł. śmietankowo, śmietanowo

Wiktionary

Synonimy:

gwarowa forma oboczna śmiotana; gw. Górny Śląsk śmietonka

Wiktionary


śmietanczarnia

1. za­kład pro­du­ku­ją­cy śmie­ta­nę;
2. miej­sce sprze­da­ży śmie­ta­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce, w któ­rym wyt­wa­rza się śmie­tan­kę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śmietańczarnia

Wiktionary


śmietanka

1. słod­ka śmie­ta­na;
2. to­wa­rzy­ska elita;
3. ro­dzaj kos­me­ty­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: śmie­ta­na

 (1.2) spoż. nie­uk­wa­szo­ny tłuszcz mlecz­ny; gęsty biały płyn otrzy­my­wa­ny z mleka

 (1.3) kos­met. kos­me­tyk w for­mie bia­łej emul­sji

 (1.4) przen. zob. śmie­tan­ka to­wa­rzy­ska.

Wiktionary

Śmie­tan­ka – pro­dukt mlecz­ny otrzy­my­wa­ny w pro­ce­sie od­wi­ro­wy­wa­nia mleka. []

W pro­duk­cji śmie­tan­ki prze­pro­wa­dza się jej nor­ma­li­za­cję, tzn. zmie­sza­nie z mle­kiem w ta­kiej pro­por­cji, by fi­nal­ny pro­dukt za­wie­rał po­żą­da­ną ilość tłu­szczu. Na­stęp­nie pod­da­je się ją pa­ste­ry­za­cji (ste­ry­li­za­cji lub obrób­ce UHT) i ewen­tu­al­nie ho­mo­ge­ni­za­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛˈtãnka, AS: śmʹi ̯etãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmietana ż., śmietanowiec m.

 przym. śmietanowy, śmietankowy

 przysł. śmietanowo, śmietankowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) słodka śmietana

 (1.4) elita

Wiktionary


śmietankowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bio­chem. pro­ces sta­rze­nia się emul­sji po­przez roz­dzie­la­nie się jej skład­ni­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmietana ż.

Wiktionary


śmietankowy

1. zro­bio­ny ze śmie­tan­ki, przy­pra­wio­ny śmie­tan­ką;
2. po­dob­ny ko­lo­rem do śmie­tan­ki; jas­no­kre­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­go­to­wa­ny ze śmie­tan­ki

 (1.2) w ko­lo­rze śmie­tan­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmietana ż., śmietanka ż.

 przym. śmietanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kremowy

Wiktionary


śmietankówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, męski

 (1.1) kulin. li­kier na bazie śmie­tan­ki

Wiktionary


śmietanowiec

po­tocz­nie: cia­sto z bitą śmie­ta­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. cia­sto z bitą śmie­ta­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmietanka ż., śmietana ż.

 przym. śmietanowy

Wiktionary


śmietanowy

przy­miot­nik od: śmie­ta­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy śmie­ta­nę, przy­rzą­dzo­ny na bazie śmie­ta­ny

 (1.2) po­dob­ny do śmie­ta­ny, taki jak śmie­ta­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmietana ż., śmietanka ż., śmietanowiec mrz.

 przym. śmietankowy

 przysł. śmietankowo, śmietanowo

Wiktionary


śmietański

naz­wi­sko


SJP.pl


śmietka

owad z rzędu mu­chó­wek, któ­re­go larwy żyją w gni­ją­cych lub ży­wych ro­śli­nach


SJP.pl


śmietki

owad z rzędu mu­chó­wek, któ­re­go larwy żyją w gni­ją­cych lub ży­wych ro­śli­nach


SJP.pl

Śmiet­ki (daw­niej Schnitt­ken, "Małe Fa­szcze") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie mrą­gow­skim, w gmi­nie Mi­ko­łaj­ki. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Nazwa miej­sco­wo­ści po­cho­dzi od "le­śnych śmie­ci", dzi­kich za­ro­śli na któ­rych pow­sta­ła.

Wikipedia


śmietkowate

o ce­chach śmiet­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


śmietkowaty

o ce­chach śmiet­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


śmietnik

zbior­nik na śmie­ci; miej­sce, gdzie wy­rzu­ca się śmie­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kubeł, po­jem­nik na śmie­ci

 (1.2) kon­te­ner lub pa­wi­lon, w któ­rym stoją kubły na śmie­ci przy­go­to­wa­ne do opróż­nie­nia

 (1.3) pot. ba­ła­gan, nie­po­rzą­dek

Wiktionary

Śmiet­nik (ok. 465 m) – nie­wiel­kie, ska­li­ste wznie­sie­nie w miej­sco­wo­ści Smo­leń w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Pi­li­ca. Znaj­du­je się wśród pól upraw­nych, w le­wych zbo­czach Do­li­ny Wo­dą­cej, w od­le­gło­ści około 280 m na za­chód od drogi wo­je­wódz­kiej nr 794. Pod wzglę­dem ge­o­gra­ficz­nym jest to ob­szar Wy­ży­ny Czę­sto­chow­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ta wy­rzu­ci­ła do śmiet­ni­ka opa­ko­wa­nie po na­po­ju.

 (1.2) Oj­ciec wy­rzu­cił stary te­le­wi­zor na śmiet­nik.

 (1.3) Pos­przą­taj ten śmiet­nik w po­ko­ju!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲjɛtʲɲik, AS: śmʹi ̯etʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmietnisko n., śmieć m., śmieciarka ż., śmieciówka ż.

 czas. śmiecić ndk.

 przym. śmietnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosz

Wiktionary


śmietnikowy

przy­miot­nik od: śmiet­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze śmiet­ni­kiem, do­ty­czą­cy śmiet­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmietnisko n., śmieciówka ż., śmietnik m., śmieciarka ż.

Wiktionary


śmietnisko

miej­sce, gdzie wy­rzu­ca się śmie­ci; wy­sy­pi­sko śmie­ci, śmie­cio­wi­sko (daw­niej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­zo­sta­wio­ne przez kogoś śmie­ci, dzi­kie wy­sy­pi­sko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛtʲˈɲiskɔ, AS: śmʹi ̯etʹńisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmieć m., śmietnik m., śmieciarz m., śmieciara ż., śmietniczka ż., śmieciarka ż., śmieciówka ż.

 czas. śmiecić ndk., zaśmiecić dk., zaśmiecać ndk.

 przym. śmieciowy, śmietniskowy, śmietnikowy

 przysł. śmieciowo

Wiktionary


śmietniskowy

przy­miot­nik od: śmiet­ni­sko


SJP.pl


śmietonka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spoż. śmie­ta­na

Wiktionary


śmieć

ważyć się, mieć czel­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś do wy­rzu­ce­nia, od­pa­dek

 (1.2) pot. przen. rzecz bez­war­to­ścio­wa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. pejor. grub. czło­wiek bez zasad, godny po­gar­dy

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (3.1) mieć od­wa­gę, śmia­łość

forma cza­sow­ni­ka.

 (4.1) 2. os. lp. rozk. od: śmie­cić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śmieć – odpad
  • Śmieć (Zift, 2008) – buł­gar­ski film fa­bu­lar­ny w re­ży­se­rii Ja­wo­ra Gyr­de­wa
  • Śmieć (Trash, 2014) − bra­zy­lij­sko-bry­tyj­ski film dra­ma­tycz­ny w re­ży­se­rii Step­he­na Dal­dry'ego
  • umowa śmie­cio­wa – pu­bli­cy­stycz­ne okre­śle­nie ro­dza­ju umowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od fron­tu i z tyłu znaj­do­wa­ły się drzwi i sie­nie, przed któ­re­mi gniły ka­łu­że pomyj i le­ża­ły kupy śmie­ci.

 (1.2) Nie kupuj tego – to pew­nie śmieć! Za taką cenę nie mo­żesz do­stać nic trwa­łe­go.

 (2.1) Mój są­siad każdą roz­mo­wę o po­li­ty­ce pod­su­mo­wu­je mó­wiąc, że po­li­ty­cy to śmie­cie. I jak tu z nim roz­ma­wiać?

 (3.1) Z panną wi­dy­wał się czę­sto, za­ko­chi­wał się w niej coraz głę­biej, ale nigdy nie śmiał mówić o mi­ło­ści.

 (3.1) Śmiesz mnie o to pro­sić po tym, co przedw­czo­raj zro­bi­łeś?

 (4.1) Nie śmieć tutaj! Do­pie­ro co pos­przą­ta­łam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲjɛ̇t͡ɕ, AS: śmʹi ̯ėć

Wiktionary

Powiązane:

 (1-2)

 rzecz. śmieciarka ż., śmieciarz m., śmietnik m., śmietniczka ż., śmietnisko n., śmiecie n., śmiecenie n., naśmiecenie n., zaśmiecanie n., zaśmiecenie n.

:: zdrobn. śmieciuszek m.

 czas. śmiecić ndk., naśmiecić dk., zaśmiecać ndk., zaśmiecić dk.

 przym. śmieciowy, śmietniskowy, śmieciarkowy

 (3.1) rzecz. śmiałość ż., śmiałek m.; przym. śmiały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odpad

Wiktionary


śmig

1. skrzy­dło wia­tra­ka
2. gwa­ro­wo:
a) ru­cho­me ramię żu­ra­wia przy stud­ni
b) w wy­ra­że­niu: na śmigę - na ukos, uko­śnie
3. prze­sta­rza­le: wę­giel­ni­ca


SJP.pl

Śmig – styl jazdy w nar­ciar­stwie al­pej­skim po­le­ga­ją­cy na wy­ko­ny­wa­niu serii szyb­kich, krót­kich, rów­no­le­głych skrę­tów na prze­mian w lewo i w prawo ze stałą pręd­ko­ścią w cza­sie zja­zdu w dół stoku.

Ist­nie­je wiele wer­sji śmigu, czę­sto róż­nią­cych się niu­an­sa­mi dy­na­mi­ki ciała nar­cia­rza i ruchu nart, a czę­sto są to te same tech­ni­ki o róż­nych naz­wach, wy­pra­co­wa­ne w róż­nych kra­jach al­pej­skich.

Wikipedia


śmiga

1. skrzy­dło wia­tra­ka
2. gwa­ro­wo:
a) ru­cho­me ramię żu­ra­wia przy stud­ni
b) w wy­ra­że­niu: na śmigę - na ukos, uko­śnie
3. prze­sta­rza­le: wę­giel­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) góry. pot. na­rzę­dzie de­kar­skie umoż­li­wia­ją­ce odw­zo­ro­wa­nie kąta, na jaki na­le­ży do­ciąć bla­chę ni­ble­rem

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3 os. lp. od: śmi­gać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śmiga na bu­do­wie to rzecz bar­dzo ważna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲiɡa, AS: śmʹiga

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śmigłowy

Wiktionary


śmigacz

1. mały ptak z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych;
2. w fan­ta­sty­ce: szyb­ki po­jazd po­ru­sza­ją­cy się nad po­wierzch­nią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sf. szyb­ki bolid po­ru­sza­ją­cy się bez kon­tak­tu z po­dło­żem

Wiktionary

Śmi­gacz ("Eu­pe­to­me­na ma­cro­u­ra") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych (Tro­chi­li­dae), za­miesz­ku­ją­cy Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą. Zręcz­ny lot­nik, czę­sto prze­mie­szcza się lotem śliz­go­wym. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W każ­dym razie jedno za­pi­sa­ło mi się w pa­mię­ci: mia­no­wi­cie to, że ko­man­dor 110 ma ja­kieś prze­czu­cie wzglę­dem tego śmi­ga­cza, który zmie­rza w naszą stro­nę z dwoma dro­i­da­mi, star­cem i dzie­cia­kiem za kie­row­ni­cą.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śmigać

Wiktionary


śmiganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śmi­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕmʲiˈɡãɲɛ, AS: śmʹigãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmigło n.

 czas. śmigać, śmignąć

 przym. śmigłowy

Wiktionary


śmigasiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


śmigać

1. szyb­ko prze­mie­szczać się; prze­la­ty­wać, pę­dzić;
2. prze­no­śnie: się­gać wy­so­ko w górę; wzno­sić się;
3. prze­no­śnie: szyb­ko ros­nąć;
4. po­tocz­nie: wy­ko­ny­wać czymś szyb­kie ruchy; ma­chać;
5. po­tocz­nie: iść gdzieś pręd­ko lub wy­cho­dzić skądś szyb­ko


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) pot. szyb­ko po­ru­szać się

 (1.2) pot. do­brze dzia­łać, spraw­nie funk­cjo­no­wać

 (1.3) gwara wię­zien­na biec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po na­pra­wie sa­mo­chód śmiga jak na­le­ży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲiɡat͡ɕ, AS: śmʹigać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiganie n., śmigło n., śmigacz mrz.

 czas. śmignąć

 przym. śmigłowy

Wiktionary


śmigiel

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Śmi­giel (niem. "Schmie­geln") – mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­ściań­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Śmi­giel. Na­zy­wa­ne jest "mia­stem wia­tra­ków" ze wzglę­du na dawne tra­dy­cje mły­nar­skie oraz sprzy­ja­ją­ce wa­run­ki, dzię­ki któ­rym, zgod­nie z le­gen­dą, nieg­dyś w Śmi­glu stało nie­mal 100 wia­tra­ków.

Wikipedia


śmigielski

→ Śmi­giel


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Śmi­giel­ski
  • Bo­gu­sław Śmi­giel­ski
  • Ja­ro­sław Śmi­giel­ski
  • Jerzy Śmi­giel­ski
  • Le­szek Śmi­giel­ski
  • Mans­wet Śmi­giel­ski
  • Ro­bert Śmi­giel­ski
  • Sta­ni­sław Śmi­giel­ski
  • Ste­fan Śmi­giel­ski (ar­chi­tekt)
  • Ta­de­usz Śmi­giel­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Wa­len­ty Śmi­giel­ski
  • Woj­ciech Śmi­giel­ski

Wikipedia

Patrz:

Śmigiel

śmigiełko

zdrob­nie­nie od: śmi­gło


SJP.pl


śmiglanin

miesz­ka­niec Śmi­gla (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


śmiglanka

miesz­kan­ka Śmi­gla (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


śmiglej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: śmi­gło, śmi­gle


SJP.pl


śmiglejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: śmi­gły


SJP.pl


śmignica

broń palna wie­lo­lu­fo­wa, uży­wa­na w XVI i XVII wieku; or­gan­ki


SJP.pl


śmignąć

1. szyb­ko prze­mie­szczać się; prze­le­cieć;
2. prze­no­śnie: się­gnąć wy­so­ko w górę; wznieść się;
3. prze­no­śnie: szyb­ko uros­nąć;
4. po­tocz­nie: wy­ko­nać czymś szyb­ki ruch; mach­nąć;
5. po­tocz­nie: pójść gdzieś pręd­ko lub wyjść skądś szyb­ko


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. śmi­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|śmi­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲiɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: śmʹignõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmigło, śmiganie

 czas. śmigać

 przym. śmigłowy

Wiktionary


śmigus

zwy­czaj po­le­wa­nia wodą w po­nie­dzia­łek wiel­ka­noc­ny; dyn­gus; śmi­gus-dyn­gus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Kra­ków. gw-pl|War­sza­wa. śmi­gus-dyn­gus

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Po­nie­dzia­łek Wiel­ka­noc­ny
  • śmi­gus-dyn­gus (pol­skie ru­cho­me świę­to, które czę­sto od­bie­ga od tra­dy­cyj­nych uro­dzaj­nych form)
  • Wiel­ka­noc­ne sma­ga­nie (z róż­ny­mi wa­rian­ta­mi w Cze­chach oraz Pol­sce)
  • da­ro­wiz­nę, otrzy­my­wa­ną przez ko­lęd­ni­ków wiel­ka­noc­nych w za­mian za ich wi­zy­tę.
  • Śmier­gust

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. śmigusowanie n., śmigusówka ż., śmiguściarz m.

 przym. śmigustny, śmigusowy

 czas. wyśmigusować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Poznań dyngus; gw. Górny Śląsk śmiyngus, śmiyrgus

Wiktionary


śmigus-dyngus

zwy­czaj po­le­wa­nia wodą w po­nie­dzia­łek wiel­ka­noc­ny; dyn­gus; śmi­gus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. zwy­czaj oble­wa­nia in­nych wodą w po­nie­dzia­łek wiel­ka­noc­ny;

 (1.2) zob. lany po­nie­dzia­łek.

wy­krzy­knie­nie

 (2.1) …uży­wa­ne przy oble­wa­niu kogoś wodą w śmi­gus-dyn­gus (1.2)

Wiktionary

Zo­bacz też: Lany po­nie­dzia­łek.

Śmi­gus-dyn­gus (znany także jako: "lany po­nie­dzia­łek") – zwy­czaj pier­wot­nie za­chod­nio­sło­wiań­ski, a wtór­nie zwią­za­ny z Po­nie­dział­kiem Wiel­ka­noc­nym w ko­ście­le ka­to­lic­kim. Współ­cze­śnie po­sia­da wiele re­gio­nal­nych nazw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak co roku naj­bar­dziej ocze­ki­wa­nym i naj­we­sel­szym ele­men­tem Świąt Wiel­ka­noc­nych był śmi­gus-dyn­gus.

 (2.1) Daw­niej chłop­cy ob­fi­cie oble­wa­li dziew­czę­ta wodą, wo­ła­jąc: „śmi­gus-dyn­gus!”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕmʲiɡuz‿ˈdɨ̃ŋɡus, AS: śmʹiguz‿dỹŋgus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dyngusiarz

 war. dyngus-śmigus mrz., śmingus-dyngus mrz.

 przym. śmigusowo-dyngusowy, rzad. śmigus-dyngusowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śmigus, dyngus, oblewany poniedziałek, lej, dzień św. Leja

 (1.2) lany poniedziałek

Wiktionary


śmigusowy

przy­miot­nik od: śmi­gus


SJP.pl


śmigusówka

1. po­tocz­nie: psi­kaw­ka w kształ­cie wiel­ka­noc­ne­go jajka, uży­wa­na w lany po­nie­dzia­łek; dyn­gu­sów­ka;
2. daw­niej: pach­ną­ca woda przy­rzą­dzo­na na śmi­gus


SJP.pl


śmigło

1. ele­ment słu­żą­cy do na­pę­du sa­mo­lo­tu lub he­li­kop­te­ra;
2. ro­dzaj mie­sza­dła wir­ni­ko­we­go;
3. urzą­dze­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ne jako napęd w elek­trow­niach wia­tro­wych lub wia­tra­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. skrę­co­ny ele­ment kon­struk­cyj­ny za­mon­to­wa­ny na obro­to­wej osi, wpra­wia­ją­cy w ruch po­wie­trze;

 (1.2) techn. po­dob­ny do śmi­gła (1.1) ele­ment wia­tra­ków i elek­trow­ni wia­tro­wych wpra­wia­ny w ruch obro­to­wy przez wiatr

 (1.3) techn. mie­sza­dło wir­ni­ko­we na­pę­dza­ne me­cha­nicz­nie

Wiktionary

Śmi­gło – urzą­dze­nie na­pę­do­we, przet­wa­rza­ją­ce ener­gię w po­sta­ci mo­men­tu obro­to­we­go na pracę ciągu. Za­mia­na ta jest efek­tem od­dzia­ły­wa­nia śmi­gła na oś­ro­dek go opły­wa­ją­cy (w za­sto­so­wa­niach lot­ni­czych – po­wie­trze). Po raz pier­wszy zo­sta­ło użyte jako śruba okrę­to­wa do na­pę­dza­nia stat­ków, a po­czą­wszy od 1903 roku służy do na­pę­du stat­ków po­wietrz­nych (do na­pę­du ste­row­ców szkie­le­to­wych od 1900 roku).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕmʲiɡwɔ, AS: śmʹigu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmig m., śmigłowiec m., śmiganie n., śmignięcie n., śmigłowatość ż., śmigłowcowiec mrz.

 czas. śmigać ndk., śmignąć dk.

 przym. śmigłowy, śmigłowaty, śmigły

Wiktionary


śmigłowcowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. wojsk. klasa okrę­tów, któ­rych pod­sta­wo­wą cechą jest przy­sto­so­wa­nie do ba­zo­wa­nia na nich śmi­głow­ców; okre­śle­nie to nie obej­mu­je okrę­tów prze­no­szą­cych 1-2 śmi­głow­ce, jako uzu­peł­nie­nie in­ne­go uz­bro­je­nia;

Wiktionary

Śmi­głow­co­wiec (he­li­kop­te­ro­wiec) – ogól­ne okre­śle­nie klas okrę­tów, któ­rych pod­sta­wo­wą cechą jest przy­sto­so­wa­nie do ba­zo­wa­nia na nich śmi­głow­ców. Klasę tę utoż­sa­mia się naj­czę­ściej z krą­żow­ni­ka­mi śmi­głow­co­wy­mi, na­to­miast wy­róż­nia się je­szcze osob­no śmi­głow­cow­ce de­san­to­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śmi­głow­cow­ce za­bie­ra­ją od czte­rech do kil­ku­dzie­się­ciu śmi­głow­ców i mają od­po­wied­nio duże lą­do­wi­sko, cza­sa­mi zaj­mu­ją­ce więk­szość po­kła­du oraz han­ga­ry do prze­cho­wy­wa­nia śmi­głow­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕmʲiɡwɔfˈt͡sɔvʲjɛt͡s, AS: śmʹigu̯ofcovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmigłowiec m., śmigło n.

 przym. śmigłowcowy, śmigłowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krążownik śmigłowcowy, helikopterowiec

Wiktionary


śmigłowcowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze śmi­głow­cem, do­ty­czą­cy śmi­głow­ca

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) przy­na­leż­ny śmi­głow­co­wi, bę­dą­cy jego czę­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmigłowiec m., śmigło n., śmigłowcowiec mrz.

 przym. śmigły, śmigłowy

Wiktionary


śmigłowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sta­tek po­wietrz­ny z wir­ni­kiem umie­szczo­nym nad ka­dłu­bem, po­ru­sza­ją­cym się w pła­szczyź­nie rów­no­le­głej do ziemi

Wiktionary

Śmi­gło­wiec (rów­nież he­li­kop­ter; od gr. "héliks", D. "hélikos" – skrę­co­ny; "pte­rón" – skrzy­dło) – sta­tek po­wietrz­ny cięż­szy od po­wie­trza (ae­ro­dy­na), ro­dzaj wi­ro­pła­tu, wyt­wa­rza­ją­cy siłę nośną w wy­ni­ku od­dzia­ły­wa­nia po­wie­trza na jeden lub wię­cej wir­ni­ków no­śnych, na­pę­dza­nych sil­ni­kiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fran­cu­scy spa­do­chro­nia­rze już w zesz­łym roku pow­strzy­ma­li ofen­sy­wę par­ty­zan­tów na Ndża­me­nę, także teraz fran­cu­skie śmi­głow­ce wspie­ra­ły cza­dyj­ską armię w wal­kach z re­be­lian­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmigło n., śmigłowcowiec mrz.

 przym. śmigłowy, śmigłowcowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) helikopter

Wiktionary


śmigłowy

przy­miot­nik od: śmi­gło


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­po­sa­żo­ny w śmi­gło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na lot­ni­sku w Stral­sun­dzie spo­ty­ka­ją się fani sa­mo­lo­tów śmi­gło­wych, szy­bow­ców, he­li­kop­te­rów i mo­de­li sa­mo­lo­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmig mrz., śmiga ż., śmigło n., śmigłowiec mrz., śmiganie n., śmignięcie n., śmigłowatość ż., śmigłowcowiec mrz.

 czas. śmigać ndk., śmignąć dk.

 przym. śmigłowaty, śmigły, śmigłowcowy

Wiktionary


śmigłość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co śmi­głe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śmigły

 przysł. śmigle

Wiktionary


śmigły

1. po­ru­sza­ją­cy się szyb­ko i zwin­nie; ry­chły, pręd­ki;
2. od­by­wa­ją­cy się w szyb­kim tem­pie;
3. wy­so­ki, smu­kły


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­ward Śmi­gły-Rydz (1886–1941)
  • Śmi­gły Wilno – woj­sko­wy klub spor­to­wy dzia­ła­ją­cy 1933–1938 w Wil­nie

Wikipedia


śmiyngus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. etn. śmi­gus-dyn­gus

Wiktionary


śmiyrgus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. etn. śmi­gus-dyn­gus

Wiktionary


śmiłowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śmi­ło­wi­ce – część mia­sta Mi­ko­łów
  • Śmi­ło­wi­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­ceń
  • Śmi­ło­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Nowe Brze­sko
  • Śmi­ło­wi­ce – przy­sió­łek wsi Go­szo­wi­ce w woj. opol­skim, w pow. ny­skim, w gmi­nie Pa­ko­sła­wi­ce
  • Śmi­ło­wi­ce – dawna gmina w wo­je­wództ­wie byd­go­skim
  • Śmi­ło­wi­ce – dawna gmina w wo­je­wództ­wie sta­li­no­grodz­kim
  • Śmi­ło­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie pro­szo­wic­kim
  • Śmi­ło­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie włoc­ław­skim
  • Śmi­ło­wi­ce – pol­ska nazwa miej­sco­wo­ści Smi­lo­vi­ce na te­re­nie Czech (Za­ol­zie, po­wiat Fry­dek-Mi­stek)

Wikipedia


śmiłowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śmi­ło­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. sę­po­leń­skim, w gmi­nie Więc­bork
  • Śmi­ło­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Bielsk
  • Śmi­ło­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. go­styń­skim, w gmi­nie Po­niec
  • Śmi­ło­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Ka­czo­ry
  • Śmi­ło­wo – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Ka­czo­ry
  • Śmi­ło­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Sza­mo­tu­ły
  • Śmi­ło­wo – gro­ma­da w po­wie­cie cho­dzie­skim
  • Śmi­ło­wo – gro­ma­da w po­wie­cie płoc­kim
  • Śmi­ło­wo – gro­ma­da w po­wie­cie sę­po­leń­skim

Wikipedia


śmiłowski

naz­wi­sko


SJP.pl


śmiłów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śmi­łów – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Ja­strząb
  • Śmi­łów – część wsi Bin­ko­wi­ce w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim, w gmi­nie Oża­rów
  • Śmi­łów – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Nowe Skal­mie­rzy­ce
  • Śmi­łów – dawna gro­ma­da

Wikipedia


śmo

słowo uży­wa­ne w ję­zy­ku po­tocz­nym, zwy­kle ze sło­wem "to", oz­na­cza­ją­ce coś, czego nie chce­my lub nie po­tra­fi­my opi­sać (np. Bo to, bo śmo, bo tamto, ty to za­wsze masz jakiś pro­blem!)


SJP.pl


śniadalnia

1. daw­niej: pokój we dwo­rze, mniej­sza ja­dal­nia, w któ­rej spo­ży­wa­no śnia­da­nie;
2. sala w pen­sjo­na­cie lub ho­te­lu, w któ­rej ser­wu­je się śnia­da­nie wli­czo­ne w cenę noc­le­gu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym spo­ży­wa się śnia­da­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śniadanie n., śniadanko n., śniadaniówka ż., podśniadanie n.

 czas. śniadać ndk., śniodać ndk.

 przym. śniadaniowy

 przysł. śniadaniowo

Wiktionary


śniadanie

prze­sta­rza­le: jeść śnia­da­nie; śnia­da­nio­wać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ran­ny po­si­łek;

 (1.2) daw. je­dze­nie śnia­da­nia (1.1)

Wiktionary

Śnia­da­nie – pier­wszy po­si­łek dnia, naj­czę­ściej spo­ży­wa­ny w go­dzi­nach po­ran­nych. W za­leż­no­ści od tra­dy­cji na­ro­do­wej skła­da się z róż­nych po­traw – od lek­kich i pro­stych do bar­dziej sy­cą­cych i skom­pli­ko­wa­nych.

Śnia­da­nie jest uwa­ża­ne przez die­te­ty­ków za po­si­łek naj­waż­niej­szy dla zdro­wia i wła­ści­we­go funk­cjo­no­wa­nia or­ga­niz­mu – ma do­star­czać ener­gii, co po noc­nej przer­wie jest bar­dzo istot­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­ro­li­na czę­sto nie je śnia­da­nia, bo nie jest rano głod­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕɲaˈdãɲɛ, AS: śńadãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śniadaniówka ż., podśniadanie n., śniadalnia ż.

:: zdrobn. śniadanko n.

 czas. śniadać ndk., śniodać ndk.

 przym. śniadaniowy

 przysł. śniadaniowo

Wiktionary


śniadaniować

prze­sta­rza­le, dziś po­tocz­nie: jeść śnia­da­nie; śnia­dać


SJP.pl


śniadaniownia

po­tocz­nie: punkt ga­stro­no­micz­ny, w któ­rym po­da­je się śnia­da­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lokal ga­stro­no­micz­ny spe­cja­li­zu­ją­cy się w przy­go­to­wy­wa­niu i ser­wo­wa­niu śnia­dań

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poz­nań­ska śnia­da­niow­nia wpro­wa­dza opła­tę ser­wi­so­wą dla osób, które nie za­ma­wia­ją je­dze­nia / na­po­jów, a prze­by­wa­ją w re­sta­u­ra­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śniadanie n.

Wiktionary


śniadaniowo

→ śnia­da­nio­wy


SJP.pl

Patrz:

śniadaniowy

śniadaniowy

1. → śnia­da­nie;
2. te­le­wiz­ja śnia­da­nio­wa - pro­gra­my roz­ryw­ko­we na­da­wa­ne w te­le­wiz­ji na żywo o po­ran­ku; śnia­da­niów­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze śnia­da­niem, do­ty­czą­cy śnia­da­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śniadalnia ż., śniadanie n., śniadanko n., śniadaniówka

 czas. śniadać ndk., śniodać ndk.

 przysł. śniadaniowo

Wiktionary


śniadaniówka

1. przer­wa śnia­da­nio­wa;
2. to­reb­ka na dru­gie śnia­da­nie;
3. po­tocz­nie: te­le­wiz­ja śnia­da­nio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­jem­nik na ka­nap­ki, owoce itp.

 (1.2) pot. pro­gram te­le­wi­zyj­ny w pa­śmie po­ran­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śniadanie n., śniadanko n., śniadalnia ż.

 przym. śniadaniowy

 czas. śniadać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lunchbox, lunchboks, kanapnik

Wiktionary


śniadanko

zdrob­nie­nie od: śnia­da­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: śnia­da­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja­cu­siu, zjedz śnia­dan­ko i pój­dzie­my do babci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕɲaˈdãnkɔ, AS: śńadãnko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śniadalnia ż., śniadanie n., śniadaniówka ż.

 czas. śniadać ndk.

 przym. śniadaniowy

Wiktionary


śniadawy

zbli­żo­ny do śnia­de­go, nie do końca śnia­dy, pra­wie śnia­dy


SJP.pl


śniadać

prze­sta­rza­le: jeść śnia­da­nie; śnia­da­nio­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. jeść śnia­da­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Panie Sę­dzio, wszak­że to czas po­dob­no śnia­dać?

 (1.1) Do głów­nej sali wra­ca­no z ogro­du: / Śnia­dać zbli­ży­ła się ko­niecz­na pora, (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śniadalnia ż., śniadanie n., śniadaniówka ż., śniadanko n.

 czas. pośniadać, śniodać ndk.

 przym. śniadaniowy

 przysł. śniadaniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk śniodać

Wiktionary


śniadecki

naz­wi­sko, m.in. Ję­drzej Śnia­dec­ki (1768-1838) - pol­ski che­mik, le­karz i bio­log


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­tosz Śnia­dec­ki (1981–), muzyk
  • Jan Wła­dy­sław Śnia­dec­ki (ur. 1756, zm. 1830) – pol­ski astro­nom i ma­te­ma­tyk
  • Ję­drzej Śnia­dec­ki (ur. 1768, zm. 1838) – pol­ski le­karz, bio­log, che­mik i fi­lo­zof
  • Krzysz­tof Śnia­dec­ki (1974–), mo­to­ro­wod­niak
  • Śnia­dec­ki – kra­ter księ­ży­co­wy
  • MF Jan Śnia­dec­ki – prom

Wikipedia


śniadka

grzyb pa­so­żyt­ni­czy, wy­wo­łu­ją­cy cho­ro­bę zbóż i in­nych ro­ślin; śnieć; głow­nia


SJP.pl


śniadkowate

ro­dzi­na nie­wiel­kich chrzą­szczy


SJP.pl

Śniad­ko­wa­te (Me­lan­dry­i­dae) – ro­dzi­na nie­wiel­kich chrzą­szczy o nit­ko­wa­tych, 11-czło­no­wych czuł­kach i du­żych, zwi­sa­ją­cych głaszcz­kach. Ich larwy mają wy­dłu­żo­ne, mięk­kie ciało i są za­o­pa­trzo­ne są w 3 pary nóg. Żyją w grzy­bach lub drew­nie. Przed­sta­wi­cie­lem śniad­ko­wa­tych jest gła­szczyn bro­da­ty ("Ser­ro­pal­pus bar­ba­tus").

Wikipedia


śniadkowaty

o ce­chach śniad­ko­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


śniadolicy

prze­sta­rza­łe: ma­ją­cy śnia­de lica


SJP.pl


śniadoskóry

ma­ją­cy ciem­ną kar­na­cję skóry


SJP.pl


śniadowianin

miesz­ka­niec Śnia­do­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


śniadowianka

miesz­kan­ka Śnia­do­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


śniadowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śnia­do­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Za­kro­czym
  • Śnia­do­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Śnia­do­wo
    • Śnia­do­wo – sta­cja ko­le­jo­wa tamże
  • Śnia­do­wo (Żnia­do­wo) – wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim w po­wie­cie mrą­gow­skim w gmi­nie Mrą­go­wo.
  • Śnia­do­wo – dawna gmina o nie­u­re­gu­lo­wa­nym sta­tu­sie ist­nie­ją­ca w la­tach 191?–1922 w woj. bia­ło­stoc­kim
  • Śnia­do­wo – dawna gro­ma­da

Wikipedia


śniadowski

→ Śnia­do­wo


SJP.pl

Patrz:

Śniadowo

śniadość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest śnia­de; cecha tych, któ­rzy są śnia­dzi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śniady

 przysł. śniado

Wiktionary


śniady

ma­ją­cy ciem­ną cerę, sma­gły; ma­ją­cy barwę brą­zo­wą, bru­nat­ną


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o czło­wie­ku: opa­lo­ny lub ma­ją­cy ciem­niej­szą kar­na­cję

 (1.2) naj­czę­ściej o skó­rze, cerze czło­wie­ka: o bar­wie jas­no­brą­zo­wej lub oliw­ko­wo­brą­zo­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Niek­tó­rzy lu­dzie w Pol­sce utoż­sa­mia­ją z Ara­ba­mi wszyst­kie osoby o śnia­dej kar­na­cji lub wyz­na­nia mu­zuł­mań­skie­go.

 (1.2) Śnia­da kar­na­cja jest po­wszech­na w re­gio­nie śró­dziem­no­mor­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕɲadɨ, AS: śńady

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śniadość ż.

 przysł. śniado

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) smagły

 (1.2) smagły

Wiktionary


śniadówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Śnia­dów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie pu­ław­skim, w gmi­nie Ba­ra­nów.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Ba­ra­nów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 333 miesz­kań­ców.

Wikipedia


śniardewny

przy­miot­nik od: Śniard­wy (je­zio­ro)


SJP.pl


śniardwy

naj­więk­sze je­zio­ro w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. po­lo­dow­co­we je­zio­ro w pół­noc­no-wschod­niej Pol­sce, na Ma­zu­rach;

Wiktionary

Śniard­wy – naj­więk­sze je­zio­ro w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wia­tach: mrą­gow­skim i pi­skim, po­ło­żo­ne w Kra­i­nie Wiel­kich Je­zior Ma­zur­skich, w do­rze­czu Pisy. Jest to je­zio­ro po­lo­dow­co­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­stem wodny je­zior Śniard­wy, Ka­cze­raj­no, Sek­sty, War­noł­ty obej­mu­je ob­szar o po­wierzch­ni 113,4 km².

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Śniardły

Wiktionary


śniat

1. daw­niej: pień drze­wa, pniak;
2. gwa­ro­wo: ul kło­do­wy


SJP.pl


śniatowo

Śnia­to­wo (niem. "Schna­tow") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Ka­mień Po­mor­ski, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 106 Rzew­no­wo – Gol­cze­wo – Star­gard – Py­rzy­ce. Miej­sco­wość leży nad po­łud­nio­wo-wschod­nim brze­giem Je­zio­ra Śnia­tow­skie­go.

Wikipedia


śniatyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Śnia­tyn (ukr. Снятин, "Snia­tyn") – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, nad Pru­tem, w re­jo­nie ko­ło­myj­skim (do 2020 roku sie­dzi­ba re­jo­nu śnia­tyń­skie­go), sie­dzi­ba hro­ma­dy Śnia­tyn.

Mia­sto kró­lew­skie lo­ko­wa­ne w 1411 roku po­ło­żo­ne było w XVI wieku w wo­je­wództ­wie ru­skim. Śnia­tyn uzy­skał prawo skła­du w 1635 roku.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. śniatyński

Wiktionary


śnica

osada dysz­la zło­żo­na z dwóch drąż­ków


SJP.pl


śnicianka

roz­szczep­ka śni­cian­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mrocz­ni­co­wa­tych


SJP.pl


śnieciotoks

hand­lo­wa nazwa środ­ka grzy­bo­bój­cze­go do za­pra­wia­nia ziar­na


SJP.pl


śnieciotox

hand­lo­wa nazwa środ­ka grzy­bo­bój­cze­go do za­pra­wia­nia ziar­na


SJP.pl


śnieciowate

o ce­chach śnie­cio­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl

Śnie­cio­wa­te ("Til­le­tia­ce­ae" J. Schröt.) – ro­dzi­na grzy­bów z klasy pła­sko­szy ("Exo­ba­si­dio­my­ce­tes"). Grzy­by mi­kro­sko­pij­ne, obli­ga­to­ryj­ne pa­so­ży­ty ro­ślin.

Wikipedia


śnieciowaty

o ce­chach śnie­cio­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl


śnieciowce

mo­no­ty­po­wy rząd grzy­bów z gro­ma­dy pod­staw­cza­ków


SJP.pl

Śnie­ciow­ce ("Til­le­tia­les" Ha­ec­kel) – rząd grzy­bów z klasy pła­sko­szy ("Exo­ba­si­dio­my­ce­tes"). Grzy­by mi­kro­sko­pij­ne, obli­ga­to­ryj­ne pa­so­ży­ty ro­ślin.

Wikipedia


śnieciowiec

grzyb z gro­ma­dy pod­staw­cza­ków, szkod­nik upraw psze­ni­cy i ce­bu­li


SJP.pl


śnieciński

naz­wi­sko


SJP.pl


śniedek

ro­śli­na ce­bu­lo­wa, zi­motr­wa­ła, po­pu­lar­na we flo­ry­sty­ce


SJP.pl

Śnie­dek ("Or­nit­ho­ga­lum" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych. Obej­mu­je ponad 200 ga­tun­ków ro­ślin wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go oraz w po­łud­nio­wej Afry­ce, poza tym w Eu­ro­pie i za­chod­niej Azji.

W Pol­sce dwa ga­tun­ki rosną jako ro­dzi­me: śnie­dek bal­dasz­ko­wa­ty "O.

Wikipedia


śniedny

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. ja­dal­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕɲɛdnɨ, AS: śńedny

Wiktionary


śniedzanowo

Śnie­dza­no­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sier­pec­kim, w gmi­nie Ro­ści­sze­wo. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie sier­pec­kim wo­je­wództ­wa płoc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


śniedź

jas­no­zie­lo­ny nalot za­sa­do­wych wę­gla­nów mie­dzi two­rzą­cy się na po­wierzch­ni mie­dzi albo jej sto­pów pod wpły­wem wil­go­ci i po­wie­trza, nie­kie­dy wyt­wa­rza­ny sztucz­nie; pa­ty­na; grynsz­pan szla­chet­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zie­lon­ka­wy lub nie­bie­ska­wy nalot, pow­sta­ją­cy na me­ta­lach wsku­tek ut­le­nia­nia się ich po­wierzch­ni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) patyna

Wiktionary


śnieg

ro­dzaj opadu at­mos­fe­rycz­ne­go, skła­da­ją­cy się z krysz­tał­ków zam­ro­żo­nej wody


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. opad w po­sta­ci krysz­tał­ków lodu;

 (1.2) śnieg (1.1) le­żą­cy na ziemi, przed­mio­tach

 (1.3) pot. przen. techn. zły obraz na ekra­nie te­le­wi­zo­ra

 (1.4) daw. przen. ko­ka­i­na

Wiktionary

Śnieg – opad at­mos­fe­rycz­ny (hy­dro­me­te­or) w po­sta­ci krysz­tał­ków lodu o kształ­tach głów­nie sze­ścio­ra­mien­nych gwia­zdek, łą­czą­cych się w płat­ki śnie­gu. Po opad­nię­ciu na zie­mię two­rzy po­ro­wa­tą "po­kry­wę śnież­ną", także na­zy­wa­ną śnie­giem.

Śnieg pow­sta­je, gdy w chmu­rach para wodna kry­sta­li­zu­je (re­su­bli­mu­je), two­rząc krysz­ta­ły lodu. Pła­tek śnie­gu to struk­tu­ra krysz­ta­łów śnie­gu, mo­gą­ca mieć do kilku cen­ty­me­trów. Cza­sem okre­śla się tak samo rów­nież po­je­dyn­cze krysz­tał­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj spadł pier­wszy śnieg tej zimy.

 (1.2) Obie­ca­łaś matce, że jej po­mo­żesz w od­gar­nię­ciu śnie­gu.

 (1.3) Obu­dzi­ło go mru­ga­nie śnie­gu na ekra­nie te­le­wi­zo­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕɲɛk, AS: śńek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śnieżnik m., Śnieżka ż., śniegowiec m., śnieżka ż., śnieżyca ż., śnieżynka ż., naśnieżanie n., śnieżki nmos.

:: zdrobn. śnieżek m.

 czas. zaśnieżyć, śnieżyć ndk., odśnieżyć dk., odśnieżać ndk.

 przym. śnieżny, śniegowy, śnieżysty, zaśnieżony

 ims. zaśnieżony

 przysł. śnieżnie, śnieżyście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gw. Górny Śląsk śniyg

Wiktionary


śniegi

ro­dzaj opadu at­mos­fe­rycz­ne­go, skła­da­ją­cy się z krysz­tał­ków zam­ro­żo­nej wody


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śnie­gi – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Opsa
  • Śnie­gi – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim, w siel­so­wie­cie Nowy Po­host
  • Śnie­gi – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie szar­kow­szczyń­skim, w siel­so­wie­cie Jody
  • Śnie­gi – wieś w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie wi­leń­skim, w gmi­nie Su­ża­ny

Wikipedia


śniegocin

Śnie­go­cin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Ra­dza­no­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


śniegocki

naz­wi­sko


SJP.pl


śniegomierz

przy­rząd do po­mia­ru wiel­ko­ści opa­dów śnie­gu


SJP.pl


śniegowce

1. nie­prze­ma­kal­ny but zi­mo­wy; śnie­gów­ka;
2. daw­niej: gu­mo­wy but z wy­so­ką cho­lew­ką, na­kła­da­ny na inny but; śnie­gów­ka;
3. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny oliw­ko­wa­tych


SJP.pl


śniegowiec

1. nie­prze­ma­kal­ny but zi­mo­wy; śnie­gów­ka;
2. daw­niej: gu­mo­wy but z wy­so­ką cho­lew­ką, na­kła­da­ny na inny but; śnie­gów­ka;
3. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny oliw­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chio­nant­hus vir­gi­ni­cus|L.|ref=tak., ni­skie drze­wo lub krzew wy­stę­pu­ją­cy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, z bia­ły­mi kwia­ta­mi ze­bra­ny­mi w wie­chy

 (1.2) obuw. zi­mo­wy wy­so­ki but

Wiktionary

Śnie­go­wiec ("Chio­nant­hus") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny oliw­ko­wa­tych. Obej­mu­je 140 ga­tun­ków. W więk­szo­ści ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej na obu kon­ty­nen­tach ame­ry­kań­skich oraz w Azji od Cej­lo­nu, Indii i re­jo­nu Hi­ma­la­jów na wschód po wyspy za­chod­niej Oce­a­nii i pół­noc­ną Au­stra­lię.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obok domu Mar­cy­si zak­witł śnie­go­wiec po­sa­dzo­ny przez jej matkę.

 (1.2) Miał na no­gach śnie­gow­ce, na rę­kach rę­ka­wi­ce, na gło­wie czap­kę i śmiesz­ne gogle.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieg mrz., Śnieżnik mrz., śnieżnik mzw./mrz.

 przym. śniegowy

Wiktionary


śniegowski

naz­wi­sko


SJP.pl


śniegowy

zro­bio­ny ze śnie­gu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy śnie­gu, od­no­szą­cy się do śnie­gu, zro­bio­ny ze śnie­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad­cią­gnę­ły chmu­ry śnie­go­we i zro­bi­ło się ciem­no.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieg mrz., naśnieżanie n., Śnieżnik mrz., śnieżki lm nm., śnieżnik mzw./mrz.

 przym. zaśnieżony, śnieżny

Wiktionary


śniegoładowarka

spe­cjal­ny po­jazd ko­mu­nal­ny z urzą­dze­niem do me­cha­nicz­ne­go zgar­nia­nia śnie­gu i ła­do­wa­nia go na sa­mo­cho­dy cię­ża­ro­we


SJP.pl


śniegołap

ele­ment mon­to­wa­ny na dachu za­po­bie­ga­ją­cy zsu­wa­niu się śnie­gu


SJP.pl


śniegołaz

spe­cjal­ny po­jazd gą­sie­ni­co­wy do ubi­ja­nia świe­że­go śnie­gu w gó­rach na tra­sach nar­ciar­skich; ra­trak


SJP.pl


śniegołom

Śnie­go­łom – zła­ma­nie drze­wa lub jego ko­na­rów na sku­tek nad­mier­ne­go ob­cią­że­nia ko­ro­ny mo­krym lub zlo­do­wa­cia­łym śnie­giem.

Śnie­go­ło­my pow­sta­ją czę­sto na sku­tek oki­ści. Szcze­gól­nie po­dat­ne na śnie­go­łom są drze­wa o sze­ro­kich, gru­bo­ga­łę­zi­stych ko­ro­nach. Ulist­nie­nie (ui­gle­nie) drze­wa zwięk­sza znacz­nie po­wierzch­nię, na któ­rej może się za­trzy­mać śnieg, a tym samym zwięk­sza cię­żar dźwi­ga­ny przez ko­na­ry (ga­łę­zie), w związ­ku z czym czę­ściej zda­rza­ją się śnie­go­ło­my u igla­stych niż u li­ścia­stych.

Wikipedia


śnieguliczka

ro­śli­na z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych o ró­żo­wych kwia­tach i nie­ja­dal­nych, bia­łych owo­cach


SJP.pl

Śnie­gu­licz­ka ("Symp­ho­ri­car­pos" Du­ha­mel) – ro­dzaj krze­wów z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych. Na­le­ży do niego około 15–17 ga­tun­ków. Nie­mal wszyst­kie po­cho­dzą z Ame­ry­ki Pół­noc­nej, jeden tylko i to rzad­ki ga­tu­nek ("S. si­nen­sis") po­cho­dzi z Chin (ro­śnie w za­chod­niej czę­ści pro­win­cji Hubei).

Wikipedia


śnieguła

ptak z ro­dzi­ny trznad­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Plec­trop­he­nax ni­va­lis|ref=tak., ptak z rzędu wró­blo­wych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕɲɛˈɡuwa, AS: śńeguu̯a

Wiktionary


śniegułka

1. zdrob­nie­nie od: śnie­gu­ła;
2. ro­śli­na o bia­łych kwia­tach i wą­skich li­ściach, kwit­ną­ca wczes­ną wios­ną; prze­bi­śnieg, śnie­życz­ka;
3. kulka śnież­na, śnież­ka


SJP.pl


śniegówka

1. but spor­to­wy do gra­nia na śnie­gu;
2. nie­prze­ma­kal­ny but zi­mo­wy; śnie­go­wiec;
3. daw­niej: gu­mo­wy but z wy­so­ką cho­lew­ką, na­kła­da­ny na inny but; śnie­go­wiec


SJP.pl


śniegówki

1. obu­wie spor­to­we do gra­nia na śnie­gu;
2. nie­prze­ma­kal­ne obu­wie zi­mo­we; śnie­gow­ce;
3. daw­niej: ro­dzaj butów zi­mo­wych z wy­so­ką cho­le­wą, na­kła­da­nych na inne buty; śnie­gow­ce


SJP.pl


śnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śnić.

Wiktionary

Śnie­nie – ósmy so­lo­wy album Anity Lip­nic­kiej, który uka­zał się 3 li­sto­pa­da 2023 roku. Wy­daw­cą jest Dark Gray Pro­duc­tions, za dy­stry­bu­cję od­po­wia­da e-Mu­zy­ka.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. śnić ndk., wyśnić dk.

 rzecz. senność ż., sen mrz.

 przysł. sennie

 przym. senliwy

Wiktionary


śnieć

1. grzyb z ro­dzi­ny śnie­cio­wa­tych, po­wo­du­ją­cy szko­dy w upra­wach psze­ni­cy i ce­bu­li, wy­stę­pu­ją­cy w około 100 ga­tun­kach;
2. cho­ro­ba wy­wo­ły­wa­na przez ten grzyb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. grzyb z ro­dzi­ny śnie­cio­wa­tych, po­wo­du­ją­cy szko­dy w upra­wach psze­ni­cy i ce­bu­li, wy­stę­pu­ją­cy w około 100 ga­tun­kach

 (1.2) bot. cho­ro­ba wy­wo­ły­wa­na przez grzyb z ro­dzi­ny śnie­cio­wa­tych

Wiktionary

Śnieć (l. mn. śnie­ci) – grupa in­fek­cyj­nych cho­rób ro­ślin wy­wo­ła­na przez mi­kro­sko­pij­ne grzy­by z ro­dzi­ny śnie­cio­wa­tych ("Til­le­tia­ce­ae").

Wśród upra­wia­nych w Pol­sce ro­ślin wy­stę­pu­ją na­stę­pu­ją­ce śnie­ci (w na­wia­sach wy­wo­łu­ją­ce je pa­to­ge­ny):

Śnieć to także pol­ska nazwa ro­dza­ju "Til­le­tia".

Wikipedia


śnieżek

drob­ny opad zi­mo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: śnieg

 (1.2) pot. drob­ny śnieg

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: śnież­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Goryl Śnie­żek w Bar­ce­lo­nie – hisz­pań­ski film
  • Adam Śnie­żek (ur. 1951) – pol­ski po­li­tyk
  • Adam Śnie­żek (1932-1969) – pol­ski dzien­ni­karz i po­li­tyk
  • Agniesz­ka Śnie­żek – pol­ska ko­szy­kar­ka
  • Bar­ba­ra Śnie­żek – pol­ska ma­te­ma­tycz­ka
  • Lu­cjan Śnie­żek – pol­ski in­ży­nier
  • Śnież­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Gdy szli­śmy na przy­sta­nek, za­czął padać drob­ny śnie­żek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieg m., śnieżka ż., Śnieżka ż., śnieżki nmos.

 czas. zaśnieżyć, śnieżyć ndk.

 przym. zaśnieżony

Wiktionary


śnieżenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śnie­żyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śnieżyć

Wiktionary


śnieżka

mała kulka ule­pio­na ze śnie­gu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulka ule­pio­na ze śnie­gu, zwy­kle uży­wa­na do za­ba­wy, rzu­ca­nia w kogoś;

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mon­ti­frin­gil­la|ref=tak., mały ptak z ro­dzi­ny wró­bli;

 (1.3) lm. zob. śnież­ki.

Wiktionary

Śnież­ka (cz., niem. "Schne­e­kop­pe") – naj­wyż­szy szczyt Kar­ko­no­szy oraz Su­de­tów, jak rów­nież Czech, wo­je­wództ­wa dol­no­ślą­skie­go, a także ca­łe­go Ślą­ska. Naj­wy­bit­niej­szy szczyt Pol­ski i Czech (MDW 1184 m). Jego ofi­cjal­na wy­so­kość bezwz­ględ­na to 1603,30 m n.p.m. wzglę­dem śred­nie­go po­zio­mu Morza Bał­tyc­kie­go. Po­da­wa­na po­wszech­nie w pu­bli­ka­cjach sprzed 2014 roku wy­so­kość 1602 m od­no­si się nie do wierz­choł­ka góry, lecz do jed­ne­go z punk­tów os­no­wy ge­o­de­zyj­nej, zlo­ka­li­zo­wa­nych w obrę­bie ko­pu­ły szczy­to­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dro­dze ze szko­ły dzie­ci rzu­ca­ły się śnież­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕɲɛʃka, AS: śńeška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieżyca ż., śnieg m., śnieżek m., śnieżynka, Śnieżka ż., śnieżki nmos.

 czas. śnieżyć, zaśnieżyć

 przym. śnieżny, zaśnieżony

 ims. zaśnieżony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gałka

Wiktionary


śnieżki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) za­ba­wa we wza­jem­ne obrzu­ca­nie się śnie­giem

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: śnież­ka

Wiktionary

Śnież­ki (bia­ło­rus. "Снежкі") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie biel­skim, w gmi­nie Boćki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕɲɛʃʲci, AS: śńešʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieżka ż., Śnieżka ż., śnieg m., śnieżyca ż., śnieżynka ż., śnieżek m., Śnieżek m.

 czas. śnieżyć, zaśnieżyć

 przym. śnieżny, śniegowy

Wiktionary


śnieżkomat

za­baw­ka do ro­bie­nia kulek ze śnie­gu; kul­ko­mat


SJP.pl


śnieżkowice

Śnież­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ostro­wiec­kim, w gmi­nie Wa­śniów. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży przy DW751.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


śnieżnica

Śnież­ni­ca (1006 m) – szczyt w Be­ski­dzie Wy­spo­wym.

Wikipedia


śnieżnicki

przy­miot­nik od: Śnież­ni­ca, Śnież­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Śnież­ni­kiem, do­ty­czą­cy Śnież­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śnieżnik m., śnieżnik mzw./mrz.

Wiktionary


śnieżnie

przy­słó­wek

 (1.1) wła­ści­wie dla śnie­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Upać­ka­li­ście mój śnież­nie biały obrus.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieg m.

 przym. śnieżny, zaśnieżony

Wiktionary


śnieżniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: śnież­no, śnież­nie


SJP.pl


śnieżnik

1. ro­dzaj ro­ślin ce­bu­lo­wych z ro­dzi­ny hia­cyn­to­wa­tych, o dłu­gich i wą­skich li­ściach;
2. gry­zoń z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. płat śnie­gu, który nie top­nie­je nawet latem;

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chio­no­do­xa|Boiss.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aspa­ra­ga­ce­ae|Juss.|ref=tak.);

 (1.3) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju śnież­nik (1.2)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lerwa lerwa|ref=tak., ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pha­sia­ni­dae|ref=tak.);

 (2.2) zool. ptak z ga­tun­ku śnież­nik (2.1)

 (2.3) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chio­no­mys|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cri­ce­ti­dae|ref=tak.);

 (2.4) zool. gry­zoń z ro­dza­ju śnież­nik (2.3)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śnież­nik – po­ję­cie z dzie­dzi­ny gla­cjo­lo­gii
  • śnież­nik – ro­śli­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny hia­cyn­to­wa­tych
  • Śnież­nik – naj­wyż­szy szczyt Ma­sy­wu Śnież­ni­ka w Su­de­tach Wschod­nich na po­gra­ni­czu pol­sko-cze­skim
  • śnież­nik – ptak z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych
  • śnież­nik – ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych
  • Śnież­nik R-502 – pol­ski ra­dio­od­bior­nik pro­du­ko­wa­ny w la­tach 80. XX wieku
  • Mały Śnież­nik – drugi co do wiel­ko­ści szczyt Ma­sy­wu Śnież­ni­ka

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Śnieżnik m., śnieg m., śnieżynka ż., śniegowiec m.

 czas. śnieżyć ndk., zaśnieżyć dk., odśnieżać ndk., odśnieżyć dk.

 przym. śnieżny, śniegowy, śnieżnikowy, śnieżnicki

Wiktionary


śnieżnobiało

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem śnież­no­bia­łej barwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wokół chat­ki zro­bi­ło się śnież­no­bia­ło.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śnieżnobiały

Wiktionary


śnieżnobiały

biały jak śnieg, bar­dzo biały; śnie­ży­sty, śnież­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. biały jak śnieg, bar­dzo biały

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam sobie wczo­raj śnież­no­bia­łą bluz­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕɲɛʒnɔˈbʲjawɨ, AS: śńežnobʹi ̯au̯y

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śnieżysty

 przysł. śnieżnobiało

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śnieżysty, czysto biały, biały jak śnieg, biały jak kreda

Wiktionary


śnieżnopióry

ma­ją­cy pióra białe jak śnieg


SJP.pl


śnieżnoskrzydły

ma­ją­cy skrzy­dła w ko­lo­rze śnie­gu; bia­łos­krzy­dły


SJP.pl


śnieżny

zwią­za­ny ze śnie­giem, do­ty­czą­cy śnie­gu (np. sku­ter śnież­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy śnie­gu, zwią­za­ny ze śnie­giem, ob­fi­tu­ją­cy w śnieg, ut­wo­rzo­ny ze śnie­gu

 (1.2) biały jak śnieg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zesz­ło­rocz­na zima była niez­wy­kle śnież­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕɲɛʒnɨ, AS: śńežny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śnieżnik mrz., Śnieżka ż., śnieg m., śnieżka ż., śnieżynka ż., śnieżyca ż., śnieżki nmos., naśnieżanie n., śnieżnik mzw./mrz.

 przym. śniegowy, śnieżysty, zaśnieżony

 przysł. śnieżnie, śnieżyście

 czas. śnieżyć ndk.

 ims. zaśnieżony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) śnieżnobiały

Wiktionary


śnieżyca

1. ob­fi­te opady śnie­gu po­łą­czo­ne z sil­nym wia­trem; za­mieć śnież­na, burza śnież­na, za­wie­ru­cha śnież­na, za­dym­ka;
2. ro­śli­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych, o wą­skich li­ściach i dzwon­ko­wa­tych, bia­łych kwia­tach z żół­ty­mi plam­ka­mi, po­cho­dzą­ca z Eu­raz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­ten­syw­ny i ob­fi­ty opad śnie­gu po­łą­czo­ny z sil­nym wia­trem;

 (1.2) bot. gór­ska ro­śli­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych (Le­u­co­jum L.);

 (1.3) ornit. ptak z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śnie­ży­ca – ro­dzaj opadu at­mos­fe­rycz­ne­go
  • śnie­ży­ca (Le­u­co­jum) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych, do któ­rych na­le­ży śnie­ży­ca wio­sen­na (Le­u­co­jum ver­num)
  • trzy ga­tun­ki gęsi:
    • śnie­ży­ca duża (śnie­ży­ca więk­sza, gęś śnie­ży­ca) (Anser ca­e­ru­le­scens syn. Chen ca­e­ru­le­scens)
    • Śnie­ży­ca mała (Anser ros­sii syn. Chen ros­sii)
    • śnie­ży­ca ce­sar­ska (gęś ce­sar­ska) (Anser ca­na­gi­cus syn. Chen ca­na­gi­ca)
  • Śnie­ży­ca – cze­cho­sło­wac­ki film z 1981 r. w re­ży­se­rii Věry Chy­ti­lo­vej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕɲɛˈʒɨt͡sa, AS: śńežyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieg m., śnieżka ż., śnieżyczka ż., śnieżynka ż., śnieżki nmos.

 przym. śnieżny, śnieżysty

 czas. śnieżyć, zaśnieżyć

 przysł. śnieżyście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) gęś śnieżna

Wiktionary


śnieżyczka

śnie­życz­ka prze­bi­śnieg - ro­śli­na ce­bul­ko­wa na­le­żą­ca do ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych, o rów­no­wą­skich li­ściach i mlecz­no­bia­łych kwia­tach zak­wi­ta­ją­cych wczes­ną wios­ną, po­cho­dzą­ca z Eu­ro­py; prze­bi­śnieg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ga­lant­hus ni­va­lis|L.|ref=tak., śnie­życz­ka prze­bi­śnieg, prze­bi­śnieg;

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ga­lant­hus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych;

Wiktionary

Śnie­życz­ka ("Ga­lant­hus" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych. Na­le­ży tu od 14 do 17 ga­tun­ków bylin wy­stę­pu­ją­cych na­tu­ral­nie w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go w Eu­raz­ji (głów­nie w po­łud­nio­wej Eu­ro­pie i po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji). Ga­tun­kiem ty­po­wym i za­ra­zem je­dy­nym ro­dzi­mym przed­sta­wi­cie­lem we flo­rze Pol­ski jest śnie­życz­ka prze­bi­śnieg ("Ga­lant­hus ni­va­lis").

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. śnieg m., śnieżyca ż.

 przym. śnieżny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śnieżyczka przebiśnieg, przebiśnieg

Wiktionary


śnieżynka

pła­tek śnie­gu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­je­dyn­czy pła­tek śnie­gu

 (1.2) przen. iron. młody czło­wiek z po­ko­le­nia płat­ków śnie­gu

 (1.3) przen. po­moc­ni­ca świę­te­go Mi­ko­ła­ja

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śnie­żyn­ka – wnucz­ka Dziad­ka Mroza w ro­syj­skim fol­klo­rze
  • Śnie­żyn­ka – ra­dziec­ki film ani­mo­wa­ny z 1952 roku w re­ży­se­rii Iwana Iwa­now-Wano
  • Śnie­żyn­ka – ra­dziec­ki film ani­mo­wa­ny z 1969 roku w re­ży­se­rii Wła­di­mi­ra Dieg­tia­rio­wa
  • Snie­żyn­ka – skocz­nia nar­ciar­ska w ro­syj­skim mie­ście Czaj­kow­ski

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕɲɛˈʒɨ̃nka, AS: śńežỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieg m., śnieżka ż., Śnieżka ż., Śnieżnik mrz., śnieżki nmos., śnieżyca ż., śnieżnik mzw./mrz., śnieguliczka ż., przebiśnieg m.

 przym. śnieżny, zaśnieżony, śniegowy, śnieżnicki

 czas. śnieżyć ndk., naśnieżyć dk., odśnieżać ndk., odśnieżyć dk., zaśnieżać ndk., zaśnieżyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płatek śniegu

Wiktionary


śnieżysty

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ob­fi­ty w śnieg, za­sy­pa­ny śnie­giem

 (1.2) śnież­no­bia­ły (kolor)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieg m., śnieżyca ż.

 przym. śnieżny, śnieżnobiały

 przysł. śnieżyście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śniegowy, śnieżny

 (1.2) biały

Wiktionary


śnieżyć

o śnie­gu: gęsto padać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) padać (o śnie­gu)

 (1.2) mieć za­kłó­ce­nia (o obra­zie w te­le­wi­zo­rze)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na dwo­rze był mróz i śnie­ży­ło.

 (1.2) Po­rusz an­te­ną, znowu obraz śnie­ży i nic nie widać!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕɲɛʒɨt͡ɕ, AS: śńežyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieżnik mzw./mrz., śnieżek mrz., śnieżyca ż., śnieżynka ż., Śnieżnik mrz., Śnieżka ż., śnieżenie n., śnieg m., śnieżka ż., śnieżki

 czas. ośnieżyć

 przym. śnieżny, zaśnieżony

 ims. zaśnieżony

 przysł. śnieżyście

Wiktionary


śnieżyście

przy­słó­wek

 (1.1) wła­ści­wie dla śnie­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za okna­mi zro­bi­ło się śnie­ży­ście biało.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnieg m., śnieżyca ż.

 czas. śnieżyć ndk.

 przym. śnieżysty, śnieżny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śnieżnie

Wiktionary


śnieżyściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: śnie­ży­ście


SJP.pl


śniodanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śnio­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śniodać ndk.

Wiktionary


śniodać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. jeść śnia­da­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcesz śnio­dać?

 (1.1) Ty żeś wstoł tak późno. Śnio­dosz ty je­szcze abo cze­kosz na obiod?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: 'ɕɲɔdat͡ɕ, AS: śńodać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śniadalnia ż., śniodanie n., śniadanie

 przym. śniadaniowy

 czas. śniadać ndk.

Wiktionary


śniot

ele­ment za­bez­pie­cza­ją­cy otwór pro­wa­dzą­cy do barci


SJP.pl

Śniot – sto­so­wa­na w bart­nict­wie duża dę­bo­wa deska z dwoma ot­wo­ra­mi na dole i na górze, którą za­wie­sza­no na tzw. klu­czach – dwóch ha­ko­wa­to za­koń­czo­nych koł­kach za­mo­co­wa­nych nad i pod bar­cią. Przez­na­cze­niem śnio­ta było za­bez­pie­cze­nie barci przed szkod­ni­ka­mi, np. dzię­cio­ła­mi lub dzia­ła­niem nie­ko­rzyst­nych czyn­ni­ków at­mos­fe­rycz­nych.

Wikipedia


śnitka

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wych; po­da­grycz­nik


SJP.pl


śniyg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. śnieg

Wiktionary


śniółka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. nar­ko­ma­nów: her­ba­ta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕɲuwka, AS: śńuu̯ka

Wiktionary


śnić

1. wi­dzieć coś we śnie;
2. ma­rzyć o czymś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wi­dzieć sen pod­czas spa­nia

 (1.2) przen. ma­rzyć o czymś; my­śleć nie­lo­gicz­nie lub nie­roz­sąd­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕɲit͡ɕ, AS: śńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śnienie n., sennik m., sen, senność

 przym. senny

 przysł. sennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) marzyć

Wiktionary


śnięty

o ry­bach: nie­ży­wy, udu­szo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ryb. zool. o rybie: nie­ży­wy w wy­ni­ku udu­sze­nia

 (1.2) pot. o czło­wie­ku: obo­jęt­ny na wszyst­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj ry­ba­cy wy­ło­wi­li z morza wiele śnię­tych ryb.

 (1.1) U nas w domu nikt nie lubi za­bi­jać karpi, więc ku­pu­je­my śnię­te.

 (1.2) Po tych ta­blet­kach cho­dzi­łam śnię­ta cały dzień.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. snąć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przymulony

Wiktionary


śoz

skrót od: Świa­to­wa Or­ga­ni­za­cja Zdro­wia


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Świa­to­wa Or­ga­ni­za­cja Zdro­wia

Wiktionary


śp.

skrót od: świę­tej pa­mię­ci (czy­ta­ny jako całe wy­ra­że­nie)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = o oso­bie: świę­tej pa­mię­ci (tzn. nie­ży­ją­cy już)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak ma­wiał twój śp. dzia­dek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛ̃ntɛj pãˈmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕi, AS: śfʹi ̯ẽntei ̯ pãmʹi ̯ė̃ńći

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niech odpoczywa w pokoju / niech spoczywa w pokoju

Wiktionary


śparogi

ozdo­ba szczy­tu dachu, zwy­kle w kształ­cie ba­ra­nich rogów i zwie­rzę­cych głów; szpa­ro­gi, ro­ga­cze, ro­gow­ni­ki


SJP.pl

Śpa­ro­gi lub śwa­ro­gi, szpa­ro­gi – ozdob­ne zwień­cze­nie szczy­tu dachu. Może przyj­mo­wać kształt ba­ra­nich rogów, głów zwie­rzę­cych, pta­sich dzio­bów, to­por­ków, także ro­ślin. Tego typu de­ko­ra­cję można spot­kać naj­czę­ściej w bu­dow­nict­wie lu­do­wym na Pod­la­siu i na Kur­piach.

Wikipedia


śparóg

ozdob­ny ko­niec jed­nej ze skraj­nych krok­wi skrzy­żo­wa­nych u góry dachu; szpa­róg


SJP.pl


śpas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gwara. wojsk. żart

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕpas, AS: śpas

Wiktionary


śpichrz

daw­niej: spich­lerz; derda


SJP.pl


śpiczasto

→ śpi­cza­sty


SJP.pl

Patrz:

śpiczasty

śpiczasty

zwę­ża­ją­cy się na końcu w szpic; spi­cza­sty; szpi­cza­sty


SJP.pl


śpieszek

śpie­szek cie­plar­nia­ny - owad z rzędu pro­stos­krzy­dłych


SJP.pl


śpieszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śpie­szyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ, AS: śpʹi ̯ešẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śpieszyć

Wiktionary


śpiesznie

przy­słó­wek

 (1.1) z poś­pie­chem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śpiesz­nie wsied­li­śmy do tak­sów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. spiesznie, śpieszno, spieszno

 czas. śpieszyć

 rzecz. spieszność ż.

Wiktionary


śpieszniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: śpiesz­nie, śpiesz­no


SJP.pl


śpieszniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: śpiesz­ny


SJP.pl


śpiesznik

śpiesz­nik ry­sień - ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny śpiesz­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


śpiesznikowate

o ce­chach śpiesz­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl

Śpiesz­ni­ko­wa­te (Oxy­o­pi­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z po­drzę­du Opist­hot­he­la. Śpiesz­nik­to­wa­te to pa­ją­ki dra­pież­ne, które żyją na ro­śli­nach, kwia­tach i krze­wach. Co najm­niej jeden ga­tu­nek wy­ka­zu­je za­cho­wa­nia spo­łecz­ne. W Pol­sce wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek – śpiesz­nik ry­sień ("Oxy­o­pes ra­mo­sus").

Wikipedia


śpiesznikowaty

o ce­chach śpiesz­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


śpieszny

szyb­ki, pręd­ki, poś­piesz­ny; spiesz­ny


SJP.pl


śpieszyć

1. poś­pie­szać do­kądś
2. śpiesz­nie coś robić, za­bie­rać się do cze­goś z ocho­tą
3. śpie­szyć się:
a) wy­ko­ny­wać coś z poś­pie­chem
b) mieć mało czasu
c) o ze­ga­rze: wska­zy­wać póź­niej­szą go­dzi­nę, niż jest istot­nie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. zdą­żać do­kądś szyb­ko

 (1.2) książk. za­bie­rać się do cze­goś tak szyb­ko, jak to moż­li­we, ocho­czo

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny śpie­szyć się

 (2.1) robić coś szyb­ko, chcieć z czymś zdą­żyć

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Śpie­szy­ła się z przy­go­to­wa­niem ko­la­cji, żeby zdą­żyć przed jego przyj­ściem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕpʲjɛʃɨt͡ɕ, AS: śpʹi ̯ešyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośpiech m., spieszność ż., spieszenie n., śpieszenie n., pospieszanie n., pośpieszanie n., pośpieszenie n., pospieszenie n., pospieszny mrz.

 czas. spieszyć ndk., pośpieszać ndk., pospieszać ndk., pośpieszyć dk., pospieszyć dk.

 przym. śpieszny, spieszny, pospieszny, pośpieszny

 przysł. śpiesznie, spiesznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spieszyć

 (1.2) spieszyć

 (2.1) spieszyć się

Wiktionary


śpiew

1. efekt pracy strun gło­so­wych pod­czas pro­ce­su śpie­wa­nia;
2. me­lo­dyj­ne dźwię­ki wy­da­wa­ne przez niek­tó­re ptaki; śpie­wy;
3. po­tocz­nie:
a) nauka śpie­wu jako przed­miot w szko­le;
b) lek­cja tego ję­zy­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dźwię­ki zróż­ni­co­wa­ne w na­tę­że­niu i wy­so­ko­ści, wy­da­wa­ne przez głos ludz­ki;

 (1.2) przy­jem­ne dla ucha dźwię­ki wy­da­wa­ne przez niek­tó­re ptaki

Wiktionary

Śpiew – spo­sób po­słu­gi­wa­nia się gło­sem, po­le­ga­ją­cy na ce­lo­wym kształ­to­wa­niu i or­ga­ni­zo­wa­niu jego brzmie­nia w prze­bieg mu­zycz­ny. Może łą­czyć się z tek­stem słow­nym albo oby­wać się bez słów, a gra­ni­ca mię­dzy śpie­wem a mową, i in­ny­mi for­ma­mi wo­ka­li­za­cji bywa płyn­na oraz za­leż­na od tra­dy­cji i kon­tek­stu wy­ko­naw­cze­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od ty­god­nia cho­dzę na lek­cje śpie­wu i myślę, że to jest to.

 (1.1) Oczy­wi­ście były też wspól­ne śpie­wy i tańce.

 (1.2) Każ­de­go ranka budzi mnie śpiew pta­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕpʲjɛf, AS: śpʹi ̯ef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiewniczek mrz., śpiewactwo n., zaśpiewacz mos., śpiewak m., śpiewaczka ż., śpiewanie n., zaśpiewanie n., wyśpiewywanie n., wyśpiewanie n., podśpiewywanie n., śpiewka ż., śpiewnik m., przyśpiewka ż., śpiewność ż.

 czas. śpiewać ndk., zaśpiewać dk., wyśpiewywać ndk., wyśpiewać dk., podśpiewywać ndk.

 przym. śpiewny, śpiewaczy

 przysł. śpiewająco, śpiewnie

Wiktionary


śpiewacki

do­ty­czą­cy śpie­wa­ka


SJP.pl


śpiewactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzia­łal­ność chó­rów i ich związ­ków

 (1.2) ogół śpie­wa­ków

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śpiewać ndk., zaśpiewać dk.

 przym. śpiewaczy

 rzecz. śpiew mrz., śpiewaczka ż., śpiewak mos., śpiewnik mrz.

Wiktionary


śpiewaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od śpie­wak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiewak m.

Wiktionary


śpiewaczka

→ śpie­wak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: śpie­wak

Wiktionary

Patrz:

śpiewak

Przykłady

 (1.1) Na nie­wiel­ką scenę w kącie sali wró­cił wła­śnie, z przy­słu­gu­ją­cej mu pięt­na­sto­mi­nu­to­wej przer­wy re­kre­a­cyj­nej, trzy­o­so­bo­wy ze­spół zło­żo­ny z gi­ta­rzy­sty, per­ku­si­sty i śpie­wacz­ki o pla­ty­no­wych wło­sach, ubra­nej w czar­no-sre­brzy­stą su­knię nie­po­trzeb­nie mocno od­sła­nia­ją­cą de­kolt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕpʲjɛˈvat͡ʃka, AS: śpʹi ̯evačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiewnik mrz., śpiewka ż., śpiewanie n., śpiew m.

:: fm. śpiewak m.

 czas. zaśpiewać, piać, śpiewać ndk.

 przym. śpiewaczy

 przysł. śpiewająco

Wiktionary


śpiewaczy

przy­miot­nik od: śpie­wak


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze śpie­wact­wem, do­ty­czą­cy śpie­wact­wa

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do śpie­wa­ków

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śpiewać ndk., zaśpiewać dk.

 rzecz. śpiewność ż., śpiewnik mrz., śpiew mrz., śpiewactwo n., śpiewaczka ż., śpiewak mos.

Wiktionary


śpiewające

jeden z rzę­dów pta­ków grze­bie­nio­wych


SJP.pl

Śpie­wa­ją­ce (Osci­nes) – po­drząd pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes) obej­mu­ją­cy ponad 5000 ga­tun­ków. Mają spe­cy­ficz­ną bu­do­wę pod­nie­bie­nia i krta­ni z wie­lo­ma mię­śnia­mi gło­so­wy­mi (tzw. sy­rinks), umoż­li­wia­ją­cą im wy­da­wa­nie gło­sów go­do­wych, two­rzą­cych zróż­ni­co­wa­ny i wy­szu­ka­ny ptasi śpiew. Mają także szcze­gól­ną bu­do­wę stóp. Uważa się, że ptaki śpie­wa­ją­ce wy­e­wo­lu­o­wa­ły około 50 mln lat temu na kon­ty­nen­cie Gond­wa­ny.

Wikipedia


śpiewająco

przy­słó­wek

 (1.1) nadz­wy­czaj do­brze, czę­sto przy jed­no­czes­nym braku do­rów­nu­ją­cych po­zio­mo­wi sta­rań

 (1.2) dosł. w spo­sób śpie­wa­ją­cy, śpie­wa­jąc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obec­nie pra­wie każdy miesz­ka­niec na­sze­go po­wia­tu zna śpie­wa­ją­co nu­me­ry alar­mo­we.

 (1.1) Spe­cja­li­sta „Ga­ze­ty Wy­bor­czej” od te­ma­ty­ki przy­rod­ni­czej Adam Waj­rak oblał ma­tu­rę ze swo­jej ulu­bio­nej bio­lo­gii, bo na­ły­kał się otę­pia­ją­cych środ­ków an­ty­a­ler­gicz­nych. Rok póź­niej, już bez leków, zdał śpie­wa­ją­co.

 (1.2) Wszy­scy życzą mu sto lat! Na uro­dzi­nach prze­ko­ny­wa­li o tym śpie­wa­ją­co.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiewnik mrz., śpiewanie n., śpiew mrz., śpiewak mos., śpiewaczka ż.

 czas. śpiewać

Wiktionary


śpiewający

o ce­chach śpie­wa­ją­cych


SJP.pl


śpiewak

drozd śpie­wak; ptak z ro­dzi­ny dro­zdów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na lub chło­piec, który śpie­wa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ptak śpie­wa­ją­cy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śpie­wak (wo­ka­li­sta lub wo­ka­list­ka) – ar­ty­sta wy­ko­nu­ją­cy ut­wo­ry mu­zycz­ne po­słu­gu­jąc się gło­sem, naj­czę­ściej z to­wa­rzy­sze­niem akom­pa­nia­men­tu mu­zycz­ne­go
  • Śpie­wak – mie­sięcz­nik mu­zycz­ny
  • drozd śpie­wak – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny dro­zdo­wa­tych
  • An­to­ni Śpie­wak (1895–1943) – pol­ski żoł­nierz
  • Ge­rard Śpie­wak (ur. 1958) – pol­ski pił­karz
  • He­le­na Dat­ner-Śpie­wak (ur. 1949) – pol­ska hi­sto­rycz­ka
  • Jan Śpie­wak – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Jerzy Śpie­wak (1954–2015) – pol­ski eko­no­mi­sta, sa­mo­rzą­do­wiec
  • Józef Śpie­wak – pol­ski aktor, śpie­wak
  • Kac­per Śpie­wak (ur. 2000) – pol­ski pił­karz
  • Maria Po­kor­ska-Śpie­wak (ur. 1979) – pol­ska le­kar­ka, spe­cja­list­ka pe­dia­trii i he­pa­to­lo­gii
  • Maria Śpie­wak (1925–2019) – pol­ska le­kar­ka, dzia­łacz­ka spo­łecz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bo jak mu­zy­ka jest brzyd­ka, taka, co tak się wy­dzie­ra­ją, to czło­wiek zaraz ma ocho­tę zła­pać ta­kie­go śpie­wa­ka za pysk i tak mu przy­wa­lić, żeby on wresz­cie prze­stał się drzeć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕpʲjɛvak, AS: śpʹi ̯evak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiewność ż., śpiewnik m., śpiewka ż., śpiewanie n., śpiew m., zaśpiewanie n., zaśpiew m., wyśpiewanie n., pianie n., śpiewanka ż.

:: fż. śpiewaczka ż.

 czas. śpiewać ndk., zaśpiewać dk., wyśpiewać dk., piać ndk.

 przym. śpiewaczy, śpiewny

 przysł. śpiewająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wokalista

Wiktionary


śpiewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) o lu­dziach: wy­ko­ny­wa­nie me­lo­dii gło­sem

 (1.2) o pta­kach, wie­lo­ry­bach: wy­da­wa­nie dźwię­ków przy­po­mi­na­ją­cych me­lo­dię

 (1.3) pot. wy­da­wa­nie ta­jem­nic

 (1.4) pot. bie­głe udzie­la­nie od­po­wie­dzi w cza­sie eg­za­mi­nu ust­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕpʲjɛˈvãɲɛ, AS: śpʹi ̯evãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaśpiewanie n., wyśpiewanie n., śpiew m., śpiewak m., śpiewaczka ż., śpiewka ż., śpiewnik mrz., śpiewność ż.

 czas. śpiewać ndk., zaśpiewać dk., wyśpiewać dk.

 przym. śpiewny

 przysł. śpiewnie, śpiewająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) sypanie, wkopywanie, wydawanie

Wiktionary


śpiewanka

pro­sta pio­sen­ka


SJP.pl


śpiewać

uży­wać strun gło­so­wych celem wy­pro­du­ko­wa­nia dźwię­ków na­zy­wa­nych śpie­wem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zaś­pie­wać)

 (1.1) muz. wy­ko­ny­wać me­lo­dię gło­sem

 (1.2) przen. pot. zdra­dzać pod­czas prze­słu­cha­nia ta­jem­ni­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ślicz­ne córki na­u­czy­cie­la śpie­wa­ły do wtóru oj­cow­skim skrzyp­kom. Star­szej, Pe­la­gii, prze­lot­nej sym­pa­tii (bo czo­ło­wą adre­sat­ką „tęs­knot” gim­naz­ja­li­stów była panna Olim­pia Drwę­ska, o iście olim­pij­skiej uro­dzie), wpi­sał 19-letni Janek w imion­nik dwa wier­sze „Bądź silną i mężną”, „Bądź Polką”.

 (1.2) „Och, na pewno bę­dzie śpie­wał!” – po­wie­dział kat roz­grze­wa­jąc kle­szcze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕpʲjɛvat͡ɕ, AS: śpʹi ̯evać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiew m., zaśpiew m., śpiewanie n., śpiewak m., śpiewaczka ż., śpiewnik m., śpiewniczek m., przyśpiewka ż., śpiewka ż., śpiewność ż.

 czas. zaśpiewać dk., odśpiewać dk., podśpiewywać ndk., pośpiewywać ndk., wyśpiewać dk., dośpiewać dk./ndk.

 przym. śpiewny, śpiewaczy

 ims. śpiewająco, śpiewający

 przysł. śpiewnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wokalizować

 (1.2) sypać

Wiktionary


śpiewka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sta pio­sen­ka

 (1.2) przen. rzecz cią­gle pow­ta­rza­na

 (1.3) bia­ły­stok. próba chóru cer­kiew­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Znam tę jej śpiew­kę o tym, że nie ma pie­nię­dzy. Cie­ka­we tylko skąd ma na takie ciu­chy.

 (1.3) Ha­li­na na pier­wszą śpiew­kę przysz­ła z ko­le­żan­ką, wtedy już chó­rzyst­ką, obec­ną ma­tusz­ką Bar­ba­rą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕpʲjɛfka, AS: śpʹi ̯efka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyśpiewka ż., śpiew m., śpiewak m., śpiewaczka ż., śpiewanie n.

 przym. śpiewny

 przysł. śpiewnie

 czas. śpiewać

Wiktionary


śpiewniczek

zdrob­nie­nie od: śpiew­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: śpiew­nik

 (1.2) mały śpiew­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kom­pakt, ka­se­ta i śpiew­ni­czek osią­gnę­ły w li­cy­ta­cji je­de­na­sto­krot­ne prze­bi­cie ceny wy­wo­ław­czej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiew mrz., śpiewnik mrz.

 czas. śpiewać

Wiktionary


śpiewniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: śpiew­nie, śpiew­no


SJP.pl


śpiewniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: śpiew­ny


SJP.pl


śpiewnik

zbiór tek­stów i nut pio­se­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książ­ka, ksią­żecz­ka lub ze­szyt z tek­sta­mi, cza­sem też nu­ta­mi, pio­se­nek

Wiktionary

Śpiew­nik – pu­bli­ka­cja w for­mie książ­ki lub ze­szy­tu, która za­wie­ra nuty i tek­sty pie­śni lub pio­se­nek. Współ­cze­śnie śpiew­ni­ki są rów­nież do­stęp­ne jako pu­bli­ka­cje elek­tro­nicz­ne, apli­ka­cje mo­bil­ne oraz stro­ny in­ter­ne­to­we.

Ze wzglę­du na ro­dzaj za­mie­szczo­nych pie­śni można wy­róż­nić różne typy śpiew­ni­ków: m.in. szkol­ne, na­ro­do­we, ko­ściel­ne oraz lu­do­we. Śpiew­ni­ki za­wie­ra­ją­ce pie­śni re­li­gij­ne lub śpie­wy li­tur­gicz­ne na­zy­wa­ne są kan­cjo­na­ła­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­wsze w góry za­bie­ram swój stary, har­cer­ski śpiew­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕpʲjɛvʲɲik, AS: śpʹi ̯evʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiew m., śpiewanie n., śpiewak m., śpiewaczka ż., przyśpiewka ż., zaśpiew m.

:: zdrobn. śpiewniczek m.

 czas. śpiewać, zaśpiewać, podśpiewywać, wyśpiewać, odśpiewać, przyśpiewywać, prześpiewać

 przym. śpiewny, śpiewaczy, śpiewnikowy

 przysł. śpiewnie, śpiewająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. piosennik

Wiktionary


śpiewność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co śpiew­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiew m., śpiewanie n., zaśpiewanie n., podśpiewywanie n., śpiewak m., śpiewaczka ż., śpiewnik m., wyśpiewywanie n., wyśpiewanie n., zaśpiew m.

 czas. śpiewać ndk., zaśpiewać dk., podśpiewywać ndk., wyśpiewywać ndk., wyśpiewać dk.

 przym. śpiewny, śpiewaczy

 przysł. śpiewnie

Wiktionary


śpiewny

przy­po­mi­na­ją­cy śpiew, np. śpiew­ny język, śpiew­na wy­mo­wa


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­dob­ny do śpie­wu

 (1.2) chęt­ny do śpie­wu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uwiel­biam hisz­pań­szczyz­nę za jej śpiew­ne brzmie­nie.

 (1.2) […] niech jej sło­wik śpiew­ny / Zaz­dro­ści głosu, a sy­no­gar­li­ca / Wier­no­ścią zrów­na…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiewak mzw./mos., śpiew m., śpiewność ż.

 czas. śpiewać ndk.

 przysł. śpiewnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) melodyjny

Wiktionary


śpiewogra

forma te­a­tral­na, łą­czą­ca ele­men­ty opery buffo i ko­me­dii, w któ­rej frag­men­ty wo­kal­ne wy­stę­pu­ją obok mó­wio­nych; sing­spiel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. zwy­kle żar­to­bli­wy utwór sce­nicz­ny, w któ­rym do­mi­nu­ją­cy tekst mó­wio­ny prze­pla­ta­ny jest pio­sen­ka­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕpʲjɛˈvɔɡra, AS: śpʹi ̯evogra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) singspiel, wodewil, melofarsa

Wiktionary


śpiewy

1. efekt pracy strun gło­so­wych pod­czas pro­ce­su śpie­wa­nia;
2. me­lo­dyj­ne dźwię­ki wy­da­wa­ne przez niek­tó­re ptaki; śpie­wy;
3. po­tocz­nie:
a) nauka śpie­wu jako przed­miot w szko­le;
b) lek­cja tego ję­zy­ka


SJP.pl


śpiewywać

po­tocz­nie: śpie­wać wie­lo­krot­nie, co jakiś czas


SJP.pl


śpiglówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Śpi­glów­ka (niem.: "Spie­ge­low­ken", 1938–1945 "Spie­gels­wal­de") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie kę­trzyń­skim, w gmi­nie Re­szel.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


śpik

1. żar­to­bli­wie: sen­ność, chęć do spa­nia;
2. re­gio­nal­nie: wy­dzie­li­na z nosa; gil, smark


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) pot. wy­dzie­li­na z nosa o cha­rak­te­rze ka­ta­ru

 (1.2) przest. sen­ność

 (1.3) rzad. biol. szpik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕpʲik, AS: śpʹik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gil

 (1.3) war. szpik

Wiktionary


śpioch

czło­wiek lu­bią­cy długo spać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek lu­bią­cy dużo, długo spać

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. grud­ka wy­dzie­lin z oka, zbie­ra­ją­ca się w jego rogu pod­czas snu

 (2.2) śpio­chy zob. śpiosz­ki.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śpioch – film
  • Śpioch – ko­miks

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z niego jest praw­dzi­wy śpioch.

 (2.1) Masz śpio­cha w pra­wym oku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕpʲjɔx, AS: śpʹi ̯oχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiący mos., zdrobn. śpioszek

 czas. spać

 ims. śpiący

 przym. śpiący

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) ropa

Wiktionary


śpiochać

po­tocz­nie: spać; kimać, lulać, spa­ciać, spać­kać


SJP.pl


śpiochy

dzie­cię­ce ubra­nie do spa­nia; śpiosz­ki


SJP.pl


śpionek

naz­wi­sko


SJP.pl


śpioszek

zdrob­nie­nie od: śpioch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. śpioch

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpioch mzw./mos.

Wiktionary


śpioszka

zdrob­nie­nie od: śpioch


SJP.pl


śpioszki

dzie­cię­ce ubra­nie do spa­nia; śpio­chy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) jed­no­czę­ścio­wa pi­dża­ma dla ma­łych dzie­ci

 (1.2) zasch­nię­ta wy­dzie­li­na gro­ma­dzą­ca się w ką­ci­kach oczu pod­czas snu

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­skoz­wie­rzę­cy.

 (2.1) plu­ral|śpio­szek.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród śpiosz­ków naj­więk­szym wzię­ciem cie­szą się te roz­pi­na­ne w kroku. Wy­stę­pu­ją prak­tycz­nie we wszyst­kich od­cie­niach i ko­lo­rach.

 (1.1) W świe­cie nie­mow­ląt nie ma po­li­ty­ki, sporu, kon­flik­tu in­te­re­sów. Tu kró­lu­ją śpiosz­ki, pie­lusz­ki oraz misie – na­by­te, rzecz jasna, za be­ci­ko­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiochy lm.

 czas. spać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. śpiochy

Wiktionary


śpiwór

worek do spa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tu­ryst. worek do spa­nia;

Wiktionary

Śpi­wór („worek do spa­nia”) – ro­dzaj koł­dry tu­ry­stycz­nej, która w po­łą­cze­niu z ka­ri­ma­tą oraz na­mio­tem służy za prze­no­śne i łatwe w przy­go­to­wa­niu miej­sce do spa­nia. Wy­glą­dem przy­po­mi­na nieco zwi­nię­tą w rękaw koł­drę, która po bo­kach za­my­ka­na jest naj­czę­ściej na zamek bły­ska­wicz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­kro­wiec na śpi­wór dziw­nym tra­fem zna­lazł się obok psiej budy.

 (1.1) Tę noc spę­dzę w śpi­wo­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕpʲivur, AS: śpʹivur

Wiktionary

Powiązane:

 zdrobn. śpiworek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żart. pierdziworek

Wiktionary


śpiychać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. spie­szyć

Wiktionary


śpiący

zmę­czo­ny, pra­gną­cy snu; senny


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: spać; taki, który już śpi

przy­miot­nik

 (2.1) taki, któ­re­mu chce się spać

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) gwara. ta­niec lu­do­wy, od­mia­na lub frag­ment ku­ja­wia­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕpʲjɔ̃nt͡sɨ, AS: śpʹi ̯õncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. spanie n., śpiączka ż., śpioch m., śpiochy mos.

 czas. spać ndk., sypiać ndk., przysypiać ndk., przysnąć dk., pospać dk., przesypiać ndk., przespać dk., wyspać się dk., wysypiać się ndk., zasypiać ndk., zaspać dk.

 przym. wyspany, zaspany

 przysł. śpiąco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drzemiący

 (2.1) senny, ospały, zaspany

 (3.1) kolebany, ksebka

Wiktionary


śpiączka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. głę­bo­kie za­bu­rze­nia świa­do­mo­ści z bra­kiem przy­tom­no­ści, nie­re­a­go­wa­niem nawet na silne bodź­ce;

 (1.2) pot. nie­od­par­ta chęć za­śnię­cia

Wiktionary

Śpiącz­ka (z κῶμα koma, co zna­czy głę­bo­ki sen, coma) – głę­bo­kie za­bu­rze­nie świa­do­mo­ści i przy­tom­no­ści, zwią­za­ne z roz­pa­dem cyklu czu­wa­nia i wzbu­dze­nia, ob­ja­wia­ją­ce się bra­kiem re­ak­cji nawet na silne bodź­ce oraz uo­gól­nio­nym bez­ru­chem.

Czę­sto jest wy­ni­kiem urazu pnia mózgu, wy­stę­pu­je też przy usz­ko­dze­niu tworu siat­ko­wa­te­go rdze­nia krę­go­we­go. Może to być usz­ko­dze­nie pier­wot­ne lub wtór­ne, pow­sta­łe w spo­sób poś­red­ni wsku­tek np. pro­ce­su ek­span­syw­ne­go lub usz­ko­dze­nia po­cho­dze­nia na­czy­nio­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Epi­de­mia groź­nej śpiącz­ki bły­ska­wicz­nie się roz­sze­rza, a wła­dze prze­strze­ga­ją przed hi­ste­rią.

 (1.1) W 2003 r., po dwóch mie­sią­cach w śpiącz­ce, zmarł Fermín Et­xe­ber­ria, pam­pe­luń­czyk, który upadł pod­czas biegu i ude­rzył głową w bruk.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śpiączkowy, śpiący

 rzecz. śpiący mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) koma, nieprzytomność, nieświadomość

 (1.2) senność

Wiktionary


śpiączkowy

przy­miot­nik

 (1.1) med. do­ty­czą­cy śpiącz­ki, wła­ści­wy śpiącz­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiączka ż.

Wiktionary


śpiżarnia

spi­żar­nia, spi­żar­ka; re­gio­nal­nie:
1. po­mie­szcze­nie do­mo­we na pro­duk­ty spo­żyw­cze;
2. prze­no­śnie: za­pa­sy żyw­no­ści zgro­ma­dzo­ne w domu


SJP.pl


śpn

skrót od: Świę­to­krzy­ski Park Na­ro­do­wy


SJP.pl


śprot

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gwara. więz. kara śmier­ci

Wiktionary


śr.

skrót od:
1. śred­ni, śred­nio; śred.;
2. śred­ni­ca; śred.;
3. środa; ś.;
4. środ­ko­wy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = środa

Wiktionary


śr.-d.-niem.

skrót od: śred­nio-dolno-nie­miec­ki


SJP.pl


śr.-g.-niem.

1. skrót od: śred­nio-górno-nie­miec­ki;
2. skrót od: środ­ko­wo-górno-nie­miec­ki


SJP.pl


śr.-w.-niem.

skrót od: śred­nio-wy­so­ko-nie­miec­ki; śr.-wys.-niem.


SJP.pl


śr.-wys.-niem.

skrót od: śred­nio-wy­so­ko-nie­miec­ki; śr.-w.-niem.


SJP.pl


śrebny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. srebr­ny

Wiktionary


śred.

śr.; skrót od:
1. śred­ni, śred­nio;
2. śred­ni­ca


SJP.pl


średn.

śred­niow., średw.; skrót od:
1. śred­nio­wie­cze;
2. śred­nio­wiecz­ny


SJP.pl


średni

1. śred­niej wiel­ko­ści;
2. znaj­du­ją­cy się po­mię­dzy małym a dużym, poś­red­niej wiel­ko­ści pod wzglę­dem miary;
3. prze­cięt­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­cięt­ny, taki sobie

 (1.2) bę­dą­cy poś­rod­ku mię­dzy czymś małym a dużym (np. pod wzglę­dem masy, siły, na­tę­że­nia); nie najm­niej­szy i nie naj­więk­szy

 (1.3) mat. sta­no­wią­cy wynik dzie­le­nia sumy skład­ni­ków przez ich licz­bę lub bę­dą­cy osza­co­wa­niem tej wiel­ko­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Film był śred­ni, ale An­ge­li­na Jolie za­gra­ła cał­kiem nieź­le.

 (1.2) Był to chłop śred­nie­go wzro­stu z sze­ro­ką pier­sią i po­tęż­ny­mi ra­mio­na­mi.

 (1.3) Śred­ni wiek in­ter­na­u­ty w Pol­sce to trzy­dzie­ści sześć lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕrɛdʲɲi, AS: średʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średnia ż., średnica ż., średnik m., średniówka ż., pośrednik m., pośrednictwo n., średniak m., średniość ż.

 czas. uśredniać ndk., uśrednić dk.

 przym. pośredni, bezpośredni, średnicowy

 przysł. średnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) przest. średny, stpol. szredni, przest. sprzedni, gwara. strzeni, gwara. weśredni

 (1.1) zwykły, przeciętny

 (1.2) umiarkowany

Wiktionary


średnia

1. śred­niej wiel­ko­ści;
2. znaj­du­ją­cy się po­mię­dzy małym a dużym, poś­red­niej wiel­ko­ści pod wzglę­dem miary;
3. prze­cięt­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. pot. śred­nia aryt­me­tycz­na, wynik dzie­le­nia sumy da­nych skład­ni­ków przez ich licz­bę;

 (1.2) mat. funk­cja wie­lo­ar­gu­men­to­wa, nie­ma­le­ją­ca ze wzglę­du na każdy swój ar­gu­ment, o war­to­ściach nie mniej­szych od mi­ni­mum ar­gu­men­tów i nie więk­szych od mak­si­mum ar­gu­men­tów;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. M., W. lp. od: śred­ni

Wiktionary

Zo­bacz też: Śred­nia w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Śred­nia – w na­jo­gól­niej­szej wer­sji do­wol­na funk­cja for­mu­la_1 speł­nia­ją­ca, dla do­wol­nych for­mu­la_2 wa­ru­nek

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­u­czy­cie­le wy­sta­wi­li już wszyst­kie oceny, muszę obli­czyć swoją śred­nią.

 (1.1) Śred­nia wieku w jego fir­mie to 45+.

 (2.1) Piłem tę nową kawę, ale jest śred­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. średni

 przysł. średnio

 rzecz. średnica ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciętna, średnia arytmetyczna

Wiktionary


średniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od śred­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średniak m.

Wiktionary


średniaczka

→ śred­niak


SJP.pl

Patrz:

średniak

średniak

1. osoba prze­cięt­na i ni­czym się nie­wy­róż­nia­ją­ca; prze­cięt­niak, sza­ra­czek, sza­rak;
2. dziec­ko w przedsz­ko­lu w śred­niej gru­pie wie­ko­wej;
3. prze­sta­rza­le: rol­nik po­sia­da­ją­cy śred­niej wiel­ko­ści go­spo­dar­stwo rolne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przedsz­ko­lak z dru­giej grupy wie­ko­wej; star­szy od ma­lu­cha, a młod­szy od star­sza­ka

 (1.2) ktoś prze­cięt­ny w pew­nej dy­scy­pli­nie

 (1.3) techn. ro­dzaj pil­ni­ka

 (1.4) hist. so­cjol. śred­nio­za­moż­ny chłop

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śred­niak (Góry Bial­skie) – szczyt o wy­so­ko­ści 995 m n.p.m., w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce w Gó­rach Bial­skich
  • Śred­niak (Góry Ka­mien­ne) – wznie­sie­nie w Su­de­tach Środ­ko­wych, w Gó­rach Ka­mien­nych (782 m n.p.m.)
  • Śred­niak (La­soc­ki Grzbiet) – szczyt w Kar­ko­no­szach, w obrę­bie Grzbie­tu La­soc­kie­go (843 m n.p.m.)
  • Śred­niak (Gorce) – szczyt w Gor­cach
  • Śred­niak (Masyw Śnież­ni­ka) – szczyt w ma­sy­wie Śnież­ni­ka
  • Śred­niak (Kar­ko­no­sze) – szczyt w Kar­ko­no­szach
  • Śred­niak (Góry Sowie)
  • Śred­niak (po­la­na w Gor­cach) – po­la­na w Gor­cach

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕrɛdʲɲak, AS: średʹńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średnica ż., średnik mrz., średniaczek mos.

 przym. średni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przeciętniak

Wiktionary


średniaki

1. osoba prze­cięt­na i ni­czym się nie­wy­róż­nia­ją­ca; prze­cięt­niak, sza­ra­czek, sza­rak;
2. dziec­ko w przedsz­ko­lu w śred­niej gru­pie wie­ko­wej;
3. prze­sta­rza­le: rol­nik po­sia­da­ją­cy śred­niej wiel­ko­ści go­spo­dar­stwo rolne


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śred­nia­ki – grupa przedsz­kol­na
  • Śred­nia­ki - zęby siecz­ne zwie­rząt do­mo­wych (patrz wzór zę­bo­wy)
  • Śred­nia­ki – ame­ry­kań­ski se­rial ko­me­dio­wy
  • Śred­niak

Wikipedia


średnian

nazwa 14-punk­to­we­go stop­nia pisma w po­li­gra­fii (1 punkt ty­po­gra­ficz­ny to około 3/8 mm); mitel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ty­pogr. druk. w sy­ste­mie miar ty­po­gra­ficz­nych Di­do­ta sto­pień czcion­ki od­po­wia­da­ją­cy czter­na­stu punk­tom (5,2626 mm)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕrɛdʲɲãn, AS: średʹńãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mitel, mytel

Wiktionary


średniawka

po­tocz­nie: coś prze­cięt­ne­go, nie­wy­róż­nia­ją­ce­go się żad­ny­mi szcze­gól­ny­mi ce­cha­mi


SJP.pl


średniawy

1. nie­zbyt dobry pod ja­kimś wzglę­dem;
2. mniej wię­cej śred­nie­go wzro­stu


SJP.pl


średnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. od­ci­nek pro­wa­dzą­cy od jed­nej do dru­giej kra­wę­dzi okrę­gu, koła lub prze­kro­ju cy­lin­dra i prze­cho­dzą­cy przez jego śro­dek;

 (1.2) geom. dłu­gość śred­ni­cy (1.1)

 (1.3) geom. ogól­nie: od­le­głość mię­dzy naj­dal­szy­mi punk­ta­mi fi­gu­ry

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby ten ar­ty­kuł na różne ar­ty­ku­ły – Śred­ni­ca okrę­gu i Śred­ni­ca zbio­ru

Ta stro­na do­ty­czy ma­te­ma­tycz­ne­go po­ję­cia śred­ni­cy oraz jej znaku. Zo­bacz też: Śred­ni­ca, Ø – li­te­ra al­fa­be­tu duń­skie­go, is­landz­kie­go i nor­we­skie­go, ∅ – znak zbio­ru pu­ste­go oraz ø – li­te­ra uży­wa­na w mię­dzy­na­ro­do­wym al­fa­be­cie fo­ne­tycz­nym IPA.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dłu­gość śred­ni­cy jest za­wsze dwa razy więk­sza od dłu­go­ści pro­mie­nia.

 (1.2) Zgu­bie­nie obrącz­ki Paweł usi­ło­wał wy­tłu­ma­czyć jej zbyt dużą śred­ni­cą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrɛdʲˈɲit͡sa, AS: średʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średnicówka ż., średnicowanie n., średniość ż., średniak m., średniaczka ż., uśrednianie n., uśrednienie n., średnia ż., średnik mrz.

 czas. średnicować ndk., uśredniać ndk., uśrednić dk.

 przym. średni, średnicowy

 przysł. średnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. ⌀

Wiktionary


średnicki

naz­wi­sko


SJP.pl


średnicomierz

1. przy­rząd do wyz­na­cza­nia zmian śred­ni­cy w ot­wo­rze wiert­ni­czym; ka­wer­no­mierz
2. przy­rząd do po­mia­ru śred­ni­cy drzew; fita; klupa


SJP.pl

Śred­ni­co­mierz (klupa) - przy­rząd do po­mia­ru śred­nic drew­na okrą­głe­go, po­wszech­nie uży­wa­ny przez le­śni­ków.

Wikipedia


średnicówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. przy­rząd po­mia­ro­wy słu­żą­cy do mie­rze­nia wy­mia­rów wew­nętrz­nych, prze­de wszyst­kim śred­nic ot­wo­rów;

 (1.2) trasa szyb­kie­go ruchu wio­dą­ca przez śro­dek mia­sta, zwy­kle bę­dą­ca sy­ste­mem tu­ne­li i wia­duk­tów w celu za­pew­nie­nia szyb­kie­go prze­ja­zdu przez za­tło­czo­ne cen­trum

Wiktionary

Śred­ni­ców­ka – przy­rząd po­mia­ro­wy do mie­rze­nia wy­mia­rów wew­nętrz­nych, prze­de wszyst­kim śred­nic ot­wo­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) War­szaw­scy i ka­to­wic­cy urzęd­ni­cy do­pie­ro teraz zo­rien­to­wa­li się, że w ich kasie za­bra­kło aż 250 mi­lio­nów zło­tych na bu­do­wę ostat­nie­go od­cin­ka śred­ni­ców­ki.

 (1.2) Śred­ni­ców­ki bu­do­wa­ne są naj­czę­ściej dla ob­słu­gi wew­nątrz aglo­me­ra­cyj­ne­go ruchu pa­sa­żer­skie­go, w prze­ci­wień­stwie do tras ob­wo­do­wych, ob­słu­gu­ją­cych ruch to­wa­ro­wy i tran­zy­to­wy wzglę­dem cen­trum ruch pa­sa­żer­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɛdʲɲiˈt͡sufka, AS: średʹńicufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średnica ż.

 przym. średnicowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) trasa średnicowa

Wiktionary


średnik

";" - znak prze­stan­ko­wy peł­nią­cy funk­cję poś­red­nią mię­dzy funk­cją krop­ki a prze­cin­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. znak prze­stan­ko­wy (;) od­dzie­la­ją­cy dwie wy­po­wie­dzi, po­sia­daj­cy funk­cję poś­red­nią mię­dzy krop­ką a prze­cin­kiem;

Wiktionary

Śred­nik śred­nik

Śred­nik – roz­dzie­la­ją­cy znak in­ter­punk­cyj­ny. Za­rów­no gra­ficz­nie, jak i funk­cjo­nal­nie sta­no­wi po­łą­cze­nie prze­cin­ka i krop­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znowu po­my­lił śred­nik z prze­cin­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕrɛdʲɲik, AS: średʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średnica ż., średniactwo n., średniak m.

 przym. średni

 przysł. średnio

Wiktionary


średnio

przy­słó­wek

 (1.1) prze­cięt­nie, zaz­wy­czaj

 (1.2) tak sobie; ani do­brze, ani źle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można uznać, że śred­nio na prze­pi­so­wy kwa­drans przy­pa­da drugi kwa­drans - nie­le­gal­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕrɛdʲɲɔ, AS: średʹńo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średnia ż., średnica ż., średnik mrz., średniość ż.

 przym. średni

 czas. uśredniać ndk., uśrednić dk.

Wiktionary


średnio-dolno-niemiecki

język śred­nio-dolno-nie­miec­ki - język za­chod­nio­ger­mań­ski pow­sta­ły z ję­zy­ka sta­ro­sak­soń­skie­go po XII wieku


SJP.pl


średnio-górno-niemiecki

język śred­nio-górno-nie­miec­ki - hi­sto­rycz­na forma ję­zy­ka nie­miec­kie­go; język śred­nio-wy­so­ko-nie­miec­ki


SJP.pl


średnio-wysoko-niemiecki

język śred­nio-wy­so­ko-nie­miec­ki - hi­sto­rycz­na forma ję­zy­ka nie­miec­kie­go; język śred­nio-górno-nie­miec­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. hi­sto­rycz­na forma ję­zy­ka nie­miec­kie­go (język śred­nio-wy­so­ko-nie­miec­ki);

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕrɛdʲɲɔ vɨˈsɔkɔ ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci, AS: średʹńo vysoko ńẽmʹi ̯ecʹḱi

Wiktionary


średnioangielski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język śred­nio­an­giel­ski;

Wiktionary


średniodobowo

→ śred­nio­do­bo­wy


SJP.pl

Patrz:

średniodobowy

średniodobowy

przy­miot­nik

 (1.1) wy­no­szą­cy tyle, ile śred­nia z po­szcze­gól­nych dób

 (1.2) bę­dą­cy śred­nią z danej doby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stę­że­nia śred­nio­do­bo­we rów­nież wy­ka­za­ły prze­kro­cze­nia war­to­ści do­pu­szczal­nej:

 (1.2) 3 stycz­nia, gdy tem­pe­ra­tu­ra śred­nio­do­bo­wa wy­no­si­ła 2,7 stop­ni zu­ży­to 74 tony węgla, a w mia­sto po­bie­ra­ło od 12 MW do 15 MW.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɛdʲɲɔdɔˈbɔvɨ, AS: średʹńodobovy

Wiktionary


średniodystansowiec

za­wod­nik bie­ga­ją­cy na śred­nim dy­stan­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. bie­gacz na śred­nich dy­stan­sach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy pol­skie­mu śred­nio­dy­stan­sow­co­wi uda się wy­wal­czyć złoto?

Wiktionary

Powiązane:

 przym. średniodystansowy

Wiktionary


średnioformatowy

umoż­li­wia­ją­cy wy­ko­ny­wa­nie zdjęć, wy­dru­ków śred­nie­go for­ma­tu


SJP.pl


średniogłowość

wiel­kość głowy poś­red­nia mię­dzy bra­chy­ce­fa­lią a do­li­cho­ce­fa­lią; me­zo­ce­fa­lia; me­zo­ke­fa­lia


SJP.pl


średniogłowy

ma­ją­cy głowę śred­niej wiel­ko­ści


SJP.pl


średnioholenderski

zwią­za­ny z la­ta­mi 1150-1500 w Ho­lan­dii


SJP.pl


średniokalibrowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) o broni, amu­ni­cji: ma­ją­cy śred­ni ka­li­ber

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ar­ty­ku­le opi­sa­no cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne oraz przed­sta­wio­no bu­do­wę śred­nio­ka­li­bro­we­go ka­ra­bi­nu wy­bo­ro­we­go uza­sad­nia­jąc przy­ję­te roz­wią­za­nia tech­nicz­ne.

Wiktionary


średniokwartalny

przy­miot­nik

 (1.1) wy­no­szą­cy tyle, ile śred­nia z po­szcze­gól­nych kwar­ta­łów

 (1.2) bę­dą­cy śred­nią z da­ne­go kwar­ta­łu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɛdʲɲɔkfarˈtalnɨ, AS: średʹńokfartalny

Wiktionary


średniometrażowy

przy­miot­nik

 (1.1) film. ma­ją­cy śred­ni me­traż, o śred­nim cza­sie trwa­nia (zwy­cza­jo­wo od 30 do 60 minut);

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średniometrażówka ż.

Wiktionary


średniomiesięczny

obli­czo­ny jako śred­nia z ca­łe­go mie­sią­ca lub dla prze­cięt­ne­go mie­sią­ca


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­no­szą­cy tyle, ile śred­nia z po­szcze­gól­nych mie­się­cy

 (1.2) bę­dą­cy śred­nią z da­ne­go mie­sią­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɛdʲɲɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: średʹńõmʹi ̯ėśẽṇčny

Wiktionary


średnioniemiecki

język śred­nio­nie­miec­ki - język z dia­lek­tów wy­so­ko­nie­miec­kich, bę­dą­cych w uży­ciu w po­łud­nio­wej czę­ści Nie­miec


SJP.pl


średnioodporny

ma­ją­cy śred­nią od­por­ność na coś; śred­nio od­por­ny


SJP.pl


średniopolski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. hi­sto­rycz­na forma ję­zy­ka pol­skie­go uży­wa­na mię­dzy XVI a XVIII wie­kiem;

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) jęz. do­ty­czą­cy ję­zy­ka śred­nio­pol­skie­go (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średniopolszczyzna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) średniopolszczyzna

Wiktionary


średnioporowaty

o wło­sach: ma­ją­cy śred­nio zwar­tą struk­tu­rę


SJP.pl


średniopłat

jed­no­płat, któ­re­go płat nośny umie­szczo­ny jest na wy­so­ko­ści osi po­dłuż­nej ka­dłu­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot jed­no­pła­to­wy o skrzy­dłach umie­szczo­nych na wy­so­ko­ści osi po­dłuż­nej ka­dłu­ba;

Wiktionary

Śred­nio­płat – sa­mo­lot jed­no­pła­to­wy o pła­cie umo­co­wa­nym na wy­so­ko­ści osi po­dłuż­nej ka­dłu­ba. Układ ten jest ko­rzyst­niej­szy pod wzglę­dem in­ter­fe­ren­cji skrzy­deł i ka­dłu­ba od ukła­du dol­no­pła­ta, ale cha­rak­te­ry­zu­je się gor­szy­mi wła­ści­wo­ścia­mi no­śny­mi. Po­wszech­nie spo­ty­ka­ny w sa­mo­lo­tach my­śliw­skich, np.:

Wikipedia


średnioroczny

przy­miot­nik

 (1.1) wy­no­szą­cy tyle, ile śred­nia z po­szcze­gól­nych lat

 (1.2) bę­dą­cy śred­nią z da­ne­go roku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɛdʲɲɔˈrɔt͡ʃnɨ, AS: średʹńoročny

Wiktionary


średniorolny

chłop śred­nio­rol­ny


SJP.pl


średnioszlachecki

od­no­szą­cy się do śred­niej szlach­ty, wła­ści­wy śred­niej szlach­cie, na­le­żą­cy lub zło­żo­ny ze śred­niej szlach­ty


SJP.pl


średnioterminowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest śred­nio­ter­mi­no­we; cecha tych, któ­rzy są śred­nio­ter­mi­no­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. średnioterminowy

 przysł. średnioterminowo

Wiktionary


średniotonowy

do­ty­czą­cy śred­nich tonów


SJP.pl


średniotygodniowy

obli­czo­ny jako śred­nia z ca­łe­go ty­god­nia lub dla prze­cięt­ne­go ty­god­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­no­szą­cy tyle, ile śred­nia z po­szcze­gól­nych ty­god­ni

 (1.2) bę­dą­cy śred­nią z da­ne­go ty­god­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɛdʲɲɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: średʹńotygodʹńovy

Wiktionary


średniow.

średw., średn.; skrót od:
1. śred­nio­wie­cze;
2. śred­nio­wiecz­ny


SJP.pl


średnioważony

uwz­ględ­nia­ją­cy śred­nią wa­żo­ną


SJP.pl


średniowiecze

epoka w hi­sto­rii Eu­ro­py trwa­ją­ca od V do XV wieku; śred­nio­wie­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) epoka w hi­sto­rii i kul­tu­rze eu­ro­pej­skiej, obej­mu­ją­ca okres mię­dzy sta­ro­żyt­no­ścią a cza­sa­mi no­wo­żyt­ny­mi;

 (1.2) pot. za­co­fa­nie

Wiktionary

Śred­nio­wie­cze – epoka w hi­sto­rii Eu­ro­py trwa­ją­ca od V do XV wieku, która roz­po­czę­ła się wraz z upad­kiem ce­sar­stwa za­chod­nio­rzym­skie­go (476 r.) i trwa­ła do epoki re­ne­san­su i wiel­kich od­kryć ge­o­gra­ficz­nych (1492 r.). Jest środ­ko­wym okre­sem w tra­dy­cyj­nym po­dzia­le hi­sto­rii Eu­ro­py na sta­ro­żyt­ność, śred­nio­wie­cze i no­wo­żyt­ność. Dzie­li się na wczes­ne, pełne (doj­rza­łe) i późne śred­nio­wie­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­ment wy­na­le­zie­nia druku uważa się za ko­niec śred­nio­wie­cza.

 (1.1) W śred­nio­wie­czu każdy ro­dził się w okre­ślo­nej roli spo­łecz­nej i miał zni­ko­mą szan­sę na awans […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃɛ, AS: średʹńovʹi ̯eče

Wiktionary

Powiązane:

 przym. średniowieczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) peryfr. wieki średnie

Wiktionary


średniowiecznik

ba­dacz śred­nio­wie­cza


SJP.pl


średniowiecznołaciński

do­ty­czą­cy ła­ci­ny śred­nio­wiecz­nej, np. nazwa śred­nio­wiecz­no­ła­ciń­ska


SJP.pl


średniowieczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest śred­nio­wiecz­ne; cecha tych, któ­rzy są śred­nio­wiecz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. średniowieczny

 przysł. średniowiecznie

Wiktionary


średniowieczny

od­no­szą­cy się do śred­nio­wie­cza; wła­ści­wy tej epoce; po­cho­dzą­cy ze śred­nio­wie­cza


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­cho­dzą­cy ze śred­nio­wie­cza, zwią­za­ny ze śred­nio­wie­czem, do­ty­czą­cy śred­nio­wie­cza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jan Dłu­gosz to twór­ca jed­ne­go z naj­wy­bit­niej­szych dzieł śred­nio­wiecz­nej hi­sto­rio­gra­fii eu­ro­pej­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ, AS: średʹńovʹi ̯ečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średniowiecze n., średniowieczność ż.

 przym. późnośredniowieczny, wczesnośredniowieczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mediewalny, mediewistyczny

Wiktionary


średniowieczyzna

spu­ściz­na śred­nio­wie­cza


SJP.pl


średniowiekowy

daw­niej: śred­nio­wiecz­ny


SJP.pl


średniozaawansowany

ma­ją­cy śred­ni sto­pień za­a­wan­so­wa­nia; śred­nio za­a­wan­so­wa­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) umiar­ko­wa­nie za­a­wan­so­wa­ny, ma­ją­cy śred­ni sto­pień za­a­wan­so­wa­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɛdʲɲɔzaːvãw̃sɔˈvãnɨ, AS: średʹńoz•avãũ̯sovãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. średniozaawansowaność ż.

Wiktionary


średniozamożny

książ­ko­wo: odz­na­cza­ją­cy się śred­nią za­moż­no­ścią, nie­zbyt bo­ga­ty; śred­nio za­moż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­zbyt bo­ga­ty

Wiktionary


średniozmineralizowany

na­sy­co­ny skład­ni­ka­mi mi­ne­ral­ny­mi od 500 do 1500 mg/l


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się umiar­ko­wa­ną, śred­nią mi­ne­ra­li­za­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cią­głe picie wody mi­ne­ral­nej jest niew­ska­za­ne szcze­gól­nie dla dzie­ci. Do­brym roz­wią­za­niem jest czy­sta woda źród­la­na, nisko- lub co naj­wy­żej śred­nioz­mi­ne­ra­li­zo­wa­na.

Wiktionary


średniość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest śred­nie; cecha tych, któ­rzy są śred­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. średni

 przysł. średnio

 rzecz. średnica ż.

Wiktionary


średniówka

1. ce­zu­ra, stały prze­dział mię­dzy dwoma wy­ra­za­mi dzie­lą­cy wers na dwa czło­ny;
2. nad­bu­dów­ka w środ­ko­wej czę­ści stat­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. punkt po­dzia­łu, przer­wa in­to­na­cyj­na, która dzie­li wers na dwa w przy­bli­że­niu równe czło­ny;

 (1.2) żegl. nad­bu­dów­ka w środ­ko­wej czę­ści stat­ku

Wiktionary

Śred­niów­ka – punkt po­dzia­łu, który dzie­li wers na dwa w przy­bli­że­niu równe tzw. he­mi­sty­chy, czyli czę­ści wersu wy­dzie­lo­ne przez każdą ce­zu­rę. Zwy­kle wy­stę­pu­je w wer­sach dłuż­szych niż ośmio­sy­la­bo­we.

Miej­sce śred­niów­ki w wer­sie za­leż­ne jest od gra­ni­cy wy­ra­zów i ze­stro­jów ak­cen­to­wych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕrɛdʲˈɲufka, AS: średʹńufka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. średni, średniówkowy

Wiktionary


średw.

śred­niow., średn.; skrót od:
1. śred­nio­wie­cze;
2. śred­nio­wiecz­ny


SJP.pl


średzinka

ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl


średziński

naz­wi­sko


SJP.pl


średzki

→ Środa Ślą­ska, → Środa Wiel­ko­pol­ska


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Środy Ślą­skiej lub Wiel­ko­pol­skiej

Wiktionary

Patrz:

Środa Śląska, → Środa Wielkopolska

Powiązane:

 rzecz. średa ż., średzina m., środzianin m., środzianka ż.

Wiktionary


śrem

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. mia­sto pod Poz­na­niem;

Wiktionary

Śrem – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu śrem­skie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej Śrem, jedno z naj­star­szych miast w Pol­sce. Po­ło­żo­ne w ko­la­nie Warty w Kot­li­nie Śrem­skiej. Śrem jest lo­kal­nym oś­rod­kiem usłu­go­wo-prze­my­sło­wym, a także wę­złem dro­go­wym przy szo­sie Poz­nań-Ra­wicz, z mia­sta pro­wa­dzą drogi do Wrze­śni, Lesz­na, Głu­cho­wa i Czem­pi­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. śremianin m., śremianka ż.

 przym. śremski

Wiktionary


śremianin

miesz­ka­niec Śremu


SJP.pl


śremianka

miesz­kan­ka Śremu


SJP.pl


śremski

→ Śrem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Śremu, zwią­za­ny ze Śre­mem

Wiktionary

Patrz:

Śrem

Przykłady

 (1.1) Wśród 18 no­wych za­ka­żo­nych ko­ro­na­wi­ru­sem w Wiel­ko­pol­sce sie­dem osób po­cho­dzi z po­wia­tu kę­piń­skie­go, który jest głów­nym ogni­skiem epi­de­mii w re­gio­nie, trzy z po­wia­tu ka­li­skie­go, po jed­nym z pil­skie­go, śrem­skie­go, ja­ro­ciń­skie­go, ostrze­szow­skie­go i tu­rec­kie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śrem m., śremianin m., śremianka ż.

Wiktionary


śreżoga

lekka mgła w dzień upal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. przy­po­mi­na­ją­ce suchą mgłę roz­grza­ne po­wie­trze złud­nie mi­go­czą­ce w upal­ny dzień

 (1.2) przest. bot. zgo­rzel mro­zo­wa, zwa­że­nie się liści lub kwia­tów na sku­tek zimna

Wiktionary

Śre­żo­ga – pro­mie­nie sło­necz­ne prześ­wie­ca­ją­ce przez war­stwę mgły, także dymu, za­py­lo­ne­go po­wie­trza itp.

H. Sien­kie­wicz – "W pu­sty­ni i w pu­szczy – roz­dział VIII":

Grub­szy pia­sek opadł zu­peł­nie; po­zo­stał w po­wie­trzu tylko sub­tel­ny, czer­wo­ny pył, coś w ro­dza­ju śre­żo­gi, przez którą słoń­ce prześ­wie­ca­ło jak mie­dzia­na bla­cha.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grub­szy pia­sek opadł zu­peł­nie; po­zo­stał w po­wie­trzu tylko sub­tel­ny, czer­wo­ny pył, coś w ro­dza­ju śre­żo­gi, przez którą słoń­ce prześ­wie­ca­ło, jak mie­dzia­na bla­cha.

Wiktionary


śrinagar

mia­sto w In­diach


SJP.pl

Śri­na­gar (hindi श्रीनगर, trb.: "Śri­na­gar", trl.: "Śrīnagar"; urdu: سرینگر; kasz­mir­ski: سِرېنَگَر; ang. "Sri­na­gar") – mia­sto w In­diach, po­ło­żo­ne nad je­zio­rem Dal. Let­nia sto­li­ca te­ry­to­rium związ­ko­we­go Dżam­mu i Kasz­mir. W 2011 Śri­na­gar za­miesz­ki­wa­ło 1,2 mi­lio­na miesz­kań­ców.

Wikipedia


śrk

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = rel. Świa­to­wa Rada Ko­ścio­łów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ŚRK wy­bie­ra wła­śnie no­we­go se­kre­ta­rza ge­ne­ral­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛɕ‿ɛr‿ˈka, AS: eś‿er‿ka

Wiktionary


środ.

skrót od: śro­do­wi­sko, śro­do­wi­sko­wy, śro­do­wi­sko­wo (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


środa

trze­ci dzień ty­god­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) trze­ci dzień ty­god­nia;

Wiktionary

Środa (skrót śr.) – dzień ty­god­nia mię­dzy wtor­kiem a czwart­kiem.

We­dług normy ISO-8601 jest trze­cim dniem ty­god­nia.

W tra­dy­cji bi­blij­nej – chrze­ści­jań­skiej i ży­dow­skiej, gdzie za pier­wszy dzień ty­god­nia uz­na­wa­na jest nie­dzie­la, środa jest dniem czwar­tym. Tra­dy­cja ta wpły­nę­ła na na­zew­nict­wo w wielu ję­zy­kach:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W każdą środę cho­dzę na ae­ro­bik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕrɔda, AS: środa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środeczka ż., środek mrz., Środa ż.

 przym. środowy

 przyim. śród, wśród

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński strzoda, gw. Górny Śląsk szczoda

Wiktionary


środeczek

zdrob­nie­nie od: śro­dek


SJP.pl


środeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: środa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środa ż.

Wiktionary


środek

1. cen­trum, punkt cen­tral­ny;
2. wew­nętrz­na część cze­goś;
3. coś co ułat­wia dzia­ła­nie, umoż­li­wia osią­gnię­cie cze­goś; spo­sób; na­rzę­dzie;
4. spe­cy­fik; pre­pa­rat; sub­stan­cja che­micz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miej­sce jed­na­ko­wo od­da­lo­ne od kra­wę­dzi

 (1.2) wnę­trze

 (1.3) coś, co ułat­wia dzia­ła­nie

 (1.4) dobro eko­no­micz­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śro­dek
  • Śro­dek – część mia­sta Tar­no­brzeg
  • Śro­dek – część wsi Za­po­rze w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Ra­decz­ni­ca
  • Śro­dek – część wsi Nie­dzie­li­ska w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Szcze­brze­szyn
  • Śro­dek – część wsi Stru­gie­ni­ce w woj. łódz­kim, w pow. ło­wic­kim, w gmi­nie Zduny
  • Śro­dek – część wsi Ko­by­lec w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Ła­pa­nów
  • Śro­dek – część wsi Milik w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Mu­szy­na
  • Śro­dek – część wsi Łęt­ko­wi­ce-Ko­lo­nia w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Ra­dzie­mi­ce
  • Śro­dek – część wsi Mesz­na Opac­ka w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Tu­chów
  • Śro­dek – część wsi Brody w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wa­do­wic­kim, w gmi­nie Kal­wa­ria Ze­brzy­dow­ska
  • Śro­dek – część wsi Bo­ro­wa w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. dę­bic­kim, w gmi­nie Czar­na
  • Śro­dek – część wsi Czar­na w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. dę­bic­kim, w gmi­nie Czar­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krze­sło stoi na środ­ku po­ko­ju.

 (1.2) Za­pro­si­łem gości do środ­ka i po­da­łem kawę.

 (1.3) Ten śro­dek na mole na pewno wam po­mo­że.

 (1.4) Ak­tu­al­nie mam dużo środ­ków na kon­cie.

 (1.4) Środ­ki ze sprze­da­ży dział­ki miały pójść na ro­zbu­do­wę ka­wiar­nii, ale wciąż wiele bra­ku­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕrɔdɛk, AS: środek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środa ż., środkowy mos., środkowa ż., przeciwśrodek mrz., środkowanie n., dośrodkowywanie n., dośrodkowanie n., wyśrodkowanie n., wypośrodkowanie n., środowisko n.

:: zdrobn. środeczek mrz.

 czas. środkować ndk., wyśrodkować dk., wypośrodkować dk., dośrodkowywać ndk., dośrodkować dk.

 przym. środkowy, środowy, środowiskowy

 przysł. pośrodku, środowiskowo

 przyim. wśród, śród

 przedr. śród-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) centrum, ognisko, siedlisko

 (1.2) wnętrze

Wiktionary


środk.

skrót od: środ­ko­wy


SJP.pl


środki

1. cen­trum, punkt cen­tral­ny;
2. wew­nętrz­na część cze­goś;
3. coś co ułat­wia dzia­ła­nie, umoż­li­wia osią­gnię­cie cze­goś; spo­sób; na­rzę­dzie;
4. spe­cy­fik; pre­pa­rat; sub­stan­cja che­micz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) urz. ogół po­sia­da­nych za­so­bów ma­te­rial­nych i fi­nan­so­wych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: śro­dek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­stał bez środ­ków do życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zasoby

Wiktionary


środkiem

1. cen­trum, punkt cen­tral­ny;
2. wew­nętrz­na część cze­goś;
3. coś co ułat­wia dzia­ła­nie, umoż­li­wia osią­gnię­cie cze­goś; spo­sób; na­rzę­dzie;
4. spe­cy­fik; pre­pa­rat; sub­stan­cja che­micz­na


SJP.pl


środkowa

1. od­ci­nek ła­czą­cy wierz­cho­łek trój­ką­ta ze środ­kiem prze­ciw­le­głe­go boku;
2. za­wod­nicz­ka gra­ją­ca na środ­ku ataku, po­mo­cy lub obro­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. od­ci­nek łą­czą­cy wierz­cho­łek trój­ką­ta ze środ­kiem prze­ciw­le­głe­go boku;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. lp. od środ­ko­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Środ­ko­wa trój­ką­ta
  • Linia środ­ko­wa w trój­ką­cie i tra­pe­zie
  • środ­ko­wa – po­zy­cja na bo­i­sku w siat­ków­ce (ko­biet)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. środek mrz.

Wiktionary


środkować

usta­wiać na jed­nej osi; osio­wać; cen­tro­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) usta­wiać dwie czę­ści ma­szyn w taki spo­sób, aby okre­ślo­ne punk­ty tych czę­ści po­kry­wa­ły się ze sobą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrɔtˈkɔvat͡ɕ, AS: śrotkovać

Wiktionary

Powiązane:

 przyim. wśród, śród

 rzecz. środek mrz., środkowy mos.

 przym. środkowy

Wiktionary


środkowiec

1. wier­tło o krót­kiej czę­ści ro­bo­czej, do­sto­so­wa­ne do wier­ce­nia w po­przek włó­kna płyt­kich ot­wo­rów o dużej śred­ni­cy
2. w gór­nict­wie: sto­jak w środ­ku odrz­wi w sze­ro­kim wy­ro­bi­sku ko­ry­ta­rzo­wym


SJP.pl


środkownik

przy­rząd słu­żą­cy do wyz­na­cza­nia środ­ka okrę­gu


SJP.pl


środkowo-wschodnio-europejski

do­ty­czą­cy Eu­ro­py Środ­ko­wo-Wschod­niej


SJP.pl


środkowoafrykanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Re­pu­bli­ki Środ­ko­wo­a­fry­kań­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Środkowoafrykańczyk mos.

 przym. środkowoafrykański

Wiktionary


środkowoafrykańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Re­pu­bli­ki Środ­ko­wo­a­fry­kań­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Środkowoafrykanka ż.

 przym. środkowoafrykański

Wiktionary


środkowoafrykański

1. le­żą­cy, znaj­du­ją­cy się w Afry­ce Środ­ko­wej
2. przy­miot­nik od: Re­pu­bli­ka Środ­ko­wo­a­fry­kań­ska


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do środ­ko­wej czę­ści Afry­ki

 (1.2) od­no­szą­cy się do Re­pu­bli­ki Środ­ko­wo­a­fry­kań­skiej, pań­stwa w Afry­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Środ­ko­wo­a­fry­kań­skie lasy de­szczo­we roz­cią­ga­ją się głów­nie m.in. te­re­nie Ga­bo­nu, Ni­ge­rii i Konga.

 (1.2) François Bozizé zo­stał środ­ko­wo­a­fry­kań­skim pre­zy­den­tem w maju 2005 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrɔtˈkɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci, AS: śrotkovoafrykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Środkowoafrykańczyk mos., Środkowoafrykanka ż.

Wiktionary


środkowoamerykański

le­żą­cy, znaj­du­ją­cy się w Ame­ry­ce Środ­ko­wej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ame­ry­ką Środ­ko­wą, do­ty­czą­cy Ame­ry­ki Środ­ko­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka Środkowa ż.

Wiktionary


środkowoazjatycki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Azją Środ­ko­wą, do­ty­czą­cy Azji Środ­ko­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Azja Środkowa ż.

Wiktionary


środkowochilijski

do­ty­czą­cy środ­ko­wych ob­sza­rów Chile, po­cho­dzą­cy z środ­ko­wych ob­sza­rów Chile, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla środ­ko­wych ob­sza­rów Chile itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wą czę­ścią Chile, jej do­ty­czą­cy, tam się mie­szczą­cy lub od­by­wa­ją­cy się

Wiktionary


środkowoczeski

1. po­ło­żo­ny w środ­ko­wej czę­ści Czech;
2. kraj środ­ko­wo­cze­ski - jeden z re­gio­nów ad­mi­ni­stra­cyj­nych w Cze­chach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wą czę­ścią Czech; tam po­ło­żo­ny lub tam od­by­wa­ją­cy się

Wiktionary


środkowodunajski

zwią­za­ny ze środ­ko­wym Du­na­jem, z te­re­na­mi po­ło­żo­ny­mi nad środ­ko­wym Du­na­jem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wym bie­giem Du­na­ju

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Dunaj mrz.

Wiktionary


środkowoeuropejczyk

miesz­ka­niec Eu­ro­py Środ­ko­wej


SJP.pl


środkowoeuropejka

miesz­kan­ka Eu­ro­py Środ­ko­wej


SJP.pl


środkowoeuropejski

do­ty­czą­cy Eu­ro­py środ­ko­wej, po­cho­dzą­cy z Eu­ro­py środ­ko­wej, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Eu­ro­py środ­ko­wej itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Eu­ro­py Środ­ko­wej, zwią­za­ny z Eu­ro­pą Środ­ko­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stało się to mię­dzy IX a XI wie­kiem na­szej ery, gdy ludy środ­ko­wo­e­u­ro­pej­skie na­wró­ci­ły się na chrze­ści­jań­stwo i w związ­ku z tym mu­sia­ły zre­zy­gno­wać z cia­ło­pa­le­nia zmar­łych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Europa Środkowa ż.

Wiktionary


środkowoeuropejskość

→ środ­ko­wo­e­u­ro­pej­ski


SJP.pl

Patrz:

środkowoeuropejski

środkowojakucki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wą czę­ścią Ja­ku­cji

Wiktionary


środkowomałopolski

do­ty­czą­cy Ma­ło­pol­ski środ­ko­wej, po­cho­dzą­cy z Ma­ło­pol­ski środ­ko­wej, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Ma­ło­pol­ski środ­ko­wej itp.


SJP.pl


środkowomorawski

dia­lekt środ­ko­wo­mo­raw­ski - jeden z czte­rech tra­dy­cyj­nie wy­róż­nia­nych dia­lek­tów ję­zy­ka cze­skie­go; dia­lekt ha­nac­ki


SJP.pl


środkowoniemiecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wą czę­ścią Nie­miec

Wiktionary


środkowoobski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wym bie­giem Obu

Wiktionary


środkowopolski

do­ty­czą­cy Pol­ski środ­ko­wej, po­cho­dzą­cy z Pol­ski środ­ko­wej, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Pol­ski środ­ko­wej itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wą Pol­ską, do­ty­czą­cy środ­ko­wej Pol­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zlo­do­wa­ce­nia środ­ko­wo­pol­skie ob­ję­ły ob­szar Pol­ski w plej­sto­ce­nie.

Wiktionary


środkowoprzepustowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) elektr. prze­pu­szcza­ją­cy wszyst­kie skła­do­we czę­stot­li­wo­ści sy­gna­łu z okre­ślo­ne­go za­kre­su i tłu­mią­cy te spoza niego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oczy­wi­ście, je­że­li środ­ko­wa czę­stot­li­wość środ­ko­wo­prze­pu­sto­we­go fil­tru SOI jest inna niż f_s/4, mu­si­my wy­ko­nać wszyst­kie N mno­żeń dla każ­dej prób­ki sy­gna­łu wyj­ścio­we­go fil­tru.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pasmowoprzepustowy

Wiktionary


środkoworosyjki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wą czę­ścią Rosji

Wiktionary


środkoworosyjski

do­ty­czą­cy Rosji środ­ko­wej, po­cho­dzą­cy z Rosji środ­ko­wej, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Rosji środ­ko­wej itp.


SJP.pl


środkowoschodni

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny ze Środ­ko­wym Wscho­dem, le­żą­cy na Środ­ko­wym Wscho­dzie

Wiktionary


środkowosyberyjski

do­ty­czą­cy Sy­be­rii środ­ko­wej, po­cho­dzą­cy z Sy­be­rii środ­ko­wej, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Sy­be­rii środ­ko­wej itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wą czę­ścią Sy­be­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wi­li oni środ­ko­wo­sy­be­ryj­skim dia­lek­tem ję­zy­ka yupik, rów­nież kul­tu­ro­wo byli znacz­nie bliż­si Eski­mo­som sy­be­ryj­skim, niż ala­skań­skim […]

Wiktionary


środkowosłowacki

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wą czę­ścią Sło­wa­cji; tam po­ło­żo­ny lub tam się od­by­wa­ją­cy

Wiktionary


środkowowielkopolski

do­ty­czą­cy Wiel­ko­pol­ski środ­ko­wej, po­cho­dzą­cy z Wiel­ko­pol­ski środ­ko­wej, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Wiel­ko­pol­ski środ­ko­wej itp.


SJP.pl


środkowowołżański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wym bie­giem Wołgi

Wiktionary


środkowowschodni

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Środ­ko­wym Wscho­dem, do­ty­czą­cy Środ­ko­we­go Wscho­du

 (1.2) po­ło­żo­ny mię­dzy środ­kiem a wscho­dem albo obej­mu­ją­cy za­rów­no czę­ści środ­ka jak i wscho­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Celem, do ja­kie­go dąży dziś Irak, a w przysz­ło­ści także inne pań­stwa re­gio­nu środ­ko­wows­chod­nie­go, jest nie tyle pro­sta zmia­na ustro­ju, ile głę­bo­ka po­li­tycz­na trans­for­ma­cja.

 (1.1) Prze­był pół świa­ta, żeby móc ćwi­czyć sztu­kę przetr­wa­nia w samym środ­ku ama­zoń­skiej dżun­gli, in­fil­tro­wać obozy środ­ko­wows­chod­nich wa­taż­ków, stu­dio­wać sta­ro­żyt­ne zwoje, sie­dząc na klasz­tor­nej po­sadz­ce z ty­be­tań­ski­mi mni­cha­mi.

 (1.2) Ogó­łem w okre­sie 1961-1970 stwier­dzo­no 136 dni z po­wie­trzem ark­tycz­nym oraz 38 dni z po­wie­trzem zwrot­ni­ko­wym nad środ­ko­wows­chod­nim ma­kro­re­gio­nem Pol­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Środkowy Wschód mrz.

Wiktionary


środkowowłoski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­ko­wą czę­ścią Włoch, jej do­ty­czą­cy lub tam się mie­szczą­cy

Wiktionary


środkowozaporowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) elektr. tłu­mią­cy wszyst­kie skła­do­we czę­stot­li­wo­ści sy­gna­łu z okre­ślo­ne­go za­kre­su i prze­pu­szcza­ją­cy te spoza niego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ry­sun­ku F.3(a) przed­sta­wio­no cha­rak­te­ry­sty­kę am­pli­tu­do­wą ide­al­ne­go fil­tru środ­ko­wo­za­po­ro­we­go.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pasmowozaporowy

Wiktionary


środkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w środ­ku

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) sport. za­wod­nik, który gra na środ­ku bo­i­ska, w linii ataku lub po­mo­cy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • środ­ko­wy – po­zy­cja w siat­ków­ce;
  • środ­ko­wy – po­zy­cja w ko­szy­ków­ce;
  • środ­ko­wy – jedna z po­zy­cji w rugby

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spójrz na te trzy obra­zy - środ­ko­wy to przy­kład ku­biz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrɔtˈkɔvɨ, AS: śrotkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środek mrz., środeczek mrz.

 czas. środkować ndk.

 przyim. śród, wśród

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) centralny

Wiktionary


środnik

środ­ko­wy ele­ment kształ­tow­ni­ka, za­war­ty mię­dzy stop­ka­mi, bądź dwu­te­o­we­go dźwi­ga­ra bla­cho­we­go


SJP.pl

Środ­nik – kon­struk­cyj­na, środ­ko­wa część wal­co­wa­nej belki me­ta­lo­wej (dwu­te­ow­ni­ka, te­ow­ni­ka, ce­ow­ni­ka, ze­tow­ni­ka) lub bla­chow­ni­cy, łą­czą­ca ze sobą oba jej pasy (górny i dolny).

W dźwi­ga­rze dwu­te­o­wym po­łą­cze­nie to pow­sta­je w pro­ce­sie jego wyt­wa­rza­nia w hucie stali przez wal­co­wa­nie. W dźwi­ga­rze bla­chow­ni­co­wym bla­chę środ­ni­ka łączy się z bla­cha­mi pasów przez spa­wa­nie lub ni­to­wa­nie. Dzię­ki ta­kie­mu (dwu­te­o­we­mu) kształ­to­wi prze­kro­ju po­przecz­ne­go środ­nik pra­cu­je głów­nie na ści­na­nie.

Wikipedia


środowisko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekol. ogół ele­men­tów nie­o­ży­wio­nych i oży­wio­nych, skła­da­ją­cych się na oto­cze­nie

 (1.2) miej­sce wy­cho­wy­wa­nia w gru­pie; lu­dzie z niej

 (1.3) grupa ludzi zaj­mu­ją­ca się tym samym za­wo­dem, np. ak­to­rzy

 (1.4) harc. ro­dzaj poś­red­niej struk­tu­ry w or­ga­ni­za­cjach har­cer­skich, nie­for­mal­na kon­fe­de­ra­cja dru­żyn i gro­mad po­sia­da­ją­cych wspól­ny numerfakt.

Wiktionary

Śro­do­wi­sko – ogół ele­men­tów nie­o­ży­wio­nych i oży­wio­nych, za­rów­no na­tu­ral­nych, jak i pow­sta­łych w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści czło­wie­ka, wy­stę­pu­ją­cych na okre­ślo­nym ob­sza­rze oraz ich wza­jem­ne po­wią­za­nia, od­dzia­ły­wa­nia i za­leż­no­ści. Jest to po­ję­cie po­drzęd­ne w sto­sun­ku do przy­ro­dy, obej­mu­ją­cej rów­nież ele­men­ty oży­wio­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chroń­my śro­do­wi­sko na­sze­go mia­sta!

 (1.3) So­bot­ni marsz KOD-u i opo­zy­cji miał być sy­gna­łem dla przed­wy­bor­cze­go zjed­no­cze­nia róż­nych śro­do­wisk prze­ciw­ko PiS-owi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ, AS: środovʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środek mrz.

 przym. środowiskowy

 przysł. środowiskowo

Wiktionary


środowiskotwórczy

wpły­wa­ją­cy na uksz­tał­to­wa­nie śro­do­wi­ska


SJP.pl


środowiskowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co śro­do­wi­sko­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. środowiskowy

Wiktionary


środowiskowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze śro­do­wi­skiem

 (1.2) jęz. (wyraz) uży­wa­ny tylko w okre­ślo­nych śro­do­wi­skach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­da­je to włó­knom ke­ra­ty­no­wym od­por­ność na zer­wa­nie i czyn­ni­ki śro­do­wi­sko­we, za­pew­nia­jąc ich gięt­kość i ela­stycz­ność, zaś stward­nie­nie – przy bar­dzo dużej ilo­ści most­ków dwu­siarcz­ko­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrɔdɔvʲiˈskɔvɨ, AS: środovʹiskovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środowisko n., środek mrz., środowiskowość ż.

 przysł. środowiskowo

Wiktionary


środowy

zwią­za­ny ze środą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy śro­dzie; dzie­ją­cy się w środę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oglą­da­łeś śro­do­wy mecz?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrɔˈdɔvɨ, AS: środovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środa ż., środek mrz.

 przyim. śród

Wiktionary


środzianin

1. miesz­ka­niec Środy Ślą­skiej (mia­sta w Pol­sce);
2. miesz­ka­niec Środy Wiel­ko­pol­skiej (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


środzianka

1. miesz­kan­ka Środy Ślą­skiej (mia­sta w Pol­sce);
2. miesz­kan­ka Środy Wiel­ko­pol­skiej (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


śrotowany

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|środ­ko­wo­wiel­ko­pol­ska. ra­zo­wy

Wiktionary


śrotowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|środ­ko­wo­wiel­ko­pol­ska. ra­zo­wy

Wiktionary


śrp

skrót od: Świa­to­wa Rada Po­ko­ju


SJP.pl


śruba

1. ele­ment po­łą­czeń ro­złącz­nych wy­ko­na­ny w po­sta­ci pręta z na­nie­sio­nym gwin­tem
2. ele­ment na­pę­do­wy stat­ku w po­sta­ci po­wierzch­ni wi­ru­ją­cych wokół wspól­nej osi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. pręt me­ta­lo­wy, za­koń­czo­ny łbem z jed­nej stro­ny, a z dru­giej gwin­tem, umoż­li­wia­ją­cym za­krę­ca­nie lub od­krę­ca­nie;

 (1.2) żegl. urzą­dze­nie na­pę­do­we stat­ku wod­ne­go;

 (1.3) sport. w piłce ręcz­nej: strzał wy­ko­na­ny z obro­tu

 (1.4) sport. w sko­kach do wody: skok z obro­tem wzdłuż pio­no­wej osi ciała

 (1.5) pot. stan upo­je­nia al­ko­ho­lo­we­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śruba (ma­szy­na pro­sta)
  • śruba (złą­cze)
  • śruba mi­kro­me­trycz­na
  • śruba ustaw­cza (na­staw­cza) – śruba słu­żą­ca do usta­wia­nia (na­sta­wia­nia) po­ło­że­nia ele­men­tów przy­rzą­du np. po­zio­mo­wa­nia in­stru­men­tu ge­o­de­zyj­ne­go
  • śruba po­cią­go­wa
  • śruba rzym­ska
  • śruba lo­do­wa we wspi­nacz­ce lo­do­wej
  • śruba okrę­to­wa
  • śruba na­staw­na
  • śruba Ar­chi­me­de­sa
  • po­stać o Kuba i Śruba pse­u­do­ni­mie Śruba z Ma­te­usz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trze­ba do­krę­cić tę śrubę, bo drzwicz­ki od pie­kar­ni­ka wy­la­tu­ją.

 (1.2) Śruba jest jedną z naj­waż­niej­szych czę­ści stat­ku.

 (1.3) Ko­wal­ski strze­lił do bram­ki ze śruby.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕruba, AS: śruba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrubowanie n., wyśrubowanie n., śrubsztak m.

:: zdrobn. śrubka ż., śrubeczka ż.

 czas. śrubować ndk., wyśrubować dk.

 przym. śrubowy

 przysł. śrubowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szroba

Wiktionary


śrubeczka

zdrob­nie­nie od: śrub­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: śrub­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕruˈbɛt͡ʃka, AS: śrubečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrubowiec mzw./mrz., śrubowce nmos., śruba ż., śrubka ż.

 przym. śrubowy

Wiktionary


śrubiarnia

dział fa­bry­ki pro­du­ku­ją­cy róż­ne­go ro­dza­ju śruby


SJP.pl


śrubka

zdrob­nie­nie od: śruba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od śruba

 (1.2) mała śruba

Wiktionary

Śrub­ka – drugi sin­gel pol­skiej pio­sen­kar­ki Sanah z jej pią­te­go al­bu­mu stu­dyj­ne­go, za­ty­tu­ło­wa­ne­go "Ka­pry­sy". Sin­gel zo­stał wy­da­ny 25 kwiet­nia 2024.

Na­gra­nie otrzy­ma­ło w Pol­sce sta­tus pla­ty­no­we­go sin­gla, prze­kra­cza­jąc licz­bę 50 ty­się­cy sprze­da­nych kopii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕrupka, AS: śrupka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrubowiec mzw./mrz., śrubowce nmos., śrubeczka ż., śruba ż., śrubowanie n., wyśrubowanie n., śrubsztak m.

 czas. śrubować ndk., wyśrubować dk.

 przym. śrubowy

 przysł. śrubowo

Wiktionary


śrubokręcik

zdrob­nie­nie od: śru­bo­kręt


SJP.pl


śrubokręt

ręcz­ne na­rzę­dzie do wkrę­ca­nia i wy­krę­ca­nia śrub lub wkrę­tów; wkrę­tak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. pro­ste na­rzę­dzie do wkrę­ca­nia lub wy­krę­ca­nia śrub i wkrę­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas od­krę­ca­nia sta­rej płyty zła­mał się śru­bo­kręt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕruˈbɔkrɛ̃nt, AS: śrubokrẽnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wkrętak; gw. Górny Śląsk szrałbyncyjer, szróbokrynt

Wiktionary


śrubokrętowy

→ śru­bo­kręt


SJP.pl

Patrz:

śrubokręt

śruborogi

o zwie­rzę­ciu: taki, który ma rogi w kształ­cie śrub


SJP.pl


śrubowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śru­bo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śrubować ndk.

 rzecz. śrubowiec mzw./mrz., śrubowce nmos., śruba ż., śrubka ż.

 przym. śrubowy

Wiktionary


śrubowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem śrubę, po­dob­ny do śruby


SJP.pl


śrubować

1. przy­krę­cać śrubą;
2. krę­cić;
3. za­wy­żać cenę


SJP.pl


śrubowce

1. drob­no­u­strój ma­ją­cy kształt luźno skrę­co­nej spi­ra­li; spi­ryl­la, spi­ryl­lum;
2. sta­tek wodny, któ­re­go na­pę­dem jest śruba okrę­to­wa; sta­tek śru­bo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) mi­kro­biol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Spi­ril­lum|Eh­ren­berg|ref=tak., ro­dzaj bak­te­rii;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|śru­bo­wiec.

Wiktionary

Śru­bow­ce (łac. "Spi­ril­lum") – ro­dzaj Gram-ujem­nych bak­te­rii z rzędu "Ni­tro­so­mo­na­da­les". Nazwa bie­rze się od spi­ral­nej, skrę­co­nej mor­fo­lo­gii ich ko­mó­rek. Zaz­wy­czaj wy­stę­pu­ją w sto­ją­cych wo­dach słod­kich. Zdol­ne do ak­tyw­ne­go pły­wa­nia za po­mo­cą wy­stę­pu­ją­cych na obu bie­gu­nach ko­mór­ki wią­zek lub po­je­dyn­czych wici cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się dużą dłu­go­ścią fali i około jed­nym skrę­tem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na obu bie­gu­nach ko­mó­rek śru­bow­ców wy­stę­pu­ją wiąz­ki lub wici umoż­li­wia­ją­ce pły­wa­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrubowiec mzw./mrz., śruba ż., śrubka ż., śrubeczka ż., śrubowanie n., wyśrubowanie n., śrubsztak mrz.

 czas. śrubować ndk., wyśrubować dk.

 przym. śrubowaty, śrubowy

 przysł. śrubowo

Wiktionary


śrubowiec

1. drob­no­u­strój ma­ją­cy kształt luźno skrę­co­nej spi­ra­li; spi­ryl­la, spi­ryl­lum;
2. sta­tek wodny, któ­re­go na­pę­dem jest śruba okrę­to­wa; sta­tek śru­bo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mi­kro­biol. bak­te­ria o spi­ral­nej mor­fo­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) żegl. sta­tek z na­pę­dem śru­bo­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­do­wo u ludzi śru­bo­wiec może wy­wo­łać szczu­rzą go­rącz­kę.

 (2.1) W stocz­ni pow­sta­je ogrom­ny śru­bo­wiec dla ar­ma­to­ra zza oce­a­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śruba ż., śrubka ż., śrubeczka ż., śrubowanie n., wyśrubowanie n., śrubsztak mrz., śrubowce nmos.

 czas. śrubować ndk., wyśrubować dk.

 przym. śrubowaty, śrubowy

 przysł. śrubowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) statek śrubowy

Wiktionary


śrubowy

→ śruba


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. łą­czo­ny lub re­gu­lo­wa­ny za po­mo­cą śruby

 (1.2) mot. po­ru­sza­ny śrubą

 (1.3) przy­po­mi­na­ją­cy lub na­śla­du­ją­cy ruch śruby

Wiktionary

Patrz:

śruba

Powiązane:

 rzecz. śrubowce nmos., śruba ż., śrubka ż., śrubeczka ż., śrubowanie n., wyśrubowanie n., śrubowiec mrz., śrubsztak mrz.

 czas. śrubować ndk., wyśrubować dk.

 przysł. śrubowo

Wiktionary


śrubstag

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bia­ły­stok. ima­dło

Wiktionary


śrubsztak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. techn. ima­dło, na­rzę­dzie do unie­ru­cha­mia­nia obra­bia­nych przed­mio­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tam sze­reg ślu­sa­rzy jak na ko­men­dę schy­la się i pod­no­si nad sze­re­giem śrubsz­ta­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrubowiec mzw./mrz., śrubowce nmos., śrubka ż., śruba ż.

 przym. śrubowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szrubsztak

Wiktionary


śrubunek

po­łą­cze­nie ru­ro­we za po­mo­cą dwu­złącz­ki


SJP.pl

Śru­bu­nek – ro­dzaj kształt­ki ru­ro­wej gwin­to­wa­nej, którą wy­ko­rzy­stu­je się do in­sta­lo­wa­nia łat­wo­ro­złącz­nych po­łą­czeń rur w in­sta­la­cjach hy­dra­u­licz­nych (wod­nych, ga­zo­wych, sprę­żo­ne­go po­wie­trza, cen­tral­ne­go ogrze­wa­nia i in­nych) łą­czo­nych na gwin­ty. Na rynku wy­stę­pu­je wiele ro­dza­jów śru­bun­ków, które na­zy­wa się także "dwu­złącz­ka­mi" (przy czym nazwa ta jest dwuz­nacz­na, gdyż od­no­si się ona też do tzw. nypli), a daw­niej także funk­cjo­no­wa­ła nazwa ho­len­der.

Wikipedia


śrubunkowy

→ śru­bu­nek


SJP.pl

Patrz:

śrubunek

śrucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od śrut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrut m.

 przym. śrutowy

Wiktionary


śrucina

1. kulka śrutu;
2. frak­cja mlewa skła­da­ją­ca się z naj­więk­szych czą­stek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulka śrutu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śru­ci­ny utk­wi­ły w ścia­nie sto­do­ły (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrut

Wiktionary


śruciny

1. kulka śrutu;
2. frak­cja mlewa skła­da­ją­ca się z naj­więk­szych czą­stek


SJP.pl


śrupanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|śru­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śrupać ndk.

Wiktionary


śrupać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. chru­pać, gło­śno gryźć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrupanie n.

Wiktionary


śrut

kulki oło­wia­ne o nie­wiel­kiej śred­ni­cy sta­no­wią­ce po­cisk do my­śliw­skiej broni gład­ko­lu­fo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) oło­wia­ne kulki jako po­cisk

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. śruta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wpadł na linię łą­czą­cą obu męż­czyzn w uła­mek se­kun­dy po tym, jak por­cja gru­be­go śrutu opu­ści­ła lufę strzel­by.

 (2.1) Są śruty i nie ma śrut.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrut, AS: śrut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrucina ż., śruta ż., śrutownik m., śrutowanie n., śrucik mrz.

 czas. śrutować, ześrutować

 przym. śrutowy

Wiktionary


śruta

roz­drob­nio­ne na śru­tow­ni­ku ziar­no zbóż i ro­ślin strącz­ko­wych, uży­wa­ne na paszę tre­ści­wą dla zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. spoż. pasza zwie­rzę­ca z roz­drob­nio­nych zia­ren zbóż lub na­sion ro­ślin strącz­ko­wych;

Wiktionary

Śruta – pro­dukt otrzy­ma­ny po­przez jed­no­ra­zo­we roz­drob­nie­nie na­sion ro­ślin upraw­nych po­przez ich roz­kru­sze­nie prze­pro­wa­dzo­ne w spe­cjal­nym urzą­dze­niu – śru­tow­ni­ku. Naj­czę­ściej pro­du­ku­je się śrutę zbo­żo­wą, ale może być także z in­nych na­sion, np. ro­ślin mo­tyl­ko­wych (strącz­ko­wych), lub ole­i­stych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕruta, AS: śruta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrutowanie n., śrutownica ż., śrutownik mrz., śrut mrz.

 czas. ześrutować, śrutować

 przym. śrutowy

Wiktionary


śrutarz

ro­bot­nik, który oczy­szcza i wy­gła­dza po­wierzch­nie me­ta­lo­we przy uży­ciu zia­ren me­ta­lu - śrutu


SJP.pl


śrutować

1. roz­drab­niać ziar­na lub na­sio­na na śrutę;
2. usu­wać na to­kar­ce zew­nętrz­ne wady po­wierzch­ni wy­ro­bów me­ta­lo­wych cią­gnio­nych lub wal­co­wa­nych;
3. oczy­szczać po­wierzch­nię przed­mio­tów me­ta­lo­wych stru­mie­niem śrutu; ku­lecz­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ześ­ru­to­wać)

 (1.1) roln. przy­go­to­wy­wać śrutę

 (1.2) techn. wy­gła­dzać po­wierzch­nię przed­mio­tu wy­ko­na­ne­go z me­ta­lu przy po­mo­cy śru­tow­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrut mrz., śruta ż., śrutownica ż., śrutownik mrz.

 czas. ześrutować dk.

 przym. śrutowy

Wiktionary


śrutowiec

za­wod­nik bio­rą­cy udział w strze­la­niu śru­to­wym


SJP.pl


śrutownia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym śru­tu­je się ziar­no i ma­ku­chy


SJP.pl


śrutownica

ma­szy­na do two­rze­nia śrutu np do pi­sto­le­tów na śrut


SJP.pl


śrutownik

ma­szy­na do przy­go­to­wy­wa­nia paszy dla zwie­rząt ho­dow­la­nych


SJP.pl

Śru­tow­nik – ma­szy­na do roz­drab­nia­nia zboża.

Śru­tow­ni­ki służą do śru­to­wa­nia ziar­na zbóż. Efek­tem fi­nal­nym jest śruta, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w pi­wo­war­stwie do wy­ro­bu piwa lub jako pasza dla zwie­rząt ho­dow­la­nych. W prze­my­śle pi­wo­war­skim śru­tow­ni­ki zwane są rów­nież mły­nem, na­to­miast w rol­nict­wie – roz­drab­nia­czem pasz.

Wikipedia


śrutowy

→ śrut, → śruta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze śru­tem, do­ty­czą­cy śrutu

 (1.2) wy­ko­rzy­stu­ją­cy śrut, przez­na­czo­ny na śrut

Wiktionary

Patrz:

śrut, → śruta

Przykłady

 (1.2) Broń kom­bi­no­wa­na ma lufy śru­to­we i ku­lo­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śrut mrz., śruta ż., śrutownik mrz., śrutowanie n., śrucik mrz.

 czas. śrutować ndk., ześrutować dk.

Wiktionary


śrutwa

naz­wi­sko


SJP.pl


śruty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. odzież ro­bo­cza, łach­ma­ny

Wiktionary


śrutówka

strzel­ba my­śliw­ska, z któ­rej strze­la się śru­tem


SJP.pl


śryz

zlo­do­wa­cia­łe krysz­tał­ki two­rzą­ce się w wo­dzie rzek; śryż


SJP.pl


śryż

zlo­do­wa­cia­łe krysz­tał­ki two­rzą­ce się w wo­dzie rzek; śryz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. hy­drol. czą­stecz­ki lodu wy­mie­sza­ne z wodą, two­rzą­ce gąb­cza­stą masę, pow­sta­ją­ce w zbior­ni­kach wod­nych po opad­nię­ciu tem­pe­ra­tu­ry po­ni­żej 0°C;

Wiktionary

Śryż (zwany też "lodem prą­do­wym"; shuga) – zja­wi­sko lo­do­we, sta­no­wią­ce etap za­ma­rza­nia cieku lub zbior­ni­ka wod­ne­go. Jest to jedna z po­cząt­ko­wych po­sta­ci lodu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śryż to za­wie­si­sta war­stwa po­łą­czo­nych krysz­tał­ków lodu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrɨʃ, AS: śryš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śryżowy

Wiktionary


śryżowy

→ śryż


SJP.pl

Patrz:

śryż

śrzebro

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. chem. sre­bro

 (1.2) stpol. nu­mizm. praw­dop. srebr­na mo­ne­ta

 (1.3) stpol. nu­mizm. praw­dop. mo­ne­ta bez do­miesz­ki me­ta­li niesz­la­chet­nych, czy­ste

 (1.4) stpol. praw­dop. wyrób ze sre­bra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-4) war. jrzebro, strzebro, śrebro

Wiktionary


śrzon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. szron

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z po­wie­trza pow­sta­ją rosa, śrzon, mgła, obło­ki, deszcz, śnieg, grad, rdza, trąby, wi­chry itd.. (…) Śrzon jest rosa albo mgła zmarz­ła.

Wiktionary


śród

prze­sta­rza­le, książ­ko­wo: wśród, poś­ród, wpoś­ród;
1. przy­i­mek ko­mu­ni­ku­ją­cy, że ktoś lub coś jest oto­czo­ne ja­ki­miś oso­ba­mi, przed­mio­ta­mi (np. Wśród drzew stał on.); po­mię­dzy;
2. spój­nik ko­mu­ni­ku­ją­cy, że ktoś lub coś, o czym mowa, na­le­ży do okre­ślo­ne­go zbio­ru (np. Wśród tłumu była Ewa.); po­mię­dzy;
3. spój­nik ko­mu­ni­ku­ją­cy, że to, o czym mowa, do­ty­czy danej grupy czy ca­ło­ści (np. Wśród nas cie­szy się za­u­fa­niem.);
4. przy­i­mek ko­mu­ni­ku­ją­cy o zja­wi­skach to­wa­rzy­szą­cych da­ne­mu zda­rze­niu; pod­czas


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) przest. wśród

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: środa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śród fali łąk szu­mią­cych, śród kwia­tów po­wo­dzi, • Omi­jam ko­ra­lo­we ostro­wy bu­rza­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środek m., środeczek m., środa ż., środkowanie n., wyśrodkowanie n., dośrodkowywanie n., dośrodkowanie n., Środa m./ż.

 czas. środkować ndk., wyśrodkować dk., dośrodkowywać ndk., dośrodkować dk.

 przym. środkowy, środowy

 przyim. wśród

 temsłow. śród-

Wiktionary


śród-

prze­dro­stek

 (1.1) inter-

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) śród- + głos — śródgłos

Wiktionary

Powiązane:

 przyim. wśród, śród

 rzecz. środek mrz.

Wiktionary


śródatlantycki

znaj­du­ją­cy się poś­ród wód Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. znaj­du­ją­cy się poś­rod­ku At­lan­ty­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grzbiet Śró­dat­lan­tyc­ki jest pod­wod­nym łań­cu­chem gór­skim cią­gną­cym się od Is­lan­dii po An­tark­ty­dę.

Wiktionary


śródbagienny

znaj­du­ją­cy się w środ­ku bagna


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. oto­czo­ny ba­gna­mi, znaj­du­ją­cy się w środ­ku bagna

Wiktionary


śródborowski

→ Śród­bo­rów


SJP.pl

Patrz:

Śródborów

śródborów

dziel­ni­ca Ot­woc­ka


SJP.pl


śródbrzusze

część po­wło­ki brzu­cha skła­da­ją­ca się z dwóch oko­lic bocz­nych brzu­cha i z oko­li­cy pęp­ko­wej


SJP.pl


śródbrzuszny

→ śród­brzu­sze


SJP.pl

Patrz:

śródbrzusze

śródbłonek

cien­ki, pła­ski na­bło­nek wy­ście­ła­ją­cy przed­sion­ki i ko­mo­ry serca, na­czy­nia krwio­no­śne i lim­fa­tycz­ne


SJP.pl

Śród­bło­nek ( en­dot­he­lium) – wy­so­ce wy­spe­cja­li­zo­wa­na wy­ściół­ka na­czyń krwio­no­śnych i lim­fa­tycz­nych, ut­wo­rzo­na z jed­nej war­stwy pła­skich ko­mó­rek o nie­wiel­kim ją­drze. W na­czy­niach krwio­no­śnych ko­mór­ki śród­błon­ka (en­do­te­lio­cy­ty) są z sobą dość ści­śle po­łą­czo­ne przy po­mo­cy ob­wó­dek za­my­ka­ją­cych, spo­czy­wa­ją na ko­la­ge­no­wej bło­nie pod­staw­nej, two­rząc wraz z nią błonę wew­nętrz­ną, bę­dą­cą wew­nętrz­ną war­stwą tych na­czyń (sta­no­wią ba­rie­rę mię­dzy krwią i mię­śnia­mi gład­ki­mi).

Wikipedia


śródbłoniak

no­wot­wór zło­śli­wy błon su­ro­wi­czych, zwy­kle opłuc­nej


SJP.pl


śródbłonkowy

→ śród­bło­nek


SJP.pl

Patrz:

śródbłonek

śródchłonka

płyn wy­peł­nia­ją­cy błęd­nik bło­nia­sty ucha wew­nętrz­ne­go; en­do­lim­fa


SJP.pl

Śród­chłon­ka, en­do­lim­fa ( en­do­lymp­ha) – płyn wy­peł­nia­ją­cy struk­tu­ry błęd­ni­ka bło­nia­ste­go. Jego ruch od­po­wia­da za po­bu­dza­nie re­cep­to­rów słu­chu i ukła­du rów­no­wa­gi. Cha­rak­te­ry­zu­je się, w odróż­nie­niu od przy­chłon­ki, wy­so­kim stę­że­niem jonów po­ta­su (K+) oraz ni­skim stę­że­niem jonów sodu (Na+).

Wikipedia


śródchłonkowy

→ śród­chłon­ka


SJP.pl

Patrz:

śródchłonka

śródciałko

organ ko­mór­ko­wy znaj­du­ją­cy się w po­bli­żu jądra ko­mó­rek zwie­rząt i ro­ślin; cen­tro­som


SJP.pl


śródczaszkowo

→ śród­czasz­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

śródczaszkowy

śródczaszkowy

znaj­du­ją­cy się wew­nątrz czasz­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. znaj­du­ją­cy się wew­nątrz czasz­ki, dzie­ją­cy się, od­by­wa­ją­cy się w obrę­bie czasz­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­larz zmarł na sku­tek za­trzy­ma­nia akcji serca, spo­wo­do­wa­ne­go krwo­to­kiem wew­nątrz­płuc­nym oraz śród­czasz­ko­wym.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wewnątrzczaszkowy

Wiktionary


śródecki

naz­wi­sko


SJP.pl


śródfałdzie

oba­lo­ne skrzy­dło an­ty­kli­ny i przy­le­ga­ją­ce do niego skrzy­dło syn­kli­ny


SJP.pl


śródgałkowy

znaj­du­ją­cy się w gałce ocz­nej; śró­docz­ny


SJP.pl


śródgwiezdny

znaj­du­ją­cy się wśród gwiazd, mię­dzy gwia­zda­mi


SJP.pl


śródgórski

po­ło­żo­ny wśród gór, oto­czo­ny gó­ra­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. po­ło­żo­ny wśród gór

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zlew­nie po­zba­wio­ne od­pły­wu, w szcze­gól­no­ści te naj­więk­sze, leżą z re­gu­ły w stre­fie kli­ma­tu su­che­go, tj. w obrę­bie pu­styń, pół­pu­styń, śród­gór­skich kot­lin i ste­pów.

Wiktionary


śródgłos

w ję­zy­koz­naw­stwie: środ­ko­wa część wy­ra­zu, za­wie­ra­ją­ca się po­mię­dzy gło­ską lub sy­la­bą po­cząt­ko­wą i koń­co­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. środ­ko­wa po­zy­cja wy­ra­zu lub sy­la­by

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕrudɡwɔs, AS: śrudgu̯os

Wiktionary


śródgłosowy

w ję­zy­koz­naw­stwie: do­ty­czą­cy środ­ko­wej czę­ści wy­ra­zu


SJP.pl


śródjelicie

fałd otrzew­nej, na któ­rym jest za­wie­szo­ne je­li­to


SJP.pl


śródjądrze

struk­tu­ra w oko­li­cy tyl­ne­go brze­gu jądra sam­ców ssa­ków


SJP.pl


śródka

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śród­ka – część Poz­na­nia
  • Śród­ka – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Gietrz­wałd
  • Śród­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Chrzyp­sko Wiel­kie
  • Śród­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Kle­szcze­wo
  • Śród­ka – osada leśna w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Pnie­wy
  • An­drzej Śród­ka – pol­ski na­u­ko­wiec, pro­fe­sor me­dy­cy­ny
  • Ste­fan Śród­ka – pol­ski aktor
  • Ry­szard Śród­ka

Wikipedia


śródkarcze

środ­ko­wa część karku


SJP.pl


śródkolcowate

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cen­tra­cant­hi­dae|Ra­fi­nes­que|ref=tak., ro­dzi­na ryb mor­skich z rzędu oko­nioksz­tałt­nych;

Wiktionary

Śród­kol­co­wa­te (Cen­tra­cant­hi­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych.

Przy­kła­do­we ga­tun­ki: Pysoń wygrz­bie­co­ny (Spi­ca­ra maena) i Pysoń smu­kły (Spi­ca­ra sma­ris)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ryby z ro­dzi­ny śród­kol­co­wa­tych wy­stę­pu­ją od Wysp Ka­na­ryj­skich po po­łud­nio­wą Afry­kę i Morze Śró­dziem­ne.

Wiktionary


śródkostna

chrzęst­niak śród­kost­ny - ro­dzaj no­wot­wo­ru


SJP.pl


śródkostny

chrzęst­niak śród­kost­ny - ro­dzaj no­wot­wo­ru


SJP.pl


śródkoście

Śród­ko­ście ( diploë) – war­stwa isto­ty gąb­cza­stej w ko­ściach pła­skich czasz­ki, znaj­du­ją­ca się mię­dzy blasz­ką zew­nętrz­ną a blasz­ką wew­nętrz­ną (szkli­stą) isto­ty zbi­tej. Jest wy­peł­nio­ne szpi­kiem kost­nym i sil­nie una­czy­nio­ne przez żyły śród­ko­ścia bie­gną­ce w sze­ro­kich i licz­nie roz­ga­łę­zio­nych ka­na­łach śród­ko­ścia. Wiele kości pła­skich w naj­cień­szych miej­scach nie za­wie­ra śród­ko­ścia, skła­da­jąc się je­dy­nie z isto­ty zbi­tej.

Wikipedia


śródlecie

śro­dek lata


SJP.pl


śródlekcyjny

1. od­by­wa­ją­cy się w po­ło­wie go­dzi­ny lek­cyj­nej;
2. od­by­wa­ją­cy się mię­dzy lek­cja­mi; mię­dzy­lek­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) eduk. od­by­wa­ją­cy się, przy­pa­da­ją­cy w po­ło­wie go­dzi­ny lek­cyj­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przer­wy śród­lek­cyj­ne to takie tre­ści i spo­so­by dzia­ła­nia na­u­czy­cie­li, które zmie­rza­ją do za­po­bie­ga­nia zmę­cze­niu i znu­że­niu ucz­niów w trak­cie trwa­nia lek­cji…

Wiktionary


śródleśny

znaj­du­ją­cy się w środ­ku lasu, wśród lasów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który prze­bie­ga wśród lasów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Po­nad­to upra­wia­my 9 ha pól oraz łąk śród­le­śnych – mówi Józef Gry­gor­ce­wicz. – Pro­wa­dzi­my ra­cjo­nal­ną go­spo­dar­kę ło­wiec­ką i współ­pra­cu­je­my z wła­dza­mi, nad­le­śnict­wa­mi oraz rol­ni­ka­mi.

 (1.1) Słu­cha­łem ciszy śród­le­śnej, trze­po­tu list­ków osiki, od­de­chu strze­li­stych sosen, ostrze­gaw­cze­go skrze­cze­nia kra­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrudˈlɛɕnɨ, AS: śrudleśny

Wiktionary


śródlądowanie

lą­do­wa­nie sa­mo­lo­tu przed lot­ni­skiem do­ce­lo­wym w celu uzu­peł­nie­nia pa­li­wa i za­bra­nia no­wych pa­sa­że­rów; mię­dzy­lą­do­wa­nie


SJP.pl


śródlądowy

1. znaj­du­ją­cy się w środ­ku lądu, oto­czo­ny ze­wsząd lądem;
2. od­by­wa­ją­cy się na wo­dach oto­czo­nych lądem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w środ­ku lądu

 (1.2) bez do­stę­pu do morza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wodno-błot­ne te­re­ny śród­lą­do­we, jak tor­fo­wi­ska, bagna i mo­kra­dła, za­ni­ka­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrudlɔ̃nˈdɔvɨ, AS: śrudlõndovy

Wiktionary


śródlądzie

1. śro­dek, cen­trum lądu;
2. ob­szar wodny znaj­du­ją­cy się na lą­dzie, np. staw, je­zio­ro


SJP.pl


śródmiejski

1. znaj­du­ją­cy się, wy­bu­do­wa­ny w cen­trum mia­sta;
2. za­miesz­ka­ły, prze­by­wa­ją­cy w cen­trum mia­sta


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w śród­mie­ściu

 (1.2) miesz­ka­ją­cy w śród­mie­ściu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sku­po­wał śród­miej­skie ka­mie­ni­ce w Ka­to­wi­cach.

 (1.2) Do ro­zbiór­ki nie do­pu­szczą śród­miej­scy stra­ga­nia­rze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śródmieście n., Śródmieście n.

Wiktionary


śródmieście

cen­tral­na część mia­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cen­trum; głów­na, cen­tral­na część mia­sta

Wiktionary

Śród­mie­ście – cen­tral­na część mia­sta, sku­pia­ją­ca funk­cje m.in. ad­mi­ni­stra­cyj­ne, hand­lo­we, usłu­go­we i tu­ry­stycz­ne, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się zwar­tą za­bu­do­wą ar­chi­tek­tu­ry.

Sta­no­wi stre­fę mia­sta o naj­wyż­szej ak­tyw­no­ści go­spo­dar­czej, kul­tu­ral­nej i naj­częst­szych kon­tak­tów spo­łecz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mar­ce­li miesz­ka w śród­mie­ściu War­sza­wy.

 (1.1) Klien­te­la tego lo­ka­lu także była zu­peł­nie inna, ani­że­li w cu­kier­niach śród­mie­ścia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrudˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ, AS: śrudmʹi ̯ėśće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śródmiejski

 rzecz. Śródmieście n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) centrum

Wiktionary


śródmiąższowy

1. bę­dą­cy wśród miąż­szu innej tkan­ki; in­ter­sty­cjal­ny;
2. śród­miąż­szo­we za­pa­le­nie płuc - cho­ro­ba pę­che­rzy­ków płuc­nych; śród­miąż­szo­we włó­knie­nie płuc


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. do­ty­czą­cy śród­miąż­szu

Wiktionary


śródmięśniowy

1. znaj­du­ją­cy się wew­nątrz mię­śnia;
2. znaj­du­ją­cy się mię­dzy mię­śnia­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) anat. znaj­du­ją­cy się wew­nątrz mię­śnia lub mię­dzy mię­śnia­mi

Wiktionary


śródmorski

le­żą­cy, od­by­wa­ją­cy się mię­dzy mo­rza­mi


SJP.pl


śródmorze

śro­dek morza


SJP.pl


śródmózgowie

środ­ko­wa część mózgu krę­gow­ców; śród­móż­dże


SJP.pl

Śród­móz­go­wie ( me­sen­cep­ha­lon) – środ­ko­wa część móz­go­wia u krę­gow­ców, w któ­rej znaj­du­je się wo­do­ciąg mózgu (zwany też wo­do­cią­giem Syl­wiu­sza) łą­czą­cy III i IV ko­mo­rę mózgu. Śród­móz­go­wie łączy się z móżdż­kiem i rdze­niem prze­dłu­żo­nym oraz z mię­dzy­móz­go­wiem. U ssa­ków część grzbie­to­wa śród­móz­go­wia ut­wo­rzo­na jest przez blasz­kę czwo­ra­czą, w któ­rej wy­róż­nia się wzgór­ki górne i dolne lub po­kry­wę wzro­ko­wą zróż­ni­co­wa­ną na ciał­ka bliź­nia­cze ("cor­po­ra bi­ge­mi­na"), czyli płaty wzro­ko­we ("lobi op­ti­ci") u po­zo­sta­łych krę­gow­ców.

Wikipedia


śródmózgowy

zwią­za­ny ze środ­ko­wą czę­ścią mózgu krę­gow­ców


SJP.pl


śródmóżdże

środ­ko­wa część mózgu krę­gow­ców; śród­móz­go­wie


SJP.pl


śródnabłonkowy

rak śród­na­błon­ko­wy - no­wot­wór ogra­ni­czo­ny do tkan­ki na­błon­ko­wej da­ne­go na­rzą­du


SJP.pl


śródnaczyniowy

do­ty­czą­cy wnę­trza na­czyń krwio­no­śnych


SJP.pl


śródnercze

pa­rzy­sty na­rząd wy­dal­ni­czy czyn­ny u do­ro­słych be­zo­wod­niow­ców oraz w okre­sie za­rod­ko­wym u gadów, pta­ków i ssa­ków; pra­ner­cze, pra­ner­ka, ciało Wolf­fa


SJP.pl


śródnocny

wy­stę­pu­ją­cy w środ­ku nocy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. dzie­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy w środ­ku nocy

Wiktionary


śródoceaniczny

le­żą­cy, od­by­wa­ją­cy się poś­ród wód oce­a­nu lub mię­dzy oce­a­na­mi


SJP.pl


śródoczny

znaj­du­ją­cy się w gałce ocz­nej; śród­gał­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. znaj­du­ją­cy się wew­nątrz gałki ocz­nej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wewnątrzgałkowy

Wiktionary


śródokresowy

przy­pa­da­ją­cy na środ­ko­wą część ja­kie­goś okre­su lub wy­stę­pu­ją­cy w jego trak­cie


SJP.pl


śródokręcie

środ­ko­wa część stat­ku na po­kła­dzie i wew­nątrz ka­dłu­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żegl. środ­ko­wa część stat­ku;

Wiktionary

Śró­do­krę­cie – środ­ko­wa część ka­dłu­ba jed­nost­ki pły­wa­ją­cej znaj­du­ją­ca się po­mię­dzy czę­ścią dzio­bo­wą oraz ru­fo­wą. Jest to rejon w oko­li­cy po­ło­wy dłu­go­ści jed­nost­ki. Sta­no­wi naj­więk­szy prze­dział ka­dłu­ba. Może być po­dzie­lo­ny na sze­reg po­mie­szczeń o róż­nym przez­na­cze­niu.

Wikipedia


śródoperacyjnie

→ śró­do­pe­ra­cyj­ny


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) med. w trak­cie ope­ra­cji

Wiktionary

Patrz:

śródoperacyjny

Przykłady

 (1.1) Przy uży­ciu zmi­ni­ma­li­zo­wa­nej sondy wy­so­kiej czę­stot­li­wo­ści można śró­do­pe­ra­cyj­nie prze­pro­wa­dzić za­bieg tak, by nie usz­ko­dzić np. du­że­go na­czy­nia, co mo­gło­by spo­wo­do­wać śmier­tel­ny krwo­tok.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śródoperacyjny

Wiktionary


śródoperacyjny

wy­stę­pu­ją­cy, od­by­wa­ją­cy się w cza­sie trwa­nia ope­ra­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. od­by­wa­ją­cy, dzie­ją­cy się w trak­cie ope­ra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. śródoperacyjnie

Wiktionary


śródosiowce

przed­sta­wi­ciel kladu ssa­ków ko­pyt­nych


SJP.pl


śródosiowiec

przed­sta­wi­ciel kladu ssa­ków ko­pyt­nych


SJP.pl


śródpiersie

prze­strzeń wew­nątrz klat­ki pier­sio­wej, w któ­rej znaj­du­ją się takie na­rzą­dy, jak serce, aorta, tcha­wi­ca i prze­łyk


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śród­pier­sie (łac. me­so­ster­num) – dolna część śród­tu­ło­wia sze­ścio­no­gów
  • śród­pier­sie (łac. me­dia­sti­num) – jama klat­ki pier­sio­wej czło­wie­ka

Wikipedia


śródpiersiowy

→ śród­pier­sie


SJP.pl

Patrz:

śródpiersie

śródpiętro

w gór­nict­wie: część pię­tra o dużej wy­so­ko­ści w pio­nie, w któ­rej wy­bie­ra się złoże osob­ny­mi środ­ka­mi do ura­bia­nia, ale ko­rzy­sta ze środ­ków tran­spor­to­wych pię­tra


SJP.pl


śródplecze

płyt­ka grzbie­to­wa śród­tu­ło­wia u owa­dów


SJP.pl

Śród­ple­cze (łac. "me­so­no­tum", "me­so­ter­gum") – grzbie­to­wa płyt­ka (ter­git) tu­ło­wia sze­ścio­no­gów, po­ło­żo­na na śród­tu­ło­wiu. U owa­dów us­krzyd­lo­nych wcho­dzi w skład "ali­no­tum", czyli grzbie­to­wej czę­ści skrzy­dło­tu­ło­wia.

U skry­to­szczę­kich, owa­dów bezs­krzy­dłych i larw śród­ple­cze jest sto­sun­ko­wo nie­wiel­kie i zbu­do­wa­ne po­dob­nie jak inne ter­gi­ty.

Wikipedia


śródplon

Śród­plon – ro­dzaj mię­dzy­plo­nu upra­wia­ne­go rów­no­cze­śnie z plo­nem głów­nym w celu lep­sze­go wy­ko­rzy­sta­nia pola. Moż­li­wa jest upra­wa dwóch lub wię­cej róż­nych ga­tun­ków lub od­mian ro­ślin. Upra­wa śród­plo­nów jest sto­so­wa­na w wielu kra­jach od cza­sów sta­ro­żyt­nych, obec­nie z naj­więk­szym zna­cze­niem w re­gio­nach o ni­skich na­kła­dach lub ogra­ni­czo­nych za­so­bach.

Wikipedia


śródplonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) roln. do­ty­czą­cy śród­plo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śródplon m.

Wiktionary


śródpolny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który znaj­du­je się wśród pól

Wiktionary


śródpłacie

środ­ko­wa część płata no­śne­go sa­mo­lo­tu przy­le­ga­ją­ca do ka­dłu­ba; cen­tro­płat


SJP.pl


śródreglowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. znaj­du­ją­cy się wśród regli, po­mię­dzy re­gla­mi

Wiktionary


śródroczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze środ­kiem roku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rocznik mrz.

Wiktionary


śródrynkowy

znaj­du­ją­cy się w środ­ku rynku


SJP.pl


śródrzeczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się poś­ród wód rzeki lub po­mię­dzy dwoma rze­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ra­mach pro­jek­tu „Pta­sie Wyspy – kon­ty­nu­a­cja czyn­nej ochro­ny za­gro­żo­nych ga­tun­ków pta­ków siew­ko­wych” re­a­li­zu­je­my ochro­nę je­dy­nej, śró­drzecz­nej ko­lo­nii mewy siwej na dol­nej Wiśle.

Wiktionary


śródręcze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. część ręki czło­wie­ka mię­dzy pal­ca­mi i nad­garst­kiem

Wiktionary

Śró­drę­cze ( me­ta­car­pus) – prze­strzeń to­po­gra­ficz­na ręki, gra­ni­czą­ca prok­sy­mal­nie z nad­garst­kiem, dy­stal­nie z pal­ca­mi ręki. Szkie­let śró­drę­cza czło­wie­ka skła­da się z 5 kości dłu­gich.

U zwie­rząt do­mo­wych ich licz­ba jest zmien­na. U psów wy­stę­pu­je ich 5, u świń 4, na­to­miast u prze­żu­wa­czy jedna – pow­sta­ła ze zro­śnię­cia się kości III i IV. Koń ma jedną do­brze wyksz­tał­co­ną kość śró­drę­cza (III) oraz dwie zre­du­ko­wa­ne kości ry­si­ko­we – II i IV.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕruˈdrɛ̃n͇t͡ʃɛ, AS: śrudrẽṇče

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śródręczny, śródręczowy

Wiktionary


śródręczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny ze śró­drę­czem, do­ty­czą­cy śró­drę­cza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śródręcze n.

 przym. śródręczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. śródręczowy

Wiktionary


śródręczowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. anat. zwią­za­ny ze śró­drę­czem, do­ty­czą­cy śró­drę­cza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śródręcze n.

 przym. śródręczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śródręczny

Wiktionary


śródsezonowy

wy­stę­pu­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się w środ­ku se­zo­nu


SJP.pl


śródsierdzie

naj­grub­sza war­stwa ścia­ny serca


SJP.pl

Śród­sier­dzie – środ­ko­wa war­stwa ścia­ny serca krę­gow­ców. Znaj­du­je się po­mię­dzy na­sier­dziem a wsier­dziem.

Wikipedia


śródskalny

rzad­ko: znaj­du­ją­cy się wśród skał, mię­dzy ska­ła­mi; mię­dzy­skal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. znaj­du­ją­cy się wśród skał, po­mię­dzy ska­ła­mi

Wiktionary


śródskórnia

wew­nętrz­na war­stwa kory pier­wot­nej


SJP.pl


śródstopie

środ­ko­wa część stopy mię­dzy stę­pem a pal­ca­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. środ­ko­wa część stopy, znaj­du­ją­ca się mię­dzy stę­pem a pal­ca­mi

Wiktionary

Śród­sto­pie me­ta­tar­sus) – me­ta­po­dium koń­czy­ny tyl­nej krę­gow­ców. Każda kość śród­sto­pia ma długi trzon i dwa po­więk­szo­ne końce. Pod­sta­wa kości śród­sto­pia łączy się za po­mo­cą sta­wów z kość­mi stępu. Za­koń­cze­nia kości śród­sto­pia łączą się za po­mo­cą sta­wów z od­po­wia­da­ją­cy­mi im pal­ca­mi stopy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest jed­nym z dwóch sta­wów stępu i śród­sto­pia (dru­gim jest staw sko­ko­wy dolny) o znacz­nej ru­cho­mo­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śródstopny

Wiktionary


śródstopny

→ śród­sto­pie; śród­sto­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny ze śród­sto­piem, do­ty­czą­cy śród­sto­pia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śródstopie n.

 przym. śródstopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śródstopowy

Wiktionary


śródstopowy

→ śród­sto­pie; śród­stop­ny


SJP.pl


śródszaniec

dawne umoc­nie­nie obron­ne bu­do­wa­ne wew­nątrz więk­sze­go ze­spo­łu obron­ne­go, sta­no­wią­ce ostat­ni punkt oporu


SJP.pl

Śród­sza­niec – część dzie­ła for­ty­fi­ka­cyj­ne­go bu­do­wa­na wew­nątrz więk­sze­go ze­spo­łu umoc­nień. Był ostat­nim punk­tem oporu albo miej­scem słu­żą­cym do przy­go­to­wa­nia prze­ciw­na­tar­cia po prze­ła­ma­niu linii obro­ny. W twier­dzach rolę śród­szań­ca mogła speł­niać cy­ta­de­la lub fort, a w zam­kach stołp.

Wikipedia


śródszpan

skró­to­wa za­po­wiedź dal­szej czę­ści pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go, pu­szcza­na naj­czę­ściej na pół­met­ku au­dy­cji


SJP.pl


śródszpikowo

→ śródsz­pi­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

śródszpikowy

śródtekstowy

wy­stę­pu­ją­cy w obrę­bie tek­stu, wśród zdań two­rzą­cych tekst; wew­nątrz­tek­sto­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w tek­ście

Wiktionary


śródtkankowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. anat. znaj­du­ją­cy się mię­dzy ko­mór­ka­mi tkan­ki, dzie­ją­cy się w prze­strze­ni mię­dzyt­kan­ko­wej

Wiktionary


śródtytuł

tytuł jed­nej czę­ści więk­szej ca­ło­ści


SJP.pl


śródwieczerz

(r. żeń­ski) daw­niej, dziś gwa­ro­wo: po­czą­tek zmierz­chu


SJP.pl


śródwięzadłowy

znaj­du­ją­cy się wew­nątrz wię­za­dła


SJP.pl


śródwodny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­ło­żo­ny poś­ród wód

Wiktionary


śródwyrazowy

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. za­cho­dzą­cy wew­nątrz wy­ra­zu, znaj­du­ją­cy się w wy­ra­zie

Wiktionary


śródziemie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) liter. fik­cyj­ny kon­ty­nent w mi­to­lo­gii stwo­rzo­nej przez J.R.R. Tol­kie­na;

 (1.2) liter. mi­to­lo­gia stwo­rzo­na przez J.R.R. Tol­kie­na

Wiktionary

Śró­dzie­mie ( Midd­le-earth) – kon­ty­nent, na któ­rym toczy się akcja więk­szo­ści le­gen­da­rium J.R.R. Tol­kie­na. Okre­śle­nie to uży­wa­ne jest za­rów­no na okre­śle­nie całej Ziemi (Ardy) opi­sa­nej m.in. w "Hob­bi­cie", "Wład­cy Pier­ście­ni" i "Sil­ma­ril­lio­nie", jak i w węż­szym sen­sie, jako nazwa głów­ne­go kon­ty­nen­tu Ardy (zwa­ne­go rów­nież En­do­rem).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ut­wo­ry o Śró­dzie­miu pow­sta­wa­ły w prze­cią­gu dzie­się­cio­le­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrudʲˈʑɛ̃mʲjɛ, AS: śrudʹźẽmʹi ̯e

Wiktionary


śródziemnie

→ śró­dziem­ny


SJP.pl

Patrz:

śródziemny

śródziemnomorski

[czy­taj: śród-ziem­no­mor­ski]
1. znaj­du­ją­cy się nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;
2. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ob­sza­rów nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;
3. dzie­ją­cy się nad Mo­rzem Śró­dziem­nym lub na nim;
4. typ śró­dziem­no­mor­ski - typ an­tro­po­lo­gicz­ny bia­łej rasy, wy­stę­pu­ją­cy w po­łud­nio­wej Eu­ro­pie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Mo­rzem Śró­dziem­nym lub jego ba­se­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We Wło­szech pa­nu­je kli­mat śró­dziem­no­mor­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci, AS: śrudʹźẽmnõmorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Śródziemnomorze n., Morze Śródziemne n., śródziemnomorskość ż.

Wiktionary


śródziemnomorskość

→ śró­dziem­no­mor­ski [czy­taj: śród-ziem­no­mor­skość]


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest śró­dziem­no­mor­skie; cecha tych, któ­rzy są śró­dziem­no­mor­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To swo­i­ste po­szu­ki­wa­nie źró­deł „śró­dziem­no­mor­sko­ści” w opo­zy­cji do coraz bar­dziej do­mi­nu­ją­cych wpły­wów pop-kul­tu­ry zza oce­a­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śródziemnomorski

 przysł. śródziemnomorsko

Wiktionary


śródziemnomorze

re­gion obej­mu­ją­cy ob­sza­ry le­żą­ce nad Mo­rzem Śró­dziem­nym na­le­żą­ce do Eu­ro­py, Azji i Afry­ki; stre­fa śró­dziem­no­mor­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. re­gion obej­mu­ją­cy ob­szar le­żą­ce nad Mo­rzem Śró­dziem­nym w Eu­ro­pie, Azji i Afry­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Morze Śródziemne n.

 przym. śródziemnomorski

Wiktionary


śródziemny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się wew­nątrz lądu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕrudʲˈʑɛ̃mnɨ, AS: śrudʹźẽmny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ziemianin mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śródlądowy

Wiktionary


śródłożne

o ce­chach śró­dłoż­nych (rząd ro­ślin)


SJP.pl


śródłożny

o ce­chach śró­dłoż­nych (rząd ro­ślin)


SJP.pl


śródścienny

mię­śniak śród­ścien­ny - mię­śniak ma­ci­cy


SJP.pl


śródżylny

wpro­wa­dza­ny bez­poś­red­nio do żyły; do­żyl­ny, in­tra­we­nal­ny


SJP.pl


śtramny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry. mocny, dobry

Wiktionary


śtreka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. górn. ko­ry­tarz w ko­pal­ni

Wiktionary


śtrykować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. robić na dru­tach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oma pół tyd­nia śtry­ko­wa­ła mi mycka na zima.

Wiktionary


śudra

słu­żą­cy z niż­szej kasty w In­diach; siu­dra


SJP.pl

Śudra (de­wa­na­ga­ri शूद्र, trans­li­te­ra­cja śūdra, Shu­dra) – naj­niż­sza spoś­ród czte­rech warn – sta­tu­sów spo­łecz­nych. Wyżej w hie­rar­chii stoją wajś­jo­wie, je­szcze wyżej ksza­tri­jo­wie, a naj­wy­żej bra­mi­ni.

Tra­dy­cyj­nie nie przy­słu­gu­je im od­pra­wie­nie ce­re­mo­nii upa­na­ja­na.

Wikipedia


św.

1. skrót od: świa­dek (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz);
2. skrót od: świę­ty (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. świę­ty, świę­ta

 (1.2) = praw. świa­dek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Opa­to­wie znaj­du­je się ko­le­gia­ta pod wez­wa­niem św. Mar­ci­na z Tours.

 (1.1) W pro­ce­sji nie­sio­no re­lik­wie licz­nych świę­tych, m.in. św. Sta­ni­sła­wa, św. Woj­cie­cha, św. Jad­wi­gi, św. Brata Al­ber­ta i św. sio­stry Fa­u­sty­ny.

 (1.1) W Ko­ście­le ka­to­lic­kim na 2 paź­dzier­ni­ka przy­pa­da wspom­nie­nie św. św. Anio­łów Stró­żów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛ̃ntɨ|ˈɕfʲjɛ̃nta, AS: śfʹi ̯ẽnty|śfʹi ̯ẽnta

Wiktionary


śwarny

gwa­ro­wo:
1. ele­ganc­ki, szy­kow­ny;
2. pię­kny, ładny, zgrab­ny;
3. szyb­ki, zręcz­ny, zwin­ny;
4. rześ­ki, dziar­ski, żwawy


SJP.pl


świadczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|świad­czyć.

 (1.2) urz. zo­bo­wią­za­nie prze­ka­zy­wa­nia lub wy­ko­ny­wa­nia cze­goś na czy­jąś rzecz

 (1.3) praw. za­cho­wa­nie się dłuż­ni­ka zgod­ne z zo­bo­wią­za­niem

Wiktionary

Świad­cze­nie – za­cho­wa­nie się dłuż­ni­ka zgod­ne z tre­ścią zo­bo­wią­za­nia za­dość­czy­nią­ce god­ne­mu ochro­ny in­te­re­so­wi wie­rzy­cie­la.

Świad­cze­nie może po­le­gać na dzia­ła­niu (czyn­ność fak­tycz­na lub praw­na) lub na za­nie­cha­niu.

Tra­dy­cyj­nie w pi­śmien­nict­wie praw­ni­czym przyj­mu­je się, że świad­cze­nie może po­le­gać na:

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ko­niecz­ne jest uchwa­le­nie Karty Praw Pa­cjen­ta, która gwa­ran­to­wa­ła­by Po­la­kom za­kres świad­czeń do­stęp­nych w ra­mach świad­czeń pu­blicz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: śfʹi ̯aṭčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świadczyć

Wiktionary


świadczeniobiorca

osoba po­bie­ra­ją­ca świad­cze­nia pie­nięż­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ko­rzy­sta­ją­cy ze świad­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świad­cze­nio­bior­ca ma prawo bez­płat­ne­go wy­bo­ru świad­cze­nio­daw­cy, le­ka­rza, pie­lę­gniar­ki i po­łoż­nej pod­sta­wo­wej opie­ki zdro­wot­nej nie czę­ściej niż trzy razy w roku ka­len­da­rzo­wym.

Wiktionary


świadczeniodawca

pod­miot udzie­la­ją­cy świad­czeń na pod­sta­wie pi­sem­nej umowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) udzie­la­ją­cy świad­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świad­cze­nio­daw­ca pra­cu­ją­cy w ra­mach umowy z NFZ musi umie­ścić na zew­nątrz bu­dyn­ku ta­bli­cę in­for­ma­cyj­ną z logo NFZ i nazwą świad­cze­nio­daw­cy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) usługodawca

Wiktionary


świadczeniowy

→ świad­cze­nie


SJP.pl

Patrz:

świadczenie

świadczyni

1. ko­bie­ta po­wo­ła­na przez sąd do zło­że­nia zez­nań w ja­kiejś spra­wy;
2. ko­bie­ta pot­wier­dza­ją­ca pod­pi­sem jakiś akt praw­ny;
3. ko­bie­ta obec­na przy czymś i mo­gą­ca opo­wie­dzieć o tym


SJP.pl


świadczyć

cza­sow­nik

 (1.1) wy­ko­ny­wać dla kogoś pewną czyn­ność

 (1.2) być do­wo­dem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakie usłu­gi świad­czy pań­ski za­kład?

 (1.2) To, jak za­cho­wał się wobec na­u­czy­cie­la, bar­dzo źle o nim świad­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjaṭt͡ʃɨt͡ɕ, AS: śfʹi ̯aṭčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świadek m., świadectwo n., świadczenie n., oświadczyny n., świadkini ż.

 czas. oświadczyć dk., wyświadczyć dk.

Wiktionary


świadectwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ku­ment urzę­do­wo poś­wiad­cza­ją­cy umie­jęt­no­ści, wie­dzę, okre­ślo­ne zda­rze­nie

 (1.2) opo­wieść świad­ka okre­ślo­nych wy­da­rzeń

Wiktionary

Świa­dect­wo (także: "cer­ty­fi­kat", "dy­plom", "zaś­wiad­cze­nie", "akt") – zwy­kle ofi­cjal­ny do­ku­ment poś­wiad­cza­ją­cy jakiś fakt lub fakty. Na przy­kład akt uro­dze­nia lub śmier­ci stwier­dza pod­sta­wo­we dane do­ty­czą­ce fak­tów, że dana osoba uro­dzi­ła się, żyje lub zmar­ła (zwy­kle za­wie­ra też dane o dacie i miej­scu uro­dze­nia lub śmier­ci, oby­wa­tel­stwie itp.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wedle świa­dect­wa prze­ka­za­ne­go przez Plu­tar­cha fi­lo­zof z Ab­de­ry jed­noz­nacz­nie uj­mo­wał wza­jem­ny sto­su­nek sztu­ki oraz przy­ro­dy: czło­wiek stał się ucz­niem zwie­rząt i na­śla­du­jąc pa­ją­ka, ja­skół­kę, ła­bę­dzia czy sło­wi­ka, zna­lazł me­to­dy tka­nia, bu­do­wa­nia, śpie­wu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjaˈdɛt͡stfɔ, AS: śfʹi ̯adectfo

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świadczyć ndk., świadkować ndk.

 rzecz. świadek m., świadkini ż.

Wiktionary


świadek

szcząt­ko­we wznie­sie­nie te­re­nu; osta­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która wi­dzia­ła coś na włas­ne oczy

 (1.2) przen. po­dob­nie jak świa­dek (1.1), ale rów­nież w od­nie­sie­niu do rze­czy

 (1.3) praw. osoba zez­na­ją­ca pod­czas pro­ce­su są­do­we­go;

 (1.4) rel. osoba obec­na pod­czas aktu re­li­gij­ne­go (np. chrztu, bierz­mo­wa­nia, mał­żeń­stwa) i pot­wier­dza­ją­ca jego za­ist­nie­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) geol. osta­niec

Wiktionary

Świa­dek – w pra­wie for­mal­nym osoba po­wo­ła­na przez organ pro­wa­dzą­cy po­stę­po­wa­nie są­do­we albo po­stę­po­wa­nie ad­mi­ni­stra­cyj­ne do zło­że­nia zez­nań. Zez­na­nia świad­ka sta­no­wią dowód w po­stę­po­wa­niu. Świad­kiem może zo­stać osoba, która zo­sta­ła ofia­rą prze­stęp­stwa lub na­ru­sze­nia prze­pi­sów prawa, była na­ocz­nym świad­kiem prze­stęp­stwa bądź sły­sza­ła coś w spra­wie do­ty­czą­cej da­ne­go na­ru­sze­nia prze­pi­sów prawa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj na ulicy byłem świad­kiem, jak matka ude­rzy­ła włas­ne dziec­ko.

 (1.2) Ten ko­ściół był świad­kiem wielu hi­sto­rycz­nych wy­da­rzeń.

 (1.3) Przy­po­mi­nam świad­ko­wi o karze za skła­da­nie fał­szy­wych zez­nań.

 (1.4) Krzy­siek po­pro­sił mnie, żebym był jego świad­kiem na ślu­bie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjadɛk, AS: śfʹi ̯adek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świadczyć, świadkować

 rzecz. świadectwo n., świadkowanie n.

:: fż. świadkini ż., świadczyni ż., świadkowa ż.

Wiktionary


świadkini

→ świa­dek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która wi­dzia­ła coś na włas­ne oczy

 (1.2) przen. po­dob­nie jak świad­ki­ni (1.1), ale rów­nież w od­nie­sie­niu do rze­czy

 (1.3) praw. ko­bie­ta zez­na­ją­ca pod­czas pro­ce­su są­do­we­go

Wiktionary

Patrz:

świadek

Przykłady

 (1.1) Kie­dyś bra­łam udział w pro­jek­cie, w któ­rym to ja byłam świad­ki­nią hi­sto­rii, jako jedna z człon­kiń mojej ro­dzi­ny […]

 (1.1) Świad­ki­niom Je­ho­wy mó­wi­my: nie – po­wie­dział pod nosem Rico, ale Al­den­te miał dobry słuch

 (1.2) Wyj­ście poza an­tro­po­cen­trycz­ne nar­ra­cje poz­wa­la na uchwy­ce­nie roli przy­ro­dy jako świad­ki­ni i ko­men­ta­tor­ki kon­kret­nych zda­rzeń […]

 (1.3) […] pod­czas gdy świad­ki­ni ta po­sia­da­ła in­te­res w skła­da­niu zez­nań nie­ko­rzyst­nych dla ob­wi­nio­ne­go i ocena wia­ry­god­no­ści zez­nań tej świad­ki­ni winna być z tego po­wo­du do­ko­na­na z da­le­ko po­su­nię­tą ostroż­no­ścią […]

 (1.4) Moi przy­ja­cie­le brali ślub. W urzę­dzie stanu cy­wil­ne­go wszy­scy byli uśmiech­nię­ci i mili. […] Świad­ki­ni pła­ka­ła ze wzru­sze­nia jak bóbr

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świadczyć, świadkować

 rzecz. świadectwo n., świadkowa ż., świadkowanie n.

:: fm. świadek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-4) świadczyni, świadkowa

Wiktionary


świadkowa

→ świa­dek


SJP.pl

Patrz:

świadek

świadkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|świad­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świadkować ndk.

 rzecz. świadek m., świadkini ż.

Wiktionary


świadkować

cza­sow­nik

 (1.1) być u kogoś za świad­ka (na ślu­bie, w są­dzie)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjatˈkɔvat͡ɕ, AS: śfʹi ̯atkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świadek m., świadectwo n., świadkowanie n., świadkini ż.

Wiktionary


świadom

przy­miot­nik

 (1.1) książk. zda­ją­cy sobie z cze­goś spra­wę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świa­dom praw i obo­wiąz­ków wy­ni­ka­ją­cych z za­ło­że­nia ro­dzi­ny, uro­czy­ście oś­wiad­czam, że wstę­pu­ję w zwią­zek mał­żeń­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjadɔ̃m, AS: śfʹi ̯adõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świadomie n., świadomość ż.

 przym. świadomy

 przysł. świadomie

 czas. uświadomić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świadomy

Wiktionary


świadomie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­my­śla­ny, za­pla­no­wa­ny; ce­lo­wo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) stpol. świa­do­mość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W re­sta­u­ra­cji świa­do­mie zre­zy­gno­wa­no z nad­mia­ru ozdób.

 (1.1) Nie sądzę, żeby świa­do­mie zde­cy­do­wa­ła się na taki dra­stycz­ny krok.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ, AS: śfʹi ̯adõmʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świadomość ż., uświadomienie n., uświadamianie n.

 przym. świadomy, świadom

 czas. uświadamiać ndk., uświadomić dk.

Wiktionary


świadomiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: świa­do­mie


SJP.pl


świadomościowy

→ świa­do­mość


SJP.pl

Patrz:

świadomość

świadomość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zda­wa­nie sobie spra­wy z cze­goś;

 (1.2) wie­dza o ist­nie­niu sa­me­go sie­bie

 (1.3) po­sia­da­nie świa­ta wew­nętrz­ne­go z qu­a­lia­mi, z któ­rych niek­tó­re mogą być war­to­ścio­wa­ne jako cier­pie­nie – przy­jem­ność

 (1.4) stan przy­tom­no­ści

Wiktionary

Świa­do­mość – pod­sta­wo­wy i fun­da­men­tal­ny stan psy­chicz­ny, w któ­rym jed­nost­ka zdaje sobie spra­wę ze zja­wisk wew­nętrz­nych, ta­kich jak włas­ne pro­ce­sy my­ślo­we oraz zja­wisk za­cho­dzą­cych w śro­do­wi­sku zew­nętrz­nym i jest w sta­nie re­a­go­wać na nie (so­ma­tycz­nie lub au­to­no­micz­nie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy masz świa­do­mość, ile pro­ble­mów spo­wo­do­wa­ło twoje wy­stą­pie­nie?

 (1.2) Świa­do­mość zwie­rząt spraw­dza się z wy­ko­rzy­sta­niem tzw. testu lu­stra.

 (1.4) Pa­cjent po kilku go­dzi­nach odzy­skał świa­do­mość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ, AS: śfʹi ̯adõmość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uświadomienie n., uświadamianie n., świadomie n.

 czas. uświadamiać, uświadomić

 przym. świadomy, świadom

 przysł. świadomie

Wiktionary


świadomy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma świa­do­mość cze­goś, uz­my­sła­wia sobie coś, zdaje sobie spra­wę z cze­goś

 (1.2) ma­ją­cy ro­zbu­do­wa­ną świa­do­mość; uś­wia­do­mio­ny

 (1.3) taki, który jest re­zul­ta­tem ce­lo­we­go, za­mie­rzo­ne­go dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy lu­dzie nie są świa­do­mi za­gro­żeń zwią­za­nych z pa­le­niem ty­to­niu.

 (1.2) Zwie­rzę­ta są jed­nost­ka­mi czu­ją­cy­mi, my­ślą­cy­mi i świa­do­my­mi.

 (1.3) Współ­cze­śnie apo­staz­ja ro­zu­mia­na jest jako świa­do­me, do­bro­wol­ne i pu­blicz­ne odej­ście od wiary.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ, AS: śfʹi ̯adõmy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świadomie n., świadomość ż., uświadomienie n., uświadamianie n.

 czas. uświadomić dk., uświadamiać ndk.

 przym. świadom

 przysł. świadomie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) zamierzony, celowy, umyślny

Wiktionary


świat

1. kula ziem­ska;
2. da­le­kie stro­ny;
3. lu­dzie po­łą­cze­ni wspól­no­tą zajęć;
4. prze­strzeń, w któ­rej ktoś żyje;
5. za­miesz­ka­na pla­ne­ta, część globu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cała Zie­mia

 (1.2) przen. pla­ne­ta

 (1.3) prze­strzeń, w któ­rej się żyje

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • świat – pla­ne­ta Zie­mia wraz ze spo­łecz­no­ścia­mi ludz­ki­mi oraz wszyst­kim, co na niej ist­nie­je
  • Wszechś­wiat
  • Świat (ang. The World) – ar­chi­pe­lag sztucz­nych wysp w Du­ba­ju
  • Świat – karta ta­ro­ta
  • „Świat” – dwu­ty­god­nik wy­da­wa­ny w Kra­ko­wie w la­tach 1888–1892 i 1893–1895
  • „Świat” – ty­god­nik wy­da­wa­ny w War­sza­wie od 1906 do 1939
  • „Świat” – ty­god­nik wy­da­wa­ny w War­sza­wie od 1951 do 1969
  • „Świat albo Trak­tat o świet­le” – dzie­ło Kar­tez­ju­sza
  • świat – ozdo­ba bo­żo­na­ro­dze­nio­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więk­szość kra­jów świa­ta na­le­ży do ONZ.

 (1.1) Wi­ki­słow­nik sta­wia sobie za cel opi­sa­nie wszyst­kich ję­zy­ków świa­ta, ist­nie­ją­cych i mart­wych.

 (1.2) Niek­tó­rzy wie­rzą, że inne świa­ty są za­miesz­ka­ne.

 (1.3) Świat dżun­gli ama­zoń­skiej za­miesz­ku­je wiele cie­ka­wych ga­tun­ków zwie­rząt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjat, AS: śfʹi ̯at

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) przym. światowy

 (1.2-1.3) rzecz. zdrobn. światek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. świot

 (1.3) otoczenie, okolica, przestrzeń życiowa

Wiktionary


świat.

skrót od: świa­to­wy


SJP.pl


światek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. żart. zam­knię­ty krąg osób zwią­za­nych wspól­ny­mi in­te­re­sa­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W świat­ku re­kla­my nie­le­gal­nie roz­kle­ja­ne pla­ka­ty okre­śla się mia­nem mar­ke­tin­gu par­ty­zanc­kie­go…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjatɛk, AS: śfʹi ̯atek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świat

 przym. światowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) środowisko, towarzystwo

Wiktionary


światełeczko

zdrob­nie­nie od: świa­teł­ko


SJP.pl


światełka

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) elektr. po­łą­czo­ne w sze­reg punk­ty oś­wiet­le­nio­we

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: świa­teł­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy za­ło­ży­cie świa­teł­ka na cho­in­kę?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. światło n., światełko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lampki

Wiktionary


światełko

zdrob­nie­nie od: świa­tło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: świa­tło

 (1.2) drob­ne źró­dło świa­tła

Wiktionary

Świa­teł­ko – cza­so­pis­mo dla dzie­ci nie­wi­do­mych i nie­do­wi­dzą­cych wy­da­wa­ne w War­sza­wie przez Pol­ski Zwią­zek Nie­wi­do­mych. Uka­zu­je się w dwóch wer­sjach: w ję­zy­ku Bra­il­le’a jako dwu­ty­god­nik i w wer­sji czar­no­dru­ko­wej (druk po­więk­szo­ny) jako mie­sięcz­nik. Skie­ro­wa­ne jest do dzie­ci w wieku gim­naz­jal­nym. Pre­nu­me­ra­ta cza­so­pis­ma jest bez­płat­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Czy wi­dzisz świa­teł­ko w tu­ne­lu?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjaˈtɛwkɔ, AS: śfʹi ̯ateu̯ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. światło n., światłość ż., świetlik m., świecidełko n., światełka lm nm.

 czas. świecić ndk., oświetlać ndk., oświetlić dk.

 przym. świetlisty, świetlny, świetlany, światły

Wiktionary


światełkowy

→ świa­teł­ko


SJP.pl

Patrz:

światełko

światlej

dawny sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: świa­tło (jasno, zro­zu­mia­le)


SJP.pl


światlejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: świa­tły; bar­dziej świa­tły


SJP.pl


światopogląd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ze­spół po­glą­dów, sądów, prze­ko­nań danej osoby na temat ota­cza­ją­ce­go świa­ta czer­pa­nych z roz­ma­i­tych dzie­dzin kul­tu­ry, ma­ją­cy wpływ na jego za­cho­wa­nie;

Wiktionary

Świa­to­po­gląd – względ­nie stały ze­spół prze­ko­nań i opi­nii (czę­sto war­to­ściu­ją­cych) na temat ota­cza­ją­ce­go świa­ta, czer­pa­nych z roz­ma­i­tych dzie­dzin kul­tu­ry, głów­nie z nauki, sztu­ki, re­li­gii i fi­lo­zo­fii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam wszyst­ko, czego może chcieć ucz­ci­wy czło­wiek - świa­to­po­gląd, wyksz­tał­ce­nie, mło­dość, zdro­wie…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt, AS: śfʹi ̯atopoglõnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. światopoglądowy

 przysł. światopoglądowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pogląd na świat

Wiktionary


światopoglądowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy świa­to­po­glą­du

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjatɔpɔɡlɔ̃nˈdɔvɨ, AS: śfʹi ̯atopoglõndovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. światopogląd

 przym. światopoglądowo

Wiktionary


światosław

imię mę­skie


SJP.pl


światotwórczy

two­rzą­cy świat


SJP.pl


światować

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry. żyć razem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy wró­ciuł do domu i oboje świa­to­wa­li. sic.

Wiktionary


światowid

mi­to­lo­gia sło­wiań­ska: bóg wojny i uro­dza­ju Ru­gian (Sło­wian po­łab­skich), od­po­wied­nik wielu in­nych bogów m.in. Pe­ru­na i Ru­gie­wi­ta; Swan­te­wit, Świę­to­wit


SJP.pl


światowidowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świa­to­wi­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


światowiec

książ­ko­wo: czło­wiek obyty w to­wa­rzy­stwie, umie­ją­cy się od­po­wied­nio za­cho­wać w każ­dej sy­tu­a­cji; sa­lo­no­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek wy­ro­bio­ny to­wa­rzy­sko

Wiktionary

Świa­to­wiec – pro­gram o te­ma­ty­ce po­dróż­ni­czej emi­to­wa­ny od 5 maja 2007 roku na an­te­nie TVP Info, pro­du­ko­wa­ny przez TVP Kra­ków i pro­wa­dzo­ny przez Elż­bie­tę Li­sow­ską i jej męża An­drze­ja. W pro­gra­mie au­to­rzy od­wie­dza­ją różne eg­zo­tycz­ne za­kąt­ki na­sze­go globu, za­rów­no te znane, jak i mniej po­pu­lar­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. świat mrz.

 przym. światowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bywalec, salonowiec

Wiktionary


światowit

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świę­to­wit – bó­stwo Sło­wian po­łab­skich
  • Hotel Świa­to­wit w Łodzi
  • Mysz­kow­ska Fa­bry­ka Na­czyń Ema­lio­wa­nych „Świa­to­wit” SA – przed­się­bior­stwo, spół­ka ak­cyj­na
  • Świa­to­wid
  • Mysz­ków Świa­to­wit

Wikipedia


światowstręt

żar­to­bli­wie: nie­chęć do ota­cza­ją­cej czło­wie­ka rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl


światowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do ca­łe­go świa­ta

 (1.2) przen. o oso­bie: obyty w świe­cie, umie­ją­cy się za­cho­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To jest pro­dukt świa­to­wej klasy…

 (1.2) Czło­wiek świa­to­wy, jakim je­stem, wszyst­ko znie­sie, wszyst­ko ukry­je, bo go do tego wdra­ża­ją od dzie­ciń­stwa – a jed­nak czu­łem, że nie wy­trzy­mam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjaˈtɔvɨ, AS: śfʹi ̯atovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. światek mrz., świat, światowiec, światowość

 przysł. światowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) międzynarodowy, globalny, ogólnoludzki

Wiktionary


światozar

dawne imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Świa­to­zar – imię mę­skie o sło­wiań­skim po­cho­dze­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Świa­to­zar i je­stem szew­cem z Kra­ko­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjaˈtɔzar, AS: śfʹi ̯atozar

Wiktionary


światpol

zwią­zek ut­wo­rzo­ny latem 1934 roku na II Świa­to­wym Zjeź­dzie Po­la­ków z Za­gra­ni­cy w War­sza­wie; Świa­to­wy Zwią­zek Po­la­ków z Za­gra­ni­cy


SJP.pl


światówka

1. daw­niej: pieśń świec­ka;
2. ro­dzaj ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych; Velt­he­i­mia


SJP.pl


światła

po­tocz­nie: miej­sce na skrzy­żo­wa­niu ulic, które oz­na­czo­ne jest świa­tła­mi sy­gna­li­za­cyj­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. mot. miej­sce oz­na­czo­ne świa­tła­mi sy­gna­li­za­cyj­ny­mi na skrzy­żo­wa­niu ulic lub dróg bądź sy­gna­li­zu­ją­ce przej­ścia dla pie­szych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp.; M., B. i W. lm. od: świa­tło

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świa­tła – film oby­cza­jo­wy pro­duk­cji nie­miec­kiej uka­zu­ją­cy dwa dni z hi­sto­rii dwóch miast po­gra­ni­cza pol­sko-nie­miec­kie­go: pol­skich Słu­bic oraz nie­miec­kie­go Frank­fur­tu nad Odrą – skom­pli­ko­wa­ne losy zwyk...
  • Świa­tła – ro­syj­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny z ga­tun­ku „ko­me­dia”, sit­com, re­ma­ke iz­ra­el­skie­go se­ria­lu te­le­wi­zyj­ne­go pod takim samym ty­tu­łem

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Au­to­bus za­trzy­mał się na świa­tłach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjatwa, AS: śfʹi ̯atu̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sygnalizacja świetlna

Wiktionary


światło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. pro­mie­nio­wa­nie elek­tro­ma­gne­tycz­ne w za­kre­sie od­bie­ra­nym przez oko;

 (1.2) przed­miot bę­dą­cy źró­dłem świa­tła (1.1)

 (1.3) przen. o oso­bie bę­dą­cej po­cie­chą w życiu

 (1.4) wew­nętrz­na prze­strzeń prze­wo­dów

 (1.5) pot. lm. sy­gna­li­za­cja ulicz­na

 (1.6) druk. pusta prze­strzeń po­mię­dzy pa­ra­mi zna­ków, li­nia­mi tek­stu i in­ny­mi ele­men­ta­mi druku

 (1.7) sport. tylna część bram­ki, rów­no­le­gła do tyl­nej linii bo­i­ska

 (1.8) pot. ener­gia elek­trycz­na

Wiktionary

Świa­tło – ter­min ten ma inne zna­cze­nie po­tocz­ne i w nauce.

Po­tocz­nie na­zy­wa się tak wi­dzial­ną część pro­mie­nio­wa­nia elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go, czyli pro­mie­nio­wa­nie wi­dzial­ne od­bie­ra­ne przez siat­ków­kę oka ludz­kie­go. Pre­cy­zyj­ne usta­le­nie za­kre­su dłu­go­ści fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych nie jest tutaj moż­li­we, gdyż wzrok każ­de­go czło­wie­ka cha­rak­te­ry­zu­je się nieco inną wraż­li­wo­ścią – stąd za naj­szer­szy prze­dział przyj­mu­je się 380-780 nm, choć czę­sto po­da­je się mniej­sze za­kre­sy (szcze­gól­nie od stro­ny fal dłuż­szych), aż do 400–700 nm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To świa­tło jest bar­dzo mocne.

 (1.2) Sa­mo­chód ma dwa bocz­ne świa­tła.

 (1.2) Stań tak, by nie wi­dzieć tych mi­ga­ją­cych świa­teł przed sobą.

 (1.7) Jacek tra­fił w świa­tło bram­ki.

 (1.8) Nie ma świa­tła, sprawdź korki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjatwɔ, AS: śfʹi ̯atu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeca ż., świetlik m., światłość ż., oświetlenie n., naświetlenie n., świetlówka ż., naświetlanie n., świecenie n., oświetlanie n., prześwietlanie n., oświetlacz m.

:: zdrobn. światełko n., światełeczko n.

 czas. wyświetlić, rozświetlić, rozświetlać, świecić ndk., naświetlać ndk., naświetlić ndk., oświetlać ndk., oświetlić dk., oświecać ndk., oświecić dk., prześwietlać ndk., prześwietlić dk., zaświecać ndk., zaświecić dk., poświecić dk., podświetlić dk., podświetlać ndk.

 przym. świetlisty, świetlny, świetlany, światły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blask, błysk, jasność

 (1.2) oświetlenie

 (1.8) prąd

Wiktionary


światłochron

1. osło­na prze­ciw­sło­necz­na uży­wa­na w fo­to­gra­fi­ce;
2. daw­niej: aba­żur


SJP.pl


światłochłonny

po­chła­nia­ją­cy pro­mie­nie świetl­ne


SJP.pl


światłocieniowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze świa­tło­cie­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. światłocień m.

Wiktionary


światłocień

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. tech­ni­ka ma­lar­ska po­le­ga­ją­ca na róż­ni­co­wa­niu na­tę­że­nia świa­tła i ek­spo­no­wa­niu jego kon­tra­stów;

 (1.2) szt. efekt za­sto­so­wa­nia świa­tło­cie­nia (1.1), ro­zło­że­nie świa­tła i cie­nia na obra­zie

 (1.3) przen. nie­jas­ność, brak wy­ra­zi­sto­ści

Wiktionary

Świa­tło­cień (cza­sa­mi na­zy­wa­ny także chia­ro­scu­ro) – tech­ni­ka ma­lar­stwa po­le­ga­ją­ca na róż­ni­co­wa­niu na­tę­że­nia świa­tła i ek­spo­no­wa­niu jego kon­tra­stów. Ar­ty­sta ope­ru­ją­cy tą tech­ni­ką zwra­ca uwagę na war­to­ści ma­lar­skie oś­wiet­le­nia po­szcze­gól­nych ele­men­tów swo­jej kom­po­zy­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­sto­so­wa­nie świa­tło­cie­nia daje wra­że­nie trój­wy­mia­ro­wo­ści uka­zy­wa­nych przed­mio­tów.

 (1.2) Świa­tło­cie­nie sku­pia­ją się na twa­rzy oraz nóż­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. światłocieniowy

Wiktionary


światłoczułość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest świa­tło­czu­łe

 (1.2) fot. miara czu­ło­ści ma­te­ria­łu na świa­tło;

Wiktionary

Świa­tło­czu­łość, "S" – wiel­kość od­wrot­nie pro­por­cjo­nal­na do naś­wiet­la­nia "H" okre­śla­ją­ca sto­pień re­a­go­wa­nia fo­to­gra­ficz­nych ma­te­ria­łów świa­tło­czu­łych na świa­tło, po­tocz­nie zwana czu­ło­ścią. Dzię­ki naś­wiet­la­niu na wy­wo­ła­nej war­stwie fo­to­gra­ficz­nej pow­sta­je efekt okre­ślo­ny przez kry­te­rium czu­ło­ści. Zna­jo­mość świa­tło­czu­ło­ści umoż­li­wia okre­śle­nie pra­wi­dło­wej ek­spo­zy­cji ma­te­ria­łów fo­to­gra­ficz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. światłoczuły

Wiktionary


światłoczuły

re­a­gu­ją­cy na świa­tło


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wraż­li­wy na świa­tło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­cep­to­ry tej nie­by­wa­łej ro­śli­ny są wiel­ce świa­tło­czu­łe, za­u­waż­cie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjatwɔˈt͡ʃuwɨ, AS: śfʹi ̯atu̯očuu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. światłoczułość ż.

Wiktionary


światłodruk

tech­ni­ka druku pła­skie­go; od­bit­ka wy­ko­na­na tą tech­ni­ką; fo­to­ty­po­gra­fia, fo­to­druk, he­lio­gra­fia, fo­to­ty­pia


SJP.pl

Świa­tło­druk (fo­to­ty­pia, col­lo­ty­pia, ko­lo­ty­pia lub al­ber­to­ty­pia) – tech­ni­ka druku pła­skie­go nie wy­ko­rzy­stu­ją­ca ra­stra. Forma świa­tło­dru­ko­wa wy­ko­na­na jest z że­la­ty­ny. Że­la­ty­nę uczu­lo­ną dwu­chro­mia­nem po­ta­su wy­le­wa­no na taflę szkła lu­strza­ne­go lub płytę me­ta­lo­wą. Tak przy­go­to­wa­ną formę dru­ko­wą naś­wiet­la­no przez ne­ga­tyw lam­pa­mi łu­ko­wy­mi lub świa­tłem sło­necz­nym. Była ona bar­dzo de­li­kat­na i nietr­wa­ła.

Wikipedia


światłolecznictwo

le­cze­nie za po­mo­cą pro­mie­ni sło­necz­nych lub ze sztucz­nych źró­deł świa­tła; fo­to­te­ra­pia, świa­tło­te­ra­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. dział fi­zy­ko­te­ra­pii obej­mu­ją­cy le­cze­nie pod­czer­wie­nią, świa­tłem wi­dzial­nym i nad­fio­le­tem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fototerapia

Wiktionary


światłolubny

o ro­śli­nach: ros­ną­cy, naj­le­piej roz­wi­ja­ją­cy się w miej­scach do­brze oś­wiet­lo­nych (np. krzew świa­tło­lub­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. wy­ma­ga­ją­cy do pra­wi­dło­we­go roz­wo­ju peł­ne­go oś­wiet­le­nia

Wiktionary


światłomierz

mier­nik na­tę­że­nia oś­wiet­le­nia, sto­so­wa­ny w przy­rzą­dach re­je­stru­ją­cych obra­zy, ta­kich jak ka­me­ry, apa­ra­ty fo­to­gra­ficz­ne, za­rów­no ana­lo­go­we, jak i cy­fro­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. przy­rząd do po­mia­ru na­tę­że­nia świa­tła;

Wiktionary

Świa­tło­mierz – ro­dzaj fo­to­me­tru sto­so­wa­ny w fo­to­gra­fii. Służy do po­mia­ru na­tę­że­nia świa­tła (pa­da­ją­ce­go lub od­bi­te­go), umoż­li­wia­jąc do­bra­nie pra­wi­dło­wych pa­ra­me­trów ek­spo­zy­cji ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go.

Po­mia­ru na­tę­że­nia oś­wiet­le­nia mo­że­my do­ko­nać po­przez po­miar świa­tła pa­da­ją­ce­go na obiekt, który za­mie­rza­my sfo­to­gra­fo­wać lub po­przez po­miar świa­tła od­bi­te­go od ta­kie­go obiek­tu.

Wikipedia


światłonośny

umoż­li­wia­ją­cy prze­no­sze­nie świa­tła


SJP.pl


światłoodporny

nie­wraż­li­wy na świa­tło


SJP.pl


światłoterapia

le­cze­nie za po­mo­cą pro­mie­ni sło­necz­nych lub ze sztucz­nych źró­deł świa­tła; świa­tło­lecz­nict­wo, fo­to­te­ra­pia


SJP.pl


światłowodowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze świa­tło­wo­dem; prze­sy­ła­ny przez świa­tło­wód, wy­ko­rzy­stu­ją­cy prze­sył świa­tło­wo­dem

Wiktionary


światłowski

naz­wi­sko


SJP.pl


światłowstręt

cho­ro­bli­wa nad­wraż­li­wość oka na świa­tło; fo­to­fo­bia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. prze­wraż­li­wie­nie oczu na świa­tło spo­wo­do­wa­ne po­draż­nie­niem lub scho­rze­niem oczu (spo­jó­wek, tę­czó­wek);

Wiktionary

Świa­tłow­stręt, fo­to­fo­bia – objaw cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na od­czu­wa­niu dy­skom­for­tu lub bólu pod­czas ek­spo­zy­cji oczu na świa­tło.

Świa­tłow­stręt może być ob­ja­wem wielu za­bu­rzeń, m.in. za­pa­leń niek­tó­rych czę­ści oka (ciała szkli­ste­go, na­czy­niów­ki, ro­gów­ki), cho­rób nerwu wzro­ko­we­go (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­pa­le­nie spo­jó­wek ob­ja­wia się m.in. świa­tłow­strę­tem, swę­dze­niem i pie­cze­niem oczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt, AS: śfʹi ̯atu̯ofstrẽnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fotofobia

Wiktionary


światłowód

przez­ro­czy­sta struk­tu­ra z włó­kna szkla­ne­go, wy­ko­rzy­sty­wa­na do prze­sy­ła­nia świa­tła jako no­śni­ka in­for­ma­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. włó­kno, w któ­rym na­stę­pu­je pro­pa­ga­cja świa­tła; fa­lo­wód dla świa­tła;

Wiktionary

Świa­tło­wód – przez­ro­czy­sta zam­knię­ta struk­tu­ra z włó­kna szkla­ne­go wy­ko­rzy­sty­wa­na do pro­pa­ga­cji świa­tła jako no­śni­ka in­for­ma­cji. Świa­tło­wo­dy są także uży­wa­ne w ce­lach me­dycz­nych, na przy­kład w tech­ni­ce en­do­sko­po­wej, de­ko­ra­cyj­nych, w te­le­ko­mu­ni­ka­cji, te­le­wiz­ji ka­blo­wej, tech­ni­ce la­se­ro­wej, op­to­e­lek­tro­ni­ce i jako skład­ni­ki zin­te­gro­wa­nych ukła­dów op­tycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie ma sy­gna­łu, bo świa­tło­wód się zła­mał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjatˈwɔvut, AS: śfʹi ̯atu̯ovut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) falowód optyczny

Wiktionary


światłość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co świa­tłe

Wiktionary

Świa­tłość (na­tę­że­nie stru­mie­nia źró­dła świa­tła) – w fo­to­me­trii, wiel­kość cha­rak­te­ry­zu­ją­ca wi­zu­al­ną jas­ność źró­dła świa­tła. Świa­tłość jest pod­sta­wo­wą wiel­ko­ścią w fo­to­me­trii wi­zu­al­nej. Jed­nost­ką świa­tło­ści jest kan­de­la, która na­le­ży do jed­no­stek pod­sta­wo­wych ukła­du jed­no­stek SI.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. światły

 rzecz. światełko n., światło n., świetlik mrz./mzw.

Wiktionary


światłożądny

ros­ną­cy naj­le­piej w miej­scach do­brze na­sło­necz­nio­nych; świa­tło­lub­ny


SJP.pl


światły

1. ce­chu­ją­cy się roz­le­głą wie­dzą i dużym doś­wiad­cze­niem ży­cio­wym;
2. świad­czą­cy o czy­jejś roz­le­głej wie­dzy i dużym doś­wiad­cze­niu ży­cio­wym;
3. daw­niej: widny, jasny, do­brze oś­wiet­lo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wy­róż­nia­ją­cy się po­sia­da­ną wie­dzą i doś­wiad­cze­niem

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla osoby po­sia­da­ją­cej wie­dzę i doś­wiad­cze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W kra­i­nę szla­chet­nych po­ry­wów mło­do­ści wno­sił swój świa­tły sąd i swoją po­wa­gę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. światło n., świeca ż., świetlik m., światłość ż., oświetlenie n., naświetlenie n., świetlówka ż., naświetlanie n., świecenie n., oświetlanie n., prześwietlanie n., oświetlacz m., światełko n., światełeczko n.

 czas. świecić, naświetlać / naświetlić, oświetlać / oświetlić, oświecać / oświecić, prześwietlać / prześwietlić, zaświecać / zaświecić, poświecić, podświetlić / podświetlać

 przym. świetlisty, świetlny, świetlany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozumny, oświecony

Wiktionary


światłówka

świa­tłów­ka na­ziem­ni­ca - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych


SJP.pl

Świa­tłów­ka ("Ca­ra­dri­na") – ro­dzaj mo­ty­li z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny Noc­tu­i­nae.

Wikipedia


świbka

ro­dzaj ro­ślin z rzędu ża­bień­cow­ców, wy­stę­pu­ją­cych nie­mal na całym świe­cie


SJP.pl

Świb­ka ("Tri­glo­chin") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny świb­ko­wa­tych ("Jun­ca­gi­na­ce­ae" Rich.), obej­mu­ją­cy 26 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych nie­mal na całym świe­cie, z czego dwa w Pol­sce: świb­ka błot­na i świb­ka mor­ska.

Nazwa na­u­ko­wa ro­dza­ju po­cho­dzi od grec­kich słów τρεῖς ("treis" – trzy) i γλωχίν ("glo­chin" – szpic) i od­no­si się do kształ­tu owo­ców tych ro­ślin.

Wikipedia


świbkowate

ro­dzi­na ro­ślin ziel­nych z klasy jed­no­li­ścien­nych, ros­ną­cych w miej­scach wil­got­nych, pod­mo­kłych, a także w zbior­ni­kach wod­nych


SJP.pl

Świb­ko­wa­te ("Jun­ca­gi­na­ce­ae" Rich.) – ro­dzi­na kos­mo­po­li­tycz­nych ro­ślin ziel­nych, na­le­żą­ca do rzędu ża­bień­cow­ców ("Alis­ma­ta­les"), obej­mu­ją­ca trzy lub czte­ry ro­dza­je z ok. 35–43 ga­tun­ka­mi. Ro­śli­ny spo­ty­ka­ne są na obu pół­ku­lach głów­nie na wy­brze­żach i w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go chłod­ne­go, rzad­ko w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej.

Wikipedia


świbkowaty

o ce­chach świb­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


świca

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na Ukra­i­nie, w Kar­pa­tach Wschod­nich, prawy do­pływ Dnie­stru;

Wiktionary

Świca ( Свіча, "Swi­cza") – rzeka na Ukra­i­nie, w Kar­pa­tach Wschod­nich, prawy do­pływ Dnie­stru.

Ma dłu­gość 107 km i po­wierzch­nię do­rze­cza 1493 km². Ma źró­dła w Gor­ga­nach w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim na wy­so­ko­ści 1200 m nad po­zio­mem morza (pod szczy­tem "Kruh­ła Młaka"). Naj­więk­szy­mi do­pły­wa­mi są Mi­zuń­ka, Sukil i Łu­żan­ka. Wpły­wa do Dnie­stru po­ni­żej Żu­raw­na. Bar­dzo czy­sta rzeka, po­nie­waż omija więk­sze mia­sta[].

Wikipedia


świda

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świda − potok w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim
  • Świda − wieś w re­jo­nie czer­nia­chow­skim (Ukra­i­na)
  • Adolf Świda − pol­ski praw­nik, zie­mia­nin, poseł na Sejm
  • Emil Świda − pol­ski prze­my­sło­wiec, sa­mo­rzą­do­wiec i dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Hanna Świda-Ziem­ba − pol­ska so­cjo­loż­ka, córka Wi­tol­da
  • Józef Świda − pol­ski żoł­nierz po­dzie­mia
  • Wi­told Świda − pol­ski praw­nik
  • Zofia Świda − pol­ska praw­nicz­ka, córka Wi­tol­da

Wikipedia


świder

na­rzę­dzie ura­bia­ją­ce skałę uży­wa­ne w wiert­nict­wie; ostat­ni ele­ment prze­wo­du wiert­ni­cze­go, bę­dą­cy naj­waż­niej­szym na­rzę­dziem przy wier­ce­niu ot­wo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do wier­ce­nia ot­wo­rów w twar­dych na­wierzch­niach (np. w ska­łach);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • świ­der – na­rzę­dzie uży­wa­ne w wiert­nict­wie
  • świ­der – wier­tło do drew­na
  • Świ­der – część mia­sta Ot­wock
  • Świ­der – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Wola My­słow­ska
  • Au­gu­styn Świ­der – pi­sarz, pow­sta­niec
  • Józef Świ­der – kom­po­zy­tor
  • Józef Świ­der (1927–1948) – żoł­nierz par­ty­zant­ki an­ty­ko­mu­ni­stycz­nej
  • Świ­der – rzeka
  • Ot­wock Świ­der – przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Świ­der – re­zer­wat przy­ro­dy
  • Świ­de­rek, Świ­der­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) - Jed­nak­że - wziął na od­wa­gę Dem­bow­ski - nig­dyś nie sły­szał od Sko­wro­na wier­szów, które… jak by to po­wie­dzieć?… świ­drem wkrę­ca­ją się w głowę - jak na przy­kład niek­tó­re śpiew­ki z Dzia­dów albo bal­la­da o Al­pu­ha­rze…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. świderek mrz.

 przym. świdrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk borek, borer, brustlaja, brustlajsta, świyder

Wiktionary


świderek

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od świ­der

 (1.2) mały świ­der

 (1.3) spoż. zob. świ­der­ki.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­la­no­i­des tu­ber­cu­la­ta|ref=tak., mały śli­mak wodny z ro­dza­ju Me­la­no­i­des

Wiktionary

Świ­de­rek – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Au­gu­stów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕfʲiˈdɛrɛk, AS: śfʹiderek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świder m., świdrowanie n., Świderek m., świderki nmos., Świder mrz.

 czas. świdrować ndk.

 przym. świdrowy, świderkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wiertełko

Wiktionary


świdergał

naz­wi­sko


SJP.pl


świderki

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) spoż. ro­dzaj ma­ka­ro­nu o kształ­cie sprę­ży­nek

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B., i W. lm. od: świ­de­rek

Wiktionary

Świ­der­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie łu­kow­skim, w gmi­nie Woj­ciesz­ków. Obok miej­sco­wo­ści prze­pły­wa By­strzy­ca, nie­wiel­ka rzeka do­rze­cza Wisły.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕfʲiˈdɛrʲci, AS: śfʹiderʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świder m., świderek m., świdrowanie n., Świderek m.

 czas. świdrować ndk.

 przym. świdrowy, świderkowy

Wiktionary


świderkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem świ­de­rek


SJP.pl


świderkowy

→ świ­de­rek


SJP.pl

Patrz:

świderek

świdermajer

1. styl ar­chi­tek­to­nicz­ny cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pod­war­szaw­skich domów let­ni­sko­wych; styl nadś­wi­drzań­ski;
2. dom zbu­do­wa­ny w takim stylu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. styl drew­nia­nej ar­chi­tek­tu­ry let­ni­sko­wej pow­sta­ją­cej na prze­ło­mie XIX i XX w. w Pol­sce, pod War­sza­wą;

 (1.2) ar­chit. pot. bu­dy­nek w stylu świ­der­ma­jer (1.1)

Wiktionary

Świ­der­ma­jer, styl nadś­wi­drzań­ski – nazwa drew­nia­nej ar­chi­tek­tu­ry let­ni­sko­wej pow­sta­ją­cej na prze­ło­mie XIX i XX wieku na po­łud­nio­wy wschód od War­sza­wy, wzdłuż Drogi Że­laz­nej Nad­wi­ślań­skiej (Kolei Nad­wi­ślań­skiej) na tzw. linii ot­woc­kiej w let­ni­skach: Anin, Mię­dzy­le­sie, Ra­dość, Zbój­na Góra, Mie­dze­szyn, Fa­le­ni­ca, Emi­lia­nów, Mi­cha­lin, Jó­ze­fów, Świ­der (Let­ni­ska Fa­le­nic­kie) oraz w Ot­woc­ku.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Świder m.

 przym. świderski

Wiktionary


świderski

1. przy­miot­nik od: Świ­der (wieś, re­zer­wat lub dziel­ni­ca)
2. przy­miot­nik od: Świ­dry


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Świ­drem, do­ty­czą­cy Świ­dra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrian Świ­der­ski − pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Bar­tło­miej Świ­der­ski − pol­ski aktor oraz pio­sen­karz
  • Boh­dan Świ­der­ski − pol­ski żoł­nierz po­dzie­mia
  • Bo­le­sław Świ­der­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Bro­ni­sław Świ­der­ski − pol­ski pi­sarz, ese­i­sta, tłu­macz
  • Jan Świ­der­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ja­ro­sław Świ­der­ski – pol­ski elek­tro­nik, prof. dr hab. inż., dzia­łacz ewan­ge­lic­ki
  • Jerzy Świ­der­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Karol Świ­der­ski − pol­ski pił­karz
  • Le­o­nard Świ­der­ski − ksiądz
  • Piotr Świ­der­ski − pol­ski żuż­lo­wiec
  • Se­ba­stian Świ­der­ski − pol­ski siat­karz i tre­ner

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Świder m., świdermajer mrz., świdrowanie n.

Wiktionary


świdnica

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce;
3. wieś na Ukra­i­nie;
4. do­pływ Ko­strzy­nia;
5. do­pływ So­łot­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim;

Wiktionary

Świd­ni­ca ( Svid­ni­ca, Schwe­id­nitz, Svídnice) – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu świd­nic­kie­go oraz gminy wiej­skiej Świd­ni­ca. Mia­sto leży hi­sto­rycz­nie na Dol­nym Ślą­sku, na Przed­gó­rzu Su­dec­kim, nad rzeką By­strzy­cą. Świd­ni­ca wcho­dzi w skład aglo­me­ra­cji wał­brzy­skiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕfʲidʲˈɲit͡sa, AS: śfʹidʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świdniczanin m., świdniczanka ż.

 przym. świdnicki, podświdnicki

Wiktionary


świdnicki

→ Świd­ni­ca, → Świd­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Świd­ni­ka lub Świd­ni­cy

Wiktionary

Patrz:

Świdnica, → Świdnik

Powiązane:

 rzecz. Świdnica ż., Świdnik m., świdniczanin m., świdniczanka ż.

Wiktionary


świdniczanin

1. miesz­ka­niec Świd­ni­cy;
2. miesz­ka­niec Świd­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Świd­ni­cy lub Świd­ni­ka

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca ze Świd­ni­cy lub Świd­ni­ka, uro­dzo­na w Świd­ni­cy lub Świd­ni­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲidʲɲiˈt͡ʃãɲĩn, AS: śfʹidʹńičãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świdnica ż., Świdnik mrz.

:: fż. świdniczanka ż.

 przym. świdnicki

Wiktionary


świdniczanka

1. miesz­kan­ka Świd­ni­cy;
2. miesz­kan­ka Świd­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Świd­ni­cy lub Świd­ni­ka

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca ze Świd­ni­cy lub Świd­ni­ka, uro­dzo­na w Świd­ni­cy lub Świd­ni­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲidʲɲiˈt͡ʃãnka, AS: śfʹidʹńičãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świdnica ż., Świdnik m.

:: fm. świdniczanin mos.

 przym. świdnicki

Wiktionary


świdnik

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Świd­nik – mia­sto we wschod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu świd­nic­kie­go. We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2019 r. miało 39 136 miesz­kań­ców.

W 1786 roku Świd­nik był wsią kró­lew­ską w po­wie­cie lu­bel­skim wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go. Prawa miej­skie uzy­skał w 1954.

Wikipedia


świdniki

Świd­ni­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Mią­czyn.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Mią­czyn. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 406 miesz­kań­ców.

Wieś jest sie­dzi­bą rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii Matki Bożej Kró­lo­wej Pol­ski.

Wikipedia


świdośliwa

ro­śli­na z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych wy­stę­pu­ją­ca w wielu ga­tun­kach


SJP.pl

Świ­do­śli­wa, świ­do­śliw­ka ("Ame­lan­chier" Medik.) – ro­dzaj krze­wów lub nie­wiel­kich drzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. Obej­mu­je ok. 24 ga­tun­ki, przy czym licz­ba ta jest zmien­na ze wzglę­du na pro­ble­ma­tycz­ną kla­sy­fi­ka­cję wew­nątrz­ro­dza­jo­wą. Więk­szość przed­sta­wi­cie­li wy­stę­pu­je w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, tylko dwa – ("A.

Wikipedia


świdrak

świ­drak okrę­to­wiec - małż z ro­dzi­ny tocz­ka­rzo­wa­tych, żywi się drew­nem


SJP.pl


świdraty

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ze­zo­wa­ty

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świdrzyć ndk.

Wiktionary


świdrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|świ­dro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świder m., świderek m., Świder m., Świderski m., świderki nmos.

 czas. świdrować ndk.

 przym. świderkowaty, świderski

 przysł. świderkowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiercenie, borowanie

Wiktionary


świdrowaty

1. po­dob­ny do ostrza świ­dra, skrę­co­ny spi­ral­nie;
2. daw­niej: ze­zo­wa­ty


SJP.pl


świdrować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prześ­wi­dro­wać)

 (1.1) techn. wier­cić przy uży­ciu świ­dra

 (1.2) przen. dzia­łać prze­ni­kli­wie i in­ten­syw­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­bot­ni­cy świ­dro­wa­li ot­wo­ry w ziemi pod pale fun­da­men­to­we.

 (1.2) Ten wy­so­ki, pis­kli­wy dźwięk świ­dro­wał mi uszy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świdrowanie n., Świder mrz., świderek mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiercić, przewiercać, drążyć

 (1.2) przenikać, przeszywać, drażnić, penetrować

Wiktionary


świdrowce

pa­so­żyt­ni­czy pier­wot­niak po­wo­du­ją­cy cho­ro­by zwie­rząt i ludzi; try­pa­no­som, try­pa­no­so­ma


SJP.pl

Świ­drow­ce (try­pa­no­so­my, Try­pa­no­so­ma­ti­dae) – ro­dzi­na pa­so­żyt­ni­czych pier­wot­nia­ków po­wo­du­ją­cych cho­ro­by zwie­rząt w tym czło­wie­ka. Świ­drow­ce na­le­żą do gro­ma­dy Ki­ne­to­pla­sti­da, typu Eu­gle­na­ta. Są bezwz­ględ­ny­mi pa­so­ży­ta­mi krę­gow­ców, u któ­rych żyją w oso­czu krwi, pły­nie móz­go­wo-rdze­nio­wym i na­rzą­dach miąż­szo­wych, i u bez­krę­gow­ców, u któ­rych lo­ka­li­zu­ją się w je­li­cie i in­nych na­rzą­dach.

Wikipedia


świdrowiec

pa­so­żyt­ni­czy pier­wot­niak po­wo­du­ją­cy cho­ro­by zwie­rząt i ludzi; try­pa­no­som, try­pa­no­so­ma


SJP.pl

Świ­dro­wiec "(Try­pa­no­so­ma)" – ro­dzaj pa­so­żyt­ni­czych pier­wot­nia­ków na­le­żą­cych do ro­dzi­ny świ­drow­ców (Try­pa­no­so­ma­ti­dae), bę­dą­cych pa­so­ży­ta­mi bezwz­ględ­ny­mi zwie­rząt krę­go­wych, w tym czło­wie­ka.

Doj­rza­łe po­sta­cie zwane try­po­ma­sti­go­ta pa­so­ży­tu­ją w krwi zwie­rząt krę­go­wych i czło­wie­ka. Wek­to­rem prze­no­szą­cym oraz dru­gim ży­wi­cie­lem są różne ga­tun­ki much, kle­szczy. U ryb i pła­zów świ­drow­ce są prze­no­szo­ne przez pi­jaw­ki. Je­dy­nym wy­jąt­kiem jest "Try­pa­no­so­ma equ­i­per­dum", która nie po­sia­da dru­gie­go ży­wi­cie­la.

Wikipedia


świdrowy

przy­miot­nik od: świ­der


SJP.pl


świdrujący

prze­ni­kli­wy, prze­szy­wa­ją­cy, prze­ni­ka­ją­cy, trud­ny do znie­sie­nia, do­kucz­li­wy


SJP.pl


świdrygiełło

Bo­le­sław Świ­dry­gieł­ło - wiel­ki ksią­żę li­tew­ski w la­tach 1430-1432


SJP.pl

Świ­dry­gieł­ło, Bo­le­sław Świ­dry­gieł­ło (lit. "Švitrigaila") (ur. mię­dzy 1370 a 1376, zm. 10 lu­te­go 1452) – wiel­ki ksią­żę li­tew­ski w la­tach 1430–1432. Był synem Ol­gier­da Gie­dy­mi­no­wi­cza, wiel­kie­go księ­cia li­tew­skie­go, i Ju­lian­ny Alek­san­drow­ny, księż­nicz­ki twer­skiej; naj­młod­szym bra­tem Wła­dy­sła­wa II Ja­gieł­ły. W la­tach 1400–1402 ksią­żę po­dol­ski, 1419-1430 sie­wier­ski, czer­ni­how­ski i trub­czew­ski, czło­nek rady ho­spo­dar­skiej Wiel­kie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go w 1451 roku.

Wikipedia


świdrzański

→ Świ­der (rzeka)


SJP.pl


świdrzyk

płu­co­dysz­ny śli­mak z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie (Cla­u­si­lia), lą­do­wy, o musz­li naj­czę­ściej le­wo­skręt­nej


SJP.pl


świdrzyki

płu­co­dysz­ny śli­mak z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie (Cla­u­si­lia), lą­do­wy, o musz­li naj­czę­ściej le­wo­skręt­nej


SJP.pl


świdrzykowate

ro­dzi­na lą­do­wych śli­ma­ków; świ­drzy­ki


SJP.pl

Świ­drzy­ko­wa­te, świ­drzy­ki (Cla­u­si­lii­dae) – ro­dzi­na lą­do­wych śli­ma­ków trzon­ko­ocz­nych (Sty­lom­ma­top­ho­ra), obej­mu­ją­ca ponad 1500 ga­tun­ków, cie­pło­lub­nych i wil­go­cio­lub­nych, sze­ro­ko roz­mie­szczo­nych na świe­cie. Są to śli­ma­ki o róż­no­rod­nych pre­fe­ren­cjach po­kar­mo­wych. Nie mają zna­cze­nia go­spo­dar­cze­go.

Wikipedia


świdrzyć

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. ze­zo­wać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świdraty

Wiktionary


świdwa

dereń świd­wa - krzew z ro­dzi­ny de­re­nio­wa­tych, osią­ga­ją­cy wy­so­kość do 4 me­trów, wy­stę­pu­ją­cy w całej Eu­ro­pie w la­sach i za­ro­ślach, za­rów­no na za­le­wo­wych te­re­nach w do­li­nach rzek, jak i na su­chych zbo­czach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cor­nus san­gu­i­nea|L.|ref=tak., duży krzew po­spo­li­cie wy­stę­pu­ją­cy w Pol­sce, z krwi­sto­czer­wo­ny­mi liść­mi w okre­sie je­sien­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miej­sce zaś było do­brze osło­nio­ne i do­brze wy­bra­ne, całe bo­wiem widły rzecz­ne i zew­nętrz­ne brze­gi były po­ro­śnię­te czę­ścią zwy­czaj­nym de­re­niem, czę­ścią świd­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świdwina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dereń świdwa

Wiktionary


świdwiborecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Świd­wi­bor­ka, zwią­za­ny ze Świd­wi­bor­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­trzy­ma­li się końmi wśród świd­wi­bo­rec­kich pól.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świdwiborczanin mos., świdwiborczanka ż., Świdwiborek mrz.

Wiktionary


świdwiborek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie My­szy­niec;

Wiktionary

Świd­wi­bo­rek – wieś so­łec­kaw Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie My­szy­niec.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sko­czy­my do Świd­wi­bor­ka po ciot­kę Lu­cy­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świdwiborczanin mos., świdwiborczanka ż.

 przym. świdwiborecki

Wiktionary


świdwie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. je­zio­ro na Rów­ni­nie Wkrzań­skiej, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;

 (1.2) geogr. część wsi Brze­zi­ny w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, w gmi­nie Mo­ra­wi­ca

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sę­pól­no Kra­jeń­skie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świd­wie – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sę­pól­no Kra­jeń­skie
  • Świd­wie – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim
  • re­zer­wat przy­ro­dy Świd­wie – re­zer­wat przy­ro­dy w woj. za­chod­nio­po­mor­skim
  • Le­śni­czów­ka Świd­wie – część wsi Szyn­wałd w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Świd­wiu obrącz­ku­je się rocz­nie ok. pięć ty­się­cy pta­ków.

 (2.1) Parę słów o Świd­wiach znaj­dzie­cie w „Słow­ni­ku ge­o­gra­ficz­nym Kró­le­stwa Pol­skie­go”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świdwianin mos., świdwianka ż.

 przym. świdwiański

Wiktionary


świdwin

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

}|-

Świd­win ( Schi­vel­be­in) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu świd­wiń­skie­go oraz gminy wiej­skiej Świd­win, po­ło­żo­ne na Wy­so­czyź­nie Ło­be­skiej nad Regą, przy dro­gach wo­je­wódz­kich: nr 151, nr 152, nr 162 oraz przy linii ko­le­jo­wej nr 202, łą­czą­cej Star­gard z Ko­sza­li­nem, Słup­skiem i z Gdań­skiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Świd­win jest mia­stem po­mor­skim.

 (1.1) W Świd­wi­nie pły­nie rzeka Rega.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲidvʲĩn, AS: śfʹidvʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świdwinianin mos., Świdwinianka ż.

 przym. świdwiński

Wiktionary


świdwina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cor­nus san­gu­i­nea|L.|ref=tak., duży krzew po­spo­li­cie wy­stę­pu­ją­cy w Pol­sce, z krwi­sto­czer­wo­ny­mi liść­mi w okre­sie je­sien­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ro­słe świd­wi­ną brze­gi rzeki przy­cią­ga­ły stada wró­bli.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świdwa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dereń świdwa, świdwa

Wiktionary


świdwinianin

miesz­ka­niec Świd­wi­na


SJP.pl


świdwinianka

miesz­kan­ka Świd­wi­na


SJP.pl


świdwiński

→ Świd­win


SJP.pl

Patrz:

Świdwin

świdziniewski

naz­wi­sko


SJP.pl


świdziński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­le­sław Świ­dziń­ski − puł­kow­nik ka­wa­le­rii Woj­ska Pol­skie­go
  • Ed­mund Świ­dziń­ski − ge­ne­rał broni w sta­nie spo­czyn­ku armii ro­syj­skiej
  • Hen­ryk Świ­dziń­ski − pol­ski ge­o­log
  • Jacek Świ­dziń­ski − pol­ski autor ko­mik­sów
  • Jan Świ­dziń­ski − pol­ski ar­ty­sta in­ter­me­dial­ny
  • Karol Świ­dziń­ski − pol­ski poeta
  • Kon­stan­ty Świ­dziń­ski − ko­lek­cjo­ner dzieł sztu­ki
  • Lu­cjan Świ­dziń­ski – pol­ski po­li­tyk i na­u­czy­ciel
  • Marek Świ­dziń­ski – pol­ski ję­zy­koz­naw­ca
  • Sta­ni­sław An­to­ni Świ­dziń­ski − wo­je­wo­da brac­ław­ski

Wikipedia


świeboda

naz­wi­sko


SJP.pl


świebodzice

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim;

Wiktionary

Świe­bo­dzi­ce ( Fre­i­burg in Schle­sien) – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim.

Mia­sto po­ło­żo­ne u stóp Po­gó­rza Wał­brzy­skie­go, na Po­gó­rzu Świe­bo­dzic­kim, w środ­ko­wym biegu rzeki Pełcz­ni­cy, na skra­ju Ksią­żań­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go. Mia­sto leży na wy­so­ko­ści od ok. 280 do 425 m n.p.m. (góra Grab­nik). Świe­bo­dzi­ce na­le­żą do aglo­me­ra­cji wał­brzy­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ksią­żę Ber­nard na proś­bę pa­try­cja­tu świd­nic­kie­go po­zba­wia Świe­bo­dzi­ce przy­wi­le­ju miej­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świebodziczanin mos., Świebodziczanka ż.

 przym. świebodzicki

Wiktionary


świebodzicki

→ Świe­bo­dzi­ce; świe­bodz­ki (rzad­ko)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Świe­bo­dzic, zwią­za­ny ze Świe­bo­dzi­ca­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W świe­bo­dzic­kim re­zer­wa­cie przy­ro­dy ochro­ną ob­ję­to kwa­śne bu­czy­ny, lasy łę­go­we, grądy i cie­pło­lub­ne dą­bro­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świebodzice lm nm., Świebodziczanin mos., Świebodziczanka ż.

Wiktionary


świebodziczanin

miesz­ka­niec Świe­bo­dzic


SJP.pl


świebodziczanka

miesz­kan­ka Świe­bo­dzic


SJP.pl


świebodzin

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu świe­bo­dziń­skie­go; znane m.in. z ogrom­ne­go pom­ni­ka Chry­stu­sa Króla Wszechś­wia­ta

 (1.2) geogr. nazwa wsi w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim

Wiktionary

Świe­bo­dzin ( Schwie­bus) – mia­sto w woj. lu­bu­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu świe­bo­dziń­skie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej Świe­bo­dzin, na Po­je­zie­rzu Ła­gow­skim. We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2021 Świe­bo­dzin li­czył 21 254 miesz­kań­ców.

Dawny gród sło­wiań­ski, wzmian­ko­wa­ny po raz pier­wszy w do­ku­men­cie z 1302.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prawa miej­skie Świe­bo­dzin uzy­skał w XIII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świebodzinianin mos., Świebodzinianka ż.

 przym. świebodziński

Wiktionary


świebodzinianin

miesz­ka­niec Świe­bo­dzi­na


SJP.pl


świebodzinianka

miesz­kan­ka Świe­bo­dzi­na


SJP.pl


świebodziński

→ Świe­bo­dzin


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Świe­bo­dzi­na, zwią­za­ny ze Świe­bo­dzi­nem

Wiktionary

Patrz:

Świebodzin

Powiązane:

 rzecz. Świebodzin m., Świebodzinianin m., Świebodzinianka ż.

Wiktionary


świebodzki

→ Świe­bo­dzi­ce; świe­bo­dzic­ki (czę­ściej)


SJP.pl


świec.

skrót od: świec­ki


SJP.pl


świeca

1. sztucz­ne źró­dło świa­tła, zaz­wy­czaj w kształ­cie walca, wy­ko­na­ne z pa­li­wa sta­łe­go, wew­nątrz któ­re­go, przez całą dłu­gość, umie­szczo­ny jest knot;
2. ele­ment in­sta­la­cji za­pło­no­wej sil­ni­ka;
3. fi­gu­ra gim­na­stycz­na;
4. ra­kie­ta oś­wiet­la­ją­ca teren przed bom­bar­do­wa­niem, wy­rzu­ca­na z sa­mo­lo­tu wraz ze spa­do­chro­nem; raca;
5. fi­gu­ra akro­ba­cji lot­ni­czej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przed­miot z wosku, pa­ra­fi­ny lub ste­a­ry­ny ma­ją­cy knot, che­micz­ne źró­dło świa­tła;

 (1.2) przest. dawna jed­nost­ka na­tę­że­nia świa­tła równa 1,02 kan­de­li;

 (1.3) sport. ćwi­cze­nie gim­na­stycz­ne po­le­ga­ją­ce na unie­sie­niu w górę nóg z le­że­nia na ple­cy­e­cach;

 (1.4) lotn. gwał­tow­ny pio­no­wy wzlot sa­mo­lo­tu;

 (1.5) przed­miot zmie­nia­ją­cy skład po­wie­trza w spo­sób za­pla­no­wa­ny przez wyt­wór­cę

 (1.6) techn. mot. zob. świe­ca za­pło­no­wa.

 (1.7) techn. mot. zob. świe­ca ża­ro­wa.

 (1.8) daw. ra­kie­ta świetl­na opa­da­ją­ca na spa­do­chro­nie

Wiktionary

Świe­ca – źró­dło świa­tła, zaz­wy­czaj wy­ko­na­ne z pa­li­wa sta­łe­go ufor­mo­wa­ne­go naj­czę­ściej w walec, w osi któ­re­go na całej dłu­go­ści umie­szczo­ny jest knot. Daw­niej świe­ce wy­ko­ny­wa­ne były głów­nie z wosku pszcze­le­go, przez co w tej for­mie były do­stęp­ne dla za­moż­nych. Bied­niej­si uży­wa­li źró­deł oś­wiet­le­nia wy­ko­na­nych z tań­sze­go tłu­szczu zwie­rzę­ce­go. Obec­nie świe­ce naj­czę­ściej pro­du­ko­wa­ne są z pa­ra­fi­ny lub ste­a­ry­ny. Od­mia­ną świe­cy umie­szczo­nej w na­czy­niu jest znicz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ko­ście­le było ja­śniej niż po­przed­nio. Nie tylko lampa oliw­na pa­li­ła się przed głów­nym oł­ta­rzem, ale też czte­ry świe­ce koło trum­ny.

 (1.1) Blask świec stwo­rzył in­tym­ny na­strój.

 (1.2) Na­tę­że­nie oś­wiet­le­nia tej za­byt­ko­wej lampy oce­nia­no na 10 000 świec.

 (1.3) Mówił do wszyst­kich, ale pa­trzył tylko na Wila, który zro­bił już świe­cę i mo­stek, i w mil­cze­niu ćwi­czył przy­sia­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛt͡sa, AS: śfʹi ̯eca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. światło n., świecznik m., świecenie n., przyświecanie n.

:: zdrobn. świeczka ż., świeczuszka ż.

 czas. świecić ndk., świecować ndk., przeświecać ndk., przyświecać ndk.

 przym. świecowy, świecowany, świetlany, światły, świetlny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk świyca

Wiktionary


świecarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. górn. gór­nik przyś­wie­ca­ją­cy ko­pa­czom w ko­pal­ni

 (1.2) daw. sprze­daw­ca świec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeca ż.

Wiktionary


świece

1. sztucz­ne źró­dło świa­tła, zaz­wy­czaj w kształ­cie walca, wy­ko­na­ne z pa­li­wa sta­łe­go, wew­nątrz któ­re­go, przez całą dłu­gość, umie­szczo­ny jest knot;
2. ele­ment in­sta­la­cji za­pło­no­wej sil­ni­ka;
3. fi­gu­ra gim­na­stycz­na;
4. ra­kie­ta oś­wiet­la­ją­ca teren przed bom­bar­do­wa­niem, wy­rzu­ca­na z sa­mo­lo­tu wraz ze spa­do­chro­nem; raca;
5. fi­gu­ra akro­ba­cji lot­ni­czej


SJP.pl


świecenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|świe­cić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: śfʹi ̯ecẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świecić

 rzecz. światło n., wyświetlacz mrz., świeca ż., świecidełko n., świecznik mrz./mzw.

Wiktionary


świechowski

naz­wi­sko


SJP.pl


świechtać

gwa­ro­wo: bru­dzić, pa­prać w czymś


SJP.pl


świechów

Świe­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Opo­rów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


świecianin

miesz­ka­niec Świe­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Świe­cia

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca ze Świe­cia, uro­dzo­na w Świe­ciu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świecie n.

:: fż. świecianka ż.

 przym. świecki

Wiktionary


świecianka

miesz­kan­ka Świe­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Świe­cia

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca ze Świe­cia, uro­dzo­na w Świe­ciu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świecie n.

:: fm. świecianin m.

 przym. świecki

Wiktionary


świecidełko

coś co bły­szczy, po­ły­sku­je; me­ta­lo­wa, szkla­na, krysz­ta­ło­wa ozdo­ba; bły­skot­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) coś co bły­szczy, po­ły­sku­ją­ca ozdób­ka

 (1.2) iron. bi­żu­te­ria

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Moja żona ma pięć szka­tu­łek świe­ci­de­łek, a wciąż ku­pu­je ko­lej­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. światło n., światełko n., świeca ż., świetlik m., świecenie n., zaświecenie n., świecowanie n.

 czas. świecić ndk., zaświecić dk., świecować ndk.

 przym. świetlny, świetlisty, świecowy

 przysł. świetliście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błyskotka

 (1.2) błyskotka

Wiktionary


świecidełkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem świe­ci­deł­ko


SJP.pl


świecidło

ek­spre­syw­nie: świe­ci­deł­ko; bły­skot­ka


SJP.pl


świecie

1. kula ziem­ska;
2. da­le­kie stro­ny;
3. lu­dzie po­łą­cze­ni wspól­no­tą zajęć;
4. prze­strzeń, w któ­rej ktoś żyje;
5. za­miesz­ka­na pla­ne­ta, część globu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim;

Wiktionary

Świe­cie (niem. "Schwetz") – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu świec­kie­go oraz gminy miej­sko-wiej­skiej Świe­cie. We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2023 roku Świe­cie li­czy­ło 24 841 miesz­kań­ców.

Świe­cie uzy­ska­ło lo­ka­cję miej­ską w 1338 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krzy­ża­cy w Świe­ciu ut­wo­rzy­li kom­tu­rię i roz­po­czę­li bu­do­wę zamku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świecianin m., świecianka ż.

 przym. świecki

Wiktionary


świeciech

imię mę­skie


SJP.pl


świeciechów

imię mę­skie


SJP.pl

Świe­cie­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie opo­czyń­skim, w gmi­nie Mnisz­ków.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. An­drze­ja Apo­sto­ła w Wój­ci­nie.

Wikipedia


świecik

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny ale­ste­so­wa­tych


SJP.pl


świecino

Świe­ci­no (kaszb. "Swiecëno", niem. "Schwet­zin") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Kro­ko­wa. Le­ży­na pół­noc­nych obrze­żach kom­plek­su le­śne­go Pu­szczy Darż­lub­skiej.

W skład so­łect­wa "Świe­ci­no" wcho­dzą rów­nież osady Ro­ba­kow­ski Młyn i Zie­lo­ny Dwór.

Wikipedia


świeciuch

ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny świet­li­ków


SJP.pl


świecić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) emi­to­wać, pro­du­ko­wać świa­tło

 (1.2) po­bu­dzać coś do świe­ce­nia

 (1.3) daw. gwara. więz. kła­mać

 (1.4) ja­śnieć na tle cze­goś ciem­niej­sze­go

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny świe­cić się

 (2.1) to samo co (1.1)

 (2.2) od­bi­jać świa­tło, lśnić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na zew­nątrz było szaro, słoń­ce ledwo świe­ci­ło zza war­stwy chmur.

 (1.2) Przy scho­dze­niu do ciem­nej piw­ni­cy świe­cił przed sie­bie la­tar­ką, żeby nie pot­knąć się na scho­dach.

 (1.4) Ona mówi: Je­stem naga i świe­cę tył­kiem tak jak ty.

 (2.1) Świe­ca świe­ci się już kilka go­dzin.

 (2.2) Zo­bacz, jak mi się buty świe­cą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕit͡ɕ, AS: śfʹi ̯ėćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świecznik mrz./mzw., świecidełko n., świecenie, światło, światełko, świeca, świetlik, oświetlacz

 czas. dk. poświecić, zaświecić, przeświecać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palić się

 (1.3) trajlować

Wiktionary


świecki

1. la­ic­ki;
2. przy­miot­nik od: Świec­ko, Świe­cie, Świe­cie nad Osą


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­ma­ją­cy związ­ków z re­li­gią, nie­za­leż­ny od in­sty­tu­cji ko­ściel­nych

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) nie­bę­dą­cy księ­dzem, za­kon­ni­kiem, osobą du­chow­ną

 (2.2) o du­chow­nym: taki, który nie jest za­kon­ni­kiem

 (2.3) zwią­za­ny ze Świe­ciem, do­ty­czą­cy Świe­cia

 (2.4) zwią­za­ny ze Świec­kiem, do­ty­czą­cy Świec­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) czło­wiek nie­bę­dą­cy osobą du­chow­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z re­li­gij­ne­go i mi­li­tar­ne­go star­cia ka­to­li­cyz­mu po­łud­nia Eu­ro­py z pro­te­stan­tyz­mem pół­no­cy wy­ło­nił się także kształt tak istot­nych dla współ­czes­nych pojęć, jak po­trze­ba to­le­ran­cji dla mniej­szo­ści re­li­gij­nych, czy spra­wo­wa­nie wła­dzy bez od­wo­ły­wa­nia się do Boga (świec­kie pań­stwo)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛt͡sʲci, AS: śfʹi ̯ecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) (2.1-2)

 rzecz. świeckość ż.

 (2.3)

 rzecz. Świecie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) laicki, areligijny, niereligijny

 (3.1) laik

Wiktionary


świecko

1. la­ic­ki;
2. przy­miot­nik od: Świec­ko, Świe­cie, Świe­cie nad Osą


SJP.pl

Świec­ko ( Schwe­tig) – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie słu­bic­kim, w gmi­nie Słu­bi­ce.

Wikipedia


świeckość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest świec­kie; cecha tych, któ­rzy są świec­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zeświecczanie n.

 przym. świecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) laickość

Wiktionary


świecowanie

1. usu­wać wosk z ucha przy po­mo­cy za­pa­lo­nej świe­cy;
2. daw­niej: oś­wie­cać, roz­ja­śniać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|świe­co­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeca ż., świecidełko n.

 czas. świecować ndk.

Wiktionary


świecować

1. usu­wać wosk z ucha przy po­mo­cy za­pa­lo­nej świe­cy;
2. daw­niej: oś­wie­cać, roz­ja­śniać


SJP.pl


świecowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze świe­cą, do­ty­czą­cy świe­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świecznik mzw./mrz., świeczka ż., świecidełko n., świeca ż.

Wiktionary


świeczka

zdrob­nie­nie od: świe­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: świe­ca

 (1.2) mała lub cien­ka świe­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy umar­ła, setki świe­czek na jej gro­bie sta­wia­li, Żydzi i nie Żydzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛt͡ʃka, AS: śfʹi ̯ečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeca ż., świecznik m.

:: zdrobn. świeczuszka ż.

 przym. świecowy, świetlny

Wiktionary


świeczkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


świecznica

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych;
2. ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny szysz­ko­głów­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • świecz­ni­ca (Ar­to­my­ces) – ro­dzaj grzy­bów
  • świecz­ni­ca (Ce­ro­pe­gia) – ro­dzaj ro­ślin

Wikipedia


świecznik

1. pod­staw­ka na świe­ce;
2. być, stać na świecz­ni­ku - zaj­mo­wać wy­so­kie sta­no­wi­sko w ja­kiejś hie­rar­chii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przed­miot z uchwy­tem na świe­cę lub kilka świec

 (1.2) przen. wy­so­kie, ek­spo­no­wa­ne sta­no­wi­sko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) przest. pot. le­gen­dar­ny duch cho­dzą­cy z la­tar­ką po polu i po­ku­tu­ją­cy za swoje winy

Wiktionary

Świecz­nik – sto­jak słu­żą­cy do sta­bil­ne­go mo­co­wa­nia w nim świe­cy, peł­nią­cy funk­cję oś­wiet­le­nio­wą.

Naj­czę­ściej skła­da się z pod­sta­wy, tulei (w któ­rej osa­dza­na jest świe­ca) oraz pro­fit­ki (pła­skiej mi­secz­ki zbie­ra­ją­cej ska­pu­ją­cy ze świe­cy wosk). Wy­ko­ny­wa­ny głów­nie z ma­te­ria­łów nie­pal­nych, z me­ta­li: mo­sią­dzu, brązu, mie­dzi, stali lub szkła, por­ce­la­ny, fa­jan­su.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bab­cia po­da­ro­wa­ła mi pię­kny, mo­sięż­ny świecz­nik.

 (1.2) Raut za­szczy­ci­ły osoby ze świecz­ni­ka: bur­mistrz, ple­ban i ko­men­dant po­li­cji.

 (2.1) Po­dob­no w za­mierz­chłych cza­sach po tej miej­sco­wo­ści cho­dzi­ły świecz­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛt͡ʃʲɲik, AS: śfʹi ̯ečʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeca ż., świeczka ż., świeczuszka ż., światło n., świecenie n., przyświecanie n.

 czas. świecić ndk., świecować ndk., przeświecać ndk., przyświecać ndk.

 przym. świecznikowy, świecowy, świecowany

Wiktionary


świecznikowy

→ świecz­nik


SJP.pl

Patrz:

świecznik

świeczuszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: świecz­ka

 (1.2) mała świecz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I jak ja w śro­dek za­pa­lę tą taką okrą­głą świe­czusz­kę taką, wiesz, tą me­ta­lo­wą w takim po­jem­nicz­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeca ż., świeczka ż., świecznik mrz./mzw.

Wiktionary


świecący

→ świe­cić


SJP.pl

Patrz:

świecić

świecę

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) B. lp. od: świe­ca

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 1. os. lp. ter. od: świe­cić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛt͡sɛ, AS: śfʹi ̯ece

Wiktionary


świedziebnia

Świe­dzieb­nia – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie brod­nic­kim, w gmi­nie Świe­dzieb­nia.

Wikipedia


świedziebniański

przy­miot­nik od: Świe­dzieb­nia; świe­dzieb­ski


SJP.pl


świedziebski

przy­miot­nik od: Świe­dzieb­nia; świe­dzieb­niań­ski


SJP.pl


świegot

świer­got


SJP.pl


świegotać

o pta­kach: wy­da­wać trele; ćwier­kać, świer­go­tać, kwi­lić, śpie­wać, szcze­bio­tać


SJP.pl


świegotka

daw­niej: plot­karz, papla, ga­du­ła


SJP.pl


świegotliwość

→ świe­got­li­wy


SJP.pl

Patrz:

świegotliwy

świegotliwy

świer­got­li­wy;
1. skłon­ny do świe­go­ta­nia; świer­go­czą­cy, świe­go­czą­cy;
2. przy­po­mi­na­ją­cy świe­go­ta­nie pta­ków


SJP.pl


świekatowo

Świe­ka­to­wo (niem. "Schwe­ka­to­wo, 1942–1945 Schwe­i­ke") – wieś bo­ro­wiac­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Świe­ka­to­wo na tra­sie ma­gi­stra­li wę­glo­wej Mak­sy­mi­lia­no­wo – Ko­ście­rzy­na – Gdy­nia.

We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z 2021 li­czy­ła 1410 miesz­kań­ców. Jest naj­więk­szą miej­sco­wo­ścią gminy Świe­ka­to­wo.

Wikipedia


świekatowski

→ Świe­ka­to­wo


SJP.pl

Patrz:

Świekatowo

świekier

daw­niej: oj­ciec męża lub żony; teść, świekr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. oj­ciec męża

 (1.2) przest. oj­ciec męża lub żony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) tak daw­niej jak i dzi­siaj u ludu, który tej nazwy w wielu stro­nach używa, świe­kier, świo­kier, świe­kra, świo­kra, świe­kru­cha oz­na­cza tylko ro­dzi­ców męża, a teść i te­ścia – ro­dzi­ców żony.

 (1.2) I przy­jął go wdzięcz­nie świe­kier jego, oj­ciec dziew­ki onej, a miesz­kał u niego, przez trzy dni, i jedli i pili i no­co­wa­li tam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛ̇cɛr, AS: śfʹi ̯ėḱer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. fż. świekra

 przym. świekrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świekr, daw. świokier

 (1.2) teść, daw. cieść

Wiktionary


świekr

daw­niej: matka męża, rza­dziej żony; te­ścio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. świe­kier.

Wiktionary


świekra

daw­niej: matka męża, rza­dziej żony; te­ścio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. matka męża, rza­dziej żony

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: świe­kier

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sy­no­wa pa­trzy­ła z po­dzi­wem na swoją świe­krę.

 (1.1) […] tak daw­niej jak i dzi­siaj u ludu, który tej nazwy w wielu stro­nach używa, świe­kier, świo­kier, świe­kra, świo­kra, świe­kru­cha oz­na­cza tylko ro­dzi­ców męża, a teść i te­ścia – ro­dzi­ców żony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛkra, AS: śfʹi ̯ekra

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świekrowy

 rzecz. świekier m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. świekrew, daw. świokra, reg. świekrucha, teściowa, daw. teścia, reg. teszcza

Wiktionary


świekrocha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. gw-pl|Kra­ków. matka męża

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świekrowa

Wiktionary


świekrowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. gw-pl|Kra­ków. matka męża

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świekrocha

Wiktionary


świekry

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) matka męża; zob. świe­kra.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: świe­kra

Wiktionary


świekrzyca

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. matka męża

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świekra, świekry

Wiktionary


świeligów

Świe­li­gów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Ostrów Wiel­ko­pol­ski, ok. 6 km na za­chód od Ostro­wa.

Wikipedia


świelino

Świe­li­no (do 1945 niem. "Schwel­lin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Bo­bo­li­ce. W cza­sach PRL-u w Świe­li­nie mie­ścił się PGR. Obec­nie bu­dyn­ki nie są użyt­ko­wa­ne.

Wikipedia


świemino

Świe­mi­no (do 1945 niem. "Schwem­min") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Bie­sie­kierz.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2008 r. wieś miała 260 miesz­kań­ców.

Do XVII wieku osada rol­ni­cza Świe­mi­no była fol­war­kiem wcho­dzą­cym w skład ma­jąt­ku w Par­so­wie.

Wikipedia


świemirowo

Świe­mi­ro­wo (kaszb. "Czmirowò" lub też "Smirowò", "Semierowò", niem. "Schmie­rau") – po­łud­nio­wo-za­chod­nia dziel­ni­ca So­po­tu. Część Świe­mi­ro­wa po­ło­żo­na bez­poś­red­nio przy gra­ni­cy mia­sta na­zy­wa­na jest Sta­wo­wiem.

Po­łud­nio­wo-wschod­nia część dziel­ni­cy ma cha­rak­ter rze­mieśl­ni­czo-usłu­go­wy, pół­noc­no-za­chod­nia na­to­miast wil­lo­wy.

Wikipedia


świeniewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


świepot

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bartn. ro­dzi­na pszczół miod­nych ży­ją­ca dziko w dziu­pli drze­wa

 (1.2) bartn. na­tu­ral­na dziu­pla w drze­wie, w któ­rej gnieź­dzi się świe­pot (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sę­dzi­wy niedź­wiedź roz­tył się przez lato, strasz­nie łu­pie­żąc świe­po­ta i ro­ga­ciz­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛpɔt, AS: śfʹi ̯epot

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świepiot, szwepot, szwepiot

Wiktionary


świerad

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świe­rad – imię
  • Świe­rad – świę­ty Świe­rad (An­drzej, Żu­ra­wek)
  • Ja­nusz Świe­rad – pił­karz
  • Ry­szard Świe­rad – za­pa­śnik, mistrz świa­ta z 1982

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Świe­rad i je­stem stu­den­tem z Wroc­ła­wia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛrat, AS: śfʹi ̯erat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świeradów m., Wszerad m., świeradowianin m., świeradowianka ż.

:: zdrobn. Świeradek m.

 przym. Świeradowy, świeradowski

Wiktionary


świeradek

zdrob­nie­nie od: Świe­rad (imię mę­skie)


SJP.pl


świeradkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świe­rad­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


świeradostwo

Świe­rad z mał­żon­ką; Świe­ra­do­wie


SJP.pl


świeradowianin

miesz­ka­niec Świe­ra­do­wa Zdro­ju


SJP.pl


świeradowianka

miesz­kan­ka Świe­ra­do­wa


SJP.pl


świeradowie

imię mę­skie


SJP.pl


świeradowski

→ Świe­ra­dów-Zdrój


SJP.pl

Patrz:

Świeradów-Zdrój

świeradowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świe­ra­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


świeradów-zdrój

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Świe­ra­dów-Zdrój ( Bad Flins­berg, cz. "Lázně Svěradov") – mia­sto uz­dro­wi­sko­we w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lu­bań­skim.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2023 r. mia­sto miało 3985 miesz­kań­ców (635. miej­sce w kraju).

Wikipedia


świerc

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Świerc (1877–1941) – Sługa Boży Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Ka­mi­la Świerc (ur. ok. 1999) – pol­ska uczest­nicz­ka kon­kur­sów pię­kno­ści, Miss Pol­ski (2017)
  • Mar­cin Świerc (ur. 1985) – pol­ski bie­gacz dłu­go­dy­stan­so­wy, ul­tra­ma­ra­toń­czyk
  • Piotr Świerc (1909–1991) – pol­ski mu­zy­ko­log, dzia­łacz mu­zycz­ny, ba­dacz pol­skich pie­śni lu­do­wych na Ślą­sku

Wikipedia


świercki

przy­miot­nik od: Świer­cze-Koty


SJP.pl


świercz

naz­wi­sko


SJP.pl

Świercz – osada wsi Dobre w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Bę­dzi­no.

W la­tach 1975–1998 Świerczć po­ło­żo­ny był w wo­je­wództ­wie ko­sza­liń­skim.

Wikipedia


świercze

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świer­cze – część mia­sta Po­la­nów
  • Świer­cze – część mia­sta Ryb­nik
  • Świer­cze – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Trze­bie­szów
  • Świer­cze – część wsi Za­le­sie w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Ka­mie­ni­ca
  • Świer­cze – część wsi Szcze­reż w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Łącko
  • Świer­cze – część wsi Ol­sza­na w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Po­de­gro­dzie
  • Świer­cze – część wsi Jo­dłów­ka Tu­chow­ska w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Tu­chów
  • Świer­cze – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Świer­cze
    • Świer­cze – sta­cja ko­le­jo­wa tamże
  • Świer­cze – część wsi Borki-Wyrki w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Zbu­czyn
  • Świer­cze – wieś w woj. opol­skim, w pow. ole­skim, w gmi­nie Oles­no
  • Świer­cze – osada w woj. opol­skim, w pow. ole­skim, w gmi­nie Oles­no

Wikipedia


świerczek

zdrob­nie­nie od: świerk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­wiel­ki świerk

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jo­a­chim Świer­czek – pol­ski po­li­tyk
  • Marek Świer­czek – pol­ski hi­sto­ryk, pu­bli­cy­sta i pi­sarz
  • Wi­told Świer­czek – pol­ski po­li­tyk
  • Świer­czek – góra w Be­ski­dzie Wy­spo­wym
  • Świer­czek – szczyt w Gó­rach Izer­skich
  • Świer­czek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Szy­dło­wiec
  • Świer­czek – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. skar­ży­skim, w gmi­nie Skar­ży­sko Ko­ściel­ne
  • Świer­czek – herb szla­chec­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy świercz­ka­mi stała ka­plicz­ka z fi­gur­ką świę­te­go Jana Ne­po­mu­ce­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świerczyna ż., świerk mrz.

 przym. świerkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) góry. smreczek

Wiktionary


świerczewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świer­cze­wo – część Poz­na­nia
    • Staw Świer­cze­wo
  • Świer­cze­wo – część Szcze­ci­na
    • Świer­cze­wo – dawne osied­le ad­mi­ni­stra­cyj­ne Szcze­ci­na
  • Świer­cze­wo – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Żnin
  • Świer­cze­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard
  • Świer­cze­wo – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Biały Bór
  • Ja­błon­ka-Świer­cze­wo

Wikipedia


świerczewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­sław Świer­czew­ski (1866-1950) - in­ży­nier, dy­rek­tor ga­zow­ni w Łodzi, War­sza­wie i Gdań­sku
  • Da­riusz Świer­czew­ski (1936–2005) – pol­ski ko­szy­karz, olim­pij­czyk
  • Eu­ge­niusz Świer­czew­ski (1894–1944) – dzien­ni­karz, kry­tyk te­a­tral­ny, żoł­nierz kon­spi­ra­cji, agent Ge­sta­po
  • Karol Świer­czew­ski (1897–1947) – ge­ne­rał, dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny
  • Marek Świer­czew­ski (ur. 1967) – pol­ski pił­karz
  • Piotr Świer­czew­ski (ur. 1972) – pol­ski pił­karz, uczest­nik MŚ 2002
  • Sta­ni­sław Świer­czew­ski (1932–2017) – pol­ski puł­kow­nik, dzia­łacz Pol­skie­go To­wa­rzy­stwa Spra­wied­li­wych wśród Na­ro­dów Świa­ta
  • Ta­de­usz Świer­czew­ski (ur. 1942) – pol­ski ar­chi­tekt, dzia­łacz opo­zy­cji de­mo­kra­tycz­nej w PRL

Wikipedia


świerczowski

przy­miot­nik od: Świer­cze


SJP.pl


świerczyna

drze­wo igla­ste lub jego ga­łąz­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) młode ga­łąz­ki świer­ku

 (1.2) leśn. drew­no z drze­wa świer­ko­we­go

 (1.3) leśn. las świer­ko­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • świer­czy­na – świe­że, zie­lo­ne ga­łąz­ki świer­ko­we; drew­no świer­ko­we lub las świer­ko­wy – bór świer­ko­wy.
  • Świer­czy­na – część mia­sta Dą­bro­wa Gór­ni­cza
  • Świer­czy­na – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Za­krzó­wek
  • Świer­czy­na – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Drze­wi­ca
  • Świer­czy­na – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Opocz­no
  • Świer­czy­na – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Dłu­tów
  • Świer­czy­na – część wsi Pu­stel­nik w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Brzeź­nio
  • Świer­czy­na – część wsi Szuf­na­ro­wa w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. strzy­żow­skim, w gmi­nie Wi­śnio­wa
  • Świer­czy­na – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. piń­czow­skim, w gmi­nie Dzia­ło­szy­ce
  • Świer­czy­na – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny
  • Świer­czy­na – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny
  • Świer­czy­na – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. le­szczyń­skim, w gmi­nie Osiecz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wie­niec ze świer­czy­ny Ce­li­na po­ło­ży­ła na gro­bie na­u­czy­ciel­ki.

 (1.2) Ko­ły­skę dla małej zro­bił ze świer­czy­ny, w ogóle nie pro­sząc sto­la­rza o pomoc.

 (1.3) Pro­fe­sor lubił spa­ce­ro­wać po świer­czy­nie zimą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świerczek mrz., świerk mrz.

 przym. świerkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) świerk

 (1.3) gw. Podhale smreczyna

Wiktionary


świerczyniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świer­czy­niec – wieś w woj. ślą­skim, w po­wie­cie bie­ruń­sko-lę­dziń­skim, w gmi­nie Boj­szo­wy
  • Świer­czy­niec – stru­ga, do­pływ Do­brzy­cy, pły­ną­ca w woj. za­chod­nio­po­mor­skim
  • Świer­czy­na

Wikipedia


świerczyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Świer­czyń­ski (1904–1988) – pol­ski po­li­tyk
  • An­drzej Świer­czyń­ski (ur. 1952) – pol­ski lek­ko­at­le­ta, olim­pij­czyk
  • Józef Świer­czyń­ski (1893 - 1940) – pol­ski żoł­nierz, ofi­cer
  • Mar­cin Świer­czyń­ski (ur. 1975) – pol­ski muzyk
  • Ru­dolf Świer­czyń­ski (1883–1943) – pol­ski ar­chi­tekt.
  • Beata Świer­czyń­ska (ur. 1960) – pol­ska po­li­tyk
  • Bo­że­na Świer­czyń­ska (ur. 1955) – pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • Ju­sty­na Świer­czyń­ska (ur. 1987) – pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • Da­nu­ta Świer­czyń­ska-Je­lo­nek – pol­ska li­te­ra­tu­roz­naw­czy­ni, wy­kła­dow­ca i re­dak­tor­ka
  • Re­na­ta Świer­czyń­ska – pol­ska pio­sen­kar­ka.

Wikipedia


świerczów

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świer­czów – część mia­sta Piotr­ków Try­bu­nal­ski
  • Świer­czów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gó­row­skim, w gmi­nie Niech­lów
  • Świer­czów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ła­skim, w gmi­nie Wi­da­wa
  • Świer­czów – wieś w woj. opol­skim, w pow. na­my­słow­skim, w gmi­nie Świer­czów
  • Świer­czów – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kol­bu­szow­skim, w gmi­nie Kol­bu­szo­wa
  • Świer­czów – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Stą­por­ków
  • Świer­czów – dawna gro­ma­da

Wikipedia


świergolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) o pta­kach: wy­da­wa­nie krót­kich, wy­so­kich dźwię­ków

 (1.2) o lu­dziach, zwła­szcza dzie­ciach: szyb­kie i we­so­łe wy­po­wia­da­nie słów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świergot m., świergotliwość ż.

 czas. świergolić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świergotanie, świegotanie, szczebiotanie, ćwierkanie, ćwierkotanie

 (1.2) świergotanie, świegotanie, szczebiotanie

Wiktionary


świergolić

o pta­kach: świer­go­tać z cicha, od czasu do czasu


SJP.pl


świergot

śpiew pta­ków; świer­go­ta­nie; ćwier­ka­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ornit. wy­so­ki i krót­ki dźwięk śpie­wu ma­łe­go ptaka

 (1.2) przen. dźwięk gło­sów dzie­ci lub mło­dych ko­biet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usły­sze­li­śmy prze­ni­kli­wy świer­got w ko­ro­nie drze­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świergotanie n., świergotek m., świergolenie n., świergotliwość ż., zaświergotanie n.

 czas. świergotać ndk., zaświergotać dk., świergolić ndk.

 przym. świergotliwy

 przysł. świergotliwie

Wiktionary


świergotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) o pta­kach: wy­da­wa­nie krót­kich, wy­so­kich dźwię­ków

 (1.2) o lu­dziach, zwła­szcza dzie­ciach: szyb­kie i we­so­łe wy­po­wia­da­nie słów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świergot m., świergotek m., świergotliwość ż.

 czas. świergotać ndk., zaświergotać dk.

 przym. świergotliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świergolenie, świegotanie, szczebiotanie, ćwierkanie, ćwierkotanie

 (1.2) świergolenie, świegotanie, szczebiotanie

Wiktionary


świergotać

o pta­kach: wy­da­wać głos; świe­go­tać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) o pta­kach: wy­da­wać krót­kie, wy­so­kie dźwię­ki

 (1.2) pot. przen. mówić w spo­sób szyb­ki i ra­dos­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ptaki świer­go­ta­ły za oknem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛrˈɡɔtat͡ɕ, AS: śfʹi ̯ergotać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świergot m., świergotek m., świergotanie n., świergotliwość ż.

 czas. zaświergotać dk.

 przym. świergotliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świergolić, świegotać, szczebiotać, ćwierkać, ćwierkotać; rzad. czyrykać

 (1.2) świergolić, świegotać, szczebiotać

Wiktionary


świergotek

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny plisz­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. drob­ny ptak z rzędu wró­blo­wa­tych ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ant­hus|ref=tak.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świergotanie n., świergot mrz., świergotliwość ż.

 czas. świergotać

Wiktionary


świergotka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny plisz­ko­wa­tych


SJP.pl


świergotliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest świer­got­li­we; cecha tych, któ­rzy są świer­got­li­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świergot m., świergotanie n., świergotek m., świergolenie n., zaświergotanie n.

 czas. świergotać ndk., zaświergotać dk., świergolić ndk.

 przym. świergotliwy

 przysł. świergotliwie

Wiktionary


świergotliwy

świe­got­li­wy;
1. skłon­ny do świer­go­ta­nia; świer­go­czą­cy, świe­go­czą­cy;
2. przy­po­mi­na­ją­cy świer­go­ta­nie pta­ków


SJP.pl


świerk

zi­mo­zie­lo­ne drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce w wielu ga­tun­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Picea|A. Dietr.|ref=tak., drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych;

 (1.2) leśn. drew­no z drze­wa świer­ko­we­go

Wiktionary

Świerk ("Picea" A. Dietr.) – ro­dzaj wiecz­nie zie­lo­nych drzew z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych ("Pi­na­ce­ae"). Obej­mu­je 35–38 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na ob­sza­rach chłod­nych i umiar­ko­wa­nych pół­ku­li pół­noc­nej. Trzy ga­tun­ki w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i dwa w Eu­raz­ji na­le­żą do głów­nych skład­ni­ków bo­re­al­nych lasów igla­stych (w taj­dze az­ja­tyc­kiej, zwła­szcza we wschod­niej Sy­be­rii od­gry­wa­ją mniej­szą rolę).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na dział­ce za­sa­dzi­łem dwa świer­ki.

 (1.2) Ten stół wy­ko­na­ny jest ze świer­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛrk, AS: śfʹi ̯erk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świerczyna ż., świerkowina ż.

:: zdrobn. świerczek mrz.

 przym. świerkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Podhale smreczyna, smrek; gw. Śląsk Cieszyński smyrek

 (1.2) świerczyna

Wiktionary


świerklaniec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Świer­kla­niec ( Ne­u­deck) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie tar­no­gór­skim, w gmi­nie Świer­kla­niec. Jest sie­dzi­bą gminy Świer­kla­niec oraz so­łect­wa Świer­kla­niec.

W obec­nym kształ­cie wieś obej­mu­je ob­szar daw­ne­go ob­sza­ru dwor­skie­go Świer­kla­niec oraz teren daw­nej wsi Stare Che­chło.

Wikipedia


świerklaniecki

→ Świer­kla­niec


SJP.pl

Patrz:

Świerklaniec

świerklany

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wieś oraz gmina po­ło­żo­na w po­łud­nio­wej Pol­sce; ,

Wiktionary

Świer­kla­ny (niem. "Schwir­klan") – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ryb­nic­kim, w gmi­nie Świer­kla­ny.

W roku 2021 we wsi miesz­ka­ło 8318 osób, z czego 50,6% miesz­kań­ców sta­no­wi­ły ko­bie­ty, a 49,4% męż­czyź­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uro­dził się w Świer­kla­nach na Gór­nym Ślą­sku.

Wiktionary


świerklańczanin

miesz­ka­niec Świer­klań­ca (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


świerklańczanka

miesz­kan­ka Świer­klań­ca (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


świerklański

przy­miot­nik od: Świer­kla­ny


SJP.pl


świerkocin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kilku wsi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świer­ko­cin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. gru­dziądz­kim, w gmi­nie Gru­dziądz
  • Świer­ko­cin – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. go­rzow­skim, w gmi­nie Wit­ni­ca
  • Świer­ko­cin – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Olsz­ty­nek
  • Świer­ko­cin – dawna gro­ma­da

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. świerkocinianin m., świerkocinianka ż.

 przym. świerkociński

Wiktionary


świerkocki

naz­wi­sko


SJP.pl


świerkosz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świer­kosz – pol­skie naz­wi­sko
  • Al­fred Świer­kosz (1900–1968) – pol­ski dzien­ni­karz
  • Bar­ba­ra Grzy­bow­ska-Świer­kosz (ur. 1937) – pol­ska che­micz­ka
  • Jan Świer­kosz (1922–2020) – pol­ski dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny
  • Krzysz­tof Świer­kosz (ur. 1966) – pol­ski poeta i kry­tyk li­te­rac­ki
  • Mo­ni­ka Świer­kosz – pol­ska li­te­ra­tu­roz­naw­czy­ni

Wikipedia


świerkot

naz­wi­sko


SJP.pl


świerkowiec

1. stu­kacz świer­ko­wiec - mały chrząszcz z ro­dzi­ny ko­łat­ko­wa­tych;
2. obryzg świer­ko­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych;
3. czte­ro­o­czak świer­ko­wiec - ga­tu­nek kor­ni­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świer­ko­wiec – góra (szczyt) w Kar­ko­no­szach, po­ło­żo­ne w woj. dol­no­ślą­skim, w gra­ni­cach mia­sta Kar­pacz
  • Świer­ko­wiec (741 m n.p.m.) – góra (szczyt) w Gó­rach Izer­skich, po­ło­żo­ne w woj. dol­no­ślą­skim, w gmi­nie Stara Ka­mie­ni­ca
  • Świer­ko­wiec (96,3 m n.p.m.) – wznie­sie­nie na Rów­ni­nie Gry­fic­kiej, po­ło­żo­ne w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Bia­ło­gard
  • Świer­kó­wiec
  • ochoj­nik świer­ko­wiec
  • wgry­zoń świer­ko­wiec

Wikipedia


świerkowina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) leśn. grupa świer­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świerk mrz.

 przym. świerkowy

Wiktionary


świerkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świer­ko­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­ceń
  • Świer­ko­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Świer­cze
  • Świer­ko­wo – dawny za­ścia­nek. Te­re­ny, na któ­rych leżał, znaj­du­ją się w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie szar­kow­szczyń­skim, w siel­so­wie­cie Sta­ni­sła­wo­wo

Wikipedia


świerkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


świerkowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się ze świer­ku

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści świer­ku

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią świer­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛrˈkɔvɨ, AS: śfʹi ̯erkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świerk m., świerczek m., świerczyna ż., świerkowina ż.

Wiktionary


świerkówiec

Świer­kó­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Mo­gil­no.

W la­tach 1954–68 w gra­ni­cach mia­sta Mo­gil­na.

Wikipedia


świernia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. od­dziel­ny spich­lerz lub ma­ga­zyn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. świeronek, świren, świreń, świron, świronek

Wiktionary


świeronek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. nie­wiel­ki par­te­ro­wy spich­lerz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja dy­mi­tu­ję sy­no­wi Ko­zar­kę, fol­wark ma­ją­cy 10 dymów, a po mojej śmier­ci bę­dzie się miał je­szcze czym dzie­lić z brać­mi; a wy­pu­szcza­jąc mu wieś, dam mu świe­ro­nek za­pa­śny, iż na ni­czym mło­de­mu go­spo­dar­stwu zby­wać nie bę­dzie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. świron, świronek, świreń, świernia

Wiktionary


świerszcz

owad z na­dro­dzi­ny o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. ska­czą­cy owad polny, wy­da­ją­cy cha­rak­te­ry­stycz­ne dźwię­ki;

 (1.2) pot. okre­śle­nie po­dob­nych owa­dów pol­nych, ska­czą­cych lub cy­ka­ją­cych (np. ko­ni­ka pol­ne­go, pa­si­ko­ni­ka)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. iron. czło­wiek drob­ny, szczu­pły, de­li­kat­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) hist. wojsk. ro­dzaj ar­ma­ty o najm­niej­szym wa­go­mia­rze wśród uży­wa­nych w XVI-XVII wieku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • świerszcz – owad
  • Świerszcz – do­pływ Wie­prza
  • Świer­szczyk – cza­so­pis­mo dla dzie­ci
  • świer­szczyk – w ję­zy­ku po­tocz­nym cza­so­pis­mo por­no­gra­ficz­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po za­pal­czy­wym świe­go­cie ptact­wa na drze­wach na­stą­pi­ło tłum­li­we ćwier­ka­nie świer­szczy w tra­wach; coraz cich­szą sta­wa­ła się w po­wie­trzu mu­zy­ka owa­dów, coraz gło­śniej roz­le­gał się nad wy­so­ki­mi gnia­zda­mi kle­kot bli­skich od­lo­tu bo­cia­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛrʃt͡ʃ, AS: śfʹi ̯eršč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świerszczowate nmos.

:: zdrobn. świerszczyk m.

 czas. odrzecz. świerszczeć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. ćwiercz

 (2.1) chuchro, mizerak, słabeusz

Wiktionary


świerszczak

nie­wiel­ki ptak wę­drow­ny z ro­dzi­ny po­krzew­ko­wa­tych


SJP.pl


świerszcze

na­dro­dzi­na owa­dów z rzędu pro­stos­krzy­dłych


SJP.pl

Świer­szcze (Gryl­lo­i­dea) – na­dro­dzi­na pro­stos­krzy­dłych z po­drzę­du dłu­go­czuł­ko­wych.

Pro­stos­krzy­dłe o wal­co­wa­tym, wy­dłu­żo­nym ciele dłu­go­ści od paru mi­li­me­trów do kilku cen­ty­me­trów. Głowa kształ­tu ku­li­ste­go, za­o­pa­trzo­na w dłu­gie, szcze­ci­nia­ste czuł­ki. Skrzy­dła róż­nie roz­wi­nię­te.

Wikipedia


świerszczojad

nęk świer­szczo­jad - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny nę­ko­wa­tych


SJP.pl


świerszczowate

1. po­dob­ny do świer­szcza, przy­po­mi­na­ją­cy świer­szcza;
2. o ce­chach świer­szczo­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl

Świer­szczo­wa­te, świer­szcze (Gryl­li­dae) – ro­dzi­na owa­dów pro­stos­krzy­dłych (Ort­hop­te­ra), dłu­go­czuł­ko­wych (En­si­fe­ra), obej­mu­ją­ca 4886 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na wszyst­kich kon­ty­nen­tach, poza An­tark­ty­dą. Więk­szość ga­tun­ków wy­stę­pu­je w stre­fie tro­pi­kal­nej. W Eu­ro­pie stwier­dzo­no wy­stę­po­wa­nie 63 ga­tun­ków, a w Pol­sce 6. Typem no­men­kla­to­rycz­nym ro­dzi­ny jest "Gryl­lus".

Wikipedia


świerszczowaty

1. po­dob­ny do świer­szcza, przy­po­mi­na­ją­cy świer­szcza;
2. o ce­chach świer­szczo­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


świerszczowy

→ świerszcz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy świer­szcza

Wiktionary

Patrz:

świerszcz

Powiązane:

 rzecz. świerszczyk mzw./mrz.

Wiktionary


świerszczyk

1. zdrob­nie­nie od: świerszcz;
2. cza­so­pis­mo por­no­gra­ficz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: świerszcz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) żart. cza­so­pis­mo ero­tycz­ne lub por­no­gra­ficz­ne

Wiktionary

Świer­szczyk – ma­ga­zyn dla dzie­ci w wieku wczes­nosz­kol­nym wy­da­wa­ny od roku 1945 w War­sza­wie. Lo­go­typ cza­so­pis­ma przed­sta­wia uśmiech­nię­te­go, zie­lo­ne­go świer­szcza.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Matka zna­la­zła w po­ko­ju syna pa­pie­ro­sy, bu­tel­ki po piwie i ster­tę świer­szczy­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛrʃt͡ʃɨk, AS: śfʹi ̯erščyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świerszcz m.

 przym. świerszczowy, świerszczykowy

Wiktionary


świerzawa

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Świe­rza­wa (do 1945 Schönau an der Kat­zbach, hist. Szu­nów) – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie zło­to­ryj­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Świe­rza­wa. Leży w do­li­nie Ka­cza­wy, w cen­tral­nej czę­ści Po­gó­rza Ka­czaw­skie­go.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2023 r. li­czy­ło 2032 miesz­kań­ców (833. miej­sce w kraju), na­to­miast gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 1154,5 osób/1 km² (18. miej­sce w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim).

Wikipedia


świerzawianin

miesz­ka­niec Świe­rza­wy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


świerzawianka

miesz­kan­ka Świe­rza­wy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


świerzawski

→ Świe­rza­wa


SJP.pl

Patrz:

Świerzawa

świerzb

cho­ro­ba wy­wo­ły­wa­na przez świerz­bow­ca, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się sil­nym świą­dem, wy­stę­po­wa­niem na skó­rze gru­dek i prze­czo­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba skóry po­wo­do­wa­na przez roz­to­cza świerz­bow­ce;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: świerz­bić

Wiktionary

Świerzb (łac. "sca­bies") – cho­ro­ba za­kaź­na ludzi i in­nych zwie­rząt spo­wo­do­wa­na przez świerz­bow­ce. U ludzi świerzb wy­wo­łu­je świerz­bo­wiec ludz­ki ("Sar­cop­tes ho­mi­nis", "Sar­cop­tes sca­biei"), który ob­ja­wia się do­kucz­li­wym świą­dem i zmia­na­mi skór­ny­mi w po­sta­ci prze­czo­sów, gru­dek i plam.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W woj­sku na­ba­wi­łem się świerz­bu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛʃp, AS: śfʹi ̯ešp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świerzbowiec m., świerzbienie n., zaświerzbienie n., świerzbiec m., świerzbnica ż., świerzbiączka ż., świerzbówka ż.

 czas. świerzbić ndk., świerzbieć ndk., zaświerzbić dk.

 przym. świerzbowy

Wiktionary


świerzbieć

po­tocz­nie: dawać nie­przy­jem­ne od­czu­cie po­draż­nie­nia, swę­dzić, swę­dzieć; świerz­bić


SJP.pl


świerzbik

świerz­bik na­kro­pek - motyl z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


świerzbiączka

cho­ro­ba skóry o po­dło­żu ner­wo­wym


SJP.pl


świerzbić

po­tocz­nie: dawać nie­przy­jem­ne od­czu­cie po­draż­nie­nia, swę­dzić, swę­dzieć; świerz­bieć


SJP.pl


świerzbiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­chał Ma­rian Świerz­biń­ski – pol­ski praw­nik, woj­sko­wy i urzęd­nik kon­su­lar­ny
  • Ro­bert Świerz­biń­ski – pol­ski bok­ser

Wikipedia


świerzbnica

Świerzb­ni­ca ("Kna­u­tia" L.) – ro­dzaj ro­ślin w za­leż­no­ści od uję­cia za­li­cza­ny do ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych "Ca­pri­fo­lia­ce­ae" lub szcze­cio­wa­tych "Dip­sa­ca­ce­ae". Obej­mu­je około 60 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją głów­nie w Eu­ro­pie, gdzie ro­śnie 48 ga­tun­ków (cen­trum zróż­ni­co­wa­nia ro­dza­ju jest Pół­wy­sep Bał­kań­ski), poza tym w po­zo­sta­łej czę­ści ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go, na wscho­dzie się­ga­jąc po Syrię i Ka­u­kaz.

Wikipedia


świerzbowaty

rzad­ko:
1. przy­po­mi­na­ją­cy świerzb, po­dob­ny do świerz­bu;
2. chory na świerzb


SJP.pl


świerzbowiec

ga­tu­nek sta­wo­no­ga, pa­so­żyt ludz­ki wy­wo­łu­ją­cy świerzb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. med. roz­tocz, który wy­wo­łu­je świerzb

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świerzb m., świerzbienie n.

 czas. świerzbić ndk.

 przym. świerzbowy, świerzbowcowy

Wiktionary


świerzbowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny ze świerz­bem, do­ty­czą­cy świerz­bu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świerzb mrz., świerzbowiec m., świerzbienie n., zaświerzbienie n., świerzbiec m., świerzbnica ż., świerzbiączka ż., Świerzbiński m., Świerzbińska ż., świerzbówka ż.

 czas. świerzbić ndk., świerzbieć ndk., zaświerzbić dk.

Wiktionary


świerzepa

daw­niej: młoda klacz; świe­rzo­pa


SJP.pl


świerzewski

naz­wi­sko


SJP.pl


świerzeński

przy­miot­nik od: Świerz­no


SJP.pl


świerznica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świerz­ni­ca – rzeka, do­pływ Mo­gi­li­cy w woj. za­chod­nio­po­mor­skim
  • Świerz­ni­ca – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Ste­gna
  • Świerz­ni­ca – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. świd­wiń­skim, w gmi­nie Rą­bi­no

Wikipedia


świerzno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świerz­no – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • Świerz­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ka­mień­skim, w gmi­nie Świerz­no
  • Świerz­no – gmina wiej­ska
  • Świerz­no – dawna gro­ma­da

Wikipedia


świerzop

po­spo­li­ty chwast polny; ogni­cha; gor­czy­ca polna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rap­ha­nus rap­ha­ni­strum|L.|ref=tak., rzod­kiew świ­rze­pa, ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych;

 (1.2) reg. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Si­na­pis ar­ven­sis|L.|ref=tak., gor­czy­ca polna, ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych;

 (1.3) książk. bli­żej nie­o­kre­ślo­na ro­śli­na, wzmian­ko­wa­na przez Adama Mic­kie­wi­cza w in­wo­ka­cji „Pana Ta­de­u­sza”;

Wiktionary

Świe­rzop – dawna re­gio­nal­na nazwa niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin sto­so­wa­na dla rzodk­wi świ­rze­py, świe­rzo­pem na­zy­wa­no rów­nież gor­czy­cę polną, tzw. ogni­chę, o zło­ci­sto­żół­tych kwia­tach.

Takie wy­ja­śnie­nie po­da­je "En­cy­klo­pe­dia po­pu­lar­na PWN". Inne en­cy­klo­pe­die i słow­ni­ki do­da­ją je­szcze, że mógł to być jeden z dziko ros­ną­cych ga­tun­ków ko­ni­czy­ny lub glika – ro­śli­na z ro­dzi­ny ber­be­ry­so­wa­tych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Gdzie bursz­ty­no­wy świe­rzop, gryka jak śnieg biała • Gdzie pa­nień­skim ru­mień­cem dzię­cie­li­na pała.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛʒɔp, AS: śfʹi ̯ežop

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ognicha

Wiktionary


świerzopa

daw­niej: młoda klacz; świe­rze­pa


SJP.pl


świerzy

naz­wi­sko


SJP.pl


świerzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


świerzów

Świe­rzów (niem. "Würzen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, w gmi­nie Pru­si­ce.

Wikipedia


świerząbek

Świe­rzą­bek ("Cha­e­rop­hyl­lum" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je co najm­niej 46–65 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w Eu­ro­pie (12 ga­tun­ków), w pół­noc­nej Afry­ce i w Azji (w Chi­nach na wscho­dzie tego kon­ty­nen­tu rosną dwa ga­tun­ki). W Pol­sce jako ro­dzi­me rosną czte­ry ga­tun­ki: świe­rzą­bek bul­wia­sty "Ch.

Wikipedia


świeszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świe­sze­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Po­krzyw­ni­ca
  • Świe­sze­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Świer­cze
  • Świe­sze­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Gry­fi­ce
  • Świe­sze­wo – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek gry­fic­kiej kolei wą­sko­to­ro­wej w Świe­sze­wie, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim

Wikipedia


świeszyno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świe­szy­no – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • Świe­szy­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Świe­szy­no
  • Świe­szy­no – dawna gro­ma­da

Wikipedia


świeszyński

przy­miot­nik od: Świe­szy­no


SJP.pl


świetlana

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Świet­la­na, Swie­tła­na – żeń­skie imię po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go. Sta­no­wi ona li­te­rac­kie tłu­ma­cze­nie grec­kie­go imie­nia Fo­ty­na na ro­syj­ski. Oz­na­cza „jasną, świet­li­stą”. Imię bar­dzo po­pu­lar­ne w XX wieku w Rosji, na Bia­ło­ru­si, Ukra­i­nie i w Buł­ga­rii, ale spo­ty­ka­ne także w in­nych kra­jach sło­wiań­skich, np. na Sło­wa­cji; wcze­śniej nie­ist­nie­ją­ce lub bar­dzo rzad­kie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Swietłana ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Swietłana

Wiktionary


świetlanka

mech ros­ną­cy w ja­ski­niach i szcze­li­nach skał


SJP.pl

Świet­lan­ka – dawny za­ścia­nek na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie świę­ciań­skim, w gmi­nie Świę­cia­ny.

Wikipedia


świetlany

imię żeń­skie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ide­al­ny, wy­ma­rzo­ny lub wzo­ro­wy

 (1.2) świet­li­sty

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świet­la­ny – dawny za­ścia­nek. Te­re­ny, na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ostro­wiec­kim, w siel­so­wie­cie Ryteń
  • Świet­la­ny − wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Ko­rze­nie
  • Świet­la­ny − wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Ko­rze­nie

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. światło n., światełko n., światełeczko n., świeca ż., świetlik m., światłość ż., oświetlenie n., naświetlenie n., świetlówka ż., naświetlanie n., świecenie n., oświetlanie n., prześwietlanie n., oświetlacz m.

 czas. świecić, naświetlać / naświetlić, oświetlać / oświetlić, oświecać / oświecić, prześwietlać / prześwietlić, zaświecać / zaświecić, poświecić, podświetlić / podświetlać

 przym. świetlisty, świetlny

Wiktionary


świetlica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sala przez­na­czo­na do dzien­ne­go, wspól­ne­go po­by­tu (roz­ryw­ki, spę­dza­nia wol­ne­go czasu) grupy osób, np. w szko­le, oś­rod­ku wy­po­czyn­ko­wym lub opie­kuń­czym, szpi­ta­lu, jed­nost­ce woj­sko­wej itp.;

 (1.2) zob. świet­li­ca śro­do­wi­sko­wa.

 (1.3) daw. głów­ny pokój we dwo­rze

Wiktionary

Świet­li­ca – współ­cze­śnie bu­dy­nek lub po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do spę­dza­nia czasu wol­ne­go, re­kre­a­cji, roz­wi­ja­nia za­in­te­re­so­wań, a także in­te­gra­cji lo­kal­nych spo­łecz­no­ści. Naj­czę­ściej spo­ty­ka­ne: świet­li­ca szkol­na, świet­li­ca wiej­ska, świet­li­ce przy do­mach kul­tu­ry, świet­li­ce śro­do­wi­sko­we.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. świetlicowiec mos., świetliczanka ż., świetlicowy m., świetlicowa ż.

 przym. świetlicowy, świetlny

Wiktionary


świetlicki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Świet­lic­ki (1915–1940) – pol­ski po­li­tyk
  • (XX–XXI w.) – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Mar­cin Świet­lic­ki (ur. 1961) – pol­ski poeta, dzien­ni­karz, wo­ka­li­sta ze­spo­łu Świet­li­ki
  • Paweł Świet­lic­ki (1699–1756) – pol­ski pro­fe­sor, te­o­log

Wikipedia


świetlicowa

ko­bie­ta pra­cu­ją­ca w świet­li­cy; kie­row­nicz­ka świet­li­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. wy­cho­waw­czy­ni świet­li­cy

Wiktionary

Patrz:

świetlica

Powiązane:

 rzecz. świetlica ż.

Wiktionary


świetlicowiec

kie­row­nik świet­li­cy; pra­cow­nik świet­li­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. pra­cow­nik świet­li­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świetlica, świetliczanka

 przym. świetlicowy

Wiktionary


świetlicowy

→ świet­li­ca


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy świet­li­cy, zwią­za­ny ze świet­li­cą

Wiktionary

Patrz:

świetlica

Powiązane:

 rzecz. świetlica, świetlicowiec, świetliczanka

Wiktionary


świetliczak

po­tocz­nie: dziec­ko re­gu­lar­nie uczę­szcza­ją­ce do świet­li­cy


SJP.pl


świetliczanin

1. wy­cho­waw­ca w świet­li­cy szkol­nej;
2. uczeń spę­dza­ją­cy czas w świet­li­cy;
3. rzad­ko: by­wa­lec świet­li­cy (pla­ców­ki kul­tu­ral­no-oś­wia­to­wej)


SJP.pl


świetliczanka

1. wy­cho­waw­czy­ni w świet­li­cy;
2. dziew­czyn­ka spę­dza­ją­ca czas w świet­li­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. na­u­czy­ciel­ka pra­cu­ją­ca w świet­li­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Część ar­ty­stycz­ną oraz po­czę­stu­nek przy­go­to­wa­ły dzie­ci pod opie­ką świet­li­czan­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjɛtlʲiˈt͡ʃãnka, AS: śfʹi ̯etlʹičãnka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. świetlica.

Wiktionary


świetlik

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych o bia­łych kwia­tach, sto­so­wa­na w lecz­nict­wie przy cho­ro­bach oczu;
2. la­ta­ją­cy owad z rzędu chrzą­szczy pro­wa­dzą­cy nocny tryb życia, ma­ją­cy na stro­nie brzusz­nej na­rzą­dy świetl­ne świe­cą­ce o zmro­ku; ro­ba­czek świę­to­jań­ski;
3. plank­to­no­żer­na, mor­ska ryba z ro­dzi­ny świet­li­ko­wa­tych;
4. małe okno na dachu domu lub ka­ju­cie stat­ku, ma­ją­ce na celu doś­wiet­le­nie po­mie­szczeń świa­tłem dzien­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lam­py­ri­dae|ref=tak., świe­cą­cy owad z ro­dzi­ny świet­li­ko­wa­tych;

 (1.2) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Myc­top­hi­dae|ref=tak., emi­tu­ją­ca świa­tło ryba z ro­dzi­ny świet­li­ko­wa­tych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Euph­ra­sia|L.|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny za­ra­zo­wa­tych o bia­łych kwia­tach, sto­so­wa­na w lecz­nict­wie przy cho­ro­bach oczu;

 (2.2) ar­chit. ele­ment dachu bu­dyn­ku, który doś­wiet­la po­mie­szcze­nie;

 (2.3) żegl. okno w po­kła­dzie stat­ku lub na wierz­chu nad­bu­dów­ki, które służy do oś­wiet­le­nia wnę­trza jed­nost­ki;

 (2.4) pot. świa­teł­ka che­micz­ne w for­mie pa­tycz­ków emi­tu­ją­cych świa­tło po prze­ła­ma­niu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • świet­lik („ro­ba­czek”) świę­to­jań­ski – ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny świet­li­ko­wa­tych
  • świet­li­ki (świet­li­ko­wa­te, ro­bacz­ki świę­to­jań­skie) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu chrzą­szczy
  • świet­li­ki (świet­li­ko­wa­te) – ro­dzi­na ryb z rzędu świet­li­koksz­tałt­nych
  • świet­lik – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny za­ra­zo­wa­tych
  • An­drzej Świet­lik – pol­ski fo­to­gra­fik
  • Kon­rad Świet­lik – ge­ne­rał bry­ga­dy Lu­do­we­go Woj­ska Pol­skie­go
  • Roman Świet­lik – pro­fe­sor nauk fi­zycz­nych
  • Wik­tor Świet­lik – pol­ski dzien­ni­karz pra­so­wy
  • Świet­lik – potok w Kar­ko­no­szach, do­pływ Ka­mień­czy­ka
  • Świet­li­ki – sta­cja ko­le­jo­wa
  • Świet­lik – film z 2005 r.
  • Świet­li­ki – se­rial ani­mo­wa­ny z 1986 r

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cie­płą lip­co­wą noc ob­ser­wo­wa­li­śmy świet­li­ki w gą­szczu.

 (1.2) Pły­wa­ją­ce w głę­bi­nach świet­li­ki cza­sa­mi na­zy­wa­ne są świe­cą­cy­mi sar­de­la­mi.

 (2.1) Napar z liści świet­li­ka jest do­brym le­kar­stwem na zmę­czo­ne oczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛtlʲik, AS: śfʹi ̯etlʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. światło n., światełko n., świetlistość ż., światłość ż., świetlówka ż., świecidełko n.

 czas. świecić, przyświecać, oświetlać, oświetlić, zaświecić

 przym. świetlny, świetlisty, świetlany, świetlikowy, światły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) robaczek świętojański

 (2.1) lud. ptasie oczka

 (2.3) iluminator

 (2.4) światło chemiczne

Wiktionary


świetliki

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych o bia­łych kwia­tach, sto­so­wa­na w lecz­nict­wie przy cho­ro­bach oczu;
2. la­ta­ją­cy owad z rzędu chrzą­szczy pro­wa­dzą­cy nocny tryb życia, ma­ją­cy na stro­nie brzusz­nej na­rzą­dy świetl­ne świe­cą­ce o zmro­ku; ro­ba­czek świę­to­jań­ski;
3. plank­to­no­żer­na, mor­ska ryba z ro­dzi­ny świet­li­ko­wa­tych;
4. małe okno na dachu domu lub ka­ju­cie stat­ku, ma­ją­ce na celu doś­wiet­le­nie po­mie­szczeń świa­tłem dzien­nym


SJP.pl

Świet­li­ki – pol­ska grupa mu­zycz­na za­li­cza­na do nurtu al­ter­na­tyw­ne­go rocka, po­ez­ji śpie­wa­nej i pio­sen­ki li­te­rac­kiej, cold wave.

Wo­ka­li­stą ze­spo­łu jest, po­słu­gu­ją­cy się cha­rak­te­ry­stycz­ną ma­nie­rą me­lo­re­cy­ta­cji, poeta Mar­cin Świet­lic­ki. Pra­wie wszyst­kie tek­sty ze­spo­łu Świet­li­ki są jego au­tor­stwa. Współ­li­de­ra­mi ze­spo­łu są Grze­gorz Dy­duch i Mar­cin Świet­lic­ki.

Wikipedia


świetlikowate

o ce­chach świet­li­ko­wa­tych (1. ro­dzi­na chrzą­szczy;
2. ro­dzi­na ryb)


SJP.pl

Świet­li­ko­wa­te, ro­bacz­ki świę­to­jań­skie (Lam­py­ri­dae) – ro­dzi­na z rzędu chrzą­szczy. Liczy ok. 2000 ga­tun­ków, usy­tu­o­wa­nych w 83 ro­dza­jach. Roz­po­wszech­nio­ne są na całym świe­cie, jed­nak naj­więk­szą róż­no­rod­ność ga­tun­ko­wą osią­ga­ją w re­gio­nie orien­tal­nym i Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej.

Wikipedia


świetlikowaty

o ce­chach świet­li­ko­wa­tych (1. ro­dzi­na chrzą­szczy;
2. ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


świetlikowo

Świet­li­ko­wo – ko­lo­nia ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, w gmi­nie Tczew.

Wikipedia


świetlino

Świet­li­no – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Łę­czy­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

We­dług da­nych na dzień 23 paź­dzier­ni­ka 2019 roku wieś za­miesz­ku­je 260 miesz­kań­ców. Miej­sco­wość zaj­mu­je po­wierzch­nię 6,14 km². Wieś leży na skra­ju Pu­szczy Wierz­chu­ciń­skiej, naj­bli­żej po­ło­żo­nym mia­stem jest Lę­bork (Świet­li­no leży ok. 14 km na pół­noc­ny wschód od niego).

Wikipedia


świetlistoskrzydły

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma skrzy­dła w świet­li­stych bar­wach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjɛtlʲistɔˈskʃɨdwɨ, AS: śfʹi ̯etlʹistoskšydu̯y

Wiktionary


świetlistość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest świet­li­ste

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛˈtlʲistɔɕt͡ɕ, AS: śfʹi ̯etlʹistość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świetlisty

 rzecz. świetlik mrz./mzw.

Wiktionary


świetlistszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: świet­li­sty


SJP.pl


świetlisty

pełen świa­tła lub od­bi­ja­ją­cy świa­tło; bły­szczą­cy, ja­śnie­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. pełen świa­tła; pro­mie­niu­ją­cy świa­tłem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świetlik mzw./mrz., świecidełko n., światło n., światełko n., świetlistość ż.

 przysł. świetliście

 przym. światły, świetlany

Wiktionary


świetliściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: świet­li­ście, świet­li­sto


SJP.pl


świetlność

1. → świetl­ny;
2. w ak­ce­le­ra­to­rach: licz­ba czą­stek w wiąz­ce na jed­nost­kę po­wierzch­ni, na jed­nost­kę czasu


SJP.pl

Świetl­ność – w ak­ce­le­ra­to­rach, licz­ba czą­stek w wiąz­ce na jed­nost­kę po­wierzch­ni, na jed­nost­kę czasu. Wy­ra­ża się w jed­nost­kach ukła­du CGS jako cm−2 s−1, lub b−1 s−1. Dla dwóch re­la­ty­wi­stycz­nych wią­zek prze­ciw­bież­nych świetl­ność wy­ra­ża­na jest wzo­rem:

Wikipedia


świetlny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy świa­tła, zwią­za­ny ze świa­tłem, wy­ko­rzy­stu­ją­cy świa­tło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fauna abi­sa­lu ce­chu­je się za­ni­kiem lub nad­mier­nym roz­wo­jem na­rzą­dów wzro­ku w po­sta­ci or­ga­nów świetl­nych, wyt­wo­rze­niem de­li­kat­nych na­rzą­dów do­ty­ku oraz niez­wy­kły­mi kształ­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛtl̥nɨ, AS: śfʹi ̯etl̦ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oświecenie n., świecidełko n., światełko n., światło n., świetlik m., świetliczek m., świetlica ż., świetlistość ż., świetlaność ż., świeca ż., świeczka ż., świecenie n., zaświecenie n., świetlówka ż., świetlóweczka ż., oświecenie n.

 czas. świecić ndk., zaświecić dk.

 przym. świetlany, oświeceniowy, światły

Wiktionary


świetlówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. elektr. ro­dzaj lampy elek­trycz­nej w kształ­cie rurki, w któ­rej źró­dłem świa­tła jest sub­stan­cja che­micz­na (lu­mi­no­for) po­bu­dza­na pro­mie­nio­wa­niem ul­tra­fio­le­to­wym (w tra­dy­cyj­nych świet­lów­kach wy­ła­dow­czych) albo diody elek­tro­lu­mi­ne­scen­cyj­ne (w no­wo­czes­nych świet­lów­kach LED)

Wiktionary

Świet­lów­ka, lampa flu­o­re­scen­cyj­na – lampa wy­ła­dow­cza, w któ­rej świa­tło emi­to­wa­ne jest przez lu­mi­no­for wzbu­dzo­ny przez pro­mie­nio­wa­nie ul­tra­fio­le­to­we pow­sta­łe wsku­tek wy­ła­do­wa­nia ja­rze­nio­we­go w rurze wy­peł­nio­nej gazem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. wyświetlacz mrz., światło n., świetlik mzw./mrz.

 przym. światły, świetlany

Wiktionary


świetniczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. biała izba w cha­cie

Wiktionary


świetnie

przy­słó­wek

 (1.1) bar­dzo do­brze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Świet­nie pan mówi po an­giel­sku - wtrą­cił Ro­berts i nie­spo­dzie­wa­nie dla Kar­pin­sky'ego pod­su­nął nie­miec­kie­mu ka­pi­ta­no­wi krze­sło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛtʲɲɛ, AS: śfʹi ̯etʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świetność ż., uświetnienie n., uświetnianie n.

 czas. uświetniać ndk., uświetnić dk.

 przym. świetny, prześwietny

 przysł. prześwietnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doskonale, wspaniale, super, znakomicie, cudnie; pot. w dechę, gites, w pytę

Wiktionary


świetniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: świet­nie


SJP.pl


świetniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: świet­ny


SJP.pl


świetność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co świet­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) sama ko­pal­nia w okre­sie świet­no­ści za­trud­nia­ła około 2000 gór­ni­ków: ko­pa­czy — zwa­nych rów­nież stol­ni­ka­mi, no­si­czy — wy­no­szą­cych uro­bek, zaj­mu­ją­cych się końmi — try­ba­rzy, prze­ta­cza­ją­cych bał­wa­ny solne — wa­la­czy…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛtnɔɕt͡ɕ, AS: śfʹi ̯etność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świetny

 przysł. świetnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wspaniałość

Wiktionary


świetny

1. bar­dzo dobry; wy­śmie­ni­ty, wy­bor­ny, wspa­nia­ły, zna­ko­mi­ty;
2. daw­niej: sław­ny, zna­mie­ni­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­mu przy­pi­su­je się same po­zy­tyw­ne cechy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacku, uwa­żam, że masz świet­ny gust jak na fa­ce­ta.

 (1.1) Najś­wiet­niej­szy okres twór­czo­ści Pabla Pi­cas­sa przy­pa­da na drugą po­ło­wę XX wieku.

 (1.1) Czuję, że to bę­dzie świet­ny dzień.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛtnɨ, AS: śfʹi ̯etny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świetność ż., uświetnienie n., uświetnianie n.

 czas. uświetniać ndk., uświetnić dk.

 przym. prześwietny

 przysł. świetnie, prześwietnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wspaniały, znakomity, cudowny, super

Wiktionary


świetłana

imię żeń­skie


SJP.pl


świeść

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. sio­stra żony

 (1.2) stpol. matka żony

 (1.4) stpol. sio­stra męża

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛ̇ɕt͡ɕ, AS: śfʹi ̯ėść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) świostka

Wiktionary


świeża

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim Rosji, ucho­dzi do Za­le­wu Wi­śla­ne­go;

Wiktionary

Świe­ża (ros. Прoхлaднaя, trb. "Pro­chład­na­ja", niem. "Fris­ching") – rzeka w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim (Rosja). Cał­ko­wi­ta dłu­gość ok. 65 km, wpada do Za­le­wu Wi­śla­ne­go w po­bli­żu miej­sco­wo­ści Usza­ko­wo.

Wikipedia


świeżaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od świe­żak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeżak m.

Wiktionary


świeżak

po­tocz­nie:
1. ktoś nowy w ja­kimś śro­do­wi­sku;
2. ktoś po­cząt­ku­ją­cy w ja­kiejś dzie­dzi­nie; no­wi­cjusz;
3. w gwa­rze prze­stęp­czej: osoba, która po raz pier­wszy tra­fi­ła do wię­zie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. więz. nowy wię­zień w celi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛʒak, AS: śfʹi ̯ežak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeżość ż., świeżyzna ż.

:: zdrobn. świeżaczek m.

 przym. świeży

 przysł. świeżo

 czas. świeżyć

Wiktionary


świeżawka

1. po­tocz­nie: coś no­we­go; świe­żyn­ka;
2. slan­go­wo: se­kre­tar­ka biz­nes­me­na


SJP.pl


świeżej

nie­u­ży­wa­ny, czy­sty, ak­tu­al­ny, ożyw­czy, ory­gi­nal­ny


SJP.pl


świeżeńki

zdrob­nie­nie od: świe­ży; świe­żuś­ki, świe­żut­ki, świe­żuch­ny


SJP.pl


świeżo

przy­słó­wek

 (1.1) do­pie­ro co, nie­daw­no

 (1.2) zdro­wo, młodo

 (1.3) czy­sto, schlud­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tym­cza­sem Ptyś czeka na ko­lej­ne świe­żo wy­klu­te pis­klę­ta.

 (1.1) Ale o krwi tej, co się świe­żo lała, / O łzach, któ­re­mi pły­nie Pol­ska cała, / O sła­wie, która je­szcze nie przebrz­mia­ła - / O nich po­my­ślić - nie mie­li­śmy duszy!…

 (1.2) Nasza sze­fo­wa, pani Mag­da­le­na, wciąż wy­glą­da bar­dzo świe­żo, mimo że ma pra­wie 60 lat i jest matką dwój­ki do­ro­słych dzie­ci.

 (1.3) Dla­te­go trze­ba poś­wię­cać jej coraz wię­cej uwagi. Nie tylko po to, by być pię­kną, ale prze­de wszyst­kim, by wy­glą­dać świe­żo i zdro­wo.

 (1.3) Uwiel­bia­my męż­czyzn wy­glą­da­ją­cych świe­żo i czy­sto.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeżak m., świeżość n.

 czas. świeżyć, odświeżać ndk., odświeżyć dk.

 przym. świeżutki, świeży, świeżusieńki, świeżuteńki

Wiktionary


świeżonka

tra­dy­cyj­ny chłop­ski gu­lasz przy­go­to­wy­wa­ny ze świe­żo po­zy­ska­nej wie­przo­wi­ny


SJP.pl


świeżorodek

1. dziec­ko od uro­dze­nia do ukoń­cze­nia pier­wszej doby życia;
2. dziec­ko od uro­dze­nia do ukoń­cze­nia 4 ty­god­ni życia; no­wo­ro­dek


SJP.pl


świeżość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest świe­że

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­szę Pani, te szpa­ra­gi wcale nie były pier­wszej świe­żo­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛʒɔɕt͡ɕ, AS: śfʹi ̯ežość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeżak mos., świeżyzna ż.

 czas. świeżyć, odświeżać ndk., odświeżyć dk.

 przym. świeży

:: zdrobn. świeżutki, świeżusieńki, świeżuteńki

 przysł. świeżo

Wiktionary


świeższy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: świe­ży


SJP.pl


świeżuchny

zdrob­nie­nie od: świe­ży; świe­żut­ki, świe­żeń­ki, świe­żuś­ki


SJP.pl


świeżusieńki

zdrob­nie­nie od: świe­żuś­ki; świe­żu­teń­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: świe­ży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdaje się czło­wie­ko­wi, że świe­żu­sień­ki jest, led­wie co zro­dzo­ny albo led­wie co wskrze­szo­ny…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjɛʒuˈɕɛ̇̃ɲci, AS: śfʹi ̯ežuśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeżość

 przym. świeżuteńki, świeżutki, świeży

 przysł. świeżo, świeżusieńko, świeżuteńko, świeżutko

 czas. świeżyć

Wiktionary


świeżuteńki

zdrob­nie­nie od: świe­żut­ki; świe­żu­sień­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: świe­ży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pie­ka­rze nie­mal do każ­de­go tran­spor­tu pod­wo­zi­li świe­żu­teń­ki chleb.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjɛʒuˈtɛ̃ɲci, AS: śfʹi ̯ežutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeżość

 przym. świeżusieńki, świeżutki, świeży

 przysł. świeżo, świeżusieńko, świeżuteńko, świeżutko

 czas. świeżyć

Wiktionary


świeżutki

zdrob­nie­nie od: świe­ży; świe­żuś­ki, świe­żeń­ki, świe­żuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: świe­ży

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛˈʒutʲci, AS: śfʹi ̯ežutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeżość

 przym. świeżusieńki, świeżuteńki, świeży

 przysł. świeżo, świeżusieńko, świeżuteńko, świeżutko

 czas. świeżyć

Wiktionary


świeżuśki

zdrob­nie­nie od: świe­ży; świe­żut­ki, świe­żeń­ki, świe­żuch­ny


SJP.pl


świeży

nie­u­ży­wa­ny, czy­sty, ak­tu­al­ny, ożyw­czy, ory­gi­nal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) o pro­duk­tach, po­tra­wach: taki, który nie utra­cił wa­lo­rów sma­ko­wych, nie uległ zep­su­ciu

 (1.2) o owo­cach, wa­rzy­wach, mię­sie, ry­bach: su­ro­wy, nie­przet­wo­rzo­ny, nie­kon­ser­wo­wa­ny

 (1.3) o po­wie­trzu, za­pa­chu, smaku itp.: rześ­ki, ożyw­czy, przy­jem­nie chłod­ny, orzeź­wia­ją­cy

 (1.4) o ko­lo­rach: jasny, żywy, in­ten­syw­ny

 (1.5) wy­glą­da­ją­cy młodo i zdro­wo, wy­po­czę­ty

 (1.6) świad­czą­cy o czy­jejś mło­do­ści, zdro­wiu lub do­brym sa­mo­po­czu­ciu

 (1.7) nie­daw­no pow­sta­ły, po­cho­dzą­cy z ostat­niej chwi­li

 (1.8) wno­szą­cy coś no­we­go

 (1.9) spo­rzą­dzo­ny na nowo, po­now­nie zdat­ny do użyt­ku

 (1.10) taki, który nie był je­szcze uży­wa­ny

 (1.11) taki, który trwa od nie­daw­na, nie uległ je­szcze za­pom­nie­niu

 (1.12) bę­dą­cy kimś od nie­daw­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Świe­ży
  • Igna­cy Świe­ży
  • Ra’anan­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To obu­rza­ją­ce, żeby w pie­kar­ni nie było świe­że­go chle­ba!

 (1.2) Zro­bi­my sok po­ma­rań­czo­wy ze świe­żych po­ma­rań­czy.

 (1.3) Ot­wórz okno i wpuść tro­chę świe­że­go po­wie­trza.

 (1.4) Ku­pi­łem fotel w ko­lo­rze świe­żej zie­le­ni.

 (1.5) Wró­ci­ła z ur­lo­pu świe­ża i wy­po­czę­ta.

 (1.6) Wy­ko­ny­wa­nie ćwi­czeń poz­wa­la cie­szyć się spraw­nym cia­łem, świe­żym umy­słem i spo­koj­nym ser­cem.

 (1.7) Obej­rza­łem w te­le­wiz­ji najś­wież­sze wia­do­mo­ści.

 (1.8) Nowy dy­rek­tor rzu­cił cał­kiem świe­że spoj­rze­nie na ten pro­blem.

 (1.9) Wróć­my do domu i zmień­my ubra­nia na świe­że.

 (1.10) Ope­ra­tor za­ło­żył świe­że wier­tło i kon­ty­nu­o­wał pracę.

 (1.11) To zbyt świe­ża stra­ta, aby o niej za­pom­nieć.

 (1.12) Nasz nowy aku­styk jest świe­żym ab­sol­wen­tem Po­li­tech­ni­ki Wroc­ław­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛʒɨ, AS: śfʹi ̯ežy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeżak mos., świeżość ż., świeżenie n., odświeżenie n., odświeżanie n., poodświeżanie n., wyświeżenie n.

 czas. świeżyć ndk., odświeżyć dk., odświeżać ndk., poodświeżać dk., wyświeżyć dk.

 przym. świeżusieńki, świeżuteńki, świeżutki

 przysł. świeżo, świeżusieńko, świeżuteńko, świeżutko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jeszcze ciepły, prosto z garnka, prosto z patelni, prosto z pieca, zdatny do spożycia; reg. śl. świży

 (1.2) reg. śl. świży

 (1.3) chłodny, odświeżający, orzeźwiający, ożywczy, pobudzający, rześki, rzeźwy, stymulacyjny; reg. śl. świży

 (1.4) czysty, intensywny, jaskrawy, jasny, klarowny, oczywisty, ostry, rażący, soczysty, wyrazisty, wyraźny, zdecydowany, żywy; rzucający się w oczy

 (1.5) niezmęczony, odświeżony, wypoczęty, wyspany, zregenerowany, zrelaksowany; jak nowo narodzony, w pełni sił

 (1.6) nieociężały, odprężony, raźny, rześki, rzeźwy, szparki, wypoczęty, wyspany, zrelaksowany, żwawy; kwitnący zdrowiem, pełen energii, pełen ikry, pełen inicjatywy, pełen krzepy, pełen temperamentu, pełen werwy, pełen wigoru, pełen zapału, pełen życia, tryskający zdrowiem

 (1.7) aktualny, bieżący, dzisiejszy, najnowszy, najświeższy, niedawny, obecny, ostatni, świeżutki, teraźniejszy

 (1.8) awangardowy, bezprecedensowy, decydujący, doniosły, dziejowy, epokowy, fundamentalny, historyczny, innowacyjny, nadzwyczajny, niekonwencjonalny, nieschematyczny, niestereotypowy, nieszablonowy, niesztampowy, nietradycyjny, niezwykły, nowatorski, odkrywczy, oryginalny, pionierski, prekursorski, przebojowy, przełomowy, przewrotowy, radykalny, rewolucyjny, śmiały, ważny, węzłowy, wybitny, wyjątkowy, zasadniczy, znaczący, znamienny

Wiktionary


świeżynka

po­tocz­nie: rzecz nowa, świe­żo wpro­wa­dzo­na; no­wość, no­win­ka, in­no­wa­cja


SJP.pl


świeżyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mięso lub przet­wo­ry mięs­ne tuż po uboju

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeżak mos., świeżość ż.

 czas. świeżyć

Wiktionary


świeżyć

pod­czas wy­to­pu niek­tó­rych me­ta­li usu­wać z nich nie­po­żą­da­ne do­miesz­ki po­przez ich ut­le­nia­nie tle­nem at­mos­fe­rycz­nym lub za­war­tym w tlen­kach do­da­wa­nych do wy­ta­pia­nej mie­sza­ni­ny


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) hutn. usu­wać do­miesz­ki me­ta­li w pro­ce­sie wy­to­pu stali, mie­dzi lub oło­wiu

 (1.2) hutn. nat­le­niać su­rów­kę z wy­to­pu w wiel­kim piecu w celu zmniej­sze­nia za­war­to­ści węgla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świeżonka ż., świeżość ż., świeżenie n., świeżak m., świeżyzna ż., odświeżanie n., odświeżenie n.

 czas. odświeżać ndk., odświeżyć dk.

 przym. świeży, nieświeży, świeżutki, świeżusieńki, świeżuteńki

 przysł. świeżo, nieświeżo

Wiktionary


świeżyński

naz­wi­sko


SJP.pl


świganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|świ­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świgać ndk.

Wiktionary


świgać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) reg. pozn. rzu­cać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Latem jak były drzwi ot­war­te w sieni, to prze­waż­nie małe szczu­ny świ­ga­li kla­mo­ta­mi w drzwi Na­roż­nych i nura.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. reg. pozn. śwignąć dk.

 rzecz. świganie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzucać, ciskać, miotać

Wiktionary


świgoń

naz­wi­sko


SJP.pl


świlcza

wieś i gmina wiej­ska w Pol­sce


SJP.pl

Świl­cza – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie rze­szow­skim, w gmi­nie Świl­cza. Ma sta­tus so­łect­wa. Świl­cza bez­poś­red­nio gra­ni­czy z Rze­szo­wem.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Świl­cza oraz pa­ra­fii Wnie­bow­zię­cia NMP, na­le­żą­cej do de­ka­na­tu Rze­szów Za­chód, die­cez­ji rze­szow­skiej.

Wikipedia


świlczański

→ Świl­cza; świ­lec­ki


SJP.pl


świlecki

→ Świl­cza; świl­czań­ski


SJP.pl


świna

cie­śni­na mię­dzy wy­spa­mi Wolin i Uznam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. cie­śni­na Morza Bał­tyc­kie­go;

Wiktionary

Świna (niem. "Swine") – cie­śni­na Morza Bał­tyc­kie­go, mię­dzy wyspą Wolin a wy­spa­mi: Uznam i Kar­si­bór; łączy Zalew Szcze­ciń­ski z Za­to­ką Po­mor­ską. Ma dłu­gość ok. 16 km i sze­ro­kość od 100 do 1000 m. Przy pół­noc­nej czę­ści cie­śni­ny usy­tu­o­wa­ne jest cen­trum mia­sta Świ­no­uj­ście.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad Świną leży mia­sto Świ­no­uj­ście.

 (1.1) Świna łączy Za­to­kę Po­mor­ską z Za­le­wem Szcze­ciń­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲĩna, AS: śfʹĩna

Wiktionary


świnalista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. sport. za­wod­nik, który zwy­cię­żył nie­ucz­ci­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy wie­dzą, że je­dzie na do­pin­gu ten świ­na­li­sta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. fż. świnalistka

Wiktionary


świneczka

zdrob­nie­nie od: świn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: świn­ka

Wiktionary

Świ­necz­ka ("Por­cu­la") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny świń (Su­i­nae) z obrę­bie ro­dzi­ny świ­nio­wa­tych (Su­i­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕfʲĩˈnɛt͡ʃka, AS: śfʹĩnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż., świntuch mos.

 przym. świński

Wiktionary


świni

na­le­żą­cy do świni (np. świni ogon, świ­nie uszy), przy­pi­sy­wa­ny świni (np. świ­nie za­cho­wa­nie) lub w jakiś inny spo­sób zwią­za­ny z tym zwie­rzę­ciem; świń­ski (czę­ściej)


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) daw. na­le­żą­cy do świni

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) daw. zwią­za­ny ze świ­nią, do­ty­czą­cy świni

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) daw. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla świni, ma­ją­cy cechy świni

forma rze­czow­ni­ka.

 (4.1) D., C. i Ms. lp. od: świ­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świniątko n., świnka ż., świnina ż., świniarka ż., świnia ż., świniak mzw., świniarz mos., świnienie n., naświnienie n.

 czas. świnić ndk., naświnić dk.

 przym. świński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świński

 (2.1) świński

 (3.1) świński

Wiktionary


świnia

1. zwie­rze pa­rzy­sto­ko­pyt­ne, wszyst­ko­żer­ne, o wy­dłu­żo­nym pysku, za­koń­czo­nym ryjem i ciele po­kry­tym twar­dą szcze­ci­ną, wy­stę­pu­ją­ce nie­o­mal na całym świe­cie;
2. świ­nia do­mo­wa - zwie­rzę ho­dow­la­ne;
3. po­tocz­ne okre­śle­nie czło­wie­ka za­cho­wu­ją­ce­go się nie­przyz­wo­i­cie, obel­ży­we okre­śle­nie czło­wie­ka po­dłe­go;
4. w te­ni­sie sto­ło­wym: ude­rze­nie piłki o kant stołu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sus scro­fa|subsp=do­me­sti­cus|ref=Sus scro­fa do­me­sti­cus., zwie­rzę ho­dow­la­ne z ro­dzi­ny pa­rzy­sto­ko­pyt­nych;

 (1.2) zool. sa­mi­ca świni (1.1)

 (1.3) zool. każde zwie­rzę z po­drzę­du świ­nioksz­tałt­nych, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Su­i­for­mes|Flo­wer.;

 (1.4) przen. pot. czło­wiek za­cho­wu­ją­cy się nie­przyz­wo­i­cie, nie­kul­tu­ral­nie

 (1.5) pejor. przen. po­gard. o oso­bie nik­czem­nej, po­dłej

 (1.6) pejor. przen. wulg. w po­łą­cze­niu z okre­śle­niem ja­kiejś zbio­ro­wo­ści – ogól­ny epi­tet wy­ra­ża­ją­cy po­gar­dę

 (1.7) karc. jedna z gier kar­cia­nych;

 (1.8) środ. kolej. lo­ko­mo­ty­wa serii EP08

 (1.9) lud. mar­chew

 (1.10) daw. środ. przen. przy­pad­ko­wy ka­ram­bol bi­lar­do­wy

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: świni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • świ­nia – ro­dzaj ssa­ków
  • świ­nia bro­da­ta
  • świ­nia bro­daw­ko­wa­ta
  • świ­nia ce­le­be­ska
  • świ­nia do­mo­wa
  • świ­nia kar­ło­wa­ta
  • świ­nia leśna
  • świ­nia rzecz­na
  • świ­nia wi­saj­ska
  • Świ­nia Góra
  • Świ­nia Noga
  • Świ­nia Skała

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moi dziad­ko­wie na wsi trzy­ma­ją trzy świ­nie i kozę.

 (1.1) Mamy tu oto kawał pie­czo­nej świni i chęt­nie przys­ma­kiem tym po­dzie­li­my się tobą.

 (1.2) Nasza świ­nia Kasia ma osiem pro­siacz­ków.

 (1.3) Pod­czas wi­zy­ty w zoo wi­dzie­li­śmy kilka ga­tun­ków świń.

 (1.4) Jakaś świ­nia wy­wa­li­ła nam pod domem swoje śmie­ci.

 (1.4) Ta świ­nia Kazik cią­gle beka i pier­dzi!

 (1.4) Pi­ja­ni­ca je­steś i świ­nia za­po­wie­trzo­na!

 (1.5) Trze­ba być skoń­czo­ną świ­nią, żeby oszu­ki­wać dzie­ci w skle­pie.

 (1.5) Ty je­steś naj­mą­drzej­szy w całej gmi­nie. Wójt to świ­nia…

 (1.6) Je­steś głu­pia, bur­żuj­ska świ­nia! Otu­ma­ni­li was ka­pi­ta­li­ści i księ­ża swoją fa­szy­stow­ską pro­pa­gan­dą i zro­bi­li z was dzi­ku­sów.

 (1.7) Z nudów za­gra­li­śmy w świ­nię pięć par­tii.

 (2.1) U rzeź­ni­ka na wy­sta­wie wisi świ­nia pół­tu­sza i szyn­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲĩɲa, AS: śfʹĩńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świniarz m., świniarka ż., świniarek m., świniarczyk m., świństwo n., świństewko n., świntuch m., świntucha ż., świntuszek m., świntuszka ż., świntuszenie n., świniarnia ż., świniarstwo n., świniowate nmos., świniarnik m., świnnik m., świniec m., świnina ż., świniowina ż., świńszczyzna ż., świniak m., świniowate nmos., Świniary nmos., Świniarsko n., Świnia ż., świnienie n., świnianie n., uświnienie n., poświntuszenie n., naświnienie n., uświnienie n., ześwinie n., wyświnienie n., oświnienie n., świńskość ż.

:: zdrobn. świnka ż., świneczka ż., świniaczek m., świniątko n.

:: zgrub. świniocha ż., świniucha ż.

 czas. świnić ndk., świniać ndk., uświnić dk., świntuszyć ndk., poświntuszyć dk., naświnić dk., uświnić się dk., ześwinić dk., wyświnić dk., oświnić dk.

 przym. świński, świni, świniowaty, świniarski, świniowaty, świniożerny

 przysł. świniowato, świńsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świniak; białystok|kaban.

 (1.2) maciora, maciorka, locha

 (1.4) świntuch, prosię, cham, prostak

 (1.7) świnie

 (1.8) ósemka

Wiktionary


świniaczek

zdrob­nie­nie od: świ­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: świ­niak

 (1.2) mały świ­niak

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ko­bie­ta wio­zła przed sobą na ro­we­rze świ­niacz­ka, trzy­ma­jąc go w ko­szy­ku na kie­row­ni­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świnia ż., świniak mzw.

 czas. świnić ndk.

Wiktionary


świniak

po­tocz­nie: młoda świ­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. świ­nia

 (1.2) sa­miec świni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ods­prze­dał­by pan dwa świ­nia­ki, do­brze za­pła­cę.

 (1.2) Czy to świ­niak, czy świ­nia?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świniątko n., świnka ż., świniaczek mzw., świnia ż.

 czas. naświnić, uświnić

 przym. świni, świński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński żrocz

Wiktionary


świniarczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. pot. po­moc­nik świ­nia­rza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I tak w miej­scu, które wska­zał świ­niar­czyk, po­sta­ło jedno z naj­więk­szych w Eu­ro­pie opactw be­ne­dyk­tyń­skich.

 (1.1) Za­pra­sza­my do ba­śnio­we­go świa­ta peł­ne­go opo­wie­ści o dziel­nych ry­ce­rzach, dum­nych kró­lew­nach, spryt­nych chło­pach, pa­ste­rzach i świ­niar­czy­kach, które przy­bli­żą nam kul­tu­rę i hi­sto­rię Wę­gier.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świnia ż., świniarek mos., świniarz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świniarek

Wiktionary


świniareczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. zdrobn. od: świ­nia­rek

 (1.2) pieszcz. świ­nia­rek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż., świniarek mos.

Wiktionary


świniarek

daw­niej: chło­piec pa­są­cy świ­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. pot. pa­stu­szek pa­sa­ją­cy świ­nie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. plu­ral|świ­niar­ka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chłop za­pła­cił świ­niar­ko­wi za dwa ty­god­nie pa­sa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świniareczek mos., świniarczyk mos., świnia ż., świniarz mos.

Wiktionary


świniarka

daw­niej: chło­piec pa­są­cy świ­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ko­bie­ta wy­pa­sa­ją­ca świ­nie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: świ­nia­rek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świ­niar­ka – rasa owiec
  • Świ­niar­ka – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim
  • Świ­niar­ka – szczyt w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim
  • Świ­niar­ka – przy­sió­łek wsi Za­wo­ja

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. świnia ż.

:: fm. świniarz mos.

 czas. świnić ndk., naświnić dk.

 przym. świński, świni

 przysł. świńsko

Wiktionary


świniarnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. bu­dy­nek do prze­my­sło­wej ho­dow­li świń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­spek­tor na­ka­zał zam­knię­cie świ­niar­ni i wy­bi­cie wszyst­kich świń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świnka ż., świnia ż., świniarka ż., świniarz mos.

 przym. świński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlewnia

Wiktionary


świniarski

naz­wi­sko


SJP.pl

Świ­niar­ski (forma żeń­ska: Świ­niar­ska; licz­ba mnoga: Świ­niar­scy) – pol­skie naz­wi­sko ut­wo­rzo­ne su­fik­sem -ski od nazwy miej­sco­wej "Świ­nia­ry", daw­niej też "Świ­na­ry".

Wikipedia


świniarsko

Świ­niar­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Cheł­miec. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.

2 lu­te­go 1977 część Świ­niar­ska (7 ha) włą­czo­no do No­we­go Sącza. Do końca 2009 czę­ścią Świ­niar­ska była Mała Wieś, obec­nie osob­na miej­sco­wość.

Wikipedia


świniarz

pa­stuch świń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pa­sterz lub ho­dow­ca świń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łem, jak go świ­niarz pro­wa­dził przez drogę, / Lecz co zacz i skąd rodem, po­wie­dzieć nie mogę.

 (1.1) Je­stem świ­nia­rzem w go­spo­dar­stwie mo­je­go wujka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż.

:: fż. świniarka ż.

 czas. uświnić, naświnić, świnić ndk., świniać ndk.

 przym. świński, świni

 przysł. świńsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świniopas

Wiktionary


świnica

szczyt w Ta­trach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. góra w Ta­trach;

Wiktionary

Świ­ni­ca (słow. "Svi­ni­ca", węg. "Svi­ni­ca", niem. "Se­e­alm­spit­ze") – zwor­ni­ko­wy szczyt w Ta­trach Wy­so­kich o dwóch wierz­choł­kach, róż­nią­cych się wy­so­ko­ścią o 11 me­trów. Ma­ją­ca kształt sze­ro­kiej pi­ra­mi­dy skal­nej Świ­ni­ca jest pier­wszym od za­cho­du wy­bit­nym szczy­tem w grani głów­nej Tatr Wy­so­kich (jej mi­ni­mal­na de­ni­we­la­cja względ­na wy­no­si 356 me­trów) i do­brym punk­tem wi­do­ko­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas zej­ścia ze Świ­ni­cy zgi­nął tra­gicz­nie Józef Sza­niaw­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świnicki

Wiktionary


świnice

1. wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie raw­skim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ży­rar­dow­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świ­ni­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. raw­skim, w gmi­nie Rawa Ma­zo­wiec­ka
  • Świ­ni­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ży­rar­dow­skim, w gmi­nie Mszczo­nów

Wikipedia


świnicki

przy­miot­nik od: Świ­ni­ce Warc­kie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Świ­ni­cy, zwią­za­ny ze Świ­ni­cą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez Świ­nic­ką Szczer­bi­nę Wyż­nią prze­bie­ga szlak tu­ry­stycz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świnica ż.

Wiktionary


świnie

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Su­i­nae|J.E. Gray|ref=tak., po­dro­dzi­na ssa­ków pa­rzy­sto­ko­pyt­nych z ro­dzi­ny świ­nio­wa­tych;

 (1.2) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Suini|J.E. Gray|ref=tak., ple­mię ssa­ków pa­rzy­sto­ko­pyt­nych z ro­dzi­ny świ­nio­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cych w Eu­raz­ji;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: świ­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • świ­nie – niek­tó­re ga­tun­ki zwie­rząt z rzędu świ­nio­wa­tych
  • Świ­nie – gra kar­cia­na
  • Świ­nie – album ze­spo­łu Mo­raw­ski Wa­glew­ski No­wic­ki Hoł­dys wy­da­ny w 1985 roku
  • świ­nie – ple­mię ssa­ków z po­dro­dzi­ny świń (Su­i­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny świ­nio­wa­tych
  • Świ­nie – po­dro­dzi­na ssa­ków z ro­dzi­ny świ­nio­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Guźce na­le­żą do świń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż.

Wiktionary


świnieński

→ Świn­na


SJP.pl

Patrz:

Świnna

świnina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. kulin. mięso ze świni

 (1.2) kulin. spoż. po­tra­wa ze świ­ni­ny (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W domu Maj­ta­ko­wa nigdy nie po­da­ła­by świ­ni­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż., świntuch mos., świństwo n.

 czas. świnić ndk., naświnić dk.

 przym. świni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wieprzowina

Wiktionary


świniobicie

za­bi­ja­nie świń dla mięsa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. ubój świń

Wiktionary

Świ­nio­bi­cie – pro­ces zwią­za­ny z za­bi­ciem świni i przy­go­to­wa­niem mięsa z uboju w wa­run­kach do­mo­wych. Świ­nio­bi­cie od­by­wa­ło się 1–3 razy w roku, w pra­wie każ­dym go­spo­dar­stwie, w któ­rym ho­do­wa­no świ­nie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲĩɲɔˈbʲit͡ɕɛ, AS: śfʹĩńobʹiće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świniobójca mos.

Wiktionary


świniobójca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. rzeź­nik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż., świniobicie n.

Wiktionary


świniodzik

krzy­żów­ka świni i dzika


SJP.pl

Świ­nio­dzik – mie­sza­niec świni do­mo­wej i dzika. Prze­waż­nie ko­ja­rzo­ne są odyń­ce (samce dzika) z ma­cio­ra­mi (sa­mi­ca­mi świni do­mo­wej).

Świ­nio­dzi­ki są z wy­glą­du po­dob­ne do dzi­ków, ale dużo spo­koj­niej­sze i mniej płoch­li­we od nich.

Krzy­żo­wa­nie świni do­mo­wej i dzika poz­wa­la uzy­skać dość duże mioty. Zu­ży­cie paszy u świ­no­dzi­ków jest więk­sze niż u świni do­mo­wej. Świ­nio­dzi­ki są ży­wot­ne i bar­dziej od­por­ne na złe czyn­ni­ki śro­do­wi­ska.

Wikipedia


świniokształtne

po­drząd ssa­ków pa­rzy­sto­ko­pyt­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Suina|Gray|ref=tak., po­drząd ssa­ków z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych;

Wiktionary

Świ­nioksz­tałt­ne (Suina) – po­drząd ssa­ków z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych (Atrio­dac­ty­la).

Tra­dy­cyj­nie do świ­nioksz­tałt­nych za­li­cza­no wszyst­ko­żer­ne pa­rzy­sto­ko­pyt­ne nie­prze­żu­wa­ją­ce (nazwa "nie­prze­żu­wa­ją­ce" była rów­nież uz­na­wa­na za sy­no­nim tej grupy), co wiąże się z ta­ki­mi ce­cha­mi ana­to­micz­ny­mi, jak jed­no­ko­mo­ro­wy żo­łą­dek czy guz­ko­wa­te zęby trzo­no­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Świ­nio­wa­te, pe­ka­rio­wa­te i hi­po­po­ta­mo­wa­te za­li­cza­ne są do świ­nioksz­tałt­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świniokształtny

Wiktionary


świniokształtny

o ce­chach świ­nioksz­tałt­nych (po­drząd ssa­ków pa­rzy­sto­ko­pyt­nych)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy świ­nię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mar­le­na wi­dzia­ła w piw­ni­cy świ­nioksz­tałt­ne­go pot­wo­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świniokształtne lm nm.

Wiktionary


świnionogi

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy od­nó­ża po­dob­ne do świń­skich

Wiktionary


świnionos

świ­nio­nos ma­lut­ki - najm­niej­szy nie­to­perz świa­ta, jeden z najm­niej­szych ssa­ków; ryj­ko­nos ma­lut­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cra­se­o­nyc­te­ris thon­glon­gy­ai|J. Ed­wards Hill|ref=tak., ga­tu­nek nie­to­pe­rza wy­stę­pu­ją­cy w Taj­lan­dii i Bir­mie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ciągu dnia świ­nio­no­sy kryją się w ja­ski­niach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ryjkonos

Wiktionary


świniopas

po­gard­li­wie: ten, kto pasie świ­nie; świ­no­pas (daw­niej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który pasie świ­nie

Wiktionary

Świ­nio­pas, także Ksią­żę świ­nia­rek, Ksią­żę pa­stusz­kiem ( Svi­ne­dren­gen) – baśń li­te­rac­ka au­tor­stwa Hansa Chri­stia­na An­der­se­na, wy­da­na po raz pier­wszy w 1841 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój dzia­dek czę­sto pow­ta­rzał, że jak się nie będę uczył, to zo­sta­nę świ­nio­pa­sem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲĩˈɲɔpas, AS: śfʹĩńopas

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świniarz

Wiktionary


świniopaska

→ świ­nio­pas; świ­niar­ka, pa­stusz­ka


SJP.pl


świniopodobny

przy­po­mi­na­ją­cy świ­nię


SJP.pl


świniowate

ro­dzi­na obej­mu­ją­ca osiem ga­tun­ków ssa­ków wszyst­ko­żer­nych, o dużej gło­wie za­koń­czo­nej wy­cią­gnię­tym i ruch­li­wym ryjem z okrą­głą nogą, tj. chrząst­ko­wym two­rem na końcu ryja; za­miesz­ku­ją całą kulę ziem­ską (z wy­jąt­kiem Au­stra­lii, An­tark­ty­dy i czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Su­i­dae|Gray|ref=tak., ro­dzi­na lą­do­wych ssa­ków pa­rzy­sto­ko­pyt­nych o ma­syw­nej bu­do­wie, wy­dłu­żo­nej gło­wie i krót­kiej szyi;

Wiktionary

Świ­nio­wa­te (Su­i­dae) – ro­dzi­na du­żych, lą­do­wych ssa­ków ko­pyt­nych z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych (Ar­tio­dac­ty­la).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więk­szość dzi­kich ga­tun­ków świ­nio­wa­tych sta­no­wi zwie­rzy­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świniowatość ż., świntuch mos., świnia ż.

 przym. świniowaty, świński

 przysł. świniowato

Wiktionary


świniowato

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) podle

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż., świniowate lm nm., świniowatość ż.

 przym. świniowaty

Wiktionary


świniowatość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto po­stę­pu­je nie­przyz­wo­i­cie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż., świniowate lm nm.

 przym. świniowaty

 przysł. świniowato

Wiktionary


świniowaty

1. po­tocz­nie: nie­przyz­wo­i­ty, nie­mo­ral­ny;
2. o ce­chach świ­nio­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy świ­nię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świniowatość ż., świnia ż., świniowate lm nm.

 czas. świnić ndk.

 przysł. świniowato

 przym. świński

Wiktionary


świniożerny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) neol. taki, który je świ­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wia­do­mo rów­nież, że Po­la­cy to naród mię­so­żer­ny, a wy­ra­ża­jąc się do­kład­niej: świ­nio­żer­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż.

Wiktionary


świniów

Świ­niów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Szy­dło­wiec. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Mi­ko­ła­ja w Wy­so­kiej.

Wikipedia


świniątko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: świ­nia

 (1.2) młoda świ­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dziew­czyn­ka trzy­ma­ła w ko­szy­ku świ­niąt­ko, które za­czę­ło chrum­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż., świniak mzw., świnka ż.

 przym. świni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świnka

Wiktionary


świnić

po­spo­li­te:
1. bru­dzić, pa­sku­dzić;
2. świ­nić się - bru­dzić się;
3. świ­nić lub świ­nić się - robić, mówić świń­stwa


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. naś­wi­nić)

 (1.1) pot. bru­dzić, za­nie­czy­szczać

 (1.2) pot. mówić świń­stwa

 (1.3) pot. robić świń­skie rze­czy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny świ­nić się (dk. brak)

 (2.1) pot. bru­dzić się

 (2.2) pot. po­stę­po­wać nie­mo­ral­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­stań świ­nić, kto to bę­dzie sprzą­tał?!

 (1.2) Prze­stań świ­nić, dzie­ci słu­cha­ją!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnina ż., świniarka ż., świniaczek mzw., świniarz mos., naświnienie n., świnia ż., świntuch mos.

 czas. uświnić, naświnić dk.

 przym. świński, świni, świniowaty

Wiktionary


świnka

1. cho­ro­ba dzie­cię­ca;
2. skar­bon­ka;
3. ro­syj­ska mo­ne­ta o no­mi­na­le 5 rubli;
4. ryba stad­na z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych; po­du­sta;
5. mała świ­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: świ­nia

 (1.2) młoda świ­nia

 (1.3) mała świ­nia

 (1.4) med. jedna z cho­rób za­kaź­nych, nag­min­ne za­pa­le­nie przy­usz­nic

 (1.5) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chon­dro­sto­ma nasus|ref=tak., ryba rzecz­na z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych;

 (1.6) pro­sta gra w karty

 (1.7) hist. pot. dawna, złota car­ska mo­ne­ta pię­cio­ru­blo­wa

 (1.8) pot. skar­bon­ka w kształ­cie świn­ki (1.1)

 (1.9) mała kulka w pe­tan­ce;

 (1.10) zob. świn­ka mor­ska.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • świn­ka – cho­ro­ba wi­ru­so­wa
  • świn­ka – mała kulka, sta­no­wią­ca cel dla rzu­ca­nych bul
  • świn­ka – po­pu­lar­ne okre­śle­nie zło­tej mo­ne­ty pię­cio­ru­blo­wej (waga 4,30 g złoto próby 900 (0,1489oz)) bitej w la­tach 1897–1911.
  • świn­ka – ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby kar­pioksz­tałt­nej
  • świn­ka – żar­go­no­wa nazwa lo­ko­mo­ty­wy EP08.
  • świn­ka mor­ska – ga­tu­nek udo­mo­wio­ne­go gry­zo­nia z ro­dzi­ny ka­wio­wa­tych
  • Jakub Świn­ka – ar­cy­bi­skup gnieź­nień­ski.
  • Jerzy Świn­ka – ka­no­nik, oj­ciec du­chow­ny wyż­sze­go se­mi­na­rium du­chow­ne­go w Pel­pli­nie.
  • Adam Świn­ka z Zie­lo­nej – poeta pol­sko-ła­ciń­ski, ka­no­nik ka­te­dral­ny, se­kre­tarz kró­lew­ski.
  • Świn­ka – rzeka, do­pływ Wie­prza z uj­ściem w Łęcz­nej.
  • Świn­ka – rzeka, do­pływ Wie­prza z uj­ściem nie­o­po­dal So­bie­szy­na
  • Świn­ka – skała na Górze Zbo­rów w Pod­le­si­cach na Wy­ży­nie Czę­sto­chow­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znika cuch­ną­ca obór­ka dla każ­dej cho­rej na gruź­li­cę kro­wi­ny i znika dwa­kroć bar­dziej cuch­ną­cy chle­wik dla brud­nej świn­ki, ma­ją­cej na sobie i w sobie mi­lio­ny za­raz­ków cho­ro­bot­wór­czych.

 (1.4) W dzie­ciń­stwie za­ra­zi­łem się świn­ką w przedsz­ko­lu.

 (1.5) Tarło świn­ki trwa od kwiet­nia do maja.

 (1.7) Mój dzia­dek wszyst­kie oszczęd­no­ści lo­ko­wał w świn­kach cho­wa­nych na czar­ną go­dzi­nę.

 (1.8) Mam już pełną świn­kę – jutro kupię sobie piłkę.

 (1.9) W na­stęp­nej roz­gryw­ce rzucę świn­kę bli­żej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲĩnka, AS: śfʹĩnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świnka mrz., świniątko n., świnia ż., świniak mzw., świniarnia ż., świntuch mos., świntuszek mos., świntuszenie n.

 przym. świni, świński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świneczka

 (1.2) warchlak, prosiak, prosię, prosiaczek

 (1.7) złota pięciorublówka

 (1.8) świnka-skarbonka

Wiktionary


świnka-skarbonka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skar­bon­ka w kształ­cie świn­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zło­dziej ukradł świn­kę-skar­bon­kę. Wła­mał się przez okno i uciekł z oszczęd­no­ścia­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲĩnka‿skarˈbɔ̃nka, AS: śfʹĩnka‿skarbõnka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świnka

Wiktionary


świnkowy

→ świn­ka


SJP.pl

Patrz:

świnka

świnna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świn­na – część wsi Ostrów w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Opocz­no
  • Świn­na – część wsi Go­rzów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. oś­wię­cim­skim, w gmi­nie Cheł­mek
  • Świn­na – wieś w woj. ślą­skim, w pow. ży­wiec­kim, w gmi­nie Świn­na
  • Świn­na – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. słu­pec­kim, w gmi­nie Ostro­wi­te
  • Świn­na – gmina wiej­ska
  • Świn­na – dawna gro­ma­da w pow. ży­wiec­kim
  • Świn­na – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie lel­czyc­kim
  • Świn­na Góra
  • Świn­na Po­rę­ba

Wikipedia


świnnianin

miesz­ka­niec Świn­nej (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


świnnianka

miesz­kan­ka Świn­nej (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


świnopas

daw­niej, po­gard­li­wie: ten, kto pasie świ­nie; świ­nio­pas


SJP.pl


świnoujski

→ Świ­no­uj­ście


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Świ­no­uj­ścia, zwią­za­ny ze Świ­no­uj­ściem

Wiktionary

Patrz:

Świnoujście

Przykłady

 (1.1) Latem 1996 r., na świ­no­uj­skiej FAMIE ka­ba­ret do­stał na­gro­dę II Pro­gra­mu Te­le­wiz­ji Pol­skiej, uro­czy­ście wrę­czo­ną przez Ninę Te­ren­tiew.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲĩnɔˈwujsʲci, AS: śfʹĩnou̯ui ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świnoujście n., świnoujścianin mos., świnoujścianka ż.

Wiktionary


świnoujścianin

miesz­ka­niec Świ­no­uj­ścia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Świ­no­uj­ścia

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca ze Świ­no­uj­ścia, uro­dzo­na w Świ­no­uj­ściu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲĩnɔwujɕˈt͡ɕä̃ɲĩn, AS: śfʹĩnou̯ui ̯śćä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świnoujście n.

:: fż. świnoujścianka ż.

 przym. świnoujski

Wiktionary


świnoujścianka

miesz­kan­ka Świ­no­uj­ścia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Świ­no­uj­ścia

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca ze Świ­no­uj­ścia, uro­dzo­na w Świ­no­uj­ściu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲĩnɔwujɕˈt͡ɕãnka, AS: śfʹĩnou̯ui ̯śćãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świnoujście n.

:: fm. świnoujścianin mos.

 przym. świnoujski

Wiktionary


świnoujście

mia­sto w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, nad Mo­rzem Bał­tyc­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto por­to­we w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;

Wiktionary

}|-

Świ­no­uj­ście ( Swinemünde) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu, uz­dro­wi­sko w pół­noc­no-za­chod­nim krań­cu Pol­ski, naj­da­lej wy­su­nię­te na pół­noc­ny za­chód mia­sto w kraju, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim z por­tem mor­skim i ką­pie­li­skiem, po­ło­żo­ne nad cie­śni­ną Świną oraz nad Mo­rzem Bał­tyc­kim, je­dy­ne w Pol­sce mia­sto po­ło­żo­ne na 3 du­żych wy­spach: Uznam, Wolin, Kar­si­bór oraz na kil­ku­dzie­się­ciu (łącz­nie 44) wy­spach i wy­sep­kach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Świ­no­uj­ście leży na wy­spach Uznam i Wolin.

 (1.1) W Świ­no­uj­ściu znaj­du­je się uj­ście cie­śni­ny Świna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲĩnɔˈwujɕt͡ɕɛ, AS: śfʹĩnou̯ui ̯śće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnoujścianin mos., świnoujścianka ż.

 przym. świnoujski

Wiktionary


świntuch

świń­tuch; po­tocz­nie:
1. czło­wiek po­stę­pu­ją­cy nie­przyz­wo­i­cie;
2. czło­wiek nied­ba­ją­cy o czy­stość i po­rzą­dek; bru­das, flej­tuch, fleja, niech­luj


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. żart. ktoś za­cho­wu­ją­cy się nie­przyz­wo­i­cie

 (1.2) pot. osoba, która bru­dzi, nie za­cho­wu­je po­rząd­ku

Wiktionary

Świn­tuch (oryg. Porky’s) – film z 1982 roku, w re­ży­se­rii Boba Clar­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten świn­tuch znowu glę­dzi o swoim krót­kim faj­fu­sie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż., świniaczek m., świniarz m., świniarka ż., świniarek m., świniarczyk m., świństwo n., świństewko n., świntuszenie n., świniarnia ż., świniarstwo n., świniowate nmos., świniarnik m., świnnik m., świniec m., świnina ż., świniowina ż., świńszczyzna ż., świniak m., świniowate nmos., Świniary nmos., Świniarsko n., Świnia ż., świnka ż., świneczka ż., świniocha ż., świniucha ż., świnienie n., świnianie n., uświnienie n., poświntuszenie n., naświnienie n., uświnienie n., ześwinie n., wyświnienie n., oświnienie n., świńskość ż.

:: zdrobn. świntuszek m.

:: fż. świntucha ż., świntuszka ż.

 czas. świnić ndk., świniać ndk., uświnić dk., świntuszyć ndk., poświntuszyć dk., naświnić dk., uświnić dk., ześwinić dk., wyświnić dk., oświnić dk.

 przym. świński, świni, świniowaty, świniarski, świniowaty

 przysł. świńsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. świntuszek; książk. bezwstydnik; przest. rozpustnik, wszetecznik, zbereźnik

 (1.2) pot. prosię, brudas, fleja, flejtuch, smoluch, wycierus; posp. świnia

Wiktionary


świntucha

po­tocz­nie:
1. ko­bie­ta po­stę­pu­ją­ca nie­przyz­wo­i­cie;
2. ko­bie­ta nied­ba­ją­ca o czy­stość i po­rzą­dek; flej­tu­cha, fleja, bru­da­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­cho­wu­ją­ca się nie­przyz­wo­i­cie

 (1.2) niech­luj­na, brud­na ko­bie­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Babki są gor­szy­mi świn­tu­cha­mi niż fa­ce­ci, sły­sza­łeś o czym one ga­da­ją w po­ko­ju na­u­czy­ciel­skim?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż.

:: fm. świntuch mos.

Wiktionary


świntuszek

zdrob­nie­nie od: świn­tuch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: świn­tuch

 (1.2) pot. iron. osoba która bru­dzi

 (1.3) pot. iron. osoba opo­wia­da­ją­ca lub ro­bią­ca rze­czy zbe­reź­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­steś mały świn­tu­szek, dzie­ci zna­la­zły twoje świer­szczy­ki w ga­ra­żu!

 (1.2) Paweł jest świn­tusz­kiem, który nie po­tra­fi wsta­wić kubka do zmy­war­ki.

 (1.3) W sieci roi się od naj­róż­niej­szych świn­tusz­ków in­ter­ne­to­wych za­mie­szcza­ją­cych porno-posty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świntucha ż., świntuszenie n.

:: fż. świntuszka ż.

 przym. świński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) brudas, flejtuch

 (1.3) rozpustnik, zbereźnik

Wiktionary


świntuszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mó­wie­nie lub ro­bie­nie nie­przyz­wo­i­tych rze­czy

Wiktionary

Świn­tu­sze­nie – de­biu­tanc­ki album stu­dyj­ny pol­skie­go ra­pe­ra Ty­mo­na wy­da­ny pod pse­u­do­ni­mem Świn­tuch w 2001 roku na­kła­dem ofi­cy­ny T1-Teraz, na­gra­ny we współ­pra­cy z pro­du­cen­tem Ma­gie­rą. Wy­daw­nict­wo w kon­wen­cji dirty rapu, wzbu­dzi­ło sze­reg kon­tro­wer­sji za spra­wą hu­mo­ry­stycz­nych, por­no­gra­ficz­nych tek­stów. Pro­mo­wa­ne było sin­glem „On jest za duży”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­niec z tym świn­tu­sze­niem, nig­dzie wie­czo­rem nie pój­dziesz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świństwo n., świntuszka ż., świntuszek mos., świntuch mos., świnka ż., świnia ż.

 czas. świntuszyć ndk.

 przym. świński

Wiktionary


świntuszka

zdrob­nie­nie od: świn­tu­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: świn­tu­cha

 (1.2) pot. iron. ko­bie­ta która bru­dzi

 (1.3) pot. iron. ko­bie­ta opo­wia­da­ją­ca lub ro­bią­ca rze­czy zbe­reź­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świntucha ż., świntuszenie n.

:: fm. świntuszek mos.

 przym. świński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) flejtucha

 (1.3) rozpustnica, zbereźnica

Wiktionary


świntuszyć

świń­tu­szyć;
1. mówić lub robić rze­czy niez­god­ne z obo­wią­zu­ją­cy­mi nor­ma­mi oby­cza­jo­wy­mi;
2. po­tocz­nie: bru­dzić, śmie­cić; flej­tu­szyć, syfić, świ­nić


SJP.pl


świokier

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. świe­kier.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] tak daw­niej jak i dzi­siaj u ludu, który tej nazwy w wielu stro­nach używa, świe­kier, świo­kier, świe­kra, świo­kra, świe­kru­cha oz­na­cza tylko ro­dzi­ców męża, a teść i te­ścia – ro­dzi­ców żony.

Wiktionary


świostka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. młod­sza sio­stra żony

 (1.2) stpol. sio­stra żony

 (1.3) stpol. matka żony

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɔstka, AS: śfʹi ̯ostka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2-3) świeść

Wiktionary


świot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. świat

Wiktionary


świr

po­tocz­nie:
1. wa­riact­wo, obłęd, mania;
2. wa­riat, dzi­wak, po­strze­le­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba chora umy­sło­wo

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świr – osied­le typu miej­skie­go na Bia­ło­ru­si w ob­wo­dzie miń­skim
  • Świr – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1939 roku na ob­sza­rze Ziemi Wi­leń­skiej/woj. wi­leń­skie­go (obec­nie na Bia­ło­ru­si)
  • Świr – je­zio­ro na Bia­ło­ru­si
  • Świr – rzeka w Rosji
  • Świr – sin­gel ze­spo­łu Grupa Ope­ra­cyj­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕfʲir, AS: śfʹir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świrk m., świrowanie n., ześwirowanie n., świrus m., świruska ż.

:: zdrobn. świrek m.

 czas. świrować ndk., ześwirować dk.

 przym. świrnięty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wariat, krejzol, lwów|świrek, świrk.

Wiktionary


świrek

zdrob­nie­nie od: świr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrob­nie­nie od|świr.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Ja­god­ne. świerk

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. świr mos.

Wiktionary


świren

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny bar­ra­ku­do­wa­tych; bar­ra­ku­da eu­ro­pej­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. od­dziel­ny spich­lerz lub ma­ga­zyn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod świr­nem zaś świe­ci­ła biała su­knia, a obok niej wys­mu­kły mło­dzie­niec z cicha prze­ma­wiał.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. świreń, świron, świeronek, świernia, świronek

Wiktionary


świrena

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny bar­ra­ku­do­wa­tych; bar­ra­ku­da eu­ro­pej­ska


SJP.pl


świreń

daw­niej, dziś gwa­ro­wo: spichrz, lamus, ma­ga­zyn; świ­ren, świ­ron, swi­ron


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. od­dziel­ny spich­lerz lub ma­ga­zyn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. świren, świron, świeronek, świernia, świronek

Wiktionary


świrk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Lwów. ekspr. osoba chora umy­sło­wo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) gw-pl|Rop­czy­ce. świerszcz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) stpol., także. gw-pl|Ku­ja­wy za­chod­nie,Śląsk Cie­szyń­ski. świerk

 (3.2) gw-pl|Przas­nysz. śpiew ptaka le­śne­go

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: czas. świrkować

:: przym. świrkowaty

Wiktionary


świrnięty

stu­knię­ty, szajb­nię­ty, szur­nię­ty, świ­ro­wa­ty; po­tocz­nie:
1. chory umy­sło­wo;
2. za­cho­wu­ją­cy się dzi­wacz­nie, jak chory umy­sło­wo; kop­nię­ty, wal­nię­ty


SJP.pl


świron

daw­niej, dziś gwa­ro­wo: spichrz, lamus, ma­ga­zyn; świ­ren, świ­reń, swi­ron


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. od­dziel­ny spich­lerz lub ma­ga­zyn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z ogro­du na dzie­dzi­niec wbie­gła para koni cią­gnąc za sobą pług w ten spo­sób, że łatwo mógł za­cze­pić o płot albo świ­ron i zep­su­ciu ulec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świronek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. świeronek, świreń, świernia, świronek

Wiktionary


świronek

daw­niej, dziś gwa­ro­wo: mały spich­lerz, ma­ga­zyn; świe­ro­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. nie­wiel­ki par­te­ro­wy spich­lerz

 (1.2) daw. bocz­ne po­mie­szcze­nie, ma­ga­zy­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sę­dzia sta­rał się widać żeby nic daw­ne­go oby­cza­ju w za­bu­do­wa­niach gwoli nowej mo­dzie nie zmie­nić: na środ­ku dzie­dziń­ca sta­roś­wiec­ki je­szcze kró­lu­je pią­tro­wy ser­nik, na prawo lamus, z ga­ler­ją na słu­pach rzeź­bio­nych opar­tą, dalej świ­ro­nek nasz li­tew­ski, a tuż i sto­do­ły, odry­ny, klu­nie, szop­ki.

 (1.2) Zaraz też ko­ło­wro­tek swój ze świ­ron­ka przy­nio­sła, w świet­li­cy u dłu­gie­go pieca go umie­ści­ła, garść lnu przyt­wier­dzi­ła do osady i, na stoł­ku usiadł­szy, pal­ca­mi w wo­dzie umo­czo­ne­mi cie­niut­kę nitkę wys­nu­wać, a stopą o po­no­że ryt­micz­nie ude­rzać za­czę­ła.

 (1.2) Wstał, po­szedł do świ­ron­ka, ubrał się odś­więt­nie i po­wró­cił do Mag­dzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świron mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. świron, świeronek, świreń, świernia

Wiktionary


świrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|świ­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świr m.

 czas. świrować ndk.

Wiktionary


świrowaty

stu­knię­ty, szajb­nię­ty, szur­nię­ty, świr­nię­ty; po­tocz­nie:
1. chory umy­sło­wo;
2. za­cho­wu­ją­cy się dzi­wacz­nie, jak chory umy­sło­wo; kop­nię­ty, wal­nię­ty


SJP.pl


świrować

po­tocz­nie:
1. tra­cić rozum;
2. za­cho­wy­wać się dzi­wacz­nie lub nie­po­waż­nie


SJP.pl


świrownia

po­tocz­nie: szpi­tal psy­chia­trycz­ny; psy­chia­tryk


SJP.pl


świrski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świr­ski – pol­ski herb ksią­żę­cy
  • Alek­san­der Świr­ski (1448–1553) – ro­syj­ski świę­ty mnich pra­wo­sław­ny
  • Cze­sław Świr­ski (1885–1973) – pol­ski dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Igna­cy Świr­ski (1885–1968) – pol­ski bi­skup rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Jan Świr­ski – pol­ski urzęd­nik ziem­ski w XVIII wieku
  • Jerzy Świr­ski (1882–1959) – wi­ce­ad­mi­rał Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej II RP
  • Józef Świr­ski (1784–1854) – pol­ski ofi­cer, ostat­ni mi­ni­ster spraw wew­nętrz­nych Rządu Na­ro­do­we­go w pow­sta­niu li­sto­pa­do­wym w 1831
  • Ka­zi­mierz Świr­ski (1926–1998) – pol­ski par­ty­zant, żoł­nierz Armii Kra­jo­wej
  • Ma­ciej Świr­ski (1962–) – pol­ski przed­się­bior­ca, od 2022 prze­wod­ni­czą­cy Kra­jo­wej Rady Ra­dio­fo­nii i Te­le­wiz­ji
  • Ma­te­usz Świr­ski – pol­ski urzęd­nik ziem­ski w XVIII wieku
  • Paweł Świr­ski (–1649) – pol­ski rot­mistrz kró­lew­ski
  • Te­o­fil Świr­ski (1860–1928) – ge­ne­rał bry­ga­dy Woj­ska Pol­skie­go

Wikipedia


świrszczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


świrus

1. po­tocz­nie o oso­bie za­cho­wu­ją­cej się nie­nor­mal­nie, wa­riat; świr;
2. czło­wiek lu­bią­cy się wy­głu­piać, dzi­wak, nar­wa­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek chory psy­chicz­nie

 (1.2) pot. czło­wiek lu­bią­cy wy­głu­piać się, za­cho­wu­ją­cy się dziw­nie, nie­nor­mal­nie

Wiktionary

Świ­rus – pier­wsza pol­ska ko­mer­cyj­na kom­pu­te­ro­wa gra przy­go­do­wa dla sy­ste­mu Win­dows, stwo­rzo­na przez Crazy Com­pu­ter Con­fe­de­ra­tion a wy­da­na przez Mi­ra­ge In­te­rac­ti­ve w 1996 roku. Akcja gry ma miej­sce w Pol­sce w la­tach 80. XX wieku. Celem głów­ne­go bo­ha­te­ra jest ura­to­wa­nie świa­ta przed za­gła­dą ze stro­ny sza­lo­ne­go na­u­kow­ca. Gra zo­sta­ła po­zy­tyw­nie przy­ję­ta przez re­cen­zen­ta ma­ga­zy­nu „Top Se­cret”, który do­ce­nił ko­lo­ro­wą i we­so­łą gra­fi­kę, a także humor roz­gryw­ki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲirus, AS: śfʹirus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świr mos./mrz.

:: fż. świruska ż.

 czas. świrować ndk., ześwirować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świr, wariat

 (1.2) dziwak, narwaniec

Wiktionary


świruska

→ świ­rus; psy­chol­ka, wa­riat­ka


SJP.pl


świrz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na za­chod­niej Ukra­i­nie, lewy do­pływ Dnie­stru;

Wiktionary

Świrz ( Свірж, "Swirż") – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie lwow­skim (do 2020 roku w re­jo­nie prze­my­ślań­skim), w hro­ma­dzie Bóbr­ka, nad rzeką Świrz.

Wikipedia


świrzepa

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych


SJP.pl

Świ­rze­pa ("Ra­pi­strum") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Obej­mu­je dwa ga­tun­ki (świ­rze­pa trwa­ła "R. pe­ren­ne" i świ­rze­pa po­mar­szczo­na "R. ru­go­sum") wy­stę­pu­ją­ce w po­łud­nio­wej i środ­ko­wej Eu­ro­pie, po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji i pół­noc­nej Afry­ce. Pier­wszy z wy­mie­nio­nych ga­tun­ków zo­stał in­tro­du­ko­wa­ny do po­zo­sta­łej czę­ści Eu­ro­py, a drugi na wszyst­kich kon­ty­nen­tach poza stre­fą rów­ni­ko­wą.

Wikipedia


świsnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) o wie­trze, od­de­chu, gło­sie, ptaku spo­wo­do­wać lub wydać świst

 (1.2) mach­nąć lub prze­le­cieć ze świ­stem

 (1.3) pot. ukraść, zwi­nąć

 (1.4) pot. trzep­nąć, pac­nąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (2.1) um­knąć, czmych­nąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiatr świs­nął w szcze­li­nach okna.

 (1.2) Jakiś spło­szo­ny ptak świs­nął nagle w po­wie­trzu.

 (1.3) W tłu­mie ktoś ci może świs­nąć port­fel lub do­ku­men­ty.

 (1.4) Jak cię zaraz świs­nę w ucho, to bę­dziesz wi­dział!

 (2.1) Li­si­ca świs­nę­ła do za­gaj­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świstanie n., świśnięcie n., świst mrz., świstak mzw., świstun mzw., świstałka ż., świstawka ż., Świstówka ż.

 czas. świstać ndk.

 przym. świstaczy

Wiktionary


świst

1. ostry dźwięk pow­sta­ją­cy przy szyb­kim ruchu po­wie­trza prze­cho­dzą­ce­go przez wąski otwór lub prze­ci­na­ne­go czymś;
2. śpiew niek­tó­rych pta­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­ni­kli­wy dźwięk po­dob­ny do gwi­zdu, ale mniej dźwięcz­ny

 (1.2) zool. świst (1.1) wy­da­wa­ny przez niek­tó­re zwie­rzę­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świst – pse­u­do­nim Sta­ni­sła­wa Sie­radz­kie­go, żoł­nie­rza ba­ta­lio­nu „Zośka”
  • świst tra­po­wy – spo­sób od­da­wa­nia ho­no­rów na okrę­cie
  • Piotr Świst – żuż­lo­wiec
  • stri­dor – objaw cho­ro­bo­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­spo­dzie­wa­nie rózga na­u­czy­cie­la prze­ci­na z prze­ni­kli­wym świ­stem po­wie­trze i gwał­to­wa­nie ude­rza jed­ne­go z ucz­niów w ramię niby pio­run z jas­ne­go nieba.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poświst mrz., poświstywanie n., świstak mzw., świstałka ż., świstanie n., świstawka ż., świsteczek mrz., świstun mzw., świstunka ż.

 czas. świsnąć, poświstywać ndk., świstać ndk.

 przym. świstaczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świstanie, poświst, poświstywanie

Wiktionary


świstaczek

zdrob­nie­nie od: świ­stak


SJP.pl


świstaczy

przy­miot­nik od: świ­stak; świ­sta­ko­wy


SJP.pl


świstak

gry­zoń z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych, o ciele po­kry­tym sza­ro­żół­tym fu­ter­kiem, ży­ją­cy gro­mad­nie w wy­so­kich gó­rach (Alpy, Tatry); prze­stra­szo­ny wy­da­je cha­rak­te­ry­stycz­ny świst


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. gro­mad­ny, gór­ski gry­zoń z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) stpol. ktoś płoch­li­wy

Wiktionary

Świ­stak ("Mar­mo­ta") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny afro­wió­rek (Xe­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych (Sciu­ri­dae). Ro­dzaj "Mar­mo­ta" pow­stał w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Przy­pu­szcza się, że ga­tun­kiem naj­bar­dziej po­dob­nym do formy wyj­ścio­wej jest "Mar­mo­ta olym­pus". Pol­skie nazwy zwy­cza­jo­we więk­szo­ści ga­tun­ków na­wią­zu­ją do dźwię­ków, jakie zwie­rzę­ta te wy­da­ją na­wo­łu­jąc się lub w chwi­li za­gro­że­nia (świ­stak, świszcz).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tułów świ­sta­ka jest ma­syw­ny.

 (1.1) Świ­sta­ki że­ru­ją wy­łącz­nie w dzień, szcze­gól­nie przy pię­knej, sło­necz­nej po­go­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲistak, AS: śfʹistak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świstanie n., świstun mzw., świst mrz.

 czas. świstać ndk., świsnąć dk.

 przym. świstaczy

Wiktionary


świstakowaty

po­dob­ny do świ­sta­ka


SJP.pl


świstanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|świ­stać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieświstanie n., świśnięcie n., zaświstanie n., świst m., świstak m., świstun m., świstałka ż., świstawka ż., Świstówka ż.

 czas. świstać ndk., świsnąć dk., zaświstać dk.

 przym. świstaczy

Wiktionary


świstać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. świs­nąć)

 (1.1) wy­da­wać świst

 (1.2) wy­ko­ny­wać szyb­ki ruch, wy­wo­łu­jąc świst

 (1.3) pot. ude­rzać kogoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świst mrz., świstak mzw., świstanie n., świstun mzw., świstunka ż.

 czas. świsnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwizdać, war. świszczeć

Wiktionary


świstek

kar­te­lu­szek, kart­ka z nie­i­stot­ny­mi no­tat­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) byle jaki ka­wa­łek pa­pie­ru

 (1.2) nie­po­zor­ny, mało ważny do­ku­ment

 (1.3) przest. drob­ny utwór, bro­szur­ka, ga­zet­ka, pi­sem­ko zwy­kle na ni­skim po­zio­mie

 (1.4) przest. sy­gnał dany świ­staw­ką

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲistɛk, AS: śfʹistek

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-3)

 rzecz. zdrobn. świsteczek

 (1.4)

 rzecz. świstawka, świstanie, świstałka, świst

 czas. świstać

 przym. świstliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urywek, strzęp, karteluch, karteluszek, karteczka

 (1.4) świst, gwizd

 (1.5) gw. Górny Śląsk drzikwost

Wiktionary


świstowski

naz­wi­sko


SJP.pl


świstun

śred­niej wiel­ko­ści wę­drow­ny ptak wodny z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Anas pe­ne­lo­pe|ref=tak., ga­tu­nek kacz­ki, z grupy ka­czek wła­ści­wych (pły­wa­ją­cych);

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲistũn, AS: śfʹistũn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świst m., świstawka ż., świstałka ż., świstak m., świstunka ż., świstanie n.

 czas. świsnąć, świstać ndk.

 przym. świstaczy

Wiktionary


świstunka

nie­wiel­ki ptak wę­drow­ny z ro­dzi­ny po­krze­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. mały ptak z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Phyl­lo­sco­pus|ref=tak.

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Phyl­lo­sco­pus si­bi­la­trix|ref=tak., świ­stun­ka leśna

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świstać

 rzecz. świst, świstun

Wiktionary


świszcz

gry­zoń z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych; świ­stak ame­ry­kań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mar­mo­ta monax|ref=tak., świ­stak ame­ry­kań­ski

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) rozk. 2. os. lp. od świ­szczeć

Wiktionary


świszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|świ­szczeć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świszczeć ndk.

Wiktionary


świszczeć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zaś­wi­szczeć)

 (1.1) wy­da­wać wy­so­ki, prze­ni­kli­wy, prze­szy­wa­ją­cy dźwięk

 (1.2) med. mówić lub od­dy­chać ze świ­stem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiatr świ­szczy w szcze­li­nach okien­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świszczenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. świstać

Wiktionary


świszczypał

żar­to­bli­wie o lek­ko­myśl­nej ko­bie­cie (dziew­czyn­ce); także o męż­czyź­nie z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym; sza­ła­wi­ła, świ­szczy­pał­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. czło­wiek lek­ko­myśl­ny, po­strze­lo­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świszczypała mos./ż., świszczypałkostwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świszczypała, świszczypałka, szaławiła, lekkoduch

Wiktionary


świszczypała

żar­to­bli­wie o lek­ko­myśl­nym męż­czyź­nie (chłop­cu); sza­ła­wi­ła, lek­ko­duch, świ­szczy­pał, świ­szczy­pał­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek lek­ko­myśl­ny, po­strze­lo­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) ko­bie­ta lek­ko­myśl­na, po­strze­lo­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tata za­mart­wia się, że nie­po­praw­ny świ­szczy­pa­ła nigdy nie wy­ro­śnie na po­rząd­ne­go czło­wie­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲiʃt͡ʃɨˈpawa, AS: śfʹiščypau̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świszczypał m., świszczypałkostwo n.

:: zdrobn. świszczypałka m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świszczypał, świszczypałka, szaławiła, lekkoduch

 (2.1) szaławiła

Wiktionary


świszczypałka

żar­to­bli­wie o lek­ko­myśl­nej ko­bie­cie (dziew­czyn­ce); także o męż­czyź­nie z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym; sza­ła­wi­ła, świ­szczy­pa­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: świ­szczy­pa­ła

 (1.2) daw. czło­wiek lek­ko­myśl­ny, po­strze­lo­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świszczypał mos., świszczypała mos./ż., świszczypałkostwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) świszczypał, świszczypała, szaławiła, lekkoduch

Wiktionary


świszczący

chra­pli­wy, rzę­żą­cy, np. świ­szczą­cy od­dech


SJP.pl


świsłocki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Świ­sło­czy, zwią­za­ny ze Świ­sło­czą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świsłocz ż.

Wiktionary


świsłocz

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świ­słocz − rzeka, do­pływ Be­re­zy­ny
  • Świ­słocz − rzeka, do­pływ Niem­na
  • Świ­słocz − mia­sto, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie świ­słoc­kim
  • Świ­słocz − agro­mia­stecz­ko w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie gro­dzień­skim
  • Świ­słocz − osied­le typu miej­skie­go w ob­wo­dzie miń­skim
  • Świ­słocz − wieś w ob­wo­dzie mo­hy­lew­skim
  • Świ­słocz – dawna gmina wiej­ska funk­cjo­nu­ją­ca pod zwierzch­nict­wem pol­skim w la­tach 1919–1920 na ob­sza­rze tzw. ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go okrę­gu miń­skie­go
  • Świ­słocz – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1939 roku w woj. bia­ło­stoc­kim (obec­nie na Bia­ło­ru­si)
  • Świ­słocz – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w miej­sco­wo­ści Świ­słocz, w re­jo­nie świ­słoc­kim, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim
  • Świ­słocz – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Mial­no­wa, w re­jo­nie świ­słoc­kim, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w po­bli­żu miej­sco­wo­ści Świ­słocz

Wikipedia


świt

1. po­czą­tek ranka, brzask
2. prze­no­śnie: za­lą­żek, po­czą­tek cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okres mię­dzy nocą a dniem, gdy słoń­ce wscho­dzi i niebo roz­ja­śnia się;

 (1.2) świa­tło wi­docz­ne o świ­cie (1.1)

 (1.3) przen. mo­ment roz­po­czę­cia cze­goś no­we­go

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: świta

Wiktionary

Świt – pora dnia przed wscho­dem Słoń­ca, kiedy niebo prze­sta­je być czar­ne, a koń­czy się w mo­men­cie wscho­du Słoń­ca. Poś­wia­ta nad ho­ry­zon­tem po­cho­dzą­ca od cią­gle znaj­du­ją­ce­go się pod ho­ry­zon­tem Słoń­ca na­zy­wa się brza­skiem.

De­fi­ni­cja świtu dla róż­nych celów jest różna. Roz­róż­nia się świt astro­no­micz­ny, świt że­glar­ski i świt cy­wil­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O świ­cie do wo­do­po­ju scho­dzą się sarny i je­le­nie.

 (1.3) Dzię­ki ba­da­niom ar­che­o­lo­gicz­nym otrzy­mu­je­my ko­lej­ne dane na temat kształ­tu świa­ta przed świ­tem ludz­ko­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲit, AS: śfʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świtanie n., świtówka ż., przedświt m., zaświtanie n.

 czas. świtać ndk., zaświtać dk.

 przym. świtowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świtanie, brzask, jutrzenka

 (1.3) świtanie, brzask, jutrzenka

Wiktionary


świta

osoby to­wa­rzy­szą­ce pa­nu­ją­ce­mu lub do­stoj­ni­ko­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oto­cze­nie asy­stu­ją­ce przy­wód­cy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) lp. 3 os. ter. zob. świ­tać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hr. Op­pers­dorff był sta­ro­stą kra­jo­wym i on po­dej­mo­wał króla Jana i jego świtę na zamku ra­ci­bor­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲita, AS: śfʹita

Wiktionary


świtaj

dnieć, roz­wid­niać się


SJP.pl


świtalski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Świ­tal­ski (1894–1952) – puł­kow­nik dy­plo­mo­wa­ny Woj­ska Pol­skie­go
  • Albin Świ­tal­ski (1836–1923) – pow­sta­niec stycz­nio­wy, urzęd­nik c. i k.
  • Jan Świ­tal­ski (1912–1999), krót­ko­fa­lo­wiec, żoł­nierz AK
  • Jan Świ­tal­ski (–2015), dy­rek­tor Col­le­gium Go­sto­mia­num w San­do­mie­rzu
  • Jan Świ­tal­ski (ur. 1994) – siat­karz
  • Karol Świ­tal­ski (1902–1993) – pol­ski du­chow­ny lu­te­rań­ski
  • Ka­zi­mierz Świ­tal­ski (1886–1962) – pol­ski po­li­tyk, pre­mier, Mar­sza­łek Sejmu
  • Łu­kasz Grzy­wacz-Świ­tal­ski (1899–1985) – żoł­nierz ZWZ , AK , dzia­łacz spo­łecz­ny w okre­sie PRL
  • Mar­cin Świ­tal­ski (1849–1929) – na­u­czy­ciel ma­te­ma­ty­ki i fi­zy­ki w szko­łach śred­nich, od 1890 rów­nież lek­tor ję­zy­ka pol­skie­go w Bra­nie­wie, oj­ciec Wła­dy­sła­wa i He­le­ny
  • Ma­riusz Świ­tal­ski (ur. 1962) – pol­ski przed­się­bior­ca
  • Mi­chał Maria Świ­tal­ski (1900–1957) – pol­ski żoł­nierz i dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Piotr Świ­tal­ski (ur. 1957) – pol­ski dy­plo­ma­ta

Wikipedia


świtanie

dnieć, roz­wid­niać się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|świ­tać.

 (1.2) zob. świt.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mi­łość wasza po­dob­na do chmur na świ­ta­niu • albo do rosy, która pręd­ko znika.

 (1.2) I wszedł na górę, łamał chleb i spo­ży­wał, a mówił je­szcze długo, bo aż do świ­ta­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świt n., Świteź ż., świtezianka ż., świtówka ż., przedświt m., zaświtanie n.

 czas. świtać ndk., zaświtać dk.

 przym. świtowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) świt, brzask, jutrzenka

Wiktionary


świtać

dnieć, roz­wid­niać się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zaś­wi­tać)

 (1.1) o dniu za­czy­nać się

 (1.2) o myśli po­ja­wiać się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świt mrz., świtanie n.

 czas. zaświtać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwidniać się

Wiktionary


świtała

dnieć, roz­wid­niać się


SJP.pl


świtek

1. wierzch­nia odzież wie­śnia­ków lub drob­nej szlach­ty, suk­ma­na, sier­mię­ga
2. zdrob­nie­nie od: świta


SJP.pl


świtezianka

1. duża ważka o lśnią­cych skrzy­dłach;
2. nimfa wodna z je­zio­ra Świ­teź


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mit. ru­sał­ka za­miesz­ku­ją­ca je­zio­ro Świ­teź

 (1.2) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ca­lop­te­ryx sp.., ro­dzaj ważki rów­nos­krzy­dłej ży­ją­cej nad brze­ga­mi wód bie­żą­cych w Eu­raz­ji i pół­noc­nej Afry­ce

Wiktionary

Świ­te­zian­ka – bal­la­da Adama Mic­kie­wi­cza, opu­bli­ko­wa­na po raz pier­wszy w zbio­rze "Bal­la­dy i ro­man­se", wy­da­nym w 1822 w Wil­nie jako część pier­wsze­go tomu "Po­e­zyj". Świ­te­zian­ka­mi na­zy­wa­no le­gen­dar­ne nimfy wodne, ży­ją­ce ja­ko­by w wo­dach je­zio­ra Świ­teź (obec­nie na Bia­ło­ru­si).

Wikipedia

Powiązane:

 pol. Świteź

 rzecz. świtanie n.

Wiktionary


świtezianki

1. duża ważka o lśnią­cych skrzy­dłach;
2. nimfa wodna z je­zio­ra Świ­teź


SJP.pl


świteziankowate

o ce­chach świ­te­zian­ko­wa­tych (ro­dzi­na ważek)


SJP.pl

Świ­te­zian­ko­wa­te (Ca­lop­te­ry­gi­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu ważek (Odo­na­ta) sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­na na wszyst­kich kon­ty­nen­tach poza An­tark­ty­dą. Obej­mu­je około 180 ga­tun­ków. Od po­zo­sta­łych ważek rów­nos­krzy­dłych odróż­nia je inna bu­do­wa i bar­dzo gęste użył­ko­wa­nie skrzy­deł ima­gi­nes oraz bu­do­wa maski i skrze­lot­cha­wek larw.

Wikipedia


świteziankowaty

o ce­chach świ­te­zian­ko­wa­tych (ro­dzi­na ważek)


SJP.pl


świteź

je­zio­ro na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. je­zio­ro w Bia­ło­ru­si;

Wiktionary

Świ­teź ( Свіцязь, "Swi­ciaź"; Свитязь, "Swi­tiaź") – je­zio­ro na Bia­ło­ru­si na gra­ni­cy re­jo­nów no­wo­gródz­kie­go i ko­re­lic­kie­go, 20 km na po­łud­nio­wy wschód od No­wo­gród­ka. Leży na wo­do­dzia­le Niem­na i Szcza­ry, w do­rze­czu Moł­cza­dzi, na te­re­nie Świ­te­ziań­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Danka wy­glą­da­ła jak ru­sał­ka z je­zio­ra Świ­teź – wys­mu­kła, blada, z ta­jem­ni­czy­mi zam­glo­ny­mi ocza­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świtanie n., świtezianka ż.

Wiktionary


świtka

1. wierzch­nia odzież wie­śnia­ków lub drob­nej szlach­ty, suk­ma­na, sier­mię­ga
2. zdrob­nie­nie od: świta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. wierzch­nia odzież ty­po­wa dla chłop­stwa lub drob­nej szlach­ty;

 (1.2) zdrobn. świta

Wiktionary

Świt­ka (z ukr.), sier­mię­ga – wierzch­nia odzież wie­śnia­cza z gru­be­go ma­te­ria­łu, no­szo­na także przez szlach­tę za­gro­do­wą (za­ścian­ko­wą).

Była okry­ciem w po­sta­ci kurt­ki z płót­na lub sukna o dłu­gich rę­ka­wach, no­szo­nym przez chło­pów pol­skich na zie­miach wschod­nich od XVI do pier­wszej po­ło­wy XX wieku. Nie­kie­dy utoż­sa­mia­na z suk­ma­ną. O zróż­ni­co­wa­nej dłu­go­ści, się­ga­ją­ca do kolan lub po­ło­wy ud, była sym­bo­licz­ną oz­na­ką pro­sto­ty i biedy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­plu­ska­wszy się w rzece, zrzu­ci­ła żu­pa­nik ko­zac­ki, a wdzia­ła świt­kę chłop­ską i ka­pe­lusz ze słomy.

Wiktionary


świtkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


świtnonć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ude­rzyć

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. prze­wró­cić się

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. um­rzeć

Wiktionary


świtoń

naz­wi­sko


SJP.pl


świtoński

naz­wi­sko


SJP.pl


świtówka

w że­glar­stwie: wach­ta na stat­ku przy­pa­da­ją­ca o świ­cie


SJP.pl


świyca

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. świe­ca

Wiktionary


świyder

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. świ­der

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk borek, borer, brustlaja, brustlajsta

Wiktionary


świynta

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. świę­ta

Wiktionary


świynto

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. świę­to

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk fajer, fajera

Wiktionary


świyntochlowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Świę­to­chło­wi­ce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. Świóny; war. gw. Górny Śląsk Świyntochłowice

Wiktionary


świyntochłowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Świę­to­chło­wi­ce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. Świóny; war. gw. Górny Śląsk Świyntochlowice

Wiktionary


świyntojański

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. świę­to­jań­ski

Wiktionary


świyntojonki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. spoż. po­rzecz­ki

Wiktionary


świynty

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. świę­ty

przy­miot­nik

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk. świę­ty

Wiktionary


świyrgołuszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. dzier­lat­ka

Wiktionary


świyrk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mo­drzew

Wiktionary


świyży

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. świe­ży

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk fryszny

Wiktionary


świóny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Świę­to­chło­wi­ce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. Świyntochlowice

Wiktionary


świąd

swę­dze­nie skóry wy­wo­łu­ją­ce po­trze­bę dra­pa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. dot­kli­we swę­dze­nie skóry;

Wiktionary

Świąd – nie­przy­jem­ne od­czu­cie po­cho­dzą­ce ze skóry, wy­wo­łu­ją­ce chęć dra­pa­nia lub po­cie­ra­nia. De­fi­ni­cja ta za­pro­po­no­wa­na przez Ha­fen­ref­fe­ra w 1660 r. funk­cjo­nu­je do dziś. Nie było jasne, czy świąd jest formą od­czu­wa­nia bólu, czy też zu­peł­nie innym ro­dza­jem doz­nań.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie było jasne, czy świąd jest formą od­czu­wa­nia bólu, czy też zu­peł­nie innym ro­dza­jem doz­nań.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwświądowy, świądogenny

Wiktionary


świąder

naz­wi­sko


SJP.pl


świądowy

→ świąd


SJP.pl

Patrz:

świąd

świąszczyca

znak w kształ­cie krzy­ża o rów­nych ra­mio­nach za­ła­ma­nych w jedną stro­nę pod kątem pro­stym; swa­sty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. hist. sło­wiań­ska swa­sty­ka wy­stę­pu­ją­ca w kilku wa­rian­tach

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) swarzyca, swarożyca

Wiktionary


świątczak

naz­wi­sko


SJP.pl


świątecki

przy­miot­nik od: Świąt­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Świąt­ka­mi, do­ty­czą­cy Świą­tek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świątki nmos., świątczanin m., świątczanka ż.

Wiktionary


świątecznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób świą­tecz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­dzo mi się po­do­ba­ją świą­tecz­nie przy­bra­ne Ka­to­wi­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świąteczność ż., świątek mzw./mrz., święta ż./lm nm., święto n., święty mos.

 czas. święcić ndk., świętować ndk.

 przym. świąteczny, święty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odświętnie, uroczyście

Wiktionary


świąteczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: świą­tecz­nie


SJP.pl


świąteczność

→ świą­tecz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest świą­tecz­ne; cecha tych, któ­rzy są świą­tecz­ni

Wiktionary

Patrz:

świąteczny

Powiązane:

 przym. świąteczny

 przysł. świątecznie

Wiktionary


świąteczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze świę­ta­mi, naj­czę­ściej ze świę­ta­mi Bo­że­go Na­ro­dze­nia i Wiel­ka­no­cy

 (1.2) przy­pa­da­ją­cy w dzień bę­dą­cy świę­tem; wolny od pracy, szko­ły

 (1.3) przez­na­czo­ny na świę­to, uży­wa­ny w dni świą­tecz­ne (1.2), na uro­czy­ste okaz­je

 (1.4) uro­czy­sty, pod­nio­sły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwła­szcza że w Pa­ła­cu Kul­tu­ry, gdzie mama pro­wa­dzi­ła pra­cow­nię rzeź­by i ce­ra­mi­ki, o tej porze roku trwa­ła wła­śnie przer­wa świą­tecz­na i wy­kręt, że czasu brak, od­pa­dał sam przez się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɔ̃nˈtɛt͡ʃnɨ, AS: śfʹi ̯õntečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święto n., świętowanie n., świątynia ż., święcenie n., święconka ż., poświęcenie n., świątynia ż., święty mos., świątek mrz./mzw.

 czas. świętować ndk., święcić ndk., poświęcić dk.

 przym. odświętny, święty

 przysł. świątecznie, odświętnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) odświętny

 (1.4) uroczysty

Wiktionary


świątek

1. drew­nia­na rzeź­ba o te­ma­ty­ce re­li­gij­nej, zaz­wy­czaj po­kry­ta po­li­chro­mią, wy­ko­ny­wa­na przez twór­ców lu­do­wych - sa­mo­u­ków;
2. daw­niej: świę­to, dzień uro­czy­sty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lu­do­wa rzeź­ba o te­ma­ty­ce re­li­gij­nej, przed­sta­wia­ją­ca świę­te­go, Je­zu­sa lub Matkę Boską

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. świę­to

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • świą­tek – drew­nia­na rzeź­ba o te­ma­ty­ce re­li­gij­nej
  • Świą­tek - wzgó­rze w Pu­szczy Bu­ko­wej pod Szcze­ci­nem
  • Adam Świą­tek (ur. 1952) – po­li­tyk
  • Adam Świą­tek (ur. 1990) – pił­karz ręcz­ny
  • Adrian Świą­tek (ur. 1986) – pił­karz
  • An­drzej Świą­tek (ur. 1958) – ho­ke­i­sta
  • Bo­gu­sła­wa Czu­pry­nów­na-Świą­tek ur. 1920 – ak­tor­ka
  • He­le­na Świą­tek (ur. 1924) – dzia­łacz­ka po­dzie­mia
  • Iga Świą­tek (ur. 2001) – pol­ska te­ni­sist­ka
  • Jerzy Świą­tek (ur. 1949) – sa­mo­rzą­do­wiec
  • Ka­zi­mierz Świą­tek (ur. 1914) – bi­skup
  • Mar­cin Świą­tek – łyż­wiarz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɔ̃ntɛk, AS: śfʹi ̯õntek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętowit mos., święty m., święto n., świętość ż., świętowanie n., poświętowanie n., święcenie n., poświęcenie n., Poświętne n., świątynia ż.

 czas. świętować ndk., poświętować dk., święcić ndk., poświęcić dk.

 przym. święty, świątobliwy, świętobliwy, świąteczny, odświętny

 przysł. święcie, świątecznie, odświętnie

Wiktionary


świątkarka

ko­bie­ta rzeź­bią­ca fi­gur­ki świę­tych


SJP.pl


świątkarz

ar­ty­sta lu­do­wy rzeź­bią­cy fi­gur­ki świę­tych


SJP.pl


świątki

1. drew­nia­na rzeź­ba o te­ma­ty­ce re­li­gij­nej, zaz­wy­czaj po­kry­ta po­li­chro­mią, wy­ko­ny­wa­na przez twór­ców lu­do­wych - sa­mo­u­ków;
2. daw­niej: świę­to, dzień uro­czy­sty


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świąt­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Klo­no­wa
  • Świąt­ki – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Świąt­ki
  • Świąt­ki – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie No­wo­gró­dek Po­mor­ski
  • Świąt­ki – część mia­sta Szcze­ci­nek, dawna wieś
  • Świąt­ki – dawna gro­ma­da
  • Świąt­ki – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Świąt­kach, w po­wie­cie my­śli­bor­skim
  • Ry­dze­wo-Świąt­ki, Świąt­ki-Wier­ci­ce

Wikipedia


świątkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


świątko

zdrob­nie­nie od: świę­to


SJP.pl


świątkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świąt­ko­wi­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Ba­ru­cho­wo
  • Świąt­ko­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Lu­tu­tów
  • Świąt­ko­wi­ce – dawna gro­ma­da

Wikipedia


świątkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świąt­ko­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Ja­no­wiec Wiel­ko­pol­ski
  • Świąt­ko­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Bytów
  • Świąt­ko­wo – dawna gro­ma­da
  • Świąt­ko­wo – nie­czyn­ny wą­sko­to­ro­wy ko­le­jo­wy przy­sta­nek oso­bo­wy w Świąt­ko­wie, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim
  • Świąt­ki, Świąt­ko­wi­ce, Świąt­ko­wiz­na, Świąt­ków­ka

Wikipedia


świątkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świąt­kow­ski – pol­skie naz­wi­sko.
  • An­drzej Świąt­kow­ski – pol­ski ar­chi­tekt
  • Hen­ryk Świąt­kow­ski – pol­ski praw­nik
  • Jacek Świąt­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jan Świąt­kow­ski – pol­ski wio­ślarz
  • Lech Świąt­kow­ski – pol­ski praw­nik
  • Ma­ciej Świąt­kow­ski – pol­ski se­na­tor
  • Ta­de­usz Świąt­kow­ski – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Wac­ław Świąt­kow­ski – pol­ski fizyk
  • Wil­helm Świąt­kow­ski – so­wiec­ki i pol­ski woj­sko­wy
  • Woj­ciech Świąt­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Świąt­kow­ska

Wikipedia


świątnicki

→ Świąt­ni­ki, → Świąt­ni­ki Górne


SJP.pl

Patrz:

Świątniki, → Świątniki Górne

świątniczanin

miesz­ka­niec Świąt­nik Gór­nych (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


świątniczanka

miesz­kan­ka Świąt­nik Gór­nych (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


świątnik

daw­niej:
1. du­chow­ny, ka­płan;
2. straż­nik świą­ty­ni, za­kry­stian


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. rel. du­chow­ny, ka­płan

 (1.2) daw. kośc. ko­ściel­ny, za­kry­stian

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. ka­len­darz

Wiktionary

Świąt­nik – osoba, która daw­niej zaj­mo­wa­ła się ob­słu­gą ko­ścio­ła (świą­ty­ni).

Od czasu ut­wo­rze­nia w Pol­sce bi­skupstw za­czę­ły się rów­nież na­da­nia grun­tów i wsi na rzecz bi­sku­pów, ka­pi­tuł ka­te­dral­nych i ko­le­giat. Pow­sta­ły wtedy także wy­spe­cja­li­zo­wa­ne do celów ob­słu­gi świą­tyń wsie zwane wsia­mi świąt­ni­czy­mi, łac.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Wa­we­lu dzie­się­ciu ko­ściel­nych – nieg­dyś zwa­nych świąt­ni­ka­mi – pil­nu­je najś­więt­sze­go dla Po­la­ków – nawet tych, któ­rzy nie są ka­to­li­ka­mi – miej­sca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świątniki nmos., święto n.

 przym. święty

Wiktionary


świątniki

nazwa wielu wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świąt­ni­ki – część mia­sta Wroc­ław, w de­le­ga­tu­rze Wroc­ław-Krzy­ki
  • Świąt­ni­ki – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. trzeb­nic­kim, w gmi­nie Trzeb­ni­ca
  • Świąt­ni­ki – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie So­bót­ka
  • Świąt­ni­ki – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Piotr­ków Ku­jaw­ski
  • Świąt­ni­ki – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bra­niec
  • Świąt­ni­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Pa­bia­ni­ce
  • Świąt­ni­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Wol­bórz
  • Świąt­ni­ki – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Wo­dzi­sław
  • Świąt­ni­ki – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Obra­zów
  • Świąt­ni­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Rzgów
  • Świąt­ni­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Mo­si­na
  • Świąt­ni­ki – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim

Wikipedia


świątobliwie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób świą­to­bli­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bi­skup skoń­czył żywot świą­to­bli­wie dzień przed Matką Boską Ziel­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świątobliwy

 rzecz. świątynia ż., świątobliwość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogobojnie, cnotliwie, pobożnie

Wiktionary


świątobliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: świą­to­bli­wie


SJP.pl


świątobliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego kto świą­to­bli­wy, tego co jest świą­to­bli­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opat odz­na­czał się świą­to­bli­wo­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świątobliwy

 przysł. świątobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogobojność, cnotliwość, pobożność, świętość

Wiktionary


świątobliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: świą­to­bli­wy


SJP.pl


świątobliwy

po­boż­ny, bo­go­boj­ny; świę­to­bli­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. wy­róż­nia­ją­cy się po­boż­no­ścią

 (1.2) książk. świad­czą­cy o szcze­gól­nej po­boż­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­lik­wie tej świą­to­bli­wej mnisz­ki czci się tutaj od XVII wieku.

 (1.2) O szcze­gól­no­ści za­kon­ni­ka świad­czy­ło jego świą­to­bli­we za­cho­wa­nie w ko­ście­le.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świętobliwy

 przysł. świątobliwie

 rzecz. świątek mzw./mrz., świątobliwość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogobojny, pobożny, rozmodlony

Wiktionary


świątynia

1. bu­dow­la o cha­rak­te­rze sa­kral­nym;
2. ko­ściół chrze­ści­jań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. rel. bu­dow­la po­sta­wio­na dla celów re­li­gij­nych: miej­sce kultu, skła­da­nia ofiar, ce­le­bro­wa­nia obrzę­dów;

 (1.2) ar­chit. ogro­do­wa bu­dow­la ro­man­tycz­na, in­spi­ro­wa­na an­ty­kiem, wzno­szo­na dla celów este­tycz­nych

 (1.3) przen. miej­sce szcze­gól­nie zwią­za­ne z jakąś dzia­łal­no­ścią, zwy­kle uro­czy­stą

Wiktionary

Świą­ty­nia – miej­sce kultu re­li­gij­ne­go. W sen­sie szer­szym, jest to każda bu­dow­la wznie­sio­na w celu spra­wo­wa­nia w niej wszel­kie­go ro­dza­ju obrzę­dów re­li­gij­nych. W sen­sie węż­szym, świą­ty­nią może być tylko taka bu­dow­la, która speł­nia przy­najm­niej niek­tó­re wyż­sze funk­cje kul­to­we (np. skła­da­nie ofiar), spra­wo­wa­ne je­dy­nie przez ka­pła­nów[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wier­ni ze­bra­li się w świą­ty­ni na wie­czor­ną mod­lit­wę.

 (1.1) Kła­dzio­no go co­dzien­nie przy bra­mie świą­ty­ni, zwa­nej Pię­kną, aby wstę­pu­ją­cych do świą­ty­ni, pro­sił o jał­muż­nę.

 (1.2) W Wa­szyng­to­nie wi­dzia­łem par­ko­wą świą­ty­nię przy któ­rej gro­ma­dzi­li się imi­gran­ci z Haiti.

 (1.3) Ławka nad rzeką sta­wa­ła się jej świą­ty­nią odo­sob­nie­nia, jej oso­bi­stym azy­lem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa, AS: śfʹi ̯õntỹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święto n., święty mos., święta ż., świętość ż., świętobliwość ż., świętoszek mos., świętoszka ż., świętowanie n., poświęcenie n., święcenie n., świątek mrz.

:: zdrobn. świątynka ż., świątyńka ż.

 czas. święcić ndk., świętować ndk., uświęcić dk., poświęcić dk., poświęcać dk., wyświęcić dk., wyświęcać ndk., prześwięcić dk.

 przym. świątynny, święty, świętobliwy, świętoszkowaty, świąteczny, odświętny, świątobliwy

 przysł. odświętnie, świątecznie, świętobliwie, świątobliwie, świętoszkowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sanktuarium

 (1.3) przybytek

Wiktionary


świątynka

zdrob­nie­nie od: świą­ty­nia


SJP.pl


świątynnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. tem­pla­riusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Otóż w „kra­jach fron­to­wych”, gdzie świą­tyn­ni­cy wal­czy­li z mu­zuł­ma­na­mi, prze­by­wa­li głów­nie lu­dzie zdol­ni do no­sze­nia broni, w prze­ci­wień­stwie do Fran­cji, gdzie spoś­ród 15 tys. aresz­to­wa­nych więk­szość sta­no­wi­li za­rząd­cy za­kon­nych ma­jąt­ków, ka­pe­la­ni, mły­na­rze, wo­la­rze i różni, naz­wij­my to w ten spo­sób: eme­ry­ci.

 (1.1) W 1164 r. w bit­wie pod Harim z hufca 67 świą­tyn­ni­ków oca­la­ło za­led­wie sied­miu, w 1187 w bit­wach u źró­deł Cres­son i pod Hit­ti­nem zakon stra­cił 290 ry­ce­rzy – pra­wie wszyst­kich w Ziemi Świę­tej.

 (1.1) Pa­la­dy­ni, krzy­żow­cy, świą­tyn­ni­cy, bo­żo­grob­cy i inne, pom­niej­sze za­ko­ny sku­pia­ły naj­lep­szych wo­jow­ni­ków, ry­ce­rzy szko­lo­nych w walce od naj­młod­szych lat.

Wiktionary


świątynny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy świą­ty­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętowit mos., świątynia ż., święty mos.

 przym. święty

Wiktionary


święcajty

część je­zio­ra Mamry


SJP.pl

Świę­caj­ty (niem. "Schwen­za­it See") – je­zio­ro w Pol­sce, po­ło­żo­ne na po­łud­nie od Wę­go­rze­wa (wo­je­wództ­wo war­miń­sko-ma­zur­skie, po­wiat wę­go­rzew­ski, gmina Wę­go­rze­wo). Je­zio­ro znaj­du­je się w Kra­i­nie Wiel­kich Je­zior Ma­zur­skich na wy­so­ko­ści 116,2 m n.p.m.

Je­zio­ro nie jest sa­mo­dziel­nym zbior­ni­kiem wod­nym, tylko ele­men­tem kom­plek­su je­zior zna­ne­go pod wspól­ną nazwą Mamry[].

Wikipedia


święcenia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) rel. sa­kra­ment w niek­tó­rych ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich, da­ją­cy wła­dzę uś­wię­ca­nia, tj. udzie­la­nia in­nych sa­kra­men­tów;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|świę­ce­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święcenie n., świętość ż.

 przym. święcony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sakrament święceń

Wiktionary


święcenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­da­wa­nie świę­te­go cha­rak­te­ru

 (1.2) ob­cho­dze­nie jako świę­to

 (1.3) gw-pl|Ma­zo­wsze. świę­con­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świątek mzw./mrz., wyświęcanie n., święty mos., świętość ż., święconka ż., poświęcenie n., święcenia nmos., świątynia ż.

 czas. święcić ndk.

 przym. święcony, święty

Wiktionary


święch

naz­wi­sko


SJP.pl


święchowo

Świę­cho­wo (do­dat­ko­wa nazwa w j. ka­szub. Swiãchòwò; niem. "Frie­drichs­fel­de") – ko­lo­nia w Pol­sce, po­ło­żo­na na Ka­szu­bach w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Czar­na Dą­brów­ka.

Miej­sco­wość jest czę­ścią skła­do­wą so­łect­wa "Czar­na Dą­brów­ka".

W la­tach 1975–1998 ko­lo­nia ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.

Wikipedia


święcianowo

Świę­cia­no­wo ( Wie­sent­hal) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie sła­wień­skim, w gmi­nie Ma­le­cho­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go.

W miej­sco­wo­ści był przy­sta­nek kolei wą­sko­to­ro­wej Świę­cia­no­wo.

Wikipedia


święciany

mia­sto na Lit­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu po­nie­wie­skim.

Wiktionary

Świę­cia­ny ( Švenčionys) – mia­sto re­jo­no­we na Lit­wie, na Wi­leń­szczyź­nie i w Auksz­to­cie, po­ło­żo­ne ok. 60 km na pół­noc­ny wschód od Wilna. Lud­ność: 4208 miesz­kań­ców (2025).

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy, lekki oraz zie­lar­ski.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. święciański

Wiktionary


święciański

→ Świę­cia­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Świę­cian, zwią­za­ny ze Świę­cia­na­mi

Wiktionary

Patrz:

Święciany

Przykłady

 (1.1) W pię­kny, sło­necz­ny dzień 20 maja br. w re­jo­nie świę­ciań­skim od­by­ły się smut­ne uro­czy­sto­ści poś­wię­co­ne 75. rocz­ni­cy zbrod­ni po­peł­nio­nej na oby­wa­te­lach po­wia­tu świę­ciań­skie­go…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Święciany nmos.

Wiktionary


święcica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świę­ci­ca – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Wierz­bi­ca
  • Świę­ci­ca – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Obra­zów
  • Świę­ci­ca – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­szow­skim, w gmi­nie Ryt­wia­ny
  • Świę­ci­ca – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie la­cho­wic­kim
  • Świę­ci­ca – rzeka na Bia­ło­ru­si
  • Świę­ci­ca – dawny za­ścia­nek na Lit­wie, w okrę­gu uciań­skim, w re­jo­nie igna­liń­skim, w sta­ro­stwie Ko­za­czyz­na
  • Świę­ci­ca – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1922 roku w woj. bia­ło­stoc­kim (obec­nie na Bia­ło­ru­si)

Wikipedia


święcice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świę­ci­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Sła­bo­szów
  • Świę­ci­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. war­szaw­skim za­chod­nim, w gmi­nie Oża­rów Ma­zo­wiec­ki
  • Świę­ci­ce – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1948 roku w woj. war­szaw­skim (dzi­siej­sze woj. ma­zo­wiec­kie)
  • Świę­ci­ce – dawna gro­ma­da w pow. prusz­kow­skim
  • Nowe Świę­ci­ce, Stare Świę­ci­ce

Wikipedia


święcicki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Świę­cic­ki (1915–2011) – pol­ski dzia­łacz ka­to­lic­ki, do­wód­ca AK
  • Bo­le­sław Wit-Świę­cic­ki – pol­ski dzien­ni­karz
  • He­lio­dor Świę­cic­ki – le­karz gi­ne­ko­log i spo­łecz­nik
  • (1876–1956) – znany hi­sto­ryk, sla­wi­sta i kry­tyk sztu­ki, dy­rec­tor Mu­ze­um Na­ro­do­we­go we Lwo­wie An­drze­ja Szep­tyc­kie­go (1905–1952).
  • Jakub Świę­cic­ki – pol­ski ba­dacz sto­sun­ków mię­dzy­na­ro­do­wych
  • Ję­drzej Świę­cic­ki – pol­ski pi­sarz
  • Józef Świę­cic­ki – byd­go­ski ar­chi­tekt
  • Józef Świę­cic­ki – pow­sta­niec li­sto­pa­do­wy
  • Józef Ma­rian Świę­cic­ki – pol­ski pu­bli­cy­sta ka­to­lic­ki
  • Józef Świę­cic­ki – pol­ski dzien­ni­karz
  • Ju­lian Świę­cic­ki – pol­ski pi­sarz i tłu­macz z li­te­ra­tu­ry hisz­pań­skiej, por­tu­gal­skiej i fran­cu­skiej
  • Ksa­we­ry Świę­cic­ki – ofi­cer Woj­ska Pol­skie­go

Wikipedia


święcidlnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. miej­sce, w któ­rym skła­da­no ofia­ry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕidlʲɲa, AS: śfʹi ̯ė̃ńćidlʹńa

Wiktionary


święcie

przy­słó­wek

 (1.1) cał­ko­wi­cie

 (1.2) daw. świę­to­bli­wie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) Ms. lp. od: świę­to

Wiktionary

Świę­cie (dawn. "Święć") – znie­sio­na ko­lo­nia, od 1996 w gra­ni­cach wsi Beł­żec w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Beł­żec. Roz­po­ście­ra się wzdłuż ulicy Sło­necz­nej, na po­łud­niu Bełż­ca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­lo­mi­ra była świę­cie prze­ko­na­na o Ka­zi­ka nie­win­no­ści.

 (1.2) Sta­ru­szek świę­cie do­ko­nał ży­wo­ta w 65 roku ka­płań­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święta ż./lm nm., święto n., święty mos., świętobliwość ż.

 przym. świętobliwy, święty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bogobojnie, cnotliwie, pobożnie

Wiktionary


święciec

Świę­ciec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, w gmi­nie Kramsk. Two­rzy sa­mo­dziel­ne so­łect­wo Świę­ciec.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Nazwa miej­sco­wo­ści wy­wo­dzi się od przy­miot­ni­ka "świę­ty" lub od nazwy po­spo­li­tej "święć", "świąć", w XIX wieku po­ja­wi­ła się rów­nież adi­de­a­cja do nazwy "świ­nia".

Wikipedia


święciechowa

wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie le­szczyń­skim


SJP.pl

Świę­cie­cho­wa (niem. "Schwetz­kau") – wieś (do 1934 mia­sto) w Pol­sce w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie le­szczyń­skim, w gmi­nie Świę­cie­cho­wa.

Wikipedia


święciechowski

przy­miot­nik od: Świę­cie­cho­wa, Świę­cie­chów


SJP.pl


święciechów

Świę­cie­chów (do 1945 niem. "Sil­ber­berg") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Draw­no. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

Wieś leży ok. 5 km na pół­noc­ny za­chód od Draw­na, mię­dzy Draw­nem a Żół­wi­nem.

Wikipedia


święciej

dawny sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: świę­cie (świą­to­bli­wie)


SJP.pl


święcić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. poś­wię­cić)

 (1.1) czy­nić świę­tym, na­kła­dać cha­rak­ter sa­kral­ny

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) trak­to­wać jako świę­to, ob­cho­dzić uro­czy­ście

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny świę­cić się

 (3.1) móc wnet na­dejść

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ, AS: śfʹi ̯ẽńćić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. poświęcać, uświęcać

 rzecz. wyświęcanie n., świątek mrz./mzw.

 przym. świąteczny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) celebrować, czcić, świętować

 (3.1) grozić, zanosić się, zapowiadać się

Wiktionary


święcki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Je­re­mi Święc­ki – pol­ski le­karz, ra­dio­log, on­ko­log.
  • Mi­chał Święc­ki – pol­ski fizyk, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki, wy­kła­dow­ca Uni­wer­sy­te­tu War­szaw­skie­go.
  • To­masz Święc­ki – praw­nik, hi­sto­ryk, me­ce­nas Sądu Naj­wyż­sze­go Kró­le­stwa Pol­skie­go.
  • Sła­wo­mir Święc­ki – pol­ski pił­karz.
  • Woj­ciech Święc­ki – pol­ski rzeź­biarz.

Wikipedia


święcone

1. tra­dy­cyj­ne po­tra­wy wiel­ka­noc­ne, poś­wię­co­ne przez księ­dza w Wiel­ką So­bo­tę
2. uro­czy­ste śnia­da­nie wiel­ka­noc­ne


SJP.pl


święconka

po­tra­wy wiel­ka­noc­ne świę­co­ne w ko­ście­le ka­to­lic­kim w Wiel­ką So­bo­tę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. po­kar­my poś­wię­co­ne w Wiel­ką So­bo­tę i spo­ży­wa­ne pod­czas Wiel­ka­no­cy;

 (1.2) rel. wiel­ka­noc­ny zwy­czaj świę­ce­nia po­kar­mów w Wiel­ką So­bo­tę

Wiktionary

Świę­con­ka (w niek­tó­rych re­gio­nach Pol­ski – "świę­co­ne"; niem. "österliche Fle­is­chwe­i­he; Fle­is­chwe­i­he zu Ostern; Spe­i­sen­se­gnung"; łac. "be­ne­dic­tio agni et car­nium in die Sanc­tae Pas­chae") – nazwa po­kar­mów (głów­nie węd­lin, jaj, chrza­nu, chle­ba itd.) świę­co­nych w Wiel­ką So­bo­tę w Ko­ścio­łach ka­to­lic­kich Pol­ski oraz w in­nych eu­ro­pej­skich kra­jach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obok, przed ko­ścio­łem ka­to­lic­kim lu­dzie nie­śli świę­con­kę. Ksiądz w komży cze­kał na ostat­nich pa­ra­fian przed wej­ściem.

 (1.1) W so­bo­tę w do­mach ka­to­lic­kich świę­co­no po­kar­my. Kto miał się le­piej, przy­go­to­wy­wał świę­con­kę u sie­bie, bied­niej­si uma­wia­li się mię­dzy sobą, przy­no­si­li ją do jed­ne­go z miesz­kań­ców i razem świę­ci­li.

 (1.2) W śro­do­wi­sku pol­skich emi­gran­tów w Ham­bur­gu aż 89,5% re­spon­den­tów nadal pie­lę­gnu­je świę­con­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛ̃nˈt͡sɔ̃nka, AS: śfʹi ̯ẽncõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętowit mos., święty m., święcenie n., poświęcenie n., święto n., świętość ż.

 czas. święcić ndk., poświęcić dk.

 przym. święty, świąteczny, święcony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) święcone

Wiktionary


święcony

przy­miot­nik

 (1.1) o cha­rak­te­rze sa­kral­nym; taki, który zo­stał poś­wię­co­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święcenia nmos., święcenie n., święcone n., święconka ż.

 czas. poświęcić dk., święcić ndk.

Wiktionary


święs

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Artur Święs – pol­ski aktor
  • Ju­sty­na Święs – pol­ska wo­ka­list­ka, au­tor­ka tek­stów i pio­se­nek oraz ak­tor­ka
  • Ta­de­usz Święs – pol­ski funk­cjo­na­riusz
  • Wła­dy­sław Święs – pol­ski ban­ko­wiec, po­li­tyk

Wikipedia


święta

1. dzień, w któ­rym ob­cho­dzi się uro­czy­sto­ści pań­stwo­we lub re­li­gij­ne;
2. szcze­gól­na okaz­ja, ważne wy­da­rze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta uz­na­na przez Ko­ściół za godną kultu

 (1.2) przen. żart. o ko­bie­cie prze­sad­nie po­boż­nej

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) pot. Boże Na­ro­dze­nie lub Wiel­ka­noc

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) M., B. i W. lm. od: świę­to

forma przy­miot­ni­ka.

 (4.1) ż. lp. od: świę­ty

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świę­ta – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Zło­tów
  • Świę­ta – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie Go­le­niów
  • Świę­ta – dziel­ni­ca Po­łą­gi
  • Świę­ta – rzeka, do­pływ Wilii
  • Świę­ta – rzeka na Mię­dzy­o­drzu, do­pływ je­zio­ra Dąbie
  • Świę­ta – górny bieg rzeki Tui (od mia­sta Nowy Dwór Gdań­ski), do­pły­wu Szkar­pa­wy
  • Świę­ta – dawna gro­ma­da w pow. zło­tow­skim
  • Świę­ta (łot. Sventāja, lit. Šventoji) – rzeka na Łot­wie i Lit­wie, do­pływ Morza Bał­tyc­kie­go
  • świę­ty
  • świę­to

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Świę­ta była czę­stym te­ma­tem sztu­ki ar­ty­stów wszyst­kich epok.

 (1.2) Jedna świę­ta w ro­dzi­nie wy­star­czy.

 (2.1) Może po­je­cha­li­by­śmy po świę­tach od­wie­dzić Ha­li­nę w Ko­by­li­nie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛ̃nta, AS: śfʹi ̯ẽnta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świętość ż., święto n., świętowanie n., świątynia ż., wyświęcanie n.

:: fm. święty mos.

 czas. świętować ndk.

 przym. święty

 przysł. świątecznie, święcie, świętobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) Boże Narodzenie, Wielkanoc

Wiktionary


świętajeński

przy­miot­nik od: Świę­taj­no


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Świę­taj­nem, do­ty­czą­cy Świę­taj­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętajno n., świętajnianin m., świętajnianka ż.

Wiktionary


świętajnianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Świę­taj­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętajno n.

:: fż. świętajnianka ż.

 przym. świętajeński

Wiktionary


świętajnianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Świę­taj­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętajno n.

:: fm. świętajnianin mos.

 przym. świętajeński

Wiktionary


świętajno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świę­taj­no – wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olec­kim, w gmi­nie Świę­taj­no
  • Świę­taj­no – wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Świę­taj­no
  • Świę­taj­no – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olec­kim
  • Świę­taj­no – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim
  • Świę­taj­no – dawna gro­ma­da w po­wie­cie olec­kim w wo­je­wództ­wie bia­ło­stoc­kim
  • Świę­taj­no – dawna gro­ma­da w po­wie­cie szczy­cień­skim
  • Świę­taj­no – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Świę­taj­nie, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim
  • Świę­taj­no – je­zio­ro w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olec­kim, w gmi­nie Świę­taj­no
  • Świę­taj­no – je­zio­ro w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Bar­cze­wo
  • Świę­taj­no Łąc­kie, Świę­taj­no Narc­kie, Świę­taj­no Na­ter­skie
  • Świę­taj­no Wą­sko­to­ro­we
  • Świę­taj­ny

Wikipedia


świętek

świę­tek krzy­ża­czek - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny bie­ga­czo­wa­tych


SJP.pl


świętno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Święt­no – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Wolsz­tyn
  • Święt­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Grzmią­ca
  • Święt­no – dawna gro­ma­da
  • Święt­no – zam­knię­ty przy­sta­nek ko­le­jo­wy i ła­dow­nia, daw­niej sta­cja ko­le­jo­wa we wsi Święt­no w woj. wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


święto

1. dzień, w któ­rym ob­cho­dzi się uro­czy­sto­ści pań­stwo­we lub re­li­gij­ne;
2. szcze­gól­na okaz­ja, ważne wy­da­rze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzień lub wię­cej dni wy­róż­nia­ją­cy się od in­nych, poś­wię­co­ny cze­muś lub komuś, spę­dza­ny w inny, szcze­gól­ny spo­sób niż zwy­kłe dni

Wiktionary

Świę­to – ogól­ne okre­śle­nie szcze­gól­nych dni lub dłuż­szych okre­sów pow­ta­rza­ją­cych się re­gu­lar­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W nie­dzie­le i świę­ta au­to­bu­sy kur­su­ją rza­dziej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛ̃ntɔ, AS: śfʹi ̯ẽnto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świątnik mos./mrz., świętowanie n., święta ż./lm nm., święty mos., świątek mrz., świątynia ż., wyświęcanie n., święconka ż.

 przym. święty, świąteczny

 czas. świętować ndk.

 przysł. świątecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk fajer, fajera, świynto

Wiktionary


świętoannianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Świę­tej Anny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Święta Anna ż.

:: fż. świętoannianka ż.

 przym. świętoannieński

Wiktionary


świętoannianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Świę­tej Anny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Święta Anna ż.

:: fm. świętoannianin m.

 przym. świętoannieński

Wiktionary


świętoannieński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Świę­tej Anny, zwią­za­ny ze Świę­tą Anną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Święta Anna ż., świętoannianin mos., świętoannianka ż.

Wiktionary


świętobliwie

przy­słó­wek

 (1.1) po­boż­nie, na spo­sób świę­te­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­niec życia spę­dził świę­to­bli­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święta ż./lm nm., święto n., święty mos., świętobliwość ż.

 przym. świętobliwy, święty

 przysł. święcie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogobojnie, cnotliwie, pobożnie

Wiktionary


świętobliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: świę­to­bli­wie


SJP.pl


świętobliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego kto świę­to­bli­wy, tego co jest świę­to­bli­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O świę­to­bli­wość sta­rać się nam po­trze­ba; nie do­stą­pi zba­wie­nia, kto nie jest świę­to­bli­wym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święto n., święta ż./lm nm., święty mos.

 przym. święty, świętobliwy

 przysł. świętobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogobojność, cnotliwość, pobożność, świętość

Wiktionary


świętobliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: świę­to­bli­wy


SJP.pl


świętobliwy

po­boż­ny, bo­go­boj­ny; świą­to­bli­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się świę­to­ścią życia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grota stała się miesz­ka­niem świę­to­bli­we­go star­ca, trud­nią­ce­go się zio­ło­lecz­nict­wem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świątobliwy

 rzecz. świątek mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bogobojny, pobożny, rozmodlony

Wiktionary


świętobor

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świę­to­bor – imię
  • Świę­to­bor – ksią­żę po­mor­ski z prze­ło­mu XI i XII wieku.
  • Świę­to­bor I – ksią­żę szcze­ciń­ski pa­nu­ją­cy w la­tach 1372-1413
  • Świę­to­bor II – ksią­żę ru­gij­ski pa­nu­ją­cy w la­tach 1415-1432/1436

Wikipedia


świętochenka

zdrob­nie­nie od: Świę­toch­na (imię żeń­skie)


SJP.pl


świętochna

imię żeń­skie


SJP.pl


świętochniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świę­toch­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


świętochowo

Świę­to­cho­wo (niem. "Son­nen­stuhl") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bra­niew­skim, w gmi­nie Bra­nie­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


świętochowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Świę­to­chow­ski (1849-1938) – pi­sarz
  • Bo­le­sław Świę­to­chow­ski (1895-1975) – uczo­ny rol­nik
  • Jerzy La­wi­na-Świę­to­chow­ski (1905-1946) – kom­po­zy­tor
  • Krzysz­tof Świę­to­chow­ski (1938-1992) – aktor
  • Le­szek Świę­to­chow­ski (ur. 1955) – po­li­tyk
  • Ry­szard Świę­to­chow­ski (1882-1941) – po­li­tyk
  • Sta­ni­sław Świę­to­chow­ski (1899-1940) – dy­plo­ma­ta
  • Szy­mon Świę­to­chow­ski (ur. 1983) – fo­to­gra­fik

Wikipedia


świętochów

Świę­to­chów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Tar­czyn.

Wieś szla­chec­ka Swien­to­cho­wo po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie tar­czyń­skim ziemi war­szaw­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go.

Wikipedia


świętochłowice

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, na Gór­nym Ślą­sku;

Wiktionary

}|-

Świę­to­chło­wi­ce (, "Schwien­toch­lo­witz") – mia­sto na pra­wach po­wia­tu, po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wej Pol­sce, na Gór­nym Ślą­sku, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w cen­trum Gór­no­ślą­skie­go Okrę­gu Prze­my­sło­we­go.

Mia­sto leży nad rzeką Rawą, w po­łud­nio­wej czę­ści Wy­ży­ny Ślą­skiej – Wy­ży­nie Ka­to­wic­kiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jadąc rano tram­wa­jem do Świę­to­chło­wic, wi­dzie­li­śmy dziki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świętochłowiczanin mos., świętochłowiczanka ż.

 przym. świętochłowicki, podświętochłowicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Świóny, Świyntochlowice, Świyntochłowice

Wiktionary


świętochłowicki

→ Świę­to­chło­wi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Świę­to­chło­wi­ca­mi, do­ty­czą­cy Świę­to­chło­wic

Wiktionary

Patrz:

Świętochłowice

Powiązane:

 rzecz. Świętochłowice nmos., świętochłowiczanin m., świętochłowiczanka ż.

 przym. podświętochłowicki

Wiktionary


świętochłowiczanin

miesz­ka­niec Świę­to­chło­wic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Świę­to­chło­wic

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca ze Świę­to­chło­wic, uro­dzo­na w Świę­to­chło­wi­cach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tego sa­me­go dnia świę­to­chło­wi­cza­nin usły­szał za­rzu­ty po­sia­da­nia sub­stan­cji nie­doz­wo­lo­nych oraz przy­wła­szcze­nia do­ku­men­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjɛ̃ntɔxwɔvʲiˈt͡ʃãɲĩn, AS: śfʹi ̯ẽntoχu̯ovʹičãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętochłowice lm nm.

:: fż. świętochłowiczanka ż.

 przym. świętochłowicki

Wiktionary


świętochłowiczanka

miesz­kan­ka Świę­to­chło­wic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Świę­to­chło­wic

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca ze Świę­to­chło­wic, uro­dzo­na w Świę­to­chło­wi­cach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjɛ̃ntɔxwɔvʲiˈt͡ʃãnka, AS: śfʹi ̯ẽntoχu̯ovʹičãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętochłowice nmos.

:: fm. świętochłowiczanin m.

 przym. świętochłowicki

Wiktionary


świętojanka

w gwa­rze poz­nań­skiej: po­rzecz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. wylew Bugu w oko­li­cach dnia św. Jana

 (1.2) gwara. deszcz świę­to­jań­ski po­rzecz­ka

 (1.4) gw-pl|Ku­ja­wy. wczes­ny czer­wo­na­wy kar­to­fel

Wiktionary

Świę­to­jan­ka – stru­ga w wo­je­wództ­wie łódz­kim, lewy do­pływ Wi­daw­ki o dłu­go­ści 6,96 km.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. świętojański

Wiktionary


świętojański

zwią­za­ny z dniem św. Jana lub ze zwy­cza­ja­mi lu­do­wy­mi prak­ty­ko­wa­ny­mi w wi­gi­lię prze­si­le­nia let­nie­go; ku­pal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z dniem św. Jana tj. 24 czerw­ca lub ze zwy­cza­ja­mi lu­do­wy­mi prak­ty­ko­wa­ny­mi w wi­gi­lię tego dnia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjɛ̃ntɔˈjä̃j̃sʲci, AS: śfʹi ̯ẽntoi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świętojanek mzw., świętojanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kupalny, sobótkowy; gw. Górny Śląsk świyntojański

Wiktionary


świętojebliwość

→ świę­to­je­bli­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. żart. de­wo­cja, prze­sad­na po­boż­ność

 (1.2) wulg. żart. kle­ry­ka­lizm

 (1.3) wulg. żart. świą­to­bli­wość (znieksz­tał­ce­nie zwy­cza­jo­we­go ty­tu­łu wy­so­kie­go hie­rar­chy ko­ściel­ne­go)

Wiktionary

Patrz:

świętojebliwy

Przykłady

 (1.1) Cały ar­ty­kuł śmier­dzi na od­le­głość świę­to­je­bli­wo­ścią, a ja jako ate­i­sta mam na temat re­li­gii cał­ko­wi­cie inne zda­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świętojebliwy

 przysł. świętojebliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bigoteria, dewocja, religianctwo, świętoszkowatość

 (1.2) klerykalizm

Wiktionary


świętojebliwy

wul­gar­nie: po­zor­nie cnot­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wulg. żart. de­wo­cyj­ny, nad­mier­nie po­boż­ny

 (1.2) wulg. żart. kle­ry­kal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie chcę być po­strze­ga­na jako świę­to­je­bli­wa, ale do wiary pod­cho­dzę po­waż­nie – wyz­na­je na­wró­co­na skan­da­list­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świętojebliwość ż.

 przysł. świętojebliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świętoszkowaty, bigoteryjny, dewocyjny, parafiański, religiancki

 (1.2) klerykalny

Wiktionary


świętojerski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze świę­tym Je­rzym lub ob­cho­da­mi jego dnia – 23 kwiet­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętojerska ż.

Wiktionary


świętojurcy

Świę­to­jur­cy – ukra­iń­skie ugru­po­wa­nie po­li­tycz­ne (nazwa po­cho­dzi od ka­te­dry św. Jura), dzia­ła­ją­ce od 1848 we Lwo­wie przy wspar­ciu wyż­szych du­chow­nych unic­kich.

Było wspie­ra­ne przez gu­ber­na­to­ra Fran­za Sta­dio­na, wy­stę­po­wa­ło prze­ciw pol­skie­mu ru­cho­wi na­ro­do­we­mu.

Wikipedia


świętokatarzyński

→ Świę­ta Ka­ta­rzy­na (wieś w Pol­sce)


SJP.pl


świętokradca

czło­wiek po­peł­nia­ją­cy świę­to­kradzt­wo


SJP.pl


świętokradczyni

→ świę­to­krad­ca


SJP.pl

Patrz:

świętokradca

świętokradztwo

1. w re­li­giach: zbez­cze­szcze­nie lub znie­wa­że­nie świę­te­go miej­sca lub przed­mio­tu;
2. znie­wa­że­nie cze­goś uwa­ża­ne­go za świę­tość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) znie­wa­że­nie lub zbez­cze­szcze­nie kogoś lub cze­goś uz­na­wa­ne­go za świę­te

 (1.2) daw. prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na po­peł­nie­niu świę­to­kradzt­wa (1.1)

Wiktionary

Świę­to­kradzt­wo – ter­min re­li­gij­ny, który okre­śla znie­wa­że­nie miej­sca, przed­mio­tu, osoby poś­wię­co­nej Bogu lub in­nych rze­czy zwią­za­nych z re­li­gią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mieli oni wiele czci dla pa­pie­stwa, dla Ko­ścio­ła w ogóle, trak­to­wa­li kult re­li­gij­ny jako po­win­ność chrze­ści­ja­ni­na, a każde na­i­gra­wa­nie się z re­li­gii uz­na­wa­li za nie­wy­ba­czal­ne świę­to­kradzt­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świętokradca

:: fż. świętokradczyni

 przym. świętokradczy

 przysł. świętokradczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) profanacja

Wiktionary


świętokrzyski

→ Świę­ty Krzyż


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Świę­tym Krzy­żem, do­ty­czą­cy Świę­te­go Krzy­ża

 (1.2) zwią­za­ny ze Świę­to­krzy­skiem, do­ty­czą­cy Świę­to­krzy­skie­go

 (1.3) zwią­za­ny z wo­je­wództ­wem świę­to­krzy­skim (1.2)

Wiktionary

Patrz:

Święty Krzyż

Przykłady

 (1.2) Prze­cho­dzą­ca przez re­gion świę­to­krzy­ski burza spo­wo­do­wa­ła usz­ko­dze­nie pan­to­gra­fu w po­cią­gu to­wa­ro­wym, po­ru­sza­ją­cym się na tra­sie ko­le­jo­wej po­mię­dzy Ko­sto­mło­ta­mi i Su­ched­nio­wem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętokrzyskie n., Święty Krzyż m., świętokrzyszczyzna ż.

Wiktionary


świętokrzyskie

→ Świę­ty Krzyż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­gion w po­łud­nio­wo-wschod­niej Pol­sce

Wiktionary

Patrz:

Święty Krzyż

Przykłady

 (1.1) Oblę­go­rek leży w Świę­to­krzy­skiem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świętokrzyski

Wiktionary


świętokrzyszczyzna

mowa i kul­tu­ra w re­gio­nie świę­to­krzy­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kul­tu­ra, oby­cza­je i mowa re­gio­nu świę­to­krzy­skie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjɛ̃ntɔkʃɨʃˈt͡ʃɨzna, AS: śfʹi ̯ẽntokšyščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. świętokrzyski

Wiktionary


świętokrzyżcy

po­tocz­na nazwa taj­ne­go sprzy­się­że­nia za­ło­żo­ne­go w 1836 roku na Uni­wer­sy­te­cie w Dor­pa­cie przez G. Eh­ren­ber­ga jako filia Sto­wa­rzy­sze­nia Ludu Pol­skie­go; Spi­sek Hil­de­brand­ta


SJP.pl


świętokupstwo

sprze­da­wa­nie god­no­ści i sa­kra­men­tów ko­ściel­nych; sy­mo­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. sprze­da­wa­nie oraz ku­po­wa­nie god­no­ści i urzę­dów ko­ściel­nych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symonia

Wiktionary


świętolipski

przy­miot­nik od: Świę­ta Lipka (wieś)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Świę­tej Lipki, zwią­za­ny ze Świę­tą Lipką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Święta Lipka ż.

Wiktionary


świętomarciński

1. zwią­za­ny z dniem św. Mar­ci­na, do­ty­czą­cy dnia św. Mar­ci­na;
2. rogal świę­to­mar­ciń­ski - wiel­ko­pol­ski rogal z na­dzie­niem z bia­łe­go maku; rogal mar­ciń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze świę­tym Mar­ci­nem lub ob­cho­da­mi jego dnia – 11 li­sto­pa­da

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 11 li­sto­pa­da uli­ca­mi Poz­na­nia przej­dzie barw­ny ko­ro­wód świę­to­mar­ciń­ski.

 (1.1) Na świę­te­go Mar­ci­na poz­na­nia­cy ob­ja­da­ją się świę­to­mar­ciń­ski­mi ro­ga­la­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjɛ̃ntɔ̃marʲˈt͡ɕĩj̃sʲci, AS: śfʹi ̯ẽntõmarʹćĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święty Marcin m.

Wiktionary


świętomiejsce

mia­sto w Rosji; Ma­mo­no­wo


SJP.pl


świętomiejski

→ Świę­to­miej­sce


SJP.pl

Patrz:

Świętomiejsce

świętomir

imię mę­skie


SJP.pl

Świę­to­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nu "Świę­to-" ("świę­ty", "silny, mocny") i "-mir" ("pokój"). Może oz­na­czać "ten, który za­pew­nia trwa­ły pokój". Żeń­ski od­po­wied­nik: Świę­to­mi­ra.

Wikipedia


świętomira

imię mę­skie


SJP.pl

Świę­to­mi­ra, Świę­to­mi­rza – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nu "Świę­to-" ("świę­ty", "silny, mocny") i "-mira" ("mir" – "pokój"). Może oz­na­czać "ta, która za­pew­nia trwa­ły pokój". Męski od­po­wied­nik: Świę­to­mir.

Wikipedia


świętomirek

zdrob­nie­nie od: Świę­to­mir (imię mę­skie)


SJP.pl


świętomirkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świę­to­mir­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


świętomirostwo

Świę­to­mir z mał­żon­ką; Świę­to­mi­ro­wie


SJP.pl


świętomirowie

imię mę­skie


SJP.pl


świętomirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świę­to­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


świętopełek

imię mę­skie


SJP.pl


świętopełk

1. Świę­to­pełk Wiel­ki (1200-1266), ksią­żę Po­mo­rza Gdań­skie­go od 1217(?), syn Mści­wo­ja I;
2. Świę­to­pełk zw. Prze­klę­tym (ok. 980-1019), ksią­żę ruski, naj­star­szy syn Wło­dzi­mie­rza Wiel­kie­go;
3. Świę­to­pełk (?-894), ksią­żę wiel­ko­mo­raw­ski od 870


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świę­to­pełk – imię
  • Świę­to­pełk I mo­raw­ski – wład­ca Wiel­kich Moraw w la­tach 870–894
  • Świę­to­pełk II mo­raw­ski – wład­ca Księ­stwa Ni­trzań­skie­go w la­tach 894–906
  • Świę­to­pełk Miesz­ko­wic – syn Miesz­ka I i Ody (ur. mię­dzy 979 a 985)
  • Świa­to­pełk I Prze­klę­ty – ksią­żę tu­row­ski, wiel­ki ksią­żę Rusi Ki­jow­skiej w la­tach 1015–1016 i 1018–1019
  • Świę­to­pełk II Mi­chał – ksią­żę ki­jow­ski w la­tach 1093–1113
  • Świę­to­pełk II – wład­ca Czech w la­tach 1107–1109
  • Świę­to­pełk – ksią­żę po­mor­ski 1109/1113–1121
  • Świę­to­pełk – ksią­żę Obo­dry­tów 1127–1129
  • Świę­to­pełk Wła­dy­sła­wo­wic – syn króla Czech Wła­dy­sła­wa II
  • Świę­to­pełk Ra­ci­bo­ro­wic – syn Ra­ci­bo­ra I i Przy­by­sła­wy
  • Świę­to­pełk – ksią­żę brneń­ski w la­tach 1189–1191 i 1194–1200

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛ̃nˈtɔpɛwk, AS: śfʹi ̯ẽntopeu̯k

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Pełka ż./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Światopełk

Wiktionary


świętopełkostwo

Świę­to­pe­łek z mał­żon­ką; Świę­to­peł­ko­wie


SJP.pl


świętopełkowie

1. Świę­to­pełk Wiel­ki (1200-1266), ksią­żę Po­mo­rza Gdań­skie­go od 1217(?), syn Mści­wo­ja I;
2. Świę­to­pełk zw. Prze­klę­tym (ok. 980-1019), ksią­żę ruski, naj­star­szy syn Wło­dzi­mie­rza Wiel­kie­go;
3. Świę­to­pełk (?-894), ksią­żę wiel­ko­mo­raw­ski od 870


SJP.pl


świętopełkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świę­to­peł­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


świętopietrze

da­ni­na pła­co­na w śred­nio­wie­czu na rzecz pa­pie­ża; De­na­rius Petri, denar św. Pio­tra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kośc. ka­to­lic­ka opła­ta na rzecz pa­pie­stwa, wno­szo­na w śred­nio­wie­czu przez kraje uz­na­ją­ce zwierzch­nict­wo Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, a współ­cze­śnie do­bro­wol­nie od­da­wa­na przez pa­ra­fian w nie­dzie­lę naj­bliż­szą dnio­wi św. Pio­tra i Pawła (29 czerw­ca);

Wiktionary

Świę­to­pie­trze (tzw. denar świę­te­go Pio­tra - obolo di San Pie­tro) – pol­ska nazwa opła­ty wno­szo­nej na rzecz pa­pie­stwa z racji jego zwierzch­nict­wa nad da­ny­mi zie­mia­mi. Przez Pol­skę świę­to­pie­trze świad­czo­ne było od XI w. do 1555 r.. Wzno­wio­ne w 1871 przez pa­pie­ża Piusa IX.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A bi­skup Wa­wrzy­niec był zda­nia nieco od­mien­ne­go, uwa­ża­jąc mia­no­wi­cie, iż ksią­żę­ce wol­niz­ny by­najm­niej nie obej­mu­ją na­leż­ne­go Ko­ścio­ło­wi świę­to­pie­trza.

Wiktionary


świętoruski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. rel. zwią­za­ny z kon­cep­cja Świę­tej Rusi;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Święta Ruś ż.

Wiktionary


świętoszek

męż­czyz­na prze­sad­nie po­boż­ny; dewot; bigot; na­boż­niś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. czło­wiek ma­ni­fe­stu­ją­cy swą po­boż­ność, czę­sto fał­szy­wą

Wiktionary

Świę­to­szek (fr. "Le Tar­tuf­fe ou l’Im­po­ste­ur") – fran­cu­ski dra­mat (ko­me­dia) Mo­lie­ra pow­sta­ły w 1661 roku, wy­sta­wio­ny po raz pier­wszy w 1664 roku. Swój roz­głos zaw­dzię­cza nie tylko wa­lo­rom ar­ty­stycz­nym, ale także skan­da­lo­wi, jaki wy­wo­ła­ło w XVII-wiecz­nej Fran­cji wyk­pie­nie hi­po­kryz­ji re­li­gij­nej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. świętoszkowatość ż., świętoszkostwo n., święty mos.

:: fż. świętoszka ż.

 przym. świętoszkowski, świętoszkowaty, święty

 przysł. świętoszkowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pobożniś, nabożniś, bigot, dewot, religiant, tartuffe

Wiktionary


świętoszewo

Świę­to­sze­wo – (niem. "Schwan­tes­ha­gen") osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie Przy­bier­nów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


świętoszka

ko­bie­ta prze­sad­nie po­boż­na; de­wot­ka; bi­got­ka; na­boż­ni­sia


SJP.pl


świętoszkowato

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób świę­tosz­ko­wa­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świątynia ż., świętoszek mos., świętoszkostwo n., świętoszkowatość ż.

 przym. świętoszkowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pruderyjnie

Wiktionary


świętoszkowatość

ma­ni­fe­sta­cyj­na, czę­sto uda­wa­na po­boż­ność, cnot­li­wość, skrom­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. albo iron. cecha tego, co jest świę­tosz­ko­wa­te; cecha tych, któ­rzy są świę­tosz­ko­wa­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętowit mos., świętoszek m., świętoszka ż., świętoszkostwo n., święty mos.

 przym. świętoszkowaty, święty

 przysł. świętoszkowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świętoszkostwo, bigoteria, religianctwo

Wiktionary


świętoszkowaty

wstyd­li­wy, pru­de­ryj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy świę­tosz­ka, wła­ści­wy oso­bie prze­sad­nie po­boż­nej

 (1.2) ma­ją­cy cechy osoby prze­sad­nie skrom­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hen­ryk prze­stał cho­dzić na ka­te­che­zę dla do­ro­słych, bo go iry­to­wa­ło całe to świę­tosz­ko­wa­te to­wa­rzy­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świętowit mos., świątynia ż., święty mos., świętoszek mos., świętoszkostwo n., świętoszkowatość ż.

 przysł. świętoszkowato

 przym. święty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dewocyjny

 (1.2) pruderyjny

Wiktionary


świętoszowice

Świę­to­szo­wi­ce (niem. "Schwien­tos­cho­witz") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie tar­no­gór­skim, w gmi­nie Zbro­sła­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Wikipedia


świętoszyn

Zo­bacz też: Świę­to­szyn (osada).

Świę­to­szyn (niem. "Schwen­tros­chi­ne", "Wald­he­i­de" (1939–1945)) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie mi­lic­kim, w gmi­nie Mi­licz.

Wikipedia


świętoszów

wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie bo­le­sła­wiec­kim


SJP.pl

Świę­to­szów

Świę­to­szów (do 1945 niem. "Ne­u­ham­mer am Queis") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie Osiecz­ni­ca, na te­re­nie Borów Dol­no­ślą­skich, nad rzeką Kwisą, 120 km od cen­trum Wroc­ła­wia.

Wikipedia


świętoszówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Świę­to­szów­ka (cz. "Svěntošůvka", niem. "Swien­tos­chuw­ka") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie biel­skim, w gmi­nie Ja­sie­ni­ca, na Ślą­sku Cie­szyń­skim. Po­wierzch­nia so­łect­wa wy­no­si 150,6 ha, a licz­ba lud­no­ści 609, co daje gę­stość za­lud­nie­nia równą 404,4 os./km².

Wikipedia


świętosław

imię mę­skie


SJP.pl

Świę­to­sław, Świę­ce­sław, Święc­sław, Świę­sław (chorw. "Svje­tos­lav", serb. "Sve­tos­lav") – sta­ro­sło­wiań­skie imię mę­skie. Zło­żo­ne jest z czło­nów: "Świę­to-" („świę­ty”, „silny, mocny”) i "-sław" („sława”) i oz­na­cza czło­wie­ka cie­szą­ce­go się mocną sławą. W ma­te­ria­łach źró­dło­wych wy­stę­pu­je od XII wieku. Do końca XV wieku imię to za­no­to­wa­no u około 1000 osób.

Wikipedia


świętosława

imię żeń­skie


SJP.pl

Świę­to­sła­wa, Święc­sła­wa, Świę­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie. Zło­żo­ne jest z czło­nu "Świę­to-" („świę­ty”, „silny, mocny”) i "-sława" („sława”). Może oz­na­czać: „ta, któ­rej sława jest mocna”.

Imię po­pu­lar­ne w Śred­nio­wie­czu. Mę­skie od­po­wied­ni­ki: Świę­to­sław, Świę­ce­sław, Święc­sław, Świę­sław.

Wikipedia


świętosławek

zdrob­nie­nie od: Świę­to­sław (imię mę­skie)


SJP.pl


świętosławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świę­to­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


świętosławka

zdrob­nie­nie od: Świę­to­sław (imię mę­skie)


SJP.pl


świętosławkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świę­to­sław­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


świętosławostwo

Świę­to­sław z mał­żon­ką; Świę­to­sła­wo­wie


SJP.pl


świętosławowie

imię mę­skie


SJP.pl


świętosławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świę­to­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


świętosławski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Świę­to­sław­ski (1811-1835) – pol­ski dzia­łacz po­li­tycz­ny
  • Ar­ka­diusz Świę­to­sław­ski − pol­ski pił­karz
  • Ja­ni­na Świę­to­sław­ska-Żół­kiew­ska (1910-2003) – pol­ski fizyk i che­mik, pre­kur­sor sto­so­wa­nia metod ma­te­ma­tycz­nych w che­mii ana­li­tycz­nej.
  • Wi­told Świę­to­sław­ski − pol­ski ar­che­o­log
  • Woj­ciech Świę­to­sław­ski (1881-1968) – pol­ski fi­zy­ko­che­mik, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu War­szaw­skie­go i Po­li­tech­ni­ki War­szaw­skiej, se­na­tor RP.
  • Zenon Świę­to­sław­ski (1811-1875) − pow­sta­niec li­sto­pa­do­wy, emi­grant po­li­tycz­ny

Wikipedia


świętouść

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osada w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Wolin;

Wiktionary

Świę­to­uść (nazwa hi­sto­rycz­na: Świę­to­ujść, daw­niej Świę­to­ujść, niem. "Swan­tuss") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Wolin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ślady naj­star­sze­go osad­nict­wa w Świę­to­u­ściu po­cho­dzą z okre­su kul­tu­ry łu­życ­kiej epoki brązu lub wczes­nej epoki że­la­za.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świętouścianin mos., świętouścianka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Świętoujść

Wiktionary


świętowacławski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze świę­tym Wac­ła­wem lub ob­cho­da­mi jego dnia – 28 wrze­śnia

Wiktionary


świętowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ob­cho­dze­nie ja­kie­goś świę­ta, ju­bi­le­u­szu lub in­ne­go ra­dos­ne­go wy­da­rze­nia po­przez udział w uro­czy­sto­ściach, pow­strzy­ma­nie się od pracy i od­da­wa­nie się przy­jem­no­ściom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­że­my za­cząć świę­to­wa­nie. Przysz­ła in­for­ma­cja, że wy­gra­li­śmy ten prze­targ.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɕfʲjɛ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: śfʹi ̯ẽntovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świętować ndk.

 rzecz. świątek mrz./mzw., święty m., świątynia ż., święto n.

 przym. świąteczny, święty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) celebrowanie, fetowanie

Wiktionary


świętować

ob­cho­dzić coś uro­czy­ście


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) ob­cho­dzić coś uro­czy­ście

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy kum­ple świę­to­wa­li, nawet te, co nie po­wie­dzie­li do radia ni chu-chu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɕfʲjɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: śfʹi ̯ẽntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święto n., święty m., święta ż., świętowanie n., świątynia ż., świątek mrz./mzw.

 czas. święcić, uświęcić, wyświęcić

 przym. świąteczny, święty

 przysł. świątecznie, święcie

Wiktionary


świętowit

mi­to­lo­gia sło­wiań­ska: bóg wojny i uro­dza­ju Ru­gian (Sło­wian po­łab­skich), od­po­wied­nik wielu in­nych bogów m.in. Pe­ru­na i Ru­gie­wi­ta; Swan­te­wit, Świa­to­wid


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mit­słow. sło­wiań­ski bóg wojny i uro­dza­ju czczo­ny przez ple­mię Ranów, któ­re­go głów­na świą­ty­nia znaj­do­wa­ła się na wy­spie Rugia, na przy­ląd­ku Ar­ko­na;

Wiktionary

Nie mylić z: Świa­to­wid.

Ta stro­na do­ty­czy boga czczo­ne­go w Ar­ko­nie. Zo­bacz też: Świę­to­wit wo­liń­ski.

Świę­to­wit – bóg uro­dza­ju i wojny oraz na­czel­ny bóg sło­wiań­skie­go ple­mie­nia Ranów, a w póź­niej­szym okre­sie wszyst­kich Sło­wian po­łab­skich. Jego zor­ga­ni­zo­wa­ny kult znaj­do­wał się na wy­spie Rugia, na przy­ląd­ku Ar­ko­na, gdzie znaj­do­wa­ła się także jego głów­na świą­ty­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wedle wiary Ru­gian wal­czył Świę­to­wit, bo tak się bał­wan na­zy­wał, na tym koniu prze­ciw wro­gom swej czci, a do­wo­dzi­ło tego, że koń, acz na noc zam­knię­ty w swej staj­ni, rano nie­raz tak zzia­ja­ny, a ubło­co­ny wy­glą­dał, jakby w po­wro­cie z wy­pra­wy bar­dzo znacz­ną prze­bie­gał drogę.

 (1.1) Ten sam Dać­bóg w Ar­ko­nie na­zy­wał się Świę­to­wi­tem, był prze­cież dawcą uro­dza­jów, któ­re­mu na cześć ob­cho­dzo­no naj­wal­niej­sze Świę­to do­rocz­ne po żni­wach, niby bo­hacz bia­ło­ru­ski, czczo­ny tej samej porze.

 (1.1) Poza nim pla­so­wać się­a­su­ją się bó­stwa lo­kal­ne, z któ­rych część, jak Świę­to­wit, może zo­stać utoż­sa­mio­na z in­te­re­sa­mi pań­stwo­wy­mi i awan­so­wać na głów­ne­go boga.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święto n., święta ż., świętość ż., świątynia ż., świątek m., świętoszek m., świętoszkowatość ż., święcone n., święconka ż., święcenie n., świętowanie n., wyświęcanie n.

 czas. święcić ndk., świętować ndk.

 przym. Świętowitowy, święty, świąteczny, świątynny, świętoszkowaty

 przysł. świątecznie, święcie, świętobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Swantewit, Swentowit

Wiktionary


świętowitowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Świę­to­wi­ta lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


świętość

cecha przy­pi­sy­wa­na bó­stwom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś ota­cza­ne szcze­gól­nym kul­tem i czcią

 (1.2) cecha tego co świę­te

Wiktionary

Świę­tość ( ‏קֹדֶשׁ‎ ("qo­desz") – od ‏קדוש‎ ("qa­dosz" – świę­ty), ἅγιος ("hágios")) – stan kon­se­kra­cji ( sa­crum), w sen­sie od­dzie­le­nia od pro­fa­num, czyli od po­wszed­nie­go świa­ta. Świę­tość oz­na­cza od­dzie­le­nie od (kogoś lub cze­goś) dla (kogoś lub cze­goś). Jest także ro­zu­mia­na jako czy­stość – mo­ral­na bądź du­cho­wa nie­ska­zi­tel­ność.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla wielu ludzi wiara jest świę­to­ścią.

 (1.2) Szwe­dzi nie usza­no­wa­li świę­to­ści tego miej­sca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛ̃ntɔɕt͡ɕ, AS: śfʹi ̯ẽntość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świątek mrz./mzw., święta ż., święty mos., świątynia ż., święcenie n., święcenia lm nm.

 przym. święty

Wiktionary


świętszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: świę­ty


SJP.pl


święty

1. ka­no­ni­zo­wa­ny przez Ko­ściół; uz­na­ny przez Ko­ściół za zba­wio­ne­go i god­ne­go kultu;
2. cnot­li­wy, spra­wied­li­wy, bar­dzo dobry;
3. godny czci i sza­cun­ku; bę­dą­cy przed­mio­tem kultu;
4. nie­ty­kal­ny, nie­na­ru­szal­ny;
5. zwią­za­ny z kul­tem re­li­gij­nym, obrząd­ka­mi re­li­gij­ny­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. o bó­stwie: godny czci re­li­gij­nej, czczo­ny w re­li­gii

 (1.2) rel. o przed­mio­cie, miej­scu: po­cho­dzą­cy od bó­stwa, zwią­za­ny z bó­stwem, lub poś­wię­co­ny bó­stwu i w związ­ku z czym godny czci lub sza­cun­ku

 (1.3) rel. wła­ści­wy bó­stwu, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla bó­stwa

 (1.4) rel. w ka­to­li­cyz­mie, pra­wo­sła­wiu, Ko­ścio­łach wschod­nich: ka­no­ni­zo­wa­ny

 (1.5) rel. wła­ści­wy świę­te­mu (1.4)

 (1.6) rel. w ju­da­iz­mie: wy­jąt­ko­wo prawy, uczo­ny, bę­dą­cy bli­sko Boga, mo­gą­cy być prze­wod­ni­kiem du­cho­wym

 (1.7) rel. w is­la­mie: wy­róż­nia­ją­cy się spe­cjal­ną łaską Boga, ob­da­rzo­ny wy­jąt­ko­wy­mi da­ra­mi, np. zdol­no­ścią czy­nie­nia cudów i po­sia­da­ją­ca szcze­gól­ny au­to­ry­tet

 (1.8) cnot­li­wy, spra­wied­li­wy, dobry mo­ral­nie

 (1.9) za­słu­gu­ją­cy na po­sza­no­wa­nie

 (1.10) nie­pod­wa­żal­ny, niez­mie­nial­ny, nie­pod­le­ga­ją­cy dy­sku­sji

 (1.11) iron. nie­win­ny, uda­ją­cy nie­win­ne­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) męż­czyz­na świę­ty (1.4)

 (2.2) męż­czyz­na świę­ty (1.6)

 (2.3) męż­czyz­na świę­ty (1.7)

Wiktionary

Świę­ty (hebr. "qo­desz" lub "ko­desz" oz­na­cza „od­dzie­lo­ny”) – sto­so­wa­ne przez chrze­ści­jan okre­śle­nie czło­wie­ka, który „prze­by­wa z Bo­giem w nie­bie”. W Nowym Te­sta­men­cie słowo świę­ty lub świę­ci uży­wa­ne jest pod adre­sem wszyst­kich wie­rzą­cych w śmierć i zmart­wychw­sta­nie Je­zu­sa. To po­ję­cie wy­stę­pu­je rów­nież w in­nych re­li­giach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stąd pa­trzą na nas, świę­ty Ze­u­sie, // I nie­śmier­tel­nym drżą wy­rzu­tem!

 (1.2) Weźmi świę­ty miecz, dar od Boga, a tym po­gro­misz nie­przy­ja­cio­ły ludu mo­je­go iz­ra­el­skie­go.

 (1.3) Ta­kiem imie­niem u ludu wy­bra­ne­go było świę­te imię Boga, z czte­rech zgło­sek zło­żo­ne, które wiel­ki ka­płan nosił na czole, wy­ry­te na zło­tym dia­de­ma­cie, oz­na­cza­ją­cym ko­ro­nę naj­wyż­szej wła­dzy du­cho­wej w re­li­gii sta­re­go Za­ko­nu, któ­rej on był głową wi­dzial­ną.

 (1.4) Świę­ty Mar­cin był w wiel­kim po­wa­ża­niu na dwo­rze ce­sar­skim; sama ce­sa­rzo­wa po­czy­ty­wa­ła sobie za za­szczyt, usłu­gi­wać mu do stołu …

 (1.6) Ten zaś od­po­wie­dział: Ja ci nie mogę po­ra­dzić, bo z dy­a­bła­mi spra­wa nie łatwa, a nawet po­tęż­ny i świę­ty cadyk nie tak ry­chło w to się wda.

 (1.8) Młody był, silny, pię­kny co się pa­trzy, i zacny czło­wiek, ino już nie taki ze­lant jak nasz ksiądz, co był świę­ty, a nie zwy­czaj­ny czło­wiek, i taki już miał cha­rak­ter, że cho­ciaż­by mógł się po­słu­żyć dru­gim, to wolał wszel­ki cię­żar sam wziąść na barki.

 (1.9) Jak uwa­ża­no, nie li­czył się on ze świę­tym pra­wem włas­no­ści, a szlach­ta uz­na­wa­ła za swoją włas­ność nie tylko pań­szczyz­nę czy ser­wi­tu­ty, ale rów­nież wszyst­ko to, co chło­pi na wsi po­sia­da­li.

 (1.10) Wasza Ce­sar­ska Mość stoi przed ko­niecz­no­ścią sto­cze­nia walki o świę­te prawo pru­skie­go mo­nar­chy - prawo sa­mo­dziel­ne­go de­cy­do­wa­nia o wszyst­kim.

 (2.1) Świę­ty Bren­dan wsiadł na sta­tek; roz­po­star­to żagle i za­czę­ła się że­glu­ga w kie­run­ku let­nie­go prze­si­le­nia sło­necz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲjɛ̃ntɨ, AS: śfʹi ̯ẽnty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. święto n., świętość ż., świątynia ż., świątek m., świętoszek m., świętoszkowatość ż., święcone n., święconka ż., święcenie n., świętowanie n., wyświęcanie n.

:: fż. święta ż.

 czas. święcić ndk., świętować ndk.

 przym. świąteczny, świątynny, świętoszkowaty

 przysł. świątecznie, święcie, świętobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.8) cnotliwy

 (1.9) nietykalny, nienaruszalny, niepodważalny

 (2.1) santon

Wiktionary


świętówka

bar­dzo rzad­ko: uro­czy­stość, za­ba­wa, im­pre­za


SJP.pl


świński

1. na­le­żą­cy do świni (np. świń­ski ogon), przy­pi­sy­wa­ny świni (np. świń­skie za­cho­wa­nie) lub w jakiś inny spo­sób zwią­za­ny z tym zwie­rzę­ciem; świni (rza­dziej);
2. nie­ucz­ci­wy, po­stę­pu­ją­cy podle, a także: nie­kul­tu­ral­ny, obrzyd­li­wy, spro­śny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze świ­nią, do­ty­czą­cy świni

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do świni, bę­dą­cy jej włas­no­ścią

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla świni, ma­ją­cy cechy świni

 (3.2) pot. pejor. wy­jąt­ko­wo nie­go­dzi­wy, nie­ucz­ci­wy

 (3.3) pot. pejor. mó­wią­cy nie­przyz­wo­i­cie, wul­gar­nie na temat seksu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W lecz­nict­wie jest do­stęp­na kal­cy­to­ni­na ludz­ka, świń­ska i ło­so­sio­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲĩj̃sʲci, AS: śfʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świniarka ż., świniarz mos., świnia ż., świństwo n., świntuch mos., świnka ż., świneczka ż., świniak m., świnienie n., naświnienie n., świniarnia ż., obświnienie n., świntuszek m., świntuszka ż., świntuszenie n., poświntuszenie n., świniowate nmos.

 czas. świnić ndk., naświnić dk., obświnić dk., świntuszyć ndk., poświntuszyć dk.

 przym. świni, świntuszy, świntuszkowaty, świniowaty

 przysł. świńsko

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) świni

 (3.2) podły

 (3.3) sprośny

Wiktionary


świńsko

zgru­bie­nie od: świ­nia


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) nie­god­nie, źle

 (1.2) od­no­sząc się w spo­sób wul­gar­ny do sfery sek­su­al­nej czło­wie­ka

Wiktionary

Świń­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie To­ma­szów Ma­zo­wiec­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bar­tek znowu świń­sko się za­cho­wał.

 (1.2) Al­bert świń­sko się za­cho­wy­wał, pe­sząc Ka­ro­li­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świniarka ż., świniarz mos., świnia ż.

 przym. świński

Wiktionary


świńskość

→ świń­ski


SJP.pl

Patrz:

świński

świństewko

zdrob­nie­nie od: świń­stwo;
1. podły i nie­go­dzi­wy po­stę­pek; drań­stwo, nie­go­dzi­wość, po­dłość;
2. nies­macz­ne je­dze­nie;
3. coś pa­skud­ne­go, ohyd­ne­go, obrzyd­li­we­go; ohyda, obrzyd­li­stwo;
4. nie­przyz­wo­i­te słowo lub za­cho­wa­nie, naj­czę­ściej zwią­za­ne z sek­sem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: świń­stwo

 (1.2) drob­ne świń­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Szep­tał jej do ucha świń­stew­ka, a ona czer­wie­nia­ła coraz bar­dziej.

 (1.2) Ro­bi­li mu na złość różne świń­stew­ka, które niez­wy­kle uprzy­krza­ły życie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świntuch mos., świnia ż., świństwo n.

Wiktionary


świństwo

1. podły i nie­go­dzi­wy po­stę­pek; drań­stwo, nie­go­dzi­wość, po­dłość;
2. nies­macz­ne je­dze­nie;
3. coś pa­skud­ne­go, ohyd­ne­go, obrzyd­li­we­go; ohyda, obrzyd­li­stwo;
4. nie­przyz­wo­i­te słowo lub za­cho­wa­nie, naj­czę­ściej zwią­za­ne z sek­sem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. nik­czem­ny, podły czyn słu­żą­cy skrzyw­dze­niu kogoś

 (1.2) pot. rzecz kiep­skiej ja­ko­ści

 (1.3) pot. coś obrzyd­li­we­go, brud­ne­go

 (1.4) pot. brzyd­kie, wul­gar­ne okre­śle­nie naj­czę­ściej do­ty­czą­ce sek­su­al­no­ści, seksu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Czemu jesz ja­kieś świń­stwa? Nie mo­żesz ugo­to­wać sobie do­bre­go obia­du?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɕfʲĩj̃stfɔ, AS: śfʹĩĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świnia ż., świnina ż., świntuch mos., świntuszenie n.

:: zdrobn. świństewko n.

 przym. świński

 czas. świntuszyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) draństwo, podłość, nikczemność

 (1.2) dziadostwo

 (1.2-3) paskudztwo; wulg. gówno

Wiktionary


świńtuch

świn­tuch; po­tocz­nie:
1. czło­wiek po­stę­pu­ją­cy nie­przyz­wo­i­cie;
2. czło­wiek nied­ba­ją­cy o czy­stość i po­rzą­dek; bru­das, flej­tuch, fleja, niech­luj


SJP.pl


świńtuszyć

świn­tu­szyć;
1. mówić lub robić rze­czy niez­god­ne z obo­wią­zu­ją­cy­mi nor­ma­mi oby­cza­jo­wy­mi;
2. po­tocz­nie: bru­dzić, śmie­cić; flej­tu­szyć, syfić, świ­nić


SJP.pl


świślina

1. wieś w Pol­sce;
2. rzeka w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świ­śli­na – rzeka, do­pływ Ka­mien­nej
  • Świ­śli­na – miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim
  • Świ­śli­na – dawna gro­ma­da

Wikipedia


świży

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. świe­ży

Wiktionary


śćdza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ścież­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śdza

Wiktionary


śćmić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. śćmie­wać)

 (1.1) rzad. osła­bić wi­docz­ność cze­goś

 (1.2) daw. stra­cić wzrok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śćmienie n.

 czas. ndk. śćmiewać

Wiktionary


śś.

skrót od: świę­ci


SJP.pl

skrót

 (1.1) = świę­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nauka śś. Ojców Ko­ścio­ła.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) św. św.

Wiktionary


ź

jedna z liter pol­skie­go al­fa­be­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. trzy­dzie­sta pier­wsza, prze­do­stat­nia li­te­ra pol­skie­go al­fa­be­tu;

 (1.2) jęz. spół­gło­ska szcze­li­no­wa, środ­ko­wo­ję­zy­ko­wa, dźwięcz­na

Wiktionary

Ź ("ziet") – trzy­dzie­sta pier­wsza li­te­ra al­fa­be­tu pol­skie­go słu­żą­ca do za­pi­su spół­gło­ski szcze­li­no­wej. Uży­wa­na także w al­fa­be­cie ła­ciń­skim ję­zy­ka czar­no­gór­skie­go, w bia­ło­ru­skiej ła­cin­ce, ję­zy­ku dol­no­łu­życ­kim i wi­la­mow­skim. W ję­zy­ku pol­skim jest naj­czę­ściej przy­pi­sa­na spół­gło­sce [].

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʑɛt, AS: źet

Wiktionary


źbik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) stpol. zool. żbik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stbik, zbik, zdbik

Wiktionary


źbło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. bot. źdźbło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źdbło, śćbło

Wiktionary


źdrzeć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. doj­rzeć

 (1.2) stpol. (o czło­wie­ku) stać się peł­no­let­nim

Wiktionary

Synonimy:

 źrzeć, źrzenieć

Wiktionary


ździarski

do­ty­czą­cy lub zwią­za­ny z miej­sco­wo­ścią Ździar (Tatry Sło­wac­kie) i jej oko­li­cą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. zwią­za­ny ze sło­wac­ką miej­sco­wo­ścią Ździar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ździarskość ż.

 przysł. ździarsko

Wiktionary


ździebełeczko

po­tocz­nie: w nie­wiel­kim stop­niu, tro­szecz­kę, odro­bi­necz­kę, nieco; ździe­beł­ko, ździeb­ko, ździe­bło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. ździe­beł­ko, ździeb­ko

 (1.2) zdrobn. ździe­beł­ko, źdźbło

przy­słó­wek

 (2.1) zdrobn. ździe­beł­ko, ździeb­ko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʑd͡ʑɛbɛˈwɛt͡ʃkɔ, AS: źʒ́ebeu̯ečko

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1,2.1)

 rzecz. ździebko, ździebełko

 przysł. ździebko, ździebełko

 (1.2)

 rzecz. źdźbło, ździebełko

 przym. źdźbłowy

Wiktionary


ździebełko

zdrob­nie­nie od: źdźbło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. ździeb­ko

 (1.2) zdrobn. źdźbło

przy­słó­wek

 (2.1) zdrobn. ździeb­ko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑd͡ʑɛˈbɛwkɔ, AS: źʒ́ebeu̯ko

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1,2.1)

 rzecz. ździebko, ździebełeczko

 przysł. ździebko, ździebełeczko

 (1.2)

 rzecz. źdźbło, ździebełeczko

 przym. źdźbłowy

Wiktionary


ździebko

po­tocz­nie: nie­wiel­ka ilość cze­goś; okruch, ka­wa­łek, odro­bi­na, ździe­bło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. bar­dzo mało, odro­bin­ka, okruch

przy­słó­wek

 (2.1) pot. w nie­wiel­kim stop­niu

Wiktionary

Ździeb­ko (do­kład­nie: "Klub Ar­ty­stycz­no-Li­te­rac­ki „Ździeb­ko”") – ka­ba­ret li­te­rac­ki dzia­ła­ją­cy w Poz­na­niu w la­tach 1928–1930.

Za­ło­żo­ny z ini­cja­ty­wy Emila Ze­ga­dło­wi­cza (ów­czes­ne­go re­dak­to­ra na­czel­ne­go cza­so­pis­ma li­te­rac­kie­go "Tęcza"), a także Ar­tu­ra Marii Swi­nar­skie­go i ma­la­rza Wła­dy­sła­wa Ro­gu­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑɛpkɔ, AS: źʒ́epko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. ździebełko, ździebełeczko

 przysł.

:: zdrobn. ździebełko, ździebełeczko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niewiele, krzta, krztyna, odrobina, ociupina, szczypta, trochę

 (2.1) trochę, troszeczkę, mało, nieco, odrobinę, ździebluchno

Wiktionary


ździeblarz

owad z rzędu błon­kó­wek; szkod­nik zbóż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. Cep­hus, owad z ro­dzi­ny ździe­bla­rzo­wa­tych, szkod­nik zbóż skła­da­ją­cy jaja w źdźbłach traw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑɛblaʃ, AS: źʒ́eblaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ździeblarzowate nmos.

Wiktionary


ździeblarze

ro­dzi­na błon­kos­krzy­dłych owa­dów z po­drzę­du ro­śli­nia­rek, któ­rych larwy że­ru­ją w źdźbłach; ździe­bla­rzo­wa­te


SJP.pl


ździeblarzowate

ro­dzi­na błon­kos­krzy­dłych owa­dów z po­drzę­du ro­śli­nia­rek, któ­rych larwy że­ru­ją w źdźbłach; ździe­bla­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cep­hi­dae|New­man|ref=tak., ro­dzi­na owa­dów z rzędu błon­kos­krzy­dłych, szkod­ni­ki zbóż;

Wiktionary

Ździe­bla­rzo­wa­te (Cep­hi­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu błon­kó­wek i po­drzę­du ro­śli­nia­rek, obej­mu­ją­ca około 170 opi­sa­nych ga­tun­ków.

Błon­ków­ki te wy­róż­nia­ją się od in­nych ro­śli­nia­rek bar­dzo smu­kłym cia­łem, przez co mogą przy­po­mi­nać gą­sie­nicz­ni­ko­wa­te. Ich głowa jest ku­li­sta­wa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʑd͡ʑɛblaʒɔˈvatɛ, AS: źʒ́eblažovate

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ździeblarz m., ździeblarzowce lm. nmos.

Wiktionary


ździeblarzowaty

o ce­chach ździe­bla­rzo­wa­tych


SJP.pl


ździebluchno

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. tro­chę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ździe­bluch­no słaba ta dep­ta­no go­rzo­ła.

 (1.1) Niech ta je­szcze ździe­bluch­no pośpi…

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciut, odrobinę, trochę, ździebluśko, ździebuszko, ździebko

Wiktionary


ździebluśko

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Poz­nań,Ku­ja­wy,Gniez­no. tro­chę, ździeb­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kogo ko­cham ździe­bluś­ko, a to mu dam ja­błusz­ko.

Wiktionary


ździebuszko

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zob. ździe­bluch­no.

Wiktionary


ździebło

rzad­ko: źdźbło;
1. wal­co­wa­ta ło­dy­ga traw, zbóż; pęd, liść trawy, trawa;
2. po­tocz­nie: nie­wiel­ka ilość cze­goś; okruch, ka­wa­łek, odro­bi­na, ździeb­ko


SJP.pl


ździerca

prze­sta­rza­le: ten, kto zdzie­ra z kogoś nad­mier­ne opła­ty, wy­zy­sku­je kogoś; zdzier­ca; zdzi­rus; ździ­rus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. zdzier­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑɛrt͡sa, AS: źʒ́erca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdzierca m., zdzierstwo n., ździerstwo n.

 czas. zdzierać

Wiktionary


ździerstwo

ne­ga­tyw­ne okre­śle­nie zbyt wy­so­kiej ceny, za­pła­ty za usłu­gę, pro­dukt itp.; zdzier­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. zdzier­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑɛrstfɔ, AS: źʒ́erstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdzierstwo n., zdzierca m., ździerca m.

 czas. zdzierać ndk.

Wiktionary


ździra

po­spo­li­cie, wul­gar­nie, obraź­li­wie: ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca nie­mo­ral­ny tryb życia; zdzi­ra, dziw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. zdzi­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdzira ż.

Wiktionary


ździrowaty

zdzi­ro­wa­ty;
1. taki jak u ździ­ry (zdzi­ry)
2. pot. zły, nie­ucz­ci­wy; nie­sto­sow­ny; o małej war­to­ści itp.


SJP.pl


ździrus

prze­sta­rza­le: ten, kto zdzie­ra z kogoś nad­mier­ne opła­ty, wy­zy­sku­je kogoś; zdzi­rus; zdzier­ca; ździer­ca


SJP.pl


ździwoczony

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wy­pro­wa­dzo­ny z rów­no­wa­gi

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. roz­strzę­sio­ny

Wiktionary


źdźbło

ździe­bło;
1. wal­co­wa­ta ło­dy­ga traw, zbóż; pęd, liść trawy, trawa;
2. po­tocz­nie: nie­wiel­ka ilość cze­goś; okruch, ka­wa­łek, odro­bi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. wal­co­wa­ta ło­dy­ga trawy (w tym zbóż);

 (1.2) pot. liść trawy lub zboża

 (1.3) pot. przen. rzad. bar­dzo mała ilość cze­goś

Wiktionary

Źdźbło (łac. "cul­mus") – ło­dy­ga spe­cy­ficz­na dla ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych (traw), a we­dług niek­tó­rych źró­deł także in­nych wiech­li­now­ców. Cha­rak­te­ry­stycz­na dla niej jest obec­ność zgru­bia­łych wę­złów z me­ry­ste­mem in­ter­ka­lar­nym, po­mię­dzy któ­ry­mi znaj­du­ją się mię­dzy­węź­la. Znaj­du­ją­ca się wew­nątrz mię­dzy­węź­li tkan­ka mię­ki­szo­wa u więk­szo­ści traw szyb­ko za­ni­ka. Źdźbła są zwy­kle ziel­ne, rza­dziej drew­nie­ją, np. w po­dro­dzi­nie bam­bu­so­wych. Źdźbła ce­chu­ją się dużą wy­trzy­ma­ło­ścią, po­mi­mo de­li­kat­nej i lek­kiej bu­do­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zie­mia sama z sie­bie wy­da­je plon, naj­pierw źdźbło, potem kłos, a potem pełne ziarn­ko w kło­sie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑd͡ʑbwɔ, AS: źʒ́bu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. ździebełko n., ździebełeczko n., przest. ździebłko n.

 przym. źdźbłowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. ściebło

 (1.3) odrobinę, drobina, troszkę, troszeczkę

Wiktionary


źdźbłowy

przy­miot­nik od: źdźbło


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy źdźbła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ba­da­nia ame­ry­kań­skie nad zdro­wot­no­ścią ro­ślin or­ki­szu ja­re­go wska­za­ły na wy­stę­po­wa­nie od­por­no­ści na cho­ro­by w tym na rdzę źdźbło­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑd͡ʑbwɔvɨ, AS: źʒ́bu̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źdźbło n., ździebełko n., ździebełeczko n.

Wiktionary


źgać

ude­rzać w kogoś czymś ostrym, kłu­ją­cym; żgać; dźgać


SJP.pl


źgnięcie

ude­rzyć kogoś czymś ostrym, kłu­ją­cym, ukłuć; dźgnąć; żgnąć


SJP.pl


źgnąć

ude­rzyć kogoś czymś ostrym, kłu­ją­cym, ukłuć; dźgnąć; żgnąć


SJP.pl


źle

przy­słó­wek

 (1.1) w nie­wła­ści­wy, nie­do­bry spo­sób, niez­god­nie z nor­ma­mi

 (1.2) nie­mo­ral­nie

 (1.3) nie­przy­jem­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urzą­dze­nie zo­sta­ło źle wy­ko­na­ne, dla­te­go się usz­ko­dzi­ło.

 (1.1) Adam to dobry czło­wiek; źle go oce­ni­łem.

 (1.2) Źle zro­bi­łeś, że skła­ma­łeś.

 (1.3) Czuję się dzi­siaj źle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑlɛ, AS: źle

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. złol mzw., zło n., zły m., złośnik m., złośnica ż., złoszczenie n., zezłoszczenie n., złośliwość ż., złość ż., zeźlenie n.

 czas. złościć ndk., zezłościć dk., zeźlić dk.

 przym. zły, złośliwy, niezły

 przysł. złośliwie, nieźle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedobrze, nieprawidłowo, nieodpowiednio, niewłaściwie, niepoprawnie, beznadziejnie, kiepsko, fatalnie, wadliwie, bez głowy

 (1.3) kijowo, fatalnie, wulg. chujowo

Wiktionary


źleb

wgłę­bie­nie w stoku góry, pow­sta­łe w wy­ni­ku od­pa­da­nia ma­łych okru­chów skal­nych; żleb


SJP.pl


źlinice

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim


SJP.pl

Źli­ni­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Zlönitz, w la­tach 1936–1945 "Gloc­ke­nau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Prósz­ków.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia


źr.

skrót od: źró­dło


SJP.pl


źreb

śred­nio­wiecz­na jed­nost­ka go­spo­dar­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. dział­ka grun­tu upra­wia­na przez jedną ro­dzi­nę

Wiktionary

Źreb, zgrzeb, hak, dzie­dzi­na (łac. "sors)" – we wczes­nym śred­nio­wie­czu za­bu­do­wa­nia i grun­ty wcho­dzą­ce w skład jed­ne­go go­spo­dar­stwa rol­ne­go chło­pa wol­ne­go, nie­wol­ne­go lub ry­ce­rza.

Do grun­tów za­li­cza­no: pola upraw­ne, łąki, pa­stwi­ska oraz lasy. Źreby w Pol­sce i na Rusi nie po­sia­da­ły usta­lo­nej miary po­wierzch­ni.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʑrɛp, AS: źrep

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źrzeb m., źrebie n., źrzebie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źrzeb, źrebie, źrzebie

Wiktionary


źrebaczek

zdrob­nie­nie od: źre­bak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od źre­bak

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑrɛˈbat͡ʃɛk, AS: źrebaček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źrebak n., źrebiec m., źrebię n., źrebiątko n., źrebica ż.

 czas. źrebić się

 przym. źrebięcy, źrebny

Wiktionary


źrebak

młode zwie­rzę z ro­dzi­ny ko­nio­wa­tych; źre­bię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) młody koń, osioł lub zebra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jadąc dzi­siaj ro­we­rem wi­dzia­łem na łące ga­lo­pu­ją­ce­go źre­ba­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑrɛbak, AS: źrebak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źrebiec m., źrebię n., źrebiątko n.

:: zdrobn. źrebaczek m.

 przym. źrebięcy

 czas. źrebić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źrebię, źrebiec

Wiktionary


źrebica

młoda klacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. hipol. młoda klacz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za kla­czą ostroż­nie drep­ta­ła źre­bi­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źrebak mzw., źrebiątko n., źrebaczek mzw., źrebię n.

:: zdrobn. źrebiczka ż.

:: fm. źrebiec mzw.

 czas. oźrebić dk., źrebić ndk., źrebić się ndk.

 przym. źrebięcy, źrebny

Wiktionary


źrebiczka

zdrob­nie­nie od: źre­bi­ca


SJP.pl


źrebie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. zob. źreb.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑrɛbʲjɛ, AS: źrebʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źreb m., źrzeb m., źrzebie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źreb, źrzeb, źrzebie

Wiktionary


źrebiec

prze­sta­rza­le: młody koń, ogier


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przest. zo­o­techn. młody koń płci mę­skiej

 (1.2) książk. źre­bię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Źre­biec bez uzdy po­su­wi­stym lotem / Ugi­nał trawy w pę­dzie wy­bu­ja­łym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑrɛbʲjɛt͡s, AS: źrebʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źrebak mzw., źrebiątko n., źrebaczek mzw., źrebiczka ż., źrebię n.

:: fż. źrebica ż.

 czas. źrebić się, oźrebić dk., źrebić ndk., źrebić się ndk.

 przym. źrebięcy, źrebny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogier

 (1.2) źrebak, źrebię

Wiktionary


źrebiątko

pie­szczot­li­we zdrob­nie­nie od: źre­bię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: źre­bię (młode konia)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źrebiec mzw., źrebię n., źrebaczek mzw., źrebak mzw., źrebica ż.

 przym. źrebięcy, źrebny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źrebak, źrebię

Wiktionary


źrebić

źre­bić się - o kla­czy: ro­dzić, wy­da­wać po­tom­stwo


SJP.pl


źrebię

młode zwie­rzę z ro­dzi­ny ko­nio­wa­tych; źre­bak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. młode ko­nio­wa­tych, np. konia, osła lub zebry – bez wzglę­du na płeć;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 1. os. lp. ter. od: źre­bić

Wiktionary

Zo­bacz też: Gwia­zdo­zbiór Źre­bię­cia.

Źre­bię – okre­śle­nie mło­de­go samca i sa­mi­cy konia do ukoń­cze­nia 1. roku życia. Mę­skim na­stęp­cą źre­ba­ka jest ogie­rek, a żeń­skim klacz­ka.

U dzi­kich źre­biąt bar­dzo wy­raź­na jest bli­ska więź łą­czą­ca je z matką, przy­najm­niej przez pier­wsze 6 mie­się­cy. Bar­dzo rzad­ko źre­bię­ta od­da­la­ją się na kilka me­trów. Matka uczy źre­bię, jak odróż­nić ro­śli­ny ja­dal­ne, jak wy­czuć nie­bez­pie­czeń­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ros­ną­ce źre­bię po­trze­bu­je bar­dzo dużo ener­gii i nie­zbęd­nych ami­nok­wa­sów.

 (1.1) Masa ciała nowo uro­dzo­ne­go źre­bię­cia jest równa około 10% zwy­kłej masy ciała kla­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑrɛbʲjɛ, AS: źrebʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źrebak m., źrebica ż., źrebiec m., źrebienie n., źrebność ż.

:: zdrobn. źrebiątko n., źrebaczek m.

 czas. źrebić się ndk.

 przym. źrebięcy, źrebny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źrebak

Wiktionary


źrebięciarnia

za­gro­da dla źre­biąt


SJP.pl


źrebięcy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do źre­bię­cia

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) do­ty­czą­cy źre­bię­cia, okre­śla­ją­cy źre­bię, uży­wa­ny przy źre­bię­ciu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla źre­bię­cia, ma­ją­cy cechy źre­bię­cia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źrebiec mzw., źrebaczek mzw., źrebak mzw., źrebiątko n., źrebię n., źrebica ż.

 czas. źrebić się, oźrebić dk., źrebić ndk., źrebić się ndk.

 przym. źrebny

Wiktionary


źrebna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cię­żar­na klacz, ośli­ca lub zebra

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: źreb­ny

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ta klacz jest źreb­na po raz drugi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑrɛbna, AS: źrebna

Wiktionary


źrebność

ciąża u ko­nio­wa­tych i wiel­błą­dów


SJP.pl


źrebny

o zwie­rzę­tach jed­no­ko­pyt­nych: no­szą­cy płód


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wet. zo­o­techn. o kla­czy, ze­brze: spo­dzie­wa­ją­ca się po­tom­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W staj­ni osta­ła się tylko źreb­na klacz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oźrebienie n., źrebaczek mzw., źrebiarek mos., źrebiątko n., źrebica ż., źrebiczka ż., źrebiec mzw., źrebienie n., źrebię n., Źrebię n., źrebięciarnia ż., źrebięcina ż.

 czas. oźrebić się dk., źrebić się ndk.

 przym. źrebięcy

Wiktionary


źrenica

część oka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. czar­na, okrą­gła plam­ka na tę­czów­ce oka, bę­dą­ca w rze­czy­wi­sto­ści roz­sze­rza­ją­cym się i zwę­ża­ją­cym ot­wo­rem re­gu­lu­ją­cym do­pływ świa­tła do wnę­trza oka;

 (1.2) książk. przen. wzrok, oko

 (1.3) przest. przen. coś ce­nio­ne, cenne lub dro­gie dla kogoś

 (1.4) opt. obraz ot­wo­ru przy­sło­ny aper­tu­ro­wej

Wiktionary

Źre­ni­ca ( pu­pil­la) – w ana­to­mii krę­gow­ców otwór w oku, po­ło­żo­ny przed so­czew­ką, re­gu­lu­ją­cy ilość świa­tła pa­da­ją­ce­go na siat­ków­kę. Kształt źre­ni­cy u róż­nych ga­tun­ków jest różny: może ona być okrą­gła, owal­na lub szcze­li­no­wa­ta.

U czło­wie­ka źre­ni­ca jest okrą­gła. Jej śred­ni­ca wy­no­si 3 do 8 mm, zmie­nia się pod wpły­wem skur­czów mię­śni zwie­ra­cza i roz­wie­ra­cza źre­ni­cy w za­leż­no­ści od zmian oś­wiet­le­nia. Na sze­ro­kość źre­ni­cy wpływ mają także emo­cje.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rzy­mian­ki uży­wa­ły wy­cią­gów z ro­śli­ny jako kos­me­ty­ku roz­sze­rza­ją­ce­go źre­ni­ce i na­da­ją­ce­go im blask (…)

 (1.3) Mów takim do ro­zu­mu, to zie­wa­ją, ale praw im duby sma­lo­ne o świę­tej źre­ni­cy wol­no­ści szla­chec­kiej, ek­scy­tuj ba­ję­dą o rów­no­ści z kró­la­mi (…) a wy­dzie­raj się przy tym ze wszyst­kiej mocy, ma­chaj rę­ko­ma jak wia­trak, to się w końcu z czu­ło­ści po­pła­czą i go­to­wi cię nawet por­wać na ręce a ogło­sić zbaw­cą oj­czyz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑrɛ̃ˈɲit͡sa, AS: źrẽńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źrzenica ż.

:: zdrobn. źreniczka ż.

 przym. źrenicowy, źreniczny, źrzeniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. źrzenica; reg-pl|Górny Śląsk|lalka., reg-pl|Górny Śląsk|laleczka., gw. Kresy człowieczek

Wiktionary


źrenicowy

przy­miot­nik od: źre­ni­ca


SJP.pl


źreniczka

zdrob­nie­nie od: źre­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. źre­ni­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑrɛ̃ˈɲit͡ʃka, AS: źrẽńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źrenica

 przym. źrenicowy, źreniczny

Wiktionary


źreniczny

przy­miot­nik od: źre­ni­ca


SJP.pl


źrenicówka

1. źre­ni­ców­ka ru­daw­ka - ga­tu­nek ćmy;
2. przy­rząd op­to­me­trycz­ny do po­mia­ru roz­sta­wu źre­nic


SJP.pl


źryboszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) reg. pozn. pieszcz. źre­bak

Wiktionary


źrzały

przy­miot­nik

 (1.1) daw. doj­rza­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bydło leży znu­żo­ne, a owoc źrza­ły drze­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑʒawɨ, AS: źžau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nieźrzały

 czas. źraleć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źrały

Wiktionary


źrzeb

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. zob. źreb.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑʒɛp, AS: źžep

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źreb m., źrebie n., źrzebie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źreb, źrebie, źrzebie

Wiktionary


źrzebie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. zob. źreb.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑʒɛbʲjɛ, AS: źžebʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źreb m., źrzeb m., źrebie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) źreb, źrzeb, źrebie

Wiktionary


źróbek

gwa­ro­wo: źre­bak


SJP.pl


źródełko

zdrob­nie­nie od: źró­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od źró­dło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­o­dłącz­nym ele­men­tem nad­bu­żań­skie­go kra­jo­bra­zu są licz­ne przy­droż­ne krzy­że, sta­wia­ne naj­czę­ściej przy wjeź­dzie do wsi czy przy „świę­tych źró­deł­kach”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑruˈdɛwkɔ, AS: źrudeu̯ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źródło n., źródlisko n., źródleniec mrz.

 przym. źródlany, źródłowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński szczurek

Wiktionary


źródlany

wy­pły­wa­ją­cy ze źró­dła


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­cho­dzą­cy ze źró­dła (wod­ne­go)

 (1.2) ży­ją­cy w źró­dłach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Piję wy­łącz­nie wodę źród­la­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑruˈdlãnɨ, AS: źrudlãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źródleniec mrz., źródełko n., źródło

 przym. źródłowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kryniczny, zdrojowy

Wiktionary


źródlarka

ro­dzaj śli­ma­ków z pod­gro­ma­dy przo­dos­krzel­nych


SJP.pl

Źród­lar­ka ("Byt­hi­nel­la") – zróż­ni­co­wa­ny ro­dzaj śli­ma­ków z pod­gro­ma­dy Ca­e­no­ga­stro­po­da, gru­pu­ją­cy bar­dzo małe ga­tun­ki słod­ko­wod­ne.

Wikipedia


źródlarkowate

ro­dzi­na śli­ma­ków z pod­gro­ma­dy przo­dos­krzel­nych; wo­do­żyt­ko­wa­te


SJP.pl

Źród­lar­ko­wa­te (Hy­dro­bii­dae) – duża i mocno zróż­ni­co­wa­na ro­dzi­na śli­ma­ków z pod­gro­ma­dy przo­dos­krzel­nych, roz­prze­strze­nio­na na wszyst­kich kon­ty­nen­tach.

Wikipedia


źródlarkowaty

o ce­chach źród­lar­ko­wa­tych (ro­dzi­na śli­ma­ków)


SJP.pl


źródleniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. od­mia­na ara­go­ni­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źródełko n., źródlenie n., źródlisko n., źródlistość ż., źródło n.

 czas. źródlić się ndk.

 przym. źródlany, źródłowy

 przysł. źródlisto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) martwica wapienna, trawertyn, tuf wapienny

Wiktionary


źródlisko

miej­sce, gdzie wy­try­ska źró­dło


SJP.pl

Źród­li­sko – ze­spół źró­deł zgru­po­wa­nych bli­sko sie­bie.

Wikipedia


źródliskowy

przy­miot­nik od: źród­li­sko


SJP.pl


źródło

1. na­tu­ral­ny, sa­mo­czyn­ny i skon­cen­tro­wa­ny wy­pływ wody po­dziem­nej; urzą­dze­nie wy­dzie­la­ją­ce świa­tło, cie­pło, prąd;
2. miej­sce po­cho­dze­nia cze­goś, punkt wyj­ścia;
3. przy­czy­na, powód;
4. po­cho­dze­nie in­for­ma­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hy­drol. miej­sce, z któ­re­go woda wy­pły­wa na po­wierzch­nię ziemi;

 (1.2) to, co sta­no­wi po­czą­tek cze­goś

 (1.3) przy­czy­na uczuć, za­cho­wań, cho­rób itp.

 (1.4) czę­sto w lm przed­miot, do­ku­ment, zna­le­zi­sko, re­la­cja ustna itp. do­star­cza­ją­ce in­for­ma­cji o czymś i bę­dą­ce pod­sta­wą do dal­szych badań

 (1.5) tylko w lm., in­form. kod źró­dło­wy

 (1.6) stpol. gar­dło

Wiktionary

Źró­dło – na­tu­ral­ny, skon­cen­tro­wa­ny, sa­mo­czyn­ny wy­pływ wody po­dziem­nej na po­wierzch­nię Ziemi. W hy­dro­bio­lo­gii stre­fa źród­li­sko­wa okre­śla­na jest nazwą kre­nal, dzie­lą­cy się na eu­kre­nal (źró­dło wła­ści­we) i hy­po­kre­nal (stre­fę od­pły­wu źró­dła), na­to­miast or­ga­niz­my je za­miesz­ku­ją­ce to kre­non.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Źró­dła Wisły znaj­du­ją się na za­chod­nim stoku Ba­ra­niej Góry.

 (1.2) In­ter­net nie za­wsze jest wia­ry­god­nym źró­dłem in­for­ma­cji.

 (1.2) Fa­so­la jest do­brym źró­dłem wy­so­ko­war­to­ścio­we­go biał­ka ro­ślin­ne­go.

 (1.3) Nad­po­bud­li­wość u dziec­ka bywa źró­dłem nie­po­wo­dzeń w szko­le.

 (1.4) Jeśli chcesz do­kład­nie poz­nać temat, to ko­rzy­staj z róż­nych źró­deł.

 (1.5) Źró­dła Li­nuk­sa są do­stęp­ne w sieci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʑrudwɔ, AS: źrudu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źródlisko n.

:: zdrobn. źródełko n.

 przym. źródlany, źródłowy

 przysł. źródłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrój, źródlisko, źródełko; podn. krynica

 (1.2) początek, punkt wyjścia, podłoże, przyczyna, powód, geneza, podstawa

 (1.4) dokument, materiał, dane, oficjalnie archiwalia

Wiktionary


źródłopuk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. cie­miącz­ko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemiączko

Wiktionary


źródłosłów

po­cho­dze­nie wy­ra­zu; ety­mo­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pod­sta­wa ety­mo­lo­gicz­na wy­ra­zu

 (1.2) jęz. słowo wyj­ścio­we w ety­mo­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­ter­na­cjo­na­liz­my to wy­ra­zy w róż­nych ję­zy­kach ma­ją­ce wspól­ny źró­dło­słów.

 (1.1) Dziś słowo wiedź­ma ma wy­bit­nie pe­jo­ra­tyw­ną wy­mo­wę, ale sły­chać w nim je­szcze źró­dło­słów: ta, która wie.

 (1.1) Trzy naj­waż­niej­sze grupy ję­zy­ko­we: in­do­a­ryj­ska, se­mic­ka i mon­gol­ska za­kła­da­ją ist­nie­nie ja­kie­goś wspól­ne­go pra­ję­zy­ka, bo niek­tó­re pod­sta­wo­we źró­dło­sło­wy są w nich wspól­ne.

 (1.1) Wyraz „heca” już się cał­ko­wi­cie zlek­sy­ka­li­zo­wał i stra­cił zwią­zek ze szczu­ciem zwie­rząt, cho­ciaż miał taki nie­miec­ki źró­dło­słów; odtąd zwią­zał się na stałe z cyr­kow­ca­mi i ko­me­dian­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑrudˈwɔswuf, AS: źrudu̯osu̯uf

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etymologia

 (1.2) etymon

Wiktionary


źródłowo

przy­słó­wek

 (1.1) z wy­ko­rzy­sta­niem ma­te­ria­łów źró­dło­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten trud­ny wątek skrzęt­nie opra­co­wa­li­śmy z hi­sto­ry­ka­mi świa­to­wy­mi i źró­dło­wo upo­rząd­ko­wa­li­śmy w ar­ty­ku­le.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źródło n., źródłowość ż.

 przym. źródłowy

Wiktionary


źródłowość

przy­pi­sy­wa­nie pola ska­lar­ne­go da­ne­mu polu wek­to­ro­we­mu przez ope­ra­tor róż­nicz­ko­wy; ro­zbież­ność, dy­wer­gen­cja


SJP.pl


źródłowy

przy­miot­nik od: źró­dło


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) (o do­ku­men­cie) ory­gi­nal­ny; sta­no­wią­cy pod­sta­wę do dal­szych badań

 (1.2) do­ty­czą­cy do­ku­men­tów źró­dło­wych (1.1)

 (1.3) po­cząt­ko­wy, wyj­ścio­wy, pier­wot­ny

 (1.4) in­form. (o pro­gra­mie lub da­nych) w pier­wot­nej po­sta­ci, umoż­li­wia­ją­cej edy­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na lek­cjach hi­sto­rii czę­sto ko­rzy­sta­my z tek­stów źró­dło­wych.

 (1.2) Dy­spo­nu­je­my bo­ga­tą bazą źró­dło­wą.

 (1.3) Uwz­ględ­nio­no za­rów­no po­mia­ry źró­dło­we, jak i osta­tecz­ne wy­ni­ki.

 (1.4) Udo­stęp­nia­my pliki w po­sta­ci źró­dło­wej oraz w for­ma­cie przez­na­czo­nym do druku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʑrudˈwɔvɨ, AS: źrudu̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źródło n., źródełko n., źródleniec mrz.

 przym. źródlany

 przysł. źródłowo

Wiktionary


źródłoznawca

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie nauki o źró­dłach hi­sto­rycz­nych, ba­da­ją­cej ich po­cho­dze­nie i au­ten­tycz­ność


SJP.pl


źródłoznawczy

zwią­za­ny z nauką o źró­dłach hi­sto­rycz­nych, ba­da­ją­cą ich po­cho­dze­nie i au­ten­tycz­ność


SJP.pl


źródłoznawstwo

nauka o źró­dłach hi­sto­rycz­nych, ba­da­ją­ca ich po­cho­dze­nie i au­ten­tycz­ność


SJP.pl

Źró­dłoz­naw­stwo – dział badań hi­sto­rycz­nych nad źró­dła­mi (ich po­cho­dze­niem, au­ten­tycz­no­ścią, spo­so­ba­mi kry­ty­ki na­u­ko­wej, moż­li­wo­ścia­mi za­bez­pie­cze­nia i kon­ser­wa­cji oraz ich edy­cji).

Wikipedia


ż

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. trzy­dzie­sta druga li­te­ra pol­skie­go al­fa­be­tu;

Wiktionary

Ż ("żet", czę­sto dla odróż­nie­nia od rz na­zy­wa­na "zet z krop­ką") – trzy­dzie­sta druga (po Ź), a za­ra­zem ostat­nia li­te­ra al­fa­be­tu pol­skie­go. Oz­na­cza dźwięk [ʐ]. W tek­stach pol­skich może wy­stę­po­wać także w róż­nych od­mia­nach gra­ficz­nych, współ­cze­śnie naj­czę­ściej w po­sta­ci Ƶ.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɛt, AS: žet

Wiktionary


ż.

skrót od: żeń­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = gram. ro­dzaj żeń­ski

Wiktionary


ż.-rzecz.

skrót od: żeń­sko-rze­czo­wy


SJP.pl


ża

par­ty­ku­ła

 (1.1) śrpol. czy

Wiktionary


żaba

płaz be­zo­go­no­wy wodny lub lą­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. pot. po­spo­li­ty płaz be­zo­go­no­wy z wielu róż­nych ro­dzin, głów­nie z ża­bo­wa­tych;

 (1.2) slang. mot. nożny pod­no­śnik do sa­mo­cho­du

 (1.3) techn. pot. klucz do rur z re­gu­lo­wa­ną sze­ro­ko­ścią roz­sta­wu szczę­ki

 (1.4) sport. pot. kla­sycz­ny styl pły­wac­ki

 (1.5) środ. kolej. izo­la­tor sek­cyj­ny sieci trak­cyj­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z po­mo­stu żaba wsko­czy­ła do stawu.

 (1.2) W ba­gaż­ni­ku za­wsze wożę żabę, na wszel­ki wy­pa­dek.

 (1.3) Pod­czas od­krę­ca­nia sta­rej rury, pękła mi chiń­ska żaba.

 (1.4) Każde za­ję­cia na ba­se­nie za­czy­na­my pię­cio­ma okrą­że­nia­mi żabą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒaba, AS: žaba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żabnica ż., żabowate nmos., Żaba ż., Żabinka ż., Żabianka ż., żabieniec m., Żabieniec m., żabkarz m., żabkarka ż., żabię n.

:: zdrobn. żabcia ż., żabka ż., żabiątko n., żabinka ż., żabina ż., żabeczka ż.

:: zgrub. żabsko n., żabiszcze n.

 czas. żabkować ndk.

 przym. żabi, żabowaty, żabiasty

 przysł. żabio, żabką

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ropucha, żabka

Wiktionary


żabcia

ża­bu­nia, ża­bu­sia, żabka, ża­becz­ka, ża­beń­ka;
1. pie­szczot­li­wie o żabie;
2. pie­szczot­li­wie o oso­bie (zwy­kle ko­bie­cie) da­rzo­nej mi­ło­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żaba

 (1.2) pieszcz. zwrot skie­ro­wa­ny do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­bacz, jaką ładną zie­lo­ną żab­cię na­ry­so­wał nasz wnu­sio.

 (1.2) Z każdą wios­ną pię­knie­jesz, żab­ciu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaba ż., żabka ż.

 przym. żabi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) żabka, żabunia, żabusia, żabeńka

Wiktionary


żabczanka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żab­czan­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Szczer­ców.

Wikipedia


żabczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


żabeczka

ża­bu­nia, ża­bu­sia, żabka, żab­cia, ża­beń­ka;
1. pie­szczot­li­wie o żabie;
2. pie­szczot­li­wie o oso­bie (zwy­kle ko­bie­cie) da­rzo­nej mi­ło­ścią


SJP.pl


żabeńka

ża­bu­nia, ża­bu­sia, żabka, ża­becz­ka, żab­cia;
1. pie­szczot­li­wie o żabie;
2. pie­szczot­li­wie o oso­bie (zwy­kle ko­bie­cie) da­rzo­nej mi­ło­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żaba

 (1.2) pieszcz. zwrot skie­ro­wa­ny do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie ku­pisz tego swo­jej uko­cha­nej ża­beń­ce?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żabunia ż., żaba ż., żabka ż., żabusia ż.

 przym. żabi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żabcia, żabusia, żabunia

 (1.2) żabcia, żabusia, żabunia

Wiktionary


żabi

→ żaba; ża­bo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy żaby, od­no­szą­cy się do żaby

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) taki, który na­le­ży do żaby

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla żaby, ma­ją­cy cechy żaby

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W zaś­wia­tach przy­go­to­wu­ją się już bo­gi­nie po­łoż­ne. Pakht o gło­wie lwiej, Hekt o gło­wie ża­biej, Mesz­kent o gło­wie hi­po­po­ta­ma i Taurt o gło­wie kro­ko­dy­lej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒabʲi, AS: žabʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żabunia ż., żabowate nmos., żaba ż., żabka ż., żabkarz m., żabkarka ż., żabusia ż., żabcia ż., Żabiniec m., żabeńka ż.

 przysł. żabio

Wiktionary


żabianczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­bian­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabianka ż.

:: fż. żabianczanka ż.

 przym. żabianecki

Wiktionary


żabianczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­bian­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabianka ż.

:: fm. żabianczanin m.

 przym. żabianecki

Wiktionary


żabianecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­bian­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabianka ż., żabianczanin m., żabianczanka ż.

Wiktionary


żabianka

dziel­ni­ca Gdań­ska


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ża­bian­ka – część wsi Le­o­ka­diów, w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Pu­ła­wy
  • Ża­bian­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ryc­kim, w gmi­nie Ułęż
  • Ża­bian­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Tro­ja­nów
  • Ża­bian­ka – część mia­sta Gdańsk, w woj. po­mor­skim, w po­wie­cie mia­sto Gdańsk, w gmi­nie mia­sto Gdańsk
  • Ża­bian­ka – je­zio­ro w gmi­nie Kru­klan­ki

Wikipedia


żabice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ża­bi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Cho­cia­nów
  • Ża­bi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Grę­bo­ci­ce
  • Ża­bi­ce – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. słu­bic­kim, w gmi­nie Gó­rzy­ca

Wikipedia


żabicki

naz­wi­sko


SJP.pl


żabiczynianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­bi­czy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabiczyn m.

:: fż. żabiczynianka ż.

 przym. żabiczyński

Wiktionary


żabiczynianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­bi­czy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabiczyn m.

:: fm. żabiczynianin m.

 przym. żabiczyński

Wiktionary


żabiczyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­bi­czy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabiczyn m., żabiczynianin m., żabiczynianka ż.

Wiktionary


żabie

płaz be­zo­go­no­wy wodny lub lą­do­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żabie – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ka­mień­skim, w gmi­nie Gol­cze­wo
  • Je­zio­ro Żabie – 6 je­zior w Pol­sce
  • Żabie (obec­nie Wier­cho­wi­na) – miej­sco­wość na Ukra­i­nie (obwód iwa­no­fran­kow­ski, rejon wier­cho­wiń­ski)

Wikipedia


żabiec

Zo­bacz też: Ża­biec w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Ża­biec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Pa­ca­nów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie wi­ślic­kim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kie­lec­kim.

Wikipedia


żabienica

ro­dzaj z ro­dzi­ny ża­bień­co­wa­tych, obej­mu­je około 70 ga­tun­ków; ro­śli­na wodna lub błot­na o dłu­gich li­ściach, wiele ga­tun­ków chęt­nie ho­do­wa­nych w ak­wa­riach; w Pol­sce na wy­spie Wolin spo­ty­ka­na ża­bie­ni­ca ja­skro­wa­ta


SJP.pl

Ża­bie­ni­ca ("Bal­del­lia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ża­bień­co­wa­tych ("Alis­ma­ta­ce­ae"). Obej­mu­je dwa lub trzy ga­tun­ki. Są to ro­śli­ny wodne wy­stę­pu­ją­ce na wy­spach Ma­ka­ro­nez­ji, w Eu­ro­pie (bez wschod­niej czę­ści kon­ty­nen­tu), w pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce oraz w Azji Mniej­szej. W Pol­sce wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek – ża­bie­ni­ca ja­skro­wa­ta "B. ra­nun­cu­lo­i­des".

Wikipedia


żabieniec

ro­dzaj z ro­dzi­ny ża­bień­co­wa­tych; kilka (6-11) ga­tun­ków ro­ślin wod­nych i błot­nych z Eu­raz­ji i Ame­ry­ki Pół­noc­nej; w Pol­sce wy­stę­pu­je m.in. ża­bie­niec babka wodna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Alis­ma|L.|ref=tak., ga­tu­nek ro­śli­ny ros­ną­cej w śro­do­wi­sku wil­got­nym;

 (1.2) lud. knieć błot­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ża­bie­niec (Alis­ma) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ża­bień­co­wa­tych.
  • Ża­bie­niec – część mia­sta Łódź
  • Ża­bie­niec – część mia­sta Nie­sza­wa
  • Ża­bie­niec – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. alek­san­drow­skim, w gmi­nie Bąd­ko­wo
  • Ża­bie­niec – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Lipno
  • Ża­bie­niec – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie To­pól­ka
  • Ża­bie­niec – część wsi Bie­lan­ki w woj. łódz­kim, w po­wie­cie brze­ziń­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny
  • Ża­bie­niec – część wsi Dą­bro­wa Wi­daw­ska w woj. łódz­kim, w pow. ła­skim, w gmi­nie Wi­da­wa
  • Ża­bie­niec – część wsi Nie­my­słów w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Pod­dę­bi­ce
  • Ża­bie­niec – część wsi Roż­nia­tów w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Unie­jów
  • Ża­bie­niec – część wsi Ry­chło­ci­ce w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Ko­nop­ni­ca
  • Ża­bie­niec – część wsi Cho­rzy­na w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Osja­ków

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żaba ż., żabieńcowate, żabieńcowce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lud. skolojrza

Wiktionary


żabieniecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­bień­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabieniec m., żabieńczanin m., żabieńczanka ż.

Wiktionary


żabienko

Ża­bien­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Mo­gil­no.

Wikipedia


żabierek

naz­wi­sko


SJP.pl


żabieńcowate

ro­dzi­na ro­ślin ziel­nych, wod­nych lub błot­nych, o drob­nych kwia­tach, ros­ną­cych w stre­fie umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej


SJP.pl

Ża­bień­co­wa­te ("Alis­ma­ta­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin wod­nych lub błot­nych na­le­żą­ca do jed­no­li­ścien­nych. Obej­mu­je 16–18 ro­dza­jów z ok. 115 ga­tun­ka­mi. Roz­le­gły za­sięg obej­mu­je ob­sza­ry pod wpły­wem kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go oraz stre­fę mię­dzyz­wrot­ni­ko­wą, poza te­re­na­mi pu­styn­ny­mi. Naj­wię­cej ga­tun­ków wy­stę­pu­je na kon­ty­nen­tach ame­ry­kań­skich. Ro­śli­ny sied­lisk wod­nych i ba­gien­nych. Tkan­ki ro­ślin za­wie­ra­ją sok mlecz­ny.

Wikipedia


żabieńcowaty

o ce­chach ża­bień­co­wa­tych


SJP.pl


żabieńcowce

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych


SJP.pl

Ża­bień­cow­ce ("Alis­ma­ta­les") – rząd ro­ślin ziel­nych, wod­nych lub błot­nych na­le­żą­cych do klasy jed­no­li­ścien­nych. Na­le­żą tu je­dy­ne ro­śli­ny okry­to­na­sien­ne wy­stę­pu­ją­ce w mo­rzach. W obrę­bie rzędu wy­róż­nia się 14 ro­dzin z 166 ro­dza­ja­mi i ok. 4,5 ty­sią­ca ga­tun­ków.

Wikipedia


żabieńcowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych


SJP.pl


żabieńczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­bień­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabieniec m.

:: fż. żabieńczanka ż.

 przym. żabieniecki

Wiktionary


żabieńczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­bień­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabieniec m.

:: fm. żabieńczanin m.

 przym. żabieniecki

Wiktionary


żabieński

→ Żabno (mia­sto w Pol­sce); żab­nień­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żabna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabno n., żabnianin mos., żabnianka ż.

Wiktionary


żabikowo

1. część Lu­bo­nia;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ża­bi­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Środa Wiel­ko­pol­ska, przy tra­sie drogi kra­jo­wej nr 11.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


żabikowski

przy­miot­nik od: Ża­bi­ko­wo, Ża­bi­ko­wo Pry­wat­ne, Ża­bi­ko­wo Pań­stwo­we, Ża­bi­ków


SJP.pl


żabin

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. wieś na Ukra­i­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żabin – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gó­row­skim, w gmi­nie Niech­lów
  • Żabin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Go­wo­ro­wo
  • Żabin – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. goł­dap­skim, w gmi­nie Banie Ma­zur­skie
  • Żabin – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Wierz­cho­wo
  • Żabin – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie pru­żań­skim
  • Żabin – wieś w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie kor­mań­skim
  • Żabin – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie so­li­gor­skim
  • Żabin – wieś w ob­wo­dzie mo­hy­lew­skim, w re­jo­nie mo­hy­lew­skim
  • Żabin – wieś w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim

Wikipedia


żabinek

Ża­bi­nek ( Klein Sabin) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, w gmi­nie Wierz­cho­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 290 miesz­kań­ców.

Wikipedia


żabinianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­bi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabin m.

:: fż. żabinianka ż.

 przym. żabiński

Wiktionary


żabinianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­bi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabin m.

:: fm. żabinianin m.

 przym. żabiński

Wiktionary


żabiniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ża­bi­niec – część mia­sta Kę­dzie­rzyn-Koźle
  • Ża­bi­niec – część wsi Dłu­go­łę­ka w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, gmi­nie Strzel­ce
  • Ża­bi­niec – część wsi Byd­lin w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Klu­cze
  • Ża­bi­niec – część wsi Po­rę­ba Dzierż­na w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Wol­brom
  • Ża­bi­niec – część wsi Te­re­sin w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Pro­szo­wi­ce
  • Ża­bi­niec – część wsi Łęt­ko­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Ra­dzie­mi­ce
  • Ża­bi­niec – część wsi Su­cho­ra­ba w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. Wie­lic­kim, w gmi­nie Nie­po­ło­mi­ce
  • Ża­bi­niec – przy­sió­łek wsi Nowe Za­wa­dy w woj.ma­zo­wiec­kim, w pow. Ra­dom­skim, w gmi­nie Jed­lińsk
  • Ża­bi­niec – wieś w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie Klucz­bork
  • Ża­bi­niec – wieś w woj. opol­skim, w pow. na­my­słow­skim, w gmi­nie Pokój
  • Ża­bi­niec – przy­sió­łek wsi Hu­ci­na w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kol­bu­szow­skim, w gmi­nie Ni­wi­ska
  • Ża­bi­niec – część wsi Ota­łęż w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Czer­min

Wikipedia


żabinko

Ża­bin­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Mo­si­na.

Wieś kró­lew­ska Ża­bien­ko na­le­żą­ca do sta­ro­stwa mo­siń­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


żabio

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób żab, po ża­bie­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żabowate nmos., żaba ż.

 przym. żabi

Wiktionary


żabioroski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­bie­go Rogu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabi Róg m., żabiorożanin m., żabiorożanka ż.

Wiktionary


żabiorożanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­bie­go Rogu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabi Róg m.

:: fż. żabiorożanka ż.

 przym. żabioroski

Wiktionary


żabiorożanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­bie­go Rogu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabi Róg m.

:: fm. żabiorożanin m.

 przym. żabioroski

Wiktionary


żabiowolanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­biej Woli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabia Wola ż.

:: fż. żabiowolanka ż.

 przym. żabiowolski

Wiktionary


żabiowolanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­biej Woli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabia Wola ż.

:: fm. żabiowolanin m.

 przym. żabiowolski

Wiktionary


żabiowolski

przy­miot­nik od: Żabia Wola


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­biej Woli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabia Wola ż., żabiowolanin m., żabiowolanka ż.

Wiktionary


żabirośl

słod­ko­wod­ny kras­no­rost (glon); skrzecz­ka


SJP.pl

Ża­bi­rośl ("Ba­tra­cho­sper­mum" Roth) – ro­dzaj kras­no­ro­stu z ro­dzi­ny ża­bi­ro­ślo­wa­tych. Ze wzglę­du na skom­pli­ko­wa­ny cykl ży­cio­wy w opi­sach tak­so­nu ty­po­wo opi­sy­wa­ne są ga­me­to­fi­ty, pod­czas gdy spo­ro­fi­ty, tj. kar­po­spo­ro­fi­ty są nit­ko­wa­ty­mi two­ra­mi wy­ra­sta­ją­cy­mi na ga­me­to­fi­cie, od któ­re­go są uza­leż­nio­ne, a sa­mo­dziel­nie ży­ją­ce spo­ro­fi­ty by­wa­ły opi­sy­wa­ne jako odręb­ne ga­tun­ki z ro­dza­ju "Chan­tran­sia".

Wikipedia


żabiru

ptak z ro­dzi­ny bo­cia­no­wa­tych; trzy ga­tun­ki: ża­bi­ru ar­gen­tyń­ski z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej, ża­bi­ru afry­kań­ski z Afry­ki, ża­bi­ru czer­wo­no­no­gi z Au­stra­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ja­bi­ru|Hell­ma­yr|ref=tak., mo­no­ty­po­wy ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny bo­cia­nów

 (1.2) ornit. zob. ża­bi­ru ame­ry­kań­ski., ga­tu­nek z ro­dza­ju ża­bi­ru (1.1);

 (1.3) ornit. zob. ża­bi­ru czer­wo­no­no­gi., ga­tu­nek z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ep­hip­pior­hyn­chus|Bo­na­par­te|ref=tak.;

 (1.4) ornit. zob. ża­bi­ru afry­kań­ski., ga­tu­nek z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ep­hip­pior­hyn­chus|Bo­na­par­te|ref=tak.;

 (1.5) ornit. ptak z ga­tun­ku ża­bi­ru (1.2)

 (1.6) ornit. ptak z ga­tun­ku ża­bi­ru (1.3)

 (1.7) ornit. ptak z ga­tun­ku ża­bi­ru (1.4)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈbʲiru, AS: žabʹiru

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) żabiru argentyński

Wiktionary


żabię

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. młoda żaba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaba ż.

Wiktionary


żabiński

przy­miot­nik od: Żabin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­bi­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Albin Ża­biń­ski (1883-1959) – praw­nik, eko­no­mi­sta
  • An­drzej Ża­biń­ski (1938-1988) – po­li­tyk, so­cjo­log
  • Da­riusz Ża­biń­ski (ur. 1953) – fo­to­gra­fik
  • Jan Ża­biń­ski (1897-1974) – zo­o­log
  • Józef Ża­biń­ski – poseł do Sejmu Kra­jo­we­go Ga­li­cji
  • Józef Ża­biń­ski (1860-1928) – sza­chi­sta
  • Krzysz­tof Ża­biń­ski (ur. 1953) – po­li­tyk
  • Le­szek Ża­biń­ski (1947-2019) – eko­no­mi­sta, rek­tor UE w Ka­to­wi­cach
  • Ma­ka­ry Ża­biń­ski (1539-1623) – mnich, świę­ty
  • Rafał Ża­biń­ski (ur. 1960) – aktor
  • Sta­ni­sław Ża­biń­ski (ur. 1954) – lek­ko­at­le­ta
  • Wła­dy­sław Ża­biń­ski (ur. 1942) – po­li­tyk

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Żabin m., żabinianin m., żabinianka ż.

Wiktionary


żabiściek

ża­bi­ściek pły­wa­ją­cy - ro­śli­na wodna z ro­dzi­ny ża­bi­ście­ko­wa­tych, o bia­łych, won­nych kwia­tach i nie­wiel­kich li­ściach pły­wa­ją­cych na po­wierzch­ni wody, wy­stę­pu­ją­ca w wo­dach sto­ją­cych i wolno pły­ną­cych Eu­raz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hy­dro­cha­ris|L.|ref=tak., ro­śli­na ziel­na pły­wa­ją­ca na po­wierzch­ni wody;

Wiktionary

Ża­bi­ściek ("Hy­dro­cha­ris") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ża­bi­ście­ko­wa­tych ("Hy­dro­cha­ri­ta­ce­ae"). Ga­tun­kiem ty­po­wym i za­ra­zem je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem ro­dza­ju we flo­rze Pol­ski jest ża­bi­ściek pły­wa­ją­cy "Hy­dro­cha­ris mor­sus-ranae". W sumie do ro­dza­ju na­le­żą trzy ga­tun­ki spo­ty­ka­ne na wszyst­kich kon­ty­nen­tach z wy­jąt­kiem Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i An­tark­ty­dy. W niek­tó­rych uję­ciach włą­cza­ne są tu także oba ga­tun­ki z ro­dza­ju "Lim­no­bium".

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żabiściekowate nmos.

Wiktionary


żabiściekowate

ro­dzi­na ro­ślin wod­nych wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej


SJP.pl

Ża­bi­ście­ko­wa­te ("Hy­dro­cha­ri­ta­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin wod­nych na­le­żą­ca do jed­no­li­ścien­nych. Obej­mu­je 14 ro­dza­jów ze 146 ga­tun­ka­mi. Na­le­żą tu trwa­łe i jed­no­rocz­ne ro­śli­ny wodne (za­rów­no mor­skie, jak i słod­ko­wod­ne). Spo­ty­ka­ne są w róż­nych stre­fach kli­ma­tycz­nych, w wo­dach słod­kich na wszyst­kich kon­ty­nen­tach oraz wzdłuż brze­gów mor­skich w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej.

Wikipedia


żabiściekowaty

o ce­chach ża­bi­ście­ko­wa­tych


SJP.pl


żabiściekowce

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ro­ślin wod­nych z grupy jed­no­li­ścien­nych


SJP.pl


żabiściekowiec

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ro­ślin wod­nych z grupy jed­no­li­ścien­nych


SJP.pl


żabka

1. styl pły­wac­ki
2. mała żaba
3. ka­ra­fuł­ka; część smycz­ka
4. skok szpa­ga­to­wy w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym;
5. krab; motyw de­ko­ra­cyj­ny w kształ­cie zwi­nię­te­go li­ścia;
6. tor­biel śli­nian­ki;
7. za­pa­le­nie stawu ko­py­to­we­go u konia
8. klucz do od­krę­ca­nia śrub (klucz fran­cu­ski)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. młoda lub mała żaba

 (1.2) pieszcz. zwrot skie­ro­wa­ny do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty

 (1.3) sport. obu­noż­ny pod­skok z przy­sia­du;

 (1.4) pot. sport. styl pły­wac­ki, po­le­ga­ją­cy na wy­ko­ny­wa­niu rów­no­czes­nych ru­chów ra­mio­na­mi i no­ga­mi, w taki spo­sób, jak czy­nią to żaby;

 (1.5) muz. ele­ment smycz­ka do gry na skrzyp­cach;

 (1.6) spin­ka do przy­pi­na­nia firan lub za­słon na kar­ni­szu;

 (1.7) spin­ka do przy­pi­na­nia pra­nia do sznur­kafakt.

 (1.8) za­pin­ka do poń­czoch – ele­ment pasa do poń­czoch

 (1.9) spin­ka przy szel­kach

 (1.10) spo­sób mo­co­wa­nia łyżwy do buta;

 (1.11) techn. klucz na­staw­ny z re­gu­lo­wa­ną sko­ko­wo sze­ro­ko­ścią roz­sta­wu szczęk;

 (1.12) blasz­ka przy­bi­ja­na do ob­ca­sa lub szpi­ca buta;

 (1.13) geod. pod­sta­wa łaty mier­ni­czej;

 (1.14) ar­chit. ele­ment zdob­ni­czy w ar­chi­tek­tu­rze, naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­cy w więk­szej ilo­ści;

 (1.15) wet. cho­ro­ba koń­skie­go ko­py­ta

 (1.16) herp. zob. żabka kwia­to­wa.

 (1.17) herp. zob. man­tel­la.

 (1.18) techn. środ. ubi­jar­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Boris Żabka – sło­wac­ki ho­kej­sta
  • Marek Żabka – pol­ski ar­che­o­log
  • Sta­ni­sław Żabka – de­pu­tat po­wia­tu sło­nim­skie­go w ge­ne­ral­nej kon­fe­de­ra­cji san­do­mier­skiej 1704 roku
  • Wil­liam Zabka – ame­ry­kań­ski aktor
  • żabka w we­te­ry­na­rii – cho­ro­ba koni
  • żabka – tor­biel za­sto­i­no­wa śli­nian­ki pod­ję­zy­ko­wej
  • szkla­na żabka – płaz be­zo­go­no­wy z ro­dzi­ny szkle­ni­co­wa­te
  • żabka drzew­na – sy­no­ni­micz­na nazwa rze­kot­ki drzew­nej (Hyla ar­bo­rea)
  • Żabka – wieś, rejon ki­we­rec­ki
  • Żabka – przy­sió­łek wsi Żaba w woj. opol­skim, w pow. na­my­słow­skim, w gmi­nie Na­my­słów
  • Żabka Czu­łow­ska
  • żabka – klucz pła­ski z re­gu­lo­wa­ną sze­ro­ko­ścią roz­sta­wu szczęk

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pia­szczy­stą dróż­ką w pro­mie­niach słon­ka posz­ły na spa­cer małe stwo­rzon­ka – tłu­sty pę­dra­czek, czar­ny ro­ba­czek, czer­wo­na mrów­ka, żółty cy­try­nek, biały bie­li­nek i boża krów­ka, zie­lo­na żabka i żabki babka, wło­cha­ta lisz­ka, mała bie­dron­ka, pa­sia­sta ston­ka i polna mysz­ka.

 (1.2) Żabko, czy pój­dziesz ze mną do kina?

 (1.3) Sier­żant uka­rał żoł­nie­rzy roz­ka­zem „sto żabek wy­ko­nać”.

 (1.4) Ona umie pły­wać żabką.

 (1.5) O, żabka świet­nie wy­wa­ża ten smy­czek.

 (1.6) Ta żabka słabo trzy­ma.

 (1.10) Żabka pu­ści­ła i nabił sobie guza.

 (1.11) Na­pra­wił­bym tę rurę, ale nie mam żabki.

 (1.12) Jan bar­dzo ścina ob­ca­sy, więc po­sta­no­wił przy­bić żabki.

 (1.14) Nad­miar żabek osz­pe­cił tylko fa­sa­dę bu­dyn­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒapka, AS: žapka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żabunia ż., żabowate nmos., żaba ż., żabcia ż., żabusia ż., żabkarz m., żabkarka ż., żabeńka ż.

 przym. żabkowy, żabi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) żabcia, żabusia, żabunia, żabeńka

 (1.4) styl klasyczny

 (1.4) karafułka

 (1.7) spinacz, klamerka

 (1.11) reg. pozn. blycki

 (1.14) czołganka

 (1.17) mantella

 (1.18) ubijarka

Wiktionary


żabkarka

ko­bie­ta pły­wa­ją­ca sty­lem kla­sycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. pły­wacz­ka wy­spe­cja­li­zo­wa­na w pły­wa­niu żabką

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒapˈkarka, AS: žapkarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaba ż., żabka ż., żabsko n.

:: fm. żabkarz ż.

 przym. żabi

Wiktionary


żabkarz

męż­czyz­na pły­wa­ją­cy sty­lem kla­sycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. pły­wak wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w pły­wa­niu żabką

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒapkaʃ, AS: žapkaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaba ż., żabka ż., żabsko n.

:: fż. żabkarka ż.

 przym. żabi

Wiktionary


żabkowy

→ żabka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z żabką

Wiktionary

Patrz:

żabka

Powiązane:

 rzecz. żabka ż.

Wiktionary


żabnianin

miesz­ka­niec Żabna (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żabna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabno n.

:: fż. żabnianka ż.

 przym. żabieński

Wiktionary


żabnianka

miesz­kan­ka Żabna (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żabna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabno n.

:: fm. żabnianin mos.

 przym. żabieński

Wiktionary


żabnica

ryba denna z ro­dzi­ny żab­ni­co­wa­tych; nawęd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lop­hius pi­sca­to­rius|ref=tak., pła­ska, dra­pież­na ryba at­lan­tyc­ka;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żab­ni­ca – wieś w woj. ślą­skim, w pow. ży­wiec­kim, w gmi­nie Wę­gier­ska Górka
  • Żab­ni­ca – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Gry­fi­no
  • Żab­ni­ca – ko­lo­nia wsi Mar­cin­ków w woj. dol­no­ślą­skim, pow. kłodz­kim, w gmi­nie By­strzy­ca Kłodz­ka
  • Żab­ni­ca – rzeka, do­pływ Brnia
  • Żab­ni­ca – stru­ga, do­pływ Łę­go­nia
  • Żab­ni­ca – potok, do­pływ Kłod­ni­cy
  • żab­ni­ca (Lop­hius pi­sca­to­rius) – duża ryba z ro­dzi­ny żab­ni­co­wa­tych
  • Żab­ni­ca – wznie­sie­nie w Su­de­tach Wschod­nich
  • Żab­nik

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒabʲˈɲit͡sa, AS: žabʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaba ż., żabnicowate

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nawęd, żabnica nawęd

Wiktionary


żabnicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żab­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabnica ż., żabniczanin m., żabniczanka ż.

Wiktionary


żabnicokształtne

rząd ryb obej­mu­ją­cy około 300 ga­tun­ków dra­pież­nych ryb stre­fy den­nej; no­go­płet­we


SJP.pl

Żab­ni­coksz­tałt­ne, no­go­płet­we (Lop­hii­for­mes) – rząd mor­skich ryb pro­mie­nio­płet­wych (Ac­ti­nop­te­ry­gii), cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się wiel­ką pa­szczą i obec­no­ścią wi­cio­wa­te­go wa­bi­ka umie­szczo­ne­go na gło­wie ryby. W za­pi­sie ko­pal­nym znane są z mor­skich osa­dów dol­ne­go eo­ce­nu. Współ­cze­śnie wy­stę­pu­ją w wo­dach oce­a­nicz­nych stre­fy tro­pi­kal­nej, sub­tro­pi­kal­nej i umiar­ko­wa­nej.

Wikipedia


żabnicokształtny

o ce­chach żab­ni­coksz­tałt­nych (rząd ryb)


SJP.pl


żabnicowate

ro­dzi­na dra­pież­nych ryb mor­skich, za­miesz­ku­ją­cych dno wód przy­brzeż­nych; cha­rak­te­ry­stycz­na nie­pro­por­cjo­nal­nie duża głowa; do tej ro­dzi­ny na­le­ży m.in. żab­ni­ca czyli nawęd


SJP.pl

Żab­ni­co­wa­te (Lop­hii­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb żab­ni­coksz­tałt­nych (Lop­hii­for­mes).

Wikipedia


żabnicowaty

ma­ją­cy cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ro­dzi­ny dra­pież­nych ryb mor­skich


SJP.pl


żabniczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żab­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabnica ż.

:: fż. żabniczanka ż.

 przym. żabnicki

Wiktionary


żabniczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żab­ni­cy

Wiktionary

Żab­ni­czan­ka ("Żab­ni­ca") – potok w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim, prawy do­pływ Soły o dłu­go­ści 12,59 km i po­wierzch­ni zlew­ni 37,03 km².

Spły­wa w pół­noc­no-za­chod­nim kie­run­ku przez miej­sco­wość Żab­ni­ca głę­bo­ką do­li­ną. Jej oro­gra­ficz­nie prawe zbo­cza two­rzy grzbiet Gro­nia, Abra­ha­mo­wa, Su­che­go Gro­nia i Ro­man­ki, lewe – grzbiet Re­dy­kal­ne­go Wier­chu, Pru­so­wa, Bo­ru­czy i Pa­le­ni­cy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Żabnica ż.

:: fm. żabniczanin m.

 przym. żabnicki

Wiktionary


żabnieński

→ Żabno (mia­sto w Pol­sce); ża­bień­ski


SJP.pl


żabno

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Żabno – mia­sto w po­wie­cie tar­now­skim (woj. ma­ło­pol­skie) po­ło­żo­ne na pra­wym brze­gu Du­naj­ca. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Żabno. We­dług da­nych GUS 31 grud­nia 2025 mia­sto li­czy­ło 4061 miesz­kań­ców, a po­wierzch­nia wy­no­si­ła 11,13 km².

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒabnɔ, AS: žabno

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żabieński

 rzecz. żabnianin mos., żabnianka ż.

Wiktionary


żabocik

zdrob­nie­nie od: żabot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od żabot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie żabot, lecz tylko mały ża­bo­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żabot m.

Wiktionary


żabogłów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ra­ni­ceps ra­ni­nus|ref=tak., ga­tu­nek ryby mor­skiej;

Wiktionary

Ża­bo­głów ("Ra­ni­ceps ra­ni­nus") − ga­tu­nek mor­skiej ryby kost­nosz­kie­le­to­wej z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych, je­dy­ny ga­tu­nek z ro­dza­ju "Ra­ni­ceps".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z kry­jów­ki wy­sta­wił pa­szczę ża­bo­głów.

Wiktionary


żabojad

po­gard­li­wie o Fran­cu­zie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. pejor. lub lek­cew. Fran­cuz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten głupi ża­bo­jad wy­rzu­cił mnie ze swo­jej re­sta­u­ra­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈbɔjat, AS: žaboi ̯at

Wiktionary


żabojadka

→ ża­bo­jad


SJP.pl

Patrz:

żabojad

żabojadzki

→ ża­bo­jad


SJP.pl

Patrz:

żabojad

żaboklicki

naz­wi­sko


SJP.pl


żabokliki

1. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Siedl­ce;
2. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wę­grow­skim, w gmi­nie Ko­ryt­ni­ca


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ża­bo­kli­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Siedl­ce
  • Ża­bo­kli­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Ko­ryt­ni­ca

Wikipedia


żabol

1. żar­to­bli­wie, pie­szczot­li­wie o uko­cha­nym;
2. śro­do­wi­sko­wo: kibic Gór­ni­ka Za­brze


SJP.pl


żaboryby

po­drząd ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych; ba­tra­chow­ce


SJP.pl


żabot

ozdo­ba ubra­nia przy­pi­na­na pod szyją


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kraw. daw. fal­ba­na z cien­kie­go ma­te­ria­łu przy­pi­na­na do ubra­nia jako ozdob­nik pod szyją;

Wiktionary

Żabot (fr. "jabot") – ro­dzaj ozdo­by z udra­po­wa­ne­go ma­te­ria­łu (mu­ślin, jed­wab, cza­sem z ko­ron­ką), mo­co­wa­nej pod szyją na przo­dzie sukni lub bluz­ki dam­skiej bądź na przo­dzie ko­szu­li mę­skiej za­kry­wa­ją­cej za­pię­cie na pier­siach, wi­docz­nej w wy­cię­ciu wierzch­nie­go stro­ju.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żabotka ż.

:: zdrobn. żabocik m.

 przym. żabotowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. żabotka

Wiktionary


żabotowy

przy­miot­nik od: żabot


SJP.pl


żabotyński

naz­wi­sko


SJP.pl


żabowate

ro­dzi­na pła­zów be­zo­go­no­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) herp. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ra­ni­dae|Batsch|ref=tak., ro­dzi­na be­zo­go­no­wych pła­zów;

Wiktionary

Ża­bo­wa­te, żaby wła­ści­we (Ra­ni­dae) – ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów be­zo­go­no­wych (Anura) za­li­cza­nych do grupy Ne­o­ba­tra­chia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tylny ko­niec ję­zy­ka ża­bo­wa­tych dzie­li się na dwa płaty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaba ż., żabka ż.

 przym. żabi

 przysł. żabio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żaby właściwe

Wiktionary


żabowaty

1. po­dob­ny do żaby;
2. o ce­chach ża­bo­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


SJP.pl


żabowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Żabów

 (1.2) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Ża­bo­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabów m., Żabowo n.

:: fż. żabowianka ż.

 przym. żabowski

Wiktionary


żabowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Żabów

 (1.2) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Ża­bo­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabów m., Żabowo n.

:: fm. żabowianin m.

 przym. żabowski

Wiktionary


żabowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Żabów

 (1.2) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Ża­bo­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żabów m., Żabowo n., żabowianin m., żabowianka ż.

Wiktionary


żabowy

→ żaba; żabi


SJP.pl


żabski

naz­wi­sko


SJP.pl


żabsko

zgru­bie­nie od: żaba


SJP.pl


żabunia

żab­cia, ża­bu­sia, żabka, ża­becz­ka, ża­beń­ka;
1. pie­szczot­li­wie o żabie;
2. pie­szczot­li­wie o oso­bie (zwy­kle ko­bie­cie) da­rzo­nej mi­ło­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żaba

 (1.2) pieszcz. zwrot skie­ro­wa­ny do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­bacz, jaką ładną zie­lo­ną ża­bu­nię na­ry­so­wał nasz wnu­sio.

 (1.2) Z każdą wios­ną pię­knie­jesz, ża­bu­niu ty moja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaba ż., żabka ż., żabeńka ż.

 przym. żabi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żabcia, żabusia, żabeńka

 (1.2) żabcia, żabusia, żabeńka

Wiktionary


żabusia

ża­bu­nia, żab­cia, żabka, ża­becz­ka, ża­beń­ka;
1. pie­szczot­li­wie o żabie;
2. pie­szczot­li­wie o oso­bie (zwy­kle ko­bie­cie) da­rzo­nej mi­ło­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żaba

 (1.2) pieszcz. zwrot skie­ro­wa­ny do dziew­czy­ny lub ko­bie­ty

Wiktionary

Ża­bu­sia – dra­mat wy­sta­wio­ny po raz pier­wszy w 1897 roku, jeden z ut­wo­rów Ga­brie­li Za­pol­skiej. Za temat dra­ma­tu au­tor­ka obra­ła kry­ty­kę tzw. mie­szczań­skiej mo­ral­no­ści, opar­tej na po­zo­rach, obłu­dzie, za­kła­ma­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zo­bacz, jaką ładną zie­lo­ną ża­bu­się na­ry­so­wał nasz wnu­sio.

 (1.2) Z każdą wios­ną pię­knie­jesz, ża­bu­siu ty moja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaba ż., żabka ż., żabeńka ż.

 przym. żabi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żabcia, żabunia, żabeńka

 (1.2) żabcia, żabunia, żabeńka

Wiktionary


żabuti

ro­dzaj żół­wia z ro­dzi­ny żółwi lą­do­wych


SJP.pl


żabówko

Ża­bów­ko – wieś so­łec­ka Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


żachać

ża­chać się - obru­szać się, obu­rzać się na coś


SJP.pl


żachnąć

żach­nąć się - obu­rzyć się na kogoś, na coś; obru­szyć się


SJP.pl


żachwa

osło­ni­ca by­tu­ją­ca w Morzu Śró­dziem­nym


SJP.pl


żachwy

osło­ni­ca by­tu­ją­ca w Morzu Śró­dziem­nym


SJP.pl

Ża­chwy (Asci­dia­cea) – gro­ma­da zwie­rząt mor­skich za­li­cza­nych do pod­ty­pu osło­nic. Opi­sa­nych około 3000 ga­tun­ków.

Wikipedia


żaczek

zdrob­nie­nie od: żak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od stu­dent

 (1.2) stpol. chło­piec

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Ża­czek (ur. 1964) – pol­ska dy­sko­bol­ka
  • Anna Jo­an­na Ża­czek (ur. 1976) – pol­ska bio­tech­no­loż­ka
  • Ar­ka­diusz Ża­czek (ur. 1974) – pol­ski ju­do­ka
  • Ja­ro­sław Ża­czek (ur. 1967) – pol­ski po­li­tyk
  • Kry­sty­na Ża­czek (ur. 1935) – po­słan­ka na Sejm PRL
  • Piotr Ża­czek – pol­ski muzyk
  • Ta­de­usz Ża­czek (ur. 1958) – pol­ski ar­ty­sta fo­to­graf
  • Wal­de­mar Ża­czek (ur. 1929) – pol­ski gra­fik i ma­larz
  • Ze­no­bia Ża­czek (ur. 1974) – pol­ska dzia­łacz­ka anar­cho­syn­dy­ka­li­stycz­na, lo­ka­tor­ska i związ­ko­wa

Wikipedia

Patrz:

żak

żaczka

zdrob­nie­nie od: żak


SJP.pl

Patrz:

żak

żad

wyrób ju­bi­ler­ski, rzeź­ba lub ozdo­ba wy­ko­na­na z ja­de­i­tu albo ne­fry­tu


SJP.pl


żadeit

mi­ne­rał z grupy pi­rok­se­nów, krze­mian sodu i glinu; ja­de­it


SJP.pl


żaden

1. ani jeden;
2. o ni­skiej war­to­ści, źle oce­nia­ny


SJP.pl

za­i­mek prze­czą­cy

 (1.1) …in­for­mu­ją­cy o braku kogoś lub cze­goś

 (1.2) zni­ko­mo mały, bez war­to­ści

przy­miot­nik

 (2.1) równy zeru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mam żad­ne­go psa.

 (1.1) Wę­dro­wa­li­śmy po świe­cie bez żad­nych pie­nię­dzy.

 (1.2) Ty­siąc pięć­set zło­tych brut­to to nie są żadne pie­nią­dze.

 (2.1) Re­ak­cja na jego py­ta­nie była żadna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒadɛ̃n, AS: žadẽn

Wiktionary


żadne

1. ani jeden;
2. o ni­skiej war­to­ści, źle oce­nia­ny


SJP.pl


żadniusieńki

zdrob­nie­nie od: żaden


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: żaden

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒadʲɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: žadʹńüśė̃ńḱi

Wiktionary


żadność

ni­ja­kość, bezpł­cio­wość, nie­wy­ra­zi­stość


SJP.pl


żaducy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) stpol. upra­gnio­ny, po­żą­da­ny

Wiktionary


żaga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. (Ko­cie­wie) piła

 (1.2) gwara. (Ko­cie­wie) al­ko­ho­lik, pijak

Wiktionary


żaganianin

miesz­ka­niec Ża­ga­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­ga­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żagań m.

:: fż. żaganianka ż.

 przym. żagański

Wiktionary


żaganianka

miesz­kan­ka Ża­ga­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­ga­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żagań m.

:: fm. żaganianin m.

 przym. żagański

Wiktionary


żaganiec

Ża­ga­niec (przed 1945 "Herms­dorf b. Sagan") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie ża­gań­skim, w gmi­nie Iłowa nad Czer­ną i Lu­bat­ką w Pu­szczy Ża­gań­skiej (Bory Dol­no­ślą­skie).

Przez wieś bie­gnie droga wo­je­wódz­ka nr 296 sta­no­wią­ca za­chod­nią gra­ni­cę naj­więk­sze­go w Pol­sce po­li­go­nu woj­sko­we­go – OSP Żagań-Świę­to­szów. Po­ni­żej uj­ścia Lu­bat­ki do Czer­nej znaj­du­je się wy­re­mon­to­wa­na i od­da­na do użyt­ku w 2009 mała elek­trow­nia wodna o mocy za­in­sta­lo­wa­nej ok. 30 kW.

Wikipedia


żagar

gwa­ro­wo: szcza­pa, bier­wio­no


SJP.pl


żagary

re­gio­nal­nie: szcza­py, bier­wio­na


SJP.pl

Ża­ga­ry (w gwa­rze wi­leń­skiej "suche pa­ty­ki, żerd­ki, chrust" lit. "žagarai") – pol­ska grupa po­e­tyc­ka, która na­ro­dzi­ła się w Wil­nie w 1931 roku. Sy­tu­o­wa­ła się w obrę­bie tzw. Dru­giej Awan­gar­dy, była na­zy­wa­na także „awan­gar­dą wi­leń­ską”. Po­cząt­ko­wo grupa wy­da­wa­ła cza­so­pis­mo o ta­kiej samej naz­wie „Ża­ga­ry”. Jej człon­ko­wie po­stu­lo­wa­li spo­łecz­ne za­an­ga­żo­wa­nie li­te­ra­tu­ry, a ich twór­czość cha­rak­te­ry­zo­wa­ła się le­wi­co­wym ra­dy­ka­liz­mem, an­ty­fa­szyz­mem oraz ka­ta­stro­fiz­mem.

Wikipedia


żagarysta

czło­nek grupy po­e­tyc­kiej Ża­ga­ry


SJP.pl


żagań

mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. jedna z pol­skich miej­sco­wo­ści;

Wiktionary

Żagań (niem. "Sagan") – mia­sto, bę­dą­ce jed­no­cze­śnie gminą miej­ską i sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Żagań, zlo­ka­li­zo­wa­ne w za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, na po­gra­ni­czu Ni­zi­ny Ślą­sko-Łu­życ­kiej i Wału Trzeb­nic­kie­go, nad Bo­brem i Czer­ną Wiel­ką; sie­dzi­ba po­wia­tu ża­gań­skie­go. Usy­tu­o­wa­ne w od­le­gło­ści 40 km od gra­ni­cy pol­sko-nie­miec­kiej i 100 km od gra­ni­cy pol­sko-cze­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żagań leży nad Bo­brem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒaɡãɲ, AS: žagãń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaganianin m., żaganianka ż.

 przym. żagański

Wiktionary


żagański

→ Żagań


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­ga­nia

Wiktionary

Patrz:

Żagań

Powiązane:

 rzecz. Żagań m., żaganianin m., żaganianka ż.

Wiktionary


żagiel

uksz­tał­to­wa­ny płat tka­ni­ny lub in­ne­go ma­te­ria­łu, słu­żą­cy do na­pę­dza­nia jed­no­stek ża­glo­wych siłą wia­tru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. płat moc­nej tka­ni­ny przy­mo­co­wa­ny do masz­tu, służy do wy­ko­rzy­sty­wa­nia ener­gii wia­tru jako na­pę­du dla stat­ku

 (1.2) żagle pot. że­glar­stwo

Wiktionary

Ża­giel – ro­dzaj pęd­ni­ka wia­tro­we­go sto­so­wa­ne­go do na­pę­dza­nia ża­glow­ców, jach­tów, bo­je­rów, ża­glo­wo­zów itd. Jest to od­po­wied­nio uksz­tał­to­wa­ny płat tka­ni­ny (ew. in­ne­go two­rzy­wa) roz­pię­ty na omasz­to­wa­niu jed­no­stek ża­glo­wych, sta­wia­ny fa­ła­mi i kie­ro­wa­ny szo­ta­mi lub bra­sa­mi (naj­czę­ściej przy uży­ciu lin po­moc­ni­czych). Za­da­niem żagla jest wyt­wo­rze­nie siły ae­ro­dy­na­micz­nej na­pę­dza­ją­cej jed­nost­kę. Ze­spół żagli two­rzy oża­glo­wa­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­ry­na­rze po­sta­wi­li żagle na masz­tach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒaɟɛl, AS: žaǵel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeglarstwo n., żegluga ż., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowanie n., żaglowiec m., żaglówka ż., pożeglowanie n., zażeglowanie n., przyżeglowanie n., odżeglowanie n., żeglowność ż., żaglica ż., żaglon m., żaglonowe nmos., ożaglowanie n., żaglowanie n.

:: zdrobn. żagielek m.

 czas. żeglować ndk., pożeglować dk., zażeglować dk., przyżeglować dk., odżeglować dk., ożaglować dk., żaglować ndk.

 przym. żeglarski, żaglowy, żeglugowy, żeglowny

 przysł. żeglarsko, żaglowo

Wiktionary


żagielek

1. skle­pie­nie w kształ­cie trój­ką­ta sfe­rycz­ne­go, sta­no­wią­ce przej­ście od kwa­dra­tu pod­bu­do­wy do pod­sta­wy ko­pu­ły; wroż­nik;
2. u ro­ślin mo­tyl­ko­wa­tych: górny pła­tek ko­ro­ny;
3. zdrob­nie­nie od: ża­giel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ża­giel

 (1.2) mały ża­giel

 (1.3) ar­chit. na­roż­ny ele­ment skle­pie­nia o kształ­cie trój­ką­ta sfe­rycz­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ża­gie­lek, pen­den­tyw – ele­ment na­roż­ny w po­sta­ci skle­pie­nia o kształ­cie trój­ką­ta sfe­rycz­ne­go.
  • ża­gie­lek () – zo­bacz: welum
  • ża­gie­lek – ele­ment bu­do­wy kwia­tu mo­tyl­ko­we­go
  • Ża­gie­lek – pol­ska łódź spa­ce­ro­wa

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żeglarstwo n., żegluga ż., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowanie n., żagiel m., żaglowiec m., żaglówka ż., pożeglowanie n., zażeglowanie n., przyżeglowanie n., odżeglowanie n., żeglowność ż., żaglica ż., żaglon m., żaglonowe nmos., ożaglowanie n., żaglowanie n.

 czas. żeglować ndk., pożeglować dk., zażeglować dk., przyżeglować dk., odżeglować dk., ożaglować dk., żaglować ndk.

 przym. żeglarski, żaglowy, żeglugowy, żeglowny

 przysł. żeglarsko, żaglowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) pendentyw

Wiktionary


żagielkowy

przy­miot­nik od: ża­gie­lek


SJP.pl


żagiew

1. pło­ną­cy kawał drew­na; głow­nia;
2. grzyb z ro­dzi­ny żag­wio­wa­tych, pa­so­ży­tu­ją­cy na drze­wach; huba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pło­ną­cy kawał drew­na

 (1.2) przen. coś, co staje się przy­czy­ną, po­cząt­kiem gwał­tow­nych i dra­ma­tycz­nych wy­da­rzeń

 (1.3) biol. zob. huba.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ża­giew – po­chod­nia
  • ża­giew (Po­ly­po­rus) – ro­dzaj grzy­bów wiel­ko­o­woc­ni­ko­wych z ro­dzi­ny żag­wio­wa­tych (Po­ly­po­ra­ce­ae);
  • ża­giew, ina­czej ża­gni­ca – zwy­cza­jo­wa nazwa ważek z ro­dza­ju Aesh­na
  • Ża­giew – cza­so­pis­mo wy­da­wa­ne w get­cie war­szaw­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dwa smol­ne łu­czy­wa ogień obej­mo­wał boży, za­że­gnię­tą ża­giew po­da­no dziew­czy­nie, która żywo i zręcz­nie pod stos ją po­dło­ży­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒaɟɛf, AS: žaǵef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żegota ż./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głownia

Wiktionary


żagiewka

mała rybka mor­ska z ro­dzi­ny ża­giew­ko­wa­tych, ja­skra­wo ubar­wio­na, czę­sto ho­do­wa­na w ak­wa­riach


SJP.pl


żagiewkowate

ro­dzi­na nie­wiel­kich mor­skich ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych; kilka ga­tun­ków ho­do­wa­nych w ak­wa­riach


SJP.pl

Ża­giew­ko­wa­te (Cirr­hi­ti­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych.

Wikipedia


żagiewkowaty

o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ro­dzi­ny ryb z po­drzę­du oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl


żaglarz

rze­mieśl­nik szy­ją­cy lub na­pra­wia­ją­cy żagle; ża­glow­nik


SJP.pl


żaglasty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem ża­giel; obec­nie uży­wa­ne wy­łącz­nie w po­łą­cze­niu: skle­pie­nie ża­gla­ste


SJP.pl


żagle

po­tocz­nie: pły­wa­nie łódką z ża­glem


SJP.pl

Żagle – ilu­stro­wa­ny ma­ga­zyn, wy­da­wa­ny w cyklu mie­sięcz­nym w la­tach 1959-2020. Po­ru­sza te­ma­ty zwią­za­ne z że­glar­stwem (re­ga­ty że­glar­skie, jach­ting, na­wi­ga­cja, szkut­nict­wo i kul­tu­rą że­glar­ską).

Wikipedia


żaglica

ryba z ro­dzi­ny ża­gli­co­wa­tych o cha­rak­te­ry­stycz­nej, wy­so­kiej i dłu­giej płet­wie grzbie­to­wej


SJP.pl

Ża­gli­ca, ża­gli­ca pa­cy­ficz­na ("Istiop­ho­rus pla­typ­te­rus") – ga­tu­nek mor­skiej ryby oko­nioksz­tałt­nej z ro­dzi­ny ża­gli­co­wa­tych (Istiop­ho­ri­dae), ce­nio­ny obiekt po­ło­wów spor­to­wych i ko­mer­cyj­nych.

Wikipedia


żaglicowate

ro­dzi­na ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych; dra­pież­ne ryby mor­skie z cie­płych mórz i oce­a­nów z cha­rak­te­ry­stycz­ną dużą płet­wą grzbie­to­wą


SJP.pl

Ża­gli­co­wa­te (Istiop­ho­ri­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych (Per­ci­for­mes), po­tocz­nie na­zy­wa­nych mar­li­na­mi – wcze­śniej nazwa ta sto­so­wa­na była tylko dla ryb z ro­dza­ju "Ma­ka­i­ra". Są bli­sko spo­krew­nio­ne z włócz­ni­ko­wa­ty­mi (Xip­hii­dae). Mają duże zna­cze­nie go­spo­dar­cze, są ce­nio­ne w węd­kar­stwie spor­to­wym. Tłuszcz z ich wą­tro­by za­wie­ra dużo wi­ta­mi­ny A.

Wikipedia


żaglicowaty

o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ro­dzi­ny ryb mor­skich z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl


żaglik

ro­dzaj mchów z ro­dzi­ny zdroj­ko­wa­tych


SJP.pl


żaglomistrz

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się szy­ciem, try­mo­wa­niem i na­pra­wia­niem żagli; ża­glow­nik; ża­glarz


SJP.pl


żaglomistrzostwo

umie­jęt­ność szy­cia i na­pra­wy żagli


SJP.pl


żaglomistrzowski

zwią­za­ny z umie­jęt­no­ścią szy­cia, try­mo­wa­nia i na­pra­wia­nia żagli


SJP.pl


żaglomistrzyni

→ ża­glo­mistrz


SJP.pl

Patrz:

żaglomistrz

żaglon

ga­tu­nek ryby z rzędu skrze­loksz­tałt­nych


SJP.pl

Ża­glon ("Ale­pi­sa­u­rus ferox") – ga­tu­nek ryby skrze­loksz­tałt­nej z ro­dzi­ny ża­glo­no­wa­tych (Ale­pi­sa­u­ri­dae), dla któ­rej jest typem no­men­kla­to­rycz­nym. Wy­stę­pu­je we wschod­nim i za­chod­nim Pa­cy­fi­ku na głę­bo­ko­ści od 0 do 1830 m. Osią­ga do 215 cm dłu­go­ści i 9 kg masy ciała.

Wikipedia


żaglopłat

Ża­glo­płat, żaglo-skrzy­dło – sztyw­ny lub półsz­tyw­ny płat o prze­kro­ju la­mi­nar­nym, ro­dzaj pęd­ni­ka wia­tro­we­go na jed­nost­ce pły­wa­ją­cej o na­pę­dzie ża­glo­wym. Za­rów­no kon­struk­cją, jak i fi­zycz­ną pod­sta­wą dzia­ła­nia, przy­po­mi­na skrzy­dło sa­mo­lo­tu z tą róż­ni­cą, że jest przy­sto­so­wa­ny do wyt­wa­rza­nia siły ciągu po obyd­wu stro­nach pro­fi­lu w za­leż­no­ści od halsu, któ­rym po­ru­sza się jed­nost­ka.

Wikipedia


żaglować

latać szy­bow­cem, wy­ko­rzy­stu­jąc wstę­pu­ją­ce prądy po­wietrz­ne


SJP.pl


żaglowcowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ża­glow­ce, do­ty­czą­cy ża­glow­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaglowiec m.

Wiktionary


żaglowiec

1. łódka ża­glo­wa;
2. ryba ak­wa­rio­wa o spła­szczo­nym, po­dob­nym do trój­ką­ta ciele; ska­lar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. sta­tek z ża­gla­mi, na­pę­dza­ny siłą wia­tru;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. pot. ska­lar;

Wiktionary

Ża­glo­wiec (sta­tek ża­glo­wy) – sta­tek wodny o na­pę­dzie ża­glo­wym. Jed­nost­ka pły­wa­ją­ca, któ­rej je­dy­nym lub pod­sta­wo­wym czyn­ni­kiem na­pę­do­wym jest jeden lub wię­cej żagli. Na danej jed­nost­ce przy­go­to­wa­nej do że­glu­gi zbiór wszyst­kich moż­li­wych do za­sto­so­wa­nia na niej ro­dza­jów żagli sta­no­wi jej ak­tu­al­ne oża­glo­wa­nie, przy czym nie wszyst­kie ro­dza­je tych żagli muszą być użyte jed­no­cze­śnie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez wiele wie­ków na oce­a­nach do­mi­no­wa­ły ża­glow­ce.

 (2.1) W moim ak­wa­rium mam dwa ża­glow­ce i sześć ne­o­nó­wek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaɡˈlɔvʲjɛt͡s, AS: žaglovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żagiel m., żeglarstwo n., żeglarz m., żeglowność ż., żeglarka ż., żeglowanie n., żegluga ż.

:: zdrobn. żaglówka ż.

 czas. żeglować ndk., pożeglować dk., odżeglować dk.

 przym. żaglowcowy, żaglówkowy, żaglowy, żeglowny, żeglugowy

Wiktionary


żaglowiosłowiec

sta­tek mor­ski na­pę­dza­ny za­rów­no za po­mo­cą żagli, jak i wio­seł


SJP.pl


żaglownia

po­mie­szcze­nie w stocz­ni, w któ­rym prze­cho­wu­je się i kon­ser­wu­je żagle


SJP.pl


żaglownictwo

umie­jęt­ność szy­cia, try­mo­wa­nia i na­pra­wia­nia żagli


SJP.pl


żaglownik

rze­mieśl­nik szy­ją­cy lub na­pra­wia­ją­cy żagle; ża­glarz; ża­glo­mistrz


SJP.pl


żaglowy

przy­miot­nik od: ża­giel


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy żagla, zwią­za­ny z ża­glem lub z ża­gla­mi

 (1.2) wy­po­sa­żo­ny w żagle

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Było sobie je­zio­ro Schwen­ze­i­ten See (Świę­caj­ty), na któ­rym klu­bo­wi­cze co roku roz­gry­wa­li re­ga­ty łodzi ża­glo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaɡˈlɔvɨ, AS: žaglovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żagiel m., żeglarz mos./mzw., żeglarka ż., żaglowiec m., żaglówka ż., żeglowanie n.

 czas. żeglować ndk.

Wiktionary


żaglowóz

ko­ło­wy po­jazd na­pę­dza­ny ża­glem lub pa­ra­lot­nią na­pę­do­wą, uży­wa­ny w że­glar­stwie lą­do­wym


SJP.pl

Ża­glo­wóz (ang. "land yacht") – jed­nost­ka uży­wa­na w że­glar­stwie lą­do­wym, po­ru­sza­ją­ca się na ko­łach, na­pę­dza­na siłą wia­tru, któ­rej pęd­ni­kiem jest ża­giel. Kon­struk­cja ża­glo­wo­zu po­dob­na jest do śliz­gu lo­do­we­go, zwa­ne­go po­pu­lar­nie bo­je­rem. Że­gla­rze lą­do­wi zaz­wy­czaj wy­ko­rzy­stu­ją dno wysch­nię­tych sło­nych je­zior lub – dzię­ki zja­wi­sku pły­wów – okre­so­wo od­sła­nia­ne dno morza.

Wikipedia


żaglówka

łódka wy­po­sa­żo­na przy­najm­niej w jeden ża­giel; jacht


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. nie­wiel­ka łódź ża­glo­wa;

 (1.2) ża­glo­wa łódka-za­baw­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po je­zio­rze pływa ża­glów­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaɡˈlufka, AS: žaglufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żagiel m., żagle nmos., żaglowiec m., żeglarz m., żeglarka ż., żegluga ż., żagielek mrz., żeglarstwo n.

 czas. żeglować, pożeglować

 przym. żaglowy, żeglowny, żeglugowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jacht

Wiktionary


żagnica

duża ważka z ro­dzi­ny ża­gni­co­wa­tych


SJP.pl


żagnicowate

ro­dzi­na owa­dów z po­drzę­du ważek róż­nos­krzy­dłych (naj­więk­sze ważki ze współ­cze­śnie ży­ją­cych); na­le­żą do niej m.in. ża­gni­ca i hu­sarz


SJP.pl

Ża­gni­co­wa­te (Aesh­ni­dae) – ro­dzi­na owa­dów za­li­cza­nych do ważek róż­nos­krzy­dłych (Ani­sop­te­ra) obej­mu­ją­ca silne i żwawo la­ta­ją­ce ważki, naj­więk­sze spoś­ród wy­stę­pu­ją­cych w Eu­ro­pie i Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Roz­pię­tość ich skrzy­deł wy­no­si 70–110 mm. W Pol­sce re­pre­zen­to­wa­na jest przez kil­ka­na­ście ga­tun­ków, w tym 2 (ża­gni­ca pół­noc­na i ża­gni­ca zie­lo­na) ob­ję­te ści­słą ochro­ną ga­tun­ko­wą, a 1 (ża­gni­ca tor­fow­co­wa) – ochro­ną czę­ścio­wą.

Wikipedia


żagnicowaty

o ce­chach ża­gni­co­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


żagniczka

ża­gnicz­ka zwy­czaj­na - ga­tu­nek ważki


SJP.pl


żagory

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu sza­wel­skim;

Wiktionary

Ża­go­ry (lit. "Žagarė") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne w okrę­gu sza­wel­skim, 26 km od Ja­ni­szek.

Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1495 roku, po­ło­żo­ne było w Księ­stwie Żmudz­kim. "Ża­go­ry Nowe" były mia­stem eko­no­mii sza­wel­skiej w 1682 roku.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. żagorski

Wiktionary


żagwiak

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny żag­wio­wa­tych


SJP.pl


żagwica

ro­dzaj grzy­bów z rzędu pie­czar­kow­ców


SJP.pl


żagwin

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych; obre­cja


SJP.pl

Żag­win, obre­cja ("Au­brie­ta" Adans.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Na­le­ży do niego ok. 20 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go (jako ro­dzi­me na ob­sza­rze od Włoch po Syrię) oraz w za­chod­niej Azji za­chod­niej po Iran. W na­tu­rze ro­śli­ny rosną na te­re­nach ska­li­stych i w su­chych la­sach sos­no­wych.

Wikipedia


żagwiowate

ro­dzi­na grzy­bów na­drzew­nych lub na­ziem­nych z klasy pod­staw­cza­ków; wie­lo­po­ro­wa­te


SJP.pl

Żag­wio­wa­te ("Po­ly­po­ra­ce­ae" Fr. ex Corda) – ro­dzi­na grzy­bów z rzędu żag­wiow­ców ("Po­ly­po­ra­les").

Wikipedia


żagwiowaty

o ce­chach żag­wio­wa­tych


SJP.pl


żagwiowce

rząd grzy­bów z klasy pie­czar­nia­ków


SJP.pl

Żag­wiow­ce ("Po­ly­po­ra­les" Gäum.) – rząd grzy­bów z klasy pie­czar­nia­ków ("Aga­ri­co­my­ce­tes").

Wikipedia


żagwiowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z klasy pie­czar­nia­ków


SJP.pl


żak

uczeń, stu­dent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. uczeń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ryb. sieć roz­pię­ta na obrę­czach;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osoby o naz­wi­sku Żak
  • żak – dawna nazwa stu­den­ta
  • „Żak” – pismo stu­denc­kie
  • Żak – marka mo­to­ro­we­ru
  • Żak – stu­denc­ka roz­gło­śnia ra­dio­wa z Łodzi
  • żak – sieć pu­łap­ko­wa
  • Klub ŻAK w Gdań­sku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — A! mi­strzu! toć to gbury, po­trze­ba ich opi­ło­wać, ocio­sać, obrę­bać, prze­kuć, prze­ro­bić i umyć, bo do ludzi nie­po­dob­ni, a co do­pie­ro do żaków!

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. żakinada ż.

:: zdrobn. żaczek m.

 (2.1)

 rzecz. żakówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) goliard, student, bean

Wiktionary


żaka

ga­tu­nek pa­pu­gi


SJP.pl


żakard

1. urzą­dze­nie ste­ru­ją­ce nit­ka­mi na kro­śnie do tka­nia róż­nych wzo­rów;
2. ma­szy­na włó­kien­ni­cza ma­ją­ca takie urzą­dze­nie;
3. ma­te­riał z wzo­ra­mi ut­ka­ny ma­szy­ną wy­po­sa­żo­ną w takie urzą­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. tka­ni­na o bar­dzo ro­zbu­do­wa­nych wzo­rach, jedno- lub wie­lo­barw­nych, wy­ko­ny­wa­ne na kros­nach wy­po­sa­żo­nych w me­cha­nizm Ża­kar­da;

 (1.2) techn. włók. środ. me­cha­nizm przes­my­ko­wy umoż­li­wia­ją­cy ste­ro­wa­nie po­je­dyn­czy­mi nit­ka­mi os­no­wy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ża­kard – ro­dzaj tka­ni­ny
  • Ża­kard – ro­dzaj ma­szy­ny tkac­kiej

Wikipedia

Powiązane:

 przym. żakardowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tkanina żakardowa

 (1.2) maszyna żakardowa, mechanizm żakardowy, maszyna Jacquarda, urządzenie Żakarda

Wiktionary


żakardowy

przy­miot­nik od: ża­kard


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) włók. do­ty­czą­cy ża­kar­du, zwią­za­ny z ża­kar­dem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różne kom­bi­na­cje splo­tów dają moż­li­wość uzy­ska­nia róż­no­rod­nych wzo­rów z ża­kar­do­wy­mi włącz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żakard mrz.

Wiktionary


żakare

kaj­man ża­ka­re - ga­tu­nek gada z ro­dzi­ny ali­ga­to­ro­wa­tych


SJP.pl


żakeria

1. bunt niż­szych warstw spo­łecz­nych prze­ciw wła­dzy;
2. żar­to­bli­wie: ogół żaków; stu­den­te­ria


SJP.pl

Ża­ke­ria ( jac­qu­e­rie) – pow­sta­nie lu­do­we pod wodzą Gu­il­la­u­me’a Cale’a ma­ją­ce miej­sce w 1358 roku we Fran­cji w cza­sie wojny stu­let­niej. Po­wo­dem jego wy­bu­chu było wy­ni­szcze­nie wsi wojną i epi­de­mia­mi, a także wzrost po­dat­ków i danin.

Wikipedia


żakiecik

zdrob­nie­nie od: ża­kiet


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ża­kiet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żakiet m.

Wiktionary


żakiecina

li­chej ja­ko­ści ża­kiet


SJP.pl


żakieria

1. bunt chłop­ski w sy­ste­mie fe­u­dal­nym;
2. chłop­stwo zbun­to­wa­ne prze­ciw­ko sto­sun­kom fe­u­dal­nym


SJP.pl


żakiet

1. górna część dam­skie­go ko­stiu­mu, po­dob­na do mę­skiej ma­ry­nar­ki;
2. ro­dzaj wi­zy­to­wej mę­skiej ma­ry­nar­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mę­skie ele­ganc­kie odzie­nie dzien­ne;

 (1.2) dam­ski strój ro­dza­ju ma­ry­nar­ki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ża­kiet – strój dam­ski
  • ża­kiet – ele­ganc­ki, męski strój dzien­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wit nosił przy ża­kie­cie pą­so­wą różę.

 (1.1) W kie­sze­ni bab­ci­ne­go ża­kie­tu zna­la­złem sto marek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żakiecik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jaskółka; reg. śl. szaket, szakiet

Wiktionary


żakietowy

przy­miot­nik od: ża­kiet


SJP.pl


żakiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


żakinada

świę­to stu­denc­kie; ju­we­na­lia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. stu­denc­kie ju­we­na­lia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒacĩˈnada, AS: žaḱĩnada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żak

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) juwenalia

Wiktionary


żakini

młoda dziew­czyn­ka uczest­ni­czą­ca w za­wo­dach spor­to­wych, prze­dzie­lo­na do naj­młod­szej grupy wie­ko­wej


SJP.pl


żaklina

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Ża­kli­na – spol­szcze­nie fran­cu­skie­go imie­nia "Jac­qu­e­li­ne", za­pi­sa­ne fo­ne­tycz­nie, które jest żeń­skim od­po­wied­ni­kiem imie­nia Jakub. Jest rów­nież inny żeń­ski od­po­wied­nik tego imie­nia – Ja­ku­bi­na. Niek­tó­rzy błęd­nie uwa­ża­ją to imię za żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Jacek (myl­nie in­ter­pre­tu­jąc fran­cu­skie imię "Jac­qu­es").

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒakˈlʲĩna, AS: žaklʹĩna

Wiktionary


żaklininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ża­kli­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


żaklinka

zdrob­nie­nie od: Ża­kli­na (imię żeń­skie)


SJP.pl


żako

ga­tu­nek pa­pu­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ornit. ga­tu­nek afry­kań­skiej pa­pu­gi o sza­rym upie­rze­niu i czer­wo­nym ogo­nie, zdol­nej na­śla­do­wać ludz­ki głos;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No nie po­tra­fię żad­nym spo­so­bem na­u­czyć mówić ani mojej dwu­let­niej żako, ani tego rocz­ne­go żako, któ­re­go otrzy­ma­łem od Marii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒakɔ, AS: žako

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) papuga popielata, papuga szara

Wiktionary


żakostwo

ze­spół cech wła­ści­wych stu­den­tom


SJP.pl


żakowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żaków m.

:: fż. żakowianka ż.

 przym. żakowski

Wiktionary


żakowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żaków m.

:: fm. żakowianin m.

 przym. żakowski

Wiktionary


żakowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ża­ko­wi­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Osię­ci­ny
  • Ża­ko­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Krzy­ża­nów
  • Ża­ko­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łódz­ki wschod­nim, w gmi­nie Ko­lusz­ki
  • Ża­ko­wi­ce – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. iław­skim, w gmi­nie Susz
  • Ża­ko­wi­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Nowe Skal­mie­rzy­ce
  • Ża­ko­wi­ce – daw­niej wieś, obec­nie dziel­ni­ca Ra­do­mia
  • Ża­ko­wi­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Ża­ko­wi­cach, w wo­je­wództ­wie łódz­kim
  • Ża­ko­wi­ce Po­łud­nio­we

Wikipedia


żakowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


żakowiec

Ża­ko­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Dą­bro­wi­ce.

Wieś du­chow­na, włas­ność ple­ba­na dą­bro­wic­kie­go po­ło­żo­na była w końcu XVI wieku w po­wie­cie łę­czyc­kim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


żakowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ża­ko­wo – część wsi Szu­bin-Wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin
  • Ża­ko­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Su­lę­czy­no
  • Ża­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. le­szczyń­skim, w gmi­nie Lipno

Wikipedia


żakowski

zwią­za­ny z ucz­niem, stu­den­tem lub ża­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy żaków

 (1.2) do­ty­czą­cy Ża­ko­wa

Wiktionary

Ża­kow­ski (forma żeń­ska: Ża­kow­ska; licz­ba mnoga: Ża­kow­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 2375 osoby, we­dług no­wszych, in­ter­ne­to­wych da­nych noszą je 2427 osoby. Naz­wi­sko po­cho­dzi od nazwy miej­sco­wej Ża­ko­wo lub Ża­ko­wi­ce i jest naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne w cen­tral­nej Pol­sce.

Wikipedia

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. żak m.

 (1.2)

:: rzecz. Żaków m., żakowianin m., żakowianka ż.

Wiktionary


żal

1. smu­tek, przy­gnę­bie­nie wy­wo­ła­ne ja­kimś przy­krym doś­wiad­cze­niem, np. po­raż­ką, utra­tą kogoś bli­skie­go; roz­pacz, ubo­le­wa­nie, ża­łość, bo­leść;
2. uczu­cie nie­chę­ci do kogoś lub cze­goś wy­wo­ła­ne prze­ży­tym roz­cza­ro­wa­niem; pre­ten­sja, roz­ża­le­nie, re­sen­ty­ment, ani­moz­ja;
3. uczu­cie skru­chy po zro­bie­niu cze­goś złego;
4. mło­dzie­żo­wo: oz­na­ka po­gar­dy, lek­ce­wa­że­nia kogoś, braku sza­cun­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ne­ga­tyw­ny stan emo­cjo­nal­ny spo­wo­do­wa­ny doz­na­ną stra­tą;

 (1.2) pre­ten­sja, uraza

 (1.3) współ­czu­cie, po­li­to­wa­nie

 (1.4) skru­cha, wy­rzu­ty su­mie­nia

 (1.5) po­gar­da

 (1.6) stpol. zło, krzyw­da, przy­krość

Wiktionary

Żal – ne­ga­tyw­ny stan emo­cjo­nal­ny spo­wo­do­wa­ny doz­na­ną stra­tą. To­wa­rzy­szy mu czę­sto trud­ność w po­go­dze­niu się, że tego, co utra­co­ne już nie ma i wy­ni­ka­ją­cym z tego bra­kiem ak­cep­ta­cji rze­czy­wi­sto­ści ta­kiej, jaka jest tu i teraz. Wy­stę­pu­je rów­nież w po­sta­ci żalu do kogoś za wy­rzą­dzo­ne krzyw­dy, nie­moż­ność po­go­dze­nia się z re­al­ną sy­tu­a­cją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po stra­cie psa dzie­ci pła­ka­ły z żalu cały dzień.

 (1.2) Mia­łem wiel­ki żal do ro­dzi­ców za to, że za­bro­ni­li mi je­chać pod na­miot.

 (1.3) Na­praw­dę, jest mi cie­bie szcze­rze żal z po­wo­du zwol­nie­nia z pracy.

 (1.4) Żal i skru­cha oskar­żo­ne­go może być czyn­ni­kiem ła­go­dzą­cym karę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒal, AS: žal

Wiktionary

Powiązane:

 czas. odżałować, pożalić, pożałować, rozżalić, użalać, wyżalić, żałować, żalić

 przym. nieodżałowany, rozżalony, użalający, żałosny, żalący, żałobny

 rzecz. pożałowanie, użalanie, zażalenie, żale, żałoba, żałobnik, żałość

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński lankor

Wiktionary


żal.pl

wy­ra­że­nie uży­wa­ne naj­czę­ściej przez mło­dzież w celu uwi­docz­nie­nia swo­je­go za­że­no­wa­nia z po­wo­du okre­ślo­nej sy­tu­a­cji; żenua


SJP.pl


żalanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­łe­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żałe n.

:: fż. żalanka ż.

 przym. żalski

Wiktionary


żalanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­łe­go

Wiktionary

Ża­lan­ka ( Жалянка) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ró­wień­skim, w re­jo­nie ho­szczań­skim. W 2001 roku li­czy­ła 74 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Żałe n.

:: fm. żalanin m.

 przym. żalski

Wiktionary


żalać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ża­ło­wać

Wiktionary


żale

1. książ­ko­wo: skar­gi, na­rze­ka­nie, la­ment;
2. w li­te­ra­tu­rze sta­ro­pol­skiej: utwór li­rycz­ny wy­ra­ża­ją­cy ubo­le­wa­nie z po­wo­du nie­szczę­ścia i na­rze­ka­nia na los, np. Gorz­kie żale


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żale – część wsi Kon­stan­cin w woj. łódz­kim, w pow. łę­czyc­kim, w gmi­nie Góra Świę­tej Mał­go­rza­ty
  • Żale – część wsi Bo­wę­tów w woj. łódz­kim, w pow. łę­czyc­kim, w gmi­nie Gra­bów
  • Żale – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Gro­dzisk
  • Żale – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ple­szew­skim, w gmi­nie Czer­min
  • Żałe

Wikipedia


żaleński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żalna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żalno n., żalnianin m., żalnianka ż.

Wiktionary


żalik

zdrob­nie­nie od: żal


SJP.pl


żalin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żalin – część wsi To­no­wo, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie żniń­skim, w gmi­nie Ja­no­wiec Wiel­ko­pol­ski
  • Żalin – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Ruda-Huta
  • Żalin – osada leśna w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Ruda-Huta

Wikipedia


żalinowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­li­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żalinowo n.

:: fż. żalinowianka ż.

 przym. żalinowski

Wiktionary


żalinowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­li­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żalinowo n.

:: fm. żalinowianin m.

 przym. żalinowski

Wiktionary


żalinowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­li­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żalinowo n., żalinowianin m., żalinowianka ż.

Wiktionary


żalić

żalić się - wy­po­wia­dać pre­ten­sje, skar­gi; na­rze­kać, skar­żyć się, uża­lać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. gw-pl|War­sza­wa. ża­ło­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny żalić się (dk. po­ża­lić się)

 (2.1) na­rze­kać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja nic nie żale sic..

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒalʲit͡ɕ, AS: žalʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żal mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. żałować.

 (2.1) skarżyć się, uskarżać się, wyskarżać się; zob. narzekać.

Wiktionary


żalm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. rel. bibl. psalm

 (1.2) stpol. muz. in­stru­ment psal­te­rium

 (1.3) stpol. psal­mi­sta, śpie­wa­ją­cy psal­my

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chwal­cie Go­spod­na, bo dobry jest żalm.

Wiktionary


żalnianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żalna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żalno n.

:: fż. żalnianka ż.

 przym. żaleński

Wiktionary


żalnianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żalna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żalno n.

:: fm. żalnianin m.

 przym. żaleński

Wiktionary


żalnica

w cza­sach po­gań­skich urna z pro­cha­mi zmar­łe­go


SJP.pl


żalnik

po sta­ro­pol­sku: cmen­tarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. pra­dzie­jo­we, po­gań­skie miej­sce po­chów­ku urn z pro­cha­mi zmar­łych;

 (1.2) urna z pro­cha­mi znaj­du­ją­ca się na żal­ni­ku (1.1)

Wiktionary

Żal­nik – miej­sce po­chów­ku urn z pro­cha­mi zmar­łych; także funk­cjo­nu­ją­ca nazwa ta­kiej urny (po­piel­ni­cy).

Okre­śle­nie "żal­nik" po­cho­dzi od słowa "żal" i okre­śla miej­sce po­chów­ku urn z pro­cha­mi zmar­łych. Do­ty­czy ono cmen­ta­rza dla urn z okre­su przed­chrze­ści­jań­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cy­ru­li­cy, al­che­mi­cy i im po­dob­ni wy­ko­pu­ją na żal­ni­kach trupy, by póź­niej wy­czy­niać z nimi różne ek­skre­men­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żałosny

Wiktionary


żalno

Żalno (niem. "Seh­len") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie tu­chol­skim, w gmi­nie Kę­so­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (2011) li­czy­ła 945 miesz­kań­ców. Jest naj­więk­szą miej­sco­wo­ścią gminy Kę­so­wo.

Wikipedia


żalny

daw­niej: wy­ra­ża­ją­cy żal; ża­łob­ny; ża­łos­ny


SJP.pl


żalski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­łe­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żałe n., żalanin m., żalanka ż.

Wiktionary


żaluzja

ru­cho­ma prze­sło­na okna lub drzwi, zbu­do­wa­na zaz­wy­czaj z po­zio­mych drew­nia­nych, pla­sti­ko­wych lub me­ta­lo­wych li­ste­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osło­na prze­ciw­sło­necz­na za­sła­nia­ją­ca okno lub drzwi, skła­da­ją­ca się z rów­no­le­głych po­zio­mych lub pio­no­wych li­ste­wek, pasów ma­te­ria­łu, two­rzy­wa sztucz­ne­go lub bla­chy, re­gu­lo­wa­nych tak, aby wpu­szczać po­żą­da­ną ilość świa­tła;

 (1.2) me­ta­lo­wa krata za­bez­pie­cza­ją­ca okno lub drzwi skle­pu, zwi­ja­na na czas jego ot­war­cia

Wiktionary

Ża­luz­ja – osło­na prze­ciw­sło­necz­na prze­sła­nia­ją­ca wie­lo­pła­szczyz­no­wo otwór bu­dow­la­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒaˈluzʲja, AS: žaluzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żaluzjowy

Wiktionary


żaluzjowy

przy­miot­nik od: ża­luz­ja


SJP.pl


żaluzyjka

nie­wiel­ka ża­luz­ja


SJP.pl


żalęcino

Ża­lę­ci­no ( Sal­len­tin) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Do­li­ce, po­ło­żo­na 8 km na pół­noc­ny za­chód od Dolic (sie­dzi­by gminy) i 15 km na po­łud­nio­wy wschód od Star­gar­du (sie­dzi­by po­wia­tu).

Miesz­ka tam po­stać z le­gend "be­stia ża­lę­ciń­ska" znana rów­nież jako "fi­fler" czy "fifi".

Wikipedia


żandarm

1. funk­cjo­na­riusz po­li­cji woj­sko­wej;
2. w niek­tó­rych kra­jach, np. we Fran­cji, umun­du­ro­wa­ny funk­cjo­na­riusz po­li­cji pań­stwo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) funk­cjo­na­riusz żan­dar­me­rii, po­li­cji woj­sko­wej

 (1.2) funk­cjo­na­riusz żan­dar­me­rii, fran­cu­skiej for­ma­cji po­li­cyj­nej utrzy­mu­ją­cej po­rzą­dek na te­re­nach wiej­skich i ma­łych mia­stecz­kach

 (1.3) przen. osoba nad­mier­nie kon­tro­lu­ją­ca, trzy­ma­ją­ca się kur­czo­wo zasad i na­rzu­ca­ją­ca je innym

 (1.4) daw. po­li­cjant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …w tej chwi­li sta­now­czej na wzgó­rzu (…) za­błys­nął ba­gnet i po­ka­zał się hełm żan­dar­ma.

 (1.3) Spóź­ni­łem się do pracy dwie mi­nu­ty i mia­łem re­pry­men­dę od szefa. Strasz­ny z niego żan­darm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒãndarm, AS: žãndarm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żandarmeria ż.

 przym. żandarmski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) gw. Śląsk Cieszyński szandar

Wiktionary


żandarmeria

1. po­li­cja woj­sko­wa;
2. po­li­cja w niek­tó­rych kra­jach, np. we Fran­cji;
3. bu­dy­nek bę­dą­cy sie­dzi­bą tejże po­li­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­li­cja woj­sko­wa;

 (1.2) odręb­na for­ma­cja po­li­cyj­na sta­no­wią­ca część sił zbroj­nych we Fran­cji,Tur­cji i niek­tó­rych in­nych pań­stwach;

 (1.3) od­dzia­ły po­li­cji pań­stwo­wej peł­nią­ce funk­cję służ­by po­rząd­ko­wej i po­li­cji po­li­tycz­nej w XIX i na po­cząt­ku XX w.

 (1.4) cięż­koz­broj­na ry­cer­ska gwar­dia we Fran­cji w XV–XVII w.

 (1.5) funk­cjo­na­riu­sze tych po­li­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żan­dar­me­ria – po­li­cja woj­sko­wa
  • żan­dar­me­ria – w niek­tó­rych pań­stwach ro­dzaj po­li­cji dzia­ła­ją­cej na ob­sza­rach wiej­skich
  • – fran­cu­ska cięż­ka jazda w XV-XVIII wieku wcho­dzą­ca w skład gwar­dii kró­lew­skiej
  • Sa­mo­dziel­ny Kor­pus Żan­dar­mów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głów­nym za­da­niem Żan­dar­me­rii Woj­sko­wej jest utrzy­my­wa­nie dy­scy­pli­ny w sze­re­gach armii.

 (1.5) Po­nie­waż wszedł na teren jed­nost­ki woj­sko­wej bez sto­sow­nych do­ku­men­tów, aresz­to­wa­ła go żan­dar­me­ria.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒãndarˈmɛrʲja, AS: žãndarmerʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żandarm mos.

 przym. żandarmski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żandarmeria wojskowa, ŻW; daw. Wojskowa Służba Wewnętrzna, WSW; książk. szkarłatne berety

Wiktionary


żandarmka

→ żan­darm


SJP.pl

Patrz:

żandarm

żandarmski

zwią­za­ny z żan­dar­mem - po­li­cjan­tem woj­sko­wym lub po­li­cjan­tem fran­cu­skim


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub za­wo­dem żan­dar­ma, do­ty­czą­cy żan­dar­ma lub żan­dar­me­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żandarm mrz., żandarmeria ż.

 przym. żandarmeryjny

Wiktionary


żandarowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żanecia

zdrob­nie­nie od: Ża­ne­ta (imię żeń­skie); Ża­net­ka


SJP.pl


żaneciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ża­ne­ty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


żaneta

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

, Ża­net­ta – imię żeń­skie po­cho­dze­nia fran­cu­skie­go, spol­szczo­na forma imie­nia "Je­a­net­te" (zdrob­nie­nia od "Je­an­ne", pol. Ja­ni­na lub Jo­an­na).

W stycz­niu 2024 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych, wy­ka­za­no 27106 ko­biet o imie­niu Ża­ne­ta na­da­nym jako imię pier­wsze oraz 6568 ko­biet no­szą­cych imię Ża­ne­ta jako imię dru­gie. Dla po­rów­na­nia, naj­czę­ściej na­da­ne jako żeń­skie imię pier­wsze – Anna, nosi 1072616 osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Ża­ne­ta i pra­cu­ję w cho­rzow­skim lu­na­par­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒãˈnɛta, AS: žãneta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Żanetka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Żanetka

Wiktionary


żanetka

zdrob­nie­nie od: Ża­ne­ta (imię żeń­skie); Ża­ne­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. od: Ża­ne­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rysiu, pro­szę, weź Ża­net­kę na huś­taw­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żaneta ż.

Wiktionary


żanetta

imię żeń­skie


SJP.pl


żankiel

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych


SJP.pl

Żan­kiel ("Sa­ni­cu­la") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 47 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na wszyst­kich kon­ty­nen­tach z wy­jąt­kiem Au­stra­lii i An­tark­ty­dy, głów­nie w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go. Naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ny jest w Ka­li­for­nii, gdzie ro­śnie 13 ga­tun­ków.

Wikipedia


żanna

imię żeń­skie


SJP.pl

Żanna – imię żeń­skie, pow­sta­łe naj­praw­do­po­dob­niej pod wpły­wem ro­syj­skim, przez fo­ne­tycz­ne za­pi­sa­nie fran­cu­skiej wer­sji imie­nia Jo­an­na, czyli "Je­an­ne".

Żanna imie­ni­ny ob­cho­dzi 4 lu­te­go, 30 maja, 17 sierp­nia, 27 grud­nia.

Wikipedia


żanniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Żanny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


żanny

przy­miot­nik

 (1.1) reg. pozn. żytni

Wiktionary


żanr

genre;
1. styl gry, twór­czo­ści cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ar­ty­sty;
2. ga­tu­nek twór­czo­ści li­te­rac­kiej, mu­zycz­nej lub pla­stycz­nej o spe­cy­ficz­nych ce­chach;
3. rzeź­ba lub ma­lar­stwo ro­dza­jo­we przed­sta­wia­ją­ce sceny z życia co­dzien­ne­go


SJP.pl


żanęcin

Ża­nę­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ot­woc­kim, w gmi­nie Wią­zow­na.

Wikipedia


żar

1. roz­ża­rzo­ny wę­giel, roz­ża­rzo­ne zwę­glo­ne drew­no; rzad­ko: jakaś sub­stan­cja roz­pa­lo­na do czer­wo­no­ści;
2. wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia; go­rą­co, upał;
3. gwał­tow­ność, żar­li­wość uczuć; zapał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tlące się, roz­grza­ne do czer­wo­no­ści węgle lub drwa

 (1.2) bar­dzo wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra

 (1.3) go­rą­ce po­wie­trze

 (1.4) przen. silne emo­cje, gwał­tow­ne uczu­cia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żar – miej­sco­wość u stóp Tatr sło­wac­kich
  • Żar – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Kluki
  • Żar – osied­le we Wroc­ła­wiu. Część daw­nej dziel­ni­cy Fa­brycz­na
  • Żar – wieś w Rosji, w ob­wo­dzie smo­leń­skim
  • Żar – góry w Kar­pa­tach Za­chod­nich na Sło­wa­cji (słow. Žiar)
  • Żar – szczyt na Po­gó­rzu Wie­lic­kim
  • Żar (761 m) – szczyt w Be­ski­dzie Małym (nad Je­zio­rem Mię­dzy­brodz­kim)
  • Żar (678 m) – szczyt w Be­ski­dzie Małym (nad Po­nik­wią)
  • Żar – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim
  • Żar – szczyt w Kar­ko­no­szach
  • Żar – szczyt w Pie­ni­nach Spi­skich
  • Żar – szczyt w Ta­trach Za­chod­nich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­dy­nym źró­dłem cie­pła w sta­ro­żyt­nych miesz­ka­niach był go­rą­cy żar w spe­cjal­nych mi­sach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒar, AS: žar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożar mrz., żarliwość ż., żarówka ż., żarnik m.

 czas. żarzyć się, rozżarzyć, rozżarzać

 przym. żarliwy

 przysł. żarliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gorąco, spiekota, skwar, ukrop, upał

Wiktionary


żar-ptak

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) mit. ptak (czę­sto paw) ogni­sty wy­stę­pu­ją­cy w ba­śniach ro­syj­skich; utoż­sa­mia­ny z mi­to­lo­gicz­nym ra­ro­giem;

Wiktionary

Żar-Ptak (ros. жар-птица "żar-ptica") – ptak ogni­sty czę­sto spo­ty­ka­ny także pod nazwą "Cud-Żar-Ptaka" w ba­śniach ro­syj­skich. Z wy­glą­du przy­po­mi­nać miał pawia, któ­re­go pióra pło­nę­ły żywym ogniem. Za­rów­no samo zwie­rzę jak i jego ogni­ste pióra po­sia­da­ły szcze­gól­ną moc ma­gicz­ną. Część ba­da­czy wy­wo­dzi jego po­cho­dze­nie od mi­tycz­ne­go so­ko­ła Ra­ro­ga, wy­stę­pu­ją­ce­go w wie­rze­niach Sło­wian.

Wikipedia


żaranin

miesz­ka­niec Żar (mia­sta w Pol­sce); Ża­rza­nin


SJP.pl


żaranka

miesz­kan­ka Żar (mia­sta w Pol­sce); Ża­rzan­ka


SJP.pl


żararaka

wąż z po­dro­dzi­ny grze­chot­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. gad z po­dro­dzi­ny grze­chot­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W prze­ci­wień­stwie do jaj więk­szo­ści węży, które są oto­czo­ne per­ga­mi­no­wą osłon­ką, za­rod­ki ża­ra­ra­ki ota­cza cien­ka, przez­ro­czy­sta błona.

Wiktionary


żarcie

1. po­tocz­nie: je­dze­nie dla zwie­rząt;
2. po­spo­li­cie: je­dze­nie, po­si­łek dla ludzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żreć.

 (1.2) po­karm dla zwie­rząt

 (1.3) posp. je­dze­nie dla czło­wie­ka

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) Ms., W. lp. od: żart

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był kin­der­bal, przysz­ło mnó­stwo dzie­cia­ków, a i ro­dzi­ców też sporo było, no to i żar­cie z domu poz­ni­ka­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒarʲt͡ɕɛ, AS: žarʹće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żerca mos., żer m., żerowisko n., żarłok m., żarłocznik m., żarłoctwo n., żarło n., żarłacz m., zżarcie n., żarłoczność ż.

 czas. pożreć, żreć ndk., zeżreć dk.

 przym. żarłoczny, żarłocki

 przysł. żarłocznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) żarło

Wiktionary


żarcik

zdrob­nie­nie od: żart


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: żart

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­chy­la­ła jeden pu­char po dru­gim, jak wódkę a nie wino, łap­czy­wie po­że­ra­ła ła­ko­cie, sy­pa­ła żar­ci­ka­mi, mi­ły­mi słów­ka­mi, a prze­de wszyst­kim śmia­ła się, śmia­ła się z ca­łe­go serca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒarʲt͡ɕik, AS: žarʹćik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żart m., żartobliwość ż., żartowniś mos., żartownisia ż., żartowanie n., zażartowanie n.

 czas. żartować ndk.

 przym. żartobliwy

 przysł. żartobliwie

Wiktionary


żarcioch

ru­basz­ny, nie­śmiesz­ny żart


SJP.pl


żarczanin

miesz­ka­niec Żarek (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żarek

 (1.2) miesz­ka­niec Żarek-Let­ni­ska

 (1.3) miesz­ka­niec Żarek Wiel­kich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarki nmos.

:: fż. żarczanka ż.

 przym. żarecki

Wiktionary


żarczanka

miesz­kan­ka Żarek (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żarek

 (1.2) miesz­kan­ka Żarek-Let­ni­ska

 (1.3) miesz­kan­ka Żarek Wiel­kich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarki nmos.

:: fm. żarczanin m.

 przym. żarecki

Wiktionary


żarczycki

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żar­czyc Du­żych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żarczyczanin m., żarczyczanka ż.

Wiktionary


żarczyczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żar­czyc Du­żych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. żarczyczanka ż.

 przym. żarczycki

Wiktionary


żarczyczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żar­czyc Du­żych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. żarczyczanin m.

 przym. żarczycki

Wiktionary


żarczyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żar­czyn – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Kcy­nia
  • Żar­czyn – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Wi­du­cho­wa

Wikipedia


żarczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


żardenicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żar­de­nik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żardeniki nmos., żardeniczanin m., żardeniczanka ż.

Wiktionary


żardeniczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żar­de­nik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żardeniki nmos.

:: fż. żardeniczanka ż.

 przym. żardenicki

Wiktionary


żardeniczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żar­de­nik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żardeniki nmos.

:: fm. żardeniczanin m.

 przym. żardenicki

Wiktionary


żardeniki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żar­de­ni­ki – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Je­zio­ra­ny
  • Żar­de­ni­ki – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Świąt­ki

Wikipedia


żardiniera

sto­ją­ca półka lub ro­dzaj sto­licz­ka z wgłę­bie­niem na kwia­ty do­nicz­ko­we; żar­dy­nie­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. ro­dzaj sto­li­ka lub sto­ją­ca półka z wgłę­bie­niem na kwia­ty do­nicz­ko­we

Wiktionary

Żar­di­nie­ra (fr. "jardinière") – półka lub wy­dłu­żo­ny sto­lik z za­głę­bio­nym bla­tem przez­na­czo­ne na ro­śli­ny do­nicz­ko­we, po­pu­lar­na we Fran­cji od 2. po­ło­wy XVIII wieku do po­ło­wy XX wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Upa­ja­ją­cy za­pach hia­cyn­tów bia­łych roz­cho­dził się z prze­cud­nej żar­di­nie­ry, drą­żo­nej w mar­mu­rze zło­ta­wym.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żardyniera

Wiktionary


żardinierka

mała żar­di­nie­ra (żar­dy­nie­ra); żar­dy­nier­ka


SJP.pl


żardyniera

sto­ją­ca półka lub ro­dzaj sto­licz­ka z wgłę­bie­niem na kwia­ty do­nicz­ko­we; żar­di­nie­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. zob. żar­di­nie­ra.

Wiktionary


żardynierka

mała żar­dy­nie­ra (żar­di­nie­ra); żar­di­nier­ka


SJP.pl


żarecki

→ Żarki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żarek

 (1.2) do­ty­czą­cy Żarek-Let­ni­ska

 (1.3) do­ty­czą­cy Żarek Wiel­kich

Wiktionary

Patrz:

Żarki

Powiązane:

 rzecz. Żarki nmos., żarczanin m., żarczanka ż.

Wiktionary


żarek

1. żarek ru­bi­no­wy - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ty­ran­ko­wa­tych;
2. czer­woń­czyk żarek - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żarek – ga­tu­nek ptaka
  • Żarek – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim, we wsi Ci­siec
  • Żarek – szczyt w sło­wac­kich Ta­trach Za­chod­nich
  • Żarek – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Bar­cze­wo
  • Żarek – zlik­wi­do­wa­na wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ja­wor­skim, w gmi­nie Mę­cin­ka

Wikipedia


żarełko

zdrob­nie­nie od: żarło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) posp. zdrobn. od żarło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­ko ma pod nos pod­sta­wio­ne: ża­reł­ko, cie­peł­ko, jak pra­cu­je, to stać go na pa­pie­ro­sy, owoce i kieł­ba­sę.

 (1.1) Po paru kwa­dran­sach mia­łem dość pta­sie­go ża­reł­ka. Twar­de łuski dra­pa­ły mnie w gar­dło, a w język szczy­pa­ły ro­ślin­ne kwasy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żarło n.

 czas. żreć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jedzonko

Wiktionary


żarg.

skrót od: żar­gon, żar­go­no­wy


SJP.pl

skrót w funk­cji rze­czow­ni­ka

 (1.1) = kult. żar­gon

skrót w funk­cji przy­miot­ni­ka

 (2.1) = żar­go­no­wy

skrót w funk­cji przy­słów­ka

 (3.1) = żar­go­no­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żargon mrz., żargonizm mrz., żargonowość ż.

 przym. żargonowy

 przysł. żargonowo

Wiktionary


żargon

w ję­zy­koz­naw­stwie: język ja­kiejś grupy spo­łecz­nej (śro­do­wi­sko­wej, za­wo­do­wej, ale nie te­ry­to­rial­nej), róż­nią­cy się od ję­zy­ka ogól­ne­go (na­ro­do­we­go) za­so­bem słów, wy­ra­żeń i wy­mo­wą; slang, argot, gwara, wiech, język spe­cja­li­stycz­ny (śro­do­wi­sko­wy, za­wo­do­wy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. kult. ze­spół jed­no­stek ję­zy­ko­wych wła­ści­wych dla wy­o­dręb­nio­nej grupy spo­łecz­nej lub za­wo­do­wej;

 (1.2) jęz. kult. spe­cy­ficz­ne na­zew­nict­wo po­wią­za­ne z pew­nym ob­sza­rem dzia­łal­no­ści (np. dy­scy­pli­ną na­u­ko­wą), trud­no zro­zu­mia­łe dla osób z zew­nątrz, nie­kie­dy prze­ciw­sta­wia­ne ter­mi­no­lo­gii ofi­cjal­nej;

 (1.3) przest. jęz. ji­dysz

Wiktionary

Żar­gon (od jar­gon) – śro­do­wi­sko­wa od­mia­na ję­zy­ka wła­ści­wa dla danej grupy spo­łecz­nej lub za­wo­do­wej. W wą­skim zna­cze­niu żar­gon to spe­cy­ficz­ne na­zew­nict­wo zwią­za­ne z pew­nym ob­sza­rem dzia­łal­no­ści (np. dy­scy­pli­ną na­u­ko­wą), trud­no zro­zu­mia­łe dla osób z zew­nątrz. W niek­tó­rych uję­ciach żar­gon jest prze­ciw­sta­wia­ny ter­mi­no­lo­gii ofi­cjal­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒarɡɔ̃n, AS: žargõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żargonowość ż.

 przym. żargonowy

 przysł. żargonowo

 skr. żarg.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slang, argot

Wiktionary


żargonizm

wyraz lub wy­ra­że­nie ty­po­we dla żar­go­nu, czyli śro­do­wi­sko­wej od­mia­ny ję­zy­ka wyksz­tał­co­nej przez jakąś grupę spo­łecz­ną dla pod­kre­śle­nia włas­nej odręb­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­czerp­nię­te z żar­go­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żargon mrz., żargonowość ż.

 przym. żargonowy

 przysł. żargonowo

 skr. żarg.

Wiktionary


żargonowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) jęz. z na­le­cia­ło­ścia­mi śro­do­wi­sko­wy­mi w mowie i pi­sa­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żargon mrz., żargonizm mrz., żargonowość ż.

 przym. żargonowy

 skr. żarg.

Wiktionary


żargonowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. śro­do­wi­sko­we na­le­cia­ło­ści w mowie i pi­sa­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­le­ży także wy­strze­gać się nad­mier­nej żar­go­no­wo­ści spe­cja­li­stycz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żargon mrz., żargonizm mrz.

 przym. żargonowy

 przysł. żargonowo

 skr. żarg.

Wiktionary


żargonowy

przy­miot­nik od: żar­gon


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy żar­go­nu, zwią­za­ny z żar­go­nem, wy­ra­żo­ny żar­go­nem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒarɡɔ̃ˈnɔvɨ, AS: žargõnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żargonowość ż., żargonizm mrz., żargon

 skr. żarg.

 przysł. żargonowo

Wiktionary


żarki

1. żarek ru­bi­no­wy - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ty­ran­ko­wa­tych;
2. czer­woń­czyk żarek - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Żarki – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mysz­kow­skim, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej Żarki.

W 1595 roku mia­sto po­ło­żo­ne w po­wie­cie le­low­skim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go było włas­no­ścią Alek­san­dra Mysz­kow­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­ni­kiem uczest­nict­wa miesz­kań­ców w pow­sta­niu li­sto­pa­do­wym i stycz­nio­wym były re­pre­sje na­ło­żo­ne przez za­bor­ców i po­zba­wie­nie Żarek praw miej­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒarʲci, AS: žarʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żarczanin m., żarczanka ż.

 przym. żarecki

Wiktionary


żarklin

ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; Hy­me­na­ea


SJP.pl


żarkowo

Żar­ko­wo (kaszb. "Żôrkòwò" lub też "Żarkòwò", Sor­kow) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Dęb­ni­ca Ka­szub­ska. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.

Wikipedia


żarlinek

ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych


SJP.pl


żarliwie

przy­słó­wek

 (1.1) z wiel­kim za­pa­łem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żar m., żarliwość ż.

 przym. żarliwy

 czas. rozżarzać

Wiktionary


żarliwiec

czło­wiek żar­li­wy, od­da­ją­cy się cze­muś z wiel­kim za­pa­łem; za­pa­le­niec


SJP.pl


żarliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: żar­li­wie


SJP.pl


żarliwość

ogrom­ny zapał; en­tuz­jazm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest żar­li­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒarˈlʲivɔɕt͡ɕ, AS: žarlʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żarliwy

 przysł. żarliwie

 rzecz. żar m.

 czas. rozżarzać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gorliwość, zelotyzm, fanatyzm, namiętność

Wiktionary


żarliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żar­li­wy; bar­dziej żar­li­wy


SJP.pl


żarliwy

1. odz­na­cza­ją­cy się gor­li­wo­ścią, za­pa­łem, poś­wię­ca­ją­cy się cze­muś z całym prze­ko­na­niem, z od­da­niem;
2. świad­czą­cy o czy­imś za­pa­le, gor­li­wo­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ce­chu­ją­cy się dużym za­pa­łem, od­da­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wasza Emi­nen­cja sam ra­czy­łeś opo­wia­dać, że kon­ter­fekt Ma­don­ny Gre­go­riań­skiej jest owo­cem żar­li­wej mod­lit­wy.

 (1.1) Nie na­le­ży być ani nadto ufnym, ani zbyt ba­nal­nym, ani zbyt żar­li­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒarˈlʲivɨ, AS: žarlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żarliwość ż., żar mrz.

 przysł. żarliwie

 czas. rozżarzać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gorliwy, mocny, oddany, entuzjastyczny, gorący, namiętny, płomienny, zapalony, zaciekły, fanatyczny, zagorzały

Wiktionary


żarmaszyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. uczn. za­pal­nicz­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒarmaˈʃɨ̃na, AS: žarmašỹna

Wiktionary


żarna

1. dawne pry­mi­tyw­ne urzą­dze­nie do ręcz­ne­go mie­le­nia zboża skła­da­ją­ce się z dwóch pła­skich ka­mie­ni ma­ją­cych kształt koła; żarno;
2. prze­no­śnie: na­stę­po­wa­nie po sobie ja­kichś zmian


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. etn. urzą­dze­nie do ręcz­ne­go mie­le­nia zboża, zło­żo­ne z dwóch ka­mie­ni, jed­ne­go nad dru­gim, z któ­rych górny jest ru­cho­my wzglę­dem dol­ne­go; ; Glo­ger.

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: żarny

Wiktionary

Żarna – urzą­dze­nie do ręcz­ne­go mie­le­nia zboża, zło­żo­ne z dwóch ka­mie­ni, jed­ne­go nad dru­gim, z któ­rych górny jest ru­cho­my wzglę­dem dol­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒarna, AS: žarna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żarnowy

Wiktionary


żarnecki

naz­wi­sko


SJP.pl


żarnik

1. część pro­mien­ni­ka słu­żą­ca do wy­sy­ła­nia pro­mie­nio­wa­nia ciepl­ne­go;
2. ele­ment ża­rów­ki wy­ko­na­ny z drutu lub włó­kna wę­glo­we­go do­pro­wa­dza­ny do ża­rze­nia się wsku­tek prze­pły­wu prądu elek­trycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. dru­cik w ża­rów­ce emi­tu­ją­cy świa­tło

Wiktionary

Żar­nik (włó­kno ża­ro­we) – cien­ki drut z wol­fra­mu (metal o wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze top­nie­nia) znaj­du­ją­cy się w bańce ża­rów­ki.

W wy­ni­ku prze­pły­wu prze­zeń prądu elek­trycz­ne­go żar­nik roz­grze­wa się, co po­wo­du­je emi­sję świa­tła (żarzy się – stąd jego nazwa). Żar­nik jest po­łą­czo­ny ze stop­ką ża­rów­ki i gwin­tem za poś­red­nict­wem gru­bych dru­tów, sta­no­wią­cych jego pod­par­cie i do­star­cza­ją­cych do niego prąd. W miarę po­trze­by bywa też do­dat­ko­wo pod­par­ty cien­ki­mi dru­ci­ka­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­da­ne tem­pe­ra­tu­ry pracy żar­ni­ka od­no­szą się do stan­dar­do­wych lamp, dla któ­rych prze­wi­dzia­no śred­ni czas pracy 1000 go­dzin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żar mrz., żarówka ż.

 przym. żarowy

Wiktionary


żarnikowy

przy­miot­nik od: żar­nik


SJP.pl


żarno

dawne pry­mi­tyw­ne urzą­dze­nie do ręcz­ne­go mie­le­nia zboża skła­da­ją­ce się z dwóch pła­skich ka­mie­ni ma­ją­cych kształt koła; żarna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ka­mień młyń­ski

Wiktionary


żarnowczanin

miesz­ka­niec Żar­now­ca (wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żar­now­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarnowiec m.

:: fż. żarnowczanka ż.

 przym. żarnowiecki

Wiktionary


żarnowczanka

miesz­kan­ka Żar­now­ca (wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żar­now­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarnowiec m.

:: fm. żarnowczanin m.

 przym. żarnowiecki

Wiktionary


żarnowianin

miesz­ka­niec Żar­no­wa (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Żar­nów

 (1.2) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Żar­no­wo

 (1.3) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Żar­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarnów m., Żarnowo n., Żarnowa ż.

:: fż. żarnowianka ż.

 przym. żarnowski

Wiktionary


żarnowianka

miesz­kan­ka Żar­no­wa (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Żar­nów

 (1.2) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Żar­no­wo

 (1.3) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Żar­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarnów m., Żarnowo n., Żarnowa ż.

:: fm. żarnowianin m.

 przym. żarnowski

Wiktionary


żarnowiec

ro­śli­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żar­no­wiec – część wsi Jerz­ma­no­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Jerz­ma­no­wi­ce-Prze­gi­nia
  • Żar­no­wiec – wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Jed­li­cze
  • Żar­no­wiec – wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Kro­ko­wa 
  • Żar­no­wiec – część wsi Bren­na w woj. ślą­skim, w pow. cie­szyń­skim, w gmi­nie Bren­na
  • Żar­no­wiec – wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Żar­no­wiec
  • Żar­no­wiec – część wsi Szczyt­ni­ki w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Stop­ni­ca
  • Żar­no­wiec – osada w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Do­pie­wo
  • Żar­no­wiec – gmina
  • żar­no­wiec – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, przed­sta­wi­ciel: żar­no­wiec miot­la­sty
  • Żar­no­wiec – potok w Be­ski­dzie Ślą­skim, do­pływ Bren­ni­cy
  • Żar­no­wiec Elek­trow­nia Ją­dro­wa – sta­cja ko­le­jo­wa
  • Żar­no­wiec – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim

Wikipedia


żarnowiecki

przy­miot­nik od: Żar­no­wiec


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żar­now­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarnowiec m., żarnowczanin m., żarnowczanka ż.

Wiktionary


żarnowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żar­no­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Gru­dusk
  • Żar­no­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie Step­ni­ca
  • Żar­no­wo – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. py­rzyc­kim, w gmi­nie Li­pia­ny
  • Żar­no­wo – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Grzmią­ca
  • Żar­no­wo Pier­wsze, Żar­no­wo Dru­gie, Żar­no­wo Trze­cie, Żar­nów

Wikipedia


żarnowski

przy­miot­nik od: Żar­nów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Żar­nów

 (1.2) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Żar­no­wo

 (1.3) do­ty­czą­cy miej­sco­wo­ści Żar­no­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Ne­po­mu­cen Żar­now­ski – dzia­łacz pań­stwo­wy, pre­zes NIK
  • Ja­nusz Żar­now­ski – hi­sto­ryk, czło­nek PZPR
  • Lud­wik Żar­now­ski – me­ta­lurg, pro­fe­sor
  • De­ka­nat żar­now­ski

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Żarnów m., Żarnowo n., Żarnowa ż., żarnowianin m., żarnowianka ż.

Wiktionary


żarnowy

przy­miot­nik od: żarna (np. młyn żar­no­wy, śru­tow­nik żar­no­wy)


SJP.pl


żarny

daw­niej: pełen żaru, go­rą­cy, upal­ny


SJP.pl


żarnów

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żar­nów – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie opo­czyń­skim, sie­dzi­ba miej­sko-wiej­skiej gminy Żar­nów oraz rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. Mi­ko­ła­ja w Żar­no­wie. Przez Żar­nów prze­bie­ga droga kra­jo­wa nr 74

Wikipedia


żarnówczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żar­nów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarnówka ż.

:: fż. żarnówczanka ż.

 przym. żarnówecki

Wiktionary


żarnówczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żar­nów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarnówka ż.

:: fm. żarnówczanin m.

 przym. żarnówecki

Wiktionary


żarnówecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żar­nów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarnówka ż., żarnówczanin m., żarnówczanka ż.

Wiktionary


żarnówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żar­nów­ka – część wsi Że­go­ci­na w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Że­go­ci­na
  • Żar­nów­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. su­skim, w gmi­nie Maków Pod­ha­lań­ski
  • Żar­nów­ka – część wsi Nowa Otocz­nia w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gmi­nie Wi­śnie­wo
  • Żar­nów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Gręb­ków
  • Żar­nów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Lu­bo­widz
  • Żar­nów­ka (rejon ko­rzec­ki)
  • Żar­nów­ka – stru­ga, do­pływ Ka­mien­nej, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim
  • Żar­nów­ka – stru­ga, do­pływ Tu­rów­ki
  • Żar­nów­ka – potok, do­pływ Soły (Je­zio­ra Ży­wiec­kie­go)
  • Żar­nów­ka Duża – potok, do­pływ Soły (Je­zio­ra Mię­dzy­brodz­kie­go)
  • Żar­nów­ka Mała – potok, do­pływ Soły (Je­zio­ra Mię­dzy­brodz­kie­go)
  • Żar­nów­ka – góra na Po­gó­rzu Wi­śnic­kim

Wikipedia


żaromierz

daw­niej: przy­rząd do mie­rze­nia wy­so­kich tem­pe­ra­tur; py­ro­metr, ognio­mierz


SJP.pl


żaroodporność

od­por­ność na wy­so­kie tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl

Ża­ro­od­por­ność – zdol­ność ma­te­ria­łu do prze­ciw­sta­wie­nia się ko­roz­ji ga­zo­wej w pod­wyż­szo­nych tem­pe­ra­tu­rach. W celu zwięk­sze­nia ża­ro­od­por­no­ści stali sto­su­je się do­dat­ki sto­po­we takie jak chrom, krzem i alu­mi­nium.

Ża­ro­od­por­ność stali uzy­sku­je się przez ut­wo­rze­nie na jej po­wierzch­ni zwar­tej i do­brze przy­le­ga­ją­cej war­stwy tlen­ków #PATRZ, #PATRZ, #PATRZ utrud­nia­ją­cych dy­fuz­ję tlenu do me­ta­lu i za­bez­pie­cza­ją­cych przed dal­szym ni­szcze­niem.

Wikipedia


żaroodporny

od­por­ny na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur; ogniotr­wa­ły, ognio­od­por­ny, prze­ci­wo­gnio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) od­por­ny na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur; wy­ko­na­ny z ma­te­ria­łu od­por­ne­go na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Two­rzy­wa ża­ro­od­por­ne są na ogół znacz­nie droż­sze niż te zwy­czaj­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaroodporność ż.

Wiktionary


żarota

daw­niej: za­żar­tość, żar­li­wość


SJP.pl


żarotować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. reg-pl|Ku­ja­wy. ubo­le­wać, roz­pa­czać, czuć żal

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O, była to strasz­li­wa dla czu­łe­go syna no­wi­na! Wy­rze­kał, ża­ro­to­wał, la­men­to­wał, że aż się sa­me­mu go­spo­dar­stwu ża­ło­śli­wie zro­bi­ło.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żarota ż.

Wiktionary


żarowianin

miesz­ka­niec Ża­ro­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ża­ro­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarów m.

:: fż. żarowianka ż.

 przym. żarowski

Wiktionary


żarowianka

miesz­kan­ka Ża­ro­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ża­ro­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żarów m.

:: fm. żarowianin m.

 przym. żarowski

Wiktionary


żarowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ża­ro­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Prze­decz
  • Ża­ro­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Star­gard
  • Żarów

Wikipedia


żarowski

→ Żarów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ża­ro­wa

Wiktionary

Ża­row­ski – pol­ski herb szla­chec­ki z no­bi­li­ta­cji. We­dług Szy­mo­na Ko­nar­skie­go być może od­mia­na herbu Le­li­wa.

Wikipedia

Patrz:

Żarów

Powiązane:

 rzecz. Żarów m., żarowianin m., żarowianka ż.

Wiktionary


żarowy

przy­miot­nik od: żar


SJP.pl


żarowytrzymałość

zdol­ność me­ta­li i sto­pów do prze­no­sze­nia ob­cią­żeń w wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze, po­łą­czo­na z od­por­no­ścią na zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl

Ża­ro­wy­trzy­ma­łość – od­por­ność stopu na odksz­tał­ce­nia, zdol­ność me­ta­li i sto­pów do prze­no­sze­nia krót­ko- lub dłu­gotr­wa­łych ob­cią­żeń (sta­łych lub zmien­nych) w wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze, po­łą­czo­na z od­por­no­ścią na wie­lo­krot­ne zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry i nie­kie­dy z ża­ro­od­por­no­ścią.

Wikipedia


żarski

przy­miot­nik od: Żary


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żar (w Kra­kow­skiem, Za­moj­skiem, Zie­lo­no­gór­skiem)

 (1.2) do­ty­czą­cy Żarów (w Piotr­kow­skiem)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chełm Żar­ski
  • Las Żar­ski – ob­szar chro­nio­ne­go kra­jo­bra­zu w woj. lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim
  • Las Żar­ski (PLH080070) – spe­cjal­ny ob­szar ochro­ny sied­lisk w woj. lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim
  • Las Żar­ski – las w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Krze­szo­wi­ce, ob­ję­ty Par­kiem Kra­jo­bra­zo­wym Do­lin­ki Kra­kow­skie
  • Lipsk Żar­ski – wieś
  • Lipsk Żar­ski – przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Po­wiat żar­ski
  • Wąwóz Żar­ski
  • Żar­ski Sta­wek
  • Jo­za­fat Żar­ski (1778-1838), du­chow­ny grec­ko­ka­to­lic­ki, bi­skup piń­ski
  • Mie­czy­sław Żar­ski (1888-1944), ofi­cer Woj­ska Pol­skie­go, in­ży­nier le­śnik, urzęd­nik, ofia­ra na­cjo­na­li­stów ukra­iń­skich
  • Sła­wo­mir Żar­ski (1956-), du­chow­ny ka­to­lic­ki, pro­to­no­ta­riusz apo­stol­ski, ka­pe­lan woj­sko­wy w stop­niu puł­kow­ni­ka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒarsʲci, AS: žarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żary nmos., żarzanin mos., żarzanka ż.

Wiktionary


żart

fi­giel, kawał, dow­cip


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś, co zo­sta­ło po­wie­dzia­ne lub zro­bio­ne dla roz­ryw­ki, tak, aby kogoś roz­śmie­szyć

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żart – krót­ka forma hu­mo­ry­stycz­na
  • Żart – po­wieść Mi­la­na Kun­de­ry
  • Żart – ro­syj­ski film An­drie­ja Ku­di­nen­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) To tylko flirt, nie­win­ny żart — A to wy­pa­da, Bo dobry żart jest tynfa wart.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒart, AS: žart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żartowniś mos., żartownisia ż., żartowanie n.

:: zdrobn. żarcik mrz.

 czas. żartować ndk.

 przym. żartobliwy

 przysł. żartobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dowcip, kawał, figiel

Wiktionary


żart.

skrót od: żar­to­bli­wy, żar­to­bli­wie (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = żar­to­bli­wy, żar­to­bli­wie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒart, AS: žart

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żartobliwy, żartobliwie

Wiktionary


żartem

fi­giel, kawał, dow­cip


SJP.pl


żartki

daw­niej, dziś re­gio­nal­nie: pełen ener­gii, wi­go­ru; żywy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przest. szyb­ki, ener­gicz­ny, pełen życia i wi­go­ru

 (1.2) przest. by­stry

 (1.3) przest. po­ryw­czy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒartʲci, AS: žartʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. żartko

Wiktionary


żartko

→ żart­ki


SJP.pl

Patrz:

żartki

żartobliwie

przy­słó­wek

 (1.1) hu­mo­ry­stycz­nie, nie na serio, z przym­ru­że­niem oka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O przy­go­dach i flir­tach opo­wia­dał prze­cież żar­to­bli­wie, z iro­nią, kpiną, cy­niz­mem, prze­chwa­la­jąc się przed sio­strą i ojcem swymi pod­bo­ja­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒartɔˈblʲivʲjɛ, AS: žartoblʹivʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żart m., żarcik m., żartobliwość ż., żartowniś m., żartownisia ż., żartowanie n., zażartowanie n.

 czas. żartować ndk., zażartować dk.

 przym. żartobliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabawnie, skr. żart.

Wiktionary


żartobliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: żar­to­bli­wie


SJP.pl


żartobliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest żar­to­bli­we; cecha tego, kto jest żar­to­bli­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żart m., żarcik m., żartowniś m., żartownisia ż., żartowanie n., zażartowanie n.

 czas. żartować ndk., zażartować dk.

 przym. żartobliwy

 przysł. żartobliwie

Wiktionary


żartobliwy

we­so­ły, śmiesz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) czę­sto żar­tu­ją­cy

 (1.2) ma­ją­cy zna­mio­na żartu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwy­kle we­so­ły, żar­to­bli­wy, ser­decz­ny ze mną nawet do prze­sa­dy, Campìlli był dzi­siaj wy­raź­nie nies­wój.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒartɔˈblʲivɨ, AS: žartoblʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żart m., żarcik m., żartobliwość ż., żartowniś mos., żartownisia ż., żartowanie n., zażartowanie n.

 czas. żartować ndk., zażartować dk.

 przysł. żartobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) skr. żart.

Wiktionary


żartowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mó­wie­nie żar­tów, wy­po­wia­da­nie się w spo­sób żar­to­bli­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒartɔˈvãɲɛ, AS: žartovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zażartowanie n., żart m., żarcik m., żartobliwość ż., żartowniś m., żartownisia ż.

 czas. żartować ndk., zażartować dk.

 przym. żartobliwy

 przysł. żartobliwie

Wiktionary


żartować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­żar­to­wać)

 (1.1) mówić coś śmiesz­ne­go; mówić żart, aby kogoś roz­śmie­szyć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒarˈtɔvat͡ɕ, AS: žartovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żart m., żarcik m., żartowniś m., żartownisia ż., żartowanie n., zażartowanie n., żartobliwość ż.

 przysł. żartobliwie

 przym. żartobliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) droczyć się, dowcipkować

Wiktionary


żartownisia

ko­bie­ta lu­bią­ca dow­cip­ko­wać, robić żarty, ka­wa­ły; dow­cip­ni­sia, ka­wa­lar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: żar­tow­niś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale z cie­bie żar­tow­ni­sia, dawno się tak nie uśmia­li­śmy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒartɔvʲˈɲiɕa, AS: žartovʹńiśa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żart m., żarcik m., żartobliwość ż., żartowanie n., zażartowanie n.

:: fm. żartowniś m.

 czas. żartować ndk., zażartować dk.

 przym. żartobliwy

 przysł. żartobliwie

Wiktionary


żartowniś

męż­czyz­na lu­bią­cy dow­cip­ko­wać, robić żarty, ka­wa­ły; dow­cip­niś, ka­wa­larz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś lu­bią­cy żar­to­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­sto­let­ni żar­tow­niś, który zadz­wo­nił na po­li­cję z in­for­ma­cją o bom­bie w szko­le, zo­stał za­trzy­ma­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒarˈtɔvʲɲiɕ, AS: žartovʹńiś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żart mrz., żarcik m., żartobliwość ż., żartowanie n., zażartowanie n.

:: fż. żartownisia ż.,

 czas. żartować ndk., zażartować dk.

 przym. żartobliwy

 przysł. żartobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dowcipas, dowcipniś, figlarz, filut, kawalarz, sowizdrzał, wesołek, zbytnik, zgrywus, jajcarz, jajarz

Wiktionary


żarty

po­tocz­nie: je­dzą­cy ponad miarę, żar­łocz­ny


SJP.pl

Żarty (ros. Шутки) – ra­dziec­ki krót­ko­me­tra­żo­wy film ani­mo­wa­ny z 1963 roku w re­ży­se­rii Lwa Ata­ma­no­wa. Przed­sta­wia dwie bajki Wła­di­mi­ra Su­tie­je­wa "Ko­gu­cik i ka­czo­rek" (znana pod al­ter­na­tyw­nym ty­tu­łem "Kur­cza­czek i ka­czo­rek") oraz "O trzech kot­kach".

Wikipedia


żary

1. roz­ża­rzo­ny wę­giel, roz­ża­rzo­ne zwę­glo­ne drew­no; rzad­ko: jakaś sub­stan­cja roz­pa­lo­na do czer­wo­no­ści;
2. wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia; go­rą­co, upał;
3. gwał­tow­ność, żar­li­wość uczuć; zapał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Żary ( Sara, Sa­ro­ve; Sorau; Žarow) – mia­sto, bę­dą­ce jed­no­cze­śnie gminą miej­ską i sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Żary, zlo­ka­li­zo­wa­ne w za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, na po­łud­nio­wym skra­ju Wału Trzeb­nic­kie­go; sie­dzi­ba po­wia­tu żar­skie­go.

We­dług da­nych GUS na 2021 Żary li­czy­ły 36 004 miesz­kań­ców (naj­więk­sze mia­sto w pol­skiej czę­ści Łużyc – zwane „sto­li­cą pol­skich” lub „Wschod­nich Łużyc” – i 4. pod wzglę­dem lud­no­ści w wo­je­wództ­wie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żary są naj­więk­szym mia­stem w pol­skiej czę­ści Łużyc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒarɨ, AS: žary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żarzanin mos., żarzanka ż.

 przym. żarski

Wiktionary


żaryn

naz­wi­sko


SJP.pl


żarzanin

miesz­ka­niec Żar (mia­sta w Pol­sce); Ża­ra­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żar (w Kra­kow­skiem, Za­moj­skiem, Zie­lo­no­gór­skiem)

 (1.2) miesz­ka­niec Żarów (w Piotr­kow­skiem)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈʒãɲĩn, AS: žažãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żary nmos.

:: fż. żarzanka ż.

 przym. żarski

Wiktionary


żarzanka

miesz­kan­ka Żar (mia­sta w Pol­sce); Ża­ran­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żar (w Kra­kow­skiem, Za­moj­skiem, Zie­lo­no­gór­skiem)

 (1.2) miesz­kan­ka Żarów (w Piotr­kow­skiem)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈʒãŋka, AS: žažãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żary nmos.

:: fm. żarzanin mos.

 przym. żarski

Wiktionary


żarzelnia

1. po­mie­szcze­nie do wy­ża­rza­nia wy­ro­bów me­ta­lo­wych; wy­ża­rzal­nia;
2. daw­niej: prze­no­śny pie­cyk; ża­rzel­nik, fa­jer­ka


SJP.pl


żarzelnik

daw­niej: prze­no­śny pie­cyk; ża­rzel­nia, fa­jer­ka


SJP.pl


żarzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ża­rzyć.

Wiktionary

Ża­rze­nie – emi­to­wa­nie świa­tła przez roz­grza­ne ciała. Mi­ni­mal­na tem­pe­ra­tu­ra, w któ­rej dane ciało za­czy­na się ża­rzyć, za­le­ży od zdol­no­ści emi­syj­nej tego ciała.

Ża­rze­nie może być wy­wo­ła­ne na sku­tek wzro­stu tem­pe­ra­tu­ry po­przez:

Wikipedia

Powiązane:

 czas. żarzyć ndk.

Wiktionary


żarzeniowy

przy­miot­nik od: ża­rze­nie


SJP.pl


żarzyczka

za­rzycz­ka;
1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych;
2. ża­rzycz­ka gór­ska - ga­tu­nek by­li­ny z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych, w Pol­sce pod ochro­ną


SJP.pl


żarzyć

1. roz­pa­lać coś, zwy­kle metal, do czer­wo­no­ści;
2. ża­rzyć się:
a) palić się słabo, bez pło­mie­nia; tlić się;
b) od­bi­jać się od tła ja­skra­wą, czer­wo­ną barwą;
c) zwy­kle o me­ta­lu: roz­pa­lać się do czer­wo­no­ści


SJP.pl


żarów

1. roz­ża­rzo­ny wę­giel, roz­ża­rzo­ne zwę­glo­ne drew­no; rzad­ko: jakaś sub­stan­cja roz­pa­lo­na do czer­wo­no­ści;
2. wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia; go­rą­co, upał;
3. gwał­tow­ność, żar­li­wość uczuć; zapał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Żarów ( Sa­a­rau) – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Żarów.

Do 1954 roku Żarów był wsią i sie­dzi­bą gminy Żarów, w tymże roku znie­sio­no gminę i ut­wo­rzo­no gro­ma­dy Żarów obej­mu­ją­cą wieś i Żarów, nie obej­mu­ją­cą wieś. Na­stęp­nie pier­wszą gro­ma­dę przeksz­tał­co­no w mia­sto.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒaruf, AS: žaruf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żarowski

 rzecz. żarowianin mos., żarowianka ż.

Wiktionary


żarówa

1. zgru­bie­nie od: ża­rów­ka;
2. in­ten­syw­ny, ja­skra­wy kolor a także przed­miot lub ubra­nie w tym ko­lo­rze;
3. wy­jąt­ko­wy upał, skwar;
4. łysa głowa; pała


SJP.pl


żaróweczka

zdrob­nie­nie od: ża­rów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ża­rów­ka

 (1.2) pot. mała ża­rów­ka, np. do la­tar­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒaruˈvɛt͡ʃka, AS: žaruvečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żarówka ż.

 przym. żarówkowy

Wiktionary


żarówiasty

po­tocz­nie: ja­skra­wy, ża­rzą­cy się


SJP.pl


żarówka

her­me­tycz­nie zam­knię­ta szkla­na bańka, ku­li­ste­go kształ­tu, w któ­rej umie­szczo­ny jest dru­cik roz­ża­rza­ją­cy się pod wpły­wem prądu elek­trycz­ne­go i da­ją­cy świa­tło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. elek­trycz­ne źró­dło świa­tła, w któ­rym ele­men­tem świe­cą­cym jest roz­ża­rzo­ny prze­wód;

 (1.2) pot. elek­trycz­ne źró­dło świa­tła, które przy­po­mi­na ża­rów­kę (1.1), bez wzglę­du na ele­ment świe­cą­cy.

 (1.3) slang. tu­le­ja z bu­tel­ki słu­żą­ca do pa­le­nia ma­ri­hu­a­ny

Wiktionary

Zo­bacz też: Ża­rów­ka (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Ża­rów­ka, lampa ża­ro­wa – elek­trycz­ne źró­dło świa­tła, w któ­rym cia­łem świe­cą­cym jest sil­nie roz­grza­ne prze­pły­wem prądu włó­kno wy­ko­na­ne z trud­no to­pli­we­go ma­te­ria­łu (pier­wot­nie gra­fit, obec­nie wol­fram). Drut wol­fra­mo­wy jest umie­szczo­ny w szkla­nej bańce wy­peł­nio­nej mie­sza­ni­ną gazów szla­chet­nych (np. argon z 10-pro­cen­to­wą do­miesz­ką azotu) lub próż­nią. Włó­kno osią­ga tem­pe­ra­tu­rę 2500–3000 K. Pier­wsze lampy ża­ro­we kon­stru­o­wa­no w po­ło­wie XIX w.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-2) Pod­czas wy­mie­nia­nia prze­pa­lo­nej ża­rów­ki woźna spa­dła z dra­bi­ny.

 (1.1-2) Patrz, ża­rów­ka w lam­pie nie świe­ci!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈrufka, AS: žarufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żar mrz., żarnik mrz.

:: zdrobn. żaróweczka ż.

 przym. żarówkowy, żarówiasty

Wiktionary


żarówkowy

przy­miot­nik od: ża­rów­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ża­rów­ką, do­ty­czą­cy ża­rów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaróweczka ż., żarówka ż.

Wiktionary


żarłacz

ogól­na nazwa każ­dej ryby na­le­żą­cej do żar­ła­czy, grupy dra­pież­nych ryb mor­skich z rzędu re­ki­nów; także część nazwy ryb na­le­żą­cych do tej grupy, m.in. żar­łacz lu­do­jad, żar­łacz błę­kit­ny, żar­łacz ty­gry­si


SJP.pl


żarłaczokształtne

rząd dra­pież­nych ryb mor­skich z pod­gro­ma­dy spo­do­u­stych, obej­mu­ją­cy ponad 260 ga­tun­ków


SJP.pl

Żar­ła­czoksz­tałt­ne (Car­char­hi­ni­for­mes) – rząd dra­pież­nych ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych (Chon­dricht­hy­es), znacz­nie zróż­ni­co­wa­nych mor­fo­lo­gicz­nie. Za­miesz­ku­ją cie­płe wody mor­skie i oce­a­nicz­ne. Do żar­ła­czoksz­tałt­nych za­li­cza się ponad 260 ga­tun­ków opi­sa­nych na­u­ko­wo. Niek­tó­re ga­tun­ki są nie­bez­piecz­ne dla czło­wie­ka. W za­pi­sie ko­pal­nym są znane od póź­nej jury.

Wikipedia


żarłaczokształtny

o ce­chach żar­ła­czoksz­tałt­nych (rząd ryb)


SJP.pl


żarłaczowate

ro­dzi­na dra­pież­nych ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych


SJP.pl

Żar­ła­czo­wa­te (Car­char­hi­ni­dae) – ro­dzi­na du­żych, dra­pież­nych ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych (re­ki­nów) za­li­cza­na do rzędu żar­ła­czoksz­tałt­nych (Car­char­hi­ni­for­mes). Niek­tó­re ga­tun­ki są nie­bez­piecz­ne dla czło­wie­ka.

Wikipedia


żarłaczowaty

o ce­chach żar­ła­czo­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


żarło

po­tocz­nie: po­gard­li­we okre­śle­nie po­ży­wie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) posp. je­dze­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. n. lp. przesz. od żreć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzep­nie drzwicz­ka­mi lo­dów­ki, bo szuka żarła. Wtedy stary go ob­so­ba­cza, że im pasz­te­tów­kę i pod­gard­lan­kę wy­że­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. żarełko n.

 czas. zeżreć, żreć ndk.

 przym. żarłoczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jedzenie, pokarm, pożywienie, żarcie

Wiktionary


żarłoczka

→ żar­łok; ła­kom­czu­cha


SJP.pl


żarłocznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób żar­łocz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żarłoczność ż., żarłok m., żarcie n.

 przym. żarłoczny

 czas. zeżreć, żreć

Wiktionary


żarłoczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: żar­łocz­nie


SJP.pl


żarłoczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żar­łocz­ny


SJP.pl


żarłoczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co żar­łocz­ne; cecha tych, któ­rzy są żar­łocz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żarłacz m., żarłok m., żarłocznik m., żarłoctwo n., żarło n., żarcie n., zżarcie n.

 czas. żreć ndk., zeżreć dk.

 przym. żarłoczny, żarłocki

 przysł. żarłocznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łakomstwo, łapczywość

Wiktionary


żarłoczny

odz­na­cza­ją­cy się ogrom­nym ape­ty­tem; ob­ja­da­ją­cy się


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się ogrom­nym ape­ty­tem

 (1.2) przen. in­ten­syw­ny, wy­ra­ża­ją­cy po­żą­da­nie, pra­gnie­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒarˈwɔt͡ʃnɨ, AS: žaru̯očny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żer mrz., żerowisko n., żarłoczność ż., żarłok mos., żarłocznik mos., żarłoctwo n., żarło n., żarłacz mzw., żarcie n., żerowanie n., zżarcie n., zżeranie n.

 czas. żreć ndk., zeżreć dk., zżerać ndk.

 przym. żarłocki

 przysł. żarłocznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łakomy, łapczywy, łasy; rzad. żarłocki

Wiktionary


żarłok

osoba ob­ja­da­ją­ca się, je­dzą­ca dużo i łap­czy­wie; ob­żar­tuch, ob­żar­ciuch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. osoba, która je dużo i czę­sto łap­czy­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem okrop­nym żar­ło­kiem, mógł­bym cały dzień coś wci­nać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒarwɔk, AS: žaru̯ok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żer m., żerowisko n., żarłocznik m., żarłoctwo n., żarło n., żarłacz m., żarcie n., zżarcie n., żarłoczność ż.

 czas. żreć ndk., zeżreć dk.

 przym. żarłoczny, żarłocki

 przysł. żarłocznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łakomczuch, obżartuch; rzad. żarłocznik; reg. śl. żyrok

Wiktionary


żaszkowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Żasz­ko­wem, do­ty­czą­cy Żasz­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żaszków mrz.

Wiktionary


żatecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do cze­skie­go mia­sta Žatec, zwią­za­ny z Žatcem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­dy­cja i sława ża­tec­kie­go chmie­lu i bro­war­nict­wa to­wa­rzy­szy temu ob­sza­ro­wi już od XIII wieku.

Wiktionary


żałoba

1. uczu­cie smut­ku, osa­mot­nie­nia po śmier­ci kogoś bli­skie­go;
2. okres po śmier­ci kogoś bli­skie­go;
3. okre­ślo­ny zwy­cza­jo­wo strój no­szo­ny jako oz­na­ka żalu po śmier­ci kogoś bli­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) smu­tek, roz­pacz po śmier­ci bli­skiej osoby

 (1.2) okres po śmier­ci bli­skiej osoby, w któ­rym zwy­cza­jo­wo nosi się od­po­wied­ni strój oraz nie uczest­ni­czy w za­ba­wach to­wa­rzy­skich

 (1.5) stpol. skar­ga, za­ża­le­nie, oskar­że­nie

Wiktionary

Ża­ło­ba – tra­dy­cyj­ne uzew­nętrz­nio­ne odz­wier­cied­le­nie stanu wew­nętrz­ne­go jed­nost­ki, pań­stwa, kul­tu­ry, spo­łecz­no­ści w re­ak­cji na śmierć osoby waż­nej w danym śro­do­wi­sku (ro­dzi­na, kraj, mia­stecz­ko, ple­mię). Ża­ło­ba a prze­ży­wa­nie stra­ty to dwa różne po­ję­cia, gdyż prze­ży­wa­nie stra­ty za­cho­dzi wew­nątrz. Jest to re­ak­cja ca­łe­go na­sze­go „ja” na stra­tę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Nie posz­łam na we­se­le, bo byłam w ża­ło­bie.

 (1.3) Po śmier­ci męża przez rok no­si­ła ża­ło­bę.

 (1.5) Mimo pa­ro­krot­nie skła­da­nej ża­ło­by, bła­ga­nia jego nigdy nie dosz­ły do wo­je­wo­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈwɔba, AS: žau̯oba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żałobność ż., żal, żałobnik m.

 przym. żałobny, żałosny

 przysł. żałobnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) krepa

Wiktionary


żałobnica

1. ko­bie­ta uczest­ni­czą­ca w uro­czy­sto­ściach ża­łob­nych i po­grze­bie;
2. pa­pu­ga au­stra­lij­ska z po­dro­dzi­ny ka­ka­du


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ża­łob­ni­ca (He­mi­pent­hes) – ro­dzaj mu­chó­wek z ro­dzi­ny bu­jan­ko­wa­tych
  • ża­łob­ni­ca – człon ro­dza­jo­wy pol­skich nazw ga­tun­ko­wych pta­ków z ro­dzi­ny ka­ka­du­o­wa­tych, zwła­szcza z po­dro­dzi­ny ża­łob­nic:
    • ża­łob­ni­ca bia­ło­ster­na (Zanda ba­u­di­nii)
    • ża­łob­ni­ca bru­nat­na (Ca­lyp­tor­hyn­chus lat­ha­mi)
    • ża­łob­ni­ca eu­ka­lip­tu­so­wa (Zanda la­ti­ro­stris)
    • ża­łob­ni­ca pal­mo­wa (Pro­bo­sci­ger ater­ri­mus)
    • ża­łob­ni­ca ru­do­ster­na (Ca­lyp­tor­hyn­chus bank­sii)
    • ża­łob­ni­ca żół­to­ster­na (Zanda fu­ne­rea)

Wikipedia


żałobniczka

1. uczest­nicz­ka po­grze­bu, uro­czy­sto­ści ża­łob­nych;
2. słod­ko­wod­na ryba ak­wa­rio­wa z ro­dzi­ny ką­sa­czo­wa­tych; czar­na tetra


SJP.pl


żałobnie

przy­słó­wek

 (1.1) smut­no jakby po czy­jejś śmier­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mysz le­ża­ła bez drgnie­nia wśród pię­knej por­ce­la­ny i ape­tycz­nych ka­wał­ków tortu orze­cho­we­go, a żon­ki­le w ko­bal­to­wym wa­zo­nie skła­nia­ły nad nią ża­łob­nie swe ane­micz­ne głów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żałobność ż., żałoba ż.

 przym. żałobny

Wiktionary


żałobniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ża­łob­nie


SJP.pl


żałobnik

1. osoba w ża­ło­bie;
2. uczest­nik po­grze­bu, uro­czy­sto­ści ża­łob­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczest­nik po­grze­bu

 (1.2) zaw. pra­cow­nik za­kła­du po­grze­bo­we­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. ptak z po­dro­dzi­ny ża­łob­ni­ków (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­chyp­ho­ni­nae|Bo­na­par­te|ref=tak.)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żałoba ż., żal mrz., żałobnica ż., żałobnice lm nm., żałobniczka ż., żałobniki lm nm., żałobność ż.

 przym. żałobny

 wykrz. żal

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. pogrzebnik

Wiktionary


żałobność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ża­łob­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żałoba ż., żałobnik m., żałobniczka ż.

 przym. żałobny

 przysł. żałobnie

Wiktionary


żałobny

zwią­za­ny z ża­ło­bą, np. strój


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy żal po śmier­ci bli­skiej osoby

 (1.2) zwią­za­ny z uro­czy­sto­ścia­mi po­grze­bo­wy­mi, z od­da­wa­niem czci zmar­łe­mu

 (1.3) bę­dą­cy oz­na­ką ża­ło­by

 (1.4) przen. po­sęp­ny, pełen smut­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Or­kie­stra za­gra­ła marsz ża­łob­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈwɔbnɨ, AS: žau̯obny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. żałobnie

 rzecz. żałoba ż., żałobnik m., żal m., żałobność ż.

 przym. żałosny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) funeralny, elegijny

 (1.2) funeralny, pogrzebowy

 (1.4) cmentarny, grobowy, karawaniarski, pogrzebowy, elegijny

Wiktionary


żałosne

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M., B., W. n. lp.; M., B., W. nmos. lm. od: ża­łos­ny

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. iron. gdy chce­my za­ak­cen­to­wać bła­hość lub nie­do­rzecz­ność czy­ichś dy­le­ma­tów

 (2.2) pot. iron. gdy chce­my zadr­wić z czy­jejś wy­po­wie­dzi (nawet, gdy ta wy­po­wiedź nie wy­ra­ża czy­ichś dy­le­ma­tów)

Wiktionary


żałosność

uczu­cie po­li­to­wa­nia, li­to­ści lub za­że­no­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ża­łos­ne; cecha tych, któ­rzy są ża­ło­śni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żałosny

 przysł. żałośnie

Wiktionary


żałosny

1. wy­ra­ża­ją­cy żal;
2. wzbu­dza­ją­cy po­li­to­wa­nie;
3. wy­wo­łu­ją­cy nie­chęć, nies­mak


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wzbu­dza­ją­cy po­li­to­wa­nie lub po­gar­dę

 (1.2) wy­ra­ża­ją­cy żal, smu­tek

 (1.3) przy­kry, bu­dzą­cy nie­chęć, nies­mak, odra­zę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To przed­sta­wie­nie było ża­łos­ne, w ogóle mi się nie po­do­ba­ło.

 (1.2) Raz po raz z izby do­la­ty­wa­ło jej ża­łos­ne westch­nie­nie.

 (1.3) Obu­dził ją ża­łos­ny dźwięk wier­tar­ki.

 (1.3) Widok zni­szczo­nych po po­wo­dzi domów był niez­wy­kle ża­łos­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈwɔsnɨ, AS: žau̯osny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żałosność ż., żal mrz., żalnica ż., żalnik mrz., żale nmos., żałoba ż., żałość ż.

 przym. półżałosny, żałośliwy, rozżalony, żałobny

 przysł. żałośnie

 wykrz. żal

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) beznadziejny, chałowy, denny, do bani, do chrzanu, do kitu, do luftu, do niczego, dziadowski, kiepski, kijowy, kulawy, lichy, lipny, marny, mierny, mizerny, nędzny, niedobry, nieklawy, nijaki, niżej wszelkiej krytyki, obciachowy, od siedmiu boleści, okropny, pod zdechłym psem, podły, poniżej wszelkiej krytyki, słaby, syfiasty, tragiczny, zakichany, zasmarkany

 (1.2) boleściwy, chmurny, grobowy, karawaniarski, melancholijny, nieszczęśliwy, niewesoły, osępiały, pełen boleści, pełen smutku, pełen żałości, pochmurny, pogrzebowy, ponury, posępny, posmutniały, przygnębiony, rozpaczliwy, smętny, smutny, sposępniały, tęskny, zachmurzony, zasępiony, zasmucony, zgorzkniały, żałobny, żałośliwy

 (1.3) boleściwy, czarny, elegijny, gorzki, grobowy, hiobowy, karawaniarski, łzawy, melancholijny, minorowy, mroczny, pesymistyczny, pogrzebowy, posępny, przygnębiający, przykry, tęskny, werterowski, żałobny, żałośliwy

Wiktionary


żałowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ża­ło­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒawɔˈvãɲɛ, AS: žau̯ovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żałować

Wiktionary


żałować

1. od­czu­wać żal, być smut­nym, przy­gnę­bio­nym;
2. ubo­le­wać nad po­peł­nio­nym wy­stęp­kiem, zła­ma­niem zasad;
3. oka­zy­wać komuś współ­czu­cie z po­wo­du trud­nej sy­tu­a­cji w ja­kiej się zna­lazł;
4. ską­pić, nie­chęt­nie wy­da­wać na coś lub dawać komuś pie­nią­dze


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) od­czu­wać żal, być smut­nym, przy­gnę­bio­nym

 (1.2) ubo­le­wać nad po­peł­nio­nym wy­stęp­kiem, zła­ma­niem zasad

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Bo­ry­na nie ża­ło­wał i fla­chę pu­szczał czę­stą ko­lej­ką; tańce też szły raź­niej­sze i gęst­sze, śpie­wać już po­czy­na­li, przy­tu­py­wać i coraz więk­szym kołem ta­czać po izbie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈwɔvat͡ɕ, AS: žau̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żałowanie n., żal m.

 czas. pożałować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) boleć, ubolewać, utyskiwać

 (1.2) pluć sobie w brodę, mieć wyrzuty sumienia, odczuwać skruchę, gw. Śląsk Cieszyński banować

 (1.3) litować się, współczuć, gw. Śląsk Cieszyński lutować, żalać

 (1.4) skąpić, sknerzyć, szczędzić

Wiktionary


żałościwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ża­ło­ści­wie


SJP.pl


żałościwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ża­ło­ści­wy


SJP.pl


żałościwy

daw­niej: ża­łos­ny


SJP.pl


żałośliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ża­ło­śli­wie


SJP.pl


żałośliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ża­ło­śli­wy


SJP.pl


żałośliwy

1. wy­ra­ża­ją­cy żal;
2. wzbu­dza­ją­cy po­li­to­wa­nie;
3. wy­wo­łu­ją­cy nie­chęć, nies­mak


SJP.pl


żałośnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ża­łos­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ża­ło­śnie i przy­jem­nie dźwię­cza­ły stru­ny w spo­koj­nem po­wie­trzu, ale prócz krót­kiej fio­ry­tu­ry wstęp­nej, po­stę­po­wy ka­mer­dy­ner nie mógł się zdo­być na nic wię­cej (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈwɔɕɲɛ, AS: žau̯ośńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żałosny

 rzecz. żałość, żałosność

Wiktionary


żałośniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ża­ło­śnie


SJP.pl


żałośniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ża­łos­ny


SJP.pl


żałość

wiel­ki smu­tek, ogrom­ny żal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczu­cie doj­mu­ją­ce­go smut­ku, żalu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­dy­ne, co mo­żesz zro­bić w swo­jej ża­ło­ści, to pró­bo­wać trwać; je­dy­ne, w co mo­żesz uwie­rzyć, to że przeł­kniesz ko­lej­ną rację żyw­no­ścio­wą, gru­do­wa­tą szarą papkę.

 (1.1) Potem jed­nak służ­bę zna­la­zła, dziec­ko u tej pracz­ki za za­pła­tą zo­sta­wi­ła i przez czas jakiś nieź­le by jej było, gdyby zgry­zo­ta i ża­łość, i złość na tego nie­go­dziw­ca, co ją stąd wy­cią­gnął, a potem w naj­nie­szczę­śli­wszym po­ło­że­niu po­rzu­cił, nie pie­kły i nie mę­czy­ły tak, że su­knię na sobie cza­sem w drob­ne ka­wał­ki darła (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żałosny

 przysł. żałośnie

 rzecz. żal mrz.

Wiktionary


żaługa

ża­łu­ga żół­tos­krzy­dła - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny trzpien­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


żałujący

1. od­czu­wać żal, być smut­nym, przy­gnę­bio­nym;
2. ubo­le­wać nad po­peł­nio­nym wy­stęp­kiem, zła­ma­niem zasad;
3. oka­zy­wać komuś współ­czu­cie z po­wo­du trud­nej sy­tu­a­cji w ja­kiej się zna­lazł;
4. ską­pić, nie­chęt­nie wy­da­wać na coś lub dawać komuś pie­nią­dze


SJP.pl

Patrz:

żałować

żbiczek

zdrob­nie­nie od: żbik


SJP.pl


żbiczy

ty­po­wy dla żbika; taki, jak u żbika


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla żbika, do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do żbika

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒbʲit͡ʃɨ, AS: žbʹičy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żbik m.

Wiktionary


żbik

dra­pież­nik z ro­dzi­ny kotów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. eu­raz­ja­tyc­kie zwie­rzę dra­pież­ne z ro­dzi­ny ko­to­wa­tych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sze­ro­kie usta mię­si­ste ot­wo­rzył, białe zęby świe­ci­ły jak u żbika.

 (1.1) Pa­rob­czak nie wi­dząc i nie sły­sząc, aby się coś ru­sza­ło, ośmie­lił się wresz­cie rękę do dziu­pli wpu­ścić i z okrzy­kiem ra­do­ści dobył z niej żbika, któ­re­go oko głę­bo­ko było strza­łą prze­szy­te.

 (1.1) Raz tylko pu­ścił się ku nim jeden, wi­docz­nie śmiel­szej na­tu­ry, z kosą w ręku; ale pan Mi­chał sko­czył jak żbik ku niemu on uką­sił go na śmierć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒbʲik, AS: žbʹik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żbiczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. zdeb

Wiktionary


żbikowaty

o ce­chach żbika


SJP.pl


żbikowice

Żbi­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Ło­so­si­na Dolna.

Wieś du­chow­na, włas­ność klasz­to­ru kla­ry­sek w Sta­rym Sączu, po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie są­dec­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.

Wikipedia


żbikowicki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żbi­ko­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żbikowice nmos., żbikowiczanin m., żbikowiczanka ż.

Wiktionary


żbikowiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żbi­ko­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żbikowice nmos.

:: fż. żbikowiczanka ż.

 przym. żbikowicki

Wiktionary


żbikowiczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żbi­ko­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żbikowice nmos.

:: fm. żbikowiczanin m.

 przym. żbikowicki

Wiktionary


żbikowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Żbi­kow­ski (ur. 1953) – pol­ski hi­sto­ryk
  • Kamil Żbi­kow­ski (ur. 1986) – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec, pre­zy­dent Za­brza
  • Wła­dy­sław Żbi­kow­ski (ur. 1955) – pol­ski po­li­tyk
  • Zbi­gniew Żbi­kow­ski (ur. 1947) – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
  • Zbi­gniew Zbi­kow­ski, właśc. Zbi­kow­ski (ur. 1955) – pol­ski dzien­ni­karz i pi­sarz

Wikipedia


żdanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żdać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żdać ndk.

Wiktionary


żdanow

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­driej Żda­now – ra­dziec­ki po­li­tyk
  • Anton Żda­now – ro­syj­ski ho­ke­i­sta
  • Boris Żda­now – ro­syj­ski re­wo­lu­cjo­ni­sta
  • Ihor Żda­now – ukra­iń­ski po­li­tyk i ana­li­tyk
  • Ołek­sandr Żda­now – ukra­iń­ski pił­karz
  • Wa­si­lij Żda­now – ra­dziec­ki ko­larz szo­so­wy
  • Żda­now – dawna nazwa Ma­riu­po­la

Wikipedia


żdanowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żda­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żdanów m.

:: fż. żdanowianka ż.

 przym. żdanowski

Wiktionary


żdanowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żda­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żdanów m.

:: fm. żdanowianin m.

 przym. żdanowski

Wiktionary


żdanowski

przy­miot­nik od: Żda­nów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żda­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żdanów m., żdanowianin m., żdanowianka ż.

Wiktionary


żdanów

1. wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żda­nów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Sto­szo­wi­ce
  • Żda­nów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Za­mość

Wikipedia


żdanówek

Żda­nó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Za­mość. Pół­noc­no-za­chod­nią gra­ni­cę wsi wyz­na­cza rzeka To­por­ni­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Za­mość. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 431 miesz­kań­ców.

Wikipedia


żdać

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. cze­kać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒdat͡ɕ, AS: ždać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żdanie n.

Wiktionary


żdżadełko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lu­ster­ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żdżadło mrz.

Wiktionary


żdżadło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lu­stro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żdżadełko mrz.

Wiktionary


żdżanianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żdżan­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żdżanne n.

:: fż. żdżanianka ż.

 przym. żdżanieński, żdżański

Wiktionary


żdżanianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żdżan­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żdżanne n.

:: fm. żdżanianin m.

 przym. żdżanieński, żdżański

Wiktionary


żdżanieński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żdżan­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żdżanne n., żdżanianin m., żdżanianka ż.

 przym. żdżański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żdżański

Wiktionary


żdżarski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żdżar (w Ka­li­skiem, Ko­niń­skiem, Skier­nie­wic­kiem, Szcze­ciń­skiem, Tar­now­skiem oraz w Ra­dom­skiem koło No­we­go Mia­sta i koło Pio­nek)

 (1.2) do­ty­czą­cy Żdża­rów (w Sied­lec­kiem oraz w Ra­dom­skiem koło Drze­wi­cy)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żdżary nmos., żdżarzanin m., żdżarzanka ż.

Wiktionary


żdżarty

przy­miot­nik

 (1.1) reg. pozn. żar­łocz­ny, nie­na­sy­co­ny

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) reg. pozn. zje­dzo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­ber­cik jest strasz­nie żdżar­ty chłop.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. żdżyrty

Wiktionary


żdżarzanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żdżar (w Ka­li­skiem, Ko­niń­skiem, Skier­nie­wic­kiem, Szcze­ciń­skiem, Tar­now­skiem oraz w Ra­dom­skiem koło No­we­go Mia­sta i koło Pio­nek)

 (1.2) miesz­ka­niec Żdża­rów (w Sied­lec­kiem oraz w Ra­dom­skiem koło Drze­wi­cy)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żdżary nmos.

:: fż. żdżarzanka ż.

 przym. żdżarski

Wiktionary


żdżarzanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żdżar (w Ka­li­skiem, Ko­niń­skiem, Skier­nie­wic­kiem, Szcze­ciń­skiem, Tar­now­skiem oraz w Ra­dom­skiem koło No­we­go Mia­sta i koło Pio­nek)

 (1.2) miesz­kan­ka Żdża­rów (w Sied­lec­kiem oraz w Ra­dom­skiem koło Drze­wi­cy)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żdżary nmos.

:: fm. żdżarzanin m.

 przym. żdżarski

Wiktionary


żdżarów

Żdża­rów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­cha­czew­skim, w gmi­nie So­cha­czew. Ma sta­tus so­łect­wa. Na­le­ży do okrę­gu szkol­ne­go i pa­ra­fii Kąty.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie gą­biń­skim ziemi go­sty­niń­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


żdżały

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. doj­rza­ły

Wiktionary


żdżański

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żdżan­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żdżanne n., żdżanianin m., żdżanianka ż.

 przym. żdżanieński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żdżanieński

Wiktionary


że

spój­nik lub par­ty­ku­ła


SJP.pl

spój­nik łą­czą­cy zda­nia lub rów­no­waż­ni­ki zdań na­drzęd­ne z po­drzęd­nym, two­rząc kon­struk­cje

 (1.1) …roz­wi­ja­ją­ce opis za­war­ty w zda­niu na­drzęd­nym

 (1.2) …po­da­ją­ce przy­czy­nę opi­sa­ną w zda­niu na­drzęd­nym

 (1.3) …po­da­ją­ce sku­tek opi­sa­ny w zda­niu na­drzęd­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ga­ze­cie na­pi­sa­no, że od jutra zdro­że­je cu­kier.

 (1.1) Pier­wszej nie­dzie­li po tym wy­pad­ku po­my­śla­łam, że prę­dzej czy póź­niej od­kry­to by u mnie pier­ścień, będąc więc w ko­ście­le uda­łam, że zna­la­złam go pod no­ga­mi, i po­ka­za­łam mojej matce, która orze­kła, że jest to bez wąt­pie­nia ka­wa­łek szkła, opraw­ny w tom­bak; za­le­ci­ła mi jed­nak, abym go scho­wa­ła do kie­sze­ni.

 (1.2) Nie zdał eg­za­mi­nu, dla­te­go że nie chcia­ło mu się uczyć.

 (1.3) Zjadł tyle sło­dy­czy, że przy­tył 10 kilo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ, AS: že

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) iż; gw. Górny Śląsk aże

 (1.2) bo, ponieważ

 (1.3) więc; gw. Górny Śląsk aże

Wiktionary


żeberka

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) spoż. por­cje mięsa z że­bra­mi;

 (1.2) kulin. po­tra­wa z że­be­rek (1.1)

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|że­ber­ko.

Wiktionary

Że­ber­ka – ele­ment hand­lo­wy po­zy­ska­ny z pół­tu­szy wie­przo­wej z ko­ścią z czę­ści brzusz­nej od­cię­ta od scha­bu po linii pro­sto­pa­dłej w od­le­gło­ści 3 cm od przy­cze­pu żeber, a na­stęp­nie po linii bie­gną­cej po­ni­żej dol­nej kra­wę­dzi most­ka i żeber chrząst­ko­wych z przo­du po przed­niej kra­wę­dzi kości żeber, od tyłu po tyl­nej kra­wę­dzi kości ostat­nie­go żebra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­wsze za­ma­wia­cie że­ber­ka w tej gar­ma­żer­ni na rynku?

 (1.2) Poz­naj mój spraw­dzo­ny prze­pis na że­ber­ka w mio­dzie w wer­sji ła­god­nej lub też ostrej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żebro n., żeberko n., ziobro n., ożebrowanie n., podżebrze n.

 czas. ożebrować dk.

 przym. żebrowy, żeberkowy, żeberkowany, żeberkowaty

Wiktionary


żeberko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: żebro

 (1.2) po­je­dyn­cza, grzew­cza część ka­lo­ry­fe­ra

 (1.3) spoż. por­cja mięsa z że­bra­mi

 (1.4) środ. kolej. tor bocz­ny do od­sta­wia­nia po­ja­zdów szy­no­wych

 (1.5) daw. gwara. więz. ka­mi­zel­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) że­ber­ka kulin. po­tra­wa mięs­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mó­wi­łam tacie, że u nas w po­ko­ju grze­ją tylko dwa że­ber­ka.

 (2.1) Na obiad po­da­li że­ber­ka z ziem­nia­ka­mi i ka­pu­stą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈbɛrkɔ, AS: žeberko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żebro n., ziobro n., ożebrowanie n., podżebrze n., żeberka nmos.

 czas. ożebrować dk.

 przym. żebrowy, żeberkowy, żeberkowany, żeberkowaty

Wiktionary


żeberkowaty

w bo­ta­ni­ce: pełen że­be­rek, po­dłuż­nych pręg; że­bro­wa­ty


SJP.pl


żebernica

że­ber­ni­ca je­le­niów­ka - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny pi­la­rzo­wa­tych


SJP.pl


żebracki

→ że­brak


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. że­bra­czy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­chał Że­brac­ki
  • Zyg­munt Żyłka-Że­brac­ki

Wikipedia

Patrz:

żebrak

Przykłady

 (1.1) Wiódł że­brac­ki żywot na uli­cach Pa­ry­ża.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żebrać ndk.

 przym. żebraczy

 rzecz. żebractwo n., żebraczka ż., żebraczyna mos., żebrak mos., żebranie n., żebranina ż., żebry lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żebraczy

Wiktionary


żebractwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­sze­nie w miej­scu pu­blicz­nym o wspar­cie ma­te­rial­ne w sy­tu­a­cji biedy

 (1.2) przen. pro­sze­nie się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­dze mia­sta chcą zro­bić po­rzą­dek z że­bract­wem dwor­co­wym.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żebrać ndk.

 przym. żebracki, żebraczy

 rzecz. żebraczka ż., żebraczyna mos., żebrak mos., żebranie n., żebranina ż., żebry lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żebranie

Wiktionary


żebraczka

→ że­brak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która że­brze

Wiktionary

Że­bracz­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Wo­dy­nie. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Na­wie­dze­nia Najś­więt­szej Maryi Panny w Se­ro­czy­nie.

Wieś kró­lew­ska po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie gar­wo­liń­skim ziemi czer­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. We­dług stanu na 1952 rok, na­le­ża­ła do gminy Iwowe. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia

Patrz:

żebrak

Przykłady

 (1.1) Na dwor­cu sie­dzia­ła jakaś że­bracz­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈbrat͡ʃka, AS: žebračka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żebraczyna mos., żebrak mos., żebranina ż., żebractwo n., żebranie n., wyżebranie n., żebry lm nm.

 czas. żebrać ndk., wyżebrać dk.

 przym. żebraczy, żebracki

Wiktionary


żebraczy

do­ty­czą­cy że­bra­ka, wła­ści­wy że­bra­ko­wi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z że­bract­wem, do­ty­czą­cy że­bract­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już kilka lat wiódł że­bra­czy żywot na uli­cach Kal­ku­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żebrać ndk.

 przym. żebracki

 rzecz. żebractwo n., żebraczka ż., żebraczyna mos., żebrak mos., żebranie n., żebranina ż., żebry lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żebrzący

Wiktionary


żebraczyna

ek­spre­syw­nie: że­bracz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: że­brak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po ot­war­ciu drzwi zo­ba­czył sto­ją­ce­go na mro­zie że­bra­czy­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żebrać ndk.

 przym. żebracki, żebraczy

 rzecz. żebractwo n., żebraczka ż., żebrak mos., żebranie n., żebranina ż., żebry lm nm.

Wiktionary


żebraczyć

gwa­ro­wo: bie­do­wać


SJP.pl


żebrak

czło­wiek że­brzą­cy, utrzy­mu­ją­cy się z jał­muż­ny; nę­dzarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto że­brze

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­brak – wieś w po­wie­cie sied­lec­kim
  • Że­brak – wznie­sie­nie w Gó­rach So­wich
  • Że­brak – prze­łęcz w Bie­szcza­dach
  • że­bra­nie
  • Że­bracz­ka – wieś w Pol­sce, w po­wie­cie sied­lec­kim
  • Žebrák – mia­sto w Cze­chach, w kraju środ­ko­wo­cze­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod ko­ścio­łem sie­dzi że­brak i stra­szy koń­cem świa­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛbrak, AS: žebrak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żebranina ż., żebractwo n., żebry lm nm.

:: fż. żebraczka ż.

 czas. żebrać ndk., wyżebrać dk.

 przym. żebraczy, żebracki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. mendyk

Wiktionary


żebranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|że­brać.

Wiktionary

Że­bra­nie, że­bract­wo – pro­sze­nie w miej­scu pu­blicz­nym o do­bro­wol­ne wspar­cie ma­te­rial­ne bez ofe­ro­wa­nia cze­go­kol­wiek w za­mian (np. to­wa­ru lub usłu­gi). W niek­tó­rych kra­jach jest nie­le­gal­ne.

Może łą­czyć się z włó­czę­go­stwem, be­zdom­no­ścią i ubó­stwem, a także na­ło­ga­mi, np. al­ko­ho­liz­mem.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. żebrać ndk.

 rzecz. żebry nmos., żebraczka ż., żebractwo n., żebraczyna mos., żebranina ż.

 przym. żebracki, żebraczy

Wiktionary


żebranina

1. pro­sze­nie o jał­muż­nę; że­bra­nie;
2. jał­muż­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. że­bra­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żebrać ndk.

 przym. żebracki, żebraczy

 rzecz. żebractwo n., żebraczka ż., żebraczyna mos., żebrak mos., żebranie n., żebry lm nm.

Wiktionary


żebrać

pró­bo­wać uzy­skać coś od dru­giej osoby, nie pra­cu­jąc, je­dy­nie pro­sząc


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pro­sić o jał­muż­nę, pro­sić o wspar­cie

 (1.2) utrzy­my­wać się z jał­muż­ny

 (1.3) przen. usil­nie, bez god­no­ści pro­sić o coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba było wraz z go­spo­dy­nią Wandy cho­dzić po miesz­ka­niach i że­brać o ka­wa­łek chle­ba dla dzie­ci.

 (1.1) Mię­dzy mo­tor­ni­czym a pa­sa­że­rem po­da­ją­cym się za nie­wi­do­me­go dosz­ło do scy­sji, po któ­rej że­brzą­cy męż­czyz­na zło­śli­wie za­cią­gnął ha­mu­lec awa­ryj­ny.

 (1.1) Stoją na przy­stan­ku z wy­cią­gnię­tą ręką i że­brzą, a za kilka uzbie­ra­nych fun­tów ku­pu­ją pusz­kę piwa i piją w sze­ściu

 (1.1) Ko­men­da Po­wia­to­wa Po­li­cji w Świd­ni­cy pro­wa­dzi akcję skie­ro­wa­ną prze­ciw­ko oso­bom, które że­bra­ją na uli­cach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛbrat͡ɕ, AS: žebrać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żebrak mos., żebraczyna mos., żebraczka ż., żebractwo n., żebranina ż., żebry nmos., żebranie n., użebranie n.

 czas. użebrać dk., wyżebrać dk.

 przym. żebraczy, żebracki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. dziadować; chodzić po prośbie, chodzić od drzwi do drzwi

 (1.3) błagać

Wiktionary


żebro

1. kość two­rzą­ca szkie­let klat­ki pier­sio­wej u krę­gow­ców;
2. w ar­chi­tek­tu­rze: łuk po­przecz­ny wzmac­nia­ją­cy skle­pie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. kość szkie­le­tu krę­gow­ców wy­gię­ta w kształ­cie łuku, chro­nią­ca klat­kę pier­sio­wą;

 (1.2) ar­chit. łuk przy skle­pie­niu, wy­ko­na­ny z cegły lub ka­mie­nia, słu­żą­cy wzmoc­nie­niu kon­struk­cji;

 (1.3) techn. część urzą­dze­nia uspraw­nia­ją­ca wy­mia­nę cie­pła przez zwięk­sze­nie po­wierzch­ni;

 (1.4) techn. ele­ment wzmoc­nie­nia kon­struk­cji, uło­żo­ny rów­no­le­gle do in­nych

 (1.5) geol. wąska i stro­ma wy­pu­kłość te­re­nu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żebro – ana­to­mia
  • żebro – ar­chi­tek­tu­ra
  • żebro – bo­ta­ni­ka
  • żebro – wy­mia­na cie­pła
  • żebro – forma uksz­tał­to­wa­nia te­re­nu – nie­rów­no­ści rów­no­le­głe do sie­bie, wyż­ło­bio­ne przez wodę na po­wierzch­ni skał
  • Żebro na­cie­ko­we – ro­dzaj na­cie­ku ja­ski­nio­we­go
  • żebra w tech­ni­ce – to wzmoc­nie­nia kon­struk­cji, uło­żo­ne do sie­bie rów­no­le­gle; od­mia­na kra­tow­ni­cy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spa­dłem z dra­bi­ny ła­miąc sobie dwa żebra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛbrɔ, AS: žebro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ziobro n., ożebrowanie n., żeberka nmos.

:: zdrobn. żeberko n.

 czas. ożebrować dk., ożebrowywać ndk., żeberkować ndk.

 przym. żebrowy, żeberkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński ziobro

Wiktionary


żebrolajk

śro­do­wi­sko­wo:
1. treść, która ma wzbu­dzić emo­cje i skło­nić do po­lu­bie­nia cze­goś (po­laj­ko­wa­nia);
2. lajk uzy­ska­ny taką tre­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. pejor. treść w In­ter­ne­cie, zwła­szcza wpis na por­ta­lu spo­łecz­no­ścio­wym, na­kła­nia­ją­cy do po­zo­sta­wie­nia pod nim lajka po­przez od­wo­ły­wa­nie się do emo­cji od­bior­cy

 (1.2) pot. pejor. lajk po­zo­sta­wio­ny pod że­bro­laj­kiem (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Że­bro­laj­ki po­ja­wia­ją się coraz rza­dziej, po­nie­waż prze­sta­ły się spraw­dzać. Użyt­kow­ni­cy Fa­ce­bo­o­ka bar­dzo szyb­ko zo­rien­to­wa­li się, na czym po­le­ga­ją takie wpisy.

Wiktionary


żebropław

przed­sta­wi­ciel dra­pież­nych bez­krę­gow­ców, wy­stę­pu­ją­cych w wielu ga­tun­kach w plank­to­nie mórz i oce­a­nów


SJP.pl


żebropławy

przed­sta­wi­ciel dra­pież­nych bez­krę­gow­ców, wy­stę­pu­ją­cych w wielu ga­tun­kach w plank­to­nie mórz i oce­a­nów


SJP.pl

Że­bro­pła­wy (Cte­nop­ho­ra), bez­pa­rzy­deł­kow­ce (Ac­ni­da­ria) – typ dwu­war­stwo­wych zwie­rząt bez­krę­go­wych obej­mu­ją­cy co najm­niej 100 ga­tun­ków. Daw­niej, ze wzglę­du na po­do­bień­stwo do meduz, wraz z pa­rzy­deł­kow­ca­mi były za­li­cza­ne do ja­mo­chło­nów – że­bro­pła­wy jed­nak nie mają ko­mó­rek pa­rzy­deł­ko­wych. Pro­wa­dzą pe­la­gicz­ny tryb życia, głów­nie w mo­rzach i oce­a­nach. Niek­tó­re peł­za­ją po dnie. W Bał­ty­ku żyją 2 ga­tun­ki: na­tyw­ny – świe­cą­cy że­bro­pław grosz­ków­ka ("Ple­u­ro­bra­chia pi­le­us") i zaw­le­czo­ny – "Mne­miop­sis le­i­dyi".

Wikipedia


żebrowaty

w bo­ta­ni­ce: pełen żeber, po­dłuż­nych pręg; że­ber­ko­wa­ty


SJP.pl


żebrowiec

1. ina­czej: de­le­se­ria
2. po­drzeń że­bro­wiec - ro­śli­na z ro­dzi­ny pa­prot­ko­wa­tych; ro­śnie w cie­ni­stych la­sach igla­stych w Su­de­tach i Kar­pa­tach
3. ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych


SJP.pl

Że­bro­wiec ("Ple­u­ro­sper­mum" Hoffm.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 13 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go w Eu­ro­pie i Azji. Do flory Pol­ski na­le­ży jeden ga­tu­nek – że­bro­wiec gór­ski "P. au­stria­cum".

Wikipedia


żebrowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Że­brow­ski (1913–1981) – pol­ski praw­nik, po­li­tyk, szef NBP
  • Agniesz­ka Że­brow­ska – pol­ska der­ma­to­loż­ka
  • Al­do­na Mag­da­le­na Że­brow­ska (ur. 1991) − pol­ska lek­ko­at­let­ka (pchnię­cie kulą)
  • Ali­cja Że­brow­ska (ur. 1956) − pol­ska ar­tyst­ka współ­czes­na, per­for­mer­ka
  • An­drzej Mi­ko­łaj Że­brow­ski (zm. 1710) – pol­ski szlach­cic
  • An­drzej Że­brow­ski (ur. 1960) – pol­ski praw­nik, me­ne­dżer, urzęd­nik
  • An­drzej Że­brow­ski (1941–2002) – pol­ski le­karz
  • An­to­ni Że­brow­ski – pol­ski lot­nik
  • Apo­li­na­ry Że­brow­ski (1892–1973) − pod­puł­kow­nik, kon­struk­tor uz­bro­je­nia
  • Ed­ward Że­brow­ski (1872–1930) – le­karz in­ter­ni­sta, puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go
  • Ed­ward Że­brow­ski (1921–1976) – pol­ski ślu­sarz i po­li­tyk
  • Ed­ward Że­brow­ski (1935–2014) – pol­ski re­ży­ser, sce­na­rzy­sta, aktor fil­mo­wy

Wikipedia


żebrowy

przy­miot­nik od: żebro


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) anat. do­ty­czą­cy żebra lub żeber

 (1.2) ar­chit. ma­ją­cy żebra; do­ty­czą­cy żeber

 (1.3) techn. ma­ją­cy żebra; do­ty­czą­cy żeber

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako prób­ki na­le­ży wy­ciąć ka­wał­ki prze­po­ny w czę­ści że­bro­wej, sta­no­wią­cej prze­gro­dę mię­dzy klat­ką pier­sio­wą a jamą brzusz­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żebro n., ziobro n., żeberko n., podżebrze n., żeberka nmos.

Wiktionary


żebrski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­brów-Peros

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żebrzanin m., żebrzanka ż.

Wiktionary


żebry

że­bra­ni­na; że­bra­nie, pro­sze­nie o jał­muż­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. że­bra­nie.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żebry – sta­ro­pol­ski ar­cha­izm okre­śla­ją­cy że­bract­wo
  • Żebry – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Wą­sosz
  • Żebry – ko­lo­nia w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Wą­sosz
  • Żebry – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. kol­neń­skim, w gmi­nie Kolno
  • Żebry – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Śnia­do­wo
  • Żebry – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie brzo­sto­wic­kim, w siel­so­wie­cie Brzo­sto­wi­ca
  • Żebry-Ko­lo­nia
  • Pięt­ki-Żebry, Żebry Wiel­kie, Żebry-Chu­dek, Żebry-Fal­bo­gi, Żebry-Kordy, Żebry-La­sko­wiec, Żebry-Ostro­wy, Żebry-Pe­ro­sy, Żebry-Stara Wieś, Żebry-Sław­ki, Żebry-Wia­tra­ki, Żebry-Wierzch­las, Żebry-Żabin

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­wa­li­li go z ro­bo­ty i po­szedł na żebry.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żebrać ndk.

 przym. żebracki, żebraczy

 rzecz. żebractwo n., żebraczka ż., żebraczyna mos., żebrak mos., żebranie n., żebranina ż.

Wiktionary


żebrzanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­brów-Peros

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. żebrzanka ż.

 przym. żebrski

Wiktionary


żebrzanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­brów-Peros

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. żebrzanin m.

 przym. żebrski

Wiktionary


żebrzyca

ro­śli­na z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych; zę­brzy­ca


SJP.pl

Że­brzy­ca ("Se­se­li") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych ("Apia­ce­ae"). Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia od ok. 80 do ponad 140 ga­tun­ków. Jest to jeden z naj­więk­szych i naj­bar­dziej pro­ble­ma­tycz­nych pod wzglę­dem tak­so­no­micz­nym ro­dza­jów w obrę­bie ro­dzi­ny.

Wikipedia


żebrzyszka

ro­dzaj ro­ślin okry­to­na­sien­nych z ro­dzi­ny astro­wa­tych; Go­no­sper­mum


SJP.pl


żebrzący

pró­bo­wać uzy­skać coś od dru­giej osoby, nie pra­cu­jąc, je­dy­nie pro­sząc


SJP.pl

Patrz:

żebrać

żebrówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Że­brów­ka – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, w gmi­nie Ka­łu­szyn.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Trój­cy Świę­tej w Wi­śnie­wie, a wier­ni Ko­ścio­ła Sta­ro­ka­to­lic­kie­go Ma­ria­wi­tów na­le­żą do pa­ra­fii Trój­cy Prze­najś­więt­szej w Wi­śnie­wie.

Wikipedia


żeby

1. spój­nik łą­czą­cy zda­nie po­drzęd­ne ze zda­niem na­drzęd­nym, w za­leż­no­ści od ro­dza­ju zda­nia rów­no­waż­ny spój­ni­kom: aby, byle, gdyby, choć­by;
2. par­ty­ku­ła na­da­ją­ca zda­niu cha­rak­ter ży­cze­nia (ina­czej: oby), roz­ka­zu bądź za­bar­wia­ją­ca emo­cjo­nal­nie


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) …łą­czą­cy zda­nie na­drzęd­ne ze zda­niem po­drzęd­nym oko­licz­ni­ko­wym celu

par­ty­ku­ła

 (2.1) …wy­ra­ża­ją­ca ży­cze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczę się nie­miec­kie­go, żeby móc czy­tać Mark­sa w ory­gi­na­le.

 (2.1) Ach, żeby on sczezł!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛbɨ, AS: žeby

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) by, aby, ażeby

 (2.1) oby

Wiktionary


żebyż

par­ty­ku­ła "żeby" (prze­de wszyst­kim wy­ra­ża­ją­ca ży­cze­nie) wzmoc­nio­na par­ty­ku­łą "-ż" (np. Żebyż się w końcu udało!)


SJP.pl


żec

daw­niej: palić, przy­pa­lać, piec


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. palić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛt͡s, AS: žec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żegota ż./mos., ożóg, zgaga, pożoga, żagiew, żegleń, Żegań, żglisko, zgliszcze

Wiktionary


żegadło

przy­rząd słu­żą­cy do ko­a­gu­lo­wa­nia cho­ro­bo­wo zmie­nio­nej po­wierzch­ni ślu­zów­ki lub skóry; ka­u­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­rzę­dzie do pięt­no­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. podżeganie n., żagiew ż.

 czas. zażegać, podżegać ndk.

Wiktionary


żegawka

ga­tu­nek po­krzy­wy, ro­śli­na lecz­ni­cza


SJP.pl


żegiestowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­gie­sto­wa lub Że­gie­sto­wa-Zdro­ju

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żegiestów m.

:: fż. żegiestowianka ż.

 przym. żegiestowski

Wiktionary


żegiestowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­gie­sto­wa lub Że­gie­sto­wa-Zdro­ju

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żegiestów m.

:: fm. żegiestowianin m.

 przym. żegiestowski

Wiktionary


żegiestowski

→ Że­gie­stów-Zdrój, → Że­gie­stów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­gie­sto­wa lub Że­gie­sto­wa-Zdro­ju

Wiktionary

Patrz:

Żegiestów-Zdrój, → Żegiestów

Powiązane:

 rzecz. Żegiestów m., żegiestowianin m., żegiestowianka ż.

Wiktionary


żegiestów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Że­gie­stów (łem. "Жегестів", "Że­ge­stiw") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Mu­szy­na. Że­gie­stów jest wsią so­łec­ką po­ło­żo­ną nad Po­pra­dem i Że­gie­stow­skim Po­to­kiem. Przez Że­gie­stów prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 971 oraz linia ko­le­jo­wa nr 96. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość znaj­do­wa­ła się w wo­je­wództ­wie no­wo­są­dec­kim.

Wikipedia


żegiestów-zdrój

uz­dro­wi­sko w Be­ski­dzie Są­dec­kim


SJP.pl

Że­gie­stów-Zdrój – osada wsi Że­gie­stów, uz­dro­wi­sko. Po­ło­żo­na jest w Kar­pa­tach, we wschod­niej czę­ści Be­ski­du Są­dec­kie­go, w pa­śmie Ja­wo­rzy­ny Kry­nic­kiej. W wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, gmi­nie Mu­szy­na.

Znaj­du­je się ok. 1,5 km na po­łud­nio­wy wschód od cen­trum Że­gie­sto­wa.

Wikipedia


żegilewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


żegl.

skrót od: że­glar­stwo, że­glar­ski (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


żeglarek

1. dra­pież­ny mię­czak z rzędu ośmior­nic;
2. duży motyl o żół­tych skrzy­dłach w czar­ne po­przecz­ne pręgi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • że­gla­rek – ro­dzaj ośmior­nic z ro­dzi­ny Ar­go­na­u­ti­dae
  • że­gla­rek (paź że­glarz) – motyl z ro­dzi­ny pa­zio­wa­tych
  • że­gla­rek (we­li­ger) – typ larwy więk­szo­ści mię­cza­ków

Wikipedia

Patrz:

żeglarz

żeglarka

→ że­glarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na trud­nią­ca się że­glar­stwem, upra­wia­ją­ca że­glar­stwo w ce­lach re­kre­a­cyj­nych

 (1.2) sport. ko­bie­ta lub dziew­czy­na upra­wia­ją­ca że­glar­stwo spor­to­we

Wiktionary

Patrz:

żeglarz

Wymowa:

IPA: ʒɛɡˈlarka, AS: žeglarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeglarstwo n., żegluga ż., żeglowność ż., żeglowanie n., żaglówka ż., żagiel m., żaglowiec m.

:: fm. żeglarz m.

 czas. żeglować ndk., pożeglować, przyżeglować

 przym. żeglarski, żeglugowy, żeglowny, żaglowy

Wiktionary


żeglarski

do­ty­czą­cy że­gla­rza, że­glar­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy że­gla­rza lub że­glar­stwa, zwią­za­ny z że­glar­stwem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­rze­ni rapu na­le­ży jed­nak szu­kać także w pie­śniach że­glar­skich i żoł­nier­skich, dzie­cię­cych wy­li­czan­kach i mu­zy­ce disco.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛɡˈlarsʲci, AS: žeglarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeglowność ż., żeglarz m., żeglarka ż., żeglarstwo n., żegluga ż., żagiel mrz., żagielek mrz., żeglowanie n.

 przym. żeglowny, żeglugowy

Wiktionary


żeglarstwo

sport po­le­ga­ją­cy na pły­wa­niu na stat­kach o na­pę­dzie ża­glo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żegl. sport. dzie­dzi­na tu­ry­sty­ki, spor­tu i re­kre­a­cji na stat­kach ża­glo­wych;

 (1.2) daw. żegl. od­mia­na tran­spor­tu wod­ne­go, która wy­ko­rzy­stu­je stat­ki ża­glo­we;

Wiktionary

Że­glar­stwo – dy­scy­pli­na spor­tów wod­nych, ro­dzaj tu­ry­sty­ki lub re­kre­a­cji, a także forma szko­leń – za­rów­no dla póź­niej­szych ma­ry­na­rzy, ofi­ce­rów i ka­pi­ta­nów jed­no­stek, jak i jako tzw. szko­ła cha­rak­te­rów dla mło­dzie­ży. Że­glar­stwo upra­wia­ne jest na jed­nost­kach pły­wa­ją­cych na­pę­dza­nych siłą wia­tru za poś­red­nict­wem żagli. W daw­nym zna­cze­niu rów­nież od­mia­na tran­spor­tu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żegluga ż., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowanie n., żagiel m., żagielek m., żaglowiec m., żaglówka ż., pożeglowanie n., zażeglowanie n., przyżeglowanie n., odżeglowanie n., żeglowność ż., żaglica ż., żaglon m., żaglonowe nmos., ożaglowanie n., żaglowanie n.

 czas. żeglować ndk., pożeglować dk., zażeglować dk., przyżeglować dk., odżeglować dk., ożaglować dk., żaglować ndk.

 przym. żeglarski, żaglowy, żeglugowy, żeglowny

 przysł. żeglarsko, żaglowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) żegluga

Wiktionary


żeglarz

1. osoba upra­wia­ją­ca sport że­glar­ski;
2. prze­sta­rza­łe: czło­nek za­ło­gi stat­ku; ma­ry­narz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek trud­nią­cy się że­glar­stwem, upra­wia­ją­cy że­glar­stwo dla celów re­kre­a­cyj­nych lub spor­to­wych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. zob. że­glarz por­tu­gal­ski.

 (2.2) ent. zob. paź że­glarz.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • że­glarz – osoba zaj­mu­ją­ca się że­glar­stwem,
  • że­glarz (Phy­sa­lia) – ro­dzaj stuł­bio­pła­wa,
  • Że­glarz – ko­me­dia Je­rze­go Sza­niaw­skie­go z 1925 roku,
  • Że­glarz – pol­ski ho­low­nik słu­żą­cy w la­tach 1938–1968.
  • ma­ry­narz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój syn zo­stał że­gla­rzem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛɡlaʃ, AS: žeglaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeglarstwo n., żegluga ż., żaglówka ż., żeglarka ż., żagiel m., żeglowność ż., żaglowiec m., żagielek mrz., żeglowanie n.

 czas. żeglować, pożeglować, przyżeglować

 przym. żeglarski, żeglugowy, żeglowny, żaglowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marynarz

Wiktionary


żeglczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­glec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeglce nmos.

:: fż. żeglczanka ż.

 przym. żeglecki

Wiktionary


żeglczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­glec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeglce nmos.

:: fm. żeglczanin m.

 przym. żeglecki

Wiktionary


żeglecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­glec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeglce nmos., żeglczanin m., żeglczanka ż.

Wiktionary


żegleń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. wę­giel

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛɡlɛ̃ɲ, AS: žeglẽń

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żec

Wiktionary


żeglowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|że­glo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żegluga ż., żeglarstwo n., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowność ż., żagiel mrz., żagielek mrz., żaglowiec mrz./mzw.

 czas. żeglować ndk.

 przym. żeglugowy, żeglarski, żeglowny

Wiktionary


żeglować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­mie­szczać się po wo­dzie środ­kiem tran­spor­tu, szcze­gól­nie ża­glo­wym

 (1.2) książk. o stat­ku/łodzi: pły­nąć

 (1.3) książk. przen. prze­mie­szczać się wolno i płyn­nie, sunąć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛɡˈlɔvat͡ɕ, AS: žeglovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeglarstwo n., żagielek mrz., żegluga ż., żagiel m., żaglówka ż., żaglowiec m., żeglowanie n., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowność ż.

 przym. żaglowy, żeglowny, żeglugowy

Wiktionary


żeglowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: że­glow­ny


SJP.pl


żeglowność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mar. żegl. przy­dat­ność rzeki, je­zio­ra itp. do ruchu stat­ków

 (1.2) mar. żegl. cechy skła­da­ją­ce się na zdol­ność stat­ku do że­glu­gi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛɡˈlɔvnɔɕt͡ɕ, AS: žeglovność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeglarstwo n., żagielek mrz., żegluga ż., żaglowiec m., żagiel mrz., żeglowanie n., żeglownik mos., żeglarz mos., żeglarka ż.

 czas. żeglować ndk.

 przym. żeglowny, żeglugowy, żeglarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spławność

Wiktionary


żeglowny

przy­miot­nik

 (1.1) żegl. zdat­ny do że­glu­gi; taki, przez który można prze­pły­nąć stat­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rzeka tam się nie­sa­mo­wi­cie ukła­da, jest inna, z pię­kny­mi wy­spa­mi, brze­ga­mi. Wielu ludzi uważa, że Wisła po­win­na być że­glow­na, że trze­ba zu­peł­nie ją zmie­niać, do­sto­so­wy­wać do łodzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeglarstwo n., żegluga ż., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowanie n., żagiel m., żagielek m., żaglowiec m., żaglówka ż., pożeglowanie n., zażeglowanie n., przyżeglowanie n., odżeglowanie n., żeglowność ż., żaglica ż., żaglon m., żaglonowe nmos., ożaglowanie n., żaglowanie n.

 czas. żeglować ndk., pożeglować dk., zażeglować dk., przyżeglować dk., odżeglować dk., ożaglować dk., żaglować ndk.

 przym. żeglarski, żeglugowy, żaglowy

 przysł. żeglarsko, żaglowo

Wiktionary


żegluga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mar. tran­sport wodny

Wiktionary

Że­glu­ga – dzia­łal­ność czło­wie­ka na wo­dzie przy uży­ciu stat­ków wod­nych.

Do prze­wo­zu to­wa­rów używa się wielu wy­spe­cja­li­zo­wa­nych stat­ków: ma­sow­ców, drob­ni­cow­ców, kon­te­ne­row­ców, tan­kow­ców, che­mi­ka­liow­ców i in­nych.

Prze­wo­zy pa­sa­żer­skie sta­no­wią zni­ko­my od­se­tek ogól­ne­go tran­spor­tu ludzi, a to ze wzglę­du na długi czas po­dró­ży. Je­dy­nie w niek­tó­rych re­gio­nach świa­ta, na przy­kład na ob­sza­rach o sil­nie roz­wi­nię­tej linii brze­go­wej lub w pań­stwach wy­spiar­skich, ważną rolę od­gry­wa ko­mu­ni­ka­cja pro­mo­wa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɛɡˈluɡa, AS: žegluga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żaglowiec mrz./mzw., żeglarz, żeglarka, żeglowność

 czas. żeglować

 przym. żeglarski

Wiktionary


żeglugowiec

pra­cow­nik przed­się­bior­stwa że­glu­go­we­go


SJP.pl


żeglugowy

przy­miot­nik od: że­glu­ga


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z że­glu­gą, do­ty­czą­cy że­glu­gi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeglarstwo n., żegluga ż., żeglarz m., żeglarka ż., żeglowanie n., żagiel m., żagielek m., żaglowiec m., żaglówka ż., pożeglowanie n., zażeglowanie n., przyżeglowanie n., odżeglowanie n., żeglowność ż., żaglica ż., żaglon m., żaglonowe nmos., ożaglowanie n., żaglowanie n.

 czas. żeglować ndk., pożeglować dk., zażeglować dk., przyżeglować dk., odżeglować dk., ożaglować dk., żaglować ndk.

 przym. żeglarski, żaglowy, żeglowny

 przysł. żeglarsko, żaglowo

Wiktionary


żegnaj

for­mu­ła po­że­gnal­na, zaz­wy­czaj wy­ra­ża­ją­ca roz­sta­nie na za­wsze


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) forma po­że­gna­nia, wy­ra­ża­ją­ca zaz­wy­czaj roz­sta­nie na za­wsze

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: że­gnać

Wiktionary

Że­gnaj (oryg. fr. "Adieu") – opo­wia­da­nie Ho­no­riu­sza Bal­za­ka z 1830 roku, wcho­dzą­ce w skład "Stu­diów fi­lo­zo­ficz­nych" cyklu "Ko­me­dia ludz­ka".

Wikipedia

Powiązane:

 czas. żegnać

 wykrz. żegnam

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bywaj zdrów

Wiktionary


żegnam

1. roz­sta­wać się z kimś kto od­cho­dzi, np. ści­ska­jąc dłoń, mó­wiąc: "do wi­dze­nia", lub w inny spo­sób;
2. robić znak krzy­ża; bło­go­sła­wić;
3. że­gnać się - że­gnać jeden dru­gie­go; kre­ślić znak krzy­ża na sobie


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) zwrot uży­wa­ny jako po­że­gna­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 1. os. lp. ter. od: że­gnać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tym za­koń­czy­li­śmy. Że­gnam, Pań­stwa! Do na­stęp­ne­go wtor­ku!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żegnanie n., pożegnanie n.

 czas. żegnać ndk., pożegnać dk.

 wykrz. żegnaj

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) do widzenia

Wiktionary


żegnanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|że­gnać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żegnać ndk.

 wykrz. żegnam

Wiktionary


żegnać

1. roz­sta­wać się z kimś kto od­cho­dzi, np. ści­ska­jąc dłoń, mó­wiąc: "do wi­dze­nia", lub w inny spo­sób;
2. robić znak krzy­ża; bło­go­sła­wić;
3. że­gnać się - że­gnać jeden dru­gie­go; kre­ślić znak krzy­ża na sobie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­że­gnać)

 (1.1) wy­po­wia­dać słowa, czy­nić gesty po­że­gna­nia, roz­sta­jąc się z kimś

 (1.2) roz­sta­wać się z kimś, z czymś

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­że­gnać)

 (2.1) rel. czy­nić nad kimś lub nad czymś znak krzy­ża

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny że­gnać się (dk. po­że­gnać się)

 (3.1) że­gnać (1.1) sie­bie naw­za­jem

 (3.2) roz­sta­wać się z kimś, z czymś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny że­gnać się (dk. prze­że­gnać się)

 (4.1) rel. czy­nić nad sobą znak krzy­ża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Że­gna­łem ją ze smut­kiem w sercu.

 (1.2) Wie­lo­krot­nie mu­sia­łem że­gnać ko­le­gów, bliż­szych i dal­szych, któ­rych al­ko­hol wpę­dził do grobu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żegnanie n., odżegnanie n., odżegnywanie n., pozażegnywanie n., pożegnanie n., przeżegnanie n., zażegnanie n., zażegnywanie n.

 czas. odżegnać dk., odżegnywać ndk., pozażegnywać dk., pożegnać dk., przeżegnać dk., zażegnać dk., zażegnywać ndk.

 przym. pożegnalny

 wykrz. żegnaj, żegnam

Wiktionary


żegnoczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg-pl|Górny Śląsk. rel. na­czy­nie z wodą świę­co­ną

Wiktionary


żegocianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żegot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żegoty nmos.

:: fż. żegocianka ż.

 przym. żegocki

Wiktionary


żegocianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żegot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żegoty nmos.

:: fm. żegocianin m.

 przym. żegocki

Wiktionary


żegocina

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Że­go­ci­na (dawn. "Rze­go­ci­na") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie bo­cheń­skim, w gmi­nie Że­go­ci­na. Sie­dzi­ba gminy Że­go­ci­na.

W la­tach 1973–1976 wieś była sie­dzi­bą gminy Trzcia­na-Że­go­ci­na. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

Wikipedia


żegocinianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­go­ci­na

 (1.2) miesz­ka­niec Że­go­ci­ny

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Żegocin m.

::: fż. żegocinianka ż.

:: przym. żegociński

 (1.2)

:: rzecz. Żegocina ż.

::: fż. żegocinianka ż.

:: przym. żegociński

Wiktionary


żegocinianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­go­ci­na

 (1.2) miesz­kan­ka Że­go­ci­ny

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Żegocin m.

::: fm. żegocinianin m.

:: przym. żegociński

 (1.2)

:: rzecz. Żegocina ż.

::: fm. żegocinianin m.

:: przym. żegociński

Wiktionary


żegociński

przy­miot­nik od: Że­go­ci­na, gmina w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­go­ci­na

 (1.2) do­ty­czą­cy Że­go­ci­ny

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. Żegocin m., żegocinianin m., żegocinianka ż.

 (1.2) rzecz. Żegocina ż., żegocinianin m., żegocinianka ż.

Wiktionary


żegocki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żegot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żegoty nmos., żegocianin m., żegocianka ż.

Wiktionary


żegota

ro­śli­na z ro­dzi­ny po­ko­licz­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. imię|pol­ski|m.;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) hist. kryp­to­nim kon­spi­ra­cyj­ny Rady Po­mo­cy Żydom, dzia­ła­ją­cej w Pol­sce pod­czas II wojny świa­to­wej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­go­ta – imię
  • Że­go­ta – kryp­to­nim kon­spi­ra­cyj­ny Rady Po­mo­cy Żydom
  • Że­go­ta – pse­u­do­nim Igna­ce­go Do­me­y­ki
  • Że­go­ta – pse­u­do­nim Ta­de­u­sza Kur­cy­u­sza
  • Ma­rian Ja­nu­szaj­tis-Że­go­ta – 1889–1973, ge­ne­rał

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Że­go­ta po­ma­ga­ła Żydom znaj­do­wać schro­nie­nie u pol­skich ro­dzin, w sie­ro­ciń­cach, klasz­to­rach i in­nych tego typu in­sty­tu­cjach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈɡɔta, AS: žegota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żagiew ż.

 czas. żec ndk.

 przym. Żegotowy

Wiktionary


żegotki

Że­got­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Strzel­no.

Wikipedia


żegowo

Że­go­wo (niem. "Fre­u­de­nau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Buk, 3 km na wschód od Buku.

Na po­łud­nie od wsi prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 307.

Wieś szla­chec­ka Dze­go­wo (Dzie­go­wo) po­ło­żo­na była w 1580 roku w po­wie­cie poz­nań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. W 1580 ma­ją­tek we wsi miał Hie­ro­nim Po­wo­dow­ski. W la­tach 1717–1793 Że­go­wo na­le­ża­ło do ka­pi­tu­ły poz­nań­skiej. Wieś była znana rów­nież pod naz­wa­mi Dże­go­wo albo Dzie­go­wo.

Wikipedia


żegrówko

Że­grów­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­ściań­skim, w gmi­nie Śmi­giel.

Wikipedia


żejmo

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ja­ni­na Żejmo – ra­dziec­ka ak­tor­ka po­cho­dze­nia pol­skie­go
  • Ju­lian Żejmo – pol­ski ope­ra­tor fil­mo­wy
  • Prze­my­sław Żejmo – pol­ski ar­ty­sta ka­ba­re­to­wy

Wikipedia


żel

1. gęsta ga­la­re­to­wa­ta sub­stan­cja;
2. śro­dek kos­me­tycz­ny lub lecz­ni­czy w po­sta­ci ga­la­re­to­wa­tej sub­stan­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. ga­la­re­to­wa­ta sub­stan­cja, ko­lo­id ma­ją­cy po­stać sztyw­nej sieci, efekt zgęst­nie­nia płynu;

 (1.2) med. kos­met. śro­dek lecz­ni­czy lub kos­me­tycz­ny w for­mie żelu (1.1)

 (1.3) muz. czy­nel, ta­lerz

 (1.4) muz. no­szo­ny zwy­kle na czele or­kiestr jan­czar­skich in­stru­ment mu­zycz­ny skła­da­ją­cy się z dzwon­ków i bla­szek osa­dzo­nych na dłu­gim drągu, zdo­bio­ny koń­ski­mi ogo­na­mi

Wiktionary

Żel – szcze­gól­ny ro­dzaj ukła­du ko­lo­i­dal­ne­go, bę­dą­cy efek­tem ko­a­gu­la­cji zolu.

Zaz­wy­czaj ma kon­sy­sten­cję ga­la­re­to­wa­tą, choć niek­tó­re ro­dza­je żelu są sztyw­ne. Żel pow­sta­je w mo­men­cie, gdy w ukła­dzie ko­lo­i­dal­nym znaj­du­je się tak dużo czą­stek ko­lo­i­dal­nych, że sty­ka­ją się one lub łączą się ze sobą w wielu punk­tach, two­rząc struk­tu­rę sieci prze­strzen­nej, która roz­prze­strze­nia się w całej ob­ję­to­ści sub­stan­cji, unie­moż­li­wia­jąc swo­bod­ne prze­mie­szcza­nie się czą­ste­czek fazy roz­pra­sza­ją­cej (cie­czy lub gazu).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dzi­siaj za­miast szla­chec­kich ka­pe­lu­szy macie na gło­wach bejs­bo­lów­ki, żel lub ko­lo­ro­we pa­sem­ka.

 (1.2) Jak mój mały ząb­ko­wał, da­wa­łam mu na dzią­sła żel z ben­zo­ka­i­ną i prze­sta­wał pła­kać.

 (1.3) W na­szej or­kie­strze gram na wer­blu i że­lach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛl, AS: žel

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2)

:: rzecz. żelowanie n.

:: czas. żelować ndk.

:: przym. żelowy

Wiktionary


żelarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Spisz. hist. chłop pań­szczyź­nia­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­dek był że­la­rzem — pra­co­wał we dwo­rze jako cie­śla.

 (1.1) Je­że­li jakiś że­larz nie wy­ko­nał w roku dni pań­szczyz­ny, do któ­rych był zo­bo­wią­za­ny, to bra­ku­ją­ce dni prze­cho­dzi­ły na na­stęp­ny rok, co skut­ko­wa­ło jego więk­szym ob­cią­że­niem w ko­lej­nym roku.

Wiktionary


żelasko

naz­wi­sko


SJP.pl


żelastwo

po­gard­li­wie o dużym i cięż­kim me­ta­lo­wym sprzę­cie lub kon­struk­cji (np. pral­ce, sa­mo­cho­dzie, ma­szy­nie do szy­cia)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ka­wał­ki że­la­za, różne stare przed­mio­ty z że­la­za

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈlastfɔ, AS: želastfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelazownik mrz., żelazowiec mrz., żelazko n., żelazo

Wiktionary


żelatyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. spoż. kulin. be­zbarw­ne ciało stałe, na­tu­ral­na sub­stan­cja, bę­dą­ca mie­sza­ni­ną bia­łek i pep­ty­dów, po­zy­ski­wa­na w dro­dze czę­ścio­wej hy­dro­li­zy ko­la­ge­nu, za­war­te­go w skó­rze, chrząst­kach i ko­ściach zwie­rzę­cych, sto­so­wa­na m.in. w prze­my­śle spo­żyw­czym, far­ma­ce­u­tycz­nym i przy pro­duk­cji ma­te­ria­łów fo­to­gra­ficz­nych;

Wiktionary

Że­la­ty­na (ATC: B 05 AA 06) – na­tu­ral­ne roz­pu­szczal­ne biał­ko, że­lu­ją­ce lub nie­że­lu­ją­ce, uzy­ska­ne w wy­ni­ku czę­ścio­wej hy­dro­li­zy ko­la­ge­nu po­cho­dzą­ce­go z kości, skóry i skó­rek oraz ścię­gien zwie­rząt. Skła­da się z gli­cy­ny, pro­li­ny i hy­drok­sy­pro­li­ny. Roz­pu­szczo­na w wo­dzie two­rzy zol lio­fi­lo­wy (układ ko­lo­i­dal­ny), łatwo prze­cho­dzą­cy w żel, jeśli tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia nie jest zbyt wy­so­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈtɨ̃na, AS: želatỹna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żelatynowy, żelatynowaty

Wiktionary


żelatynka

zdrob­nie­nie od: że­la­ty­na


SJP.pl


żelatynowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kon­sy­sten­cją że­la­ty­nę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do że­la­ty­ny, przy­po­mi­na­ją­cy że­la­ty­nę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlatɨ̃nɔˈvatɨ, AS: želatỹnovaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelatyna

 przym. żelatynowy

Wiktionary


żelatynowy

przy­miot­nik od: że­la­ty­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od że­la­ty­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­now­czo za dużo, zwła­szcza gdy przy­pom­nieć, że wi­ce­pre­mier To­ma­szew­ski był już obiek­tem po­lo­wa­nia przy okaz­ji afery że­la­ty­no­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlatɨ̃ˈnɔvɨ, AS: želatỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelatyna ż.

 przym. żelatynowaty

Wiktionary


żelazawy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy że­la­za (II)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żelazisty

 rzecz. żelazko n., żelazo n.

Wiktionary


żelazek

naz­wi­sko


SJP.pl


żelaziak

ruda że­la­za


SJP.pl

Że­la­ziak – stara nazwa skały osa­do­wej za­wie­ra­ją­cej związ­ki że­la­za, two­rzą­cej rudy dar­nio­we[].

Wikipedia


żelazian

sól za­wie­ra­ją­ca że­la­zo


SJP.pl


żelaziany

sól za­wie­ra­ją­ca że­la­zo


SJP.pl


żelazicowy

przy­miot­nik od: że­la­zi­ca


SJP.pl


żelazieński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­laz­na

 (1.2) do­ty­czą­cy Że­laz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Żelazno n., żelaźnianin m., żelaźnianka ż.

 (1.2)

:: rzecz. Żelazna ż., żelaźnianin m., żelaźnianka ż.

:: przym. żelaźniański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) żelaźniański

Wiktionary


żelazistoczarny

czar­ny o od­cie­niu że­la­za


SJP.pl


żelazisty

za­wie­ra­ją­cy związ­ki że­la­za


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy że­la­zo

 (1.2) ma­ją­cy że­la­zo­wy pos­mak

 (1.3) biol. czer­pią­cy ener­gię z ut­le­nia­nia związ­ków że­la­za­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelazo n., żelazko n., żelazowiec mrz., żelazownik mrz.

 przym. żelazawy, żelazny, żelazowy

Wiktionary


żelazko

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urzą­dze­nie słu­żą­ce do ręcz­ne­go pra­so­wa­nia;

 (1.2) pot. bank. me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie słu­żą­ce do ręcz­nej ak­cep­ta­cji tran­sak­cji do­ko­ny­wa­nych za po­mo­cą wy­pu­kłych kart płat­ni­czych

 (1.3) górn. dawne na­rzę­dzie gór­ni­cze w kształ­cie klina

Wiktionary

Że­laz­ko – urzą­dze­nie słu­żą­ce do pra­so­wa­nia, czyli wy­gła­dza­nia tka­ni­ny za po­mo­cą wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry i na­ci­sku. Pra­so­wa­nie dzia­ła, gdyż pod wpły­wem tem­pe­ra­tu­ry roz­luź­nia­ją się więzy w czą­stecz­kach po­li­me­rów two­rzą­cych włó­kna tka­ni­ny. Kiedy włó­kna są go­rą­ce, roz­pro­sto­wu­ją się pod na­ci­skiem że­laz­ka i za­cho­wu­ją kształt po ochło­dze­niu. Niek­tó­re tka­ni­ny, jak np. ba­weł­na, wy­ma­ga­ją też za­sto­so­wa­nia wody.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­sze­dłem w nie­wy­pra­so­wa­nej ko­szu­li, bo zep­su­ło mi się że­laz­ko.

 (1.2) Wcze­śniej tran­sak­cje z uży­ciem kart wy­pu­kłych w przy­pad­ku braku łącz­no­ści z ban­kiem były re­a­li­zo­wa­ne za po­mo­cą tzw. im­prin­te­ra (po­tocz­nie zwa­ne­go „że­laz­kiem”). Two­rzył on od­bi­cie karty, i na pod­sta­wie zdo­by­tych w ten spo­sób da­nych sprze­daw­ca otrzy­my­wał póź­niej swoją na­leż­ność. Dziś jed­nak im­prin­te­ry zo­sta­ły nie­mal­że wy­co­fa­ne z uży­cia.

 (1.2) Im­prin­ter to ma­szyn­ka zwana też po­tocz­nie że­laz­kiem, umoż­li­wia­ją­ca od­bi­cie wi­ze­run­ku karty na spe­cjal­nym pa­pie­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈlaskɔ, AS: želasko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelastwo n., żelazo n., żelaźniak m., żeliwo n., odżelaziacz m., żelazian m., odżelazianie n., żelazowanie n., Żelazno n., żelazowiec mrz., żelazownik mrz.

 czas. żelazować ndk., odżelazić dk.

 przym. żelazny, żelazowy, żelazawy, żelazisty, zażelaziony, żelazkowy

 temsłow. żelazi-, żelazo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk biglosko, żelosko, żelozko

 (1.2) imprinter, pot. powielacz ręczny

Wiktionary


żelazkowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­laz­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazków m.

:: fż. żelazkowianka ż.

 przym. żelazkowski

Wiktionary


żelazkowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­laz­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazków m.

:: fm. żelazkowianin m.

 przym. żelazkowski

Wiktionary


żelazkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­laz­ko­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. lę­bor­skim, w gmi­nie Nowa Wieś Lę­bor­ska
  • Że­laz­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gnieź­nień­skim, w gmi­nie Nie­cha­no­wo

Wikipedia


żelazkowski

przy­miot­nik od: Że­laz­ko­wo, Że­laz­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­laz­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazków m., żelazkowianin m., żelazkowianka ż.

Wiktionary


żelazkowy

→ że­laz­ko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z że­laz­kiem, do­ty­czą­cy że­laz­ka

Wiktionary

Patrz:

żelazko

Powiązane:

 rzecz. żelazko n.

Wiktionary


żelazków

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­laz­ków – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Że­laz­ków
  • Że­laz­ków – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. słu­pec­kim, w gmi­nie Słup­ca
  • Że­laz­ków (gmina)

Wikipedia


żelazno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­laz­no – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie Kłodz­ko
  • Że­laz­no – osada w woj. po­mor­skim, w pow. wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo
  • Że­laz­no – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ni­dzic­kim, w gmi­nie Ni­dzi­ca
  • Że­laz­no – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­ściań­skim, w gmi­nie Krzy­wiń
  • Że­laz­no – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Wy­rzysk
  • Że­laz­no – wieś w ob­wo­dzie Płow­diw, w gmi­nie Ma­ri­ca

Wikipedia


żelaznoboki

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy boki z że­la­za

 (1.2) hist. jako przy­do­mek wład­ców → dziel­ny, od­waż­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) hist. XVII w. czło­nek do­bo­ro­wej jazdy par­la­men­tu uz­bro­jo­nej jak ar­ke­bu­ze­ria, zor­ga­ni­zo­wa­nej przez Cromm­wel­la pod­czas an­giel­skiej wojny do­mo­wej po­mię­dzy stron­ni­ka­mi króla a par­la­men­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy za­pa­la­no na nich świa­tła (każdy z tych, by­najm­niej nie uro­czych, zbior­ni­ków na ła­dun­ki wiózł we wnę­trzu swego że­laz­no­bo­kie­go ka­dłu­ba obła­ska­wio­ną bły­ska­wi­cę), stro­i­ły noc w tan­det­ne świe­ci­deł­ka elek­trycz­nych skle­po­wych bla­sków, jakby roz­pa­dła się w ka­wał­ki jakaś pryn­cy­pal­na ulica i spły­nę­ła do morza.

 (2.1) Je­że­li król ude­rzy na nas całą armią, nie po­mo­gą nawet moi że­laz­no­bo­cy.

Wiktionary


żelaznogórski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­laz­nej Góry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazna Góra ż., żelaznogórzanin m., żelaznogórzanka ż.

Wiktionary


żelaznogórzanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­laz­nej Góry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazna Góra ż.

:: fż. żelaznogórzanka ż.

 przym. żelaznogórski

Wiktionary


żelaznogórzanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­laz­nej Góry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazna Góra ż.

:: fm. żelaznogórzanin m.

 przym. żelaznogórski

Wiktionary


żelaznomostecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­laz­ne­go Mostu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazny Most m., żelaznomościanin m., żelaznomościanka ż.

Wiktionary


żelaznomościanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­laz­ne­go Mostu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazny Most m.

:: fż. żelaznomościanka ż.

 przym. żelaznomostecki

Wiktionary


żelaznomościanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­laz­ne­go Mostu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazny Most m.

:: fm. żelaznomościanin m.

 przym. żelaznomostecki

Wiktionary


żelazny

1. bę­dą­cy że­la­zem, zro­bio­ny z że­la­za;
2. za­wie­ra­ją­cy że­la­zo;
3. prze­no­śnie:
a) silny, mocny, od­por­ny fi­zycz­nie i psy­chicz­nie;
b) bezwz­ględ­ny, ści­śle prze­strze­ga­ny;
c) stały, niez­mien­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z że­la­za lub za­wie­ra­ją­cy że­la­zo

 (1.2) do­ty­czą­cy że­la­za

 (1.3) przen. wy­trzy­ma­ły fi­zycz­nie, psy­chicz­nie, od­por­ny, mocny, silny, twar­dy jak że­la­zo

 (1.4) przen. ści­śle prze­strze­ga­ny

 (1.5) przen. funk­cjo­nu­ją­cy w niez­mie­nio­nej po­sta­ci

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roger Ze­laz­ny – ame­ry­kań­ski pi­sarz scien­ce-fic­tion i fan­ta­sy
  • Agniesz­ka Fran­ków-Że­laz­ny – dy­ry­gent, muzyk, bio­log, kie­row­nik Chóru Fil­har­mo­nii im. W. Lu­to­sław­skie­go we Wroc­ła­wiu
  • Er­nest Że­laz­ny – ar­cyk­sią­żę Sty­rii, Ka­ryn­tii i Kra­i­ny
  • Fry­de­ryk II Że­laz­ny – Fry­de­ryk II Ho­hen­zol­lern – mar­gra­bia bran­den­bur­ski
  • Hen­ryk V Że­laz­ny – ksią­żę ża­gań­ski
  • Jan II Że­laz­ny (Ra­ci­bor­ski) – ksią­żę ra­ci­bor­ski
  • Mi­ro­sław Że­laz­ny – fi­lo­zof, etyk i este­tyk, pro­fe­sor UMK
  • Roman Że­laz­ny – pol­ski fizyk, Pre­zes Pań­stwo­wej Agen­cji Ato­mi­sty­ki w la­tach 1989–1992
  • Te­re­sa Że­laz­ny – psy­cho­log, pier­wsza Na­czel­nicz­ka Har­ce­rek Związ­ku Har­cer­stwa Pol­skie­go rok za­ło­że­nia 1918
  • Zdzi­sław Ba­do­cha ps. „Że­laz­ny” – żoł­nierz Armii Kra­jo­wej
  • Ed­ward Ta­rasz­kie­wicz ps. „Że­laz­ny” – żoł­nierz Zrze­sze­nia Wol­ność i Nie­za­wi­słość, ko­men­dant od­dzia­łu WiN Ob­wo­du Wło­da­wa
  • Że­laz­ny Jan – baśń braci Grimm

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­by­wa­jąc się cią­gle bez­sku­tecz­nie, spo­strzegł, że bramę za­my­ka­ła tylko że­laz­na za­suw­ka z dru­giej stro­ny.

 (1.2) Ob­szar ten był za­miesz­ka­ny już w epoce ka­mie­nia i stał się waż­nym oś­rod­kiem prze­my­słu że­laz­ne­go w cza­sach Im­pe­rium Rzym­skie­go.

 (1.2) Mam zgło­sić się do punk­tu szcze­pień na ul. Że­laz­nej w naj­bliż­szą środę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈlaznɨ, AS: želazny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelazo n., żelazko n., żelazowiec mrz., żelazownik mrz.

 przym. żelazowy, żelazisty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk żelazowy

 (1.3) niepodatny, nieugięty, niezłomny, odporny, twardy, wytrzymały, zahartowany; przest. hartowny

 (1.4) absolutny, bezwarunkowy, bezwzględny

 (1.5) nienaruszalny, trwały

Wiktionary


żelazo

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Fe


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. po­spo­li­ty, sre­brzy­sto­sza­ry i twar­dy metal z wy­so­ką za­war­to­ścią że­la­za (1.2)

 (1.2) chem. fiz. me­ta­licz­ny pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Fe i licz­bie ato­mo­wej 26;

 (1.3) przen. pot. przed­miot z że­la­za (1.1) lub jego stopu

 (1.4) przen. przest. zbro­ja

 (1.5) przen. przest. broń biała

 (1.6) sport. środ. w kul­tu­ry­sty­ce i dy­scy­pli­nach si­ło­wych: cię­żar, cię­ża­rek

 (1.7) sport. środ. w gol­fie: me­ta­lo­wy kij

 (1.8) gw-pl|Górny Śląsk. techn. kilof

Wiktionary

Że­la­zo (Fe, fer­rum) – pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 26, metal z VIII grupy po­bocz­nej ukła­du okre­so­we­go, na­le­żą­cy do grupy me­ta­li przej­ścio­wych.

Pod wzglę­dem masy że­la­zo jest naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­cym pier­wiast­kiem che­micz­nym na Ziemi. Sta­no­wi więk­szość skła­du jej jądra zew­nętrz­ne­go i wew­nętrz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do pro­duk­cji rur ka­na­li­za­cyj­nych użyto że­la­za.

 (1.2) Że­la­zo jest skład­ni­kiem he­mo­glo­bi­ny.

 (1.3) W skle­pie z że­la­za­mi ku­pi­łem pręty zbro­je­nio­we.

 (1.4) Woj­sko nie­miec­kie nie­licz­ne, ale siła jego wiel­ka, al­bo­wiem od stóp do głowy w że­la­zo za­ku­te.

 (1.5) Że­la­zo i nie­przy­ja­cie­la zna­y­dziesz w przed­sie­ni twego pa­ła­cu. sic.

 (1.6) Gdy rzu­casz że­la­zem, zy­sku­jesz mię­śnie.

 (1.7) Że­la­za służą do strza­łów na mniej­sze od­le­gło­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈlazɔ, AS: želazo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelastwo n., żelazko n., żelaźniak m., żeliwo n., odżelaziacz m., żelazian m., żelazowiec mrz., żelazownik mrz.

 czas. żelazować, odżelazić

 przym. żelazny, żelazowy, żelazawy, żelazisty, zażelaziony

 temsłow. żelazi-, żelazo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stal, staliwo, żeliwo; gw. Górny Śląsk zelazło, zielazło, zielazo, żelazło, gw. Poznań ajzol

 (1.2) Fe

 (1.3) żelastwo, metal, gw. Poznań ajzol

 (1.4) zbroja, pancerz

 (1.5) biała broń

 (1.6) ciężarek, obciążenie

 (1.8) gw. Górny Śląsk szramówa, szramówka

Wiktionary


żelazobeton

beton wzmac­nia­ny prę­ta­mi sta­lo­wy­mi; żel­be­ton, żel­bet


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. beton wzmoc­nio­ny ele­men­ta­mi ze stali

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbro­je­nie że­la­zo­be­to­nu wy­ko­na­ne było ze zbyt cien­kich prę­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlazɔˈbɛtɔ̃n, AS: želazobetõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żelazobetonowy, żelbetowy

 skr. żelbet

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żelbet

Wiktionary


żelazobetonowiec

w bu­dow­nict­wie: bu­dow­la z że­la­zo­be­to­nu


SJP.pl


żelazobetonowy

→ że­la­zo­be­ton; żel­be­to­wy, żel­be­to­no­wy


SJP.pl


żelazochrom

że­la­zo­stop przej­ścio­wy sto­so­wa­ny do wy­ro­bu stali nier­dzew­nych, kwa­so­od­por­nych, ża­ro­od­por­nych i na­rzę­dzio­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. że­la­zo­stop z dużą za­war­to­ścią chro­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy wyt­wa­rza­niu od­le­wów z że­li­wa od­por­ne­go na wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę, ście­ra­nie czy ko­roz­ję sto­su­je się wła­śnie że­la­zo­chrom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈzɔxrɔ̃m, AS: želazoχrõm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ferrochrom

Wiktionary


żelazochromowy

żużel że­la­zo­chro­mo­wy - kru­chy żużel otrzy­my­wa­ny jako pro­dukt ubocz­ny przy wy­ta­pia­niu że­la­zo­chro­mu, sto­so­wa­ny w od­lew­nict­wie do ut­war­dza­nia mas for­mier­skich ze szkłem wod­nym; chro­ma­lit


SJP.pl


żelazocyjanek

zwią­zek cy­ja­no­wy że­la­za trój­war­to­ścio­we­go sto­so­wa­ny w ana­li­zach che­micz­nych, do wy­ro­bu pig­men­tów, w fo­to­gra­fii


SJP.pl


żelazocyjanki

zwią­zek cy­ja­no­wy że­la­za trój­war­to­ścio­we­go sto­so­wa­ny w ana­li­zach che­micz­nych, do wy­ro­bu pig­men­tów, w fo­to­gra­fii


SJP.pl


żelazodajny

bo­ga­ty w rudy że­la­za


SJP.pl


żelazofosfor

że­la­zo­stop przej­ścio­wy sto­so­wa­ny do wy­ro­bu żeliw i stali au­to­ma­to­wych


SJP.pl


żelazokoks

koks otrzy­my­wa­ny w wy­ni­ku kok­so­wa­nia mie­szan­ki rudy że­la­za i węgla


SJP.pl


żelazokrzem

że­la­zo­stop skła­da­ją­cy się z że­la­za i krze­mu (FeSi) sta­no­wią­cy do­da­tek w róż­nych pro­ce­sach prze­my­słu me­ta­lur­gicz­ne­go; fer­ro­krzem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. że­la­zo­stop z dużą za­war­to­ścią krze­mu;

Wiktionary

Że­la­zo­krzem (fer­ro­krzem), FeSi – ro­dzaj że­la­zo­sto­pu skła­da­ją­cy się z że­la­za i krze­mu. Sta­no­wi do­da­tek w róż­nych pro­ce­sach prze­my­słu me­ta­lur­gicz­ne­go. Jest prze­de wszyst­kim odt­le­nia­czem i skład­ni­kiem sto­po­wym. Że­la­zo­krzem o wy­so­kiej czy­sto­ści zna­lazł za­sto­so­wa­nie przy pro­duk­cji stali o wy­so­kiej prze­ni­kal­no­ści ma­gne­tycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szej hucie moż­li­wa jest rów­nież pro­duk­cja że­la­zo­krze­mu o innej gra­nu­la­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈzɔkʃɛ̃m, AS: želazokšẽm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ferrokrzem

Wiktionary


żelazokrzemoaluminium

stop przej­ścio­wy za­wie­ra­ją­cy że­la­zo, krzem i alu­mi­nium, sto­so­wa­ny przy pro­duk­cji stali i do wy­ro­bu sto­pów me­ta­li nie­że­laz­nych jako mo­dy­fi­ka­tor i odt­le­niacz; si­li­cal


SJP.pl


żelazokrzemochrom

stop przej­ścio­wy za­wie­ra­ją­cy że­la­zo, krzem i chrom, sto­so­wa­ny przy pro­duk­cji stali sto­po­wej w celu na­da­nia jej od­po­wied­nich wła­ści­wo­ści


SJP.pl


żelazokrzemomangan

stop przej­ścio­wy za­wie­ra­ją­cy że­la­zo, krzem i man­gan, sto­so­wa­ny przy pro­duk­cji stali sto­po­wej w celu na­da­nia jej od­po­wied­nich wła­ści­wo­ści; si­li­co­man­gan


SJP.pl


żelazokrzemowy

→ że­la­zo­krzem


SJP.pl

Patrz:

żelazokrzem

żelazomangan

że­la­zo­stop przej­ścio­wy sto­so­wa­ny do wy­ro­bu sto­pów me­ta­li nie­że­laz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. że­la­zo­stop z dużą za­war­to­ścią man­ga­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta firma to czo­ło­wy pro­du­cent że­la­zo­man­ga­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn, AS: želazõmãŋgãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ferromangan

Wiktionary


żelazomanganowy

przy­miot­nik od: że­la­zo­man­gan


SJP.pl


żelazomolibden

że­la­zo­stop przej­ścio­wy sto­so­wa­ny do wy­ro­bu stali sto­po­wych kon­struk­cyj­nych i na­rzę­dzio­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hutn. stop że­la­za i mo­lib­de­nu

Wiktionary


żelazomolibdenowy

→ że­la­zo­mo­lib­den


SJP.pl

Patrz:

żelazomolibden

żelazonośny

ob­fi­tu­ją­cy w że­la­zo; do­star­cza­ją­cy że­la­za; za­wie­ra­ją­cy że­la­zo


SJP.pl


żelazopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re wła­ści­wo­ści że­la­za; przy­po­mi­na­ją­cy że­la­zo


SJP.pl


żelazoporfiryna

zwią­zek na­da­ją­cy krwi czer­wo­ny kolor, po­łą­cze­nie że­la­za z pro­to­por­fi­ry­ną


SJP.pl


żelazoryt

1. tech­ni­ka gra­ficz­na po­le­ga­ją­ca na od­bi­ja­niu na pa­pie­rze ry­sun­ku wy­ko­na­ne­go ryl­cem na płyt­ce że­laz­nej;
2. ry­ci­na wy­ko­na­na tą tech­ni­ką


SJP.pl


żelazorytnictwo

sztu­ka wy­ko­ny­wa­nia że­la­zo­ry­tów


SJP.pl


żelazorytnik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie że­la­zo­ryt­nict­wa


SJP.pl


żelazostop

stop przej­ścio­wy za­wie­ra­ją­cy że­la­zo i jeden lub wię­cej pier­wiast­ków na­le­żą­cy do me­ta­li nie­że­laz­nych bądź pół­me­ta­li (np. krzem, man­gan, chrom) bę­dą­cy do­dat­kiem przy pro­duk­cji stali jako mo­dy­fi­ka­tor lub odt­le­niacz; fer­ro­stop


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. stop że­la­za z in­ny­mi pier­wiast­ka­mi che­micz­ny­mi;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Że­la­zo­sto­py speł­nia­ją funk­cje mo­dy­fi­ka­to­rów i odt­le­nia­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈzɔstɔp, AS: želazostop

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żelazostopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ferrostop

Wiktionary


żelazotytan

stop że­la­za o dużej za­war­to­ści ty­ta­nu, sto­so­wa­ny jako do­da­tek sto­po­wy sta­liw


SJP.pl


żelazowanad

stop że­la­za o dużej za­war­to­ści wa­na­du, sto­so­wa­ny jako do­da­tek sto­po­wy sta­liw


SJP.pl


żelazowanadowy

→ że­la­zo­wa­nad


SJP.pl

Patrz:

żelazowanad

żelazować

pow­le­kać war­stwą że­la­za lub związ­ku że­la­za


SJP.pl


żelazowce

grupa pier­wiast­ków che­micz­nych sta­no­wią­ca VIII grupę głów­ną ukła­du okre­so­we­go: że­la­zo, ruten, osm i has


SJP.pl

Że­la­zow­ce

Wikipedia


żelazowice

Że­la­zo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie opo­czyń­skim, w gmi­nie Bia­ła­czów.

Wieś jest sie­dzi­bą rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii Na­wie­dze­nia Najś­więt­szej Maryi Panny.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie opo­czyń­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


żelazowicki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­la­zo­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazowice nmos., żelazowiczanin m., żelazowiczanka ż.

Wiktionary


żelazowiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­la­zo­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazowice nmos.

:: fż. żelazowiczanka ż.

 przym. żelazowicki

Wiktionary


żelazowiczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­la­zo­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazowice nmos.

:: fm. żelazowiczanin m.

 przym. żelazowicki

Wiktionary


żelazowiec

1. każdy pier­wia­stek z ósmej grupy ukła­du okre­so­we­go Men­de­le­je­wa: że­la­zo, ruten, osm i has;
2. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mir­to­wa­tych; że­la­zow­nik;
3. sta­tek przy­sto­so­wa­ny do tran­spor­tu że­la­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny z grupy 8 ukła­du okre­so­we­go;

 (1.2) chem. pier­wia­stek che­micz­ny z pier­wszej tria­dy VIII grupy po­bocz­nej ukła­du okre­so­we­go

 (1.3) bot. że­la­zow­nik

Wiktionary

Że­la­zo­wiec – część wsi Dą­bro­wi­ca w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie bo­cheń­skim, w gmi­nie Boch­nia.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Że­la­zow­ce sto­su­je się sze­ro­ko w prze­my­śle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈzɔvʲjɛt͡s, AS: želazovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelazo n., żelastwo n., żelazko n., żelaźniak m., żeleźniak m., żelazowanie n., żelazownik mrz.

 czas. żelazować ndk.

 przym. żelazny, żelazisty

Wiktionary


żelazownik

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mir­to­wa­tych; że­la­zo­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo wy­stę­pu­ją­ce w Au­stra­lii, Nowej Ze­lan­dii i Po­li­nez­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wy­sta­wie po­dzi­wia­li­śmy szkar­łat­ne kwia­ty że­la­zow­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlaˈzɔvʲɲik, AS: želazovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelazowiec m., żelazo n., żelastwo n., żelazko n., żelaźniak m., żeleźniak m., żelazowanie n.

 czas. żelazować ndk.

 przym. żelazny, żelazisty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żelazowiec

Wiktionary


żelazowolfram

stop że­la­za z wol­fra­mem, sto­so­wa­ny do wy­ro­bu sto­po­wych stali na­rzę­dzio­wych, włó­kien ża­ro­wych i elek­trod do ża­ró­wek, lamp elek­tro­no­wych itp.


SJP.pl


żelazowolframowy

→ że­la­zo­wol­fram


SJP.pl

Patrz:

żelazowolfram

żelazowowolski

przy­miot­nik od: Że­la­zo­wa Wola


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Że­la­zo­wej Woli, zwią­za­ny z Że­la­zo­wą Wolą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaj­rze­li­śmy do że­la­zo­wo­wol­skie­go dwor­ku tuż przed samym zam­knię­ciem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazowa Wola ż., żelazowowolanin mos., żelazowowolanka ż.

Wiktionary


żelazowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żelazowy

przy­miot­nik od: że­la­zo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. że­laz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelazko n., żelazo n.

 przym. żelazny, żelazisty

Wiktionary


żelazówczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­la­zów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazówka ż.

:: fż. żelazówczanka ż.

 przym. żelazówecki

Wiktionary


żelazówczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­la­zów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazówka ż.

:: fm. żelazówczanin m.

 przym. żelazówecki

Wiktionary


żelazówecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­la­zów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazówka ż., żelazówczanin m., żelazówczanka ż.

Wiktionary


żelazło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. że­la­zo

Wiktionary


żelaśkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


żelaźniak

że­leź­niak;
1. mały, pry­mi­tyw­ny pie­cyk że­laz­ny
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny war­go­wych
3. od­mia­na póź­no­je­sien­nej ja­bło­ni
4. gwa­ro­wo o że­liw­nym garn­ku, sa­ga­nie


SJP.pl


żelaźnianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­laz­na

 (1.2) miesz­ka­niec Że­laz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Żelazno n.

::: fż. żelaźnianka ż.

:: przym. żelazieński

:: rzecz. Żelazna n.

::: fż. żelaźnianka ż.

:: przym. żelaźniański, żelazieński

Wiktionary


żelaźnianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­laz­na

 (1.2) miesz­kan­ka Że­laz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Żelazno n.

::: fm. żelaźnianin m.

:: przym. żelazieński

 (1.2)

:: rzecz. Żelazna n.

::: fm. żelaźnianin m.

:: przym. żelaźniański, żelazieński

Wiktionary


żelaźniański

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­laz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelazna ż., żelaźnianin m., żelaźnianka ż.

 przym. żelazieński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żelazieński

Wiktionary


żelaźnieński

owca że­laź­nień­ska - pol­ska rasa owcy do­mo­wej wy­ho­do­wa­na w Rol­ni­czym Za­kła­dzie Doś­wiad­czal­nym w Że­laz­nej


SJP.pl


żelaźnik

tro­pi­kal­ne drze­wo z ro­dzi­ny są­czyń­co­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce w około 100 ga­tun­kach w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej; zło­to­rąb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. drze­wo z ro­dzi­ny są­czyń­co­wa­tych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈlaʑɲik, AS: želaźńik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złotorąb

Wiktionary


żelbet

beton wzmac­nia­ny prę­ta­mi sta­lo­wy­mi; żel­be­ton, że­la­zo­be­ton


SJP.pl

skró­to­wiec gru­po­wy w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) = bud. że­la­zo­be­ton;

Wiktionary

Żel­bet (że­la­zo­be­ton, żel­be­ton) – kom­po­zyt struk­tu­ral­ny skła­da­ją­cy się z be­to­nu wzmoc­nio­ne­go sta­lo­wy­mi prę­ta­mi zbro­je­nio­wy­mi lub jed­nym ele­men­tem sta­lo­wym zwa­nym wkład­ką sta­lo­wą. Żel­bet for­mu­je się w ele­men­ty kon­struk­cyj­ne lub całe obiek­ty mo­no­li­tycz­ne za po­mo­cą form drew­nia­nych (sza­lo­wa­nie), sta­lo­wych lub pla­sti­ko­wych. Na­zy­wa­ny jest cza­sem "wy­na­laz­kiem XIX wieku".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fun­da­ment wy­ko­na­li­śmy z żel­be­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛlbɛt, AS: želbet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelazobeton m., żelbeton m.

 przym. żelbetowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żelazobeton, żelbeton, stalbet, stalobeton

Wiktionary


żelbetnictwo

dzie­dzi­na bu­dow­nict­wa trak­tu­ją­ca o za­sto­so­wa­niu żel­be­tu


SJP.pl


żelbeton

beton wzmac­nia­ny prę­ta­mi sta­lo­wy­mi; że­la­zo­be­ton, żel­bet


SJP.pl


żelbetonowiec

bu­dy­nek o żel­be­to­no­wej kon­struk­cji


SJP.pl


żelbetonowy

→ żel­be­ton; że­la­zo­be­to­no­wy, żel­be­to­wy


SJP.pl


żelbetowy

→ żel­bet; że­la­zo­be­to­no­wy, żel­be­to­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z żel­be­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Strop ze­spo­lo­ny skła­da się z sta­lo­wych belek i płyty żel­be­to­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛlbɛˈtɔvɨ, AS: želbetovy

Wiktionary

Powiązane:

 skr. żelbet

 rzecz. żelazobeton mrz.

Wiktionary


żele

in­stru­ment per­ku­syj­ny zbu­do­wa­ny z dwóch okrą­głych, me­ta­lo­wych płyt; ta­le­rze, czy­ne­le


SJP.pl


żelechlinczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­lech­lin­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelechlinek m.

:: fż. żelechlinczanka ż.

 przym. żelechlinecki

Wiktionary


żelechlinczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­lech­lin­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelechlinek m.

:: fm. żelechlinczanin m.

 przym. żelechlinecki

Wiktionary


żelechlinecki

przy­miot­nik od: Że­lech­li­nek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­lech­lin­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelechlinek m., żelechlinczanin m., żelechlinczanka ż.

Wiktionary


żelechlinek

Że­lech­li­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Że­lech­li­nek.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Że­lech­li­nek. Do 1953 roku miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Że­lech­lin.

Wikipedia


żelechowianin

miesz­ka­niec Że­le­cho­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­le­cho­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelechów m.

:: fż. żelechowianka ż.

 przym. żelechowski

Wiktionary


żelechowianka

miesz­kan­ka Że­le­cho­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­le­cho­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelechów m.

:: fm. żelechowianin m.

 przym. żelechowski

Wiktionary


żelechowo

Że­le­cho­wo (niem. "Sel­chow") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Wi­du­cho­wa.

31 grud­nia 2008 r. wieś miała 446 miesz­kań­ców.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


żelechowski

przy­miot­nik od: Że­le­chów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­le­cho­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelechów m., żelechowianin m., żelechowianka ż.

Wiktionary


żelechów

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Że­le­chów – mia­sto we wschod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gar­wo­liń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Że­le­chów. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go. We­dług da­nych z 2022 roku, Że­le­chów miał 3759 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɛˈlɛxuf, AS: želeχuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelechowianin m., żelechowianka ż.

 przym. żelechowski

Wiktionary


żelek

ro­dzaj cu­kier­ka o ga­la­re­to­wa­tej kon­sy­sten­cji; żelka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. pro­dukt cu­kier­ni­czy o gę­stej, gu­mo­wa­tej kon­sy­sten­cji i ko­lo­ro­wym bar­wie­niu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żelek – Ge­la­ti­nop­sis, ro­dzaj grzy­bów
  • żelek – cu­kie­rek z ga­la­ret­ki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żelka ż.

Wiktionary


żelewo

Że­le­wo (niem.: "Se­e­low") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Stare Czar­no­wo.

Dawna osada ry­bac­ka, póź­niej rol­ni­cza. W 1180 bi­skup ka­mień­ski Kon­rad I nadał klasz­to­ro­wi w Koł­ba­czu prawo do po­bie­ra­nia dzie­się­ci­ny od lud­no­ści Że­le­wa.

Wikipedia


żelewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Że­lew­ski ("Ze­lew­ski, Bro­chwicz III od­mien­ny, Go­wiń­ski") – ka­szub­ski herb szla­chec­ki, który we­dług Prze­my­sła­wa Pra­ger­ta jest od­mia­ną herbu Bro­chwicz III.

Wikipedia


żeleznodorożnyj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. osied­le typu miej­skie­go w Rosji, w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim, w re­jo­nie praw­diń­skim;

Wiktionary

Że­lez­no­do­roż­nyj, Gier­da­wy ( Железнодорожный; dawn. Ger­da­u­en) – osied­le typu miej­skie­go w Rosji, w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim, w re­jo­nie praw­din­skim. W 2006 roku li­czy­ło ok. 2,9 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) hist. Gierdawy

Wiktionary


żeleznogorsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto zam­knię­te w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, za­ło­żo­ne w celu pro­duk­cji plu­to­nu;

 (1.2) geogr. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie kur­skim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­lez­no­gorsk – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie kur­skim
  • Że­lez­no­gorsk – mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim

Wikipedia

Powiązane:

 przym. żelaznogorski

Wiktionary


żeleński

naz­wi­sko pol­skie, m.in. Wła­dy­sław Że­leń­ski, kom­po­zy­tor pol­ski ży­ją­cy w la­tach 1837-1921


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­leń­scy herbu Cio­łek – pol­ska ro­dzi­na szla­chec­ka i zie­miań­ska
  • Bar­tło­miej Że­leń­ski (zm. 1580) – pod­ko­mo­rzy san­do­mier­ski, sta­ro­sta stę­życ­ki
  • Ed­ward Że­leń­ski (1878–1910) – ar­ty­sta ka­ba­re­to­wy, urzęd­nik ban­ko­wy
  • Lud­wik Że­leń­ski (1870–1940) – dzia­łacz spor­to­wy, współ­za­ło­ży­ciel i pre­zes Związ­ku Pol­skie­go Piłki Noż­nej
  • Fran­ci­szek Wi­ta­lis Że­leń­ski (ok. 1741–1805) – kasz­te­lan biec­ki, sta­ro­sta wiski, szam­be­lan króla Sta­ni­sła­wa Au­gu­sta Po­nia­tow­skie­go, pod­sto­li kra­kow­ski, hra­bia
  • Mar­cjan Że­leń­ski (1625–1677) – bur­gra­bia kra­kow­ski
  • Mar­cjan Że­leń­ski (1804–1846) – po­sia­dacz ziem­ski, ka­pi­tan pow­sta­nia li­sto­pa­do­we­go, ofia­ra rzezi ga­li­cyj­skiej
  • Sta­ni­sław Ga­briel Że­leń­ski (1873–1914) – ar­chi­tekt, wła­ści­ciel Kra­kow­skie­go Za­kła­du Wi­tra­żów S.G. Że­leń­ski
  • Sta­ni­sław Że­leń­ski (1905–1981) – aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Ta­de­usz Boy-Że­leń­ski (1874–1941) – tłu­macz, kry­tyk li­te­rac­ki i te­a­tral­ny, pi­sarz, poeta-sa­ty­ryk
  • Wanda Że­leń­ska (1841–1904) – pi­sar­ka i tłu­macz­ka
  • Wła­dy­sław Że­leń­ski (1837–1921) – kom­po­zy­tor, przed­sta­wi­ciel pol­skie­go ne­o­ro­man­tyz­mu

Wikipedia


żeleźce

daw­niej: me­ta­lo­wy szpic na włócz­ni


SJP.pl

Że­leź­ce – że­laz­ne, a ra­czej me­ta­lo­we za­koń­cze­nie broni drzew­co­wej i obu­cho­wej. W broni drzew­co­wej wy­stę­pu­je w po­sta­ci grotu (np. dzida, kopia) o róż­nych for­mach (np. gle­wia, szpon­ton), nie­kie­dy ro­zbu­do­wa­ne­go o ele­men­ty ster­czą­ce na boki w for­mie kol­ców (np. kor­se­ka, runka) lub haka (np. gi­zar­ma, ha­la­bar­da), osa­dzo­ne­go na drzew­cu za po­mo­cą tulei. Niek­tó­re typy gro­tów broni drzew­co­wej, jak np. ber­dysz, miały do­dat­ko­wy ele­ment w po­sta­ci to­por­ka, zwa­ne­go nie­kie­dy "bartą" lub "okszą".

Wikipedia


żeleźniak

że­laź­niak;
1. mały, pry­mi­tyw­ny pie­cyk że­laz­ny
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny war­go­wych
3. od­mia­na póź­no­je­sien­nej ja­bło­ni
4. gwa­ro­wo o że­liw­nym garn­ku, sa­ga­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • że­leź­niak – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych
  • Że­leź­niak – szczyt w Ma­sy­wie Śnież­ni­ka
  • Że­leź­niak – szczyt w Gó­rach Ka­czaw­skich
  • Że­leź­niak – wznie­sie­nie w Kot­li­nie Je­le­nio­gór­skiej
  • Że­leź­niak – żleb opa­da­ją­cy na Po­la­nę Pi­sa­ną w Do­li­nie Ko­ście­li­skiej w Ta­trach
  • Że­leź­niak – żleb opa­da­ją­cy na Wyż­nią Kirę Mię­tu­sią w Do­li­nie Ko­ście­li­skiej w Ta­trach

Wikipedia


żeleźnicki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­leź­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeleźnica ż., żeleźniczanin m., żeleźniczanka ż.

Wiktionary


żeleźniczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­leź­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeleźnica ż.

:: fż. żeleźniczanka ż.

 przym. żeleźnicki

Wiktionary


żeleźniczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­leź­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeleźnica ż.

:: fm. żeleźniczanin m.

 przym. żeleźnicki

Wiktionary


żeleźnik

że­laź­nik; daw­niej:
1. osoba hand­lu­ją­ca że­laz­ny­mi przed­mio­ta­mi;
2. gór­nik wy­do­by­wa­ją­cy sól przy po­mo­cy że­laz­nych na­rzę­dzi;
3. kowal


SJP.pl

Że­leź­nik ( Ei­sen­berg) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie strze­liń­skim, w gmi­nie Strze­lin.

W la­tach 1975−1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go.

Wikipedia


żeleźniki

że­laź­nik; daw­niej:
1. osoba hand­lu­ją­ca że­laz­ny­mi przed­mio­ta­mi;
2. gór­nik wy­do­by­wa­ją­cy sól przy po­mo­cy że­laz­nych na­rzę­dzi;
3. kowal


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­leź­ni­ki – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. mi­lic­kim, w gmi­nie Kro­śni­ce
  • Że­leź­ni­ki – część wsi Sta­jen­czyn­ki w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Obro­wo
  • Że­leź­ni­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Miedz­na

Wikipedia


żeleźnikowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­leź­ni­ko­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeleźnikowa ż.

:: fż. żeleźnikowianka ż.

 przym. żeleźnikowski

Wiktionary


żeleźnikowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­leź­ni­ko­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeleźnikowa ż.

:: fm. żeleźnikowianin m.

 przym. żeleźnikowski

Wiktionary


żeleźnikowski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­leź­ni­ko­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeleźnikowa ż., żeleźnikowianin m., żeleźnikowianka ż.

Wiktionary


żeleźniok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mały że­liw­ny lub sta­lo­wy pie­cyk do ogrze­wa­nia po­mie­szczeń

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żelaźniak, żeleźniak

Wiktionary


żeleźno

Że­leź­no (niem. "Si­le­sen") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Bia­ło­gard. W la­tach 1975–1998 wieś na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 214 miesz­kań­ców.

Wikipedia


żelgate

po­tocz­nie: afera że­la­ty­no­wa


SJP.pl


żelgruda

Żel­gru­da – że­la­zo me­ta­licz­ne otrzy­my­wa­ne bez­poś­red­nio z rud w pie­cach obro­to­wych; za­stę­pu­je złom wsa­do­wy.

Wikipedia


żelgrudowy

przy­miot­nik od: żel­gru­da


SJP.pl


żelicha

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z rzędu san­da­łow­ców; Qu­in­cha­ma­lium


SJP.pl


żelichowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­li­cho­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelichów m.

:: fż. żelichowianka ż.

 przym. żelichowski

Wiktionary


żelichowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­li­cho­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelichów m.

:: fm. żelichowianin m.

 przym. żelichowski

Wiktionary


żelichowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­li­cho­wo – część mia­sta Nowy Dwór Gdań­ski, w woj. po­mor­skim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski
  • Że­li­cho­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski
  • Że­li­cho­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Krzyż Wiel­ko­pol­ski

Wikipedia


żelichowski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­li­cho­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelichów m., żelichowianin m., żelichowianka ż.

Wiktionary


żelichów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­li­chów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Kluki
  • Że­li­chów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Grę­bo­szów
  • Że­li­chów – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Ce­dy­nia

Wikipedia


żelicki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żelic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelice nmos., żeliczanin m., żeliczanka ż.

Wiktionary


żeliczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żelic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelice nmos.

:: fż. żeliczanka ż.

 przym. żelicki

Wiktionary


żeliczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żelic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelice nmos.

:: fm. żeliczanin m.

 przym. żelicki

Wiktionary


żeligowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­ward Że­li­gow­ski
  • Jerzy Że­li­gow­ski
  • Lu­cjan Że­li­gow­ski

Wikipedia


żelistrzewianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­li­strze­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelistrzewo n.

:: fż. żelistrzewianka ż.

 przym. żelistrzewski

Wiktionary


żelistrzewianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­li­strze­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelistrzewo n.

:: fm. żelistrzewianin m.

 przym. żelistrzewski

Wiktionary


żelistrzewo

wieś ka­szub­ska


SJP.pl

Że­li­strze­wo (kaszb. "Żelëstrzewò") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Puck. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w II po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie puc­kim wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go. W la­tach 1973–1976 miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Że­li­strze­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


żelistrzewski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­li­strze­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelistrzewo n., żelistrzewianin m., żelistrzewianka ż.

Wiktionary


żeliszewianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­li­sze­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeliszew m.

:: fż. żeliszewianka ż.

 przym. żeliszewski

Wiktionary


żeliszewianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­li­sze­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeliszew m.

:: fm. żeliszewianin m.

 przym. żeliszewski

Wiktionary


żeliszewski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­li­sze­wa lub Że­li­sze­wa Pod­ko­ściel­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeliszew m., żeliszewianin m., żeliszewianka ż.

Wiktionary


żeliszowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­li­szo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeliszów m.

:: fż. żeliszowianka ż.

 przym. żeliszowski

Wiktionary


żeliszowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­li­szo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeliszów m.

:: fm. żeliszowianin m.

 przym. żeliszowski

Wiktionary


żeliszowski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­li­szo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeliszów m., żeliszowianin m., żeliszowianka ż.

Wiktionary


żelisław

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­li­sław – imię
  • Że­li­sław – komes w cza­sach Bo­le­sła­wa Krzy­wo­u­ste­go
  • Że­li­sław – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. ża­gań­skim, w gmi­nie Ma­ło­mi­ce
  • Że­li­sław – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Błasz­ki
  • Że­li­sław – nie­ist­nie­ją­ca wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Pszczół­ki
  • Że­li­sław-Ko­lo­nia – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Błasz­ki

Wikipedia


żelisława

imię żeń­skie


SJP.pl

Że­li­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie; żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Że­li­sław. Zna­cze­nie imie­nia: "pra­gną­ca sławy".

Że­li­sła­wa imie­ni­ny ob­cho­dzi 29 stycz­nia, 23 lipca, 24 li­sto­pa­da.

Wikipedia


żelisławczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­li­sła­wek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelisławki nmos.

:: fż. żelisławczanka ż.

 przym. żelisławecki

Wiktionary


żelisławczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­li­sła­wek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelisławki nmos.

:: fm. żelisławczanin m.

 przym. żelisławecki

Wiktionary


żelisławecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­li­sła­wek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelisławki nmos., żelisławczanin m., żelisławczanka ż.

Wiktionary


żelisławice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­li­sła­wi­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. bę­dziń­skim, w gmi­nie Sie­wierz
  • Że­li­sła­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. wło­szczow­skim, w gmi­nie Se­ce­min
  • Że­li­sła­wi­ce – sta­cja ko­le­jo­wa

Wikipedia


żelisławicki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­li­sła­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelisławice nmos., żelisławiczanin m., żelisławiczanka ż.

Wiktionary


żelisławiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­li­sła­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelisławice nmos.

:: fż. żelisławiczanka ż.

 przym. żelisławicki

Wiktionary


żelisławiczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­li­sła­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żelisławice nmos.

:: fm. żelisławiczanin m.

 przym. żelisławicki

Wiktionary


żelisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Że­li­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


żelisławostwo

Że­li­sław z mał­żon­ką; Że­li­sła­wo­wie


SJP.pl


żelisławowie

imię mę­skie


SJP.pl


żelisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Że­li­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


żeliu

obce imię mę­skie


SJP.pl


żeliwiaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od że­li­wiak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeliwiak m.

Wiktionary


żeliwiak

piec hut­ni­czy do otrzy­my­wa­nia że­li­wa po­przez prze­ta­pia­nie złomu i su­rów­ki; ko­pu­lak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) piec hut­ni­czy sto­so­wa­ny do wy­to­pu że­li­wa;

Wiktionary

Że­li­wiak – piec hut­ni­czy sto­so­wa­ny do wy­to­pu że­li­wa. Służy do prze­ta­pia­nia w nim su­rów­ki, z do­dat­kiem złomu że­liw­ne­go lub sta­lo­we­go, gdzie pa­li­wem jest zmie­sza­ny razem z nimi koks.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bu­do­wa od­lew­ni z że­li­wia­kiem umoż­li­wi wyt­wa­rza­nie od­le­wów cien­ko­ścien­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈlʲivʲjak, AS: želʹivʹi ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeliwo n.

:: zdrobn. żeliwiaczek m.

 przym. żeliwny

Wiktionary


żeliwiakowy

przy­miot­nik od: że­li­wiak


SJP.pl


żeliwny

wy­ko­na­ny z że­li­wa (że­la­za la­ne­go)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­ko­na­no z że­li­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­dze dziel­ni­cy chcą też na całej dłu­go­ści ulicy po­u­sta­wiać za­byt­ko­we ele­men­ty ar­chi­tek­tu­ry. Zo­ba­czy­my war­szaw­ską ławkę że­liw­ną, la­tar­nie typu pa­sto­rał war­szaw­ski, słup­ki ka­mien­ne z gra­ni­tu czy pro­sto­kąt­ne kraty pod drze­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeliwo n., żeliwiak m.

Wiktionary


żeliwo

stop od­lew­ni­czy że­la­za z wę­glem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hutn. chem. stop od­lew­ni­czy że­la­za z wę­glem i in­ny­mi pier­wiast­ka­mi;

Wiktionary

Że­li­wo – wy­so­ko­wę­glo­wy stop że­la­za z wę­glem, zaz­wy­czaj także z krze­mem, man­ga­nem, fos­fo­rem, siar­ką i in­ny­mi skład­ni­ka­mi. Za­wie­ra od 2,11 do 6,67% węgla w po­sta­ci ce­men­ty­tu lub gra­fi­tu. Wy­stę­po­wa­nie kon­kret­nej fazy węgla za­le­ży od szyb­ko­ści chło­dze­nia i skła­du che­micz­ne­go stopu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gło­wi­ca może być wy­ko­na­na z że­li­wa lub z lek­kie­go stopu alu­mi­nium.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈlʲivɔ, AS: želʹivo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelazo m., żeliwiak m., żelazko n.

 przym. żeliwny

Wiktionary


żeliński

naz­wi­sko


SJP.pl


żelka

ro­dzaj cu­kier­ka o ga­la­re­to­wa­tej kon­sy­sten­cji; żelek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. że­la­ty­no­wy cu­kie­rek;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żel m., żelek m., żelówka ż., żelowanie n.

 czas. żelować ndk.

 przym. żelowy, żelkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żelek

Wiktionary


żelkot

śro­dek do la­mi­no­wa­nia mo­de­li


SJP.pl


żelkotowy

→ żel­kot


SJP.pl

Patrz:

żelkot

żelkowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żel­ko­wa-Ko­lo­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. żelkowianka ż.

 przym. żelkowski

Wiktionary


żelkowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żel­ko­wa-Ko­lo­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. żelkowianin m.

 przym. żelkowski

Wiktionary


żelkowski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żel­ko­wa-Ko­lo­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żelkowianin m., żelkowianka ż.

Wiktionary


żelkowy

→ żelek, → żelka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z żel­ka­mi, do­ty­czą­cy żelek

Wiktionary

Patrz:

żelek, → żelka

Powiązane:

 rzecz. żelka ż.

Wiktionary


żelkówko

Żel­ków­ko (kaszb. "Żelkówkò", Klein Sil­kow) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Ko­byl­ni­ca.

W skłąd so­łect­wa "Żel­ków­ko" wcho­dzi także osada Żelki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.

Wikipedia


żelmowo

Żel­mo­wo (niem. "Sall­mow") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Ra­do­wo Małe.

Wikipedia


żelokrem

śro­dek kos­me­tycz­ny lub lecz­ni­czy o ce­chach kremu i żelu; krem-żel


SJP.pl


żelopis

dłu­go­pis z wkła­dem że­lo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dłu­go­pis z pig­men­tem w for­mie żelu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­tań­szy dłu­go­pis można mieć już za 40 gro­szy, ale że­lo­pi­sy kosz­tu­ją 3-4 złote.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) długopis żelowy

Wiktionary


żelosko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. że­laz­ko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk biglosko, biglonzko, biglołzko, żelozko

Wiktionary


żelowanie

pro­ces pow­sta­wa­nia żelu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|że­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żel m., żelka ż.

 czas. żelować ndk.

 przym. żelowy

Wiktionary


żelowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kon­sy­sten­cją żel


SJP.pl


żelowice

Że­lo­wi­ce (nazwa obocz­na: Ze­lo­wi­ce, Sil­bitz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie strze­liń­skim, w gmi­nie Kon­dra­to­wi­ce, w obrę­bie Wzgórz Niem­czań­skich, na pół­noc­nym krań­cu Wzgórz Do­brze­niec­kich. Wieś po­sia­da układ prze­strzen­ny zbli­żo­ny do wie­lo­droż­ni­cy.

Wikipedia


żelowy

przy­miot­nik od: żel


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest w for­mie gę­ste­go żelu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żel m., żelowanie n., żelka ż.

 czas. żelować ndk.

Wiktionary


żelozko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. że­laz­ko

Wiktionary


żem

spój­nik

 (1.1) po­łą­czo­ny z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą 1 os. lp. zob. że.

Wiktionary

Żem (kaz. "Жем") – mia­sto w za­chod­nim Ka­zach­sta­nie, w ob­wo­dzie ak­tob­skim, w re­jo­nie Mu­gał­żar.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cie­szę się, żem wresz­cie cię spot­kał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃m, AS: žẽm

Wiktionary


żemlok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. żym­lok.

Wiktionary


żen

jedno z pod­sta­wo­wych pojęć kon­fu­cja­niz­mu, oz­na­cza­ją­ce wła­ści­wy sto­su­nek do bliź­nie­go i hu­ma­ni­tar­ność; ren


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) filoz. kon­fu­cja­nizm hu­ma­ni­tar­ność

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃n, AS: žẽn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ren, humanitarność

Wiktionary


żena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ko­bie­ta, nie­wia­sta

 (1.2) daw. że­na­da

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. żona ż.

 (1.1) przym. żeński, nieżenny, żenny, bezżenny

Wiktionary


żenada

skrę­po­wa­nie, za­kło­po­ta­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wstyd, skrę­po­wa­nie, zaw­sty­dze­nie, za­że­no­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A inni skar­żą się bez po­czu­cia że­na­dy, że w efek­cie pre­zy­denc­kie­go za­rzą­dze­nia tracą pie­nią­dze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈnada, AS: žẽnada

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żenować

 ims. zażenowany, żenujący

 rzecz. żenadówa ż., żenua ż.

 przym. żenujący, zażenowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wstyd

Wiktionary


żenadometr

żar­to­bli­wie: przy­rząd do po­mia­ru po­zio­mu że­na­dy


SJP.pl


żenadówa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) młodz. coś że­nu­ją­ce­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żenada

 czas. żenować

Wiktionary


żencica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. stpol. (współcz. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski.) żę­ty­ca

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. mulka, reg. śl. żyńczyca, reg. śl. żyntyca

Wiktionary


żenczykowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żeneta

zwie­rzę fu­ter­ko­we z ro­dzi­ny łasz; ge­net­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Vi­ver­ri­dae|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny wi­we­ro­wa­tych, cęt­ko­wa­ny lub prę­go­wa­ny dra­pież­nik o dłu­gim ogo­nie;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju że­ne­ta (1.1)

Wiktionary

Że­ne­ta ("Ge­net­ta") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Ge­net­ti­nae w obrę­bie ro­dzi­ny wi­we­ro­wa­tych (Vi­ver­ri­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Można tu spot­kać ma­ka­ki, za­gro­żo­ne wy­gi­nię­ciem lam­par­ty, pro­wa­dzą­ce nocne życie że­ne­ty oraz tchó­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈnɛta, AS: žẽneta

Wiktionary


żenia

zdrob­nie­nie od: Eu­ge­nia (imię żeń­skie); Żeńka


SJP.pl


żeniaczka

po­tocz­nie: za­war­cie związ­ku mał­żeń­skie­go przez męż­czyz­nę; oże­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. oże­nie­nie się, za­war­cie mał­żeń­stwa z ko­bie­tą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żona ż.

 czas. ożenić dk., żenić ndk.

 przym. żeński

Wiktionary


żeniaty

gwa­ro­wo:
1. żo­na­ty;
2. żur że­nia­ty - zupa na zak­wa­sie z chle­ba, mąki lub ow­sia­nek z do­dat­kiem bocz­ku z kieł­ba­są, wę­dzo­nych że­be­rek, skwar­ków i ziem­nia­ków ugo­to­wa­nych w wy­wa­rze


SJP.pl


żenichów

Że­ni­chów (niem. "Schöneiche", łuż. "Ženichow") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Gubin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Przy­sió­łek Że­ni­chów po­ja­wił się w do­ku­men­tach po raz pier­wszy w 1670 roku.

Wikipedia


żenidło

żar­to­bli­wie: penis; banan, in­te­res, pta­szek, wacek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. czło­nek męski, penis

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żynidło, zdrobn. żenidełko, żynidełko

Wiktionary


żeniec

żni­wiarz


SJP.pl


żenienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żenić.

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żenąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: žẽńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) czas. żenić ndk.

 (1.2) czas. żenąć ndk.

Wiktionary


żenilin

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych (bo­bo­wa­tych); Pul­te­na­ea


SJP.pl


żeniszek

ro­dzaj ro­śli­ny ziel­nej lub krze­wu z ro­dzi­ny astro­wa­tych, po­cho­dzą­cych z Mek­sy­ku, ros­ną­cych prze­waż­nie w Ame­ry­ce zwrot­ni­ko­wej; age­ra­tum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

Wiktionary

Że­ni­szek ("Age­ra­tum" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Na­le­ży do niego 38 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na obu kon­ty­nen­tach ame­ry­kań­skich na ob­sza­rze od po­łud­nio­wych Sta­nów Zjed­no­czo­nych, po­przez Ame­ry­kę Środ­ko­wą do Bo­li­wii i środ­ko­wej Bra­zy­lii.

Dwa ga­tun­ki (że­ni­szek ko­ny­zo­wa­ty i mek­sy­kań­ski) zo­sta­ły in­tro­du­ko­wa­ne na wszyst­kie kon­ty­nen­ty w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej i w stre­fach umiar­ko­wa­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­sa­dzi­łem lo­be­lię oraz że­ni­szek do więk­szych do­ni­czek i wsta­wi­łem do tu­ne­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈɲiʃɛk, AS: žẽńišek

Wiktionary


żenić

1. dawać komuś ko­bie­tę za żonę, po­wo­do­wać, że ktoś za­wie­ra zwią­zek mał­żeń­ski z ko­bie­tą;
2. żenić się - za­wie­rać zwią­zek mał­żeń­ski z ko­bie­tą


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. oże­nić)

 (1.1) zob. oże­nić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny żenić się (dk. oże­nić się)

 (2.1) zob. oże­nić się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃ɲit͡ɕ, AS: žẽńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeniaczka ż., żonaty mos., żona ż., żenienie n., żoncia ż.

 przym. żonaty

Wiktionary


żenkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Żen­kie­wicz – pol­ski elek­tro­nik, in­for­ma­tyk
  • Józef Żen­kie­wicz – pol­ski in­ży­nier
  • Maria Żen­kie­wicz – li­tew­ska dzia­łacz­ka po­lo­nij­na i na­u­czy­ciel­ka
  • Ma­rian Żen­kie­wicz – pol­ski in­ży­nier i po­li­tyk

Wikipedia


żenować

1. po­wo­do­wać za­że­no­wa­nie;
2. że­no­wać się - być zaw­sty­dzo­nym lub za­kło­po­ta­nym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­że­no­wać)

 (1.1) spra­wiać, że ktoś czuje się za­kło­po­ta­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny że­no­wać się (dk. za­że­no­wać się)

 (2.1) czuć się za­kło­po­ta­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie przesz­ka­dza mi, jeśli ktoś zakl­nie na meczu, ale że­nu­je, gdy in­wek­ty­wy pa­da­ją w stro­nę sę­dzie­go.

 (2.1) Oby­cza­je cy­wi­li­za­cji wy­ka­zu­ją pewną trwa­łość i Niem­cy w oku­po­wa­nej za­chod­niej Eu­ro­pie naj­wy­raź­niej się że­no­wa­li, nie ujaw­nia­jąc swo­ich celów, na­to­miast w Pol­sce wy­stę­po­wa­li zu­peł­nie ot­war­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żenua ż., żenadówa ż., zażenowanie n., żenada ż.

 czas. zażenować dk.

 przym. żenujący, zażenowany

 przysł. żenująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krępować, zawstydzać

Wiktionary


żentyca

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. żę­ty­ca.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spe­cjal­ność i wy­jąt­ko­wość żen­ty­cy zo­sta­ła do­ce­nio­na rów­nież obec­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃nˈtɨt͡sa, AS: žẽntyca

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żętyca

Wiktionary


żenua

po­tocz­nie: że­na­da;
1. uczu­cie dy­skom­for­tu wy­wo­ła­ne czymś nie­wła­ści­wym lub ma­ją­cym bar­dzo niski po­ziom;
2. coś bar­dzo sła­be­go, nie­wła­ści­we­go, na tak ni­skim po­zio­mie, że wy­wo­łu­je dy­skom­fort


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) slang. że­na­da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żenada ż.

 czas. żenować

Wiktionary


żenujący

1. wpra­wia­ją­cy w za­kło­po­ta­nie, świad­czą­cy o za­kło­po­ta­niu;
2. w od­nie­sie­niu do po­zio­mu cze­goś: bar­dzo niski, bar­dzo zły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wpra­wia­ją­cy w za­kło­po­ta­nie, krę­pu­ją­cy, onie­śmie­la­ją­cy, zaw­sty­dza­ją­cy

 (1.2) o po­zio­mie ja­kie­goś dzie­ła bez­na­dziej­nie niski, godny po­ża­ło­wa­nia, ża­łos­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opo­wie­dze­nie wam mo­je­go ostat­nie­go snu by­ło­by zbyt że­nu­ją­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żenada ż.

 przym. zażenowany

 czas. żenować

Wiktionary


żenąć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. poet. po­pę­dzać, gnać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) daw. przen. biec

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny żenąć się (dk. brak)

 (3.1) daw. przen. biec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃nɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žẽnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żenienie n.

Wiktionary


żer

1. czyn­ność je­dze­nia u zwie­rząt; po­że­ra­nie;
2. po­karm zwie­rzę­cia, zwła­szcza ten, który ono samo zdo­by­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­karm zdo­by­ty przez zwie­rzę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛr, AS: žer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żerowanie n., żarłok mrz., żarcie n., żerowisko n., wżeranie n.

 czas. żreć, zeżreć, żerować ndk., pożerać ndk.

 przym. żarłoczny, żerowy

 przyr. -żer, -żerca, -żerny

Wiktionary


żerardynka

słod­ko­wod­na ryba ży­wo­rod­na z ro­dzi­ny pię­knicz­ko­wa­tych; ży­rar­dyn­ka, ży­wo­ród­ka me­ta­licz­na


SJP.pl


żerać

1. o zwie­rzę­tach: żreć od czasu do czasu;
2. po­tocz­nie o czło­wie­ku: jeść niech­luj­nie lub łap­czy­wie od czasu do czasu


SJP.pl


żerań

1. o zwie­rzę­tach: żreć od czasu do czasu;
2. po­tocz­nie o czło­wie­ku: jeść niech­luj­nie lub łap­czy­wie od czasu do czasu


SJP.pl

Żerań – osied­le i ob­szar MSI w dziel­ni­cy Bia­ło­łę­ka w War­sza­wie.

Wikipedia


żerański

przy­miot­nik od: Żerań


SJP.pl


żerca

1. dawny ka­płan po­gań­ski u Sło­wian; że­rzec;
2. daw­niej, prze­no­śnie: po­że­racz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. ka­płan sło­wia­no­wier­czy zaj­mu­ją­cy się żert­wą, czyli skła­da­niem bogom ofiar;

 (1.2) daw. ktoś po­że­ra­ją­cy coś

Wiktionary

Żerca, żyrca – ka­płan w re­li­gii sło­wiań­skiej, któ­re­go nazwa oz­na­cza do­słow­nie ‘tego, który skła­da ofia­ry’. Nazwa ta po­ja­wia się głów­nie w słow­nict­wie wschod­nio- i po­łud­nio­wo­sło­wiań­skim, a u Sło­wian za­chod­nich poś­wiad­czo­ne jest tylko w ję­zy­ku pol­skim. Naj­wię­cej in­for­ma­cji o ka­płań­stwie sło­wiań­skim po­cho­dzi z tek­stów ła­ciń­skich do­ty­czą­cych po­gań­stwa Sło­wian po­łab­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zgod­nie z prze­ka­za­mi kro­ni­kar­ski­mi żercy no­si­li dłu­gie szaty i nie ob­ci­na­li wło­sów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żerzec m., żertwa ż., żarcie n.

 czas. żreć ndk.

 temsłow. -żerca, -żerczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żerzec

Wiktionary


żerczyce

Żer­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Nu­rzec-Sta­cja.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


żerczyni

1. dawna ka­płan­ka po­gań­ska u Sło­wian;
2. daw­niej, prze­no­śnie: po­że­racz­ka


SJP.pl


żerdenka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żer­den­ka (daw­niej Zar­den­ka, w la­tach 1977–1981 Za­wa­dów­ka) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­skim, w gmi­nie Ba­li­gród. Ma sta­tus so­łect­wa.

W po­ło­wie XIX wieku wła­ści­cie­lem po­sia­dło­ści ta­bu­lar­nej Zar­den­ka był Leon Bo­row­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kro­śnień­skie­go.

Wikipedia


żerdka

zdrob­nie­nie od: żerdź


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żerdź

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żerdź ż.

Wiktionary


żerdzianka

żer­dzian­ka sos­nów­ka - chrząszcz, szkod­nik że­ru­ją­cy na igłach i korze sosen (larwy)


SJP.pl

Żer­dzian­ka ("Mo­no­cha­mus") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych. Wy­stę­pu­ją na całej pół­ku­li pół­noc­nej. Do tego ro­dza­ju na­le­żą:

Żer­dzian­ki po­sia­da­ją dłu­gie czuł­ki. Larwy skła­da­ją w drze­wach (naj­czę­ściej świer­kach, sos­nach i mo­drze­wiach), wy­gry­za­jąc naj­pierw małe ot­wor­ki. Larwy drążą w drze­wach pła­skie ko­ry­ta­rzy­ki, gdzie prze­cho­dzą prze­o­bra­że­nie.

Wikipedia


żerdziowy

przy­miot­nik od: żerdź


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z żer­dzi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żerdź ż.

Wiktionary


żerdź

1. długa tycz­ka drew­nia­na;
2. pień drze­wa, od któ­re­go odrą­ba­no ga­łę­zie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) długa, pro­sta gałąź lub cien­ki pień

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żerdź – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Ży­rzyn
  • Żerdź – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Przy­tyk
  • żerdź – dawna miara dłu­go­ści (od­ci­nek mię­dzy nosem a koń­cem wy­cią­gnię­tej ręki)
  • żerdź – rura uży­wa­na w wiert­nict­wie
  • żer­dzie – sor­ty­ment drew­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­ru­cho­mo­ści te za­my­ka­ły z dwu stron pro­sto­kąt­ny dzie­dzi­niec, któ­re­go dwa inne boki two­rzył płot z żer­dzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛrʲt͡ɕ, AS: žerʹć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żerdzianka ż., żerdziowina ż., żerdziowanie n.

:: zdrobn. żerdka ż.

 czas. żerdziować ndk.

 przym. żerdziowy, żerdziany

Wiktionary


żeremie

nad­wod­na bu­dow­la wzno­szo­na przez bobry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. sied­li­sko bobra;

Wiktionary

Że­re­mie – kon­struk­cja ochron­no-lę­go­wa bu­do­wa­na przez bobry. Za­leż­nie od wła­ści­wo­ści te­re­nu że­re­mia mogą być zlo­ka­li­zo­wa­ne w jamie wy­ry­tej w stro­mym brze­gu, lecz czę­ściej by­wa­ją lo­ka­li­zo­wa­ne na pod­wyż­sze­niach, w ob­sza­rze za­ba­gnio­nym. Że­re­mia osią­ga­ją 1 do 3 me­trów wy­so­ko­ści i śred­ni­cę do 12 me­trów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tych bo­rach i ba­gni­skach znaj­do­wał łatwy przy­tu­łek zwierz wszel­kie­go ro­dza­ju, w naj­głęb­szych mro­kach le­śnych żyła moc niez­mier­na turów bro­da­tych, niedź­wie­dzi i dzi­kich świń, a obok nich licz­na szara ga­wiedź wil­ków, ry­siów, kun, stada sarn i kra­śnych su­ha­ków; w ba­gni­skach i w ła­chach rzecz­nych bobry za­kła­da­ły swoje że­re­mia, o któ­rych to bo­brach cho­dzi­ły wie­ści na Za­po­ro­żu, że są mię­dzy nimi stu­let­nie star­ce, białe jak śnieg ze sta­ro­ści. (H. Sien­kie­wicz: Ogniem i mie­czem)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈrɛ̃mʲjɛ, AS: žerẽmʹi ̯e

Wiktionary


żerkowianin

miesz­ka­niec Żer­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żer­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żerków m.

:: fż. żerkowianka ż.

 przym. żerkowski

Wiktionary


żerkowianka

miesz­kan­ka Żer­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żer­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żerków m.

:: fm. żerkowianin m.

 przym. żerkowski

Wiktionary


żerkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żer­ko­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lwó­wec­kim, w gmi­nie Lwó­wek Ślą­ski
  • Żer­ko­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Iwa­no­wi­ce
  • Żer­ko­wi­ce – dziel­ni­ca Opola, do 2017 wieś
  • Żer­ko­wi­ce – dziel­ni­ca Za­wier­cia

Wikipedia


żerkowski

→ Żer­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żer­ko­wa

Wiktionary

Patrz:

Żerków

Powiązane:

 rzecz. Żerków m., żerkowianin m., żerkowianka ż.

Wiktionary


żerków

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Żer­ków (niem. "Sir­ko­wen", "Zer­kow", 1943–1945 "Berg­stadt") – mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ja­ro­ciń­skim, na Wale Żer­kow­skim, sie­dzi­ba gminy Żer­ków.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2009 mia­sto li­czy­ło 2127 miesz­kań­ców.

Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1300 roku po­ło­żo­ne było w XVI wieku w wo­je­wództ­wie ka­li­skim.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒɛrkuf, AS: žerkuf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żerkowski

 rzecz. żerkowianin mos., żerkowianka ż.

Wiktionary


żernica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żer­ni­ca (niem. "De­utsch Zer­nitz", 1936–1945 "Ha­sel­grund") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie gli­wic­kim, w gmi­nie Pil­cho­wi­ce.

Wikipedia


żernicki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żer­nik (w Byd­go­skiem, Ka­li­skiem, Kie­lec­kiem, Poz­nań­skiem, Sie­radz­kiem, Tar­no­brze­skiem, Za­moj­skiem)

 (1.2) do­ty­czą­cy Żer­ni­ków (w Płoc­kiem)

 (1.3) do­ty­czą­cy Żer­nik Wroc­ław­skich

 (1.4) do­ty­czą­cy Żer­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żernica ż., Żerniki nmos., żerniczanin m., żerniczanka ż.

Wiktionary


żerniczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żer­nik (w Byd­go­skiem, Ka­li­skiem, Kie­lec­kiem, Poz­nań­skiem, Sie­radz­kiem, Tar­no­brze­skiem, Za­moj­skiem)

 (1.2) miesz­ka­niec Żer­ni­ków (w Płoc­kiem)

 (1.3) miesz­ka­niec Żer­nik Wroc­ław­skich

 (1.4) miesz­ka­niec Żer­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żernica ż., Żerniki nmos.

:: fż. żerniczanka ż.

 przym. żernicki

Wiktionary


żerniczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żer­nik (w Byd­go­skiem, Ka­li­skiem, Kie­lec­kiem, Poz­nań­skiem, Sie­radz­kiem, Tar­no­brze­skiem, Za­moj­skiem)

 (1.2) miesz­kan­ka Żer­ni­ków (w Płoc­kiem)

 (1.3) miesz­kan­ka Żer­nik Wroc­ław­skich

 (1.4) miesz­kan­ka Żer­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żernica ż., Żerniki nmos.

:: fm. żerniczanin m.

 przym. żernicki

Wiktionary


żerniki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żer­ni­ki – część mia­sta Gli­wi­ce
  • Żer­ni­ki – część mia­sta Wroc­ław, w de­le­ga­tu­rze Wroc­ław-Fa­brycz­na
  • Żer­ni­ki – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca
  • Żer­ni­ki – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Ja­no­wiec Wiel­ko­pol­ski
  • Żer­ni­ki – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ul­hó­wek
  • Żer­ni­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Za­dzim
  • Żer­ni­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Bru­dzeń Duży
  • Żer­ni­ki – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Sob­ków
  • Żer­ni­ki – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Bać­ko­wi­ce
  • Żer­ni­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ja­ro­ciń­skim, w gmi­nie Żer­ków
  • Żer­ni­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Bli­za­nów
  • Żer­ni­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki

Wikipedia


żerność

1. cecha cze­goś mo­gą­ce­go po­chła­niać i roz­pu­szczać po­chło­nię­te drob­no­u­stro­je, np. żer­ność cia­łek bia­łych;
2. daw­niej: łap­czy­wość, ła­kom­stwo


SJP.pl


żerny

1. mo­gą­cy po­chła­niać i roz­pu­szczać po­chło­nię­te drob­no­u­stro­je, np. ko­mór­ka żerna;
2. daw­niej:
a) do­ty­czą­cy żeru, na­da­ją­cy się do zje­dze­nia;
b) ła­ko­my, żar­łocz­ny;
c) tucz­ny, tłu­sty;
d) tu­czą­cy


SJP.pl


żerocin

Że­ro­cin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Dre­lów.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Dre­lów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 563 miesz­kań­ców.

Do 1954 roku ist­nia­ła gmina Że­ro­cin. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


żeromski

naz­wi­sko, np. Ste­fan Że­rom­ski (pse­u­do­ni­my: Ma­u­ry­cy Zych, Józef Ka­ter­la) (1864-1925), pi­sarz i pu­bli­cy­sta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­zi­mierz Chwa­li­bóg Że­rom­ski (zm. 1662) – stol­nik wi­leń­ski, sta­ro­sta opę­ski i cie­cier­ki, mar­sza­łek kon­fe­de­ra­cji wojsk li­tew­skich
  • Ste­fan Że­rom­ski (ur. 1864, zm. 1925) – pol­ski pi­sarz
  • Ste­fan Że­rom­ski (ur. 1954, zm. 2004) – pol­ski żuż­lo­wiec
  • Że­rom­ski – pol­ski herb szla­chec­ki

Wikipedia


żeromszczyzna

to, co cha­rak­te­ry­stycz­ne w twór­czo­ści Ste­fa­na Że­rom­skie­go, w jego stylu, po­sta­wie i ide­ach


SJP.pl

Że­rom­szczyz­na – ter­min uży­wa­ny dla okre­śle­nia po­sta­wy ide­o­wej i tech­ni­ki pi­sar­skiej Ste­fa­na Że­rom­skie­go, który przed­sta­wia szcze­gól­ny sto­su­nek do in­nych za­gad­nień z pol­skie­go życia i li­te­ra­tu­ry.

Ter­min ten wy­ra­ża wraż­li­wość na krzyw­dę spo­łecz­ną oraz cier­pie­nia na­ro­du, który jest po­zba­wio­ny wol­no­ści i bez­rad­ny, ale za­ra­zem żar­li­wy dla pa­trio­tyz­mu i walki z za­bor­cą.

Wikipedia


żeronianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­ro­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeronie nmos.

:: fż. żeronianka ż.

 przym. żeroński

Wiktionary


żeronianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­ro­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeronie nmos.

:: fm. żeronianin m.

 przym. żeroński

Wiktionary


żeronice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Że­ro­ni­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Bedl­no
  • Że­ro­ni­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. tu­rec­kim, w gmi­nie Dobra
  • Że­ro­ni­ce – ko­lo­nia w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. tu­rec­kim, w gmi­nie Dobra

Wikipedia


żerowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|że­ro­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Duże ilo­ści szkod­ni­ka i in­ten­syw­ne ich że­ro­wa­nie spra­wia, że li­ście stają się po­cząt­ko­wo mar­mur­ko­wa­te, póź­niej żółto-szare i za­sy­cha­ją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żerowisko n., żer m., żertwa ż.

 czas. żerować ndk.

 przym. żarłoczny

Wiktionary


żerować

1. zdo­by­wać po­karm; żreć; paść się;
2. wy­ko­rzy­sty­wać kogoś lub sy­tu­a­cję; być na czy­imś utrzy­ma­niu; pa­so­ży­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (brak dk.)

 (1.1) biol. zdo­by­wać i spo­ży­wać po­karm

 (1.2) pot. pro­wa­dzić nie­ucz­ci­we dzia­ła­nia dla swo­ich ko­rzy­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest to kra­i­na pta­ków, gdzie że­ru­ją m.in. stada ró­żo­wych i bia­łych fla­min­gów.

 (1.1) Więk­szość sto­nek że­ru­je na ziem­nia­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żer mrz., żerowanie n., żerowisko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) eksploatować, pasożytować, paść się cudzą krzywdą / paść się na cudzej krzywdzie

Wiktionary


żerowisko

ob­szar, na któ­rym że­ru­ją zwie­rzę­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. miej­sce że­ro­wa­nia zwie­rząt;

 (1.2) przen. miej­sce, śro­do­wi­sko lub oko­licz­no­ści, w któ­rych okre­ślo­na grupa ludzi od­no­si ko­rzy­ści ze szko­dą dla in­nych

Wiktionary

Że­ro­wi­sko – okre­ślo­ne miej­sce w okre­ślo­nym cza­sie, w któ­rym zwie­rzę­ta zdo­by­wa­ją skład­ni­ki po­kar­mo­we nie­zbęd­ne do życia, do ich pra­wi­dło­we­go roz­wo­ju czy rozm­na­ża­nia. Że­ro­wi­sko jest nie­o­dłącz­nym skład­ni­kiem niszy eko­lo­gicz­nej or­ga­niz­mów ży­wych.

Do­sko­na­łym że­ro­wi­skiem dla niek­tó­rych ro­śli­no­żer­ców są łąki, pa­stwi­ska, pola upraw­ne itp. Z uwagi na nie­bez­pie­czeń­stwa na nich czy­ha­ją­ce zwie­rzę­ta mogą że­ro­wać o róż­nych po­rach dnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kacz­ki przed za­pad­nię­ciem na że­ro­wi­sko kil­ka­krot­nie okrą­ża­ją je i je­że­li nie widzą dla sie­bie żad­ne­go nie­bez­pie­czeń­stwa, za­pa­da­ją, w prze­ciw­nym razie od­la­tu­ją da­le­ko i potem wra­ca­ją znowu na roz­poz­na­nie i ewen­tu­al­ny zapad.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żer mrz., żerowanie n., żarcie n., żarłok mrz.

 czas. żreć, zeżreć, żerować ndk.

 przym. żarłoczny

Wiktionary


żerowiskowy

→ że­ro­wi­sko


SJP.pl

Patrz:

żerowisko

żerowy

przy­miot­nik od: żer


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z żerem, że­ro­wa­niem, do­ty­czą­cy żeru, że­ro­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zimą pod drze­wem łatwo za­u­wa­żyć ślady ak­tyw­no­ści że­ro­wej dzię­cio­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żer m.

Wiktionary


żeroński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­ro­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeronie nmos., żeronianin m., żeronianka ż.

Wiktionary


żertwa

ofia­ra skła­da­na bogom u daw­nych Sło­wian; obia­ta, trze­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ofia­ra ca­ło­pal­na skła­da­na na cześć bó­stwa przez żercę;

Wiktionary

Żert­wa – u daw­nych Sło­wian ofia­ra ca­ło­pal­na, ze zwie­rząt oraz ludzi, skła­da­na na cześć bó­stwa przez żercę. Ter­min ten, funk­cjo­nu­ją­cy u Sło­wian po­łud­nio­wych i wschod­nich (za­chod­nio­sło­wiań­skim od­po­wied­ni­kiem była obia­ta), po­cho­dzi od pra­sło­wiań­skie­go "*žьrti" („poś­wię­cać”) + "*-ьcь", z pra­in­do­e­u­ro­pej­skie­go "*gʷerH-" („chwa­lić”), ze wspól­nym źró­dło­sło­wem z ła­ciń­skim gra­tis, po­krew­ne z li­tew­skim "girti" („sła­wić”) oraz san­skryc­kim "gir" („śpiew po­chwal­ny”).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒɛrtfa, AS: žertfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żerca mos., żerowanie n.

 przym. żertwienny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofiara

Wiktionary


żertwiennik

stół ofiar­ny w świą­ty­ni pra­wo­sław­nej, na któ­rym przy­go­to­wu­je się dary eu­cha­ry­stycz­ne


SJP.pl

Żert­wien­nik (gr. "pro­sko­mi­dion", "thy­sia­ste­ron" od: "thy­sia" „ofia­ra”, „ofia­ro­wa­nie”; cs. "pro­sko­mid­nik", "żert­wien­nik" (od: "żert­wa" „ofia­ra”)) – we wschod­nich ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich tra­dy­cji bi­zan­tyń­skiej stół ofiar­ny w kształ­cie sze­ścia­nu, usy­tu­o­wa­ny w czę­ści oł­ta­rzo­wej cerk­wi, na lewo od "pre­sto­łu".

Wikipedia


żertwienny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z żert­wą, do­ty­czą­cy żert­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żertwa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. ofiarniczy

Wiktionary


żerzec

dawny ka­płan po­gań­ski u Sło­wian; żerca


SJP.pl


żeszczynczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Że­szczyn­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeszczynka ż.

:: fż. żeszczynczanka ż.

 przym. żeszczynecki

Wiktionary


żeszczynczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Że­szczyn­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeszczynka ż.

:: fm. żeszczynczanin m.

 przym. żeszczynecki

Wiktionary


żeszczynecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Że­szczyn­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żeszczynka ż., żeszczynczanin m., żeszczynczanka ż.

Wiktionary


żet

nazwa li­te­ry Ż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry ż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­żą­da­ną więc jest rze­czą, aby każdy[,] umie­ją­cy czy­tać i pisać, umiał wy­li­czyć całe abe­ca­dło po po­rząd­ku, od a aż do „żet“.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛt, AS: žet

Wiktionary


żeton

1. krą­żek uży­wa­ny za­miast pie­nię­dzy w ka­sy­nach lub grach au­to­ma­to­wych; szton;
2. me­ta­lo­wy zna­czek oko­licz­no­ścio­wy lub odz­na­ka klu­bo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krą­żek za­stę­pu­ją­cy pie­nią­dze m.in. w grach ha­zar­do­wych;

 (1.2) me­ta­lo­wa oz­na­ka coś upa­mięt­nia­ją­ca lub oz­na­cza­ją­ca przy­na­leż­ność do ja­kie­goś klubu, sto­wa­rzy­sze­nia itp.

Wiktionary

Żeton, szton – medal lub inny po­dob­ny do mo­ne­ty ka­wa­łek me­ta­lu lub pla­sti­ku, daw­niej uży­wa­ny jako wej­ściów­ka do klu­bów i to­wa­rzystw, a obec­nie głów­nie jako sub­sty­tut pie­nią­dza w sy­tu­a­cjach, w któ­rych po­słu­gi­wa­nie się nim jest nie­wy­god­ne. Naj­czę­ściej uży­wa­ny w ka­sy­nach, me­trze, au­to­ma­tach te­le­fo­nicz­nych itp.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒɛtɔ̃n, AS: žetõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. żetonik m.

 przym. żetonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szton

Wiktionary


żetoniara

śro­do­wi­sko­wo: ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca płat­ne po­ka­zy ero­tycz­ne na ser­wi­sach stre­a­min­go­wych


SJP.pl


żetonik

mały żeton


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: żeton

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeton mrz.

Wiktionary


żetonowy

→ żeton


SJP.pl

Patrz:

żeton

żewłakow

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­chał Że­wła­kow (ur. 1976) – pol­ski pił­karz i dzia­łacz pił­kar­ski, brat bliź­niak Mar­ci­na
  • Mar­cin Że­wła­kow (ur. 1976) – pol­ski pił­karz i ko­men­da­tor pił­kar­ski, brat bliź­niak Mi­cha­ła

Wikipedia


żezkazgan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ka­zach­sta­nie, ad­mi­ni­stra­cyj­ne cen­trum ob­wo­du uły­ta­u­skie­go;

Wiktionary

Żez­kaz­gan (ka­zach. – Жезқазған; ros. – Жезказган; do 1992 Dżez­kaz­gan, ros. Джезказган) – mia­sto le­żą­ce nad rzeką Ka­ra­keng­gyr, sto­li­ca ob­wo­du uły­ta­u­skie­go w środ­ko­wym Ka­zach­sta­nie.

Uzy­ska­ło prawa miej­skie 20 grud­nia 1954, gdy miało ok. 30 000 miesz­kań­ców. Było to po pow­sta­niu więź­niów w po­bli­skim gu­ła­gu – Ken­gi­rze. Na po­cząt­ku 2021 roku li­czy­ło liczy 87 254 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. żezkazgański

Wiktionary


żezł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. w pra­wo­sła­wiu: długa laska sta­no­wią­ca li­tur­gicz­ny atry­but bi­sku­pa, zaz­wy­czaj zwień­czo­na krzy­żem i fi­gu­ra­mi dwóch węży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na iko­nach [św. So­fro­niusz] jest uka­zy­wa­ny w sza­tach bi­sku­pich, z że­złem w lewej dłoni, z prawą unie­sio­ną w ge­ście bło­go­sła­wień­stwa.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pastorał, posoch, pateryca

Wiktionary


żełudkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żełwa

ska­mie­nia­ły żółw rzecz­ny z epoki liasu i trze­cio­rzę­du


SJP.pl


żeń-szeniowy

przy­miot­nik od: żeń-szeń; żeń­sze­nio­wy


SJP.pl


żeń-szeń

żeń­szeń, gin­seng, gin-seng;
1. ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ara­lio­wa­tych, któ­rej ko­rzeń uży­wa­ny jest w lecz­nict­wie i kos­me­ty­ce;
2. ko­rzeń żeń-sze­nia - ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. az­ja­tyc­ka by­li­na ziel­na upra­wia­na ze wzglę­du na ko­rze­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ne w me­dy­cy­nie, kos­me­ty­ce oraz jako przy­pra­wa;

 (1.2) ko­rzeń żeń-sze­nia (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dzie­więt­na­stym wieku war­tość su­che­go ko­rze­nia żeń-sze­nia osiem­na­sto­krot­nie prze­kra­cza­ła war­tość złota.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃ɲ‿ʃɛ̃ɲ, AS: žẽń‿šẽń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żeńszeniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ginseng

Wiktionary


żeń.

skrót od: żeń­ski


SJP.pl


żeńczyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ko­bie­ta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃j̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na, AS: žẽĩ ̯ṇčỹna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żeński

Wiktionary


żeńka

zdrob­nie­nie od: Eu­ge­nia (imię żeń­skie); Żenia


SJP.pl


żeński

ko­bie­cy, dam­ski, dla ko­biet


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do ko­bie­ty, przez­na­czo­ny dla ko­bie­ty

 (1.2) biol. ma­ją­cy na­rzą­dy wyt­wa­rza­ją­ce jaja, ma­ją­cy ko­mór­ki ule­ga­ją­ce za­płod­nie­niu, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sa­mi­cy

 (1.3) elektr. o złą­czu po­sia­da­ją­cym ot­wo­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Se­le­na to rzad­kie imię żeń­skie w Pol­sce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃j̃sʲci, AS: žẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeniaczka ż., żeńczyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) damski, kobiecy; iron. babski; przest. niewieści; daw. białogłowski

 (1.2) samiczy, symbol. ♀

Wiktionary


żeńsko

ko­bie­cy, dam­ski, dla ko­biet


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żeń­sko – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Krzę­cin
  • Żeń­sko – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Wierz­cho­wo
  • Żeń­sko – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Choszcz­no

Wikipedia


żeńskość

→ żeń­ski


SJP.pl

Patrz:

żeński

żeńszeniowy

przy­miot­nik od: żeń-szeń; żeń-sze­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ty­po­wy dla żeń-sze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żeń-szeń m.

Wiktionary


żeńszeń

żeń-szeń, gin­seng, gin-seng;
1. ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ara­lio­wa­tych, któ­rej ko­rzeń uży­wa­ny jest w lecz­nict­wie i kos­me­ty­ce;
2. ko­rzeń żeń-sze­nia - ro­śli­ny


SJP.pl


żeś

po­tocz­nie:
1. spój­nik "że" po­łą­czo­ny z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Cie­szę się, żeś zro­zu­miał ZDS.");
2. par­ty­ku­ła "że" po­łą­czo­na z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "W końcu żeś zro­zu­miał ZDS!")


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) …wska­zu­ją­cy, że pod­mio­tem wpro­wa­dza­ne­go zda­nia po­drzęd­ne­go jest adre­sat wy­po­wie­dzi (2. os. lp.), przej­mu­ją­cy koń­ców­kę flek­syj­ną cza­sow­ni­ka w cza­sie przesz­łym

 (1.2) …bę­dą­cy formą ścią­gnię­tą wy­ra­że­nia „że je­steś”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cie­szę się bar­dzo, żeś przy­szedł, ale dziś nic nie mam.

 (1.1) Abyś kie­dyś nie ża­ło­wał, żeś nie pod­jął tego trudu – wy­sił­ku i proś­by.

 (1.1) Do­brze, żeś przysz­ła. Sama wi­dzisz, co on wy­pra­wia.

 (1.2) Nie wie­dzia­łem, Zby­siu, żeś taki ostry. Je­stem. Wobec sie­bie też.

 (1.2) To ty oko swym wi­do­kiem cie­szysz [...] W końcu widać, żeś pan. Kaf­tan sre­brem haf­to­wa­ny, czy­ściut­ki…

 (1.2) Oczy­wi­ste jest to, żeś szan­ta­ży­sta, ot co!

 (2.1) – Tu żeś, ko­le­go, po­wie­dział głu­pio. Niby taki roz­sąd­ny, a tu coś ta­kie­go…

 (2.1) – Skąd żeś się urwał, że py­tasz o takie rze­czy? – za­gad­nął bry­sio z ob­sta­wy.

 (2.1) – No, dobra! Jak już żeś się tak uparł. To mi dasz pięć­set!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛɕ, AS: žeś

Wiktionary


żeż

par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca; zwy­kle w wy­ra­że­niu: "o żeż ty!"; ożeż ty!, oż ty!


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) po­tocz­ne po­łą­cze­nie dwóch em­fa­tycz­nych par­ty­kuł -że i -ż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Strzep żeż z sier­ści żu­brze szron.

Wiktionary


żeżuncja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. coś że­nu­ją­co ża­łos­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­cież ta baba to naj­gor­sza rzecz w tym fil­mie, grała jak drew­nia­ny pal, że­żun­cja po pro­stu.

Wiktionary


żgadło

daw­niej: że­ga­dło (ka­u­ter)


SJP.pl


żgak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. drzaz­ga, kolec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gw-pl|Poz­nań. za­dzior­ny chło­pak

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żgnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) żgaj, żgajek

Wiktionary


żganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żgać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żgać ndk.

Wiktionary


żgać

ude­rzać, go­dzić w kogoś czymś ostrym, kłu­ją­cym; dźgać; źgać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. żgnąć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|żgnąć.

 (1.2) stpol. do­ku­czać

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. kłuć, dźgać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żgaj twar­do, a za­wsze pod włos i pro­sto w be­bech, potem za­kręć: jak chrup­nie, go­to­wy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɡat͡ɕ, AS: žgać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żganie n.

Wiktionary


żgnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żgnąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żgnąć

Wiktionary


żgnąć

ude­rzyć kogoś czymś ostrym, kłu­ją­cym, ukłuć; dźgnąć; źgnąć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. rzad. do­nieść, za­de­nun­cjo­wać

 (1.2) ukłuć, dźgnąć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žgnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żgnięcie n., żgak, żgok

Wiktionary


żgok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. drzaz­ga, kolec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gw-pl|Poz­nań. za­dzior­ny chło­pak

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żgnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) żgaj, żgajek

Wiktionary


żiglawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­krzy­wa

Wiktionary


żigolactwo

po­gard­li­wie: czer­pa­nie ko­rzy­ści ma­te­rial­nych ze sto­sun­ków sek­su­al­nych z za­moż­ny­mi, star­szy­mi od sie­bie ko­bie­ta­mi


SJP.pl


żigolaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od żi­go­lak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żigolak m.

Wiktionary


żigolak

1. po­gard­li­wie: płat­ny tan­cerz w noc­nym lo­ka­lu; gi­go­lo; for­dan­ser; żi­go­lo;
2. młody męż­czyz­na czer­pią­cy ko­rzy­ści ma­te­rial­ne ze sto­sun­ków sek­su­al­nych z za­moż­ny­mi, star­szy­mi od sie­bie ko­bie­ta­mi; żi­go­lo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. pejor. młody męż­czyz­na do płat­ne­go to­wa­rzy­stwa lub usług ero­tycz­nych dla star­szych, bo­ga­tych pań

Wiktionary

Żi­go­lak – męska pro­sty­tut­ka bądź męż­czyz­na do to­wa­rzy­stwa, który jest opła­ca­ny (wspie­ra­ny fi­nan­so­wo w za­kre­sie od­bie­ga­ją­cym od przy­ję­tych norm spo­łecz­nych) przez ko­bie­tę, prze­de wszyst­kim star­szą, w za­mian za kon­ty­nu­o­wa­nie zna­jo­mo­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒʲiˈɡɔlak, AS: žʹigolak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. żigolaczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. żigolo, męska prostytutka; posp. męska dziwka; wulg. męska kurwa

Wiktionary


żigolakowski

→ żi­go­lak


SJP.pl

Patrz:

żigolak

żigolo

gi­go­lo;
1. płat­ny part­ner do tańca w lo­ka­lach roz­ryw­ko­wych; for­dan­ser;
2. młody męż­czyz­na czer­pią­cy ko­rzy­ści ma­te­rial­ne ze sto­sun­ków z ko­bie­ta­mi, z re­gu­ły star­szy­mi od sie­bie; żi­go­lak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. młody męż­czyz­na za­ra­bia­ją­cy na sto­sun­kach z dużo od sie­bie star­szy­mi ko­bie­ta­mi

 (1.2) płat­ny męż­czyz­na do to­wa­rzy­stwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒʲiɡɔlɔ, AS: žʹigolo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gigolo, żigolak

 (1.2) fordanser

Wiktionary


żigowka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­krzy­wa że­gaw­ka

Wiktionary


żiguli

ro­syj­ska marka sa­mo­cho­dów


SJP.pl


żih

Ży­dow­ski In­sty­tut Hi­sto­rycz­ny


SJP.pl


żilej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. ga­la­ret­ka owo­co­wa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żilyj

Wiktionary


żilyj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. ga­la­ret­ka owo­co­wa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żilej

Wiktionary


żić

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pot. po­ślad­ki

Wiktionary


żleb

wgłę­bie­nie w stoku góry, pow­sta­łe w wy­ni­ku od­pa­da­nia ma­łych okru­chów skal­nych; źleb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wcię­cie w gór­skim stoku ze stro­my­mi ścia­na­mi;

Wiktionary

Żleb (źleb, ku­lu­ar) – wklę­sła forma ryn­no­wa uksz­tał­to­wa­nia te­re­nu gór­skie­go. Jest to sze­ro­kie i ko­ry­to­wa­te wcię­cie o róż­nej głę­bo­ko­ści w stoku czy ścia­nie. Pow­sta­je wsku­tek wie­trze­nia me­cha­nicz­ne­go oraz ero­zyj­ne­go dzia­ła­nia gruzu skal­ne­go, wód opa­do­wych, roz­to­po­wych i lawin. Żleby mają nie­wy­rów­na­ne dno o pro­fi­lu zbli­żo­nym do li­te­ry V.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mu­sie­li­śmy ucie­kać ze żlebu, któ­rym teraz pły­nę­ła wart­ko woda ze sto­pio­ne­go śnie­gu, zmie­sza­na z po­pio­łem i zie­mią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒlɛp, AS: žlep

Wiktionary


żlebowy

→ żleb


SJP.pl

Patrz:

żleb

żmichowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żmigrodzianin

miesz­ka­niec Żmi­gro­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żmi­gro­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmigród m.

:: fż. żmigrodzianka ż.

 przym. żmigrodzki

Wiktionary


żmigrodzianka

miesz­kan­ka Żmi­gro­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żmi­gro­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmigród m.

:: fm. żmigrodzianin m.

 przym. żmigrodzki

Wiktionary


żmigrodzki

→ Żmi­gród (mia­sto w Pol­sce)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żmi­gro­du

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Żmi­grodz­ki (1902-1984) – pol­ski hi­sto­ryk emi­gra­cyj­ny i dzia­łacz so­cja­li­stycz­ny
  • Kon­stan­ty Żmi­grodz­ki (1875-1936) – pol­ski rzeź­biarz, me­da­lier, nu­miz­ma­tyk, mu­ze­al­nik
  • Ma­te­usz Żmi­grodz­ki – naz­wi­sko ty­tu­ło­we­go bo­ha­te­ra z se­ria­lu Oj­ciec Ma­te­usz
  • Piotr Żmi­grodz­ki (ur. 1966) – pol­ski po­lo­ni­sta, lek­sy­ko­log i lek­sy­ko­graf
  • Zbi­gniew Żmi­grodz­ki (1931-2024) - pol­ski bi­blio­log, bi­blio­te­koz­naw­ca, pro­fe­sor nauk hu­ma­ni­stycz­nych
  • Żmi­grodz­ka
  • Żmi­gród (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Żmigród m., żmigrodzianin m., żmigrodzianka ż.

Wiktionary


żmigród

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim;

Wiktionary

Żmi­gród ( Tra­chen­berg, dawna pol­ska nazwa: "Stra­bu­rek" lub "Stram­bu­rek") – mia­sto w woj. dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Żmi­gród, leży nad rze­ka­mi Ba­ry­czą i Są­siecz­ni­cą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W lipcu 1813 roku w Żmi­gro­dzie prze­by­wa­li m.in. car Alek­san­der, król pru­ski Fry­de­ryk Wil­helm III, Wiel­ki Ksią­żę Kon­stan­ty i feld­mar­sza­łek Ku­tu­zow.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒmʲiɡrut, AS: žmʹigrut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żmigrodzianin mos., żmigrodzianka ż., Żmigródek mrz.

 przym. żmigrodzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Straburek, Stramburek

Wiktionary


żmii

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do żmii

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny ze żmiją, do­ty­czą­cy żmii

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla żmii, ma­ją­cy cechy żmii

forma rze­czow­ni­ka.

 (4.1) D., C. i Ms. lp. od: żmija

Wiktionary

Przykłady

 (3.1) Przy­lazł z tym swoim żmiim wy­ra­zem twa­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żmija ż., żmijka ż., żmijowate lm nm.

 przym. żmijowaty

 przysł. żmijowato

Wiktionary


żmij

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przest. zool. żmija

 (1.2) przest. przen. żmija, osoba pod­stęp­na

 (1.3) mit­słow. zob. Żmij.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: żmija

Wiktionary

Żmij – skrzyd­la­ta ga­dzia po­stać z wie­rzeń daw­nych Sło­wian, zwią­za­ne­go ze sferą chto­nicz­ną i wo­da­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A spod onego mo­gil­ne­go chru­stu, spod ostat­niej warsz­ty, kiedy to już do­brze przy­grza­ło, wy­pełz­nął żmij – roz­cią­gnął się, skur­czył, znów się roz­cią­gnął, pod­niósł łba i do boru po­szedł…

 (1.2) Mam na­dzie­ję, że owego żmiję Tuhaj-be­jo­wi­cza Bóg wyda w twoje ręce albo No­wo­wiej­skie­go, nad któ­re­go krzyw­dą szcze­rze bo­le­ję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒmʲij, AS: žmʹii ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmij m., żmija ż., żmijowisko n., żmijówka ż., żmijka ż., żmijowiec m., żmijowate nmos.

 przym. żmijowy, żmijowaty

 przysł. żmijowato

Wiktionary


żmija

1. wąż z ro­dzi­ny żmi­jo­wa­tych, ma­ją­cy w szczę­ce zęby ja­do­we
2. czło­wiek pod­stęp­ny, per­fid­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. gad z po­dro­dzi­ny węży;

 (1.2) przen. osoba zła i pod­stęp­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: żmij

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żmije – po­dro­dzi­na w obrę­bie ro­dzi­ny żmi­jo­wa­tych
  • Żmija – po­wieść po­e­tyc­ka Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go
  • Żmija – po­wieść An­drze­ja Sap­kow­skie­go
  • Zgru­po­wa­nie Żmija – od­dział wal­czą­cy w pow­sta­niu war­szaw­skim
  • Żmija – lekki po­jazd ude­rze­nio­wy
  • Żmij­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] Te­o­fil, do­bro­dziej i opie­kun całej ro­dzi­ny, zmarł nagle w lesie uką­szo­ny przez żmiję.

 (1.2) Ale z niego żmija!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒmʲija, AS: žmʹii ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żmij m., żmijowiec m., żmijówka ż.

:: zdrobn. żmijka ż.

:: zgrub. żmiisko n.

 przym. żmijowy, żmijowaty, rzad. żmii

 przysł. żmijowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szuja

Wiktionary


żmije

ro­dzi­na ja­do­wi­tych, dość ma­łych, mocno zbu­do­wa­nych węży wy­stę­pu­ją­cych w Eu­ro­pie, Azji i Afry­ce; żmi­jo­wa­te


SJP.pl


żmijewianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żmi­je­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmijewo n.

:: fż. żmijewianka ż.

 przym. żmijewski

Wiktionary


żmijewianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żmi­je­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmijewo n.

:: fm. żmijewianin m.

 przym. żmijewski

Wiktionary


żmijewko

Żmi­jew­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie brod­nic­kim, w gmi­nie Zbicz­no, na wschód od je­zio­ra Wy­so­kie Brod­no.

Wikipedia


żmijewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żmi­je­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Zbicz­no
  • Żmi­je­wo – znie­sio­na nazwa osady w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie gdań­skim, w gmi­nie Kol­bu­dy
  • Żmi­je­wo Ko­ściel­ne
  • Żmi­je­wo-Gaje
  • Żmi­je­wo-Kuce
  • Żmi­je­wo-Ponki
  • Żmi­je­wo-Tro­ja­ny
  • Żmi­je­wo-Za­gro­by

Wikipedia


żmijewski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żmi­je­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmijewo n., żmijewianin m., żmijewianka ż.

Wiktionary


żmijka

1. ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ostro­szo­wa­tych;
2. lina mo­cu­ją­ca brzeg żagla do masz­tu;
3. ro­dzaj ma­ne­wru lot­ni­cze­go;
4. pro­sta ma­szy­na rol­ni­cza do czy­szcze­nia na­sion;
5. po­tocz­nie: prze­no­śnik śru­bo­wy;
6. po­tocz­nie: spi­ra­la do udraż­nia­nia rur ka­na­li­za­cyj­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żmij­ka – po­tocz­na nazwa prze­no­śni­ka śru­bo­we­go
  • żmij­ka – jeden z ma­ne­wrów lot­ni­czych
  • żmij­ka – lina mo­cu­ją­ca lik żagla do drzew­ca.
  • żmij­ka (Echiicht­hys vi­pe­ra) – ga­tu­nek ryby
  • żmij­ka – po­tocz­na nazwa spi­ra­li do udraż­nia­nia rur ka­na­li­za­cyj­nych
  • Żmija

Wikipedia


żmijowate

ro­dzi­na ja­do­wi­tych, dość ma­łych, mocno zbu­do­wa­nych węży wy­stę­pu­ją­cych w Eu­ro­pie, Azji i Afry­ce; żmije


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. herp. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Vi­pe­ri­dae|Oppel|ref=tak., ro­dzi­na węży w obrę­bie na­dro­dzi­ny Ela­po­i­dea;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. n. lp. oraz M., B. i W. nmos. lm. od: żmi­jo­wa­ty

Wiktionary

Żmi­jo­wa­te (Vi­pe­ri­dae) – ro­dzi­na węży z kladu Co­lu­bri­for­mes obej­mu­ją­ca 37 ro­dza­jów i ponad 400 ga­tun­ków. Niek­tó­re ga­tun­ki wy­stę­pu­ją nawet na te­re­nach po­zor­nie nie­przy­jaz­nych dla węży i w re­jo­nach o du­żych wa­ha­niach tem­pe­ra­tur.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem żmi­jo­wa­tych w Pol­sce jest żmija zyg­za­ko­wa­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żmijówka ż., żmij mzw., żmija ż., żmijość ż.

 przym. żmii, żmijowaty

 przysł. żmijowato

Wiktionary


żmijowato

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) kręto, wę­żo­wa­to

 (1.2) przen. pod­stęp­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pod­szedł do nas żmi­jo­wa­to uśmiech­nię­ty urzęd­nik celny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żmij mrz., żmija ż., żmijka ż., żmijość ż., żmijowate lm nm., żmijówka ż.

 przym. żmii, żmijowaty, żmijowy

Wiktionary


żmijowaty

1. o czło­wie­ku: pod­stęp­ny, zło­śli­wy;
2. na­le­żą­cy do ro­dzi­ny żmi­jo­wa­tych;
3. po­dob­ny do żmii


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) rzad. o kształ­cie żmii, przy­po­mi­na­ją­cy żmiję

 (1.2) pejor. o czło­wie­ku, uśmie­chu pod­stęp­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wokół głowy zwi­sa­ły jej żmi­jo­wa­te strą­ki pos­kle­ja­nych wło­sów.

 (1.2) Znowu przy­la­zło to żmi­jo­wa­te bab­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żmij mrz., żmija ż., żmijka ż., żmijość ż., żmijowate lm nm., żmijówka ż.

 przym. żmii, żmijowy

 przysł. żmijowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kręty, wężowaty

Wiktionary


żmijowiec

mio­do­daj­na ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny szorst­ko­list­nych (ogó­recz­ni­ko­wa­tych), o li­ściach lan­ce­to­wa­tych, szorst­ko owło­sio­nych i kwia­to­sta­nie typu skręt­ki, ros­ną­ca głów­nie na ob­sza­rze śró­dziem­no­mor­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Echium|L|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ogó­recz­ni­ko­wa­tych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żmi­jo­wiec (Echium) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ogó­recz­ni­ko­wa­tych
  • żmi­jo­wiec (Cha­u­lio­dus) – ro­dzaj ryb z ro­dzi­ny wę­żo­ro­wa­tych
  • Żmi­jo­wiec – szczyt w Ma­sy­wie Śnież­ni­ka (Su­de­ty Wschod­nie)
  • Żmi­jo­wiec – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Mię­dzy­chód

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żmijówka ż., żmij mzw., żmija ż.

Wiktionary


żmijownik

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; tu­lej­nik


SJP.pl

Żmi­jow­nik, mię­śli­wo­nia ("Dra­con­tium" L.) – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy 30 ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych w tro­pi­kal­nej Ame­ry­ce, od Mek­sy­ku do Pa­rag­wa­ju. Ro­śli­ny z tego ro­dza­ju osią­ga­ją wy­so­kość 6 me­trów i wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją drzew­ko o pa­ra­so­lo­wa­tej ko­ro­nie.

Wikipedia


żmijowy

przy­miot­nik od: żmija


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla żmii; do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do żmii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Do­pad­nę cię, za­bi­ję, zni­szczę, wy­gu­bię wraz z całym twym żmi­jo­wym rodem!

 (1.1) Ugryzł szyb­ko, głę­bo­ko, żmi­jo­wym ru­chem za­rzu­ca­jąc głową w przód i w dół, po łuku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒmʲiˈjɔvɨ, AS: žmʹii ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żmijowaty

 rzecz. żmijówka ż., żmij mzw., żmija ż., żmijka ż.

 przysł. żmijowato

Wiktionary


żmijówka

1. na­lew­ka al­ko­ho­lo­wa pow­sta­ła przez ma­ce­ro­wa­nie węża w moc­nym al­ko­ho­lu, po­pu­lar­na m.in. w Wiet­na­mie;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. eg­zo­tycz­ny al­ko­hol z wężem (żmiją) za­to­pio­nym w bu­tel­ce;

Wiktionary

Żmi­jów­ka (wiet. "rượu rắn"; chiń. 蛇酒; pi­ny­in "shéjiǔ") – na­lew­ka al­ko­ho­lo­wa, pow­sta­ła przez ma­ce­ro­wa­nie węża w moc­nym al­ko­ho­lu. Po­pu­lar­na zwła­szcza w Wiet­na­mie i in­nych kra­jach Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej oraz w po­łud­nio­wej czę­ści Chin.

Spo­ży­wa­nie węży w Wiet­na­mie ma dłu­go­wie­ko­wą tra­dy­cję.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z wy­ciecz­ki do Hanoi przy­wio­złem sobie żmi­jów­kę na pa­miąt­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒmʲiˈjufka, AS: žmʹii ̯ufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żmija ż., żmijka ż., Żmij m., żmij m., żmijowisko n., żmijowiec m., żmijowate nmos.

 przym. żmijowy, żmijowaty

 przysł. żmijowato

Wiktionary


żmijątko

młode żmii


SJP.pl


żmin

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny Gel­se­mia­ce­ae; Gel­se­mium;
2. żmin jar­nik - wi­cio­krzew z rzędu go­rycz­kow­ców; ja­śmin żółty


SJP.pl


żminda

1. daw­niej: zrzę­da, ko­bie­ta gder­li­wa;
2. żmin­da biała - ga­tu­nek ko­mo­sy, rocz­na ro­śli­na czer­wo­na­wa o wy­so­ko­ści 20-60 cm, upor­czy­wy chwast ogro­do­wy; ko­mo­sa wie­lo­na­sien­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. skne­ra, czło­wiek chci­wy i oszczęd­ny aż do prze­sa­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skne­rę zwano w sta­ro­pol­szczyź­nie żmin­dą, żmin­da­kiem lub nawet… gów­no­ja­dem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒmʲĩnda, AS: žmʹĩnda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żmindak m., żmindactwo n.

 czas. żmindzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sknera, sknerus, skąpiec, kutwa, skąpiradło, dusigrosz, mrzygłód, liczykrupa, wędzigrosz, gównojad, centuś, chytrus, chciwiec, harpagon, żyła; reg. śl. dziurdziuch; przest. żyd

Wiktionary


żmindaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od żmin­dak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żmindak m.

Wiktionary


żmindak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. ską­piec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skne­rę zwano w sta­ro­pol­szczyź­nie żmin­dą, żmin­da­kiem lub nawet… gów­no­ja­dem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒmʲĩndak, AS: žmʹĩndak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żminda m.

:: zdrobn. żmindaczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żminda

Wiktionary


żmiącki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żmią­cej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmiąca ż., żmiączanin m., żmiączanka ż.

Wiktionary


żmiączanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żmią­cej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmiąca ż.

:: fż. żmiączanka ż.

 przym. żmiącki

Wiktionary


żmiączanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żmią­cej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmiąca ż.

:: fm. żmiączanin m.

 przym. żmiącki

Wiktionary


żmuda

daw­niej: stra­ta czasu, znój, mozół, trud


SJP.pl

Zo­bacz też: Żmuda w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Żmuda – część mia­sta Lu­tu­tów w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Lu­tu­tów.

W la­tach 1975–1998 Żmuda ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


żmudnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób żmud­ny; długo, z wy­sił­kiem i cier­pli­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pi­sa­nie szło mu żmud­nie. Każde zda­nie wy­da­wa­ło się zbyt niez­grab­ne, chro­po­wa­te, po­spo­li­te. Kre­ślił, prze­sta­wiał słowa, zmie­niał je, szli­fo­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żmudny

 przysł. żmudno

 rzecz. żmud mrz., żmudność ż., żmudzenie n., żmuda ż.

 czas. żmudzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mozolnie; war. żmudno

Wiktionary


żmudniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: żmud­nie, żmud­no


SJP.pl


żmudniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żmud­ny


SJP.pl


żmudność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest żmud­ne; cecha tych, któ­rzy są żmud­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żmudny

 przysł. żmudnie

Wiktionary


żmudny

wy­ma­ga­ją­cy wiele mo­no­ton­nej pracy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­ma­ga dużo czasu, pracy i cier­pli­wo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­so­wa­nie ko­szul to bar­dzo żmud­na ro­bo­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒmudnɨ, AS: žmudny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żmud m., żmudność ż., żmudzenie n., żmuda ż.

 czas. żmudzić

 przysł. żmudnie, żmudno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. przest. zmudny

Wiktionary


żmudzianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec wsi Żmudź

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmudź ż.

:: fż. żmudzianka ż.

 przym. żmudzki

Wiktionary


żmudzianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka wsi Żmudź

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmudź ż.

:: fm. żmudzianin m.

 przym. żmudzki

Wiktionary


żmudzin

miesz­ka­niec Żmu­dzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. miesz­ka­niec Żmu­dzi lub po­to­mek lud­no­ści po­cho­dzą­cej ze Żmu­dzi, kra­i­ny hi­sto­rycz­nej na ob­sza­rze Dol­nej Litwy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To pewna, że Żmu­dzi­ni i Ło­ty­sze stare a wy­próch­nia­łe dęby uwa­ża­li do na­szych cza­sów jako miesz­ka­nia du­chów, któ­rym je­szcze nie­daw­no zno­szo­no tam ofia­ry.

 (1.1) Naj­pierw za­czę­li sar­kać chło­pi. A kiedy Żmu­dzin sarka, to albo mu się coś po­pra­wić musi, albo on sam zgi­nie.

 (1.1) Jeśli się uda szyk ro­zer­wać, to czę­ściej Żmu­dzin Niem­ca, niż Nie­miec Żmu­dzi­na po­ło­ży.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmudź ż., Żmujdź ż., mzw. żmudzin

:: fż. Żmudzinka ż.

 przym. żmudzki, daw. żmujdzki

Wiktionary


żmudzinka

miesz­kan­ka Żmu­dzi


SJP.pl


żmudzić

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. trwo­nić czas, mar­no­wać czas

 (1.2) przest. ma­ru­dzić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To ce­sarz Ru­dolf, co żmu­dził bez­czyn­ny, / Mogąc Ita­lię ra­to­wać w złym kre­sie; / Dziś chorą le­czyć próż­no chce kto inny.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żmudny

 przysł. żmudnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) marudzić

Wiktionary


żmudziński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Żmu­dziń­ski (1956-), bry­dży­sta
  • Jan Fran­ci­szek Żmu­dziń­ski (1946-), le­karz i pro­fe­sor we­te­ry­na­rii
  • Ka­zi­mierz Żmu­dziń­ski (-1939), major ar­ty­le­rii Woj­ska Pol­skie­go
  • Ta­de­usz Żmu­dziń­ski (1924-1992), pia­ni­sta, pe­da­gog
  • To­masz Żmu­dziń­ski (1969-), ho­ke­i­sta
  • Woj­ciech Żmu­dziń­ski (1961-), je­zu­i­ta, te­o­log
  • Wolf­gang Żmu­dziń­ski (1934-2023) – pol­ski no­ta­riusz
  • Zenon Żmu­dziń­ski (1937-), na­u­czy­ciel, po­li­tyk, poseł na Sejm PRL

Wikipedia


żmudzki

przy­miot­nik od: Żmudź


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy re­gio­nu Żmudź

 (1.2) do­ty­czą­cy wsi Żmudź

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. Żmudź ż., Żmudzin mos., Żmudzinka ż.

 (1.2) rzecz. Żmudź ż., żmudzianin mos., żmudzianka ż.

Wiktionary


żmudź

hi­sto­rycz­na nazwa dol­nej Litwy (za­chod­nia część kraju mię­dzy dol­nym Niem­nem, Nie­wia­żą i Win­da­wą)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. etn. jeden z pię­ciu re­gio­nów et­no­gra­ficz­nych współ­czes­nej Litwy ze sto­li­cą w Szaw­lach, a także hi­sto­rycz­na nazwa Dol­nej Litwy;

Wiktionary

Żmudź ( Sa­mo­gi­tia, żmudz. "Žemaitėjė", Žemaitija, od lit. "žemas", 'niski') – jeden z pię­ciu re­gio­nów et­no­gra­ficz­nych współ­czes­nej Litwy, a także hi­sto­rycz­na nazwa Dol­nej Litwy. Dawna jed­nost­ka po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go (sta­ro­stwo rów­no­waż­ne wo­je­wództ­wu) Rze­czy­po­spo­li­tej Oboj­ga Na­ro­dów, jako Księ­stwo Żmudz­kie na­le­żą­ce do Wiel­kie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go. Od 1918 r. część Re­pu­bli­ki Li­tew­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Potem (…), ura­sta­jąc coraz wię­cej w siły, zie­mię po­ni­żej ku Pru­som le­żą­cą, którą wła­ści­wem swego ję­zy­ka brzmie­niem naz­wa­li Żmu­dzią, co zna­czy zie­mię niż­szą, (…) splą­dro­wa­li.

 (1.1) Szu­pie­nie – tak zwano na Żmu­dzi kaszę jęcz­mien­ną lub groch utar­ty, okra­szo­ne sło­ni­ną, a zwła­szcza wie­przo­wym ogo­nem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żmudzin mos., Żmudzinka ż., żmudzkość ż., Żmuda, żmudzin mzw., żmudzianka ż., żmudzianin mos.

 przym. żmudzki, daw. żmujdzki

 przysł. żmudzko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Żmujdź

Wiktionary


żmurko

naz­wi­sko


SJP.pl


żmut

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. be­zład­na plą­ta­ni­na, kłąb np. wło­sów, nici, ta­sie­mek

Wiktionary


żniatynianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żnia­ty­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żniatyn m.

:: fż. żniatynianka ż.

 przym. żniatyński

Wiktionary


żniatynianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żnia­ty­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żniatyn m.

:: fm. żniatynianin m.

 przym. żniatyński

Wiktionary


żniatyński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żnia­ty­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żniatyn m., żniatynianin m., żniatynianka ż.

Wiktionary


żnin

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Żnin ( Znena, Schnin, 1941–1945 "Diet­furt") – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu żniń­skie­go oraz gminy miej­sko-wiej­skiej Żnin. Jest po­ło­żo­ne na Pa­łu­kach, re­gio­nie kul­tu­ro­wym Wiel­ko­pol­ski, mię­dzy Je­zio­rem Żniń­skim Dużym i Je­zio­rem Żniń­skim Małym. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2025 roku mia­sto miało 12 656 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒʲɲĩn, AS: žʹńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żninianin mos., żninianka ż.

 przym. żniński

Wiktionary


żninianin

miesz­ka­niec Żnina


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żnina

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żnin mrz.

:: fż. żninianka ż.

 przym. żniński

Wiktionary


żninianka

miesz­kan­ka Żnina


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żnina

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żnin mrz.

:: fm. żninianin mos.

 przym. żniński

Wiktionary


żniwa

ko­sze­nie, zbiór i inne czyn­no­ści wy­ko­ny­wa­ne pod­czas lata przy zbożu; sam okres trwa­nia tych prac


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) roln. ko­sze­nie i zbiór­ka zboża i niek­tó­rych in­nych ro­ślin upraw­nych;

 (1.2) pora roku, kiedy wy­ko­nu­je się te prace

Wiktionary

Żniwa – zbiór ro­ślin upraw­nych w okre­sie lata, głów­nie zbóż (m.in. żyta, psze­ni­cy, jęcz­mie­nia, owsa), także in­nych ro­ślin zbie­ra­nych na na­sio­na, po któ­rych po­zo­sta­je ścier­ni­sko (rze­pak, ro­śli­ny strącz­ko­we).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ale wnet prze­sta­li o tym de­li­be­ro­wać, gdyż żniwa były za pasem (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒʲɲiva, AS: žʹńiva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żniwiarka ż., żniwiarz m., żniwo n., żeniec m., żęcie n.

 przym. żniwny, żniwiarkowy, żniwiarski, żniwowy

 czas. żąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. kośba

Wiktionary


żniwiarka

1. ko­bie­ta pra­cu­ją­ca przy żni­wach;
2. ma­szy­na rol­ni­cza do sprzę­tu zbóż, która ścina i zgar­nia na ścier­ni­sko pęki zboża wiel­ko­ści snopa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która pra­cu­je przy żni­wach

 (1.2) roln. cią­gnio­na ma­szy­na do żęcia zbóż;

 (1.3) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mes­sor|ref=tak., ro­dzaj mrów­ki z po­dro­dzi­ny Myr­mi­ci­nae

Wiktionary

Żni­wiar­ka – konna ma­szy­na rol­ni­cza do ko­sze­nia zboża i rze­pa­ku, ko­szą­ca i od­kła­da­ją­ca ko­szo­ne ro­śli­ny w por­cje go­to­we do wią­za­nia w snopy oraz ukła­da­ją­ca je, tak by umoż­li­wić na­stęp­ny prze­jazd ma­szy­ny bez prze­ja­zdu ma­szy­ny po sko­szo­nych ro­śli­nach.

Żni­wiar­ka zwana też "apli­gier­ką" lub "zrzut­ką" to "ko­siar­ka" ro­zbu­do­wa­na o me­cha­nizm od­su­wa­nia sko­szo­ne­go ma­te­ria­łu, w wer­sjach póź­niej­szych ukła­da­ją­ca uro­bek w po­sta­ci zbie­rek go­to­wych do wy­ko­na­nia sno­pów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒʲɲiˈvʲjarka, AS: žʹńivʹi ̯arka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żniwo n., żniwa

:: zdrobn. żniwiareczka ż.

:: fm. żniwiarz m.

 przym. żniwny, żniwiarski, żniwiarkowy, żniwowy

Wiktionary


żniwiarkomłocarnia

ma­szy­na rol­ni­cza do młó­ce­nia, ści­na­nia i zgar­nia­nia zia­ren zbóż; żni­wiar­ko-młoc­kar­nia


SJP.pl


żniwiarkowy

przy­miot­nik od: żni­wiar­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze żni­wiar­ką, do­ty­czą­cy żni­wiar­ki (ma­szy­ny)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żniwiarz mrz., żniwiarka ż., żniwo n., żniwa nmos.

 czas. żniwować ndk.

 przym. żniwiarski, żniwowy, żniwny

Wiktionary


żniwiarnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. roln. techn. żni­wiar­ka

Wiktionary


żniwiarski

→ żni­wiarz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze żni­wia­rzem, do­ty­czą­cy żni­wia­rza

Wiktionary

Patrz:

żniwiarz

Powiązane:

 rzecz. żniwiarz mrz., żniwiarka ż., żniwo n., żniwa nmos.

 czas. żniwować ndk.

 przym. żniwny, żniwowy, żniwiarkowy

Wiktionary


żniwiarz

męż­czyz­na pra­cu­ją­cy przy żni­wach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pra­cu­ją­ca przy żni­wach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żni­wiarz – ame­ry­kań­ski se­rial
  • Żni­wiarz – po­wieść Gai Grze­go­rzew­skiej
  • Żni­wiarz – seria ksią­żek Pa­u­li­ny Hen­del
  • Żni­wiarz – od­dział bo­jo­wy Armii Kra­jo­wej
  • żniwa
  • Re­a­per

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żni­wia­rze żęli dzi­siaj żyto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒʲɲivʲjaʃ, AS: žʹńivʹi ̯aš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żniwo n., żniwa nmos.

:: fż. żniwiarka ż.

 przym. żniwny, żniwiarkowy, żniwiarski, żniwowy

Wiktionary


żniwka

1. śliw­ka o ma­łych, żół­tych, lekko wy­dłu­żo­nych owo­cach;
2. zdrob­nie­nie od: żniwa


SJP.pl


żniwny

okres żniw­ny - okres, w któ­rym wy­ko­nu­je się ko­sze­nie i zbie­ra­nie doj­rza­łe­go zboża


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze żni­wem, do­ty­czą­cy żniwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sezon żniw­ny w pełni!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żęcie n., dożynki nmos., żniwiarz mrz., żniwiarka ż., żniwo n., żniwa nmos.

 czas. żąć, żniwować ndk.

 przym. żniwiarski, żniwowy, żniwiarkowy

Wiktionary


żniwo

1. prze­sta­rza­łe:
a) doj­rza­łe zboże, go­to­we do zżę­cia
b) zżęte i ze­bra­ne zboże, także inne ze­bra­ne płody na­tu­ry, np. owoce; plon, zbiór
2. prze­no­śne: wynik dzia­ła­nia, np. krwa­we, śmier­tel­ne żniwo: ofia­ry ja­kiejś siły ni­szczą­cej, np. epi­de­mii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. doj­rza­łe zboże, go­to­we do zżę­cia

 (1.2) przest. zboże zżęte i ze­bra­ne z pola

 (1.4) slang. atrak­cyj­na ko­bie­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja je­stem Dawid, jam jest pa­sterz – / Bła­gal­ną wiodę pieśń, / byś się zmi­ło­wać chciał nad Pia­stem, / byś żniwo zwo­lił zwieść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒʲɲivɔ, AS: žʹńivo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żniwiarz m., żniwiarka ż., żniwa nmos., dożynki nmos.

 przym. żniwny, żniwiarkowy, żniwiarski, żniwowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) plon, zbiór

Wiktionary


żniwować

kosić zboże, od­by­wać żniwa


SJP.pl


żniwowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny ze żni­wem, do­ty­czą­cy żniwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żniwiarz mrz., żniwiarka ż., żniwo n., żniwa nmos.

 czas. żniwować ndk.

 przym. żniwiarski, żniwny, żniwiarkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. żniwny

Wiktionary


żniński

→ Żnin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żnina

Wiktionary

Patrz:

Żnin

Powiązane:

 rzecz. Żnin mrz., żninianin mos., żninianka ż.

Wiktionary


żob

[czy­taj: żob] skrót od: Ży­dow­ska Or­ga­ni­za­cja Bo­jo­wa


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = hist. Ży­dow­ska Or­ga­ni­za­cja Bo­jo­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 30 kwiet­nia 1943 r. – Wła­dy­sław Gaik „Krza­czek” z GL oraz łącz­nik ŻOB To­biasz Szejn­gut „Tadek” drogą przez ka­na­ły miej­skie wy­pro­wa­dzi­li z getta aż do Ło­mia­nek grupę 40 bo­jow­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛt‿ɔ‿ˈbɛ, AS: žet‿o‿be

Wiktionary


żochowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żo­cho­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Stary Lu­bo­tyń
  • Żo­cho­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Sierpc
  • Żo­cho­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Po­tę­go­wo
  • Nowe Żo­cho­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Sta­roź­re­by
  • Żo­cho­wo Stare – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Sta­roź­re­by

Wikipedia


żochowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrian Żo­chow­ski – kasz­te­lan wiski w 1669
  • An­to­ni Żo­chow­ski (1904–1940) – dr far­ma­cji, pod­po­rucz­nik służ­by zdro­wia re­zer­wy Woj­ska Pol­skie­go za­mor­do­wa­ny w Char­ko­wie
  • Bog­dan Żo­chow­ski (1936–2006) – ar­ty­sta gra­fik.
  • Bro­ni­sław Żo­chow­ski-Bro­dzic (1836–1911) – ar­chi­tekt zwią­za­ny z War­sza­wą.
  • Cy­prian Żo­chow­ski (1635–1693) – me­tro­po­li­ta ki­jow­ski, ha­lic­ki i całej Rusi, ar­cy­bi­skup po­łoc­ki.
  • Da­nu­ta Jośko-Żo­chow­ska (1931–2021) – siat­kar­ka
  • Ed­mund Żo­chow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Eu­ge­niusz Żo­chow­ski – pod­po­rucz­nik Woj­ska Pol­skie­go, żoł­nierz II Kor­pu­su Pol­skie­go w Rosji, 10 maja 1922 po­śmiert­nie odz­na­czo­ny Srebr­nym Krzy­żem Or­de­ru Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri
  • Fe­liks Żo­chow­ski (1802–1868) – pol­ski ję­zy­koz­naw­ca, en­cy­klo­pe­dy­sta oraz na­u­czy­ciel.
  • Igna­cy Żo­chow­ski – żoł­nierz w woj­nie krym­skiej, pow­sta­niec stycz­nio­wy, uczest­nik pow­sta­nia za­baj­kal­skie­go
  • Jan Żo­chow­ski (1920–2011) – ar­chi­tekt
  • Jo­an­na Zo­chow­ska (ur. 1959) – pol­ska i fran­cu­ska bry­dżyst­ka

Wikipedia


żoczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. uczeń

 (1.2) daw. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mi­ni­strant

 (1.3) daw. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mały chło­piec

Wiktionary


żodyn

za­i­mek

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. nikt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żodyn nie wiy, czemu tyn ga­ba­ry­jok musi wi­sieć na dupie.

Wiktionary


żol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. żal

Wiktionary


żoliborski

→ Żo­li­borz, → Żo­li­bórz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Żo­li­bo­rza, zwią­za­ny z Żo­li­bo­rzem

Wiktionary

Patrz:

Żoliborz, → Żolibórz

Przykłady

 (1.1) Film był wyś­wiet­la­ny w jed­nym z żo­li­bor­skich kin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żolibórz mrz., żoliborzanin m., żoliborzanka ż., Żoliborz mrz.

Wiktionary


żoliborz

dziel­ni­ca ad­mi­ni­stra­cyj­na War­sza­wy; Żo­li­bórz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. dziel­ni­ca War­sza­wy;

Wiktionary

Żo­li­borz – dziel­ni­ca War­sza­wy po­ło­żo­na w le­wo­brzeż­nej czę­ści mia­sta. Jest jedną z 18 jed­no­stek po­moc­ni­czych m.st. War­sza­wy.

Jest najm­niej­szą pod wzglę­dem po­wierzch­ni war­szaw­ską dziel­ni­cą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten star­szy pan miesz­ka na Żo­li­bo­rzu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żoliborzanin m., żoliborzanka ż., Żolibórz mrz.

 przym. żoliborski

Wiktionary


żoliborzanin

miesz­ka­niec Żo­li­bo­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żo­li­bo­rza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu żo­li­bo­rzan już od­wie­dzi­ło nową bi­blio­te­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żoliborski

 rzecz. Żoliborz mrz.

:: fż. żoliborzanka ż.

Wiktionary


żoliborzanka

miesz­kan­ka Żo­li­bo­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żo­li­bo­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żoliborz mrz.

:: fm. żoliborzanin mos.

 przym. żoliborski

Wiktionary


żolibórz

dziel­ni­ca ad­mi­ni­stra­cyj­na War­sza­wy; Żo­li­borz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gwara. geogr. zob. Żo­li­borz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żoliborzanin m., żoliborzanka ż., Żoliborz m.

 przym. żoliborski

Wiktionary


żomp

dolna część szybu gór­ni­cze­go, po­ło­żo­na po­ni­żej ostat­nie­go po­zio­mu, miej­sce, gdzie zbie­ra się woda spły­wa­ją­ca z szybu; rząp, rzą­pie, rzą­pik, żąp


SJP.pl


żona

okre­śle­nie uży­wa­ne w sto­sun­ku do ko­bie­ty po­zo­sta­ją­cej w związ­ku mał­żeń­skim; mał­żon­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta bę­dą­ca w związ­ku mał­żeń­skim z inną osobą

 (1.2) daw. ko­bie­ta, nie­wia­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] tak daw­niej jak i dzi­siaj u ludu, który tej nazwy w wielu stro­nach używa, świe­kier, świo­kier, świe­kra, świo­kra, świe­kru­cha oz­na­cza tylko ro­dzi­ców męża, a teść i te­ścia – ro­dzi­ców żony.

 (1.1) Czy twoja żona jest bru­net­ką?

 (1.1) Chcia­ła­bym wresz­cie poz­nać żonę Ka­ro­la.

 (1.1) Cier­pli­wość, cnotę, przy­ja­cie­la i żonę spraw­dzić można tylko w nie­do­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃na, AS: žõna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ożenek m., żonkoś m., żenienie n., ożenienie n.

:: zdrobn. żonka ż., żoneczka ż., żonusia ż.

:: zgrub. żonisko n.

 czas. żenić ndk., ożenić dk.

 przym. żonaty, żoniny, żonin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) małżonka; żart. połowica

Wiktionary


żonatość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tych, któ­rzy są żo­na­ci

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żonaty

 rzecz. żonaty mos.

Wiktionary


żonaty

ma­ją­cy żonę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwy­kle o męż­czyź­nie: ma­ją­cy żonę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) męż­czyz­na, który ma żonę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­ciaż nie jest żo­na­ty, ma już dwoje dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃ˈnatɨ, AS: žõnaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonka ż., żonisko n., żoncia ż., żonatość ż., żona, żoneczka, żonusia

 przym. żonin, żoniny

 czas. żenić

Wiktionary


żoncia

pie­szczot­li­wie o żonie; żo­nu­nia, żonka, żo­necz­ka, żo­nu­sia, żonuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. pieszcz. żona

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonaty mos., żona ż., żonusia ż., żonka ż., żoneczka ż., żonisko n., żonkoś m.

 czas. żenić się, żenić ndk., ożenić dk.

 przym. żonaty, żoniny, żonin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żonka, żoneczka, żonusia

Wiktionary


żoneczka

pie­szczot­li­wie o żonie; żo­nu­nia, żonka, żonuś, żo­nu­sia, żon­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: żona, żonka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy za­py­ta­łem żo­necz­kę, co jej kupić na uro­dzi­ny, od­po­wie­dzia­ła: „Nic” – i teraz mam zag­wozd­kę.

 (1.1) Gdy żo­necz­ka mówi „zrób, jak chcesz”, to wcale nie oz­na­cza, że mogę zro­bić, jak chcę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃ˈnɛt͡ʃka, AS: žõnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonaty mos., żona ż., żonusia ż., żonusia ż., żoncia ż., żonkoś m., żonisko n., żonka ż.

 przym. żonaty, żonin, żoniny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żonka, żonusia, żoncia

Wiktionary


żongler

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ar­ty­sta cyr­ko­wy żon­glu­ją­cy róż­ny­mi przed­mio­ta­mi;

 (1.2) mu­zy­kant, śpie­wak i tan­cerz w śred­nio­wie­czu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żon­gler – ar­ty­sta cyr­ko­wy
  • Żon­gler – fik­cyj­ny mie­sięcz­nik z cyklu ksią­żek i fil­mów Harry Pot­ter
  • żon­gle­rzy – śred­nio­wiecz­ni ar­ty­ści wę­drow­ni (mu­zy­kan­ci, ak­to­rzy, re­cy­ta­to­rzy i poeci)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oprócz po­ły­ka­czy ognia na po­ka­zie wy­stą­pi­li też żon­gle­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ŋɡlɛr, AS: žõŋgler

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonglerstwo n., żonglowanie n., pożonglowanie n.

:: fż. żonglerka ż.

 czas. żonglować ndk., pożonglować dk.

 przym. żonglerski

Wiktionary


żonglerka

1. umie­jęt­ność żon­glo­wa­nia;
2. ko­bie­ta-żon­gler


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żon­glo­wa­nie przed­mio­ta­mi zwy­kle pod­czas po­pi­sów cyr­ko­wych

 (1.2) ko­bie­ta żon­gler

 (1.3) pejor. spraw­ne po­słu­gi­wa­nie się czymś (np. prze­pi­sa­mi, sło­wa­mi) w celu osią­gnię­cia celu

Wiktionary

Żon­gler­ka ("fr. jon­gle­ur") – ro­dzaj roz­ryw­ko­wej ak­tyw­no­ści fi­zycz­nej, po­le­ga­ją­cy na po­ru­sza­niu rek­wi­zy­ta­mi w nie­kon­wen­cjo­nal­ny spo­sób. Naj­bar­dziej roz­poz­na­wal­ną formą jest wie­lo­krot­ne, pow­ta­rzal­ne po­drzu­ca­nie przed­mio­tów w po­wie­trze i po­now­ne ich chwy­ta­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żonglerstwo n., żonglowanie n.

:: fm. żongler m.

 czas. żonglować ndk.

 przym. żonglerski

Wiktionary


żonglerski

przy­miot­nik

 (1.1) ty­po­wy dla żon­gle­ra, zwią­za­ny z żon­gle­rem lub żon­glo­wa­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żongler m., żonglerka ż., żonglerstwo n., żonglowanie n.

 czas. żonglować ndk.

Wiktionary


żonglować

1. po­drzu­cać i chwy­tać ko­lej­no kilka przed­mio­tów;
2. po­słu­gi­wać się z dużą zręcz­no­ścią ja­kimś przed­mio­tem


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) szyb­ko, na prze­mian i cy­klicz­nie po­drzu­cać kilka przed­mio­tów

 (1.2) zręcz­nie po­słu­gi­wać się ja­ki­miś przed­mio­ta­mi

 (1.3) pejor. zręcz­nie ope­ro­wać czymś (np. prze­pi­sa­mi, sło­wa­mi), żeby osią­gnąć włas­ne cele

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rze­czy­wi­ście! Mia­łaś rację, Ma­ciek po­tra­fi żon­glo­wać sied­mio­ma pił­ka­mi jed­no­cze­śnie.

 (1.3) …Ar­ty­sta pro­wa­dzi dow­cip­ną kon­fe­ran­sjer­kę, żon­glu­jąc fak­ta­mi z życia słyn­nych kom­po­zy­to­rów i do­wo­dząc czę­sto kar­ko­łom­nych hi­po­tez.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żongler m., żonglerka ż., żonglerstwo n., żonglowanie n.

 przym. żonglerski

Wiktionary


żonianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żonia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żoń m.

:: fż. żonianka ż.

 przym. żoński

Wiktionary


żonianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żonia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żoń m.

:: fm. żonianin m.

 przym. żoński

Wiktionary


żonin

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. na­le­żą­cy do żony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonaty mos., żona ż., żonka ż., żoneczka ż., żonusia ż., żoncia ż., żonkoś m., żonisko n.

 przym. żonaty, żoniny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. żoniny

Wiktionary


żoniny

rzad­ko: na­le­żą­cy do żony, do­ty­czą­cy żony


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) książk. na­le­żą­cy do żony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­dio­wóz (…) pod­je­chał i dwóch po­li­cjan­tów wy­słu­cha­ło naj­pierw żo­ni­ną, a na­stęp­nie mę­żow­ską wer­sję wy­da­rzeń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonaty mos., żona ż., żoneczka ż., żoncia ż., żonisko n., żonka ż., żonusia ż.

 przym. żonaty, żonin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żonin

Wiktionary


żonisko

zgru­bie­nie od: żona; po­u­fa­le lub z po­li­to­wa­niem o żonie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. żona

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mam za­mia­ru draż­nić mo­je­go żo­ni­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonaty mos., żona ż., żoneczka ż., żonka ż., żoncia ż., żonkoś m., żonusia ż.

 przym. żonaty, żoniny, żonin

Wiktionary


żonka

pie­szczot­li­wie o żonie; żo­nu­nia, żonuś, żo­necz­ka, żo­nu­sia, żon­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. żona

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oba­czym żonkę grzecz­ną, hożą i bo­ga­tą / I ręką po­win­szu­jem wasz­mo­ści kos­ma­tą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonaty mos., żona ż., żoneczka ż., żonusia ż., żoncia ż., żonisko n., żonkoś m.

 przym. żonaty, żoniny, żonin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żoneczka, żonusia, żoncia

Wiktionary


żonkil

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych, ga­tu­nek nar­cy­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nar­cis­sus jon­qu­il­la|ref=tak., ga­tu­nek nar­cy­za o cha­rak­te­ry­stycz­nych żół­tych kwia­tach;

 (1.2) bot. kwiat żon­ki­la (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy ją zna­le­zio­no w żół­tym po­dar­tym pro­chow­cu, wy­glą­da­ła jak żon­kil za­pa­trzo­ny w nie­bos­kłon.

 (1.2) Mysz le­ża­ła bez drgnie­nia wśród pię­knej por­ce­la­ny i ape­tycz­nych ka­wał­ków tortu orze­cho­we­go, a żon­ki­le w ko­bal­to­wym wa­zo­nie skła­nia­ły nad nią ża­łob­nie swe ane­micz­ne głów­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ŋʲcil, AS: žõŋʹḱil

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. żonkilek m.

 przym. żonkilowy

Wiktionary


żonkilek

zdrob­nie­nie od: żon­kil


SJP.pl


żonkilowy

→ żon­kil


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bot. do­ty­czą­cy żon­ki­la, na­le­żą­cy do żon­ki­la, zro­bio­ny z żon­ki­la, zwią­za­ny z żon­ki­lem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor żółty, taki jak kolor kwia­tu nar­cy­za żon­ki­la

Wiktionary

Patrz:

żonkil

Przykłady

 (1.1) Ma­ciuś po­da­ro­wał swo­jej ma­mu­si uro­czy żon­ki­lo­wy bu­kie­cik.

 (2.1) Ku­pi­łam sobie pię­kny żon­ki­lo­wy la­kier do paz­nok­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɔ̃ŋʲciˈlɔvɨ, AS: žõŋʹḱilovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonkil mzw./mrz., żonkilek mzw./mrz.

Wiktionary


żonkoś

o męż­czyź­nie żo­na­tym, zwła­szcza od nie­daw­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. żart. lub iron. świe­żo upie­czo­ny mał­żo­nek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żona ż., żoncia ż., żoneczka ż., żonisko n., żonka ż., żonusia ż.

 przym. żonin

Wiktionary


żonobijka

żar­to­bli­wie: męski pod­ko­szu­lek na ra­miącz­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żart. męski pod­ko­szu­lek na ra­miącz­ka, zwy­kle biały i po­sia­da­ją­cy głę­bo­kie wy­cię­cie

Wiktionary


żonobójca

za­bój­ca włas­nej żony


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) za­bój­ca włas­nej żony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonobójstwo n.

Wiktionary


żonobójstwo

za­bi­cie włas­nej żony


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­bój­stwo włas­nej żony

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie po­li­cyj­nej ka­rie­ry pro­wa­dził czte­ry spra­wy o żo­no­bój­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonobójca ż.

Wiktionary


żonunia

pie­szczot­li­wie o żonie; żonuś, żonka, żo­necz­ka, żo­nu­sia, żon­cia


SJP.pl


żonusia

pie­szczot­li­wie o żonie; żo­nu­nia, żonka, żo­necz­ka, żonuś, żon­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pieszcz. żona

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łeś gdzieś moją żo­nu­się?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żonaty mos., żona ż., żoneczka ż., żonka ż., żoncia ż., żonisko n., żonkoś m.

 przym. żonaty, żoniny, żonin

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żonka, żoneczka, żoncia

Wiktionary


żonuś

pie­szczot­li­wie o żonie; żo­nu­nia, żonka, żo­necz­ka, żonuś, żon­cia


SJP.pl


żonąć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. gnać, pę­dzić

 (1.2) stpol. por­wać, zająć

 (1.3) stpol. pły­nąć gwał­tow­nie, rwać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­ste­rze żoną trzo­dy z pa­stwisk.

 (1.3) Rzeka z gór żenie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃nɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žõnõńć

Wiktionary


żopać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kar­cić, stro­fo­wać

Wiktionary


żor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. wy­pa­lo­ny w lesie teren

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żory lm. nmos.

Wiktionary


żorek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) po­stać przed­sta­wia­na w po­sta­ci pło­my­ka, upa­mięt­nia­na w rzeź­bach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. las miej­ski w Gli­wi­cach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od zesz­łe­go piąt­ku w Parku Ce­giel­nia znowu mo­że­my oglą­dać Żorka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔrɛk, AS: žorek

Wiktionary


żorski

→ Żory


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Żor, zwią­za­ny z Żo­ra­mi

Wiktionary

Patrz:

Żory

Przykłady

 (1.1) Au­to­bus za­trzy­mu­je się tuż przy żor­skim ma­gi­stra­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żory nmos., żorzanin mos., żorzanka ż.

Wiktionary


żorstwa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lwów. ka­wał­ki skały

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hej, spójrz, to na­praw­dę żor­stwa.

Wiktionary


żoruchowo

Żo­ru­cho­wo (kaszb. "Żorëchòwò" lub też "Żarchòwò", Sor­chow) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

Znaj­du­je się tu kla­sy­cy­stycz­ny pałac z 1833 roku z par­kiem le­śnym o po­wierzch­ni około 4 ha.

Wikipedia


żory

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Żory (śl. Żŏry, Žáry, Žárov, Soh­rau) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, hi­sto­rycz­nie na Gór­nym Ślą­sku.

Jest jed­nym z miast na­le­żą­cych do Ryb­nic­kie­go Okrę­gu Wę­glo­we­go. Obec­nie mia­sto speł­nia funk­cje hand­lo­wą, usłu­go­wą i lo­gi­stycz­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jutro jadę do Żor na uro­dzi­ny ciot­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔrɨ, AS: žory

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żor mrz., żorzanin mos., żorzanka ż.

 przym. żorski

Wiktionary


żorzanin

miesz­ka­niec Żor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­przed­nik pre­zy­den­ta Żor był żo­rza­ni­nem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żory nmos.

:: fż. żorzanka ż.

 przym. żorski

Wiktionary


żorzanka

miesz­kan­ka Żor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 30-let­nia żo­rzan­ka spo­wo­do­wa­ła ko­liz­ję na dro­dze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żory nmos.

:: fm. żorzanin mos.

 przym. żorski

Wiktionary


żorżeta

przez­ro­czy­sta tka­ni­na jed­wab­na, ba­weł­nia­na lub weł­nia­na o nie­re­gu­lar­nej, po­mar­szczo­nej po­wierzch­ni; uży­wa­na na su­knie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. lekka, przej­rzy­sta tka­ni­na nie­re­gu­lar­nie mar­szczo­na;

Wiktionary

Żor­że­ta – ro­dzaj przez­ro­czy­stej tka­ni­ny o splo­cie płó­cien­nym. Wy­ra­bia­na jest z wełny, ba­weł­ny lub jed­wa­biu. Jest jed­no­barw­ną tka­ni­ną o nie­re­gu­lar­nie zmar­szczo­nej po­wierzch­ni. Nie­re­gu­lar­ne zmar­szcze­nie po­wierzch­ni pow­sta­je wsku­tek uży­cia w pro­ce­sie tka­nia skrę­co­nych nici. Szyje się z niej głów­nie różne su­knie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mama ku­pi­ła sobie bluz­kę z fio­le­to­wej żor­że­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔrˈʒɛta, AS: žoržeta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żorżetowy

Wiktionary


żorżetowy

do­ty­czą­cy żor­że­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z żor­że­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żorżeta ż.

Wiktionary


żoł.

skrót od: żoł­nier­ski, żoł­nierz; żołn.


SJP.pl


żołd

upo­sa­że­nie wy­pła­ca­ne żoł­nie­rzom od­by­wa­ją­cym obo­wiąz­ko­wą służ­bę woj­sko­wą (daw­niej żoł­nie­rzom na­jem­nym)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pen­sja, pie­nią­dze da­wa­ne żoł­nie­rzo­wi za jego służ­bę;

Wiktionary

Żołd – wy­na­gro­dze­nie, jakie do­sta­je żoł­nierz od­by­wa­ją­cy za­sad­ni­czą służ­bę woj­sko­wą, daw­niej rów­nież czło­nek woj­ska na­jem­ne­go. Pier­wszy żołd w Pol­sce usta­no­wił w 1388 roku w Piotr­ko­wie Wła­dy­sław II Ja­gieł­ło: wy­no­sił 3 grzyw­ny od kopii.

Zyg­munt Au­gust i Ste­fan Ba­to­ry ut­wo­rzy­li od­dzia­ły ko­zac­kie dla obro­ny gra­ni­cy Pol­ski w za­mian za żołd i wol­ność oso­bi­stą. Była to jedna z przy­czyn pow­sta­nia Chmiel­nic­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­pral znowu prze­pił cały żołd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔwt, AS: žou̯t

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołdak m., żołdactwo n.

 przym. żołdacki

Wiktionary


żołdacki

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla żoł­da­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy żoł­da­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołd m., żołdak m., żołdactwo n.

Wiktionary


żołdactwo

po­gard­li­wie: żoł­nie­rze po­stę­pu­ją­cy niez­god­nie z za­sa­da­mi ho­no­ru żoł­nier­skie­go; żoł­nier­stwo, żoł­da­cy, sol­da­te­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­gard. osoby słu­żą­ce w woj­sku

 (1.2) daw. wojsk. żoł­nie­rze na­jem­ni po­bie­ra­ją­cy żołd

 (1.3) daw. służ­ba żoł­nier­ska

 (1.4) hart ducha żoł­nier­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­bu­nek, po­żo­ga były jego bro­nią i za­chę­tą do od­wa­gi dla jego żoł­dact­wa, za­pra­wio­ne­go już na rze­ziach i po­żo­gach w Wą­choc­ku, Bo­dzen­ty­nie i Sta­szo­wie.

 (1.1) W dal­szym opi­sie gorz­kiej Męki Pana na­sze­go Je­zu­sa Chry­stu­sa czy­ta­my co na­stę­pu­je: Żoł­dact­wo od­pro­wa­dzi­ło Zba­wi­cie­la, aby Go ukrzy­żo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołd mrz., żołdak mos., żołdownik mos.

 czas. żołdować ndk., żołdować się ndk.

 przym. żołdacki, żołdowy

 przysł. żołdacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wojsko, żołnierstwo

 (1.3) żołnierka, żołnierstwo

Wiktionary


żołdaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od żoł­dak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołdak m.

Wiktionary


żołdak

1. po­gard­li­wie: żoł­nierz do­pu­szcza­ją­cy się czy­nów niez­god­nych z ho­no­rem żoł­nier­skim;
2. daw­niej: żoł­nierz na­jem­ny po­bie­ra­ją­cy żołd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. po­gard. o nie­zdy­scy­pli­no­wa­nym żoł­nie­rzu, szcze­gól­nie po­stę­pu­ją­cym bru­tal­nie

 (1.2) daw. na­jem­ny żoł­nierz, który po­bie­ra żołd

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Żoł­da­cy ca­ry­cy przy­pu­ści­li szturm na mia­sto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔwdak, AS: žou̯dak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołd m., żołdactwo n.

:: zdrobn. żołdaczek m.

 przym. żołdacki

Wiktionary


żołdowy

przy­miot­nik od: żołd


SJP.pl


żołn.

skrót od: żoł­nier­ski, żoł­nierz; żoł.


SJP.pl


żołna

owa­do­żer­ny ptak, barw­nie upie­rzo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­ro­pi­dae|ref=tak., ptak z rzędu kra­sko­wych

Wiktionary


żołnierczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­ni­sław Żoł­nier­czyk (1940–), du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Eu­ge­nia Żoł­nier­czyk (1926–1993), pra­cow­ni­ca prze­my­słu mo­to­ry­za­cyj­ne­go
  • Jan Żoł­nier­czyk (1896–1974), dzia­łacz ro­bot­ni­czy i ko­mu­ni­stycz­ny
  • Le­o­pold Żoł­nier­czyk (1918–1944), pod­po­rucz­nik Pol­skich Sił Zbroj­nych na Za­cho­dzie, odz­na­czo­ny Or­de­rem Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri
  • Ma­rian Żoł­nier­czyk (1940–2007), po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec, poseł
  • Harry Zol­nier­czyk (1987–), ka­na­dyj­ski ho­ke­i­sta po­cho­dze­nia pol­skie­go

Wikipedia


żołnierka

1. ko­bie­ta żoł­nierz;
2. rze­mio­sło żoł­nier­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. służ­ba woj­sko­wa

 (1.2) wojsk. ko­bie­ta od­by­wa­ją­ca służ­bę woj­sko­wą; człon­ki­ni sił zbroj­nych da­ne­go pań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mam na imię Wik­to­ria i je­stem żoł­nier­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔwʲˈɲɛrka, AS: žou̯ʹńerka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołnierszczyzna ż., żołnierstwo n.

:: fm. żołnierz mos.

 przym. żołnierski

 przysł. żołniersko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wojaczka

Wiktionary


żołnierkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


żołnierski

→ żoł­nierz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy żoł­nie­rza, zwią­za­ny z żoł­nie­rzem

Wiktionary

Patrz:

żołnierz

Przykłady

 (1.1) Pow­ta­rzał: – Kiep świat – i za­sy­piał nucąc piosn­kę żoł­nier­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołnierz m., żołnierka ż., żołnierzyk mos./mzw.

Wiktionary


żołnierskość

→ żoł­nier­ski


SJP.pl

Patrz:

żołnierski

żołnierstwo

po­gard­li­wie: żoł­nie­rze po­stę­pu­ją­cy niez­god­nie z za­sa­da­mi ho­no­ru żoł­nier­skie­go; żoł­dact­wo, żoł­da­cy, sol­da­te­ska


SJP.pl


żołnierz

osoba, która pełni służ­bę woj­sko­wą w si­łach zbroj­nych da­ne­go kraju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. czło­nek sił zbroj­nych pań­stwa; ; Glo­ger.

 (1.2) przen. sze­re­go­wy czło­nek or­ga­ni­za­cji prze­stęp­czej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ekol. czło­nek pod­ka­sty ro­bot­nic wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w obro­nie ko­lo­nii, o roz­wi­nię­tym or­ga­nie ataku i obro­ny

Wiktionary

Żoł­nierz – osoba peł­nią­ca służ­bę w si­łach zbroj­nych da­ne­go pań­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kasi bar­dzo po­do­ba się ten wy­so­ki żoł­nierz.

 (1.1) Jako wil­nian­ka z uro­dze­nia pod­czas oku­pa­cji była łącz­nicz­ką i żoł­nie­rzem AK.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔwʲɲɛʃ, AS: žou̯ʹńeš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołnierszczyzna ż.

:: fż. żołnierka ż.

:: zdrobn. żołnierzyk m.

 przym. żołnierski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wojskowy; pot. wojak; pejor. żołdak; zdrobn. żołnierzyk

Wiktionary


żołnierzyk

zdrob­nie­nie od: żoł­nierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: żoł­nierz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) za­baw­ka w for­mie drob­nej fi­gur­ki żoł­nie­rza

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Na półce obok okien­ka, po­mię­dzy pla­sty­ko­wy­mi żoł­nie­rzy­ka­mi a kar­to­nem peł­nym dłu­go­pi­sów „Ze­ni­tu”, stało lu­ster­ko, w któ­rym Cesia uj­rza­ła swoje od­bi­cie: frag­ment źle ubra­nej, nie­cie­ka­wej dziew­czy­ny w na­ci­śnię­tej na oczy włócz­ko­wej czap­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔwʲˈɲɛʒɨk, AS: žou̯ʹńežyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołnierz m., żołnierka ż.

 przym. żołnierski

Wiktionary


żołnierzyna

(r. męski) lek­ce­wa­żą­co: marny żoł­nierz


SJP.pl


żołnierzysko

zgru­bie­nie od: żoł­nierz; po­u­fa­le lub z po­li­to­wa­niem o żoł­nie­rzu


SJP.pl


żołnowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żołtarz

sta­ro­pol­ska pieśń re­li­gij­na o ża­łob­nym cha­rak­te­rze


SJP.pl

Żoł­tarz – sta­ro­pol­ska pieśń re­li­gij­na o cha­rak­te­rze ża­łob­nym. W li­te­ra­tu­rze wy­stę­pu­je m.in. w "Pie­śni XXIV" Jana Ko­cha­now­skie­go. Znany rów­nież jest "Żoł­tarz Je­zu­sów" ("Je­zu­sa Ju­dasz prze­dał za pie­nią­dze nędz­ne") po­cho­dzą­cy z ok. 1488 au­tor­stwa Wła­dy­sła­wa z Giel­nio­wa.

Wikipedia


żołwica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. sio­stra męża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żoł­wi­ce i bra­to­we u jed­ne­go stołu / I świe­kry i nie­wiast­ki ja­da­ją po­spo­łu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔwˈvʲit͡sa, AS: žou̯vʹica

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żełwica, żełwa, zełwa, zełwica, złew, zołwa, zołwica, żełwica, szwagierka

Wiktionary


żołynia

Żo­ły­nia (niem. "Schel­ling") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie łań­cuc­kim, w gmi­nie Żo­ły­nia. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś jest sie­dzi­ba gminy Żo­ły­nia. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej 877 Łań­cut–Le­żajsk.

Wikipedia


żołyniak

naz­wi­sko


SJP.pl


żołynianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żo­ły­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żołynia ż.

:: fż. żołynianka ż.

 przym. żołyński

Wiktionary


żołynianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żo­ły­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żołynia ż.

:: fm. żołynianin m.

 przym. żołyński

Wiktionary


żołyński

przy­miot­nik od: Żo­ły­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żo­ły­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żołynia ż., żołynianin m., żołynianka ż.

Wiktionary


żołądeczek

zdrob­nie­nie od: żo­łą­dek


SJP.pl


żołądek

1. wor­ko­wa­ty na­rząd prze­wo­du po­kar­mo­we­go, sta­no­wią­cy miej­sce czę­ścio­we­go tra­wie­nia po­kar­mu;
2. żo­łą­dek mię­śnio­wy - tylna część żo­łąd­ka pta­ków; mie­lec;
3. rzad­kie zdrob­nie­nie od: żo­łądź; żo­łę­dzik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. część ukła­du po­kar­mo­we­go przed je­li­ta­mi, który trawi biał­ka przy udzia­le kwasu sol­ne­go;

Wiktionary

Żo­łą­dek (łac. "ven­tri­cu­lus", "sto­ma­chus", gr. "ga­ster") – na­rząd sta­no­wią­cy część ukła­du po­kar­mo­we­go, któ­re­go za­sad­ni­czą rolą jest tra­wie­nie za­war­tych w po­kar­mie bia­łek, a tra­wie­nie cu­krów jest wręcz ha­mo­wa­ne przez ni­skie pH żo­łąd­ka. Żo­łą­dek wy­dzie­la sok żo­łąd­ko­wy za­wie­ra­ją­cy en­zy­my tra­wien­ne:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za dużo zja­dłem i teraz boli mnie żo­łą­dek.

 (1.1) Po­ło­żył rękę na żo­łąd­ku i po­cią­gnął długi łyk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔˈwɔ̃ndɛk, AS: žou̯õndek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołądkówka ż., żołądkowiec mos.

:: zdrobn. żołądeczek mrz.

 czas. żołądkować się ndk.

 przym. żołądkowy, wewnątrzżołądkowy

Wiktionary


żołądki

1. wor­ko­wa­ty na­rząd prze­wo­du po­kar­mo­we­go, sta­no­wią­cy miej­sce czę­ścio­we­go tra­wie­nia po­kar­mu;
2. żo­łą­dek mię­śnio­wy - tylna część żo­łąd­ka pta­ków; mie­lec;
3. rzad­kie zdrob­nie­nie od: żo­łądź; żo­łę­dzik


SJP.pl


żołądkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


żołądkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żo­łąd­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieżołądkowanie n.

 czas. żołądkować ndk.

 przym. żołądkowy

Wiktionary


żołądkowiec

osoba cier­pią­ca na do­le­gli­wo­ści żo­łąd­ko­we


SJP.pl


żołądkowo-przełykowy

do­ty­czą­cy żo­łąd­ka i prze­ły­ku


SJP.pl


żołądkowy

→ żo­łą­dek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z żo­łąd­kiem, do­ty­czą­cy żo­łąd­ka

Wiktionary

Patrz:

żołądek

Przykłady

 (1.1) Po za­ży­ciu met­for­mi­ny mo­że­my od­czu­wać lek­kie sen­sa­cje żo­łąd­ko­we i za­bu­rze­nia smaku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołądek m., żołądeczek m., żołądkówka ż., żołądkowiec m., żołądkowanie n.

 czas. żołądkować się

 przysł. żołądkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gastryczny

Wiktionary


żołądkówka

ga­tu­nek gorz­kiej wódki o ko­rzen­nym smaku, do­brze dzia­ła­ją­cej w wy­pad­ku do­le­gli­wo­ści żo­łąd­ko­wych


SJP.pl


żołądź

(r. męski)
1. owoc dębu; żo­łądź (r. żeń­ski)
2. kolor w kar­tach, trefl; żo­łądź (r. żeń­ski)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, mę­sko­rze­czo­wy lub żeń­ski

 (1.1) dendr. owoc dębu;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) karc. jeden z ko­lo­rów w kar­tach;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) anat. zwień­cze­nie prą­cia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żo­łądź – owoc dębu
  • żo­łądź – część prą­cia
  • żo­łądź – or­na­ment, motyw de­ko­ra­cyj­ny
  • żo­łądź – kolor w kar­tach do gry: trefl (♣)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Go­to­wa­nych, a na­stęp­nie pra­żo­nych żo­łę­dzi używa się do pro­duk­cji na­po­ju po­dob­ne­go do kawy.

 (2.1) Nie mam żo­łę­dzia, za­gram pi­kiem.

 (3.1) Na­ple­tek okry­wa żo­łądź pe­ni­sa w sta­nie spo­czyn­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔwɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žou̯õńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołędne n., żołędnica ż.

 przym. żołędny, żołędziowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ajchla

 (2.1) trefl, krojc, krajc

Wiktionary


żołędne

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. opła­ta po­bie­ra­na w daw­nej Pol­sce przez panów za prawo zbie­ra­nia żo­łę­dzi w ich la­sach lub wy­pa­sa­nia tam trzo­dy

Wiktionary

Żo­łęd­ne – osada leśna w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Miel­nik.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Opła­cił żo­łęd­ne, więc mógł pasać świ­nie w pań­skim lesie.

 (1.1) Pan wziął żo­łęd­ne, a i tak chło­pa słu­dzy psami po­szczu­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔˈwɛ̃ndnɛ, AS: žou̯ẽndne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołądź mzw./ż.

 przym. żołędny, żołędziowy

Wiktionary


żołędnica

gry­zoń z ro­dzi­ny po­pie­li­co­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Elio­mys|Wa­gner|ref=tak., ro­dzaj nie­du­że­go ssaka z ro­dzi­ny po­pie­li­co­wa­tych;

 (1.2) zool. gry­zoń z ro­dza­ju żo­łęd­ni­ca (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żo­łęd­ni­ca (gry­zoń)
  • Żo­łęd­ni­ca eu­ro­pej­ska
  • Żo­łęd­ni­ca (wieś)
  • Żo­łęd­ni­ca (osada leśna)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na uwagę za­słu­gu­je na­to­miast żo­łęd­ni­ca, dla któ­rej Babia Góra jest je­dy­nym obec­nie miej­scem wy­stę­po­wa­nia w Pol­sce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołądź mrz.

 przym. żołędny

Wiktionary


żołędny

po­tocz­nie o kar­tach do gry: tre­flo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ina­czej → trefl, tre­flo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba się bę­dzie rów­nież uz­bro­ić w cier­pli­wość i znieść obec­ność w pro­gra­mie tych sa­mych, star­tych jak dwój­ka żo­łęd­na twa­rzy, tych sa­mych grep­sów, któ­rych za­pew­ne nie mogą już wy­trzy­mać sami ar­ty­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔˈwɛ̃ndnɨ, AS: žou̯ẽndny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołędnica ż., żołędne n., żołądź

 przym. żołędziowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trefl, treflowy

Wiktionary


żołędowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żo­łę­do­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żołędowo n.

:: fż. żołędowianka ż.

 przym. żołędowski

Wiktionary


żołędowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żo­łę­do­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żołędowo n.

:: fm. żołędowianin m.

 przym. żołędowski

Wiktionary


żołędowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żo­łę­do­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Osiel­sko
  • Żo­łę­do­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie Nowe Mia­sto
  • Żo­łę­do­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Draw­sko Po­mor­skie

Wikipedia


żołędowski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żo­łę­do­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­za­ry Żo­łę­dow­ski – pol­ski po­li­to­log
  • Cze­sław Żo­łę­dow­ski – pol­ski woj­sko­wy, uczest­nik pow­sta­nia war­szaw­skie­go

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Żołędowo n., żołędowianin m., żołędowianka ż.

Wiktionary


żołędzik

zdrob­nie­nie od: żo­łądź; żo­łą­dek


SJP.pl


żołędziogłowce

gro­ma­da około 80 ga­tun­ków zwie­rząt za­li­cza­nych do pół­stru­now­ców; je­li­to­dysz­ce, je­li­to­dysz­ne, żo­łę­dzio­gło­we


SJP.pl


żołędziogłowe

gro­ma­da około 80 ga­tun­ków zwie­rząt za­li­cza­nych do pół­stru­now­ców; je­li­to­dysz­ce, je­li­to­dysz­ne, żo­łę­dzio­głow­ce


SJP.pl


żołędziogłowiec

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy zwie­rząt z typu przed­stru­now­ców; je­li­to­dy­szec


SJP.pl


żołędziowy

do­ty­czą­cy żo­łę­dzia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy żo­łę­dzi, owo­ców dębu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zjadł­szy skibę do­mo­we­go chle­ba z kub­kiem żo­łę­dzio­wej kawy, Polek usiadł na ka­mien­nym stop­niu ga­necz­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɔwɛ̃ɲˈd͡ʑɔvɨ, AS: žou̯ẽńʒ́ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żołędne n., żołądź

 przym. żołędny

Wiktionary


żołędziówka

1. ro­dzaj łyżwy;
2. sójka żo­łę­dziów­ka - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych; sójka zwy­czaj­na;
3. ga­la­sów­ka żo­łę­dziów­ka - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny ga­la­sów­ko­wa­tych


SJP.pl


żoński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żonia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żoń m., żonianin m., żonianka ż.

Wiktionary


żożoba

krzew ros­ną­cy głów­nie w Mek­sy­ku; jo­jo­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zob. jo­jo­ba.

Wiktionary


żrani

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zo­o­techn. karma dla bydła

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żrać ndk.

 rzecz. żróń mos./mzw.

Wiktionary


żranica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. uczta

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żrać ndk.

 rzecz. żrani n., żróń mos./mzw.

Wiktionary


żratwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kłót­nia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żrać sie

Wiktionary


żrać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zo­o­techn. jeść (o zwie­rzę­ciu)

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­gard. jeść jak zwie­rzę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żranica ż., żróń mos./mzw.

Wiktionary


żreć

1. o zwie­rzę­tach: jeść; o czło­wie­ku: jeść łap­czy­wie, po­że­rać;
2. tra­wić, ni­szczyć, zże­rać;
3. po­tocz­nie: żreć się - kłó­cić się, uże­rać, żyć z kimś w niez­go­dzie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) o zwie­rzę­ciu: jeść

 (1.2) posp. obraź. o czło­wie­ku: jeść chci­wie, łap­czy­wie lub niech­luj­nie

 (1.3) o rdzy lub sub­stan­cji che­micz­nej: ni­szczyć, prze­że­rać, do­ku­czać sobie wza­jem­nie, żyć w niez­go­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­się­ta żarły aż miło.

 (1.2) Żryj to szyb­ciej!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒrɛt͡ɕ, AS: žreć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żarełko n., żerca mos., żer m., żerowisko n., żarłok m., żarłocznik m., żarłoctwo n., żarło n., żarłacz m., żarcie n., zżarcie n., żarłoczność ż.

 czas. zeżreć dk.

 przym. żarłoczny, żarłocki

 przysł. żarłocznie

 przyr. -żerny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. wcinać, szamać; wulg. wpierdalać; daw. pot. ćpać

Wiktionary


żrocz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. świ­niak dużo je­dzą­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żróń mos./mzw.

Wiktionary


żronka

żron­ka po­spo­li­ta - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny żron­ko­wa­tych


SJP.pl


żronkowate

ro­dzi­na bezs­krzy­dłych os, przy­po­mi­na­ją­ca mrów­ki


SJP.pl

Żron­ko­wa­te (Mu­til­li­dae) – ro­dzi­na os. Bezs­krzy­dłe sa­mi­ce ga­tun­ków tej ro­dzi­ny przy­po­mi­na­ją mrów­ki. Larwy tych os są pa­ra­zy­to­i­da­mi błon­kó­wek za­kła­da­ją­cych gnia­zda po­dziem­ne. Z 5000 ga­tun­ków żron­ko­wa­tych więk­szość wy­stę­pu­je w tro­pi­kach. W Pol­sce stwier­dzo­no wy­stę­po­wa­nie czte­rech ga­tun­ków: ', ', "Da­sy­la­bris maura" i "".

Wikipedia


żronkowaty

o ce­chach żron­ko­wa­tych (ro­dzi­na os)


SJP.pl


żróń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. czło­wiek dużo je­dzą­cy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zwie­rzę dużo je­dzą­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żrocz mzw., żrani n., żranica ż.

 czas. żrać

Wiktionary


żrący

1. mo­gą­cy przeż­reć (zni­szczyć); gry­zą­cy;
2. wy­wo­łu­ją­cy pie­cze­nie;
3. zło­śli­wy, zjad­li­wy, do­kucz­li­wy


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny do: żreć

przy­miot­nik

 (2.1) chem. taki, który ma wła­ści­wość sil­ne­go roz­pu­szcza­nia wielu sub­stan­cji or­ga­nicz­nych lub re­a­go­wa­nia z nimi i „prze­że­ra­nia się”

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Kwas solny jest bar­dzo żrący, ni­szczy skórę.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kaustyczny

Wiktionary


żuaw

żoł­nierz pie­cho­ty fran­cu­skiej w Al­gie­rii 1830 r.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. żoł­nierz od­dzia­łu żu­a­wów (1.2)

 (1.2) lm. żuawi → hist. nazwa for­ma­cji lek­kiej pie­cho­ty fran­cu­skiej, wy­stę­pu­ją­ca póź­niej także w in­nych re­jo­nach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ra­że­nie też za­czę­ło ogar­niać żu­a­wów i tur­ko­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuwaf, AS: žuu̯af

Wiktionary


żuawi

rze­czow­nik, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. for­ma­cja pie­cho­ty lek­kiej;

Wiktionary

Żuawi – for­ma­cja lek­kiej pie­cho­ty no­szą­ca pier­wot­nie mun­du­ry po­cho­dze­nia arab­skie­go: krót­ki nie­bie­ski kaf­tan, bu­fia­ste czer­wo­ne spod­nie i fez z czer­wo­nej wełny.

Okre­śle­nie po­cho­dzi od arab­skiej nazwy jed­ne­go z ple­mion Ka­by­lów, Zuawa – miesz­kań­ców gór w Al­gie­rii, które współ­pra­co­wa­ło z Fran­cu­za­mi już od po­cząt­ku XIX wieku, wi­dząc w tym ko­rzy­ści po­li­tycz­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒuˈwavʲi, AS: žuu̯avʹi

Wiktionary


żuber

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bos bo­na­sus|Lin­na­e­us|ref=tak., żubr

Wiktionary


żuberek

naz­wi­sko


SJP.pl


żubr

po­tęż­ny ssak z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich, wy­stę­pu­ją­cy w pu­szczy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ma­syw­ny ssak z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych z cha­rak­te­ry­stycz­nie ufor­mo­wa­ną przez włosy brodą pod py­skiem;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­kar­mem żubra są zioła, trawy, li­ście krze­wów, pąki i kora drzew; chęt­nie zja­da­ją też żo­łę­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒupr̥, AS: župr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubrzątko n., żubrzę n., żubrzyca ż., żubrowisko n., żubroń mzw., żubrówka ż.

:: zdrobn. żubrzyk mzw.

 przym. żubrzy, żubrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk żuber

Wiktionary


żubrobizon

mie­sza­niec pow­sta­ły ze skrzy­żo­wa­nia żubra z bi­zo­nem


SJP.pl

Żu­bro­bi­zon – płod­ny mie­sza­niec mię­dzy­ga­tun­ko­wy pow­sta­ły w wy­ni­ku skrzy­żo­wa­nia dwóch ga­tun­ków z ro­dza­ju bizon ("Bison"): żubra eu­ro­pej­skie­go ("Bison bo­na­sus") i bi­zo­na ame­ry­kań­skie­go ("Bison bison"). Two­rze­nie i ho­dow­la hy­bry­dy były zwią­za­ne z ideą re­sty­tu­cji żubra eu­ro­pej­skie­go.

Wikipedia


żubrować

oczy­szczać ziar­no zbóż w żu­brow­ni­ku


SJP.pl


żubrowiny

ob­cię­te ości ziarn ro­ślin zbo­żo­wych


SJP.pl


żubrowisko

ob­szar lasu wy­dzie­lo­ny dla żu­brów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) leśn. leśna osto­ja żubra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­śni­czy cały ranek spę­dził w żu­bro­wi­sku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubr m., żubrzyk m., żubrzątko n., żubrzę n., żubrzyca ż., żubroń m., żubrówka ż.

 przym. żubrzy, żubrowy

Wiktionary


żubrownik

część mło­car­ni zbo­żo­wej, oczy­szcza­ją­ca ziar­no z ości i plew


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. roln. część skła­do­wa kom­baj­nu lub mło­car­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sto lat temu stał tu młyn wy­po­sa­żo­ny w dwie pary ka­mie­ni, żu­brow­nik, ja­giel­nik i per­lak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈbrɔvʲɲik, AS: žubrovʹńik

Wiktionary


żubrowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żubrowy

→ żubr; żu­brzy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy żu­bro­wi, na­le­żą­cy do żubra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­stań­cie gadać, to usły­szy­cie żu­bro­we pom­ru­ki­wa­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubr m., żubrzę n., żubrzyk m., żubrzątko n., żubrzyca ż., żubrowisko n., żubroń m., żubrówka ż.

 przym. żubrzy

Wiktionary


żubroń

mie­sza­niec żubra i bydła do­mo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. mie­sza­niec żubra z by­dłem do­mo­wym;

Wiktionary

Żu­broń – mie­sza­niec mię­dzy­ga­tun­ko­wy żubra oraz bydła do­mo­we­go.

Pier­wszy okaz zo­stał wy­ho­do­wa­ny w 1847 przez Po­la­ka, Le­o­pol­da Wa­lic­kie­go, w wy­ni­ku skrzy­żo­wa­nia byka żubra z kro­wa­mi bydła do­mo­we­go. Do 1859 uzy­skał on 15 sztuk tych zwie­rząt, w tym je­dy­ne­go na świe­cie płod­ne­go samca w pier­wszym po­ko­le­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­sła­li­śmy kart­ki z żu­bro­niem z Bia­ło­wie­ży.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubr m., żubrowisko n., żubrzyca ż., żubrzyk mzw., żubrzątko n., żubrzę n.

 przym. żubrowy

Wiktionary


żubrzy

→ żubr; żu­bro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do żubra

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do żubra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała dać po­czą­tek od­bu­do­wie żu­brze­go stada w Ma­sy­wie Cen­tral­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒubʒɨ, AS: žubžy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubr m., żubrzyca ż., żubrzę n., żubrzątko n., żubrzyk mzw., żubrówka ż., żubrowisko n.

 przym. żubrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żubrowy

Wiktionary


żubrzyca

sa­mi­ca żubra; krowa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. sa­mi­ca żubra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tej za­gro­dzie trzy­ma­my żu­brzy­cę z mło­dym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubr m., żubroń m., żubrzątko n., żubrzyk m., żubrowisko n., żubrówka ż., żubrzę n.

 przym. żubrzy, żubrowy

Wiktionary


żubrzyk

1. cielę żubra; żu­brzę, żu­brząt­ko;
2. zdrob­nie­nie od: żubr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. leśn. młody żubr

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­la­nie stał sobie żu­brzyk.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubr m., żubrzątko n., żubrzę n., żubrzyca ż., żubrowisko n., żubroń m., żubrówka ż.

 przym. żubrzy, żubrowy

Wiktionary


żubrzątko

pie­szczot­li­we zdrob­nie­nie od: żu­brzę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. zdrobn. od: żu­brzę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za matką drep­ta­ło po­wo­lut­ku żu­brząt­ko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubr m., żubrzę n., żubrzyk m., żubrzyca ż., żubrowisko n., żubroń m., żubrówka ż.

 przym. żubrzy, żubrowy

Wiktionary


żubrzę

młode żubra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. młode żubra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za matką drep­ta­ło po­wo­lut­ku jed­no­rocz­ne żu­brzę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubr m., żubrzyk m., żubrzyca ż., żubrowisko n., żubroń m., żubrówka ż.

:: zdrobn. żubrzątko n.

 przym. żubrzy, żubrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żubrzątko

Wiktionary


żubróweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żu­brów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubrówka ż.

Wiktionary


żubrówka

1. ga­tu­nek trawy
2. pol­ska wódka ga­tun­ko­wa, wy­ra­bia­na z na­le­wu spi­ry­tu­so­we­go na su­szo­nych źdźbłach tego ga­tun­ku trawy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hierochloë odo­ra­ta|L.., ga­tu­nek trawy z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych;

 (1.2) bot. trawa z ga­tun­ku żu­brów­ka (1.1)

 (1.3) spoż. aro­ma­ty­zo­wa­na wódka de­sty­lo­wa­na na bazie żyta i wy­wa­ru z tu­rów­ki won­nej;

 (1.4) pot. bu­tel­ka żu­brów­ki (1.3)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żu­brów­ka – ga­tu­nek trawy
  • żu­brów­ka – wódka
  • Żu­brów­ka Nowa – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim
  • Żu­brów­ka Stara – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żu­brów­ka ro­śnie ła­no­wo za spra­wą po­dziem­nych ro­zło­gów.

 (1.2) Masz w swoim ziel­ni­ku jakąś żu­brów­kę?

 (1.3) Nalej mi tro­chę tej żu­brów­ki.

 (1.4) W barku stoją dwie żu­brów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żubr m., żubrzyca ż., żubrzątko n., żubrzę n., żubrzyk mzw., żubrowisko n.

:: zdrobn. żubróweczka ż.

 przym. żubrzy, żubrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turówka wonna

 (1.2) turówka wonna

Wiktionary


żubura

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. - zob. ży­bu­ra.

Wiktionary


żuchlowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żuch­lo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuchlów m.

:: fż. żuchlowianka ż.

 przym. żuchlowski

Wiktionary


żuchlowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żuch­lo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuchlów m.

:: fm. żuchlowianin m.

 przym. żuchlowski

Wiktionary


żuchlowski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żuch­lo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuchlów m., żuchlowianin m., żuchlowianka ż.

Wiktionary


żuchlów

Żuch­lów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gó­row­skim, w gmi­nie Niech­lów.

Wikipedia


żuchowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


żuchowo

Żu­cho­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Skępe. W bez­poś­red­nim są­siedzt­wie prze­pły­wa rzeka Mień.

Wikipedia


żuchowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żuchwa

szczę­ka dolna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. ru­cho­ma kość szkie­le­tu czasz­ki;

Wiktionary

Żu­chwa ( man­di­bu­la) – jeden z ele­men­tów szczęk żu­chwow­ców, po­tocz­nie na­zy­wa­na szczę­ką dolną. U ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych i dwu­dysz­nych jej głów­nym ele­men­tem jest chrząst­ka Mec­ke­la. U wielu żu­chwow­ców zbu­do­wa­na z kilku kości pa­rzy­stych (kość zę­bo­wa, kość kwa­dra­to­wa, kość sta­wo­wa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U pta­ków żu­chwa i inne kości przeksz­tał­ci­ły się w dziób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuxfa, AS: žuχfa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żuchwowy

Wiktionary


żuchwiak

ryba oko­nioksz­tałt­na z po­drzę­du oko­niow­ców


SJP.pl


żuchwień

żu­chwień gło­wacz - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny bie­ga­czo­wa­tych


SJP.pl


żuchwowce

przed­sta­wi­ciel grupy krę­gow­ców cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się roz­wi­nię­ty­mi kość­mi szczę­ki; szczę­ko­wiec


SJP.pl

Żu­chwow­ce, szczę­kow­ce, szczę­ko­u­ste (Gnat­ho­sto­ma­ta) – grupa krę­gow­ców (Ver­te­bra­ta) tra­dy­cyj­nie de­fi­nio­wa­na jako obej­mu­ją­ca wszyst­kie krę­gow­ce ma­ją­ce szczę­ki. Nazwę Gnat­ho­sto­ma­ta można rów­nież zde­fi­nio­wać jako od­no­szą­cą się do kladu obej­mu­ją­ce­go ostat­nie­go wspól­ne­go przod­ka ce­la­kan­toksz­tałt­nych i pła­zów be­zo­go­no­wych i wszyst­kich jego po­tom­ków lub ostat­nie­go wspól­ne­go przod­ka spo­do­u­stych i pła­zów be­zo­go­no­wych i wszyst­kich jego po­tom­ków, jed­nak zda­niem Mar­ti­na i Ben­to­na taki klad jest mało in­te­re­su­ją­cy z ewo­lu­cyj­ne­go punk­tu wi­dze­nia – w prze­ci­wień­stwie do kladu obej­mu­ją­ce­go wszyst­kie zwie­rzę­ta ma­ją­ce szczę­ki.

Wikipedia


żuchwowiec

przed­sta­wi­ciel grupy krę­gow­ców cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się roz­wi­nię­ty­mi kość­mi szczę­ki; szczę­ko­wiec


SJP.pl


żuchwowy

przy­miot­nik od: żu­chwa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z żu­chwą, do­ty­czą­cy żu­chwy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żuchwa ż.

Wiktionary


żuchłać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. żuć

Wiktionary


żucie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żuć.

Wiktionary

Żucie – czyn­ność fiz­jo­lo­gicz­na, po­le­ga­ją­ca na roz­drab­nia­niu po­kar­mu i mie­sza­niu go ze śliną. Żucie wy­stę­pu­je po­wszech­nie u ssa­ków, które mają ku temu od­po­wied­nie, zróż­ni­co­wa­ne zęby. U in­nych krę­gow­ców (gady, ptaki, płazy, ryby) czyn­ność ta nie jest po­wszech­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒut͡ɕɛ, AS: žuće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żuć

 rzecz. żujka ż.

Wiktionary


żucki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żuków (w Bial­sko­pod­la­skiem, Bia­ło­stoc­kiem i Ko­niń­skiem)

 (1.2) do­ty­czą­cy Żuk (w Płoc­kiem)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuki nmos., żuczanin m., żuczanka ż.

Wiktionary


żuczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żuków (w Bial­sko­pod­la­skiem, Bia­ło­stoc­kiem i Ko­niń­skiem)

 (1.2) miesz­ka­niec Żuk (w Płoc­kiem)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuki nmos.

:: fż. żuczanka ż.

 przym. żucki

Wiktionary


żuczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żuków (w Bial­sko­pod­la­skiem, Bia­ło­stoc­kiem i Ko­niń­skiem)

 (1.2) miesz­kan­ka Żuk (w Płoc­kiem)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuki nmos.

:: fm. żuczanin m.

 przym. żucki

Wiktionary


żuczek

mały chrząszcz


SJP.pl

Żu­czek – je­zio­ro w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, w gmi­nie Debrz­no.

Wikipedia


żugaj

naz­wi­sko


SJP.pl


żujka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. zool. odły­ka­ny i prze­żu­wa­ny po­karm u zwie­rząt z po­drzę­du prze­żu­wa­czy

 (1.2) daw. tytoń do żucia

 (1.3) pot. guma do żucia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żucie n., żwanie n., przeżucie n., przeżuwanie n., żwacz m., przeżuwacz m.

 czas. żuć ndk., żwać ndk., przeżuwać ndk., przeżuć dk.

 przym. żwaczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. dzięga

Wiktionary


żuk

chrząszcz z ro­dzi­ny poś­więt­ni­ko­wa­tych lub gno­ja­rzo­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. chrząszcz z ro­dzi­ny poś­więt­ni­ko­wa­tych;

 (1.2) pot. chrząszcz

 (1.3) mot. sa­mo­chód marki Żuk

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żuk – owad, przed­sta­wi­ciel żu­koksz­tałt­nych – na­dro­dzi­ny i in­fra­rzę­du chrzą­szczy
  • żuk – owad, przed­sta­wi­ciel żu­ko­wa­tych – nie­jed­noz­nacz­na nazwa dla ro­dzi­ny chrzą­szczy
  • FSC Żuk – ro­dzi­na pol­skich sa­mo­cho­dów do­staw­czych
  • BŻ-4 Żuk – pol­ski śmi­gło­wiec
  • Ewa Maria Żuk
  • Ka­zi­mierz Żuk
  • Krzysz­tof Żuk
  • Magda Żuk
  • Maria Żuk
  • Mi­ka­łaj Żuk
  • My­chaj­ło Żuk
  • Olga Żuk

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tylko modre, wio­sen­ne żuki, le­cą­ce z wiel­kim za­pę­dem w ostat­ni skraj za­chod­niej łuny, prze­ci­na­ły fur­cząc po­wie­trze, w któ­rym tu i ów­dzie ma­ja­czy­ły lek­kie, z świe­żo zo­ra­nej ziemi opary, zbi­ja­jąc się w tuman nad łąką.

 (1.3) Nie­bie­ski żuk z budą przy­kry­tą plan­de­ka­an­de­ką prze­darł się przez za­sy­pa­ną śnie­giem drogę i pod­je­chał pod drew­nia­ną bramę pro­wa­dzą­cą do za­gro­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuk, AS: žuk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żukowate lm.

:: zdrobn. żuczek m.

Wiktionary


żukczyn

Żuk­czyn (kaszb. "Żukczënò") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie gdań­skim, w gmi­nie Pruszcz Gdań­ski. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


żukokształtne

na­dro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych; blasz­ko­ro­gie, żuki


SJP.pl

Żu­koksz­tałt­ne, żuki (Sca­ra­ba­e­o­i­dea) syn. chrzą­szcze blasz­ko­czuł­kie (La­mel­li­cor­nia) – na­dro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych (Po­lyp­ha­ga). Je­dy­na na­dro­dzi­na serii lub in­fra­rzę­du Sca­ra­ba­e­i­for­mia.

Wikipedia


żukow

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­sandr Żukow (ur. 1956) – ro­syj­ski eko­no­mi­sta i po­li­tyk
  • Alek­sandr Żukow – ra­dziec­ki funk­cjo­na­riusz or­ga­nów bez­pie­czeń­stwa
  • Alek­sandr Żukow (ur. 1954) – ro­syj­ski przed­się­bior­ca ży­dow­skie­go po­cho­dze­nia
  • Gie­or­gij Żukow (1896–1974) – ra­dziec­ki do­wód­ca woj­sko­wy i po­li­tyk
  • Gie­or­gij Sier­gie­je­wicz Żukow (ur. 1903) – ra­dziec­ki ge­ne­rał NKWD
  • Jurij Żukow (1908–1991) – ra­dziec­ki dzien­ni­karz
  • Kon­stan­tin Żukow – ra­dziec­ki po­li­tyk
  • Mi­cha­ił Żukow (ur. 1985) – ro­syj­ski ho­ke­i­sta
  • Ołeh Żukow (1920–2010) – ukra­iń­ski pił­karz
  • Sier­giej Żukow (ur. 1975) – ro­syj­ski ho­ke­i­sta
  • Gie­or­gij Żukow – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Żukow – mia­sto w ob­wo­dzie ka­łu­skim

Wikipedia


żukowate

ro­dzi­na chrzą­szczy o około 19 ty­sią­cach ga­tun­ków (w Pol­sce około 200), ży­ją­cych pra­wie na całej kuli ziem­skiej (zwła­szcza w stre­fie tro­pi­kal­nej); poś­więt­ni­ko­wa­te


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • gno­ja­rzo­wa­te (Ge­o­tru­pi­dae)
  • poś­więt­ni­ko­wa­te (Sca­ra­ba­e­i­dae)
  • żu­koksz­tałt­ne (Sca­ra­ba­e­o­i­dea)
  • żuk (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • żuki (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia


żukowaty

o ce­chach żu­ko­wa­tych (poś­więt­ni­ko­wa­tych); poś­więt­ni­ko­wa­ty


SJP.pl


żukowce

rząd pa­ję­cza­ków z pod­gro­ma­dy roz­to­czy


SJP.pl

Żu­kow­ce ("Me­so­stig­ma­ta" syn. "Ga­ma­si­da") – grupa roz­to­czy (Acari), na­le­żą­ca do Pa­ra­si­ti­for­mes. Obej­mu­je w więk­szo­ści roz­to­cze wol­no­ży­ją­ce, za­miesz­ku­ją­ce ściół­kę lasów oraz in­nych śro­do­wisk, gdzie od­gry­wa­ją bar­dzo istot­ną rolę, będąc waż­nym ogni­wem sieci tro­ficz­nych tych­że śro­do­wisk. Są to rów­nież pa­so­ży­ty zew­nętrz­ne i wew­nętrz­ne lą­do­wych bez­krę­gow­ców oraz krę­gow­ców, w tym wielu pta­ków i ssa­ków. Obec­nie do Me­so­stig­ma­ta za­li­cza się dra­pież­ne oraz.

Wikipedia


żukowianin

1. miesz­ka­niec Żu­ko­wa (mia­sta w Pol­sce);
2. miesz­ka­niec Żu­ko­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec wsi Żu­ko­wo

 (1.2) miesz­ka­niec wsi Żuków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒukɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: žukovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuków m., Żukowo ż.

:: fż. żukowianka ż.

 przym. żukowski

Wiktionary


żukowianka

1. miesz­kan­ka Żu­ko­wa (mia­sta w Pol­sce);
2. miesz­kan­ka Żu­ko­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka wsi Żu­ko­wo

 (1.2) miesz­kan­ka wsi Żuków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒukɔˈvʲjãnka, AS: žukovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuków m., Żukowo ż.

:: fm. żukowianin m.

 przym. żukowski

Wiktionary


żukowice

1. wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, gmina Nowy Kor­czyn


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żu­ko­wi­ce – część mia­sta Gło­gów
  • Żu­ko­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gło­gow­skim, w gmi­nie Żu­ko­wi­ce
    • Żu­ko­wi­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w ww. wsi
    • Żu­ko­wi­ce – dawna gro­ma­da
    • Żu­ko­wi­ce – gmina
  • Żu­ko­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Nowy Kor­czyn

Wikipedia


żukowicki

→ Żu­ko­wi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żu­ko­wic

Wiktionary

Patrz:

Żukowice

Powiązane:

 rzecz. Żukowice nmos., żukowiczanin m., żukowiczanka ż.

Wiktionary


żukowiczanin

miesz­ka­niec Żu­ko­wic (wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żu­ko­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żukowice nmos.

:: fż. żukowiczanka ż.

 przym. żukowicki

Wiktionary


żukowiczanka

miesz­kan­ka Żu­ko­wic (wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żu­ko­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żukowice nmos.

:: fm. żukowiczanin m.

 przym. żukowicki

Wiktionary


żukowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu pa­ję­cza­ków z pod­gro­ma­dy roz­to­czy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żu­ko­wiec – miej­sco­wość na Bia­ło­ru­si, rejon be­re­zyń­ski
  • Żu­ko­wiec – miej­sco­wość na Ukra­i­nie
  • Żu­ko­wiec – wznie­sie­nie nad Je­zio­rem Mycz­kow­skim

Wikipedia


żukowo

mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

Zo­bacz też: Żu­ko­wo w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Żu­ko­wo (do­dat­ko­wa nazwa w ję­zy­ku Żukòwò; Zuc­kau, Su­co­via) – mia­sto nad Ra­du­nią w po­wie­cie kar­tu­skim w wo­je­wództ­wie po­mor­skim. Za­li­cza­ne do aglo­me­ra­cji trój­miej­skiej. Sie­dzi­ba gminy Żu­ko­wo.

We­dług da­nych z 20 lipca 2020 Żu­ko­wo li­czy­ło 8135 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żu­ko­wo koło Gdań­ska jest małym mia­stem zna­nym z haftu ka­szub­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈkɔvɔ, AS: žukovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żukowianin m., żukowianka ż.

 przym. żukowski

Wiktionary


żukowski

→ Żu­ko­wo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy wsi Żu­ko­wo

 (1.2) do­ty­czą­cy wsi Żuków

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żu­kow­ski (naz­wi­sko) – pol­skie oraz ro­syj­skie naz­wi­sko
  • Żu­kow­ski (ros. Жуковский) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie mo­skiew­skim
  • Żu­kow­ski – ka­szub­ski herb szla­chec­ki
  • Kanał Żu­kow­ski – kanał wodny na Po­mo­rzu
  • Anna Maria Żu­kow­ska (ur. 1983) − dzia­łacz­ka po­li­tycz­na, poseł na Sejm IX ka­den­cji
  • An­to­ni Żu­kow­ski (1912–1992) − aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Artur Żu­kow­ski (1972–2004) − żoł­nierz Grom oraz na­jem­nik (Black­wa­ter)
  • Bar­tosz Żu­kow­ski (ur. 1975) − aktor, naj­bar­dziej znany z roli Wald­ka Kiep­skie­go
  • Cze­sław Żu­kow­ski (ur. 1969) − pił­karz i tre­ner
  • Do­mi­ni­ka Żu­kow­ska − pio­sen­kar­ka (szan­ty) i le­kar­ka
  • Ewa Żu­kow­ska (ur. 1946) − ak­tor­ka fil­mo­wa, te­le­wi­zyj­na i te­a­tral­na
  • Fe­liks Żu­kow­ski (1904–1976) − aktor i re­ży­ser te­a­tral­ny, żoł­nierz AK

Wikipedia

Patrz:

Żukowo

Wymowa:

IPA: ʒuˈkɔfsʲci, AS: žukofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żukowo n., Żuków m., żukowianin m., żukowianka ż.

Wiktionary


żukrowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żuków

chrząszcz z ro­dzi­ny poś­więt­ni­ko­wa­tych lub gno­ja­rzo­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żuków – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Pol­ko­wi­ce
  • Żuków – osada leśna w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Pol­ko­wi­ce
  • Żuków – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Wło­da­wa
  • Żuków – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Mią­czyn
  • Żuków – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. no­wo­sol­skim, w gmi­nie Nowe Mia­stecz­ko
  • Żuków – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Gro­dzisk Ma­zo­wiec­ki
  • Żuków – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Mińsk Ma­zo­wiec­ki
  • Żuków – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Wie­nia­wa
  • Żuków – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Mo­ko­bo­dy
  • Żuków – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­cha­czew­skim, w gmi­nie So­cha­czew
  • Żuków – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ży­rar­dow­skim, w gmi­nie Pu­szcza Ma­riań­ska
  • Żuków – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. lu­ba­czow­skim, w gmi­nie Cie­sza­nów

Wikipedia


żukówko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żu­ków­ko – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Par­cho­wo
  • Żu­ków­ko – część wsi Żu­ko­wo, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. sła­wień­skim, w gmi­nie Sław­no
  • Żu­ków­ko – je­zio­ro w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Par­cho­wo

Wikipedia


żul

1. po­gard­li­wie: osoba z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go, bez sta­łe­go za­trud­nie­nia, włó­czą­ca się po uli­cach, na­du­ży­wa­ją­ca al­ko­ho­lu i bu­dzą­ca odra­zę swoim za­cho­wa­niem i niech­luj­nym wy­glą­dem; menel, lump, lum­piarz;
2. prze­sta­rza­le: łobuz, chu­li­gan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) posp. po­gard. pijak

 (1.2) posp. po­gard.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Boję się prze­cho­dzić wie­czo­rem koło tego noc­ne­go skle­pu, bo tam za­wsze kręci się pełno żuli.

 (1.2) Ostat­nio na na­szym osied­lu wi­dzia­łam ja­kichś żuli, nie zo­sta­wiaj więc ot­war­tych drzwi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒul, AS: žul

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żulia ż., żuleria ż.

:: zdrobn. żulik m.

 czas. żulić, wyżulić

 przym. żulerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) żulik, chuligan, łobuz, menel, lump, chachar

Wiktionary


żulczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


żulenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żulić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żulić

Wiktionary


żuleria

po­gard­li­wie: osoby z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go, bez sta­łe­go za­trud­nie­nia, włó­czą­cy się po uli­cach, na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu i bu­dzą­cy odra­zę swoim za­cho­wa­niem i niech­luj­nym wy­glą­dem; żu­ler­nia, żulia, żu­ler­ka, me­nel­stwo, lum­piar­stwo


SJP.pl


żulerka

po­gard­li­wie:
1. → żul; lum­pia­ra, me­nel­ka, żu­li­ca;
2. osoby z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go, bez sta­łe­go za­trud­nie­nia, włó­czą­cy się po uli­cach, na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu i bu­dzą­cy odra­zę swoim za­cho­wa­niem i niech­luj­nym wy­glą­dem; żu­le­ria, lum­piar­stwo, żulia, żu­ler­nia, me­nel­stwo;
3. spo­sób spę­dza­nia czasu wła­ści­wy takim oso­bom


SJP.pl


żulernia

1.po­gard­li­wie: osoby z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go, bez sta­łe­go za­trud­nie­nia, włó­czą­cy się po uli­cach, na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu i bu­dzą­cy odra­zę swoim za­cho­wa­niem i niech­luj­nym wy­glą­dem; żu­le­ria, lum­piar­stwo, żulia, żu­ler­ka, me­nel­stwo;
2. w gwa­rze ucz­niow­skiej: tani, podły bar


SJP.pl


żulerski

→ żul


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy żuli, żu­li­ków

Wiktionary

Patrz:

żul

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łem go wczo­raj, jak walił za skle­pem ja­kieś żu­ler­skie bro­wa­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żul m., żulik m., żulia ż.

Wiktionary


żulia

po­gard­li­wie: osoby z mar­gi­ne­su spo­łecz­ne­go, bez sta­łe­go za­trud­nie­nia, włó­czą­cy się po uli­cach, na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu i bu­dzą­cy odra­zę swoim za­cho­wa­niem i niech­luj­nym wy­glą­dem; żu­le­ria, żu­ler­nia, żu­ler­ka, me­nel­stwo. lum­piar­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) posp. śro­do­wi­sko żuli, grupa żu­li­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wchodź z nimi w kon­szach­ty, to prze­cież żulia!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒulʲja, AS: žulʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żul m., żulik m.

 przym. żulerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) granda, hołota, łobuzeria

Wiktionary


żulica

→ żul; żu­ler­ka, me­nel­ka, lum­pia­ra


SJP.pl


żulice

→ żul; żu­ler­ka, me­nel­ka, lum­pia­ra


SJP.pl

Żu­li­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Te­la­tyn. Przez wieś prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 852.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Te­la­tyn. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 371 miesz­kań­ców.

Wikipedia


żulicki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żulic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żulice nmos., żuliczanin m., żuliczanka ż.

Wiktionary


żuliczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żulic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żulice nmos.

:: fż. żuliczanka ż.

 przym. żulicki

Wiktionary


żuliczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żulic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żulice nmos.

:: fm. żuliczanin m.

 przym. żulicki

Wiktionary


żulik

1. po­spo­li­cie: łobuz, chu­li­gan;
2. ro­dzaj pie­czy­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) posp. po­gard.;

Wiktionary

Żulik, chleb(ek) tu­rec­ki, struc­la tu­rec­ka – ro­dzaj pie­czy­wa pszen­ne­go wy­bo­ro­we­go – słod­ki chleb droż­dżo­wy z ro­dzyn­ka­mi, po­pu­lar­ny w wo­je­wództ­wie łódz­kim. W skład pro­duk­tu tego typu wcho­dzą: mąka pszen­na, mleko, droż­dże pie­kar­ni­cze, kawa zbo­żo­wa, masło (lub mar­ga­ry­na), me­la­sa lub (sztucz­ny) miód, ro­dzyn­ki, woda, jajka, nie­wiel­kie ilo­ści soli i cukru.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na ławce sie­dział jakiś żulik i po­pi­jał tanie wino.

 (1.2) Żulik bez plac po­gnał za psiu­kiem.

 (2.1) Pro­szę dwie bułki, ro­ga­la i żu­li­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒulʲik, AS: žulʹik

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. żul

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) chleb turecki, chlebek turecki, strucla turecka, bułka turecka

Wiktionary


żulin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim

 (1.3) geogr. wieś na Ukra­i­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żulin – wieś w gmi­nie Ło­pien­nik Górny, w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim.
  • Żulin – wieś w gmi­nie Sto­czek, w po­wie­cie wę­grow­skim, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim.
  • Żulin – wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie stryj­skim, w ob­wo­dzie lwow­skim.
  • Żulin – gro­ma­da w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, ist­nie­ją­ca w la­tach 1954–1972.
  • Żulin – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Żu­li­nie, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żulinianin m., żulinianka ż.

 przym. żuliński

Wiktionary


żulinianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żu­li­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żulin m.

:: fż. żulinianka ż.

 przym. żuliński

Wiktionary


żulinianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żu­li­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żulin m.

:: fm. żulinianin m.

 przym. żuliński

Wiktionary


żulić

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. że­brać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒulʲit͡ɕ, AS: žulʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dk. wyżulić

 rzecz. żulenie n., żul

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sępić

Wiktionary


żuliński

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żu­li­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żulin m., żulinianin m., żulinianka ż.

Wiktionary


żulowaty

przy­po­mi­na­ją­cy za­cho­wa­niem żula


SJP.pl


żupa

1. dawna ko­pal­nia soli
2. skład wy­do­by­tej soli lub in­nych mi­ne­ra­łów
3. we wczes­nym śred­nio­wie­czu u Sło­wian: zwią­zek mniej­szych or­ga­ni­za­cji te­ry­to­rial­nych, na czele któ­re­go stał żupan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. przed­się­bior­stwo gór­ni­cze lub jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cji w gór­nict­wie;

 (1.2) hist. we wczes­nym śred­nio­wie­czu jed­nost­ka et­nicz­no-te­ry­to­rial­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żupa (w zna­cze­niu: żu­pa­nat) – wczes­noś­red­nio­wiecz­na jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na, od­po­wied­nik kasz­te­la­nii
  • żupa solna – ko­pal­nia soli ka­mien­nej
  • Żupa kra­kow­ska – przed­się­bior­stwo
  • Župa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żupą solną, tak jak ko­pal­nia­mi krusz­ców, za­rzą­dzał żup­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒupa, AS: župa

Wiktionary


żupan

sta­ro­pol­ski ubiór męski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. kraw. sta­ro­pol­ski ubiór męski z ozdob­nym za­pię­ciem i wą­ski­mi rę­ka­wa­mi, no­szo­ny przez szlach­tę od XVI do po­ło­wy XIX wieku;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. adm. śred­nio­wiecz­ny urzęd­nik w niek­tó­rych kra­jach za­rzą­dza­ją­cy okrę­giem (żu­pa­nią) w imie­niu su­we­re­na;

 (2.2) hist. na­czel­nik opola i naj­wyż­szy lo­kal­ny sę­dzia u daw­nych Sło­wian

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żupan – dawny urząd w kra­jach sło­wiań­skich
  • żupan – sta­ro­pol­ska szata męska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po żu­pa­nie opa­sy­wa­no się pasem.

 (2.1) Twier­dzą niek­tó­rzy, że w bar­dzo daw­nych cza­sach szlach­ta w Pol­sce no­si­ła nazwę żu­pa­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒupãn, AS: župãn

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. jupa ż., zdrobn. żupanek mrz., żupanik mrz.

:: przym. żupanowy

 (2.1)

:: rzecz. żupania ż.

:: przym. żupański

Wiktionary


żupanek

zdrob­nie­nie od: żupan


SJP.pl


żupania

okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny pod­le­gły żu­pa­no­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) adm. okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny za­rzą­dza­ny przez żu­pa­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żupan mos.

Wiktionary


żupanik

zdrob­nie­nie od: żupan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od żupan

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈpãɲik, AS: župãńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żupan

Wiktionary


żupałek

żu­pa­łek waż­ko­wa­ty - owad z rzędu sie­cia­rek


SJP.pl


żupański

→ żupan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub urzę­dem żu­pa­na, do­ty­czą­cy żu­pa­na

Wiktionary

Patrz:

żupan

Powiązane:

 rzecz. żupan mos.

Wiktionary


żupniczy

→ żup­nik, → żupa


SJP.pl

Patrz:

żupnik, → żupa

żupnik

w śred­nio­wie­czu: za­rząd­ca ko­pal­ni soli


SJP.pl

Żup­nik ("łac. zup­pa­rius salis") – w pol­skim gór­nict­wie sol­nym i krusz­co­wym w XIII–XVIII w. urzęd­nik za­rzą­dza­ją­cy re­jo­nem gór­ni­czym w imie­niu po­sia­da­cza zwierzch­nich praw do gór­nict­wa (re­ga­lia), rów­nież dzier­żaw­ca ko­pal­ni. Na­miest­nik żup­ni­ka był na­zy­wa­ny po­dżup­ni­kiem lub po­dżup­kiem; mógł on spra­wo­wać dozór bez­poś­red­ni nad żu­pa­mi.

Wikipedia


żupny

→ żupa; żup­ni­czy


SJP.pl


żur

1. zak­was z chle­ba lub z mąki żyt­niej albo ow­sia­nej, bę­dą­cy pod­sta­wo­wym skład­ni­kiem zupy o tej samej naz­wie;
2. zupa na zak­wa­sie o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. spoż. zupa o kwa­sko­wa­tym smaku, go­to­wa­na na zak­wa­sie, naj­czę­ściej żyt­nim;

 (1.2) kulin. na­tu­ral­ny zak­was do spo­rzą­dza­nia żurku lub in­nych po­traw

 (1.3) środ. prze­stęp­cze tanie wino owo­co­we

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „biały barszcz”. Zo­bacz też: barszcz (po­tra­wa).

Za­su­ge­ro­wa­no, aby "barszcz biały wiel­ka­noc­ny"

Żur (żurek, bywa także na­zy­wa­ny bia­łym bar­szczem) – tra­dy­cyj­na zupa kuch­ni pol­skiej, przy­rzą­dza­na na zak­wa­sie z chle­ba lub mąki, cza­sem na zak­wa­sie z płat­ków ow­sia­nych, o cha­rak­te­ry­stycz­nym lekko kwa­śnym smaku, po­da­wa­na na go­rą­co. Słowo „żur” może oz­na­czać zupę lub sam zak­was do jej przy­rzą­dza­nia. Po­dob­nie jest z nazwą „żurek”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zjadł­bym bab­ci­ne­go żuru z kieł­ba­są.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurok mrz., zdrobn. żurek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żurek, barszcz biały

Wiktionary


żurakowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Jan Żu­ra­kow­ski (1889-1974) – puł­kow­nik, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Bo­gu­sław Żu­ra­kow­ski (ur. 1939) – poeta, pro­fe­sor UJ
  • Bro­ni­sław Żu­ra­kow­ski (1911-2009) – kon­struk­tor lot­ni­czy, pilot doś­wiad­czal­ny
  • Iro­dion (Żu­ra­kow­ski) (zm. 1735) – bi­skup pra­wo­sław­ny po­cho­dze­nia ukra­iń­skie­go
  • Ja­nusz Żu­ra­kow­ski (1914-2004) – pilot, pod­puł­kow­nik
  • Ro­mu­ald Żu­ra­kow­ski (1885-?) – puł­kow­nik pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go
  • Sta­ni­sław Żu­ra­kow­ski (1886–1940) – praw­nik, sa­mo­rzą­do­wiec, ofi­cer Woj­ska Pol­skie­go, bur­mistrz miast w II RP, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Sta­ni­sław Żu­ra­kow­ski, pod­puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go, pra­cow­nik In­sty­tu­tu Pol­ski i Mu­ze­um im. gen. Si­kor­skie­go w Lon­dy­nie
  • Zofia Żu­ra­kow­ska (1897-1931) – pi­sar­ka, au­tor­ka ksią­żek dla mło­dzie­ży

Wikipedia


żuralski

naz­wi­sko


SJP.pl


żuraw

1. duży ptak o po­pie­la­to­czar­nym upie­rze­niu, dłu­gich no­gach i dłu­giej szyi;
2. pry­mi­tyw­ny przy­rząd do wy­cią­ga­nia wody ze stud­ni;
3. urzą­dze­nie dźwi­go­we sto­so­wa­ne w por­tach i w bu­dow­nict­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Grus|ref=tak., duży ptak ba­gien­ny od­by­wa­ją­cy se­zo­no­wo ma­so­we prze­lo­ty, na­le­żą­cy do po­dro­dzi­ny żu­ra­wi;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) techn. urzą­dze­nie dźwi­gni­co­we z ko­lum­ną i wy­się­gni­kiem słu­żą­ce do pod­no­sze­nia i prze­no­sze­nia cię­ża­rów na nie­wiel­kie od­le­gło­ści;

 (2.2) techn. ro­dzaj dźwi­gni­cy do wy­do­by­wa­nia wody ze stud­ni;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żuraw – ptak na­le­żą­cy do ro­dzi­ny żu­ra­wi (Gru­i­dae) z rzędu żu­ra­wio­wych (Gru­i­fro­mes)
  • żuraw – żuraw zwy­czaj­ny, ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny żu­ra­wi (Gru­i­dae)
  • Żuraw – część wsi Roz­ko­pa­czew w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Ostrów Lu­bel­ski
  • Żuraw – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Brą­sze­wi­ce
  • Żuraw – wieś w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Janów
  • Żuraw – część wsi Huta w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Odo­la­nów
  • żuraw – urzą­dze­nie dźwi­gni­co­we
  • żuraw – urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce wy­do­by­wa­nie wody ze stud­ni
  • żuraw – urzą­dze­nie hy­dra­u­licz­ne słu­żą­ce do na­le­wa­nia wody do skrzy­ni wod­nej pa­ro­wo­zu lub ten­dra
  • żuraw – pol­ski ta­niec lu­do­wy z re­gio­nu Kur­pie
  • Ruda Żu­ra­wiec­ka
  • Żu­ra­wia, Żu­ra­wi­ca, Żu­ra­wi­ce, Żu­ra­wicz­ki, Żu­ra­wie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żu­ra­wie szu­ka­ją po­ży­wie­nia na ba­gnach i łą­kach.

 (1.1) Po wyj­ściu księ­dza Bar­ba­ra krą­ży­ła po celi. Zo­ba­czy­ła w za­kra­to­wa­nym oknie klucz żu­ra­wi, po­wra­ca­ją­cych do cie­plej­szych kra­jów.

 (2.1) Żuraw pod­no­si cięż­kie kon­te­ne­ry.

 (2.2) Stud­nie z żu­ra­wia­mi były kie­dyś cha­rak­te­ry­stycz­nym ele­men­tem go­spo­darstw na Pod­la­siu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuraf, AS: žuraf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurawię n., żurawiowe nmos., żurawnia ż.; żurawina ż., Żurawnica ż., Żurawno n.

:: zdrobn. żurawik m.

 przym. żurawi, żurawiowy, żurawny, żurawiowaty; żurawinowy, żurawski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dźwig, kran

Wiktionary


żurawczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żu­ra­wiec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurawce nmos.

:: fż. żurawczanka ż.

 przym. żurawiecki

Wiktionary


żurawczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żu­ra­wiec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurawce nmos.

:: fm. żurawczanin m.

 przym. żurawiecki

Wiktionary


żurawi

→ żuraw; żu­ra­wio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z żu­ra­wiem, do­ty­czą­cy żu­ra­wia

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do żu­ra­wia, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­skoz­wie­rzę­cy.

 (3.1) D. lm. od żuraw

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak bar­dzo już bym chciał za­miesz­kać na rogu Żu­ra­wiej i Sło­wi­czej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈravʲi, AS: žuravʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurawię n., żurawiowe nmos., żurawie nmos., żuraw m., żurawianin mos., żurawianka ż.

 przym. żurawski, żurawinowy, żurawiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żurawiowy

Wiktionary


żurawianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żu­ra­wia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuraw m., żuraw m., żurawię n., żurawiątko n., żurawiowe n.

:: fż. żurawianka ż.

 przym. żurawski, żurawi

Wiktionary


żurawianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żu­ra­wia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuraw m., żuraw m., żurawię n., żurawiątko n., żurawiowe n.

:: fm. żurawianin m.

 przym. żurawski, żurawi

Wiktionary


żurawica

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żu­ra­wi­ca – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­my­skim, w gmi­nie Żu­ra­wi­ca
  • Żu­ra­wi­ca – część wsi Kro­wia Góra w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Ło­niów
  • Żu­ra­wi­ca – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Obra­zów
  • Ruda Żu­ra­wiec­ka
  • Żuraw, Żu­ra­wia, Żu­ra­wi­ce, Żu­ra­wicz­ki, Żu­ra­wie
  • Żu­ra­wiec, Żu­ra­wie­niec
  • Żu­ra­win, Żu­ra­wi­niec, Żu­raw­ka, Żu­raw­ni­ki

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʒuraˈvʲit͡sa, AS: žuravʹica

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żurawicki

 rzecz. żurawiczanin, żurawiczanka

Wiktionary


żurawicki

→ Żu­ra­wi­ca


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żu­ra­wi­cy lub Żu­ra­wi­cy Gór­nej

 (1.2) do­ty­czą­cy Żu­ra­wi­czek

Wiktionary

Patrz:

Żurawica

Przykłady

 (1.1) Tym razem żu­ra­wic­ki po­moc­nik po­pi­sał się pię­knym ude­rze­niem z ponad 20 m, któ­rym nie dał najm­niej­szych szans Ko­ry­lo­wi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuraˈvʲit͡sʲci, AS: žuravʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurawica ż., Żurawiczki nmos., żurawiczanin m., żurawiczanka ż.

Wiktionary


żurawiczanin

miesz­ka­niec Żu­ra­wi­cy (wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żu­ra­wi­cy lub Żu­ra­wi­cy Gór­nej

 (1.2) miesz­ka­niec Żu­ra­wi­czek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuravʲiˈt͡ʃãɲĩn, AS: žuravʹičãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurawica ż., Żurawiczki nmos.

:: fż. żurawiczanka ż.

 przym. żurawicki

Wiktionary


żurawiczanka

miesz­kan­ka Żu­ra­wi­cy (wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żu­ra­wi­cy lub Żu­ra­wi­cy Gór­nej

 (1.2) miesz­kan­ka Żu­ra­wi­czek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuravʲiˈt͡ʃãnka, AS: žuravʹičãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurawica ż., Żurawiczki nmos.

:: fm. żurawiczanin m.

 przym. żurawicki

Wiktionary


żurawie

→ żuraw; żu­ra­wio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gru­i­dae|Vi­gors|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu żu­ra­wio­wych;

 (1.2) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gru­i­nae|Vi­gors|ref=tak., po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny żu­ra­wi (1.1);

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: żuraw

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żu­ra­wie – ro­dzi­na pta­ków z rzędu żu­ra­wio­wych (Gru­i­fro­mes)
  • żu­ra­wie – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny żu­ra­wi (Gru­i­dae)
  • Żu­ra­wie – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Tu­ro­bin
  • Żu­ra­wie – ko­lo­nia w woj. opol­skim, w pow. ole­skim, w gmi­nie Rud­ni­ki
  • Żu­ra­wie – pol­skie przed­się­bior­stwo bu­dow­la­ne
  • żuraw zwy­czaj­ny
  • Żó­ra­wie
  • Ruda Żu­ra­wiec­ka
  • Żuraw, Żu­ra­wia, Żu­ra­wi­ca, Żu­ra­wi­ce, Żu­ra­wicz­ki
  • Żu­ra­wiec, Żu­ra­wie­niec
  • Żu­ra­win, Żu­ra­wi­niec, Żu­raw­ka, Żu­raw­ni­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do ro­dzi­ny żu­ra­wi na­le­żą m.in. ko­ron­ni­ki.

 (1.2) Do po­dro­dzi­ny żu­ra­wi na­le­żą ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce rów­nież w Au­stra­laz­ji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żuraw mzw./mrz., żurawię n., żurawiowe lm nm.

 przym. żurawi, żurawiowaty, żurawiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żurawiowate, żurawie właściwe

Wiktionary


żurawiec

ro­dzaj mchu z ro­dzi­ny płon­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żu­ra­wiec (dawna nazwa żó­ra­wiec) – ro­dzaj mchu o na­u­ko­wej naz­wie Atri­chum
  • Żu­ra­wiec – część mia­sta Chrza­nów
  • Żu­ra­wiec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Ada­mów
  • Żu­ra­wiec – część wsi Próch­na w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Wró­blew
  • Żu­ra­wiec – przy­sió­łek wsi Noz­drzec w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. brzo­zow­skim, w gmi­nie Noz­drzec
  • Żu­ra­wiec – część wsi Go­rzy­ce w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­wor­skim, w gmi­nie Tryń­cza
  • Żu­ra­wiec – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. el­blą­skim, w gmi­nie Mar­ku­sy
  • Żu­ra­wiec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. śrem­skim, w gmi­nie Brod­ni­ca
  • Ruda Żu­ra­wiec­ka
  • Żuraw, Żu­ra­wia, Żu­ra­wi­ca, Żu­ra­wi­ce, Żu­ra­wicz­ki, Żu­ra­wie, Żu­ra­wie­niec
  • Żu­ra­win, Żu­ra­wi­niec, Żu­raw­ka, Żu­raw­ni­ki

Wikipedia


żurawiecki

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żu­ra­wiec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurawce nmos., żurawczanin m., żurawczanka ż.

Wiktionary


żurawiejka

żar­to­bli­wy ku­plet ukła­da­ny dla po­szcze­gól­nych puł­ków ka­wa­le­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. hist. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ka­wa­le­rii pol­skiej i ro­syj­skiej krót­ki, żar­to­bli­wy ku­plet ukła­da­ny dla po­szcze­gól­nych puł­ków ka­wa­le­rii oce­nia­ją­cy ich wo­jen­ne losy z iro­nią i czar­nym hu­mo­rem;

Wiktionary

Żu­ra­wiej­ka – krót­ki, naj­czę­ściej dwu­wier­szo­wy, żar­to­bli­wy ku­plet ukła­da­ny dla po­szcze­gól­nych puł­ków ka­wa­le­rii, oce­nia­ją­cy z iro­nią i czar­nym hu­mo­rem ich wo­jen­ne losy. Żu­ra­wiej­ki cha­rak­te­ry­stycz­ne były dla ka­wa­le­rii pol­skiej oraz ro­syj­skiej.

Wikipedia


żurawieniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żu­ra­wie­niec – część mia­sta Brok
  • Żu­ra­wie­niec – część wsi Ga­go­wy Stare w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bień Ku­jaw­ski
  • Żu­ra­wie­niec – wieś woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Kutno
  • Żu­ra­wie­niec – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Lu­to­miersk
  • Żu­ra­wie­niec – część wsi Pnie w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Prom­na (0633047),
  • Żu­ra­wie­niec – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Brok
  • Żu­ra­wie­niec – część wsi Pod­wierz­bie w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Sierpc
  • Żu­ra­wie­niec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Ba­biak
  • Ró­ży­ce-Żu­ra­wie­niec
  • Ruda Żu­ra­wiec­ka
  • Żuraw, Żu­ra­wia, Żu­ra­wi­ca, Żu­ra­wi­ce, Żu­ra­wicz­ki, Żu­ra­wie, Żu­ra­wiec
  • Żu­ra­win, Żu­ra­wi­niec, Żu­raw­ka, Żu­raw­ni­ki

Wikipedia


żurawik

wy­się­gnik współ­pra­cu­ją­cy z wcią­gar­ką, słu­żą­cy do spu­szcza­nia lub pod­no­sze­nia łodzi ra­tun­ko­wych, kot­wi­cy, trapu itp.; szlup­bel­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. żuraw

Wiktionary

Żu­ra­wik, szlup­bel­ka – urzą­dze­nie dźwi­go­we na po­kła­dzie jed­nost­ki pły­wa­ją­cej naj­czę­ściej słu­żą­ce do opu­szcza­nia i pod­no­sze­nia z po­wierzch­ni wody łodzi ra­tun­ko­wej, łodzi in­spek­cyj­nej, trat­wy ra­tun­ko­wej, pon­to­nu, trapu oraz in­nych cięż­kich przed­mio­tów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żuraw mzw./mrz.

Wiktionary


żurawina

ro­śli­na z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych wy­stę­pu­ją­ca w kilku ga­tun­kach, któ­rej owo­cem są wy­so­ko ce­nio­ne ja­go­dy, w Pol­sce naj­bar­dziej po­spo­li­ta żu­ra­wi­na błot­na; owoc ta­kiej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Vac­ci­nium|Hill.|sect=Oxy­coc­cus|ref=tak., ro­dzaj krze­wi­nek z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych po­sia­da­ją­ca ja­dal­ne ja­go­dy;

 (1.2) kulin. owoc żu­ra­wi­ny (1.1)

Wiktionary

Żu­ra­wi­na ("Vac­ci­nium" sect. "Oxy­coc­cus"; daw­niej "Oxy­coc­cus") – ro­śli­ny daw­niej wy­o­dręb­nia­ne jako ro­dzaj z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych ("Eri­ca­ce­ae"), od lat 80. XX wieku w świa­to­wej li­te­ra­tu­rze bo­ta­nicz­nej opi­sy­wa­ne już ra­czej tylko jako sek­cja lub po­dro­dzaj w obrę­bie ro­dza­ju bo­rów­ka ("Vac­ci­nium").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żu­ra­wi­na błot­na jest po­spo­li­tą ro­śli­ną wy­stę­pu­ją­cą w Pol­sce.

 (1.2) Żu­ra­wi­na jest bo­ga­ta w wi­ta­mi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuraˈvʲĩna, AS: žuravʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurawinówka ż., Żurawina ż., Żurawiniec m.

:: zdrobn. żurawinka ż.

 przym. żurawinowy, żurawiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. żurawie, żurosie, zórowie

Wiktionary


żurawiniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żu­ra­wi­niec – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Mię­ki­nia
  • Żu­ra­wi­niec – część wsi Niedź­wia­dy w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Ro­go­wo
  • Żu­ra­wi­niec – część wsi Obro­ki w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Wil­ko­łaz
  • Żu­ra­wi­niec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Ostró­wek
  • Żu­ra­wi­niec – część wsi Po­gór­ska Wola w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Skrzy­szów
  • Żu­ra­wi­niec – osada w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Ru­si­nów
  • Żu­ra­wi­niec – część wsi Mło­do­cin Więk­szy w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Wo­la­nów
  • Żu­ra­wi­niec – część wsi Żdża­ry w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. dę­bic­kim, w gmi­nie Czar­na
  • Żu­ra­wi­niec – część wsi Li­pi­ny w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. dę­bic­kim, w gmi­nie Pilz­no
  • Żu­ra­wi­niec – ko­lo­nia wsi Chrza­no­wo w woj. po­mor­skim, w pow. wej­he­row­skim, w gmi­nie Łę­czy­ce
  • Żu­ra­wi­niec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kę­piń­skim, w gmi­nie Ba­ra­nów
  • Żu­ra­wi­niec – część wsi Skrzyn­ki w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrze­szow­skim, w gmi­nie Gra­bów nad Pros­ną

Wikipedia


żurawinisko

miej­sce w lesie, gdzie rosną żu­ra­wi­ny


SJP.pl


żurawinka

zdrob­nie­nie od: żu­ra­wi­na


SJP.pl

Żu­ra­win­ka − szczyt i pasmo wzgórz na Po­gó­rzu Bu­kow­skim, po­mię­dzy do­li­na­mi Osła­wy na po­łud­niu i Sa­nocz­ka na pół­no­cy. Cią­gnie się wałem o dość wy­rów­na­nej wy­so­ko­ści 600–650 m n.p.m. i dłu­go­ści ok. 8 km z po­łud­nio­we­go wscho­du na pół­noc­ny za­chód. W kie­run­ku pół­noc­nym od­cho­dzi od niego kilka dłu­gich ra­mion aż do Nie­bie­szczan, na po­łud­nio­wy za­chód prze­łęcz nad Wolą Pio­tro­wą od­dzie­la go od Pasma Bu­ko­wi­cy.

Wikipedia


żurawinowy

przy­miot­nik od: żu­ra­wi­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z żu­ra­wi­ną, do­ty­czą­cy żu­ra­wi­ny

 (1.2) zro­bio­ny z owo­ców żu­ra­win lub z ich do­dat­kiem

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do żu­ra­wi­ny, bę­dą­cy jej czę­ścią

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) czer­wo­ny w od­cie­niu owo­ców żu­ra­wi­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dziś na deser mamy ki­siel żu­ra­wi­no­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurawina ż., Żurawina ż., żuraw m., żurawinka ż., żurawik m., żurawię n., żurawinówka ż., żurawinowiec m.

 przym. żurawi, żurawski

 przysł. żurawinowo

Wiktionary


żurawiowate

ro­dzi­na pta­ków, do­sko­na­łych lot­ni­ków o wys­mu­kłych syl­wet­kach i dłu­gich no­gach


SJP.pl


żurawiowaty

o ce­chach żu­ra­wio­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


żurawiowe

rząd pta­ków ne­o­gna­tycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gru­i­for­mes|Bo­na­par­te|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych, nie po­sia­da­ją­cych wola;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: żu­ra­wio­wy

Wiktionary

Żu­ra­wio­we (Gru­i­for­mes) – rząd pta­ków z pod­gro­ma­dy pta­ków no­wo­czes­nych Ne­or­nit­hes. Obej­mu­je ga­tun­ki pro­wa­dzą­ce na­ziem­ny tryb życia, za­miesz­ku­ją­ce stepy, pu­sty­nie i pół­pu­sty­nie, bagna oraz lasy tro­pi­kal­ne. Wy­stę­pu­ją na wszyst­kich kon­ty­nen­tach oprócz An­tark­ty­dy, wiele jako ga­tun­ki re­lik­to­we. Sta­no­wią grupę sil­nie zróż­ni­co­wa­ną, co po­wo­du­je, że niek­tó­re ro­dzi­ny by­wa­ją kla­sy­fi­ko­wa­ne w in­nych rzę­dach, a ich sy­ste­ma­ty­ka jest po­wo­dem kon­tro­wer­sji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wspól­ną cechą żu­ra­wio­wych jest brak wola.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żuraw mzw./mrz., żurawie lm nm., żurawię n.

 przym. żurawi, żurawiowaty, żurawiowy

Wiktionary


żurawiowy

1. → żuraw; żu­ra­wi;
2. o ce­chach żu­ra­wio­wych (rząd pta­ków)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z żu­ra­wiem (ma­szy­ną), do­ty­czą­cy ta­kie­go żu­ra­wia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurawiowe nmos., żurawie nmos., żuraw m., żurawik m., żurawina ż.

 przym. żurawi

Wiktionary


żurawię

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pis­klak żu­ra­wia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W gnieź­dzie ba­rasz­ko­wa­ło jedno żu­ra­wię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żuraw mzw./mrz.

 przym. żurawi

Wiktionary


żurawka

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w ponad 50 ga­tun­kach w Ame­ry­ce Pół­noc­nej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żu­raw­ka – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych
  • Żu­raw­ka – część mia­sta Su­le­jó­wek
  • Żu­raw­ka – wieś w woj. łódz­kim, w pow. raw­skim, w gmi­nie Biała Raw­ska
  • Żu­raw­ka – część wsi My­chów w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­kim, w gmi­nie Bo­dze­chów
  • Żu­raw­ka – część wsi Świr­na w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­kim, w gmi­nie Bo­dze­chów
  • Żu­raw­ka – rzecz­ka w po­łud­nio­wym Śród­mie­ściu War­sza­wy, ska­na­li­zo­wa­na w XVIII wieku
  • Ruda Żu­ra­wiec­ka
  • Żuraw, Żu­ra­wia, Żu­ra­wi­ca, Żu­ra­wi­ce, Żu­ra­wicz­ki, Żu­ra­wie
  • Żu­ra­wiec, Żu­ra­wie­niec
  • Żu­ra­win, Żu­ra­wi­niec, Żu­raw­ni­ki

Wikipedia


żurawlów

Żu­raw­lów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Gra­bo­wiec

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wikipedia


żurawlówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żu­raw­lów­ka – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Husz­lew. Obok miej­sco­wo­ści prze­pły­wa nie­wiel­ka rzeka Złota Krzy­wu­la, do­pływ Krzny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


żurawnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żu­raw­ni­ca – szczyt w Be­ski­dzie Małym
  • Żu­raw­ni­ca – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Zwie­rzy­niec
  • Żu­raw­ni­ca – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Żu­raw­ni­cy

Wikipedia


żurawno

1. osada w Pol­sce;
2. osied­le na Ukra­i­nie


SJP.pl

Zo­bacz też: Żu­raw­no – osada w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim.

Żu­raw­no ( Журавно) – osied­le typu miej­skie­go na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, re­jo­nie stryj­skim (do 17 lipca 2020 r. w re­jo­nie ży­da­czow­skim), nad Dnie­strem.

Sta­cja ko­le­jo­wa Żu­raw­no, po­ło­żo­na na linii Lwów – Czer­niow­ce znaj­du­je się około 11 km na pół­noc­ny wschód od wsi.

Wikipedia


żurawski

→ Żu­ra­wie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żu­ra­wia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Жураўскі
  • Журавський
  • Журавский
  • Żó­raw­ski
  • Alek­san­dra Żu­raw­ska (ur. 1964) – fizyk, pro­rek­tor Po­li­tech­ni­ki Opol­skiej
  • Anna Szy­dłow­ska-Żu­raw­ska – praw­nicz­ka, urzęd­nik pań­stwo­wy
  • An­drzej Żu­raw­ski (ur. 1940) – ho­ke­i­sta, olim­pij­czyk
  • An­drzej Żu­raw­ski (ur. 1959) – ko­szy­karz, re­pre­zen­tant Pol­ski
  • An­to­ni Żu­raw­ski (1934-1993) – związ­ko­wiec, se­na­tor I ka­den­cji
  • Bog­dan Żu­raw­ski (ur. 1950) – hi­sto­ryk, ar­che­o­log, nu­bio­log
  • Bro­ni­sław Żu­raw­ski (1933-2016) – fizyk te­o­re­tyk
  • Ire­ne­usz Żu­raw­ski (ur. 1960) – eko­no­mi­sta, sa­mo­rzą­do­wiec

Wikipedia

Patrz:

Żurawie

Powiązane:

 rzecz. Żuraw m., żurawianin m., żurawianka ż., żuraw m., żurawię n., żurawiątko n., żurawiowe n.

 przym. żurawi, żurawinowy

Wiktionary


żurański

naz­wi­sko


SJP.pl


żurczyn

Żur­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin.

Wikipedia


żurek

zupa mącz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. spoż. zupa na zak­wa­sie z mąki żyt­niej lub ow­sia­nej;

 (1.2) przest. żart. zob. żur­fiks.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żur – zak­wa­sza­na zupa mącz­na
  • Żurek – pol­ski film dra­ma­tycz­ny z 2003 roku
  • An­drzej Żurek (ur. 1960) – pol­ski ar­ty­sta ma­larz
  • An­drzej Żurek (1946–2017) – pol­ski bry­dży­sta, Ar­cy­mistrz
  • Bog­dan Żurek (1956–1999) – pol­ski dzia­łacz związ­ko­wy, in­ży­nier, poseł na Sejm III ka­den­cji
  • Jan Żurek (ur. 1956) – pol­ski pił­karz i tre­ner
  • Jerzy Żurek (ur. 1946) – pol­ski pro­za­ik, dra­ma­turg, znaw­ca rynku sztu­ki
  • Józef Żurek (1909–2018) – pol­ski stu­la­tek, uczest­nik kam­pa­nii wrze­śnio­wej, po­rucz­nik WP w sta­nie spo­czyn­ku
  • Kry­sty­na Żurek – pol­ska dy­plo­mat­ka
  • Krzysz­tof Żurek (1944–2009) – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Krzysz­tof Żurek (ur. 1944) – pol­ski ta­ter­nik i al­pi­ni­sta
  • Le­sław Żurek (ur. 1979) – pol­ski aktor

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żurek jest bar­dzo smacz­ną zupą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒurɛk, AS: žurek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żur m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żur, barszcz biały

 (1.2) żurfiks, jour fixe

Wiktionary


żurfiks

prze­sta­rza­le: przy­ję­cie to­wa­rzy­skie w okre­ślo­nym dniu ty­god­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. spot­ka­nie to­wa­rzy­skie w usta­lo­nym dniu ty­god­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒurfʲiks, AS: žurfʹiks

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jour fixe, żart. żurek

Wiktionary


żurkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żurkowy

→ żurek


SJP.pl

Patrz:

żurek

żurnal

1. cza­so­pis­mo poś­wię­co­ne mo­dzie, za­mie­szcza­ją­ce mo­de­le ubio­rów; daw­niej: każde cza­so­pis­mo, zwła­szcza dzien­nik
2. ktoś ubra­ny we­dług naj­no­wszej mody; strój bar­dzo ele­ganc­ki, modny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cza­so­pis­mo zwią­za­ne te­ma­tycz­nie z modą

 (1.2) przest. okre­śle­nie dla każ­de­go cza­so­pis­ma

Wiktionary

Żur­nal (fr. jo­ur­nal) – cza­so­pis­mo poś­wię­co­ne mo­dzie, ob­fi­cie ilu­stro­wa­ne mo­de­la­mi wzo­rów. Może za­wie­rać rów­nież wie­lo­krot­nie zło­żo­ne wkład­ki z cien­kie­go pa­pie­ru z ry­sun­ka­mi wy­kro­jów ele­men­tów ubrań.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒurnal, AS: žurnal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurnalista, żurnalistyka, żurnalistka

 przym. żurnalowy, żurnalistyczny

Wiktionary


żurnalista

książ­ko­wo: dzien­ni­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. dzien­ni­karz, pu­bli­cy­sta

Wiktionary

Żur­na­li­sta, właśc. Dawid Swa­kow­ski (ur. 23 kwiet­nia 1992) – pol­ski pod­ka­ster, in­flu­en­cer, autor ksią­żek i przed­się­bior­ca, wcze­śniej raper i me­ne­dżer ce­le­bry­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szcze­gól­nie cięż­ko żyło się dzien­ni­ka­rzom w Pru­sach, gdyż ga­ze­ty czę­sto były kon­fi­sko­wa­ne, a żur­na­li­ści tra­fia­li za krat­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒurnaˈlʲista, AS: žurnalʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurnal, żurnalistyka, żurnalistka

 przym. żurnalowy, żurnalistyczny

Wiktionary


żurnalistka

→ żur­na­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. dzien­ni­kar­ka, pu­bli­cyst­ka

Wiktionary

Patrz:

żurnalista

Wymowa:

IPA: ˌʒurnaˈlʲistka, AS: žurnalʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurnal, żurnalistyka, żurnalista

 przym. żurnalowy, żurnalistyczny

Wiktionary


żurnalistyczny

→ żur­na­li­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. dzien­ni­kar­ski

Wiktionary

Patrz:

żurnalistyka

Wymowa:

IPA: ˌʒurnalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: žurnalʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurnal, żurnalista, żurnalistka, żurnalistyka

 przym. żurnalowy

Wiktionary


żurnalistyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. dzien­ni­kar­stwo

 (1.2) prasa pe­rio­dycz­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒurnaˈlʲistɨka, AS: žurnalʹistyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurnal m., żurnalista m., żurnalistka ż.

 przym. żurnalowy, żurnalistyczny

 przysł. żurnalowo

Wiktionary


żurnalowy

przy­miot­nik od: żur­nal


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. przym. od żur­nal

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒurnaˈlɔvɨ, AS: žurnalovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurnal, żurnalistyka, żurnalista, żurnalistka

 przym. żurnalistyczny

Wiktionary


żurobice

Żu­ro­bi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dziad­ko­wi­ce.

Wieś za­ło­żo­na w do­brach kró­lew­skich. W 1536 na­da­na cho­rą­że­mu dro­hic­kie­mu Pio­tro­wi Bo­ry­chow­skie­mu.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


żurok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. gar­nek na żur

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. chu­sta za­wią­za­na na gło­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żur mrz.

Wiktionary


żuromin

mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim;

Wiktionary

Żu­ro­min – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go, le­żą­ce na Rów­ni­nie Ra­cią­skiej. Pełni funk­cję oś­rod­ka ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go i go­spo­dar­cze­go. Jest sie­dzi­bą po­wia­tu obej­mu­ją­ce­go 6 gmin oraz sie­dzi­bą gminy miej­sko-wiej­skiej Żu­ro­min. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒuˈrɔ̃mʲĩn, AS: žurõmʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żurominianin mos., żurominianka ż.

 przym. żuromiński

Wiktionary


żurominczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żu­ro­min­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurominek m.

:: fż. żurominczanka ż.

 przym. żurominecki

Wiktionary


żurominczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żu­ro­min­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurominek m.

:: fm. żurominczanin m.

 przym. żurominecki

Wiktionary


żurominecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żu­ro­min­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurominek m., żurominczanin m., żurominczanka ż.

Wiktionary


żurominek

Żu­ro­mi­nek – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim, w gmi­nie Wi­śnie­wo. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 587

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa BM na­le­żą­cej do de­ka­na­tu strze­gow­skie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


żurominianin

miesz­ka­niec Żu­ro­mi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żu­ro­mi­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒurɔ̃mʲĩˈɲä̃ɲĩn, AS: žurõmʹĩńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuromin mrz.

:: fż. żurominianka ż.

 przym. żuromiński

Wiktionary


żurominianka

miesz­kan­ka Żu­ro­mi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żu­ro­mi­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒurɔ̃mʲĩˈɲãnka, AS: žurõmʹĩńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuromin mrz.

:: fm. żurominianin mos.

 przym. żuromiński

Wiktionary


żuromino

Żu­ro­mi­no (ka­szub. Żëromino) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Stę­ży­ca. Leży na Ka­szu­bach, na te­re­nie Ka­szub­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go, przy szla­ku wod­nym „Kółko Ra­duń­skie” nad Je­zio­rem Ra­duń­skim Gór­nym.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Żu­ro­mi­no", w któ­re­go skład wcho­dzą rów­nież wsie Chró­sto­wo i Du­bo­wo.

Wikipedia


żuromiński

→ Żu­ro­min


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żu­ro­mi­na, zwią­za­ny z Żu­ro­mi­nem

Wiktionary

Patrz:

Żuromin

Przykłady

 (1.1) W Kar­ni­szy­nie i Sa­dło­wie na te­re­nie po­wia­tu żu­ro­miń­skie­go wy­stą­pił w dwóch ogni­skach wirus pta­siej grypy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒurɔ̃ˈmʲĩj̃sʲci, AS: žurõmʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuromin mrz., żurominianin mos., żurominianka ż.

Wiktionary


żuromski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Żu­rom­ski
  • Józef Żu­rom­ski
  • Ka­zi­mierz Żu­rom­ski

Wikipedia


żurowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żu­ro­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurowa ż.

:: fż. żurowianka ż.

 przym. żurowski

Wiktionary


żurowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żu­ro­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żurowa ż.

:: fm. żurowianin ż.

 przym. żurowski

Wiktionary


żurowski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żu­ro­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Żu­row­ski (1903–1988) – pod­puł­kow­nik, żoł­nierz AK
  • Bog­dan Żu­row­ski (ur. 1970) – pił­karz
  • Fe­li­cja Żu­row­ska (1896–1977) – dzia­łacz­ka spo­łecz­na
  • Ha­li­na Żu­row­ska (1905–1949) – ku­rier­ka AK
  • Józef Żu­row­ski (1892–1936) – ar­che­o­log i hi­sto­ryk sztu­ki
  • Ju­sty­na Żu­row­ska-Ce­giel­ska (ur. 1985) – ko­szy­kar­ka, re­pre­zen­tant­ka kraju
  • Ka­ro­li­na Żu­row­ska (1891–1980) – zie­mian­ka i przed­się­bior­ca
  • Ka­zi­mierz Żu­row­ski (1909–1987) – ar­che­o­log, pro­fe­sor UMK
  • Kle­men­ty­na Żu­row­ska (ur. 1924) – hi­sto­ryk sztu­ki, pro­fe­sor UJ
  • Krzysz­tof Żu­row­ski (ur. 1953) – re­ży­ser, sce­na­rzy­sta i ope­ra­tor fil­mo­wy
  • Łu­kasz Ku­row­ski (ur. 1979) – pod­po­rucz­nik, pol­ski do­wód­ca woj­sko­wy
  • Ma­ciej Żu­row­ski – pol­ski fi­lo­log, pro­fe­sor

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Żurowa ż., żurowianin m., żurowianka ż.

Wiktionary


żuwaczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. część na­rzą­du gę­bo­we­go niek­tó­rych sta­wo­no­gów;

Wiktionary

Żu­wacz­ka (łac. "man­di­bu­la") − pa­rzy­sta część na­rzą­du gę­bo­we­go sko­ru­pia­ków i tchaw­kow­ców (owa­dów, skry­to­szczę­kich i wijów) na­le­żą­cych do typu sta­wo­no­gów. Po­sia­da­ją­ce je sta­wo­no­gi łą­czo­ne by­wa­ły w grupę żu­wacz­kow­ców. Żu­wacz­ki służą do chwy­ta­nia, roz­ry­wa­nia i roz­drab­nia­nia po­kar­mu po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go i zwie­rzę­ce­go lub jako na­rząd chwyt­ny do tran­spor­tu obiek­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żu­wacz­ki sa­mi­cy poz­wa­la­ją jej wgryźć się w korę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈvat͡ʃka, AS: žuvačka

Wiktionary


żuwaczkowy

→ żu­wacz­ka


SJP.pl

Patrz:

żuwaczka

żuwakowate

ro­dzi­na mor­skich ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Żu­wa­ko­wa­te (Stro­ma­te­i­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych (Per­ci­for­mes). Niek­tó­re ga­tun­ki, m.in. żuwak fia­to­la ("Stro­ma­te­us fia­to­la"), są po­ła­wia­ne go­spo­dar­czo dla bia­łe­go i smacz­ne­go mięsa.

Wikipedia


żuwin

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych; Ti­mo­nius;
2. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pie­przo­wa­tych; Cha­vi­ca


SJP.pl


żuwipalma

drze­wo z ro­dzi­ny palm upra­wia­ne w Ma­lez­ji, któ­rej owoce są źró­dłem are­ko­li­ny (sil­nie tru­ją­ce­go al­ka­lo­i­du); pi­nang, pe­nang, palma be­te­lo­wa, areka ka­te­chu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Areca ka­te­chu., palma z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych, upra­wia­na we wszyst­kich re­gio­nach mię­dzyz­wrot­ni­ko­wych, w któ­rych wy­stę­pu­je tra­dy­cja żucia be­te­lu, zwła­szcza w Ma­lez­ji;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuvʲiˈpalma, AS: žuvʹipalma

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) areka katechu, palma kateszowa, palma betelowa

Wiktionary


żuwka

1. sta­ro­pol­ska nazwa po­lew­ki;
2. frag­ment jamy gę­bo­wej niek­tó­rych chrzą­szczy;
3. prze­sta­rza­le: lek do żucia na wzmoc­nie­nie dzią­seł


SJP.pl


żuwna

ga­tu­nek palmy


SJP.pl


żuwny

pieprz żuwny - krzew pnący z ro­dzi­ny pie­przo­wa­tych; betel


SJP.pl


żuć

gryźć coś po­wo­li, roz­gnia­tać zę­ba­mi po­karm


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) roz­gnia­tać po­karm zę­ba­mi; wolno coś gryźć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie żuj gumy na lek­cji.

 (1.1) Pod skle­pem stała jakaś rol­ler­ka żu­ją­ca gumę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒut͡ɕ, AS: žuć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żucie n., żujka ż.

 czas. przeżuwać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. żuchłać

Wiktionary


żuława

ob­szar po­kry­ty uro­dzaj­ny­mi ma­da­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. ob­szar wyt­wo­rzo­ny przez aku­mu­la­cję osa­dów w del­cie rzeki; cha­rak­te­ry­zu­je się bar­dzo uro­dzaj­ny­mi gle­ba­mi ma­do­wy­mi;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żu­ła­wa – część wsi Że­szczyn­ka w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Sos­nów­ka
  • Żu­ła­wa – osada w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Pruszcz Gdań­ski
  • Żu­ła­wy
  • Żu­ła­wy Wi­śla­ne
  • Żu­ła­wy Gdań­skie
  • Żu­ław­ki
  • Żu­ław­ka Sztum­ska
  • Żu­ław­ka
  • Wiel­ka Żu­ła­wa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒuˈwava, AS: žuu̯ava

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żuławowy

Wiktionary


żuławczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żu­ła­wek

 (1.2) miesz­ka­niec Żu­ław­ki Sztum­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuławki nmos.

:: fż. żuławczanka ż.

 przym. żuławecki

Wiktionary


żuławczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żu­ła­wek

 (1.2) miesz­kan­ka Żu­ław­ki Sztum­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuławki nmos.

:: fm. żuławczanin m.

 przym. żuławecki

Wiktionary


żuławecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żu­ła­wek

 (1.2) do­ty­czą­cy Żu­ław­ki Sztum­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żuławki nmos., żuławczanin m., żuławczanka ż.

Wiktionary


żuławiak

osoba miesz­ka­ją­ca na żu­ła­wach


SJP.pl


żuławianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żu­ła­wy Wiel­kiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. żuławianka ż.

 przym. żuławski

Wiktionary


żuławianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żu­ła­wy Wiel­kiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. żuławianin m.

 przym. żuławski

Wiktionary


żuławka

od­mia­na bydła typu mlecz­no-mięs­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żu­ław­ka – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Pruszcz Gdań­ski
  • Żu­ław­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Wy­rzysk
  • Żu­ław­ka Sztum­ska

Wikipedia


żuławowy

przy­miot­nik od: żu­ła­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od żu­ła­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuwaˈvɔvɨ, AS: žuu̯avovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żuława ż.

Wiktionary


żuławski

→ Żu­ła­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żu­ła­wy Wiel­kiej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agniesz­ka Żu­ław­ska-Umeda (ur. 1950), ja­po­nist­ka, tłu­macz­ka ję­zy­ka ja­poń­skie­go, córka Ju­liu­sza
  • An­drzej Żu­ław­ski (ur. 1940–2016), re­ży­ser fil­mo­wy, pi­sarz, sce­na­rzy­sta, aktor, syn Mi­ro­sła­wa
  • Cze­sław Żu­ław­ski (1923–1994), ge­o­de­ta, żoł­nierz Armii Kra­jo­wej
  • Hanna Żu­ław­ska (1908–1989), ma­lar­ka, ce­ra­mik i pe­da­gog
  • Jacek Żu­ław­ski (1907–1976), ma­larz, gra­fik, ta­ter­nik, że­glarz i pro­fe­sor PWSSP w Gdań­sku.
  • Jerzy Żu­ław­ski (1874–1915), pi­sarz, poeta i dra­ma­turg
  • Ju­liusz Żu­ław­ski (1910–1999), poeta, pro­za­ik, tłu­macz po­ez­ji an­glo­ję­zycz­nej, syn Je­rze­go
  • Karol Żu­ław­ski (1845–1914), pol­ski le­karz psy­chia­tra
  • Marek Żu­ław­ski (1908–1985), ma­larz, gra­fik, kry­tyk i ese­i­sta, syn Je­rze­go
  • Mi­ro­sław Żu­ław­ski (1913–1995), pi­sarz, dy­plo­ma­ta
  • Wa­wrzy­niec Żu­ław­ski (1916–1957), ta­ter­nik, ra­tow­nik gór­ski, pi­sarz, syn Je­rze­go
  • Xa­we­ry Żu­ław­ski (ur. 1971), re­ży­ser, sce­na­rzy­sta i aktor, syn An­drze­ja

Wikipedia

Patrz:

Żuławy

Powiązane:

 rzecz. żuławianin m., żuławianka ż.

Wiktionary


żuławy

ob­sza­ry wyt­wo­rzo­ne przez aku­mu­la­cję ma­te­ria­łu rzecz­ne­go w del­tach rzek, po­kry­te bar­dzo uro­dzaj­ny­mi gle­ba­mi


SJP.pl

Żu­ła­wy (kaszb. z"ëławie", niem. W"erder") – ob­sza­ry wyt­wo­rzo­ne przez aku­mu­la­cję ma­te­ria­łu rzecz­ne­go w del­tach rzek. Cha­rak­te­ry­zu­ją się bar­dzo uro­dzaj­ny­mi gle­ba­mi. Są to zaz­wy­czaj te­re­ny pod­mo­kłe. W Pol­sce ter­min ten od­no­si się głów­nie do ob­sza­ru Żuław Wi­śla­nych.

Wikipedia


żużel

1. grud­ki spie­czo­ne­go po­pio­łu;
2. wy­ści­gi mo­to­cy­klo­we na torze żuż­lo­wym; spe­ed­way;
3. tor żuż­lo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hutn. masa pow­sta­ją­ca przy wy­ta­pia­niu me­ta­li;

 (1.2) sport. pot. sport żuż­lo­wy, za­wo­dy mo­to­cy­klo­we;

 (1.3) sport. pot. tor, na któ­rym od­by­wa­ją się za­wo­dy w żużlu (1.2)

 (1.4) środ. wojsk. ka­szan­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sport żuż­lo­wy – dy­scy­pli­na spor­tu mo­to­ro­we­go
  • żużel – masa w hut­nict­wie
    • żużel wiel­ko­pie­co­wy
    • żużel sta­low­ni­czy
    • żużel szy­bo­wy
  • żużel Tho­ma­sa – mi­ne­ral­ny nawóz fos­fo­ro­wy
  • żużel wul­ka­nicz­ny – za­sty­gnię­ta lawa wul­ka­nicz­na
  • Żużel – wieś na Ukra­i­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W żużlu na to­rach kla­sycz­nych za­wod­ni­cy ści­ga­ją się zaz­wy­czaj przez czte­ry okrą­że­nia.

 (1.3) Re­pre­zen­tan­ci Pol­ski zdo­by­li złoty medal w dru­ży­no­wych mi­strzo­stwach świa­ta na żużlu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuʒɛl, AS: žužel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żużlowiec m., żużlownica ż., żużlowanie n., wyżużlowanie n., żużlownik m.

:: zdrobn. żużelek m.

 czas. żużlować ndk., wyżużlować dk.

 przym. żużlowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szlaka

 (1.2) speedway

Wiktionary


żużlarz

daw­niej: ro­bot­nik hut­ni­czy zaj­mu­ją­cy się otrzy­my­wa­niem żużla wiel­ko­pie­co­we­go, który pow­sta­wał przy wy­ta­pia­niu rudy że­la­za w wiel­kim piecu


SJP.pl


żużlobeton

ma­te­riał bu­dow­la­ny bę­dą­cy efek­tem zmie­sza­nia ce­men­tu z żuż­lem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. lekki beton z wy­peł­nia­czem w po­sta­ci żużla

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na kon­struk­cję ta­ra­su zło­ży­ły się: płyty ce­lo­li­to­we na bel­kach że­laz­nych, ubi­ja­ny żużel, war­stwy żuż­lo­be­to­nu, trzy­krot­nie kle­jo­na papa oraz żwir.

 (1.1) Wy­ko­rzy­sty­wa­ne w bu­dow­nict­wie żuż­lo­be­to­ny pow­sta­ją w na­szych za­kła­dach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuʒlɔˈbɛtɔ̃n, AS: žužlobetõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żużlobetonowy

Wiktionary


żużlobetonowy

przy­miot­nik od: żuż­lo­be­ton


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy żuż­lo­be­to­nu, zwią­za­ny z żuż­lo­be­to­nem, wy­ko­na­ny z żuż­lo­be­to­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym samym cza­sie w ZSRR pró­bo­wa­no wzno­sić domy z blo­ków żuż­lo­be­to­no­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuʒlɔbɛtɔ̃ˈnɔvɨ, AS: žužlobetõnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żużlobeton mrz.

Wiktionary


żużloblok

rzad­ko, w hut­nict­wie: jed­no­li­ta bryła żużlu


SJP.pl


żużlogips

ma­te­riał bu­dow­la­ny otrzy­my­wa­ny przez zmie­sza­nie gipsu z roz­kru­szo­nym żuż­lem pa­le­ni­sko­wym


SJP.pl


żużlotwórczy

po­wo­du­ją­cy pow­sta­wa­nie żużlu; wyt­wa­rza­ją­cy żużel


SJP.pl


żużlowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hutn. usu­wa­nie żużlu z rusz­tu pa­le­ni­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żużel mrz.

 czas. żużlować ndk.

Wiktionary


żużlowaty

przy­po­mi­na­ją­cy żużel (ma­te­riał)


SJP.pl


żużlować

usu­wać żużel; odżuż­lać


SJP.pl


żużlowiec

za­wod­nik bio­rą­cy udział w wy­ści­gach mo­to­cy­klo­wych na żużlu; spe­ed­wa­y­o­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. za­wod­nik upra­wia­ją­cy sport żuż­lo­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuʒˈlɔvʲjɛt͡s, AS: žužlovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żużel, żużlownica

 przym. żużlowy

Wiktionary


żużlowy

przy­miot­nik od: żużel


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy żużlu, wy­sy­pa­ny żuż­lem, otrzy­ma­ny z żużlu

 (1.2) sport. do­ty­czą­cy wy­ści­gów mo­to­cy­klo­wych od­by­wa­ją­cych się na torze po­kry­tym żuż­lem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuʒˈlɔvɨ, AS: žužlovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żużel m., żużlowiec m., żużlownica ż.

Wiktionary


żużlówka

po­tocz­nie:
1. mo­to­cykl żuż­lo­wy;
2. droga żuż­lo­wa


SJP.pl


żw

skrót od: Żan­dar­me­ria Woj­sko­wa


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju żeń­skie­go

 (1.1) = wojsk. Żan­dar­me­ria Woj­sko­wa;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛd‿ˈvu, AS: žed‿vu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. WSW

Wiktionary


żwacz

1. naj­więk­sza część żo­łąd­ka prze­żu­wa­czy;
2. mię­sień utrzy­mu­ją­cy żu­chwę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. jeden z prze­dżo­łąd­ków u prze­żu­wa­czy;

 (1.2) anat. mię­sień żu­chwy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żwacz – jeden z prze­dżo­łąd­ków u prze­żu­wa­czy
  • żwacz – mię­sień żu­chwy
  • żwacz – od­ci­nek je­li­ta tyl­ne­go u owa­dów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­tar­ty po­karm tra­fia do żwa­cza skąd po­now­nie wraca do jamy gę­bo­wej.

 (1.2) Skur­cze żwa­cza uno­szą żu­chwę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒvat͡ʃ, AS: žvač

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żwaczowy

 rzecz. żujka ż.

Wiktionary


żwaczowy

przy­miot­nik od: żwacz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od żwacz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒvaˈt͡ʃɔvɨ, AS: žvačovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwacz m., żujka ż.

Wiktionary


żwakać

gwa­ro­wo: żuć gło­śno


SJP.pl


żwandlać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. gde­rać

Wiktionary


żwaniec

wieś na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, nad Dnie­strem, miej­sce za­war­cia ugody mię­dzy Janem Ka­zi­mie­rzem i Boh­da­nem Chmiel­nic­kim w 1653 roku;

Wiktionary

Żwa­niec (ukr. Жванець) – wieś na Ukra­i­nie, nad Dnie­strem, u uj­ścia Żwań­czy­ka, w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim, w re­jo­nie ka­mie­niec­kim. We wsi znaj­du­ją się ruiny zamku.

Sie­dzi­ba rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii Nie­po­ka­la­ne­go Po­czę­cia Najś­więt­szej Maryi Panny w Żwań­cu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan Lanc­ko­roń­ski upie­rał się je­szcze czas jakiś dla fan­taz­ji, że w Żwań­cu zo­sta­nie, ale zbyt był doś­wiad­czo­nym żoł­nie­rzem, aby nie przyz­nać słusz­no­ści Wo­ło­dy­jow­skie­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒvãɲɛt͡s, AS: žvãńec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żwaniecki

Wiktionary


żwaniecki

przy­miot­nik od: Żwa­niec


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żwań­ca, zwią­za­ny ze Żwań­cem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒvãˈɲɛt͡sʲci, AS: žvãńecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żwaniec mrz.

Wiktionary


żwawiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek żwawy, obrot­ny, ży­we­go tem­pe­ra­men­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwawość ż.

 przym. żwawy

Wiktionary


żwawiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: żwawo


SJP.pl


żwawik

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny ką­sa­czo­wa­tych


SJP.pl


żwawo

przy­słó­wek

 (1.1) w ener­gicz­ny spo­sób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idź żwa­wiej!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒvavɔ, AS: žvavo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwawość ż.

 przym. żwawy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) energicznie, szybko, żywo

Wiktionary


żwawość

→ żwawy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co żwawe; cecha tych, któ­rzy są żwawi

Wiktionary

Żwa­wość (ŻW) — jedna z cza­so­wych cha­rak­te­ry­styk za­cho­wa­nia (obok per­se­we­ra­tyw­no­ści), ten­den­cja do szyb­kie­go re­a­go­wa­nia, utrzy­my­wa­nia wy­so­kie­go tempa wy­ko­ny­wa­nych czyn­no­ści oraz łat­wej zmia­ny re­ak­cji (za­cho­wa­nia) w od­po­wie­dzi na zmia­nę wa­run­ków zew­nętrz­nych. Wpro­wa­dzo­na przez Jana Stre­la­ua w re­gu­la­cyj­nej te­o­rii tem­pe­ra­men­tu.

Wikipedia

Patrz:

żwawy

Powiązane:

 rzecz. żwawiec m., żwawnik m.

 przym. żwawy

 przysł. żwawo, żwawie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziarskość, energiczność, raźność, żywość

Wiktionary


żwawszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żwawy; bar­dziej żwawy


SJP.pl


żwawy

ktoś szyb­ki, bar­dzo ruch­li­wy, pełen tem­pe­ra­men­tu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pełen werwy i tem­pe­ra­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bar­dzo już młoda, ale czer­stwa i żwawa, tro­chę, za­nad­to otyła, jed­nak zgrab­na […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒvavɨ, AS: žvavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwawość ż., żwawnik m., żwawiec m.

 przysł. żwawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chyży, chwacki, dziarski, raźny, ruchliwy, energiczny; pot. z ikrą; posp. z jajami

Wiktionary


żwir

1. kru­cha lub po­kru­szo­na luźna skała osa­do­wa;
2. drob­ne ka­mie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okru­cho­wa skała osa­do­wa o luź­nej po­sta­ci;

Wiktionary

Żwir – okru­cho­wa skała osa­do­wa o luź­nej po­sta­ci, zło­żo­na z frag­men­tów róż­nych skał i mi­ne­ra­łów o śred­ni­cy od 2 mm do:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pro­ce­sie li­ty­fi­ka­cji żwiru pow­sta­je żwi­ro­wiec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒvʲir, AS: žvʹir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwirownia ż., żwirowisko n., żwirowiec m., żwirownik m., żwirówka ż., żwirownica ż., żwirowanie n.

:: zdrobn. żwirek m.

 czas. żwirować ndk.

 przym. żwirowy, żwirowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szczerk

Wiktionary


żwirek

zdrob­nie­nie od: żwir


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sta­ni­sław Żwi­rek, pra­cow­nik zwią­za­ny z Sa­no­kiemr
  • Wła­dy­sław Żwi­rek (1911-1946), spor­to­wiec, na­u­czy­ciel, ofi­cer

Wikipedia


żwirko

naz­wi­sko pol­skie, m.in. Fran­ci­szek Źwir­ko (1895-1932), słyn­ny pilot


SJP.pl


żwirkowaty

pełen drob­ne­go żwiru


SJP.pl


żwirkowy

→ żwi­rek


SJP.pl

Patrz:

żwirek

żwirowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żwi­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒvʲirɔˈvãɲɛ, AS: žvʹirovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żwirować

 rzecz. żwir m., żwirowisko n., żwirowiec mrz./mzw.

 przym. żwirowaty, żwirowy

Wiktionary


żwirowaty

za­wie­ra­ją­cy żwir


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­kry­ty żwi­rem, za­wie­ra­ją­cy żwir, po­dob­ny do żwiru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woda bul­go­ta­ła w skal­nych roz­pad­li­nach, pie­niąc się i szu­miąc, od­sła­nia­jąc wy­my­te fa­la­mi żwi­ro­wa­te wą­wo­zy.

 (1.1) Ryby te wy­ma­ga­ją du­że­go (mi­ni­mum 150-li­tro­we­go) ak­wa­rium ze żwi­ro­wa­tym po­dło­żem i tem­pe­ra­tu­ry wody 24-27 stop­ni Cel­sju­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒvʲirɔˈvatɨ, AS: žvʹirovaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwir m., żwirownia ż., żwirowisko n., żwirowiec m., żwirek m., żwirownik m., żwirówka ż., żwirowanie n.

 czas. żwirować

 przym. żwirowy

Wiktionary


żwirować

cza­sow­nik

 (1.1) po­kry­wać żwi­rem, po­sy­py­wać żwi­rem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒvʲiˈrɔvat͡ɕ, AS: žvʹirovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwir m., żwirownia ż., żwirowisko n., żwirowiec m., żwirek m., żwirówka ż., żwirowanie n.

 przym. żwirowy, żwirowaty

Wiktionary


żwirowcowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu siew­ko­wych


SJP.pl

Żwi­row­co­wa­te (Gla­re­o­li­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu siew­ko­wych (Cha­ra­drii­for­mes).

Wikipedia


żwirowcowaty

o ce­chach żwi­row­co­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


żwirowiec

1. skała skła­da­ją­ca się z odłam­ków róż­nych skał, złą­czo­nych róż­no­rod­nym le­pi­szczem; zle­pie­niec;
2. ptak z ro­dzi­ny żwi­row­ców za­miesz­ku­ją­cy ubo­gie w ro­ślin­ność rów­ni­ny w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wej, Azji Po­łud­nio­wo-Za­chod­niej, Afry­ce i Au­stra­lii; w Pol­sce: żwi­ro­wiec obroż­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptaki z po­dro­dzi­ny żwi­row­co­wa­tych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) geol. skała okru­cho­wa pow­sta­ła w wy­ni­ku li­ty­fi­ka­cji żwiru;

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W pro­ce­sie li­ty­fi­ka­cji żwiru pow­sta­je żwi­ro­wiec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒvʲiˈrɔvʲjɛt͡s, AS: žvʹirovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwir m., żwirek m., żwirownia ż., żwirówka ż., żwirownica ż., żwirowisko n., żwirowanie n.

 czas. żwirować ndk.

 przym. żwirowaty, żwirowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zlepieniec, konglomerat

Wiktionary


żwirowisko

teren po­kry­ty żwi­rem, usy­pi­sko żwiru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) miej­sce po­kry­te żwi­rem, skła­do­wi­sko żwiru, złoże żwiru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze żwi­ro­wi­ska – przy­pad­kiem – wy­cią­gnął kieł niedź­wie­dzia z epoki przed­lo­dow­co­wej sprzed 10 ty­się­cy lat!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒvʲirɔˈvʲiskɔ, AS: žvʹirovʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwir m., żwirek m., żwirownia ż., żwirowiec m., żwirownik m., żwirówka ż., żwirownica ż., żwirowanie n.

 czas. żwirować ndk.

 przym. żwirowaty, żwirowy

Wiktionary


żwirownia

miej­sce wy­do­by­cia żwiru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­kryw­ko­wa ko­pal­nia żwiru

Wiktionary

Żwi­row­nia – miej­sce od­kryw­ko­we­go wy­do­by­wa­nia żwiru i pia­sku. Żwir i pia­sek uz­na­ne są w Pol­sce jako ko­pa­li­ny po­spo­li­te.

Żwi­row­nie ek­splo­a­tu­ją kru­szy­wo ze złoża. Ze wzglę­du na spo­sób ek­splo­a­ta­cji, złoża można po­dzie­lić na tak zwane suche i mokre. W żwi­row­niach ek­splo­a­tu­ją­cych suche złoża ek­splo­a­ta­cja za­so­bów złoża od­by­wa się za po­mo­cą ko­pa­rek pod­się­bier­nych, ła­do­wa­rek i ta­śmo­cią­gów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒvʲiˈrɔvʲɲa, AS: žvʹirovʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwir, żwirek, żwirowiec, żwirowisko, żwirówka

 przym. żwirowy, żwirowaty

 czas. żwirować

Wiktionary


żwirownica

przy­czep­ni­ca żwi­row­ni­ca - ma­szy­na uży­wa­na przy ro­bo­tach dro­go­wych do wy­sy­py­wa­nia szosy żwi­rem i do ubi­ja­nia żwiru na szo­sie


SJP.pl


żwirowy

przy­miot­nik od: żwir


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy żwiru, zwią­za­ny ze żwi­rem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­sko­czy­ła z sa­mo­cho­du i szyb­kim kro­kiem prze­mie­rzy­ła żwi­ro­wy pod­jazd.

 (1.1) Ście­ki są wstęp­nie oczy­szcza­ne me­cha­nicz­nie na dwóch fil­trach żwi­ro­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒvʲiˈrɔvɨ, AS: žvʹirovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwir m., żwirownia ż., żwirowisko n., żwirowiec m., żwirek m., żwirownik m., żwirówka ż., żwirowanie n.

 czas. żwirować

 przym. żwirowaty

Wiktionary


żwirówka

po­tocz­nie: droga z ubi­te­go żwiru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. droga po­kry­ta war­stwą ubi­te­go żwiru

Wiktionary

Żwi­rów­ka – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, w gmi­nie Ha­li­nów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Matki Od­ku­pi­cie­la w Wiel­go­le­sie Brze­ziń­skim.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒvʲiˈrufka, AS: žvʹirufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żwir m., żwirownia ż., żwirowisko n., żwirowiec m., żwirek m., żwirownik m.

 czas. żwirować

 przym. żwirowy, żwirowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) droga żwirowa

Wiktionary


żybura

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. brud­na, bar­dzo mętna ciecz

 (1.2) reg. zob. żę­ty­ca.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hen­ryk Ży­bu­ra – pol­ski in­ży­nier
  • Ro­bert Ży­bu­ra – pol­ski ma­larz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­pie­ro po wy­pu­szcze­niu do ka­na­li­za­cji od­po­wied­niej ilo­ści me­trów sze­ścien­nych ży­bu­ry otrzy­ma­li­śmy czy­stą wodę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. żubura, kałżywa; breja, bryja

Wiktionary


żyburtowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


życczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Życka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Życk m.

:: fż. życczanka ż.

 przym. życki

Wiktionary


życczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Życka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Życk m.

:: fm. życczanin m.

 przym. życki

Wiktionary


żychlewo

Żych­le­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie go­styń­skim, w gmi­nie Kro­bia.

Wieś du­chow­na, włas­ność bi­skup­stwa poz­nań­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) miej­sco­wość na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym pru­skim po­wie­cie Kröben (krob­skim) w re­jen­cji poz­nań­skiej.

Wikipedia


żychlin

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w środ­ko­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie łódz­kim;

Wiktionary

Żych­lin – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, po­ło­żo­ne na Ni­zi­nie Środ­ko­wo­ma­zo­wiec­kiej nad rzeką Słud­wią, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Żych­lin. Mia­sto sta­no­wi cen­trum usług dla wielu oko­licz­nych miej­sco­wo­ści. Żych­lin leży w hi­sto­rycz­nej ziemi łę­czyc­kiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒɨxlʲĩn, AS: žyχlʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żychlinianin m., żychlinianka ż.

 przym. żychliński

Wiktionary


żychlinianin

miesz­ka­niec Żych­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żych­li­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨxlʲĩˈɲä̃ɲĩn, AS: žyχlʹĩńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żychlin m.

:: fż. żychlinianka ż.

 przym. żychliński

Wiktionary


żychlinianka

miesz­kan­ka Żych­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żych­li­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨxlʲĩˈɲãnka, AS: žyχlʹĩńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żychlin m.

:: fm. żychlinianin m.

 przym. żychliński

Wiktionary


żychliński

→ Żych­lin (mia­sto w Pol­sce)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żych­li­na

Wiktionary

Żych­liń­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Na­łęcz.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɨxˈlʲĩj̃sʲci, AS: žyχlʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żychlin m., żychlinianin m., żychlinianka ż.

Wiktionary


żychowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ży­cho­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Ra­ciąż.

Wieś du­chow­na po­ło­żo­na w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ra­cią­skim wo­je­wództ­wa płoc­kie­go. W 1785 roku wcho­dzi­ła w skład klu­cza ra­cią­skie­go bi­skup­stwa płoc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


żychowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żychwota

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych; Strump­fia


SJP.pl


żychów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ży­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, w gmi­nie Li­sków.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

Wikipedia


życica

ro­śli­na z ro­dzi­ny traw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lo­lium|L.|ref=tak., ro­śli­na tra­wia­sta z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych;

Wiktionary

Ży­ci­ca ("Lo­lium" L.) – ro­dzaj ro­ślin jed­no­rocz­nych lub wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. W wą­skim, tra­dy­cyj­nym uję­ciu obej­mu­je ok. 10 ga­tun­ków, a w sze­ro­kim, za­li­cza­ją­cym tu część ga­tun­ków tra­dy­cyj­nie kla­sy­fi­ko­wa­nych do ro­dza­ju ko­strze­wa "Fe­stu­ca", obej­mu­je 28 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te po­cho­dzą praw­do­po­dob­nie z ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go, ale roz­po­wszech­nio­ne zo­sta­ły obec­nie sze­ro­ko na całym świe­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szym ogro­dzie rosną trzy ga­tun­ki życic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈt͡ɕit͡sa, AS: žyćica

Wiktionary


życicowy

1. → ży­ci­ca;
2. tu­rzy­ca ży­ci­co­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ci­bo­ro­wa­tych


SJP.pl


życie

okre­śle­nie stanu or­ga­niz­mu ży­we­go od dnia na­ro­dzin do śmier­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) biol. ze­spół pro­ce­sów za­cho­dzą­cych w or­ga­niz­mie żywym lub jego po­szcze­gól­nych czę­ściach;

 (1.2) utrzy­ma­nie, wy­ży­wie­nie

 (1.3) czas życia (1.1)

 (1.4) gry­komp. punkt na licz­ni­ku, odej­mo­wa­ny, gdy gracz po­peł­ni duży błąd, przy czym utra­ta wszyst­kich punk­tów po­wo­du­je za­koń­cze­nie gry

 (1.5) przen. prze­bieg i spo­sób by­to­wa­nia, ist­nie­nia

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) Ms. lp. od: żyto

 (2.2) Ms. i W. lp. od: żyt

Wiktionary

Zo­bacz też: inne zna­cze­nia.Po­ję­cie „życie” (gr. βίος, "bios", stąd – bio­lo­gia) nie ma dotąd ogól­nie przy­ję­tej, uni­wer­sal­nej de­fi­ni­cji. W róż­nych dzie­dzi­nach nauki różne są za­da­nia, do któ­rych de­fi­ni­cja życia jest po­trzeb­na, różne aspek­ty uwa­ża­ne są za waż­niej­sze, inna jest tra­dy­cja po­dej­ścia do tego za­gad­nie­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na tym po­le­ga gra ak­tor­ki. No­sisz w sobie swoje życie, ale też wszyst­kie życia po­sta­ci, w które się wcie­li­łaś.

 (1.4) Gracz ma na po­cząt­ku pięć żyć, może zdo­by­wać nowe, zbie­ra­jąc bo­nu­sy.

 (1.5) Prze­o­ry­sza uwiel­bia opo­wia­dać o życiu klasz­to­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨt͡ɕɛ, AS: žyće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. życiowy, żywy, żyw

 przysł. życiowo

 czas. przeżyć, żyć, odżywać ndk., odżyć dk., ożywiać ndk., ożywić dk., ożywać ndk., ożyć dk.

 rzecz. życiówka ż., żyt mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) egzystencja, wegetacja, żywot, byt, istnienie; gw. Śląsk Cieszyński żywobyci

 (1.2) utrzymanie

Wiktionary


życieński

naz­wi­sko


SJP.pl


życiodajny

taki, który daje życie lub je pod­trzy­mu­je


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. podn. da­ją­cy życie; pod­trzy­mu­ją­cy ist­nie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A wtedy ży­cio­daj­ny deszcz przy­wró­cił ro­śli­nom siły po dłu­giej suszy.

Wiktionary


życiodawczyni

daw­czy­ni życia, matka


SJP.pl


życiopis

daw­niej: bio­graf - autor czy­je­goś ży­cio­ry­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. autor bio­gra­fii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. bio­gra­fia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biograf

 (2.1) życiorys

Wiktionary


życiopisanie

łą­cze­nie włas­ne­go życia z twór­czo­ścią li­te­rac­ką


SJP.pl


życiorek

ro­dzaj owada z rzędu sie­cia­rek


SJP.pl


życiorkowate

o ce­chach ży­cior­ko­wa­tych (ro­dzi­na sie­cia­rek)


SJP.pl

Ży­cior­ko­wa­te (He­me­ro­bii­dae) – sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­na w róż­nych stre­fach kli­ma­tycz­nych i licz­na w ga­tun­ki ro­dzi­na dra­pież­nych owa­dów z rzędu sie­cia­rek (Ne­u­rop­te­ra) zwią­za­nych głów­nie ze śro­do­wi­skiem le­śnym. Obej­mu­je za­rów­no ga­tun­ki kos­mo­po­li­tycz­ne, jak i en­de­micz­ne.

Wikipedia


życiorkowaty

o ce­chach ży­cior­ko­wa­tych (ro­dzi­na sie­cia­rek)


SJP.pl


życiorys

opis życia i dzia­łal­no­ści, bio­gra­fia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opis czy­je­goś życia i czy­jejś dzia­łal­no­ści

 (1.2) urz. biur. pismo za­wie­ra­ją­ce pod­sta­wo­we dane oso­bo­we, wyksz­tał­ce­nie i ewen­tu­al­nie prze­bieg ka­rie­ry za­wo­do­wej oraz dane kon­tak­to­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Józef Pił­sud­ski miał ważny so­cja­li­stycz­ny epi­zod w swoim ży­cio­ry­sie.

 (1.2) Kan­dy­da­tów prosi się o nie­do­łą­cza­nie zdjęć do ży­cio­ry­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈt͡ɕɔrɨs, AS: žyćorys

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życiorysik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biografia; daw. życiopis

 (1.2) CV, curriculum vitae

Wiktionary


życiorysik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ży­cio­rys

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ży­cio­rys, lecz tylko mały ży­cio­ry­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życiorys m.

Wiktionary


życiorysowy

przy­miot­nik od: ży­cio­rys


SJP.pl


życiotworzący

daw­niej: ży­cio­daj­ny; ży­ciot­wór­czy


SJP.pl


życiotwórczy

daw­niej: ży­cio­daj­ny; ży­ciot­wo­rzą­cy


SJP.pl


życiowo

przy­słó­wek

 (1.1) mając na uwa­dze wa­run­ki i oko­licz­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­ba­ra za­re­a­go­wa­ła ży­cio­wo, to roz­sąd­na ko­bie­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życie n., życiowość ż., życiówka ż.

 czas. przeżyć dk., żyć ndk., odżywać ndk., odżyć dk., ożywiać ndk., ożywić dk., ożywać ndk., ożyć dk.

 przym. życiowy, żywy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) praktycznie

Wiktionary


życiowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ży­cio­we; cecha tych, któ­rzy są ży­cio­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. życiowy

 przysł. życiowo

Wiktionary


życiowy

1. do­ty­czą­cy życia or­ga­nicz­ne­go, nie­zbęd­ny dla ży­we­go or­ga­niz­mu;
2. zwią­za­ny z czy­imś dzia­ła­niem, po­stę­po­wa­niem;
3. po­tocz­nie:
a) ma­ją­cy doś­wiad­cze­nie w życiu;
b) świad­czą­cy o czy­imś doś­wiad­cze­niu; prak­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ży­ciem, do­ty­czą­cy życia

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pot. bio­rą­cy pod uwagę re­a­lia życia

 (2.2) o okaz­ji, szan­sie: zda­rza­ją­cy się raz w życiu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śmierć to usta­nie pro­ce­sów ży­cio­wych.

 (2.1) To bar­dzo ży­cio­wy prze­pis.

 (2.1) Moja bab­cia uważa, że ta te­le­no­we­la jest bar­dzo ży­cio­wa. Ja sądzę, że jest tak samo idio­tycz­na, jak wszyst­kie inne.

 (2.2) To ży­cio­wa szan­sa na po­dróż po świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈt͡ɕɔvɨ, AS: žyćovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życie n., życiowość ż., życiówka ż., przeżywanie n., przeżycie n.

 czas. żyć ndk., przeżywać ndk., przeżyć dk.

 przysł. życiowo

Wiktionary


życiówka

po­tocz­nie: naj­lep­szy wynik osią­gnię­ty przez za­wod­ni­ka w jego ka­rie­rze spor­to­wej; re­kord ży­cio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. sport. re­kord ży­cio­wy; naj­lep­szy wynik osią­gnię­ty w ka­rie­rze spor­tow­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życie n.

 przym. życiowy

 przysł. życiowo

Wiktionary


życiński

naz­wi­sko, np. Józef Ży­ciń­ski (1948-2011), pol­ski bi­skup ka­to­lic­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) he­rald. pol­ski herb szla­chec­ki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ży­ciń­ski – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Józef Ży­ciń­ski (1948-2011) – rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny, fi­lo­zof, te­o­log
  • Ka­sjusz Ży­ciń­ski (ur. 1992) – pol­ski bok­ser, za­wod­nik freak show fight
  • Woj­ciech Ży­ciń­ski (1953-2020) – rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny, te­o­log

Wikipedia


życki

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Życka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Życk m., życczanin m., życczanka ż.

Wiktionary


życzenia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) to, czego życzy się komuś z po­wo­du ja­kiejś okaz­ji (świę­ta, rocz­ni­cy) wy­ra­żo­ne w krót­kiej for­muł­ce

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp., M., B. plu­ral|ży­cze­nie.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bry­tyj­ski poseł prze­ka­zał sza­cho­wi ży­cze­nia od kró­lo­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲa, AS: žyčẽńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życzenie n.

 czas. życzyć

Wiktionary


życzenie

1. pra­gnąć, chcieć cze­goś dla kogoś lub dla sie­bie;
2. wy­ra­żać pra­gnie­nie aby komuś się do­brze dzia­ło, skła­dać po­win­szo­wa­nia z ja­kiejś okaz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pra­gnie­nie; to, czego się chce, co pra­gnie się zre­a­li­zo­wać

 (1.2) w lm.: to, czego życzy się komuś (naj­czę­ściej w świę­to lub z po­wo­du innej waż­nej okaz­ji)

 (1.3) akt bar­dziej for­mal­nej proś­by czy żą­da­nia

Wiktionary

Ży­cze­nie – stan świa­do­mo­ści, od­czu­wa­ny gdy przysz­ły, po­ten­cjal­ny stan rze­czy po­strze­ga­my jako bar­dziej ko­rzyst­ny (dla re­a­li­za­cji ja­kie­goś celu) niż stan obec­ny lub ko­rzyst­ne wy­da­je nam się prze­dłu­że­nie stanu obec­ne­go, jed­no­cze­śnie wie­rząc lub będąc pew­nym, że mamy wy­star­cza­ją­cy wpływ na przysz­ły stan rze­czy. Przy braku choć mi­ni­mum wiary ży­cze­nie staje się nie­re­al­nym ma­rze­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moim ży­cze­niem jest, aby spa­dek po mnie zo­stał równo po­dzie­lo­ny mię­dzy dzie­ci Bet­ti­ny.

 (1.1) Za­sad­ni­czo Flo­rian wy­ra­ził ży­cze­nie, aby Sroka, Świ­der i Ta­de­usz po­je­cha­li rów­nież z rana, po­nie­waż zde­cy­do­wa­łeś się całą tę ju­trzej­szą hi­sto­rię za­łat­wić sam.

 (1.2) Skła­da­łem mu ży­cze­nia zaraz po przyj­ściu na jego imie­ni­ny.

 (1.2) Na każdą rocz­ni­cę szczę­śli­we­go po­czę­cia i uro­dzin dziec­ka jej matka wy­sy­ła do pro­fe­so­ra ży­cze­nia ze zdję­ciem córki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: žyčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. życzyć

 rzecz. życzenia nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pragnienie, żądanie, chęć, ochota, marzenie

Wiktionary


życzeniowość

stan opar­ty na bez­kry­tycz­nym op­ty­miz­mie, bez re­al­nych szans na urze­czy­wist­nie­nie


SJP.pl


życzeniowy

bę­dą­cy czy­imś ży­cze­niem, opar­ty na bez­kry­tycz­nym op­ty­miz­mie, bez re­al­nych szans na urze­czy­wist­nie­nie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ży­cze­niem lub ży­cze­nia­mi, do­ty­czą­cy ży­cze­nia lub ży­czeń

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) bę­dą­cy wy­ra­zem ży­cze­nio­wo­ści

Wiktionary


życzeniówka

my­śle­nie ży­cze­nio­we


SJP.pl


życzkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


życzliwa

ko­bie­ta życz­li­wie na­sta­wio­na do kogoś; przy­ja­ciół­ka


SJP.pl


życzliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w życz­li­wy spo­sób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chiń­czyk, który stał tuż obok niego, skło­nił mi się życz­li­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨt͡ʃˈlʲivʲjɛ, AS: žyčlʹivʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życzliwość ż., życzliwy mos.

 przym. życzliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przychylnie

Wiktionary


życzliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: życz­li­wie


SJP.pl


życzliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­jaz­ny sto­su­nek do in­nych

Wiktionary

Życz­li­wość – przy­jaz­ne uspo­so­bie­nie. Cecha kogoś, kto lubi in­nych ludzi, chce ich dobra i gotów jest dzia­łać w tym celu, aby dzia­ło im się do­brze. Jedna z cnót mo­ral­nych, która wy­ra­ża się w po­sta­wie, czy­nach i sło­wach, wobec dru­gie­go czło­wie­ka lub ludz­kiej wspól­no­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ktoś, kto wie, jak oddać życz­li­wość, któ­rej doś­wiad­czył, musi być przy­ja­cie­lem ponad wszel­ką cenę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨt͡ʃˈlʲivɔɕt͡ɕ, AS: žyčlʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życzliwy m.

 przym. życzliwy

 przysł. życzliwie

Wiktionary


życzliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: życz­li­wy


SJP.pl


życzliwy

ktoś życz­li­wie na­sta­wio­ny do kogoś; przy­ja­ciel


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­chyl­nie na­sta­wio­ny do in­nych ludzi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba na­sta­wio­na życz­li­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona jest bar­dzo życz­li­wa – po­mo­gła mi zro­bić ra­port na jutro.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨt͡ʃˈlʲivɨ, AS: žyčlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życzliwa ż., życzliwość ż.

 przysł. życzliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chętny, pomocny, przychylny, miły

Wiktionary


życzonko

zdrob­nie­nie od: ży­cze­nie


SJP.pl


życzyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Zo­bacz też: Ży­czyn w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Ży­czyn – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Tro­ja­nów, nad Okrzej­ką do­pły­wem Wisły.

Za Kró­le­stwa Pol­skie­go ist­nia­ła gmina Ży­czyn.

Wikipedia


życzynianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ży­czy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Życzyn m.

:: fż. życzynianka ż.

 przym. życzyński

Wiktionary


życzynianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ży­czy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Życzyn m.

:: fm. życzynianin m.

 przym. życzyński

Wiktionary


życzyć

1. pra­gnąć, chcieć cze­goś dla kogoś lub dla sie­bie;
2. wy­ra­żać pra­gnie­nie aby komuś się do­brze dzia­ło, skła­dać po­win­szo­wa­nia z ja­kiejś okaz­ji


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ży­czyć)

 (1.1) skła­dać ży­cze­nia

 (1.2) pra­gnąć czy­je­goś szczę­ścia

 (1.3) źle komuś ży­czyć: pra­gnąć czy­je­goś nie­szczę­ścia, bólu, cier­pie­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ży­czyć sobie (dk. za­ży­czyć sobie)

 (2.1) chcieć, żądać cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Życzę wam, by w nowym domu do­brze się miesz­ka­ło.

 (1.2) Życz mi szczę­ścia!

 (1.3) Nie­na­wi­dzę cię! Życzę ci sa­mych przy­kro­ści!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨt͡ʃɨt͡ɕ, AS: žyčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życzenie n., życzenia nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) winszować

 (2.1) chcieć, pragnąć, łaknąć, żądać

Wiktionary


życzyński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ży­czy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Życzyn m., życzynianin m., życzynianka ż.

Wiktionary


żyd

1. wyz­naw­ca ju­da­iz­mu;
2. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: osoba skąpa;
3. po­tocz­nie: osoba chy­tra, spryt­na, za­wsze pa­trzą­ca na swój in­te­res


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca ju­da­iz­mu

 (1.2) pot. obraź. skąpy czło­wiek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) przest. uczn. kleks

 (2.2) karc. jedna z daw­niej­szych gier kar­cia­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rabin gminy musi być szcze­gól­nie po­boż­nym żydem.

 (1.1) Cze­góż, ośle, stu­kasz! Co to, czy ja żyd ka­pi­ta­li­sta, żebym się za­my­kał? Ot­war­ty pałac!

 (1.2) Nie bądź żyd i kops­nij szlu­ga!

 (2.1) Skap­nął skry­bie in­ka­ust i na kar­cie zro­bił na raz trzy żydy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨt, AS: žyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyd mos., żydziak m., żydziątko n., żydowskość ż., żydzenie n., zażydzenie n., żydowszczyzna ż., żydłaczenie n., żydofil mos., żydożerca mos., żydokomuna ż.

:: zdrobn. żydek mos.

:: fż. żydówka ż., Żydówka ż.

 czas. zżydzieć, zażydzać, pożydzić, żydzieć, żydzić ndk., zażydzić dk., żydłaczyć ndk.

 przym. żydowski

 przysł. żydowsko, po żydowsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyznania mojżeszowego, judaista, przest. pot. starozakonny, izraelita; daw. warszawa. abisyn, beduin, bejlis, mosiek; lud. męczychryst

 (1.2) pot. centuś, chytrus, kutwa, liczykrupa, skąpiradło, żyła, chciwiec, harpagon, skąpiec

Wiktionary


żyd.

skrót od: ży­dow­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) ży­dow­ski

Wiktionary


żydaczowski

→ Ży­da­czów (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ży­da­czo­wem, do­ty­czą­cy Ży­da­czo­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨdaˈt͡ʃɔfsʲci, AS: žydačofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żydaczów m., żydaczowianin m., żydaczowianka ż.

Wiktionary


żydaczów

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Ży­da­czów (ukr. Жида́чів, "Ży­da­cziw") – mia­sto na Ukra­i­nie, w re­jo­nie stryj­skim, w ob­wo­dzie lwow­skim, nad Stry­jem (do­pływ Dnie­stru). Przed 17 lipca 2020 sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na re­jo­nu ży­da­czow­skie­go.

Licz­ba miesz­kań­ców: 10 600 (2024), 10 672 miesz­kań­ców (2020), 11 683 (2001).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żydaczowianin m., żydaczowianka ż.

 przym. żydaczowski

Wiktionary


żydek

1. po­gard­li­we okre­śle­nie wyz­naw­cy ju­da­iz­mu;
2. po­tocz­nie: skne­ra, kutwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od żyd

 (1.2) po­gard. lub żart. o wyz­naw­cy ju­da­iz­mu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. ara­chid

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żydek – naz­wi­sko. Na po­cząt­ku 2023 roku w Pol­sce no­si­ły je 3 108 osoby.
  • Osoby no­szą­ce naz­wi­sko Żydek:
    • An­drzej Żydek (ur. 1957) – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
    • Mał­go­rza­ta Rej­dych-Żydek (1957–2016) – pol­ska te­ni­sist­ka
    • Ste­pan Żydek (1900–1970) – pod­puł­kow­nik Armii Czer­wo­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Babka wie­dzia­ła, że są­siad­ka ukry­wa­ła żydka, który nie po­szedł do getta.

 (2.1) Dziew­czyn­ka miała garść żyd­ków i za­czę­ła nimi kar­mić wie­wiór­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żydówka ż., żydostwo n., Żydek mos., zażydzenie n., żydowszczyzna ż., zażydzanie n., żydóweczka ż., żydowskość ż., żyd mos., Żyd mos., Żydówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) icek

 (2.1) arachid, fistaszek, orzeszek ziemny, orzeszek arachidowy

Wiktionary


żydla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. opar­cie krze­sła lub ławki

Wiktionary


żydlik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. gli­nia­ny kufel

Wiktionary


żydofil

osoba za­fa­scy­no­wa­na ju­da­iz­mem, kul­tu­rą ży­dow­ską i Ży­da­mi; ju­do­fil


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. kult. czło­wiek sprzy­ja­ją­cy Żydom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyd mos., Żyd mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) filosemita

Wiktionary


żydofobia

nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co ży­dow­skie; ju­do­fo­bia, ju­de­o­fo­bia


SJP.pl


żydokomuna

pe­jo­ra­tyw­nie:
1. ko­mu­ni­ści po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go;
2. po­li­ty­cy lub dzien­ni­ka­rze po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go o le­wi­co­wo-li­be­ral­nych po­glą­dach po­li­tycz­nych;
3. le­wi­co­wo-li­be­ral­na for­ma­cja ide­o­lo­gicz­no-po­li­tycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gard. ko­mu­ni­ści po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go;

Wiktionary

Ży­do­ko­mu­na – ste­re­o­typ o po­dło­żu an­ty­se­mic­kim wy­ni­ka­ją­cy z tzw. spi­sko­wej te­o­rii dzie­jów, przy­pi­su­ją­cy Żydom głów­ną rolę w stwo­rze­niu i spo­pu­la­ry­zo­wa­niu ide­o­lo­gii ko­mu­niz­mu, który „miał ot­wo­rzyć im drogę do zdo­by­cia wła­dzy nad świa­tem” (zob. Pro­to­ko­ły mędr­ców Sy­jo­nu).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) On twier­dzi, że to ko­lej­ny spi­sek ma­soń­skiej ży­do­ko­mu­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨdɔkɔ̃ˈmũna, AS: žydokõmũna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyd mzw./mos.

Wiktionary


żydomasoneria

po­gard­li­wie: grupa Żydów ma­ją­cych rze­ko­mo duży wpływ na po­li­ty­kę świa­to­wą


SJP.pl


żydomice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ży­do­mi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie raw­skim, w gmi­nie Rawa Ma­zo­wiec­ka.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie raw­skim ziemi raw­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


żydostwo

1. ogół Żydów;
2. toż­sa­mość ży­dow­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pejor. grub. ogół Żydów

 (1.2) ży­dow­skie po­cho­dze­nie

 (1.3) ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla Żydów i kul­tu­ry ży­dow­skiej

 (1.4) po­czu­cie przy­na­leż­no­ści do kręgu kul­tu­ry ży­dow­skiej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈdɔstfɔ, AS: žydostfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyd m. ż., Żydówka ż., żydówka ż., żyd m., Żydek m., żydek m. żydowskość n., żydowski m., żydzenie n., żydowianin mos., żydowianka ż.

 czas. żydzić ndk.

 przym. żydowski, pożydowski

 przysł. żydowsko

Wiktionary


żydowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ży­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieżydowanie n.

 czas. żydować ndk.

Wiktionary


żydowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ży­do­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żydostwo n., żyd m., Żyd m., żydowskość ż., żydówka ż., Żydówka ż., Żydów m., Żydowo n.

:: fż. żydowianka ż.

 czas. żydzić

 przym. żydowski

Wiktionary


żydowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ży­do­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żydostwo n., żyd m., Żyd m., żydowskość ż., żydówka ż., Żydówka ż., Żydów m., Żydowo n.

:: fm. żydowianin m.

 czas. żydzić

 przym. żydowski

Wiktionary


żydowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


żydowin

żar­to­bli­wie: Żyd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) Żyd

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyd mos.

Wiktionary


żydowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ży­do­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bra­niec
  • Ży­do­wo – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Trzciel
  • Ży­do­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. bar­to­szyc­kim, w gmi­nie Bar­to­szy­ce
  • Ży­do­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gnieź­nień­skim, w gmi­nie Czer­nie­je­wo
  • Ży­do­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­ściań­skim, w gmi­nie Śmi­giel
  • Ży­do­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Ro­kiet­ni­ca
  • Ży­do­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Ko­łacz­ko­wo
  • Ży­do­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Po­la­nów
  • Ży­do­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie Bar­li­nek
  • Ży­do­wo (od niem. Ju­den­dorf) – dawna nazwa wsi War­sze­wo w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Mły­na­ry
  • Elek­trow­nia Ży­do­wo

Wikipedia


żydowski

1. zwią­za­ny z Ży­da­mi, ludem se­mic­kim;
2. zwią­za­ny z ży­da­mi, wyz­naw­ca­mi ju­da­iz­mu; ju­da­i­stycz­ny; przy­miot­nik od: Ży­do­wo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ży­da­mi, ich re­li­gią, kul­tu­rą

 (1.2) zwią­za­ny z ży­da­mi

 (1.3) do­ty­czą­cy Ży­do­wa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język z grupy ję­zy­ków uży­wa­nych przez dia­spo­rę ży­dow­ską;

 (2.2) jęz. (język) ji­dysz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hi­sto­ria lud­no­ści ży­dow­skiej na zie­miach pol­skich liczy ponad ty­siąc lat.

 (1.1) Na wzgó­rzu znaj­du­je się cmen­tarz ży­dow­ski.

 (1.2) Po pow­sta­niach Ma­cha­be­u­szów i Bar Koch­by uda­wa­ły się na ob­czyz­nę nowe fale uchodź­ców, które za­si­la­ły wy­dat­nie daw­niej­sze emi­gra­cyj­ne gminy ży­dow­skie.

 (2.2) Jed­nym z ję­zy­ków, jakie znała Irena, był ży­dow­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈdɔfsʲci, AS: žydofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zażydzenie n., żydowszczyzna ż., zażydzanie n., żydostwo n., żyd m., Żyd m., żydowskość ż., żydówka ż., Żydówka ż., Żydów m., Żydowo n., żydowianin m., żydowianka ż.

 czas. żydzić

 przysł. żydowsko, po żydowsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) judaistyczny

 (2.2) jidysz

Wiktionary


żydowsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ży­dow­ski

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żydowski

 rzecz. zażydzanie n., żydowski mrz., żyd mzw./mos.

Wiktionary


żydowskość

ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla kul­tu­ry ży­dow­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla Żydów i kul­tu­ry ży­dow­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sądzę, że o ży­dow­sko­ści po­wie­ści świad­czy też użyte słow­nict­wo ka­ba­li­stycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈdɔfskɔɕt͡ɕ, AS: žydofskość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zażydzenie n., żydowszczyzna ż., zażydzanie n., Żyd mos., Żydówka ż., żyd mos., żydówka ż., Żydek mos., żydek mos., żydostwo n., żydowski mrz., żydowianin mos., żydowianka ż.

 czas. żydzić ndk.

 przym. żydowski

 przysł. po żydowsku

Wiktionary


żydowszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. jęz. ji­dysz

 (1.2) przest. ogół cech ży­dow­skich

 (1.3) przest. rzad. ogół Żydów, Żydzi

Wiktionary

Ży­dow­szczyz­na – nie­ist­nie­ją­ca wieś na Bia­ło­ru­si, po­ło­żo­na w ob­wo­dzie gro­dzień­skim w re­jo­nie gro­dzień­skim w siel­so­wie­cie Wier­cie­lisz­ki. Roz­sied­lo­na w la­tach 1983-1984 ze wzglę­du na bli­skość za­kła­du azo­to­we­go "Grod­no Azot"

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. pożydzenie n., żydowski mrz., zżydzenie n., zażydzenie n., żyd mos., Żyd mos., żydek mos., żydowskość ż., żydóweczka ż., Żydóweczka ż., żydówka ż., Żydówka ż., żydzenie n., Żydziak mos., Żydziątko n., Żydzię n., Żydzina mos., Żydzisko n.

 czas. pożydzić dk., zażydzać ndk., żydzić ndk., żydzieć ndk., zażydzić dk., zżydzieć dk.

 przym. żydowski

 przysł. żydowsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jidysz

Wiktionary


żydożerca

osoba wrogo na­sta­wio­na do Żydów; an­ty­se­mi­ta, ju­de­o­fob


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wróg Żydów, an­ty­se­mi­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ujaw­ni­ły one skan­da­licz­ną chci­wość i praw­dzi­wy po­ziom mo­ral­ny głów­ne­go ży­do­żer­cy Trze­ciej Rze­szy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨdɔˈʒɛrt͡sa, AS: žydožerca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żydożerstwo n., żyd mzw./mos.

 przym. żydożerczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antysemita

Wiktionary


żydożerczy

po­tocz­nie: wrogi wobec Żydów; an­ty­se­mic­ki


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wrogi Żydom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żydożerca mos., żydożerstwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antysemicki, antyżydowski

Wiktionary


żydożerstwo

wro­gość wobec Żydów; an­ty­se­mi­tyzm, ju­do­fo­bia, ju­de­o­fo­bia, ży­do­fo­bia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. nie­na­wiść do Żydów i wszyst­kie­go, co ży­dow­skie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨdɔˈʒɛrstfɔ, AS: žydožerstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żydożerca m.

 przym. żydożerczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antysemityzm

Wiktionary


żydzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ży­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żydzić

 rzecz. żyd mrz./mos.

Wiktionary


żydzi

1. wyz­naw­ca ju­da­iz­mu;
2. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: osoba skąpa;
3. po­tocz­nie: osoba chy­tra, spryt­na, za­wsze pa­trzą­ca na swój in­te­res


SJP.pl

Nie mylić z: żydzi – wyz­naw­cy ju­da­iz­mu.

Ta stro­na do­ty­czy na­ro­du. Zo­bacz też: inne zna­cze­nia tego słowa.

Żydzi (z hebr. "Je­hu­di", dosł. "po­cho­dzą­cy z Judy"; יהודים, jid. Jidn, ייִדן, la­di­no ג׳ודיוס "Gju­dios") – naród se­mic­ki, za­miesz­ku­ją­cy w sta­ro­żyt­no­ści Pa­le­sty­nę (okre­śla­ny wtedy jako He­braj­czy­cy albo Iz­ra­e­li­ci), po­słu­gu­ją­cy się wów­czas ję­zy­kiem he­braj­skim, a w śred­nio­wie­czu i cza­sach no­wo­żyt­nych miesz­ka­ją­cy w dia­spo­rze na całym świe­cie i po­słu­gu­ją­cy się wie­lo­ma róż­ny­mi ję­zy­ka­mi, w re­zul­ta­cie czego nie­sta­no­wią­cy jed­no­li­tej grupy re­li­gij­nej i et­nicz­nej.

Wikipedia


żydziak

po­gard­li­wie, z nie­chę­cią o mło­dzień­cu, chłop­cu ży­dow­skim; Ży­dziak, żydek (Żydek), ży­dłak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) obraź. żyd

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyd mzw./mos.

Wiktionary


żydzieć

po­tocz­nie: sta­wać się ską­pym; ską­pieć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zży­dzieć)

 (1.1) pot. sta­wać się ską­pym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z bie­giem lat sta­ruch ży­dział coraz bar­dziej, ską­piąc swoim sio­strzeń­com paru gro­szy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożydzenie n., zżydzenie n., zażydzenie n., zażydzanie n., żyd mos., Żyd mos., żydowszczyzna ż., żydzenie n.

 czas. zażydzać, żydzić ndk., pożydzić dk., zażydzić dk., zżydzieć dk.

Wiktionary


żydzina

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. o Ży­dzie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zażydzenie n., żyd mos., Żyd mos., zażydzanie n., żydowszczyzna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Żyd, Żydzisko

Wiktionary


żydzisko

po­gard­li­wie: Żyd; pej­so­wa­ty, parch, gu­dłaj, Mo­siek (mo­siek)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zgrub. od Żyd

 (1.2) po­gard. lub żart. o Ży­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wi­dzia­łam to bied­ne Ży­dzi­sko, jak znowu sprze­da­wa­ło po­ma­rań­cze na mo­ście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zażydzanie n., żydowszczyzna ż., zażydzenie n., żyd mos., Żyd mos., Żydówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Żyd, Żydzina

Wiktionary


żydziątko

zdrob­nie­nie od: Ży­dzię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzie­ciąt­ko bę­dą­ce wyz­naw­cą ju­da­izm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyd mzw./mos.

Wiktionary


żydzić

po­gard­li­wie: ską­pić na coś pie­nię­dzy


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. po­ży­dzić)

 (1.1) pot. grub. ską­pić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨd͡ʑit͡ɕ, AS: žyʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożydzenie n., zażydzanie n., zżydzenie n., żydowszczyzna ż., zażydzenie n., żyd m., Żyd m., Żydówka ż., żydostwo n., żydowskość ż., żydzenie n., żydowianin mos., żydowianka ż., żydowski mrz., żydówka ż.

 przym. żydowski

 czas. żydzieć, zażydzić, pożydzić, zażydzać, zżydzieć

Wiktionary


żydzię

daw­niej: ży­dow­skie dziec­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ży­dow­skie dziec­ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyd mos., Żyd mos.

:: zdrobn. Żydziątko n.

Wiktionary


żydówa

pe­jo­ra­tyw­nie o ży­dów­ce


SJP.pl


żydóweczka

zdrob­nie­nie od: Ży­dów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ży­dów­ka

 (1.2) żart. o ży­dów­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zażydzenie n., żydowszczyzna ż., zażydzanie n., żyd mos., Żyd mos., żydek mos., Żydek mos., Żydóweczka ż., żydówka ż., Żydówka ż.

Wiktionary


żydówka

wyz­naw­czy­ni ju­da­iz­mu; iz­ra­e­lit­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wyz­naw­czy­ni ju­da­iz­mu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ży­dów­ka – dawny za­ścia­nek na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie szar­kow­szczyń­skim, w siel­so­wie­cie Bil­dziu­gi.
  • Ży­dów­ka – ko­bie­ta po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go
  • Ży­dów­ka – nazwa obocz­na rzeki, do­pły­wu Pi­ław­ki, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim
  • Ży­dów­ka – opera Jac­qu­es’a Fro­men­ta­la Halévy’ego z 1835 r.
  • Ży­dów­ka – rów wodny, do­pływ Bry­ni­cy, w woj. opol­skim
  • Ży­dów­ka – szczyt w Be­ski­dzie Są­dec­kim
  • Maria Ży­dów­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z dołu zo­ba­czył głowę ży­dów­ki, która stała na ba­biń­cu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyd mos., Żydówka ż., żydowskość ż., żydzenie n., zażydzenie n., żydowszczyzna ż., żydek mos.

:: zdrobn. żydóweczka ż.

:: fm. żyd mos.

 czas. żydzić ndk., zażydzić dk.

 przym. żydowski

 przysł. żydowsko, po żydowsku

Wiktionary


żydłaczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ży­dła­czyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żydłaczyć

 rzecz. żyd mzw./mos.

Wiktionary


żydłaczyć

mówić po pol­sku z in­to­na­cją ży­dow­ską


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) mówić po pol­sku z in­to­na­cją cha­rak­te­ry­stycz­ną dla Żydów

 (1.2) bu­do­wać błęd­ną lo­gi­kę ko­rzyst­ną dla au­to­ra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨdˈwat͡ʃɨt͡ɕ, AS: žydu̯ačyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żydłaczenie n., żyd mzw./mos.

Wiktionary


żydłak

po­gard­li­wie, z nie­chę­cią o mło­dzień­cu, chłop­cu ży­dow­skim; ży­dziak (Ży­dziak), żydek (Żydek)


SJP.pl


żygadło

ro­śli­na z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Środ­ko­wej, o zie­lo­nych, so­czy­stych pę­dach, oka­za­łych kwia­tach i ja­dal­nych u niek­tó­rych ga­tun­ków owo­cach; opun­cja


SJP.pl


żygolak

męż­czyz­na czer­pią­cy ko­rzy­ści ze zna­jo­mo­ści z ko­bie­ta­mi


SJP.pl


żygulowsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, po­ło­żo­ne nad Wołgą;

Wiktionary

Ży­gu­lowsk ( Жигулёвск) – mia­sto w Rosji w ob­wo­dzie sa­mar­skim nad Wołgą.

Mia­sto pow­sta­ło w 1952 roku. Jego pow­sta­nie zwią­za­ne było z bu­do­wą Woł­żań­skiej Elek­trow­ni Wod­nej o mocy 2300 MW.

W mie­ście znaj­du­je się sie­dzi­ba za­rzą­du Parku Na­ro­do­we­go „Sa­mar­ska­ja Łuka” i Re­zer­wa­tu Ży­gu­liń­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. żygulowski

Wiktionary


żygulowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ży­gu­low­skiem, do­ty­czą­cy Ży­gu­low­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żygulowsk mrz.

Wiktionary


żygulski

naz­wi­sko


SJP.pl


żyjąca

ko­bie­ta ży­ją­ca w cza­sie te­raź­niej­szym; ko­bie­ta żywa


SJP.pl


żyjący

osoba ży­ją­ca w cza­sie te­raź­niej­szym; osoba żywa


SJP.pl


żyjątko

mi­kro­sko­pij­ny or­ga­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nie­wiel­kie stwo­rze­nie, or­ga­nizm mi­kro­sko­pij­nych roz­mia­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Istna mi­kro­dżun­gla ro­śli­nek i ży­ją­tek, któ­rych nazw nie znam, świat ar­cy­bo­ga­ty, naj­róż­niej­szy i dla mnie naj­czę­ściej — ano­ni­mo­wy.

 (1.1) W wo­dzie ak­wa­rium uno­si­ły się ja­kieś ży­jąt­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈjɔ̃ntkɔ, AS: žyi ̯õntko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stworzonko

Wiktionary


żylaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od żylak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żylak m.

Wiktionary


żylak

nad­mier­ne roz­sze­rze­nie lub wy­dłu­że­nie żyły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. nad­mier­ne roz­sze­rze­nie żyły;

 (1.2) mykol. grzyb z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Phle­bia|Fr.|ref=tak.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żylak – nad­mier­ne roz­sze­rze­nie żyły
  • żylak – ro­dzaj grzy­bów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przew­le­kła nie­wy­dol­ność żylna, zwana ży­la­ka­mi, jest jedną z częst­szych cho­rób ukła­du krwio­no­śne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨlak, AS: žylak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyła m./ż., żyłka ż., żyłowanie n.

:: zdrobn. żylaczek m.

 czas. żyłować ndk.

 przym. żylakowaty, żyłkowaty, żylny, żyłkowy, żylasty

Wiktionary


żylakowatość

skłon­ność do two­rze­nia się ży­la­ków


SJP.pl


żylakowaty

do­ty­czą­cy ży­la­ków, zwią­za­ny z ży­la­ka­mi (np. zmia­ny ży­la­ko­wa­te, wy­prysk ży­la­ko­wa­ty)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od żylak

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨlakɔˈvatɨ, AS: žylakovaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żylak

Wiktionary


żylakowy

→ żylak


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ży­la­kiem, do­ty­czą­cy ży­la­ka

Wiktionary

Patrz:

żylak

Powiązane:

 rzecz. żylak m.

Wiktionary


żylasty

1. ma­ją­cy wy­raź­nie wi­docz­ne żyły;
2. po­dob­ny do żył, przy­po­mi­na­ją­cy żyły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o wy­raź­nie wi­docz­nych, wy­dat­nych ży­łach

 (1.2) kulin. za­wie­ra­ją­cy za dużo tkan­ki łącz­nej (za­miast mię­śnio­wej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­patrz, jakie Marek ma teraz ży­la­ste ręce!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żylak mrz., żyła ż.

 przym. żylny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) żyłowaty, łykowaty, twardy, włóknisty

Wiktionary


żylenica

ży­le­ni­ca nad­wod­na, ży­le­ni­ca po­spo­li­ta - ga­tun­ki owada z rzędu wiel­kos­krzy­dłych


SJP.pl


żyleniec

ro­śli­na dwu­li­ścien­na z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych


SJP.pl


żyleta

1. zgru­bie­nie od: ży­let­ka;
2. po­tocz­nie okre­śle­nie cze­goś, co może być ostre, wy­raź­ne


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ży­le­ta – film
  • Ży­le­ta – po­tocz­na nazwa bu­dyn­ku dy­dak­tycz­ne­go Wy­dzia­łu Nauk Przy­rod­ni­czych Uni­wer­sy­te­tu Ślą­skie­go
  • Ży­le­ta – po­tocz­na nazwa wie­żow­ca w Ka­to­wi­cach
  • Ży­le­ta – po­tocz­na nazwa wie­żow­ca w Łodzi
  • Ży­le­ta – po­tocz­na nazwa jed­nej z try­bun sta­dio­nu Legii War­sza­wa oraz grupy naj­za­go­rzal­szych ki­bi­ców tego klubu
  • Ży­le­ta – pol­ski raper

Wikipedia


żyletka

cien­ka blasz­ka z dwu­stron­nym ostrzem, wy­ko­rzy­sty­wa­na w ma­szyn­kach do go­le­nia, tem­pe­rów­kach itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­lo­we dwu­stron­ne ostrze, umie­szcza­ne w ma­szyn­ce do go­le­nia;

Wiktionary

Ży­let­ka – ostrze ma­szyn­ki do go­le­nia, które w prze­ci­wień­stwie do brzyt­wy umoż­li­wia­ją usu­wa­nie za­ro­stu na twa­rzy i owło­sie­nia z in­nych czę­ści ciała w bez­piecz­ny spo­sób, znacz­nie re­du­ku­jąc moż­li­wość zra­nie­nia, nawet jeśli jest uży­wa­na przez osobę nie­doś­wiad­czo­ną. Współ­czes­ne ży­let­ki wy­ko­ny­wa­ne są ze stali nier­dzew­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Daw­niej sto­so­wa­no ma­gne­to­fo­ny szpu­lo­we, przy któ­rych trze­ba było spę­dzać czas z ży­let­ką i taśmą kle­ją­cą.

 (1.1) W 1940 r., gdy opa­ten­to­wa­no go­lar­kę elek­trycz­ną, sprze­da­no 16 mln ma­szy­nek, a każ­de­go ty­god­nia 27 mln ży­le­tek. Dziś pro­duk­cja ma­szy­nek do go­le­nia jest wiel­kim prze­my­słem pod­bu­do­wa­nym ol­brzy­mim apa­ra­tem na­u­ko­wym.

 (1.1) Golę się co­dzien­nie ma­szyn­ką na ży­let­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈlɛtka, AS: žyletka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyleta ż.

 przym. żyletkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nożyk; przen. polsilver

Wiktionary


żyletkowiec

śro­do­wi­sko­wo: chu­li­gan no­szą­cy przy sobie nóż o ży­let­ko­wym ostrzu


SJP.pl


żyletkowy

przy­miot­nik od: ży­let­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od ży­let­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwoje drutu ży­let­ko­we­go pro­du­ko­wa­ne są z drutu sta­lo­we­go wy­po­sa­żo­ne­go w ostrza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨlɛtˈkɔvɨ, AS: žyletkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyletka, żyleta

Wiktionary


żylice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ży­li­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ra­wic­kim, w gmi­nie Ra­wicz.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) miej­sco­wość na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym pru­skim po­wie­cie Kröben (krob­skim) w re­jen­cji poz­nań­skiej.

Wikipedia


żylicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Ży­licz (ur. 1932) – pol­ski fizyk
  • Ma­ciej Ży­licz (ur. 1953) − pol­ski bio­che­mik i bio­log mo­le­ku­lar­ny
  • Marek Ży­licz (ur. 1923) − pol­ski praw­nik
  • Piotr Olaf Ży­licz (ur. 1964) − pol­ski psy­cho­log

Wikipedia


żylina

mia­sto w Sło­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Sło­wa­cji;

Wiktionary

Ży­li­na (słow. "Žilina", węg. "Zsol­na", niem. "Sil­le­in") – mia­sto w pół­noc­nej Sło­wa­cji, sie­dzi­ba władz kraju ży­liń­skie­go i po­wia­tu Ży­li­na. Pod ko­niec 2019 roku, z licz­bą miesz­kań­ców wy­no­szą­cą ponad 80 tys., Ży­li­na zaj­mo­wa­ła czwar­te miej­sce pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści na Sło­wa­cji. Głów­ny oś­ro­dek re­gio­nu Do­li­ny Wagu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mie­ści się w Ży­li­nie, przy ulicy Horní val.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈlʲĩna, AS: žylʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żylinianin m., żylinianka ż.

 przym. żyliński

Wiktionary


żylinianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ży­li­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żylina ż.

 przym. żyliński

Wiktionary


żylinianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ży­li­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żylina ż.

 przym. żyliński

Wiktionary


żylis

naz­wi­sko


SJP.pl


żylis-gara

naz­wi­sko


SJP.pl


żylistek

ro­dzaj z ro­dzi­ny hor­ten­sjo­wa­tych, obej­mu­ją­cy ponad 50 ga­tun­ków krze­wów ze wschod­niej Azji oraz Mek­sy­ku; niek­tó­re ga­tun­ki sa­dzo­ne jako ro­śli­ny ozdob­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. krzew z ro­dzi­ny hor­ten­sjo­wa­tych;

Wiktionary

Ży­li­stek ("De­ut­zia" Thunb.) – ro­dzaj krze­wów z ro­dzi­ny hor­ten­sjo­wa­tych. Obej­mu­je ok. 72 ga­tun­ków. W ogrom­nej więk­szo­ści wy­stę­pu­ją one na­tu­ral­nie w Azji wschod­niej (50 ga­tun­ków ro­śnie w Chi­nach, z czego 41 to en­de­mi­ty tego kraju), kilka ro­śnie także w Ame­ry­ce Środ­ko­wej (w Mek­sy­ku). Wy­stę­pu­ją na ska­li­stych zbo­czach, w la­sach, czę­sto przy cie­kach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sie suszy ży­list­ki trze­ba pod­le­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈlʲistɛk, AS: žylʹistek

Wiktionary


żyliński

→ Ży­li­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ży­li­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Ży­liń­ski (ur. 1958) – po­li­tyk
  • Jan Ży­liń­ski (ur. w 1951) – ary­sto­kra­ta, dzia­łacz po­lo­nij­ny, naj­bo­gat­szy polak w Lon­dy­nie.
  • Eu­sta­chy Ży­liń­ski (1889–1954) – ma­te­ma­tyk
  • Igor Ży­lin­ski (ur. 1963) – ra­dziec­ki i ro­syj­ski ho­ke­i­sta
  • Jakow Ży­liń­ski (1853–1918) – ge­ne­rał
  • Jan Ne­po­mu­cen Ży­liń­ski (1790–1838) – ma­larz
  • Józef Ży­liń­ski (1920–2014) – ko­szy­karz
  • Marek Ży­liń­ski (ur. 1952) – po­li­tyk
  • Ro­mu­ald Ży­liń­ski (1923–2013) – kom­po­zy­tor
  • Ta­de­usz Ży­liń­ski (1904–1967) – in­ży­nier
  • Ta­de­usz Ży­liń­ski (ur. 1945) – urzęd­nik kon­su­lar­ny
  • Wac­ław Ży­liń­ski (1803–1863) – bi­skup

Wikipedia

Patrz:

Żylina

Powiązane:

 rzecz. Żylina ż., żylinianin m., żylinianka ż.

Wiktionary


żylność

→ żylny


SJP.pl

Patrz:

żylny

żylny

zwią­za­ny z żyłą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z żyłą, do­ty­czą­cy żyły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żyłę odłok­cio­wą two­rzy po­łą­cze­nie łuku żyl­ne­go grzbie­to­we­go śró­drę­cza z żyłą odłok­cio­wą palca ma­łe­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żylak mrz., żyła ż., żyłka ż., żyłowanie n.

 przym. żylasty, żyłkowany, żyłowy

Wiktionary


żymełka

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kry­stian Ży­meł­ka – pol­ski in­for­ma­tyk i in­ży­nier
  • Ser­giusz Ży­meł­ka – pol­ski aktor
  • Zyg­munt Ży­meł­ka – pol­ski po­li­tyk, in­ży­nier, sa­mo­rzą­do­wiec

Wikipedia


żymierski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Ży­mier­ski (1902-1982), puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go
  • Mi­chał Rola-Ży­mier­ski (1890-1989), ofi­cer, Mar­sza­łek Pol­ski, po­li­tyk

Wikipedia


żymlok

tra­dy­cyj­na ślą­ska węd­li­na z miąż­szu bułki, krwi oraz po­dro­bów w osłon­ce z je­li­ta, przy­po­mi­na­ją­ca wy­glą­dem kieł­ba­sę, a kon­sy­sten­cją ka­szan­kę; buł­czan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. buł­czan­ka;

Wiktionary

Żym­lok lub żem­lok (niem. Sem­mel­wurst, śl-niem. Sam­mel­wurscht, także "zem­lok", "zem­lo­uk") – tra­dy­cyj­na ślą­ska węd­li­na po­dro­bo­wa, pro­du­ko­wa­na daw­niej przy okaz­ji świ­nio­bi­cia, by wy­ko­rzy­stać wszyst­kie skład­ni­ki tuszy wie­przo­wej. Poza ob­sza­rem Ślą­ska wy­stę­pu­je pod nazwą buł­czan­ka.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żymła ż.

Wiktionary


żymulka

ro­dzaj ro­ślin wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych; wi­cio­krzew


SJP.pl


żymła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. bułka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śnia­da­nie: sma­żon­ka, żymła abo chlyb, kawa z mly­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żymlok mrz.

Wiktionary


żyn

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny za­ra­zo­wa­tych; Esco­be­dia


SJP.pl


żynda

naz­wi­sko


SJP.pl


żyndul

naz­wi­sko


SJP.pl


żyniaczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk, Ko­cie­wie. ślub, oże­nek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żynich mos.

 czas. żynić ndk.

Wiktionary


żynich

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. pan młody

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyniaczka ż.

 czas. żynić ndk.

Wiktionary


żynić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. żenić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyniaczka ż., żynich mos.

Wiktionary


żyntyca

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. spoż. żę­ty­ca

Wiktionary


żynóć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. za­ga­niać, gnać (o bydle)

Wiktionary


żyr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. żer

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. do­sta­tek

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. duża ilość cze­goś ma­łe­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Ale sie zro­bił żyr kole mro­wiecz­ni­ka.

Wiktionary


żyra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. imię|pol­ski|ż. skró­ce­nie imie­nia Ży­ro­sła­wa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Żera

Wiktionary


żyrafa

ro­śli­no­żer­ny ssak wy­stę­pu­ją­cy w Afry­ce, zwie­rzę o cha­rak­te­ry­stycz­nej, dłu­giej szyi i pło­wym uma­szcze­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gi­raf­fa|Bris­son|ref=tak., ssak z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych, z cha­rak­te­ry­stycz­ną długą szyją, ży­ją­ce na afry­kań­skich sa­wan­nach;

 (1.2) muz. dawna od­mia­na kla­wi­kor­du;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Posz­li­śmy obej­rzeć ży­ra­fy w zoo.

 (1.2) Czy ktoś wie jak brzmia­ła ży­ra­fa?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈrafa, AS: žyrafa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyrafa mzw., żyrafiarnia ż., żyrafiątko n.

 przym. żyrafi, żyrafowy, żyrafowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. sarnapa; gw. Górny Śląsk żyrafijo

Wiktionary


żyrafi

→ ży­ra­fa; ży­ra­fo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ży­ra­fą, do­ty­czą­cy ży­ra­fy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ży­ra­fy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) po­dob­ny do ży­ra­fy, taki jak u ży­ra­fy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrafiarnia ż., żyrafa ż., żyrafiątko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żyrafowy

 (2.1) żyrafowy

 (3.1) żyrafowaty, żyrafowy

Wiktionary


żyrafiarnia

miej­sce za­miesz­ka­nia żyraf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. miej­sce ho­dow­li żyraf

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wew­nątrz ży­ra­fiar­ni znaj­du­ją się rów­nież miej­sca dla małp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨraˈfʲjarʲɲa, AS: žyrafʹi ̯arʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrafa ż., Żyrafa m., żyrafiątko n.

 przym. żyrafi, żyrafowy, żyrafowaty

Wiktionary


żyrafijo

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gi­raf­fa|Bris­son|ref=tak., ży­ra­fa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ży­ra­fi­jo kark szpa­nu­je, / Asi sie nim, po­ka­zu­je.

Wiktionary


żyrafiątko

pie­szczot­li­we zdrob­nie­nie od: ży­ra­fię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. mała ży­ra­fa

 (1.2) zool. młode ży­ra­fy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨraˈfʲjɔ̃ntkɔ, AS: žyrafʹi ̯õntko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrafa ż., żyrafiarnia ż.

 przym. żyrafowaty, żyrafi

Wiktionary


żyrafię

młode ży­ra­fy; ży­ra­fiąt­ko


SJP.pl


żyrafka

1. zdrob­nie­nie od: ży­ra­fa;
2. ży­raf­ka ma­da­ga­skar­ska - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny po­dry­jo­wa­tych


SJP.pl


żyrafowate

ro­dzi­na afry­kań­skich ssa­ków pa­rzy­sto­ko­pyt­nych, prze­żu­wa­czy, o cha­rak­te­ry­stycz­nych wy­pust­kach kost­nych na czub­ku głowy po­kry­tych owło­sio­ną skórą, obej­mu­ją­ca dwa ga­tun­ki: ży­ra­fę i okapi; ży­ra­fy


SJP.pl

Ży­ra­fo­wa­te (Gi­raf­fi­dae) – ro­dzi­na du­żych ssa­ków z po­drzę­du prze­żu­wa­czy (Ru­mi­nan­tia) w obrę­bie rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych (Ar­tio­dac­ty­la) obej­mu­ją­ca dwa ro­dza­je ży­ją­ce współ­cze­śnie i sze­reg ro­dza­jów wy­mar­łych. Oba obec­nie ży­ją­ce ro­dza­je za­sied­la­ją Afry­kę.

Najw­cze­śniej da­to­wa­ne szcząt­ki przod­ków ży­ra­fo­wa­tych na­le­żą do przed­sta­wi­cie­li ro­dza­ju "Cli­ma­co­ce­ras" na­le­żą­ce­go do ro­dzi­ny Cli­ma­co­ce­ra­ti­dae, ży­ją­ce­go we wczes­nym mio­ce­nie.

Wikipedia


żyrafowaty

1. po­dob­ny do ży­ra­fy
2. o ce­chach ży­ra­fo­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. po­dob­ny do ży­ra­fy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨrafɔˈvatɨ, AS: žyrafovaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrafa ż., żyrafiarnia ż., żyrafiątko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żyrafi, żyrafowy

Wiktionary


żyrafowy

→ ży­ra­fa; ży­ra­fi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ży­ra­fy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨraˈfɔvɨ, AS: žyrafovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrafiarnia ż., żyrafa ż.

Wiktionary


żyrafy

ro­dzi­na afry­kań­skich ssa­ków pa­rzy­sto­ko­pyt­nych, prze­żu­wa­czy, o cha­rak­te­ry­stycz­nych wy­pust­kach kost­nych na czub­ku głowy po­kry­tych owło­sio­ną skórą, obej­mu­ją­ca dwa ga­tun­ki: ży­ra­fę i okapi; ży­ra­fo­wa­te


SJP.pl


żyrakowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ży­ra­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyraków m.

:: fż. żyrakowianka ż.

 przym. żyrakowski

Wiktionary


żyrakowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ży­ra­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyraków m.

:: fm. żyrakowianin m.

 przym. żyrakowski

Wiktionary


żyrakowski

przy­miot­nik od: Ży­ra­ków


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ży­ra­ko­wa, zwią­za­ny z Ży­ra­ko­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rad­nych ży­ra­kow­skich nieco zmro­zi­ły pro­jek­ty uchwał, które za­kła­da­ją, że gmina za­cią­gnie ko­lej­ne ban­ko­we zo­bo­wią­za­nia fi­nan­so­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨraˈkɔfsʲci, AS: žyrakofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyraków mrz., żyrakowianin m., żyrakowianka ż.

Wiktionary


żyraków

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim;

Wiktionary

Ży­ra­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie dę­bic­kim, w gmi­nie Ży­ra­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Ży­ra­ków oraz rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii Trój­cy Prze­najś­więt­szej na­le­żą­cej do de­ka­na­tu Dę­bi­ca Wschód.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɨˈrakuf, AS: žyrakuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrakowianin m., żyrakowianka ż.

 przym. żyrakowski

Wiktionary


żyrandol

forma lampy z kil­ko­ma roz­ga­łę­zie­nia­mi, głów­nie ozdob­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ozdob­na, naj­czę­ściej wie­lo­ra­mien­na, lampa wi­szą­ca pod su­fi­tem

 (1.2) ro­dzaj ra­kie­ty świetl­nej spu­szcza­nej przez bom­bow­ce

 (1.3) slang. sa­mo­bój­ca

Wiktionary

Ży­ran­dol (z fr. "gi­ran­do­le") – zaz­wy­czaj lampa elek­trycz­na lub świecz­nik mon­to­wa­ny do su­fi­tu po­mie­szcze­nia. Wy­stę­pu­je za­rów­no w miesz­ka­niach, jak i w wiel­ko­ga­ba­ry­to­wych sa­lach, ho­lach i wi­dow­niach. Za­wie­ra od jed­ne­go do bar­dzo wielu punk­tów świetl­nych. W po­mie­szcze­niach bar­dzo wiel­kich może mieć skom­pli­ko­wa­ną kon­struk­cję i skła­dać się z wiel­kiej ilo­ści ele­men­tów ozdob­nych, czę­sto szkla­nych lub krysz­ta­ło­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten ży­ran­dol go­to­wy spaść nam na głowę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈrãndɔl, AS: žyrãndol

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żyrandolowy

 rzecz. żyrandolik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) flara

Wiktionary


żyrandolik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ży­ran­dol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrandol m.

Wiktionary


żyrandolowy

przy­miot­nik od: ży­ran­dol


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od ży­ran­dol

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie prze­ko­nał ich także inny mój pro­jekt - wyt­wa­rza­nie przy­łą­czy ży­ran­do­lo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨrãndɔˈlɔvɨ, AS: žyrãndolovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrandol mrz.

Wiktionary


żyrant

ten, kto po­rę­czył za kogoś spła­tę sumy weks­lo­wej; po­rę­czy­ciel, gwa­rant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. osoba po­rę­cza­ją­ca za kogoś spła­tę sumy weks­lo­wej;

Wiktionary

Ży­rant ( gi­ran­te od gi­ra­re „obra­cać, ży­ro­wać” z giro „obrót; obieg; żyro” od gyrus „krąg, wolta, obieg” z gr. "gýros" „koło; krąg”) – po­tocz­ne okre­śle­nie po­rę­czy­cie­la, czyli osoby pot­wier­dza­ją­cej moż­li­wość spła­ty zo­bo­wią­za­nia fi­nan­so­we­go innej osoby. W przy­pad­ku gdy osoba od­po­wie­dzial­na za re­gu­la­cję zo­bo­wią­za­nia nie wy­wią­zu­je się ze swo­ich obo­wiąz­ków, ich cię­żar przej­mu­je ży­rant. Ma on wtedy prawo do­cho­dze­nia tych na­leż­no­ści od dłuż­ni­ka. Umowę po­rę­cze­nia re­gu­lu­ją prze­pi­sy Ko­dek­su cy­wil­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym weks­lu jest feler, jeden ży­rant nie­pew­ny!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨrãnt, AS: žyrãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrowanie n.

 czas. podżyrować dk., żyrować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poręczyciel

Wiktionary


żyrantka

→ ży­rant


SJP.pl

Patrz:

żyrant

żyrardowianin

miesz­ka­niec Ży­rar­do­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ży­rar­do­wa

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Ży­rar­do­wa, uro­dzo­na w Ży­rar­do­wie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨrardɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: žyrardovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyrardów m.

:: fż. żyrardowianka ż.

 przym. żyrardowski

Wiktionary


żyrardowianka

miesz­kan­ka Ży­rar­do­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ży­rar­do­wa

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Ży­rar­do­wa, uro­dzo­na w Ży­rar­do­wie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨrardɔˈvʲjãnka, AS: žyrardovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyrardów m.

:: fm. żyrardowianin m.

 przym. żyrardowski

Wiktionary


żyrardowski

→ Ży­rar­dów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ży­rar­do­wa, zwią­za­ny z Ży­rar­do­wem

Wiktionary

Patrz:

Żyrardów

Przykłady

 (1.1) Za­trud­ni­li setkę naj­lep­szych ży­rar­dow­skich fa­chow­ców od tka­nin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨrarˈdɔfsʲci, AS: žyrardofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyrardów m., żyrardowianin m., żyrardowianka ż.

Wiktionary


żyrardynka

słod­ko­wod­na ryba ży­wo­rod­na z ro­dzi­ny pię­knicz­ko­wa­tych; że­rar­dyn­ka, ży­wo­ród­ka me­ta­licz­na


SJP.pl

Ży­rar­dyn­ka, że­rar­dyn­ka me­ta­licz­na, ży­wo­ród­ka me­ta­licz­na, ("Gi­rar­di­nus me­tal­li­cus") – ży­wo­rod­na ryba słod­ko­wod­na z ro­dzi­ny pię­knicz­ko­wa­tych (Po­e­ci­lii­dae) wy­stę­pu­ją­ca na te­re­nie wód Kuby i Ko­sta­ry­ki.

Wikipedia


żyrardów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim;

Wiktionary

}|- class="gra­fi­ka iboxs"

Ży­rar­dów – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, sie­dzi­ba po­wia­tu ży­rar­dow­skie­go, cza­sem za­li­cza­ne jako wcho­dzą­ce w skład aglo­me­ra­cji war­szaw­skiej, na Rów­ni­nie Ło­wic­ko-Błoń­skiej, nad rzeką Pisią Gą­go­li­ną, 45 km na po­łud­nio­wy za­chód od War­sza­wy i 90 km na pół­noc­ny wschód od Łodzi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɨˈrarduf, AS: žyrarduf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrardowianin m., żyrardowianka ż.

 przym. żyrardowski

Wiktionary


żyrat

osoba, na rzecz któ­rej od­stą­pio­no wek­sel lub czek; in­do­sa­ta­riusz, in­do­sat


SJP.pl


żyrau

lu­do­wy poeta i pie­śniarz w kra­jach az­ja­tyc­kich; akyn, aszyk, ozan


SJP.pl


żyrek

naz­wi­sko


SJP.pl


żyrinowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żyrka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kolka, ból brzu­cha

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. za­pa­le­nie wy­rost­ka ro­bacz­ko­we­go

Wiktionary


żyrkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żyrny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. chęt­nie żrący (o zwie­rzę­ciu)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tyn babuć je żyrny, tóż by­dzie ś niego gibko kor­mik.

Wiktionary


żyro

po­rę­cze­nie weks­lo­we; giro


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hand. praw. po­rę­cze­nie zo­bo­wią­za­nia przez ży­ran­ta;

 (1.2) zob. ży­ro­kom­pas.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Indos
  • Ja­ro­sław Żyro − sę­dzia pił­kar­ski
  • Mi­chał Żyro − pol­ski pił­karz
  • To­masz Żyro

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piotr pod­pi­sał żyro in blan­co.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨrɔ, AS: žyro

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żyrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) indos

Wiktionary


żyro-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z kołem, krę­giem lub wi­ro­wa­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) żyrobu­so­la

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨrɔ, AS: žyro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) giro-

Wiktionary


żyrobus

au­to­bus na­pę­dza­ny ener­gią ki­ne­tycz­ną wi­ru­ją­ce­go koła za­ma­cho­we­go o dużej bez­wład­no­ści; gi­ro­bus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. au­to­bus czer­pią­cy ener­gię z koła za­ma­cho­we­go,

Wiktionary

Ży­ro­bus ("gi­ro­bus") – au­to­bus czer­pią­cy ener­gię z koła za­ma­cho­we­go o dużym mo­men­cie bez­wład­no­ści. Au­to­bus na przy­stan­kach po­dłą­czał się do sieci ener­ge­tycz­nej i za po­mo­cą sil­ni­ka elek­trycz­ne­go roz­krę­cał koło za­ma­cho­we, aku­mu­lu­jąc w ten spo­sób ener­gię po­trzeb­ną do dal­szej jazdy. W rze­czy­wi­sto­ści, w celu wy­rów­na­nia mo­men­tu obro­to­we­go koła za­ma­cho­we­go, sto­so­wa­no dwa iden­tycz­ne koła osa­dzo­ne wspó­ło­sio­wo, lecz obra­ca­ją­ce się w prze­ciw­nych kie­run­kach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na przy­stan­kach ży­ro­bus po­dłą­czał się do sieci ener­ge­tycz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈrɔbus, AS: žyrobus

Wiktionary


żyrobusola

przy­rząd na­wi­ga­cyj­ny w po­sta­ci obra­ca­ją­ce­go się wokół włas­nej osi pier­ście­nia, słu­żą­cy do okre­śla­nia kursu stat­ku po­wietrz­ne­go lub wod­ne­go; gi­ro­bu­so­la, ży­ro­kom­pas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. lotn. mors. elek­tro­me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie słu­żą­ce do wska­zy­wa­nia kursu, wy­ko­rzy­stu­ją­ce wła­ści­wo­ści ży­ro­sko­pu;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨrɔbuˈsɔla, AS: žyrobusola

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żyrokompas, girokompas, girobusola, kompas żyroskopowy

Wiktionary


żyrok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. żar­łok

Wiktionary


żyroklinometr

przy­rząd do okre­śla­nia kąta na­chy­le­nia sa­mo­lo­tu; gi­ro­kli­no­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. przy­rząd słu­ża­cy do okre­śla­nia kąta na­chy­le­nia sa­mo­lo­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨrɔklʲĩˈnɔ̃mɛtr̥, AS: žyroklʹĩnõmetr̦

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) giroklinometr

Wiktionary


żyrokompas

przy­rząd na­wi­ga­cyj­ny w po­sta­ci obra­ca­ją­ce­go się wokół włas­nej osi pier­ście­nia, słu­żą­cy do okre­śla­nia kursu stat­ku po­wietrz­ne­go lub wod­ne­go; ży­ro­bu­so­la, gi­ro­bu­so­la, gi­ro­kom­pas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. lotn. mors. elek­tro­me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie słu­żą­ce do wska­zy­wa­nia kursu, wy­ko­rzy­stu­ją­ce wła­ści­wo­ści ży­ro­sko­pu;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨrɔˈkɔ̃mpas, AS: žyrokõmpas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kompas m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) girokompas, żyrobusola, girobusola, kompas żyroskopowy, żyro

Wiktionary


żyronda

ugru­po­wa­nie po­li­tycz­ne dzia­ła­ją­ce w cza­sie Wiel­kiej Re­wo­lu­cji Fran­cu­skiej, sku­pia­ją­ce zwo­len­ni­ków mo­nar­chii kon­sty­tu­cyj­nej; ży­ron­dy­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. polit. stron­nict­wo ży­ron­dy­stów w cza­sie re­wo­lu­cji fran­cu­skiej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ży­ron­da – lej­ko­wa­te uj­ście Ga­ron­ny i Dor­do­gne do Za­to­ki Bi­skaj­skiej
  • Ży­ron­da – fran­cu­ski de­par­ta­ment po­ło­żo­ny w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia
  • ży­ron­dy­ści
  • Gi­ron­dins Bor­de­a­ux

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Żyronda ż., żyrondysta mos., żyrondystka ż.

 przym. żyrondystyczny, żyrondystowski

Wiktionary


żyrondysta

czło­nek ugru­po­wa­nia po­li­tycz­ne­go dzia­ła­ją­ce­go w cza­sie Wiel­kiej Re­wo­lu­cji Fran­cu­skiej, czło­nek ży­ron­dy; (w licz­bie mno­giej) ży­ron­dy­ści - nazwa tego ugru­po­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek lub sym­pa­tyk ży­ron­dy, stron­nict­wa w cza­sie re­wo­lu­cji fran­cu­skiej;

 (1.2) polit. przed­sta­wi­ciel ide­o­lo­gii ży­ron­dyz­mu

 (1.3) sport. pił­karz fran­cu­skie­go klubu spor­to­we­go Gi­ron­dins Bor­de­a­ux

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy do wła­dzy do­cho­dzą ży­ron­dy­ści, to ry­chło na­le­ży wy­pa­try­wać też ja­ko­bi­nów.

 (1.3) Ży­ron­dy­ści nie za­chwy­ci­li, a zwy­cię­stwo bar­dziej zaw­dzię­cza­ją słab­sze­mu dniu pił­ka­rzy Nan­tes niż sobie […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyronda ż., żyronda ż., żyrondyzm mrz.

:: fż. żyrondystka ż.

 przym. żyrondystowski, żyrondystyczny

Wiktionary


żyrondystka

→ ży­ron­dy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. człon­ki­ni lub sym­pa­tycz­ka ży­ron­dy, stron­nict­wa w cza­sie re­wo­lu­cji fran­cu­skiej;

Wiktionary

Patrz:

żyrondysta

Powiązane:

 rzecz. Żyronda ż., żyronda ż., żyrondyzm mrz.

:: fm. żyrondysta mos.

 przym. żyrondystowski, żyrondystyczny

Wiktionary


żyrondystowski

przy­miot­nik

 (1.1) polit. hist. zwią­za­ny z ży­ron­dy­sta­mi, ży­ron­dą, do­ty­czą­cy ży­ron­dy­stów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie był to wszak­że jakiś spe­cy­ficz­nie ży­ron­dy­stow­ski pro­jekt edu­ka­cji.

 (1.1) Ta bar­dzo de­mo­kra­tycz­na i bar­dzo skom­pli­ko­wa­na usta­wa w znacz­nej mie­rze wy­ko­rzy­sty­wa­ła ży­ron­dy­stow­ski pro­jekt kon­sty­tu­cji (…)

 (1.1) Uwa­żam też, że cały ten ży­ron­dy­stow­ski rząd jest na li­ście płac dworu.

 (1.1) Rząd ży­ron­dy­stow­ski, w za­sa­dzie zde­cy­do­wa­ny na wojnę, pod­jął je­szcze jedną próbę utrzy­ma­nia po­ko­ju, a mia­no­wi­cie w nocie do elek­to­ra tre­wir­skie­go do­ma­gał się za­nie­cha­nia kontr­re­wo­lu­cyj­nej akcji emi­gran­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyronda ż., żyrondysta mos., żyrondystka ż., żyronda ż., żyrondyzm mrz.

 przym. żyrondystyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żyrondystyczny

Wiktionary


żyrondystyczny

przy­miot­nik

 (1.1) polit. hist. zwią­za­ny z ży­ron­dy­sta­mi, ży­ron­dą, do­ty­czą­cy ży­ron­dy­stów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z po­wyż­sze­go wyz­na­nia można mnie­mać, iż za­ło­że­nia ide­o­we TDP wy­ra­żo­ne w Ma­ni­fe­ście z 1836 r. nie były w pełni po­dzie­la­ne przez Mie­ro­sław­skie­go w 1842/43 r. ze wzglę­du na kie­ru­nek „ży­ron­dy­stycz­ny”.

 (1.1) W po­ko­ju le­ża­ło kilka ży­ron­dy­stycz­nych gazet.

 (1.1) Le­gen­da ży­ron­dy­stycz­na i dan­to­ni­stycz­na, rzecz cie­ka­wa, mają jedną wspól­ną cechę, która je bar­dzo różni od ty­po­wych le­gend hi­sto­rycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyronda ż., żyrondysta mos., żyrondystka ż., żyronda ż., żyrondyzm mrz.

 przym. żyrondystowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żyrondystowski

Wiktionary


żyrondyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dok­try­na po­li­tycz­na ma­ją­ca po­czat­ki w Re­wo­lu­cji Fran­cu­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrondysta mos., żyrondystka ż.

 przym. żyrondystowski, żyrondystyczny

Wiktionary


żyrondyści

czło­nek ugru­po­wa­nia po­li­tycz­ne­go dzia­ła­ją­ce­go w cza­sie Wiel­kiej Re­wo­lu­cji Fran­cu­skiej, czło­nek ży­ron­dy; (w licz­bie mno­giej) ży­ron­dy­ści - nazwa tego ugru­po­wa­nia


SJP.pl

Ży­ron­dy­ści ( Gi­ron­dins) – nie­for­mal­ne stron­nict­wo po­li­tycz­ne z cza­sów re­wo­lu­cji fran­cu­skiej, gru­pu­ją­ce głów­nie przed­sta­wi­cie­li in­te­li­gen­cji i bur­żu­az­ji, po­cząt­ko­wo sta­no­wią­ce prawe skrzy­dło ja­ko­bi­nów z pro­gra­mem mo­nar­chii kon­sty­tu­cyj­nej i rzą­dów par­la­men­tar­nych z za­cho­wa­niem swo­bód życia go­spo­dar­cze­go i re­li­gij­ne­go.

Wikipedia


żyropilot

elek­tro­me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie, które za­stę­pu­je ster­ni­ka stat­ku, sa­mo­lo­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. urzą­dze­nie elek­tro­me­cha­nicz­ne, które za­stę­pu­je ster­ni­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sternik automatyczny

Wiktionary


żyroskop

1. sztyw­ny przed­miot, naj­czę­ściej krą­żek, szyb­ko obra­ca­ją­cy się do­o­ko­ła włas­nej osi sy­me­trii, sto­so­wa­ny m.in. w urzą­dze­niach na­wi­ga­cyj­nych; gi­ro­skop;
2. przy­rząd do wyz­na­cza­nia kursu sa­mo­lo­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. szyb­ko obra­ca­ją­cy się sztyw­ny obiekt za­cho­wu­ją­cy stały kie­ru­nek osi obro­tu;

 (1.2) techn. kom­pas wy­ko­rzy­stu­ją­cy wła­ści­wo­ści ży­ro­sko­pu (1.1);

Wiktionary

Ży­ro­skop (gi­ro­skop; γῦρος – obrót, σκοπέω – ob­ser­wo­wać) – urzą­dze­nie do po­mia­ru lub utrzy­my­wa­nia orien­ta­cji prze­strzen­nej, dzia­ła­ją­ce na pod­sta­wie za­sa­dy za­cho­wa­nia mo­men­tu pędu. Zo­stał wy­na­le­zio­ny przez fran­cu­skie­go fi­zy­ka Jeana Fo­u­ca­ul­ta w 1852 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ga En­de­a­vo­u­ra przy­mo­cu­je do sta­cji wa­żą­cą 2, 5 tony kon­struk­cję kra­to­wą mo­du­łu łącz­ni­ko­we­go ITS S5 Truss, wy­mie­ni ży­ro­skop po­moc­ny w okre­śla­niu po­ło­że­nia stat­ku, prze­ła­du­je na sta­cję sprzęt oraz czę­ści za­mien­ne, a także prze­te­stu­je sy­stem, który poz­wo­li pro­mo­wi ewen­tu­al­nie po­zo­stać dłu­żej na or­bi­cie dzię­ki po­bie­ra­niu z ISS ener­gii elek­trycz­nej.

 (1.2) Na­wi­ga­tor spo­glą­dał na ży­ro­skop.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈrɔskɔp, AS: žyroskop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. giroskop m.

 przym. żyroskopowy, giroskopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bąk symetryczny, giroskop

 (1.2) żyrokompas, żyrobusola, kompas żyroskopowy

Wiktionary


żyroskopowy

przy­miot­nik od: ży­ro­skop; gi­ro­sko­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od ży­ro­skop

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨrɔskɔˈpɔvɨ, AS: žyroskopovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyroskop, giroskop

 przym. giroskopowy

Wiktionary


żyrostat

przy­rząd ży­ro­sko­po­wy utrzy­mu­ją­cy w rów­no­wa­dze ciała, w któ­rych jest umie­szczo­ny, np. usta­wio­ny na stat­ku speł­nia rolę sta­bi­li­za­to­ra prze­ciw­dzia­ła­ją­ce­go ko­ły­sa­niu, umie­szczo­ny wew­nątrz wa­go­nu kolei jed­no­szy­no­wej za­pew­nia mu trwa­łą rów­no­wa­gę; gi­ro­stat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. przy­rząd ży­ro­sko­po­wy utrzy­mu­ją­cy rów­no­wa­gę ciała, w któ­rym jest umie­szczo­ny

Wiktionary


żyrosław

imię mę­skie


SJP.pl

Ży­ro­sław, Że­ro­sław (],]) – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "żyro-" („po­karm, czyn­ność je­dze­nia, życie”) i "-sław" („sła­wić”).

Wikipedia


żyrosławice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ży­ro­sła­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Gniew­ko­wo.

Wikipedia


żyrotron

przy­rząd do po­mia­ru pręd­ko­ści ką­to­wej; gi­ro­tron


SJP.pl


żyrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ży­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żyrować ndk.

 rzecz. żyrant mos.

Wiktionary


żyrować

1. po­rę­czać (po­rę­czyć) za osobę po­ży­cza­ją­cą pie­nią­dze;
2. swoją po­sta­wą po­ka­zy­wać (po­ka­zać) innym, że po­pie­ra się dzia­ła­nia ja­kichś osób


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) hand. po­rę­czać spła­tę sumy weks­lo­wej za osobę po­ży­cza­ją­cą pie­nią­dze

 (1.2) hand. prze­ka­zy­wać wek­sel innej oso­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrant mos., żyro n., żyrowanie n.

 czas. podżyrować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwarantować, poręczać, potwierdzać

 (1.2) indosować, kontrasygnować

Wiktionary


żyrowy

1. → żyro;
2. pie­niądz ży­ro­wy - pie­niądz za­pi­sa­ny na ra­chun­kach ban­ko­wych, kre­o­wa­ny przez banki ko­mer­cyj­ne; pie­niądz bez­go­tów­ko­wy (wkła­do­wy, de­po­zy­to­wy)


SJP.pl


żyrytwa

ży­ryt­wa plusk­wo­wa­ta - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny ży­ryt­wo­wa­tych


SJP.pl


żyrytwowate

o ce­chach ży­ryt­wo­wa­tych (ro­dzi­na plusk­wia­ków)


SJP.pl

Ży­ryt­wo­wa­te (Na­u­co­ri­dae) – ro­dzi­na owa­dów z po­drzę­du plusk­wia­ków róż­nos­krzy­dłych. Ro­dzi­na Na­u­co­ri­dae liczy około 400 ga­tun­ków, z któ­rych w Pol­sce wy­stę­pu­je jeden - ży­ryt­wa plusk­wo­wa­ta ("Na­u­co­ris ci­mi­co­i­des").

Wikipedia


żyrytwowaty

o ce­chach ży­ryt­wo­wa­tych (ro­dzi­na plusk­wia­ków)


SJP.pl


żyrzyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim;

Wiktionary

Ży­rzyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na Wy­so­czyź­nie Lu­bar­tow­skiej, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie pu­ław­skim, w gmi­nie Ży­rzyn.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie lu­bel­skim wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒɨʒɨ̃n, AS: žyžỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyrzynianin m., żyrzynianka ż.

 przym. żyrzyński

Wiktionary


żyrzynianin

miesz­ka­niec Ży­rzy­na (wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ży­rzy­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨʒɨ̃ˈɲä̃ɲĩn, AS: žyžỹńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyrzyn m.

:: fż. żyrzynianka ż.

 przym. żyrzyński

Wiktionary


żyrzynianka

miesz­kan­ka Ży­rzy­na (wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ży­rzy­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨʒɨ̃ˈɲãnka, AS: žyžỹńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyrzyn m.

:: fm. żyrzynianin m.

 przym. żyrzyński

Wiktionary


żyrzyński

→ Ży­rzyn


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ży­rzy­na

Wiktionary

Patrz:

Żyrzyn

Przykłady

 (1.1) Wia­do­mość o suk­ce­sie ży­rzyń­skim ro­zesz­ła się nie tylko po całym Kró­le­stwie Pol­skim, ale także po Eu­ro­pie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈʒɨ̃j̃sʲci, AS: žyžỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyrzyn m., żyrzynianin m., żyrzynianka ż.

Wiktionary


żyrów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żyrów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gró­jec­kim, w gmi­nie Chy­nów. Leży nad rzeką Kra­ską.

W Śred­nio­wie­czu wieś znaj­do­wa­ła się przy dro­dze łą­czą­cej Gró­jec z Czer­skiem, która prze­bie­ga­ła pra­wym brze­giem Mol­ni­cy, przez Żyrów, Drwa­lew, Sta­ni­sze­wi­ce. Obec­nie leży przy tra­sie 50 – So­cha­czew, Gró­jec, Góra Kal­wa­ria, Mińsk Ma­zo­wiec­ki.

Wikipedia


żyt

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: żyto

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. życie

 (2.2) gwara. żyto

Wiktionary

Powiązane:

 (2.1) czas. żyć ndk.

 (2.1) rzecz. życie n.

 (2.2) rzecz. żyto n.

Wiktionary


żytawa

mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Niem­czech, w Sak­so­nii;

Wiktionary

Ży­ta­wa ( Zit­tau; Žitawa, ; Žitava) – mia­sto w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Sak­so­nia, w okrę­gu ad­mi­ni­stra­cyj­nym Drez­no, w po­wie­cie Görlitz, przy gra­ni­cy z Pol­ską i Cze­cha­mi, w Łu­ży­cach Gór­nych. Do 31 lipca 2008 Ży­ta­wa była sto­li­cą po­wia­tu Löbau-Zit­tau.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɨˈtava, AS: žytava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żytawianin mos., żytawianka ż.

 przym. żytawski

Wiktionary


żytawianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ży­ta­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨtaˈvʲjä̃ɲĩn, AS: žytavʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytawa ż.

:: fm. żytawianka ż.

 przym. żytawski

Wiktionary


żytawianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ży­ta­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨtaˈvʲjãŋka, AS: žytavʹi ̯ãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytawa ż.

:: fm. żytawianin mos.

 przym. żytawski

Wiktionary


żytawski

→ Ży­ta­wa (mia­sto w Niem­czech)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ży­ta­wy, zwią­za­ny z Ży­ta­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z hi­sto­rycz­nych ziem łu­życ­kich niek­tó­re z nich wcho­dzą dziś w skład wo­je­wództ­wa dol­no­ślą­skie­go: część po­wia­tu ży­taw­skie­go na pra­wym brze­gu Nysy Łu­życ­kiej oraz zgo­rze­lec­kie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈtafsʲci, AS: žytafsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytawa ż., żytawianin m., żytawianka ż.

Wiktionary


żyteczko

zdrob­nie­nie od: żytko


SJP.pl


żytelkowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ży­tel­ko­wo (niem. "Sied­kow") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Bia­ło­gard. W la­tach 1975–1998 wieś na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 187 miesz­kań­ców. Jedna z naj­star­szych wsi po­wia­tu.

Wikipedia


żytkiejmianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żyt­kiejm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytkiejmy nmos.

:: fż. żytkiejmianka ż.

 przym. żytkiejmski

Wiktionary


żytkiejmianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żyt­kiejm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytkiejmy nmos.

:: fm. żytkiejmianin m.

 przym. żytkiejmski

Wiktionary


żytkiejmski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żyt­kiejm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytkiejmy nmos., żytkiejmianin m., żytkiejmianka ż.

Wiktionary


żytkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


żytko

zdrob­nie­nie od: żyto


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. żyto

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨtkɔ, AS: žytko

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żytni

 rzecz. żyto n.

Wiktionary


żytni

zro­bio­ny z żyta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy żyta (Se­ca­le L.)

 (1.2) wy­ko­na­ny z ziar­na żyta

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na śnia­da­nie zwy­kle jem jedną krom­kę żyt­nie­go chle­ba.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨtʲɲi, AS: žytʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyto n., żytko n., żytniówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. rżany

 (1.2) daw. rżany

Wiktionary


żytnia

żyt­niów­ka; żyto;
1. wódka otrzy­my­wa­na z od­po­wied­nio prze­ro­bio­ne­go żyta, na­stęp­nie zmie­sza­ne­go z rozt­wo­rem spi­ry­tu­su i od­ce­dzo­ne­go;
2. po­tocz­nie o kie­lisz­ku lub bu­tel­ce ta­kiej wódki


SJP.pl

Żyt­nia – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Siedl­ce. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży 5 km od cen­trum Sied­lec, nad Mu­chaw­ką do­pły­wem Liwca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


żytnianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żytna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytno n.

:: fż. żytnianka ż.

 przym. żytniański

Wiktionary


żytnianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żytna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytno n.

:: fm. żytnianin m.

 przym. żytniański

Wiktionary


żytniański

przy­miot­nik od: Żytno


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żytna, zwią­za­ny z Żyt­nem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨtʲˈɲä̃j̃sʲci, AS: žytʹńä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytno n., żytnianin mos., żytnianka ż.

Wiktionary


żytniowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żyt­nio­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytniów m.

:: fż. żytniowianka ż.

 przym. żytniowski

Wiktionary


żytniowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żyt­nio­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytniów m.

:: fm. żytniowianin m.

 przym. żytniowski

Wiktionary


żytniowski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żyt­nio­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytniów m., żytniowianin m., żytniowianka ż.

Wiktionary


żytnisko

pole po ze­bra­niu ros­ną­ce­go na nim żyta


SJP.pl


żytniów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żyt­niów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ole­skim, w gmi­nie Rud­ni­ki. Hi­sto­rycz­nie wieś leży na te­re­nie ziemi wie­luń­skiej.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie czę­sto­chow­skim.

W skład so­łect­wa wcho­dzą po­nad­to miej­sco­wo­ści Ba­na­siów­ka, Bliź­nia­ki, Pień­ki, Haj­da­ma­ki, Igna­chy, Wy­to­ka, Staw­ki Żyt­niow­skie oraz Żu­ra­wie.

Wikipedia


żytniówka

żyt­nia; żyto;
1. wódka otrzy­my­wa­na z od­po­wied­nio prze­ro­bio­ne­go żyta, na­stęp­nie zmie­sza­ne­go z rozt­wo­rem spi­ry­tu­su i od­ce­dzo­ne­go;
2. po­tocz­nie o kie­lisz­ku lub bu­tel­ce ta­kiej wódki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. wódka z żyta

 (1.2) pot. bu­tel­ka lub kie­li­szek żyt­niów­ki (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W barku stoi bu­tel­ka żyt­niów­ki.

 (1.2) Po­pro­szę dwie żyt­niów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żytnisko n., żyto n.

 przym. żytni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. żyto

Wiktionary


żytno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie łódz­kim;

Wiktionary

Zo­bacz też: Żytno w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Żytno – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Żytno.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒɨtnɔ, AS: žytno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żytnianin m., żytnianka ż.

 przym. żytniański

Wiktionary


żytny

re­gio­nal­nie: żytni


SJP.pl


żyto

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny traw, po­pu­lar­ne zboże;
2. ziar­no ro­śli­ny o tej samej naz­wie;
3. po­tocz­nie: wódka otrzy­my­wa­na z od­po­wied­nio prze­ro­bio­ne­go żyta, na­stęp­nie zmie­sza­ne­go z rozt­wo­rem spi­ry­tu­su i od­ce­dzo­ne­go; też: kie­li­szek lub bu­tel­ka tej wódki; żyt­nia; żyt­niów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. roln. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Se­ca­le|L.|ref=tak., zbo­żo­wa ro­śli­na jed­no­rocz­na, dwu­let­nia lub wie­lo­let­nia z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych;

 (1.2) spoż. roln. ziar­no żyta (1.1)

 (1.3) pot. wódka żyt­nia

 (1.4) uczn. ładna dziew­czy­na

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) forma be­zo­so­bo­wa czasu przesz­łe­go (be­zo­sob­nik) od: żyć

Wiktionary

Żyto ("Se­ca­le" L.) – ro­dzaj ro­ślin jed­no­rocz­nych, rza­dziej dwu­let­nich z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Liczy 9 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w po­łud­nio­wej i po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­pie, w pół­noc­nej Afry­ce oraz za­chod­niej Azji, na wscho­dzie się­ga­jąc po za­chod­nie Hi­ma­la­je i re­gion Sin­ciang w za­chod­nich Chi­nach. Jeden ga­tu­nek ("S. afri­ca­num") ro­śnie w Po­łud­nio­wej Afry­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zie­mia jest tu na ogół pia­szczy­sta i ka­mie­ni­sta, zdat­na pod upra­wę tylko kar­to­fli, żyta, owsa i lnu.

 (1.2) Ale wiel­moż­ny panie, na targu płacą pięć zło­tych pur żyta, a Josel nam nie daje jak pół­trze­cia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨtɔ, AS: žyto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żytniówka ż., żytnisko n.

:: zdrobn. żytko n.

 przym. żytni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. reż

 (1.2) reg. śl. reż

 (1.3) żytniówka

Wiktionary


żytomierski

1. → Ży­to­mierz;
2. obwód ży­to­mier­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ży­to­mie­rza, zwią­za­ny z Ży­to­mie­rzem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨtɔ̃ˈmʲjɛrsʲci, AS: žytõmʹi ̯ersʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytomierz m., żytomierzanin m., żytomierzanka ż.

Wiktionary


żytomierz

mia­sto ob­wo­do­we na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie, na wy­ży­nie Wo­łyń­sko-Po­dol­skiej;

Wiktionary

Ży­to­mierz (ukr. Житомир, "Ży­to­myr") – mia­sto ob­wo­do­we w środ­ko­wo-za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny, nad rzeką Te­te­rew, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na ob­wo­du i re­jo­nu ży­to­mier­skie­go. Oś­ro­dek prze­my­słu ma­szy­no­we­go, me­ta­lo­we­go, lek­kie­go, spo­żyw­cze­go i che­micz­ne­go, a także oś­ro­dek kul­tu­ral­ny z te­a­tra­mi i mu­ze­a­mi oraz cen­trum szkol­nict­wa wyż­sze­go. Po­nad­to ważny węzeł ko­mu­ni­ka­cyj­ny z por­tem lot­ni­czym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɨˈtɔ̃mʲjɛʃ, AS: žytõmʹi ̯eš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żytomierzanin mos., żytomierzanka ż., Żytomierszczyzna ż.

 przym. żytomierski

Wiktionary


żytomierzanin

miesz­ka­niec Ży­to­mie­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ży­to­mie­rza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨtɔ̃mʲjɛˈʒãɲĩn, AS: žytõmʹi ̯ežãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytomierz m.

:: fż. żytomierzanka ż.

 przym. żytomierski

Wiktionary


żytomierzanka

miesz­kan­ka Ży­to­mie­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ży­to­mie­rza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨtɔ̃mʲjɛˈʒãnka, AS: žytõmʹi ̯ežãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytomierz m.

:: fm. żytomierzanin m.

 przym. żytomierski

Wiktionary


żytowaty

tu­rzy­ca ży­to­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ci­bo­ro­wa­tych


SJP.pl


żytowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ży­to­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Pa­bia­ni­ce. Wieś jest czę­ścią so­łect­wa Ży­to­wi­ce, w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież wieś Wy­sie­radz.

Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest na Wy­so­czyź­nie Ła­skiej.

Pry­wat­na wieś du­chow­na po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie szad­kow­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go, włas­ność kra­kow­skiej ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa łódz­kie­go.

Wikipedia


żytowiecczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ży­to­wiec­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytowiecko n.

:: fż. żytowiecczanka ż.

 przym. żytowiecki

Wiktionary


żytowiecczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ży­to­wiec­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytowiecko n.

:: fm. żytowiecczanin m.

 przym. żytowiecki

Wiktionary


żytowiecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ży­to­wiec­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żytowiecko n., żytowiecczanin m., żytowiecczanka ż.

Wiktionary


żytowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ży­to­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Za­widz
  • Ży­to­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. lidz­bar­skim, w gmi­nie Lidz­bark War­miń­ski

Wikipedia


żytwin

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wa­wrzyn­ko­wa­tych; Dais


SJP.pl


żyw

daw­niej, naj­czę­ściej o czło­wie­ku: żywy, ży­ją­cy, nie­mart­wy; obec­nie wyraz sto­so­wa­ny rzad­ko, wy­łącz­nie w wy­ra­że­niach:
a) "kto żyw" - ten, który żyje;
b) "pókim żyw" - póki żyję


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) żywy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żywy

 rzecz. życie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żywy

Wiktionary


żyw.

1. skrót od: ży­wot­ny;
2. skrót od: ży­wiec­ki;
3. skrót od: ży­wie­nie;
4. skrót od: żyw­ność


SJP.pl


żywa

1. ży­ją­cy, wła­ści­wy ży­ją­ce­mu or­ga­niz­mo­wi;
2. pełen ener­gii, ruch­li­wy, ży­wot­ny;
3. in­ten­syw­ny, wy­raź­ny, ja­skra­wy;
4. o stylu nar­ra­cji itp.: wart­ki, ek­spre­syw­ny;
5. praw­dzi­wy, na­tu­ral­ny, szcze­ry (np. żywe za­in­te­re­so­wa­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mit­słow. bo­gi­ni życia u Sło­wian po­łab­skich

Wiktionary

Żywa (łac. "Siwa") – bo­gi­ni ple­mie­nia Obo­dry­tów Sło­wian po­łab­skich. Bo­gi­ni tak po­ja­wia się je­dy­nie w "Kro­ni­ce" Hel­mol­da z Bo­zo­wa. Opi­sy­wał on wzmac­nia­nie się kultu po­gań­skie­go za cza­sów rzą­dów Ni­klo­ta:

Odra­dzał się w owych dniach po całej Sło­wiań­szczyź­nie wie­lo­ra­ki kult bał­wa­nów i prak­ty­ki za­bo­bon­ne.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. Żywie

Wiktionary


żywago

Jurij Ży­wa­go - po­stać fik­cyj­na z po­wie­ści "Dok­tor Ży­wa­go" Bo­ri­sa Pa­ster­na­ka


SJP.pl


żywcem

w sta­nie żywym, jako ży­we­go


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) tak, że ktoś lub coś żyje pod­czas pew­nej czyn­no­ści, któ­rej jest obiek­tem

 (1.2) przen. tak, że coś jest iden­tycz­ne z ory­gi­na­łem

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­skoz­wie­rzę­cy.

 (2.1) N. lp. od ży­wiec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mateo i to­wa­rzy­sze bro­ni­li się za­cie­kle i długo, wi­docz­nie wróg chciał ich poj­mać żyw­cem, i zanim ule­gli prze­mo­cy, resz­ta grupy mogła da­le­ko roz­pro­szyć się po lesie.

 (1.2) Wszyst­ko to wy­glą­da ma­low­ni­czo i groź­nie, jakby żyw­cem wzię­te z ame­ry­kań­skich fil­mów o woj­nie wiet­nam­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywiec m., Żywiec m., żywość ż., żywotność ż., ożywianie n., ożywienie n.

 czas. żyć ndk., ożywiać ndk., ożywić dk.

 przym. żywy, żywotny

 przysł. żywo

Wiktionary


żywcowy

→ ży­wiec (żywa przy­nę­ta z ma­łych rybek)


SJP.pl


żywczak

naz­wi­sko


SJP.pl


żywczanin

miesz­ka­niec Żywca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żywca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨfˈt͡ʃãɲĩn, AS: žyfčãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żywiec m., Żywiecczyzna ż., Żywczanin m., Żywczanka ż.

:: fż. żywczanka ż.

 przym. żywiecki

Wiktionary


żywczanka

miesz­kan­ka Żywca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żywca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨfˈt͡ʃãnka, AS: žyfčãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żywiec m., Żywiecczyzna ż., Żywczanin m., Żywczanka ż.

:: fm. żywczanin m.

 przym. żywiecki

Wiktionary


żywczyk

żywa rybka na ha­czy­ku, słu­żą­ca za przy­nę­tę; ży­wiec


SJP.pl


żywcówka

po­tocz­nie: me­to­da ło­wie­nia ryb na żywą przy­nę­tę


SJP.pl


żywiak

ży­wiak chle­bo­wiec - nie­wiel­ki chrząszcz z ro­dzi­ny ko­łat­ko­wa­tych


SJP.pl


żywica

przez­ro­czy­sta wy­dzie­li­na ko­mó­rek ro­ślin­nych, za­wie­ra­ją­ca ter­pen­ty­nę i olej­ki ete­rycz­ne oraz inne płyn­ne i stałe sub­stan­cje; sto­so­wa­na w lecz­nict­wie i wielu ga­łę­ziach prze­my­słu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pół­przez­ro­czy­sta wy­dzie­li­na ko­mó­rek ro­ślin­nych, za­wie­ra­ją­ca wę­glo­wo­da­ny (ter­pen­ty­nę) i olej­ki ete­rycz­ne oraz inne płyn­ne i stałe sub­stan­cje;

Wiktionary

Ży­wi­ca – sub­stan­cja wyt­wa­rza­na w niek­tó­rych ro­śli­nach, naj­czę­ściej w drze­wach, szcze­gól­nie igla­stych. Znaj­du­je się w spe­cjal­nych prze­strze­niach mię­dzy­ko­mór­ko­wych lub prze­wo­dach ży­wicz­nych, a wyt­wa­rza­na jest przez ota­cza­ją­ce je ko­mór­ki wy­dziel­ni­cze (ży­wi­co­rod­ne).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Drze­wa sos­no­we to wiecz­nie zie­lo­ne drze­wa z grubą korą i bo­gact­wem ży­wi­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈvʲit͡sa, AS: žyvʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywiczarz mos., żywicowanie n., żywiczność ż.

 czas. żywicować

 przym. żywiczny, żywicowy

Wiktionary


żywiciel

1. żywy or­ga­nizm, któ­re­go kosz­tem żyje pa­so­żyt;
2. osoba, która kogoś utrzy­mu­je, do­star­cza środ­ków nie­zbęd­nych do życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto żywi lub utrzy­mu­je

 (1.2) biol. or­ga­nizm ży­wią­cy pa­so­ży­ta

Wiktionary

Ży­wi­ciel – or­ga­nizm, na któ­re­go koszt żyje pa­so­żyt doj­rza­ły lub jego po­sta­cie roz­wo­jo­we. Pa­so­ży­ty po­zo­sta­ją w róż­nych związ­kach z ży­wi­cie­la­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Syna są­sia­dów nie wzię­li do woj­ska, bo to je­dy­ny ży­wi­ciel ro­dzi­ny.

 (1.2) Pa­so­ży­ty że­ru­ją na ciele ży­wi­cie­la.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywicielstwo n.

:: fż. żywicielka ż.

 przym. żywicielski

 przysł. żywicielsko

Wiktionary


żywicielka

1. żywy or­ga­nizm żeń­ski, któ­re­go kosz­tem żyje pa­so­żyt;
2. ko­bie­ta, która kogoś utrzy­mu­je, do­star­cza środ­ków nie­zbęd­nych do życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ży­wią­ca lub utrzy­mu­ją­ca

 (1.2) przen. zie­mia, rola także. krowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Niem­ce przysz­ły i za­bra­ły krowę, naszą je­dy­ną ży­wi­ciel­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywicielstwo n.

:: fm. żywiciel mos.

 przym. żywicielski

 przysł. żywicielsko

Wiktionary


żywicki

naz­wi­sko


SJP.pl


żywicodajny

wy­dzie­la­ją­cy ży­wi­cę; ży­wi­co­rod­ny


SJP.pl


żywicorodny

wy­dzie­la­ją­cy ży­wi­cę


SJP.pl


żywicowaty

o wła­ści­wo­ściach po­dob­nych do ży­wi­cy


SJP.pl


żywicować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­do­by­wać ży­wi­cę z drzew igla­stych

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) bot. wy­dzie­lać ży­wi­cę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywiczarz mos., żywica ż.

 przym. żywiczarski

Wiktionary


żywicowy

→ ży­wi­ca; ży­wicz­ny, ży­wi­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ży­wi­cą, do­ty­czą­cy ży­wi­cy

przy­miot­nik

 (2.1) zwie­ra­ją­cy ży­wi­cę, wyt­wo­rzo­ny z ży­wi­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywica ż.

 przym. żywiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żywiczny

 (2.1) żywiczny

Wiktionary


żywiczan

sól kwasu ży­wicz­ne­go


SJP.pl


żywiczarski

→ ży­wi­czarz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pracą ży­wi­cza­rza, do­ty­czą­cy ży­wi­cza­rza

Wiktionary

Patrz:

żywiczarz

Powiązane:

 rzecz. żywiczarz mos.. żywicowanie n.

 czas. żywicować ndk.

Wiktionary


żywiczarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) leśn. ro­bot­nik leśny ży­wi­cu­ją­cy drze­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To ży­wi­cza­rze na­ci­na­ją pnie i zbie­ra­ją wy­cie­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywica ż., żywicowanie n.

 czas. żywicować ndk.

 przym. żywiczarski

Wiktionary


żywiczka

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych; czy­ściec


SJP.pl


żywiczlin

ży­wicz­lin czte­ro­kla­po­wy - drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; san­da­rak, cy­przyk czte­ro­kla­po­wy


SJP.pl

Ży­wicz­lin, cy­przyk, kie­lisz­niak ("Cal­li­tris") – ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych ("Cu­pres­sa­ce­ae"). Obej­mu­je 16 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Au­stra­lii (14 ga­tun­ków) oraz na Nowej Ka­le­do­nii (dwa ga­tun­ki). Więk­szość ga­tun­ków ro­śnie na su­chych ob­sza­rach w Au­stra­lii i do­brze znosi susze.

Wikipedia


żywiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ży­wicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żywiczny

 przysł. żywicznie

 rzecz. żywica ż.

Wiktionary


żywiczny

→ ży­wi­ca; ży­wi­czy, ży­wi­co­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który za­wie­ra ży­wi­cę; pełen ży­wi­cy; pach­ną­cy ży­wi­cą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na korze jodeł ko­re­ań­skich wy­stę­pu­ją pę­che­rze ży­wicz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywica ż., żywiczność ż.

 przym. żywicowy, żywicowaty

Wiktionary


żywiczy

→ ży­wi­ca; ży­wicz­ny, ży­wi­co­wy


SJP.pl


żywiec

1. ogół zwie­rząt przez­na­czo­nych na ubój;
2. żywa rybka słu­żą­ca jako przy­nę­ta do ło­wie­nia ryb dra­pież­nych;
3. daw­niej: żywa isto­ta;
4. daw­niej: osoba żwawa, ruch­li­wa, pełna życia;
5. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. zwie­rzę­ta przez­na­czo­ne do uboju

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) wędk. żywa przy­nę­ta z ma­łych rybek

 (2.2) spoż. piwo marki Ży­wiec

Wiktionary

Ży­wiec ( Sa­y­busch) – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu ży­wiec­kie­go. Sta­no­wi gminę miej­ską.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2022 mia­sto li­czy­ło 29 878 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­rów­nu­jąc po­ziom cen rol­nych w Pol­sce w 2004 roku z po­zio­mem cen unij­nych i za­kła­da­jąc, że ceny pol­skie zbli­żą się do śred­nie­go po­zio­mu w Unii, można wnio­sko­wać, że po in­te­gra­cji w Pol­sce wzros­ną ceny żywca wo­ło­we­go i mleka. W przy­pad­ku rze­pa­ku i żywca wie­przo­we­go wzrost cen bę­dzie znacz­nie mniej­szy. Spad­ną na­to­miast ceny zbóż i żywca dro­bio­we­go.

 (1.1) Mamy dużo żywca cie­lę­ce­go.

 (2.2) Skocz no, młody, mi­gu­siem i przy­nieś czte­ry żywce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żywiec mzw./mrz.

Wiktionary


żywiecczyzna

ge­o­gra­ficz­ny i hi­sto­rycz­ny re­gion w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na obej­mu­ją­ca oko­li­ce Żywca;

Wiktionary

Ży­wiec­czyz­na – re­gion ge­o­gra­ficz­ny i et­no­gra­ficz­ny w po­łud­nio­wej Pol­sce, sta­no­wi część Ma­ło­pol­ski (leży w jej po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści), w po­łud­nio­wej czę­ści obec­ne­go wo­je­wództ­wa ślą­skie­go i po­łud­nio­wo-za­chod­niej ma­ło­pol­skie­go, ze sto­li­cą w Żywcu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Ży­wiec­czyz­nę tra­fił przy­pad­ko­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨvʲjɛt͡sˈt͡ʃɨzna, AS: žyvʹi ̯ecčyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywiecka ż., Żywiec mrz., żywczanin mos., żywczanka ż., Żywczanin mos., Żywczanka ż.

 przym. żywiecki

Wiktionary


żywiecka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. kulin. ro­dzaj kieł­ba­sy z mięsa wie­przo­we­go

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: ży­wiec­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Może mi pani zwa­żyć pół kilo ży­wiec­kiej i dzie­sięć tych frank­fur­te­rek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żywiec mrz., żywczanin mos., żywczanka ż., Żywiecczyzna ż., Żywczanin mos., Żywczanka ż., żywiec mrz.

 przym. żywiecki, żywczański

Wiktionary


żywiecki

→ Ży­wiec (mia­sto), → Ży­wiec­czyz­na (zie­mia ży­wiec­ka)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Żywca, zwią­za­ny z Żyw­cem

 (1.2) od­no­szą­cy się do Ży­wiec­czyz­ny, zwią­za­ny z Ży­wiec­czyz­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak wtedy, gdy na­pi­sa­li w "Prze­kro­ju", że w Żywcu po­ja­wił się przed­wo­jen­ny wła­ści­ciel bro­wa­ru ży­wiec­kie­go, ksią­żę Karol Ol­bracht Habs­burg.

 (1.1) Na ży­wiec­kim rynku Trzech Króli, re­pre­zen­tu­ją­cych po­szcze­gól­ne pa­ra­fie ży­wiec­kie, przy­wi­ta bur­mistrz mia­sta oraz pro­bo­szczo­wie ży­wiec­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈvʲjɛt͡sʲci, AS: žyvʹi ̯ecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywiecka ż., Żywiec m., żywczanin m., żywczanka ż., Żywiecczyzna ż., Żywczanin m., Żywczanka ż.

Wiktionary


żywieckie

→ Ży­wiec (mia­sto), → Ży­wiec­czyz­na (zie­mia ży­wiec­ka)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­gion ge­o­gra­ficz­no-kul­tu­ro­wy w po­łud­nio­wej Pol­sce z mia­stem Ży­wiec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­daj­cie przy­kła­dy oby­cza­jów spo­ty­ka­nych wios­ną w Ży­wiec­kiem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Żywiecczyzna

Wiktionary


żywiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: żywo


SJP.pl


żywienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żywić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: žyvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywność ż., żywieniowiec ż./mos., żywnościówka ż., wyżywienie n., odżywianie n., odżywienie n., pożywność ż., pożywka ż.

 czas. żywić ndk., wyżywić dk., odżywiać ndk., odżywić dk.

 przym. żywieniowy, pożywny

 przysł. pożywnie

Wiktionary


żywieniowiec

osoba zaj­mu­ją­ca się ży­wie­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy (op­cjo­nal­nie żeń­ski)

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ży­wie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywienie n., żywność ż.

 czas. żywić ndk.

 przym. żywnościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dietetyk

Wiktionary


żywieniowy

do­ty­czą­cy ży­wie­nia, odży­wa­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ży­wie­niem, do­ty­czą­cy ży­wie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głów­nym po­wo­dem, aby nie igno­ro­wać pu­ry­stów ży­wie­nio­wych, jest ten, iż na wiele spo­so­bów mają rację.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨvʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ, AS: žyvʹi ̯ė̃ńovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywienie n., żywność ż., wyżywienie n.

 czas. żywić ndk., wyżywić dk.

 przym. żywnościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kulinarny

Wiktionary


żywieniówka

po­tocz­nie:
1. szko­ła ga­stro­no­micz­na;
2. ga­stro­no­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. szko­ła ga­stro­no­micz­na

 (1.2) pot. ga­stro­no­mia

 (1.3) pot. ogół ludzi zaj­mu­ją­cych się ga­stro­no­mią

 (1.4) pot. ra­port ży­wie­nio­wy, ra­port ży­wie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywienie n.

 czas. żywić ndk.

Wiktionary


żywik

larwa sko­ru­pia­ków z rzędu dzie­się­cio­no­gów, ważny skład­nik mor­skie­go plank­to­nu


SJP.pl

Żywik (ang.: "Zoea") - jest to larwa wy­stę­pu­ją­ca tylko u pan­ce­rzow­ców, nie wy­stę­pu­je w roz­wo­ju sko­ru­pia­ków niż­szych. Ce­chu­ją ją jed­no­li­ty gło­wo­tu­łów po­kry­ty ka­ra­pak­sem, seg­men­to­wa­ny tułów (pe­re­on) i od­włok.

Gło­wo­tu­łów za­o­pa­trzo­ny jest w parę oczu zło­żo­nych, osa­dzo­nych na słup­kach (u niek­tó­rych wy­stę­pu­je także oko na­u­pliu­so­we), dłu­gie ha­czy­ko­wa­te wy­rost­ki ułat­wia­ją­ce uno­sze­nie się na wo­dzie, jed­no­ga­łę­zio­we czuł­ki I, dwu­ga­łę­zio­we czuł­ki II, żu­wacz­ki i szczę­ki I i II.

Wikipedia


żywina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, blm.

 (1.1) gwara. zwie­rzę­ta go­spo­dar­skie, bydło do­mo­we (ro­ga­te), gw-pl|Bia­ły­stok, Pod­ha­le. trzo­da

 (1.2) przest. gwara. isto­ta ży­ją­ca, stwo­rze­nie, ży­jąt­ko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żywioła, gadzina

 (1.2) żywizna, żywocina

Wiktionary


żywioł

1. siła, którą nie kie­ru­je świa­do­mość;
2. w fi­lo­zo­fii: jeden z ele­men­tów two­rzą­cych świat ma­te­rial­ny: ogień, woda, zie­mia, po­wie­trze;
3. krąg za­in­te­re­so­wań, za­mi­ło­wań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. jeden z ele­men­tów two­rzą­cych świat ma­te­rial­ny: ogień, woda, zie­mia, po­wie­trze

 (1.2) siła przy­ro­dy i jej prze­ja­wy, w szcze­gól­no­ści te gwał­tow­ne i po­tęż­ne

 (1.3) książk. siła, którą nie kie­ru­je świa­do­mość

 (1.4) książk. krąg za­in­te­re­so­wań, za­mi­ło­wań

 (1.5) książk. grupa ludzi two­rzą­cych okre­ślo­ną spo­łecz­ność, zbio­ro­wi­sko

 (1.6) książk. ele­ment, skład­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ary­sto­te­les dodał do pod­sta­wo­wych czte­rech ży­wio­łów wody, ognia, ziemi i po­wie­trza do­dat­ko­wo je­szcze eter.

 (1.6) Do re­por­ta­żu wdzie­rał się epic­ki ży­wioł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨvʲjɔw, AS: žyvʹi ̯ou̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żywiołowy

 przysł. żywiołowo

 rzecz. żywiołowość

Wiktionary


żywiołak

w fan­ta­sty­ce: isto­ta ma­gicz­na sta­no­wią­ca ucie­le­śnie­nie da­ne­go ży­wio­łu, wła­da­ją­ca okre­ślo­ną siłą na­tu­ry; ele­men­tal


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ży­wio­łak – isto­ta ma­gicz­na ucie­le­śnia­ją­ca jeden z ży­wio­łów
  • Ży­wio­łak – grupa mu­zycz­na

Wikipedia


żywiołowiec

czło­wiek nie­kie­ru­ją­cy się roz­sąd­kiem, dzia­ła­ją­cy spon­ta­nicz­nie, ży­wio­ło­wo


SJP.pl


żywiołowiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ży­wio­ło­wo


SJP.pl


żywiołowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ży­wio­ło­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywioł m., żywiołowość ż.

 przym. żywiołowy

Wiktionary


żywiołowość

spon­ta­nicz­ność, gwał­tow­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. cecha tego, co jest ży­wio­ło­we; cecha tych, któ­rzy są ży­wio­ło­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywioł m., żywiołowiec m.

 przym. żywiołowy

 przysł. żywiołowo

Wiktionary


żywiołowszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ży­wio­ło­wy; bar­dziej ży­wio­ło­wy


SJP.pl


żywiołowy

przy­miot­nik od: ży­wioł


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest skut­kiem dzia­ła­nia ży­wio­łu na­tu­ry

 (1.2) po­ryw­czy, dziki, kie­ro­wa­ny sil­ny­mi emo­cji

 (1.3) nie­pla­no­wa­ny, spon­ta­nicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po go­dzi­nie ży­wio­ło­wych dy­sku­sji ze­bra­nie wresz­cie się skoń­czy­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨvʲjɔˈwɔvɨ, AS: žyvʹi ̯ou̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. żywiołowo

 rzecz. żywiołowość ż., żywioł m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wybuchowy, ekspansywny, gwałtowny, impulsywny, porywczy, burzliwy, spontaniczny

Wiktionary


żywisława

imię żeń­skie


SJP.pl

Ży­wi­sła­wa – imię żeń­skie, praw­do­po­dob­nie ne­o­lo­gizm ut­wo­rzo­ny na wzór imion sło­wiań­skich. Człon "Żywi-" jest nie­spo­ty­ka­ny w sta­ro­pol­skich imio­nach dwucz­ło­no­wych.

Wikipedia


żywitwa

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych (war­go­wych); Cle­o­nia


SJP.pl


żywiutki

zdrob­nie­nie od: żywy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: żywy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈvʲjutʲci, AS: žyvʹi ̯utʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żywy

Wiktionary


żywić

po­si­lać się, jeść


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) kar­mić, dawać jeść, utrzy­my­wać kogoś

 (1.2) przen. podn. od­czu­wać coś, czuć coś

 (1.3) przest. ob­da­rzać ży­ciem, siłą ży­cio­daj­ną, pod­trzy­my­wać życie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny żywić się

 (2.1) kar­mić sa­me­go sie­bie, jeść coś, odży­wiać się

 (2.2) ist­nieć lub roz­wi­jać się dzię­ki cze­muś

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) We­ge­ta­ria­nie żywią się tylko ro­śli­na­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨvʲit͡ɕ, AS: žyvʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. (1.1) żywiciel m., żywicielka ż., żywienie n.

:: (1.1) (2.1) żywność ż., pożywienie n.

 przym. żywieniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) jeść, żreć

Wiktionary


żywkowo

1. wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bar­to­szyc­kim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żyw­ko­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Za­błu­dów
  • Żyw­ko­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. bar­to­szyc­kim, w gmi­nie Gó­ro­wo Iła­wec­kie

Wikipedia


żywnica

drze­wo z ro­dzi­ny palm, upra­wia­ne głów­nie dla owo­ców; ko­ko­so­wiec


SJP.pl


żywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żywny


SJP.pl


żywnościokilometr

od­le­głość, jaką po­ko­nu­je żyw­ność, zanim do­trze do od­bior­cy


SJP.pl


żywnościowy

→ żyw­ność, np. ar­ty­ku­ły żyw­no­ścio­we, pro­duk­ty żyw­no­ścio­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z żyw­no­ścią, do­ty­czą­cy żyw­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mąka sto­so­wa­na jest jako głów­ny skład­nik wielu pro­duk­tów żyw­no­ścio­wych ta­kich jak chleb, cia­sto, ma­ka­ron.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywność ż., żywieniowiec m., żywienie n.

 czas. żywić ndk.

 przym. żywieniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spożywczy

Wiktionary


żywnościówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­mysł spo­żyw­czy, dział go­spo­dar­ki zaj­mu­ją­cy się wyt­wa­rza­niem żyw­no­ści

 (1.2) wy­dział, w niek­tó­rych służ­bach mun­du­ro­wych zaj­mu­ją­cy się wy­ży­wie­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywienie n., żywność ż.

Wiktionary


żywność

to, czym się żywią or­ga­niz­my żywe; po­karm, po­ży­wie­nie, je­dze­nie, jadło, stra­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół pro­duk­tów spo­żyw­czych;

Wiktionary

Żyw­ność, śro­dek spo­żyw­czy – pro­dukt przet­wo­rzo­ny, czę­ścio­wo przet­wo­rzo­ny lub nie­przet­wo­rzo­ny, przez­na­czo­ny lub na­da­ją­cy się do spo­ży­cia przez ludzi, w tym na­po­je, guma do żucia oraz wszel­kie sub­stan­cje do­da­wa­ne do żyw­no­ści w spo­sób za­mie­rzo­ny pod­czas wyt­wa­rza­nia, przy­go­to­wa­nia lub obrób­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza firma do­star­cza żyw­ność do po­ło­wy skle­pów w oko­li­cy.

 (1.1) Na przy­kład, jeśli mieli nad­miar mar­ga­ry­ny, chcie­li ją wy­mie­nić na inną żyw­ność lub na inny po­trzeb­ny przed­miot.

 (1.1) Świe­ża żyw­ność wy­pro­du­ko­wa­na lo­kal­nie ma niż­szy ślad wę­glo­wy niż pro­duk­ty, które wę­dru­ją do nas z dru­gie­go końca świa­ta.

 (1.1) Stat­ki sto­ją­ce na re­dzie nie po­no­szą opłat por­to­wych oraz mogą za­o­pa­try­wać się w wodę, żyw­ność oraz pa­li­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨvnɔɕt͡ɕ, AS: žyvność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. spożywczy mrz., pożywienie n., żywienie n., żywnościówka ż., żywieniowiec m.

 czas. żywić ndk., pożywić dk., odżywić dk., odżywiać ndk.

 przym. żywnościowy, żywieniowy, pożywny, spożywczy

 przysł. żywnościowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jedzenie, pokarm, pożywienie; przest. jadło, strawa, wikt

Wiktionary


żywny

daw­niej:
1. praw­dzi­wy, szcze­ry;
2. po­żyw­ny, po­sil­ny; dziś tylko w zwro­tach: co (jak, gdzie, ile) się komu żyw­nie po­do­ba - co (jak, gdzie, ile) kto woli


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. żywy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨvnɨ, AS: žyvny

Wiktionary


żywo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ener­gicz­ny

 (1.2) z duży na­tę­że­niem

 (1.3) uka­zu­jąc ja­skra­wość, dając blask

 (1.4) rzad. będąc żywym

 (1.5) muz. w szyb­kim tem­pie

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Samce są żywo czer­wo­ne, sa­mi­ce zaś blado czer­wo­ne, be­żo­we lub brą­zo­wa­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywość ż., żywot mrz., żywotek mrz., żywotnik mrz., żywotność ż., ożywianie n.

 przym. żywotni, żywotny, żywy

 przysł. żywotnie, żywcem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) energicznie, gwałtownie, skocznie, spontanicznie, wesoło, z werwą, żwawo

 (1.2) bardzo, intensywnie, głęboko, mocno, silnie, wielce, wyraźnie, znacznie

 (1.3) barwnie, jaskrawo, jasno, kolorowo, wesoło

 (1.5) vivace

Wiktionary


żywobyci

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. życie

Wiktionary


żywobycie

daw­niej: życie, ży­cio­rys


SJP.pl


żywociarski

→ ży­wo­ciarz


SJP.pl

Patrz:

żywociarz

żywociarz

autor ży­wo­tów świę­tych; bio­graf


SJP.pl


żywocice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie opol­skim;

 (1.2) geogr. część mia­sta Ha­wie­rzo­wa w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Kar­wi­na w Cze­chach;

 (1.3) hist. geogr. hi­sto­rycz­na pol­ska wieś na Za­ol­ziu

Wiktionary

Ży­wo­ci­ce (niem. "Zywodczütz", 1934-1945 "Oder­wie­se") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na na Gór­nym Ślą­sku, w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie krap­ko­wic­kim, w gmi­nie Krap­ko­wi­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mu­si­cie wy­siąść na przy­stan­ku w Ży­wo­ci­cach.

 (1.3) Po woj­nie Ży­wo­ci­ce zna­la­zły się w Cze­cho­sło­wa­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywociczanin m., żywociczanka ż.

 przym. żywocicki

Wiktionary


żywocicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ży­wo­cic, zwią­za­ny z Ży­wo­ci­ca­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W in­for­ma­to­rze do­kład­nie opi­sa­no tra­ge­dię ży­wo­cic­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żywocice nmos., żywociczanin m., żywociczanka ż.

Wiktionary


żywociczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ży­wo­cic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żywocice nmos.

:: fż. żywociczanka ż.

 przym. żywocicki

Wiktionary


żywociczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ży­wo­cic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żywocice nmos.

:: fm. żywociczanin m.

 przym. żywocicki

Wiktionary


żywocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od żywot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie żywot, lecz tylko marny ży­wo­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywot m.

Wiktionary


żywocin

wieś po­ło­żo­na w Pol­sce w oko­li­cach Łodzi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ży­wo­cin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Wol­bórz
  • Ży­wo­cin – ko­lo­nia woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Wol­bórz
  • Ży­wo­cin (SIMC 0556766) – osada leśna w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Wol­bórz
  • Ży­wo­cin (SIMC 0556772) – osada leśna w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Wol­bórz

Wikipedia


żywokost

ro­śli­na ziel­na, w Pol­sce po­spo­li­ta, ro­śnie na wil­got­nych łą­kach, w ro­wach i nad brze­ga­mi wód


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Symp­hy­tum|L.|ref=tak., by­li­na z ro­dzi­ny ogó­recz­ni­ko­wa­tych o zwi­sa­ją­cych kwia­tach z pro­mie­ni­stą, rur­ko­wa­to-dzwon­ko­wa­tą ko­ro­ną, ros­ną­ca w wil­got­nych la­sach, łą­kach i za­ro­ślach;

Wiktionary

Ży­wo­kost ("Symp­hy­tum" L.) – ro­dzaj ro­ślin li­czą­cy około 27–35 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Eu­ro­pie (11 ga­tun­ków), w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go, re­gio­nie Ka­u­ka­zu i Azji za­chod­niej (w Tur­cji 20 ga­tun­ków). W Pol­sce dziko rosną czte­ry ga­tun­ki (ży­wo­kost bul­wia­sty "S.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɨˈvɔkɔst, AS: žyvokost

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żywokostowy

Wiktionary


żywokostny

→ ży­wo­kost; ży­wo­ko­sto­wy


SJP.pl


żywokostowy

→ ży­wo­kost; ży­wo­kost­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ży­wo­ko­stu, spo­rzą­dzo­ny z ży­wo­ko­stu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨvɔkɔˈstɔvɨ, AS: žyvokostovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywokost mrz.

Wiktionary


żywokoł

ścię­ty pro­sty pęd drze­wa li­ścia­ste­go, uży­wa­ny do szyb­kie­go za­drze­wia­nia dróg i osied­li; ży­wo­kół


SJP.pl


żywokół

ścię­ty pro­sty pęd drze­wa li­ścia­ste­go, uży­wa­ny do szyb­kie­go za­drze­wia­nia dróg i osied­li; ży­wo­koł


SJP.pl

Ży­wo­kół – frag­ment pędu drze­wa li­ścia­ste­go o dłu­go­ści ok. 1-3 m. Ze wzglę­du na zdol­ność wyt­wa­rza­nia ko­rze­ni przy­by­szo­wych i roz­wo­ju uś­pio­nych pąków sto­so­wa­ny do rozm­na­ża­nia drzew – zwła­szcza wierz­by i to­po­li. Na ży­wo­ko­ły sto­su­je się głów­nie ga­łę­zie o śred­ni­cy ok. 3-10 cm, po­zba­wio­ne liści.

Wikipedia


żywopłon

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; ży­wo­ziół


SJP.pl

Ży­wo­płon ("Aes­chy­no­me­ne") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych ("Fa­ba­ce­ae"). Obej­mu­je ponad 160 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na wszyst­kich kon­ty­nen­tach w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej. Są to ro­śli­ny wy­róż­nia­ją­ce się liść­mi czę­sto wraż­li­wy­mi na dotyk i bar­dzo lek­kim drew­nem.

Wikipedia


żywopłot

ogro­dze­nie z przy­ci­na­nych drzew lub krze­wów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) płot zło­żo­ny z przy­cię­tych lub na­tu­ral­nie ros­ną­cych ro­ślin;

Wiktionary

Ży­wo­płot – gęsto po­sa­dzo­ne drze­wa lub krze­wy, zaz­wy­czaj przy­ci­na­ne z boków oraz od góry i two­rzą­ce ogro­dze­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piłka po­le­cia­ła za ży­wo­płot na pod­wór­ko są­sia­dów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈvɔpwɔt, AS: žyvopu̯ot

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żywopłotowy

Wiktionary


żywopłotowy

do­ty­czą­cy ży­wo­pło­tu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ży­wo­pło­tu, zwią­za­ny z ży­wo­pło­tem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨvɔpwɔˈtɔvɨ, AS: žyvopu̯otovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywopłot m.

Wiktionary


żyworodek

zwie­rzę ro­dzą­ce się w spo­sób ży­wo­rod­ny


SJP.pl


żyworodka

zwie­rzę ży­wo­rod­ne; ży­wo­ród­ka


SJP.pl


żyworodkowate

ro­dzi­na du­żych słod­ko­wod­nych śli­ma­ków


SJP.pl

Ży­wo­rod­ko­wa­te (Vi­vi­pa­ri­dae) – ro­dzi­na du­żych (po­wy­żej 15 mm wys.), słod­ko­wod­nych śli­ma­ków z pod­gro­ma­dy śli­ma­ków przo­dos­krzel­nych i rzędu Ar­chi­ta­e­nio­glos­sa.

Przed­sta­wi­cie­le ro­dzi­ny mają pra­wi­dło­wo roz­wi­nię­te na­rzą­dy lewej stro­ny ciała, mają więc tylko jeden przed­sio­nek, jedną nerkę i jedno skrze­le.

Wikipedia


żyworodkowaty

o ce­chach ży­wo­rod­ko­wa­tych (ro­dzi­na śli­ma­ków)


SJP.pl


żyworodne

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|The­ria|ref=tak., pod­gro­ma­da ssa­ków cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się ży­wo­rod­no­ścią;

Wiktionary

Ży­wo­rod­ne, ssaki ży­wo­rod­ne (The­ria) – ssaki cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się ży­wo­rod­no­ścią w odróż­nie­niu od ssa­ków ja­jo­rod­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tra­dy­cyj­nej sy­ste­ma­ty­ce ssa­ków grupa ży­wo­rod­nych kla­sy­fi­ko­wa­na jest w ran­dze pod­gro­ma­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żyworodny

 rzecz. żyworódka ż.

Wiktionary


żyworodność

przy­cho­dze­nie na świat ży­wych istot, od­by­wa­ją­cych swój okres em­brio­nal­ny w or­ga­niz­mie matki; ży­wo­rództ­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. forma roz­ro­du zwie­rząt po­le­ga­ją­ca na tym, że za­ro­dek po­cząt­ko­wo roz­wi­ja się wew­nątrz or­ga­niz­mu matki;

 (1.2) bot. cecha ro­ślin, które rozm­na­ża­ją się po­przez wy­pu­szcza­nie kieł­ków na sobie sa­mych

Wiktionary

Ży­wo­rod­ność, ży­wo­rództ­wo, wi­wi­pa­ria (łac. "vi­vi­pa­ria", od "vivus" – żywy oraz "pa­re­re" – ro­dzić) – ro­dzaj re­pro­duk­cji po­le­ga­ją­cy na tym, że ko­mór­ki ja­jo­we za­pład­nia­ne są w obrę­bie dróg rod­nych sa­mi­cy i prze­cho­wy­wa­ne w obrę­bie jej ukła­du roz­rod­cze­go, roz­wój za­rod­ko­wy prze­bie­ga w or­ga­niz­mie matki, za­ro­dek jest odży­wia­ny za poś­red­nict­wem ło­ży­ska lub funk­cjo­nal­nie po­dob­nych struk­tur, za­rod­ki wy­lę­ga­ją się przed opu­szcze­niem or­ga­niz­mu matki i przy­cho­dzą na świat zwy­kle w pełni uksz­tał­to­wa­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żyworodek m., żyworódka ż., żyworództwo n.

 przym. żyworodny

 przysł. żyworodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żyworództwo

Wiktionary


żyworodny

1. w bo­ta­ni­ce: ro­śli­ny ży­wo­rod­ne - ro­śli­ny rozm­na­ża­ją­ce się we­ge­ta­tyw­nie lub z na­sion kieł­ku­ją­cych na ro­śli­nie ma­cie­rzy­stej;
2. w zo­o­lo­gii: zwie­rzę­ta ży­wo­rod­ne - zwie­rzę­ta roz­wi­ja­ją­ce się w or­ga­niz­mie matki i ro­dzą­ce się żywe


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zool. roz­wi­ja­ją­cy się w or­ga­niz­mie matki i ro­dzą­cy się zdol­ny do życia poza or­ga­niz­mem matki

 (1.2) bot. rozm­na­ża­ją­cy się w spo­sób we­ge­ta­tyw­ny lub z na­sion kieł­ku­ją­cych na ro­śli­nie ma­cie­rzy­stej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Innym cie­ka­wym ga­tun­kiem ży­ją­cym w Baj­ka­le jest gło­wien­ka - ży­wo­rod­na ryba, za­li­cza­na do ga­tun­ków głę­bi­no­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyworodność ż., żyworództwo n., żyworódka ż., żyworodne nmos.

Wiktionary


żyworód

ro­dzaj na­ziem­no­pącz­ko­wych ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych


SJP.pl

Ży­wo­ród, re­mu­za­cja ("Re­mu­sa­tia") – ro­dzaj na­ziem­no­pącz­ko­wych ro­ślin ziel­nych, na­le­żą­cy do ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, li­czą­cy 4 ga­tun­ki, wy­stę­pu­ją­ce w chiń­skiej pro­win­cji Jun­nan ("R. yun­na­nen­sis"), na ob­sza­rze od Ne­pa­lu do Pół­wy­spu In­do­chiń­skie­go ("R. ho­o­ke­ria­na" i "R.

Wikipedia


żyworódka

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych o kwia­tach ze­bra­nych w bal­da­cho­gro­na; brio­fi­lum; płod­no­list;
2. słod­ko­wod­ny śli­mak o musz­li z wiecz­kiem;
3. zwie­rzę ży­wo­rod­ne; ży­wo­rod­ka;
4. ży­wo­ród­ka me­ta­licz­na - słod­ko­wod­na ryba ży­wo­rod­na z ro­dzi­ny pię­knicz­ko­wa­tych; że­rar­dyn­ka, ży­rar­dyn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. zob. ja­szczur­ka ży­wo­rod­na.

 (1.2) icht. nazwa kilku ga­tun­ków ryb z ro­dzi­ny ży­wo­ród­ko­wa­tych

 (1.3) icht. pot. ryba ak­wa­rio­wa, którą ce­chu­je ży­wo­rod­ność lub ja­jo­ży­wo­rod­ność;

 (1.4) bot. zob. ży­wo­ród­ka pie­rza­sta.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ży­wo­ród­ka – po­pu­lar­ne okre­śle­nie ryb ży­wo­rod­nych
  • ży­wo­ród­ka, (ka­lan­choe) – ro­dzaj ro­ślin ży­wo­rod­nych
  • ży­wo­rod­ka (ży­wo­ród­ka) – ro­dzaj śli­ma­ków z ro­dzi­ny ży­wo­rod­ko­wa­tych
  • ży­wo­ród­ka – ja­szczur­ka ży­wo­rod­na (Zo­o­to­ca vi­vi­pa­ra)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żyworodność ż., żyworództwo n., żyworód m., żyworodne nmos., żyworódkowate nmos., żyworodek m., żyworodkowate nmos., żyworodka ż.

 przym. żyworodny, żyworódkowy

Wiktionary


żyworódki

1. ro­dzi­na ży­wo­rod­nych śli­ma­ków przo­dos­krzel­nych
2. po­drząd po­spo­li­tych ryb ak­wa­rio­wych, po­cho­dzą­cych z rzek Ame­ry­ki Środ­ko­wej


SJP.pl


żyworództwo

przy­cho­dze­nie na świat ży­wych istot, od­by­wa­ją­cych swój okres em­brio­nal­ny w or­ga­niz­mie matki; ży­wo­rod­ność


SJP.pl


żywostan

ze­spół or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych ży­ją­cych wspól­nie w pew­nym śro­do­wi­sku; bio­ce­no­za; ge­o­ce­no­za


SJP.pl


żywot

1. życie, bieg życia;
2. spo­sób, tryb życia;
3. prze­no­śnie: spraw­ne dzia­ła­nie, ist­nie­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. życie, ist­nie­nie

 (1.2) książk. rel. ży­cio­rys, zwła­szcza w od­nie­sie­niu do świę­tych

 (1.3) daw. brzuch, łono

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Bło­go­sła­wio­naś Ty mię­dzy nie­wia­sta­mi i bło­go­sła­wion owoc ży­wo­ta Two­je­go, Jezus.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨvɔt, AS: žyvot

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żyć

 przysł. żywo

 rzecz. żywotność ż., żywocik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) byt, życie, dola, koleje, los

 (1.2) biografia, biogram, curriculum vitae, życiorys

 (1.3) pot. bandzioch, pot. bebech, bęc, brzuch, pot. brzusio, pot. flak, kałdun, pot. maciek

Wiktionary


żywotek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. haf­to­wa­ny gor­set lu­do­we­go dam­skie­go stro­ju cie­szyń­skie­go

Wiktionary

Ży­wo­tek – zdo­bio­ny sta­nik, przy­szy­ty do sze­ro­kiej, mar­szczo­nej spód­ni­cy, sta­no­wią­cy górną część stro­ju cie­szyń­skie­go. Bo­ga­ty haft wy­ko­ny­wa­ny na ży­wot­kach i na­szy­te na nim ozdo­by srebr­ne, a nie­kie­dy nawet po­zła­ca­ne, są ele­men­tem wy­róż­nia­ją­cym strój cie­szyń­ski.

Wikipedia

Powiązane:

 przysł. żywo

Wiktionary


żywotlin

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych; Pit­ca­ir­nia


SJP.pl

Ży­wot­lin ("Pit­ca­ir­nia" L'Hér.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych ("Bro­me­lia­ce­ae"). Obej­mu­je 285–406 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej obu kon­ty­nen­tów ame­ry­kań­skich (od Mek­sy­ku i An­ty­li po pół­noc­ną Ar­gen­ty­nę), ale jeden ga­tu­nek – "Pit­ca­ir­nia fe­li­cia­na" wy­stę­pu­je także poza tymi kon­ty­nen­ta­mi – w tro­pi­kal­nej Afry­ce Za­chod­niej – na wy­brze­żach Gwi­nei (je­dy­ny wy­ją­tek w obrę­bie całej ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych).

Wikipedia


żywotnie

przy­słó­wek

 (1.1) mocno, bar­dzo, istot­nie, żywo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈvɔtʲɲɛ, AS: žyvotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żywotny, żywy

 rzecz. żywotność ż., żywość ż.

 przysł. żywo

Wiktionary


żywotniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ży­wot­nie


SJP.pl


żywotniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ży­wot­ny


SJP.pl


żywotnik

krzew lub drze­wo z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; tuja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Thuja|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin igla­stych z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ma łu­sko­wa­te li­ście;

Wiktionary

Ży­wot­nik, tuja ("Thuja" L.) – ro­dzaj ro­ślin igla­stych z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych. Ro­dzaj obej­mu­je pięć ga­tun­ków drzew i krze­wów, z któ­rych trzy wy­stę­pu­ją na te­re­nie Azji (Korea, Chiny, Ja­po­nia), a dwa w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. W ob­sza­rach wy­stę­po­wa­nia na­le­żą do głów­nych ga­tun­ków la­sot­wór­czych na sied­li­skach wil­got­nych, acz­kol­wiek "Thuja sut­chu­e­nen­sis" to ga­tu­nek w na­tu­rze skraj­nie nie­licz­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɨˈvɔtʲɲik, AS: žyvotʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żywotnikowy

 przysł. żywo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tuja

Wiktionary


żywotnikowiec

drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Thu­jop­sis|ref=tak., ro­dzaj drze­wa igla­ste­go z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨvɔtʲɲiˈkɔvʲjɛt͡s, AS: žyvotʹńikovʹi ̯ec

Wiktionary


żywotnikowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z ży­wot­ni­ka

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści ży­wot­ni­ka

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią ży­wot­ni­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨvɔtʲɲiˈkɔvɨ, AS: žyvotʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywotnik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) tujowy

Wiktionary


żywotność

wi­tal­ność, werwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wi­tal­ność, werwa, ak­tyw­ność

 (1.2) czas dzia­ła­nia, spraw­no­ści cze­goś

 (1.3) ak­tu­al­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Chro­bo­ty i zgrzy­ty me­cha­niz­mu nie wró­ży­ły mu dłu­giej ży­wot­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈvɔtnɔɕt͡ɕ, AS: žyvotność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywot m.

 przym. żywotny, żywy

 przysł. żywotnie, żywo, żywcem

Wiktionary


żywotny

1. da­ją­cy życie, ży­cio­daj­ny
2. ak­tyw­ny, przed­się­bior­czy
3. ak­tu­al­ny, pilny
4. rze­czow­ni­ki ży­wot­ne - nazwy osób i zwie­rząt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy życie, ży­cio­daj­ny

 (1.2) ak­tyw­ny, ma­ją­cy dużo ener­gii, czyn­ny

 (1.3) ważny, ak­tu­al­ny, pilny, istot­ny

 (1.4) jęz. o ro­dza­jach rze­czow­ni­ków: do­ty­czą­cy osób i zwie­rząt

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Tu­ry­sty­ka jest ży­wot­nym dzia­łem go­spo­dar­ki Gre­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈvɔtnɨ, AS: žyvotny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywotność ż.

 przysł. żywotnie, żywo, żywcem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) witalny

 (1.2) chwacki, książk. chybki, chyży, dziarski, pełen werwy, prędki, rączy, ruchliwy, rwący, skoczny, wartki, zwinny, żwawy, żywy

Wiktionary


żywotopisarstwo

pi­sa­nie o ży­wo­cie


SJP.pl


żywotopisarz

bio­graf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. autor tek­stów opi­su­ją­cych życie in­nych osób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­zu­rek­cja, jak wiele in­nych obrzę­dów, ma swoje dzie­je. Naj­star­sza wzmian­ka o re­zu­rek­cji po­cho­dzi z X-go wieku. Niez­na­ny z imie­nia ży­wo­to­pi­sarz św. Udal­ry­ka, bi­sku­pa Augs­bur­skie­go, który umarł w r. 973, opo­wia­da z jaką gor­li­wo­ścią ten świę­ty od­pra­wiał na­bo­żeń­stwa (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywotopisarstwo n.

 przym. żywotopisarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biograf

Wiktionary


żywozielony

in­ten­syw­nie zie­lo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o bar­wie in­ten­syw­nie zie­lo­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas dłuż­sze­go ogrze­wa­nia wa­rzy­wa za­bar­wio­ne chlo­ro­fi­lem zmie­nia­ją barwę z ży­wo­zie­lo­nej na oliw­ko­wo­bru­nat­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨvɔʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: žyvoźelõny

Wiktionary


żywołapka

pu­łap­ka słu­żą­ca do ła­pa­nia zwie­rząt ży­wych, bez ich za­bi­ja­nia


SJP.pl


żywość

1. peł­nia sił wi­tal­ność; żwa­wość, dziar­skość, ener­gicz­ność;
2. cecha przed­mio­tów, barw ja­wią­cych się w pełni szcze­gó­łów, nie­za­tar­tych, wy­ra­zi­stych; wy­ra­zi­stość, in­ten­syw­ność, ja­skra­wość;
3. wszyst­ko to, co de­cy­du­je i su­ge­styw­no­ści, wart­ko­ści dzie­ła li­te­rac­kie­go, fil­mo­we­go, mu­zycz­ne­go, np. ży­wość fa­bu­ły, stylu, akcji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co żywe; cecha tych, któ­rzy są żywi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żywy

 przysł. żywotnie, żywo, żywcem

Wiktionary


żywszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żywy


SJP.pl


żywy

1. ży­ją­cy, wła­ści­wy ży­ją­ce­mu or­ga­niz­mo­wi;
2. pełen ener­gii, ruch­li­wy, ży­wot­ny;
3. in­ten­syw­ny, wy­raź­ny, ja­skra­wy;
4. o stylu nar­ra­cji itp.: wart­ki, ek­spre­syw­ny;
5. praw­dzi­wy, na­tu­ral­ny, szcze­ry (np. żywe za­in­te­re­so­wa­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ja­wia­ją­cy oz­na­ki życia

 (1.2) bę­dą­cy w uży­ciu

 (1.3) jasny, ja­skra­wy, nie­sto­no­wa­ny

 (1.4) żwawy, szyb­ki

 (1.5) pełen życia, ener­gicz­ny

Wiktionary

Żywy ( Sie­wen) – wieś ma­zur­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie gi­życ­kim, w gmi­nie Kru­klan­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go. Leży nad je­zio­rem Żywy.

We wsi pro­sty, par­te­ro­wy dwór i zde­wa­sto­wa­ny ze­spół fol­warcz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sło­nik był żywy, choć wy­cień­czo­ny.

 (1.2) To był żywy, ewo­lu­u­ją­cy język.

 (1.3) Ubie­ra­ła się w su­kien­ki w ży­wych ko­lo­rach.

 (1.4) Przez okno do­cho­dzi­ły dźwię­ki żywej mu­zy­ki.

 (1.5) Strasz­nie dziś je­steś żywy. Cią­gle się krę­cisz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨvɨ, AS: žyvy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żywotność ż., ożywianie n., żywość, życie

 czas. żyć ndk., przeżyć dk., przeżywać ndk., ożyć dk., ożywiać ndk., odżyć dk., odżywać ndk.

 przym.

:: zdrobn. żywiutki

 przysł. żywo, żywotnie, życiowo, żywcem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żyjący

 (1.2) używany

 (1.3) wesoły

 (1.4) skoczny

 (1.5) zażywny, ruchliwy

Wiktionary


żyznowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żyz­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyznów m.

:: fż. żyznowianka ż.

 przym. żyznowski

Wiktionary


żyznowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żyz­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyznów m.

:: fm. żyznowianin ż.

 przym. żyznowski

Wiktionary


żyznowski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żyz­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żyznów m., żyznowianin m., żyznowianka ż.

Wiktionary


żyzność

wła­ści­wo­ści gleby, które umoż­li­wia­ją uzy­ska­nie wy­so­kich plo­nów, uro­dzaj­ność gleby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha gleby umoż­li­wia­ją­cej ob­fi­ty wzrost ro­ślin na niej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨznɔɕt͡ɕ, AS: žyzność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żyzny

 przysł. żyźnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urodzajność

Wiktionary


żyzny

1. uro­dzaj­ny
2. ma­ją­cy uro­dzaj­ne gleby


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) roln. po­sia­da­ją­cy wła­ści­wo­ści umoż­li­wia­ją­ce wy­da­nie ob­fi­tych plo­nów

 (1.2) roln. da­ją­cy wy­so­kie plony

 (1.3) przest. o plo­nie bo­ga­ty, ob­fi­ty, po­sil­ny, po­żyw­ny, sy­cą­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czar­no­zie­my są bar­dzo żyz­ny­mi gle­ba­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨznɨ, AS: žyzny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyzność ż.

 przysł. żyźnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) urodzajny, płodny

 (1.2) owocujący

Wiktionary


żyznów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żyz­nów – część wsi Boża Wola w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Ada­mów
  • Żyz­nów – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. strzy­żow­skim, w gmi­nie Strzy­żów
  • Żyz­nów – osada w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Kli­mon­tów

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żyznowianin m., żyznowianka ż.

 przym. żyznowski

Wiktionary


żyć

ist­nieć, funk­cjo­no­wać, być


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) by­to­wać w ja­kichś wa­run­kach

 (1.2) ob­co­wać z kimś

 (1.3) ist­nieć w spo­sób wła­ści­wy or­ga­niz­mom żywym

 (1.4) trwać

 (1.5) pot. ob­co­wać z kimś sek­su­al­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój są­siad żyje w bie­dzie.

 (1.2) Bo­ha­te­ro­wie po­wie­ści żyją w zgo­dzie.

 (1.3) Moja bab­cia żyła 80 lat.

 (1.4) Jan Paweł II za­wsze bę­dzie żył w na­szej pa­mię­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨt͡ɕ, AS: žyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. życie n., żywot m., żyt mrz.

 czas. przeżyć dk., przeżywać ndk., wyżyć, ożyć dk., ożywiać ndk., odżyć dk., odżywać ndk.

 przym. żywy, życiowy

 przysł. życiowo, żywcem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) istnieć, egzystować, przebywać

 (1.2) współżyć

 (1.4) trwać, zachowywać się

Wiktionary


żyćko

zdrob­nie­nie od: od życie


SJP.pl


żyła

1. na­czy­nie krwio­no­śne
2. masa skal­na lub mi­ne­ral­na wy­peł­nia­ją­ca szcze­li­nę w ska­łach
3. me­ta­lo­wa część prze­wo­du słu­żą­ca do prze­wo­dze­nia prądu lub wody


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. na­czy­nie krwio­no­śne, w któ­rym krew pły­nie do serca;

 (1.2) geol. masa skal­na lub mi­ne­ral­na wy­peł­nia­ją­ca szcze­li­nę w ska­łach;

 (1.3) techn. jedna z czę­ści prze­wo­dzą­cych kabla elek­trycz­ne­go;

 (1.4) pot. czło­wiek skąpy

 (1.5) pot. czło­wiek wy­ma­ga­ją­cy zbyt wiele od in­nych

 (1.6) środ. w bry­dżu gracz stale kon­tru­ją­cy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. ż. lp. przesz. od: żyć

Wiktionary

Żyła ( vena) – na­czy­nie krwio­no­śne pro­wa­dzą­ce krew do serca. Naj­czę­ściej jest to krew odt­le­no­wa­na (tylko w ży­łach płuc­nych i pę­po­wi­no­wych jest ona ut­le­no­wa­na).

Na­czy­nia żylne mają cien­ką war­stwę mię­śniów­ki gład­kiej, ścia­ny wiot­kie, przez co ich prze­krój jest owal­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Ten kabel ma trzy nie­za­leż­ne żyły, odi­zo­lo­wa­ne od sie­bie.

 (1.4) Nie bądź żyła, po­życz stówę do piąt­ku!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨwa, AS: žyu̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żylak m., żylastość ż., żyłkowanie n.

:: zdrobn. żyłka ż.

 czas. odżyłować, żyłować ndk.

 przym. żyłowy, żylny, żylasty, żyłkowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) pot. centuś, chytrus, kutwa, liczykrupa, skąpiradło; reg. śl. dziurdziuch; przest. żyd; chciwiec, harpagon, skąpiec

Wiktionary


żyłeczka

zdrob­nie­nie od: żyłka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: żyłka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨˈwɛt͡ʃka, AS: žyu̯ečka

Wiktionary


żyłka

1. typ na­czy­nia krwio­no­śne­go;
2. ro­dzaj linki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: żyła

 (1.2) cien­ka, mocna nić

 (1.3) pot. pre­dy­spo­zy­cja lub za­mi­ło­wa­nie

 (1.4) anat. najm­niej­sze na­czy­nie żylne, we­nu­la

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żyłka – ro­dzaj na­czy­nia krwio­no­śne­go,
  • żyłka – ele­ment skrzy­dła owada,
  • żyłka – motyw zdob­ni­czy,
  • żyłka węd­kar­ska – ro­dzaj linki,
  • Żyłka – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim,
  • Żyłka – wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) To dziec­ko ma żyłkę do mu­zy­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyła ż., Żyła mos./ż.

 przym. żyłkowany

 czas. odżyłować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) linka

Wiktionary


żyłko

1. typ na­czy­nia krwio­no­śne­go;
2. ro­dzaj linki


SJP.pl


żyłkowanie

daw­niej: zna­czyć w żyłki


SJP.pl


żyłkowany

daw­niej: zna­czyć w żyłki


SJP.pl


żyłkowaty

za­wie­ra­ją­cy dużo żyłek


SJP.pl


żyłkować

daw­niej: zna­czyć w żyłki


SJP.pl


żyłkowy

→ żyłka


SJP.pl

Patrz:

żyłka

żyłkówka

po­tocz­nie: ko­siar­ka z gło­wi­cą żył­ko­wą; ko­siar­ka żył­ko­wa


SJP.pl


żyłowanie

1. w gar­bar­stwie: oczy­szczać skórę z resz­tek mięsa, żył i tłu­szczu; miz­dro­wać
2. po­tocz­nie: wy­zy­ski­wać kogoś, prze­mę­czać pracą dla włas­nej ko­rzy­ści
3. (po­tocz­nie) ży­ło­wać się - wy­si­lać się, za­mę­czać się cięż­ką pracą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ży­ło­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyła ż., żylak mrz., Żyła ż./mos.

 czas. żyłować ndk.

 przym. żylny

Wiktionary


żyłowaty

za­wie­ra­ją­cy dużo żył (np. ży­ło­wa­te mięso); ży­la­sty


SJP.pl


żyłować

1. w gar­bar­stwie: oczy­szczać skórę z resz­tek mięsa, żył i tłu­szczu; miz­dro­wać
2. po­tocz­nie: wy­zy­ski­wać kogoś, prze­mę­czać pracą dla włas­nej ko­rzy­ści
3. (po­tocz­nie) ży­ło­wać się - wy­si­lać się, za­mę­czać się cięż­ką pracą


SJP.pl


żyłowina

skała płon­na wy­stę­pu­ją­ca wśród złoża ma­gne­tycz­ne­go


SJP.pl


żyłowo

przy­miot­nik od: żyła


SJP.pl

Ży­ło­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Stary Lu­bo­tyń.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Na­wie­dze­nia Najś­więt­szej Maryi Panny w Sta­rym Lu­bo­ty­niu.

Wikipedia


żyłowski

naz­wi­sko


SJP.pl


żyłowy

przy­miot­nik od: żyła


SJP.pl


żyńczyca

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. spoż. żę­ty­ca

Wiktionary


żyńsko

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ko­bie­ta

Wiktionary


żyźnica

1. wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo po­cho­dzą­ce z Azji; lon­gan;
2. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych; raj­gras


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Arr­he­nat­he­rum|P.Beauv.|ref=tak., ro­dzaj trawy da­ją­cej wy­so­ko­war­to­ścio­we siano;

 (1.2) bot. dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Di­mo­car­pus lon­gan|Lour.|ref=tak., ga­tu­nek tro­pi­kal­ne­go drze­wa owo­co­we­go z ro­dzi­ny myd­leń­co­wa­tych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żyź­ni­ca – ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny myd­leń­co­wa­tych
  • żyź­ni­ca – ina­czej raj­gras, ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) rajgras, owsik

 (1.2) longan

Wiktionary


żyźnie

przy­słó­wek

 (1.1) o gle­bie: w spo­sób umoż­li­wia­ją­cy ob­fi­ty wzrost ro­ślin na niej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨʑɲɛ, AS: žyźńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żyzność ż.

 przym. żyzny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urodzajnie

Wiktionary


żyźniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: żyź­nie


SJP.pl


żyźniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żyzny


SJP.pl


żyżmory

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu ko­wień­skim.

Wiktionary

Żyż­mo­ry (lit. "Žiežmariai") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne w okrę­gu ko­wień­skim, 6 km od Ko­sze­dar w re­jo­nie ko­sze­dar­skim.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. żyżmorski

Wiktionary


żyżmóń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. skne­ra

Wiktionary


żyżyń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pra­gnie­nie

Wiktionary


żzw

skrót od: Ży­dow­ski Zwią­zek Woj­sko­wy


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = hist. wojsk. Ży­dow­ski Zwią­zek Woj­sko­wy (lub Ży­dow­ski Zwią­zek Walki);

Wiktionary


żórawie

wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim


SJP.pl

Żó­ra­wie (do 1945 r. niem. "Kron­he­i­de") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Gry­fi­no.

W la­tach 1945–54 ist­nia­ła gmina Żó­ra­wie. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


żórawina

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żó­ra­wi­na ( Rubra Sir­be­na, Rothsürben) – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Żó­ra­wi­na.

Żó­ra­wi­na uzy­ska­ła lo­ka­cję miej­ską w 1272 roku, zde­gra­do­wa­na przed 1400 ro­kiem, po­now­ne na­da­nie praw miej­skich w 1608 roku nie zo­sta­ło zre­a­li­zo­wa­ne.

Wikipedia


żórawinianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żó­ra­wi­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żórawina ż.

:: fż. żórawinianka ż.

 przym. żórawiński

Wiktionary


żórawinianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żó­ra­wi­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żórawina ż.

:: fm. żórawinianin m.

 przym. żórawiński

Wiktionary


żórawiński

przy­miot­nik od: Żó­ra­wi­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żó­ra­wi­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żórawina ż., żórawinianin m., żórawinianka ż.

Wiktionary


żórawski

→ Żó­ra­wie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alina Żó­raw­ska-Wit­kow­ska (ur. 1949) – mu­zy­ko­loż­ka, hi­sto­ryk mu­zy­ki ba­ro­ku i kla­sy­cyz­mu w Pol­sce
  • An­drzej Żó­raw­ski – syn ar­chi­tek­ta Ju­liu­sza, kon­struk­tor, wspó­ła­u­tor m.in. Su­per­sa­mu, ka­to­wic­kie­go Spod­ka, Hali Oli­vii w Gdań­sku
  • Bo­gu­sław Żó­raw­ski (1902–1973) – ka­pi­tan ma­ry­nar­ki, ci­cho­ciem­ny
  • Ce­za­riusz Żó­raw­ski (ur. 1927) – mi­kro­bio­log we­te­ry­na­ryj­ny, spe­cja­li­sta od zwal­cza­nia gruź­li­cy bydła
  • Ju­liusz Żó­raw­ski (1898–1967) – ar­chi­tekt okre­su mo­der­niz­mu, syn Ka­zi­mie­rza Żo­raw­skie­go
  • Ju­liusz Bro­ni­sław Wik­tor Żó­raw­ski herbu Trąby (1833-1906) – zie­mia­nin, rol­nik-doś­wiad­czal­nik
  • Ka­zi­mierz Żo­raw­ski (Żó­raw­ski) (1866–1953) – syn Ju­liu­sza herbu Trąby, ma­te­ma­tyk kra­kow­skiej szko­ły ma­te­ma­tycz­nej, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Kon­stan­ty Żó­raw­ski (1874–1956) – elek­tro­tech­nik, pio­nier pro­jek­to­wa­nia, bu­do­wy i za­sto­so­wa­nia ma­szyn elek­trycz­nych w prze­my­śle pol­skim
  • Mar­cin Żó­raw­ski herbu Trza­ska (XVIII w.) – pod­sto­li płoc­ki
  • Mar­cjan Żó­raw­ski (1848–1932) – le­karz we­te­ry­na­rii, kon­struk­tor of­tal­mo­sko­pu we­te­ry­na­ryj­ne­go
  • Mi­chał Żó­raw­ski (1939–2012) – hi­sto­ryk, dy­plo­ma­ta
  • Sa­tur­nin Żó­raw­ski (1920–1977) – aktor, re­ży­ser te­a­tral­ny

Wikipedia

Patrz:

Żórawie

żółcenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żół­cić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żółcić, żółknąć

 przym. żółty

 rzecz. żółty n., żółtak mrz., żółć ż., żółtko n.

 przysł. żółto, żółtawo

 temsłow. żółto-

Wiktionary


żółciak

żół­ciak siar­ko­wy (La­e­ti­po­rus sulp­hu­re­us), ga­tu­nek grzy­ba o siar­ko­wo-żół­tej (lub po­ma­rań­czo­wej) bar­wie owoc­ni­ka (z cza­sem bie­le­ją­ce­go), po­ra­sta­ją­cy drze­wa


SJP.pl


żółcian

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mal­pi­gio­wa­tych; Thry­al­lis


SJP.pl


żółciecz

ga­tu­nek wiecz­nie zie­lo­ne­go drze­wa z ro­dzi­ny kluz­jo­wa­tych; man­go­stan wła­ści­wy, gar­cy­nia, żół­to­pla, sma­cze­li­na


SJP.pl


żółciej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: żółto


SJP.pl


żółciejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żółty; żółt­szy; bar­dziej żółty


SJP.pl


żółcieć

zmie­niać kolor na żółty


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­żół­cieć lub zżół­cieć)

 (1.1) sta­wać się żół­tym, przy­bie­rać żółtą barwę

 (1.2) odróż­niać się od oto­cze­nia żółtą barwą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółć ż.

 przym. żółty

 przysł. żółto

 czas. żółcić

Wiktionary


żółcień

ro­śli­na z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych, o barw­nych kwia­tach i mię­si­stych kłą­czach; kur­ku­ma, sza­fra­niec, ostryż


SJP.pl


żółcinek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rho­ge­es­sa|H. Allen|ref=tak., ro­dzaj nie­to­pe­rzy z po­dro­dzi­ny mrocz­ków wy­stę­pu­ją­cy w Ame­ry­ce;

 (1.2) zool. nie­to­perz z ro­dza­ju żół­cin­ków (1.1)

Wiktionary

Żół­ci­nek ("Rho­ge­es­sa") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny mrocz­ków (Ve­sper­ti­lio­ni­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny mrocz­ko­wa­tych (Ve­sper­ti­lio­ni­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żadne żół­cin­ki nie wy­stę­pu­ją w Pol­sce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółć ż.

 przym. żółty, żółciutki

Wiktionary


żółcino

Żół­ci­no ( Sol­tin) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Ka­mień Po­mor­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


żółciopędny

po­bu­dza­ją­cy or­ga­nizm do wy­da­la­nia żółci


SJP.pl


żółciotwórczy

sprzy­ja­ją­cy wyt­wa­rza­niu przez wą­tro­bę żółci


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. po­bu­dza­ją­cy wą­tro­bę do wyt­wa­rza­nia żółci

Wiktionary


żółciowy

do­ty­czą­cy żółci


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. do­ty­czą­cy żółci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ga­stro­en­te­ro­lo­gia to nauka o cho­ro­bach żo­łąd­ka, dwu­nast­ni­cy, je­li­ta cien­kie­go i gru­be­go, a także wą­tro­by, trzust­ki oraz dróg żół­cio­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuwʲˈt͡ɕɔvɨ, AS: žuu̯ʹćovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółty n., żółć ż., żółtak mrz., żółtek m.

 przym. żółty

 temsłow. żółto-

Wiktionary


żółciuchny

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: żółty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na obra­zie naj­bar­dziej rzu­ca­ły się w oczy żół­ciuch­ne ba­na­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żółty, żółtawy, żółciutki

 czas. pożółknąć dk., przyżółcić dk., przyżółcić się dk., zażółcić dk., zażółcić się dk., zażółcać ndk., zażółcać się ndk., żółknąć ndk., zżółknąć dk., żółcić ndk., żółcić się ndk.

 rzecz. żółty n., żółć ż., żółtość ż., żółtak mrz., żółtek mos., żółtko n.

 przysł. żółto

 temsłow. żółto-

Wiktionary


żółciusieńki

zdrob­nie­nie od: żółty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: żółty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuwʲt͡ɕüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: žuu̯ʹćüśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółtko n.

Wiktionary


żółciutki

zdrob­nie­nie od: żółty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: żółty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idzie wios­na, w ręku trzy­ma bazie, żół­ciut­kie, świe­żut­kie, do­pie­ro co zer­wa­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuwʲˈt͡ɕutʲci, AS: žuu̯ʹćutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żółty, żółciuchny

 rzecz. żółty n., żółcinek mzw., żółć ż., żółtość ż., żółtak mrz., żółtko n.

 przysł. żółto, żółtawo

 temsłow. żółto-

Wiktionary


żółcizna

1. żółty kolor cze­goś; żół­tość;
2. żółte plamy na li­ściach niek­tó­rych ro­ślin upraw­nych, pow­sta­łe w wy­ni­ku cho­ro­by wi­ru­so­wej; żół­tacz­ka


SJP.pl


żółciówka

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bie­gu­necz­ni­ko­wa­tych; Ama­ro­ria


SJP.pl


żółcić

1. na­da­wać cze­muś żółty kolor;
2. żół­cić się - a). mieć żółty kolor; b). sta­wać się żół­tym; żół­knąć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) na­da­wać żółtą barwę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny żół­cić się

 (2.1) odz­na­czać się żół­tym ko­lo­rem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuwʲt͡ɕit͡ɕ, AS: žuu̯ʹćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółty n., żółć ż., żółcenie n., żółtak mrz., żółtko n.

 czas. żółcieć ndk., żółknąć ndk.

 przym. żółty, żółciuchny

 przysł. żółto, żółtawo

 temsłow. żółto-

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) żółcieć

Wiktionary


żółkiet

ro­dzaj afry­kań­skich ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych; Ot­hon­na


SJP.pl


żółkiew

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Żół­kiew (ukr. Жовква, "Żowk­wa", w la­tach 1951–1991 Нестеров, "Ne­ste­row") – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie lwow­skim, sie­dzi­ba hro­ma­dy. 13 852 miesz­kań­ców (2022), dla po­rów­na­nia w 2001 roku było ich 13 316.

Żół­kiew leży na Roz­to­czu Wschod­nim, nad Świną, około 35 km od gra­ni­cy z Pol­ską.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. żółkiewski

Wiktionary


żółkiewczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żół­kiew­ki lub Żół­kiew­ki-Osady

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żółkiewka ż.

:: fż. żółkiewczanka ż.

 przym. żółkiewecki, żółkiewski

Wiktionary


żółkiewczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żół­kiew­ki lub Żół­kiew­ki-Osady

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żółkiewka ż.

:: fm. żółkiewczanin m.

 przym. żółkiewecki, żółkiewski

Wiktionary


żółkiewecki

przy­miot­nik od: Żół­kiew­ka; żół­kiew­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żół­kiew­ki lub Żół­kiew­ki-Osady

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żółkiewka ż., żółkiewczanin m., żółkiewczanka ż.

 przym. żółkiewski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółkiewski

Wiktionary


żółkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


żółkiewka

1. wieś w Pol­sce;
2. lewy do­pływ rzeki Wieprz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żół­kiew­ka-Osada – wieś gmin­na w woj. lu­bel­skim, w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Żół­kiew­ka
  • Żół­kiew­ka – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Strze­gom
  • Żół­kiew­ka – rzeka we wschod­niej Pol­sce, lewy do­pływ rzeki Wieprz

Wikipedia


żółkiewski

1. przy­miot­nik od: Żół­kiew­ka; żół­kie­wec­ki;
2. przy­miot­nik od: Żół­kiew


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Żół­kiew­ki lub Żół­kiew­ki-Osady

 (1.2) od­no­szą­cy się do Żółk­wi na Ukra­i­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żół­kiew­ski – pol­skie naz­wi­sko
  • Adam Żół­kiew­ski – oboź­ny wiel­ki ko­ron­ny
  • An­drzej Żół­kiew­ski (ur. 1952) – aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • An­to­ni Żół­kiew­ski (1896-1945) – pod­puł­kow­nik WP, żoł­nierz AK
  • An­to­ni Żół­kiew­ski (??-1702) – bi­skup grec­ko­ka­to­lic­ki
  • Jan Żół­kiew­ski (??-1633) – sta­ro­sta, syn het­ma­na
  • Mi­ko­łaj Żół­kiew­ski (zm. 1509) – dziad het­ma­na Sta­ni­sła­wa Żół­kiew­skie­go, uczest­nik wojen z Ta­ta­ra­mi i Wo­ło­cha­mi
  • Sta­ni­sław Żół­kiew­ski (1547-1620) – het­man wiel­ki ko­ron­ny i kanc­lerz wiel­ki ko­ron­ny
  • Sta­ni­sław Żół­kiew­ski (?? - 1588) – oj­ciec het­ma­na, wo­je­wo­da ruski w la­tach 1581 - 1588
  • Ste­fan Żół­kiew­ski (1911-1991) – kry­tyk li­te­rac­ki, dzia­łacz pań­stwo­wy
  • Wanda Żół­kiew­ska (1912-1989) – pi­sar­ka, au­tor­ka ksią­żek dla dzie­ci
  • Zofia Żół­kiew­ska (1590-1634) – córka het­ma­na, żona wo­je­wo­dy ru­skie­go Jana Da­nił­ło­wi­cza, fi­lan­trop­ka

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Żółkiew ż., Żółkiewka ż., żółkiewczanin m., żółkiewczanka ż.

 przym. żółkiewecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółkiewecki

Wiktionary


żółknieć

sta­wać się żół­tym; żół­knąć


SJP.pl


żółknąć

zmie­niać kolor na żółty


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zżół­knąć)

 (1.1) zmie­niać swój kolor na żółty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­łud­nio­wym krań­cu do­li­ny drze­wa kar­la­ły, trawa żół­kła, wy­pa­lo­na są­siedzt­wem go­rą­cych źró­deł try­ska­ją­cych wy­so­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuwknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žuu̯knõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. źółć ż., żółcień ż., żółtaczka ż., żółknięcie n., żółcenie n., pożółcenie n., pożółknięcie n., zżółknięcie n., żółtak mrz., żółtek n./mos.

 czas. żółcić ndk., pożółcić dk., pożółknąć dk., zżółknąć dk.

 przym. żółty, żółtawy

 przysł. żółto, żółtawo

Wiktionary


żółtaczek

wujek żół­ta­czek - mu­chów­ka z ro­dzi­ny wuj­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od żół­tak

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. m. od żół­tacz­ka

Wiktionary

Żół­ta­czek, pie­lę­gni­ca in­dyj­ska ("Pse­u­de­tro­plus ma­cu­la­tus") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych (Cich­li­dae); je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Pse­u­de­tro­plus. Bywa ho­do­wa­ny w ak­wa­riach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żółtak m.

Wiktionary


żółtaczka

wujek żół­ta­czek - mu­chów­ka z ro­dzi­ny wuj­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ogól­nie cho­ro­ba po­wo­du­ją­ca za­żół­ce­nie skóry, błon ślu­zo­wych i biał­ków­ki oczu wsku­tek na­gro­ma­dze­nia się bi­li­ru­bi­ny w su­ro­wi­cy krwi i tkan­kach or­ga­niz­mu;

 (1.2) bot. nie­do­roz­wój chlo­ro­fi­lu u ro­ślin po­wo­du­ją­cy pow­sta­wa­nie żół­tych pla­ma­am

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żół­tacz­ka – sze­reg cho­rób ro­ślin­nych, któ­rych wspól­nym ob­ja­wem jest żół­knie­cie liści, chlo­ro­za
  • Żół­tacz­ka – objaw po­le­ga­ją­cy na za­żół­ce­niu skóry, błon ślu­zo­wych i biał­ków­ki oczu
  • Żół­tacz­ka – po­tocz­ne okre­śle­nie wi­ru­so­we­go za­pa­le­nia wą­tro­by

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żół­tacz­ki dzie­li się rów­nież ze wzglę­du na sto­pień na­si­le­nia.

 (1.2) U ro­ślin żół­tacz­ka ma cha­rak­ter ogni­sko­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuwˈtat͡ʃka, AS: žuu̯tačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółtak mrz., żółty n.

 czas. żółknąć

 przym. żółtaczkowy, żółty

 przysł. żółto, żółtawo

Wiktionary


żółtaczkowy

→ żół­tacz­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z żół­tacz­ką, do­ty­czą­cy żół­tacz­ki; ty­po­wy dla żół­tacz­ki

Wiktionary

Patrz:

żółtaczka

Powiązane:

 rzecz. żółty n., żółtaczka ż., żółtak mrz.

 czas. żółknąć ndk., zżółknąć dk.

 przym. żółty

 przysł. żółto, żółtawo

Wiktionary


żółtak

wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo o cha­rak­te­ry­stycz­nie wyksz­tał­co­nym pniu i bar­dzo wą­skich tra­wia­stych li­ściach, po­cho­dzą­ce z Au­stra­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Xant­horr­ho­ea|Sm.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny żół­ta­ko­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju żół­tak (1.1)

 (1.3) med. zmia­ny skór­ne w po­sta­ci żół­ta­wych gru­dek na po­wie­kach, roz­wi­ja­ją­ce się zwy­kle u ludzi w śred­nim i star­szym wieku w związ­ku z nie­pra­wi­dło­wą go­spo­dar­ką tłu­szczo­wą

 (1.4) mykol. reg. pot. ma­ślak żółty

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żół­tak (Xant­horr­ho­ea) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny żół­ta­ko­wa­tych
  • kępki żółte (żół­ta­ki) – objaw cho­ro­bo­wy
  • Da­niel Żół­tak – pol­ski pił­karz ręcz­ny

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. żółć ż., żółtaczka ż., żółcień m., żółtko n., żółcenie n., żółknięcie n., zżółknięcie n., żółciak m., pożółcenie n., żółtakowate nmos., żółtek m.

:: zdrobn. żółtaczek m.

 czas. żółcić ndk., żółknąć ndk., zżółknąć dk., pożółcić dk.

 przym. żółty, żółciutki, żółtawy, żółciowy, żółtaczkowy, żółtkowy, żółcieniowy, żółciuchny

 przysł. żółto, żółciutko, żółtawo

 temsłow. żółto-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ksantorea

 (1.3) kępka żółta

Wiktionary


żółtakowate

ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z rzędu szpa­ra­gow­ców; zło­to­gło­wo­wa­te


SJP.pl


żółtakowaty

o ce­chach żół­ta­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


żółtaniecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żół­ta­niec-Ko­lo­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółtańczanin m., żółtańczanka ż.

Wiktionary


żółtawiec

ga­tu­nek mo­ty­la dzien­ne­go z ro­dzi­ny bie­lin­ków; szlacz­koń sia­recz­nik


SJP.pl


żółtawo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem pra­wie żół­tej barwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy nad­cią­gnął wiatr znad pu­sty­ni, za oknem zro­bi­ło się żół­ta­wo, po­ciem­nia­ło.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółty n., żółć ż., żółtość ż., żółtawość ż., żółcenie n., zażółcenie n., żółtaczka ż., żółtko ż., żółtek n., zażółcenie n., żółknięcie n., zżółknięcie n., żółtak m.

 czas. żółcić ndk., zażółcić dk., żółknąć ndk., zżółknąć dk.

 przym. żółty, żółtawy, żółciutki, żółciuteńki, żółtaczkowy

 przysł. żółciutko, żółciuteńko, żółto

Wiktionary


żółtawobiały

biały o od­cie­niu żół­ta­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) biały o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuwtavɔˈbʲjawɨ, AS: žuu̯tavobʹi ̯au̯y

Wiktionary


żółtawoblady

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) blady z do­miesz­ką barwy żół­tej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ożóg był to dwu­dzie­sto­pię­cio­let­ni mło­dzie­niec, cią­gle kasz­lą­cy, chudy, długi […]. Dy­cha­wicz­ny ów chło­pak miał twarz żół­ta­wo­bla­dą, a nad oczy­ma, lekko tylko na nie­bie­sko za­bar­wio­ny­mi, brwi mu bra­ko­wa­ło.

 (1.1) Wy­so­ki, bar­czy­sty i bar­dzo silny na pozór, po­sia­dał on cerę twa­rzy żół­ta­wo­bla­dą i cho­ro­bli­wie jakby nabrz­mia­łą.

 (1.1) Wtedy, gdy­śmy po raz pier­wszy wkra­cza­jąc na pla­ża­a­żę przy­sta­nę­li na skra­ju za­gaj­ni­ka, po­wo­do­wa­ni odru­chem wsty­du za swe ciała żół­ta­wo­bla­de, za­lę­knie­ni wobec roz­pa­sa­ne­go ży­wio­łu świa­tła, mi­mo­wol­nie sku­le­ni […].

Wiktionary


żółtawobrunatny

bru­nat­ny o od­cie­niu żół­ta­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bru­nat­ny o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtawobrązowawy

nieco brą­zo­wy o żół­ta­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) brą­zo­wa­wy o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtawobrązowy

brą­zo­wy o od­cie­niu żół­ta­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) brą­zo­wy o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtawobury

bury o od­cie­niu żół­ta­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bury o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtawoczerwonawy

nieco czer­wo­ny o żół­ta­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) czer­wo­na­wy o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtawoczerwony

czer­wo­ny o od­cie­niu żół­ta­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) czer­wo­ny o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtawojasnozielony

jas­no­zie­lo­ny o żół­ta­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) jas­no­zie­lo­ny o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten ga­tu­nek sa­ła­ty cha­rak­te­ry­zu­ją żół­ta­wo­jas­no­zie­lo­ne li­ście.

Wiktionary


żółtawordzawy

rdza­wy o od­cie­niu żół­ta­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) rdza­wy o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtaworudy

rudy o żół­ta­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) rudy o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtaworóżowy

ró­żo­wy o żół­ta­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ró­żo­wy o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtawosrebrzysty

sre­brzy­sty o od­cie­niu żół­ta­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) sre­brzy­sty o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtawoszary

szary o od­cie­niu żół­ta­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) szary o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtawozielony

zie­lo­ny o od­cie­niu żół­ta­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zie­lo­ny o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oliwkowy

Wiktionary


żółtawośniady

śnia­dy o od­cie­niu żół­ta­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) śnia­dy o żół­ta­wym od­cie­niu

Wiktionary


żółtawość

→ żół­ta­wy


SJP.pl

Patrz:

żółtawy

żółtawy

zbli­żo­ny do żół­te­go, nie do końca żółty, pra­wie żółty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) lekko za­bar­wio­ny na żółto, po­dob­ny do ko­lo­ru żół­te­go; nie­zu­peł­nie żółty, pra­wie żółty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przej­rza­łe owoc­ni­ki, lek­kie i żół­ta­we, po­zo­sta­ją cały rok na pniu, wska­zu­jąc miej­sce wy­stę­po­wa­nia.

 (1.1) Gą­sie­ni­ca jest żół­ta­wa, z czar­no­brą­zo­wą głową, żół­ta­wym ry­sun­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuwˈtavɨ, AS: žuu̯tavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółty n., żółć ż., żółtak mrz., żółtko n., żółtek mos.

 czas. żółknąć ndk., pożółknąć dk., zżółknąć dk.

 przym. żółty, żółciuchny

 przysł. żółtawo, żółto

 temsłow. żółto-

Wiktionary


żółtańczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żół­ta­niec-Ko­lo­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. żółtańczanka ż.

 przym. żółtaniecki

Wiktionary


żółtańczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żół­ta­niec-Ko­lo­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. żółtańczanin m.

 przym. żółtaniecki

Wiktionary


żółtański

naz­wi­sko


SJP.pl


żółtek

po­gard­li­wie o czło­wie­ku rasy żół­tej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. ktoś rasy żół­tej

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) lm. D. zob. żółt­ko.

Wiktionary

Żół­tek — pol­skie naz­wi­sko. We­dług da­nych udo­stęp­nio­nych przez Kan­ce­la­rię Pre­ze­sa Rady Mi­ni­strów w dniu 27 stycz­nia 2022 roku naz­wi­sko to no­si­ło 581 męż­czyzn i 560 ko­biet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Wiet­na­mie było cięż­ko, jakby spod ziemi zja­wia­ło się nagle pełno żółt­ków i nasze na­pro­wa­dza­nie było be­zu­ży­tecz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuwtɛk, AS: žuu̯tek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółty n., żółtko n., żółć m., żółcień m., żółtak m., żółtość ż., żółtawość, żółknięcie n., zżółknięcie n.

 czas. żółknąć ndk., zżółknąć dk.

 przym. żółty, żółtawy, żółciowy, żółciuchny

 przysł. żółto, żółtawo

 temsłow. żółto-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Azjata, skośnooki

Wiktionary


żółtko

1. żółta część jajka;
2. po­tocz­nie: żółta kart­ka w piłce noż­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. sub­stan­cja w jaju owa­dów, gadów i pta­ków, sta­no­wią­ca ma­te­riał bu­dul­co­wy i odżyw­czy dla za­rod­ka;

 (1.2) spoż. wew­nętrz­na, żółta część jajka dro­biu sto­so­wa­na jako pół­pro­dukt przy przy­go­to­wy­wa­niu po­traw, wy­pie­ków i de­se­rów

 (1.3) środ. w piłce noż­nej: żółta kart­ka

Wiktionary

Żółt­ko, de­u­to­plaz­ma – sub­stan­cja za­pa­so­wa w ko­mór­ce ja­jo­wej, sta­no­wią­ca ma­te­riał bu­dul­co­wy i odżyw­czy dla roz­wi­ja­ją­ce­go się za­rod­ka. Jest lep­kim, gę­stym pły­nem z za­wie­szo­ny­mi, mi­kro­sko­po­wej wiel­ko­ści, zia­ren­ka­mi, płyt­ka­mi lub kul­ka­mi. Skła­da się m.in. z: bia­łek (wi­tel­lo­ge­nin), wę­glo­wo­da­nów (głów­nie gli­ko­ge­nu), li­pi­dów (głów­nie fos­fo­li­pi­dów, np. le­cy­ty­ny), soli mi­ne­ral­nych oraz niek­tó­rych wi­ta­min. Pow­sta­je w pro­ce­sie wi­te­lo­ge­ne­zy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wstęp­nie roz­drob­nio­ne masło lub mar­ga­ry­nę wy­ło­żyć na mąkę, po­sie­kać nożem, dodać szczyp­tę soli i cu­kier, wbić żółt­ko, dolać śmie­ta­nę.

 (1.3) (…) na­past­nik (…) spiął się z Gon­za­le­zem, przez co Hisz­pan zo­ba­czył dru­gie żółt­ko (pier­wsze za kar­ne­go) i od 66. mi­nu­ty Wisła mu­sia­ła grać w osła­bie­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuwtkɔ, AS: žuu̯tko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółtak m., żółty, żółć ż., żółtek m., żółcenie n., żółknięcie n., zżółknięcie n.

 czas. żółcić ndk., żółknąć ndk., zżółknąć dk.

 przym. żółtkowy, żółty, żółtawy, żółciutki, żółciusieńki, żółciuchny

 przysł. żółto, żółtawo

 temsłow. żółto-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deutoplazma

Wiktionary


żółtkowy

do­ty­czą­cy żółt­ka


SJP.pl


żółtlica

jed­no­rocz­na ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Środ­ko­wej i Po­łud­nio­wej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żółt­li­ca (Fla­vo­par­me­lia) – ro­dzaj po­ro­stów
  • żółt­li­ca (Ga­lin­so­ga) – ro­dzaj ro­ślin

Wikipedia


żółtnica

nie­wiel­kie, cier­ni­ste drze­wo z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych po­cho­dzą­ce z po­łud­nia Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, owoce po­dob­ne do po­ma­rań­czy; ma­klu­ra


SJP.pl

Żółt­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Szcze­ci­nek.

Przed 1945 ro­kiem nazwa Solt­nitz, po­cho­dzą­ca od znaj­du­ją­ce­go się we wsi skła­du soli przy szla­ku sol­nym Ko­ło­brzeg - Szcze­ci­nek - Lę­dy­czek.

Wikipedia


żółtnik

gru­czoł żółt­ko­wy; na­rząd pła­ziń­ców i wrot­ków wyt­wa­rza­ją­cy ko­mór­ki żółt­ko­we, które od­gry­wa­ją ważną rolę w odży­wia­niu za­płod­nio­nych jaj


SJP.pl


żółto

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem żół­tej barwy, z obec­no­ścią żółci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więc chodź, po­ma­luj mój świat na żółto i na nie­bie­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółty n., żółć ż., żółtość ż., żółtawość ż., żółcenie n., zażółcenie n., żółtaczka ż., żółtko ż., żółtek n., zażółcenie n., żółknięcie n., zżółknięcie n., żółtak m.

 czas. żółcieć, żółcić ndk., zażółcić dk., żółknąć ndk., zżółknąć dk.

 przym. żółty, żółtawy, żółciutki, żółciuteńki, żółtaczkowy, żółciuchny

 przysł. żółtawo, żółciutko, żółciuteńko

 temsłow. żółto-

Wiktionary


żółto-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na żółty od­cień barwy okre­ślo­nej przez drugi człon zło­że­nia

 (1.2) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na żółtą barwę jed­nej lub wielu czę­ści wie­lo­barw­nej ca­ło­ści

 (1.3) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na żółtą barwę tego, co na­zy­wa drugi, rze­czow­ni­ko­wy człon zło­że­nia

 (1.4) pier­wszy człon rze­czow­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na żółty kolor tego, co na­zy­wa drugi człon zło­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) żółtobrą­zo­wy • żółtopo­ma­rań­czo­wy • żółtozie­lo­ny

 (1.2) żółto-biały • żółto-czer­wo­ny • żółto-nie­bie­ski • żółto-szary

 (1.3) żółtodzio­by • żółtooki • żółtoskóry • żółtowłosy

 (1.4) żółtobrze­żek • żółtodziób

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółty n., żółć ż., żółtak mrz., żółtość ż., żółtko n., żółcenie n., zażółcenie n., żółtek mos.

 czas. pożółknąć dk., zżółknąć dk., żółknąć ndk., żółcić ndk., zażółcić dk.

 przym. żółty, żółtawy, żółciutki, żółciuchny, żółciowy

 przysł. żółto

Wiktionary


żółto-biały

w czę­ści żółty, w czę­ści biały; biało-żółty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: żółty i biały

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał na sobie bluzę w żółto-białe pasy i ciem­ne sztruk­sy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żółtobiały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biało-żółty

Wiktionary


żółto-brunatno-czerwony

ma­ją­cy trzy ko­lo­ry: żółty, bru­nat­ny i czer­wo­ny


SJP.pl


żółto-brunatno-zielony

zło­żo­ny z trzech ko­lo­rów: żół­te­go, bru­nat­ne­go i zie­lo­ne­go


SJP.pl


żółto-brunatny

zło­żo­ny z dwóch ko­lo­rów: żół­te­go i bru­nat­ne­go


SJP.pl


żółto-czarny

w czę­ści żółty, w czę­ści czar­ny; czar­no-żółty


SJP.pl


żółto-czerwony

w czę­ści żółty, w czę­ści czer­wo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: żółty i czer­wo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał na sobie bluz­kę w żółto-czer­wo­ne pasy i ciem­ne szor­ty.

 (1.1) O po­ran­ku pętlę au­to­bu­so­wą przy ul. Wo­ro­ni­cza opu­ści­ło kil­ka­na­ście żółto-czer­wo­nych so­la­ri­sów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwono-żółty

Wiktionary


żółto-fioletowy

w czę­ści żółty, w czę­ści fio­le­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: żółty i fio­le­to­wy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fioletowo-żółty

Wiktionary


żółto-niebieski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: żółty i nie­bie­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pił­ka­rze wy­stą­pi­li w żółto-nie­bie­skich stro­jach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niebiesko-żółty

Wiktionary


żółto-pomarańczowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: żółty i po­ma­rań­czo­wy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomarańczowo-żółty

Wiktionary


żółto-szary

w czę­ści żółty, w czę­ści szary


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: żółty i szary

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała na no­gach żółto-szare skar­pe­ty.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szaro-żółty

Wiktionary


żółto-zielony

w czę­ści żółty, w czę­ści zie­lo­ny; zie­lo­no-żółty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: żółty i zie­lo­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żółtozielony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zielono-żółty

Wiktionary


żółtobeżowy

be­żo­wy z żół­tym od­cie­niem


SJP.pl


żółtobiaławy

nieco biały o żół­tym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bia­ła­wy o żół­tym od­cie­niu

Wiktionary


żółtobiały

biały o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) biały o od­cie­niu żół­tym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miąższ jest zie­lo­no­bia­ły lub żół­to­bia­ły i ma przy­jem­ny, de­li­kat­ny, lekko słod­ki smak, po­dob­ny do orze­chów wło­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żółto-biały

Wiktionary


żółtoblady

blady o żół­tym od­cie­niu


SJP.pl


żółtobrewy

1. ma­ją­cy żółte brwi;
2. ba­gien­nik żół­to­bre­wy - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny pa­só­wek;
3. za­ro­ślak żół­to­bre­wy - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny pa­só­wek;
4. mrów­czy­nek żół­to­bre­wy - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny chron­ko­wa­tych


SJP.pl


żółtobrody

fi­gów­ka żół­to­bro­da - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny papug wschod­nich


SJP.pl

Żół­to­bro­dy – bry­tyj­ska ko­me­dia fil­mo­wa z 1983 roku w re­ży­se­rii Mela Dam­skie­go, zre­a­li­zo­wa­na na pod­sta­wie sce­na­riu­sza Gra­ha­ma Chap­ma­na, Pe­te­ra Cooka, Ber­nar­da McLenny i Da­vi­da Sher­loc­ka.

Film opo­wia­da o fik­cyj­nym pi­ra­cie Żół­to­bro­dym, któ­re­go po­stać była opar­ta na bio­gra­fiach pi­ra­tów prze­ło­mu XVII i XVIII wieku w ro­dza­ju Henry’ego Mor­ga­na.

Wikipedia


żółtobrudny

brud­ny (sza­ra­wy lub bru­nat­ny) z żół­tym od­cie­niem


SJP.pl


żółtobrunatnozielony

zie­lo­ny o od­cie­niu żół­tym i bru­nat­nym


SJP.pl


żółtobrunatny

bru­nat­ny o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) kolor bru­nat­ny z żół­tym od­cie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Li­ście kasz­ta­now­ców w Kra­ko­wie przy­bra­ły żół­to­bru­nat­ną barwę, zwi­ja­ją się i za­czy­na­ją opa­dać.

Wiktionary


żółtobrzeżek

pły­wak żół­to­brze­żek - duży chrząszcz wodny z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dy­ti­scus mar­gi­na­lis|Lin­na­e­us|ref=tak., ga­tu­nek dra­pież­ne­go chrzą­szcza z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych;

 (1.2) ent. chrząszcz z ga­tun­ku żół­to­brze­żek (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żół­to­brzeż­ki wy­stę­pu­ją rów­nież w Ja­po­nii.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pływak żółtobrzeżek

Wiktionary


żółtobrzuchy

1. rzad­ko: ma­ją­cy żółty brzuch;
2. świ­stak żół­to­brzu­chy - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych;
3. żółw żół­to­brzu­chy - pod­ga­tu­nek żół­wia ozdob­ne­go; żółw żół­to­u­chy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. taki, który ma żółty brzuch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) środ. hist. dla san­do­mie­rzan: miesz­ka­niec pra­we­go brze­gu Wisły, szcze­gól­nie Tar­no­brze­ga;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuwtɔˈbʒuxɨ, AS: žuu̯tobžuχy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółtobrzuch m., żółtobrzuszek m., żółtobrzuszka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złotobrzuchy

Wiktionary


żółtobrzuszek

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych; ben­ga­lik zło­to­brzu­chy, żół­to­brzusz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. zob. ben­ga­lik zło­to­brzu­chy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuwtɔˈbʒuʃɛk, AS: žuu̯tobžušek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółtobrzuchy mos., żółtobrzuszka ż.

 przym. żółtobrzuchy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółtobrzuszka

Wiktionary


żółtobrzuszka

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych; ben­ga­lik zło­to­brzu­chy, żół­to­brzu­szek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. zob. ben­ga­lik zło­to­brzu­chy.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) lp. D. B. zob. żół­to­brzu­szek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuwtɔˈbʒuʃka, AS: žuu̯tobžuška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółtobrzuchy mos., żółtobrzuszek

 przym. żółtobrzuchy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółtobrzuszek

Wiktionary


żółtobrązowy

brą­zo­wy o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor brą­zo­wy o od­cie­niu żół­tym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwie­rząt­ko miało żół­to­brą­zo­we fu­ter­ko.

Wiktionary


żółtobursztynowy

bursz­ty­no­wy o żół­tym od­cie­niu


SJP.pl


żółtobury

bury o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl


żółtocytrynowy

cy­try­no­wy o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl


żółtoczapkowy

mo­dro­lot­ka żół­to­czap­ko­wa - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny papug wschod­nich


SJP.pl


żółtoczarny

1. czar­ny o od­cie­niu żół­tym;
2. krze­wio­róż­ka żół­to­czar­na - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny ko­ma­ro­wa­tych


SJP.pl


żółtoczelny

1. sto­ków­ka żół­to­czel­na - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny pa­pu­go­wa­tych; aj­mar­ka cy­try­no­wa;
2. wą­sa­czek żół­to­czel­ny - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny tu­ka­no­wa­tych;
3. dłu­gosz­pon żół­to­czel­ny - ga­tu­nek ptaka z rzędu siew­ko­wych;
4. śle­po­wron żół­to­czel­ny - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny cza­plo­wa­tych


SJP.pl


żółtoczerwonawy

nieco czer­wo­ny o żół­tym od­cie­niu


SJP.pl


żółtoczerwony

czer­wo­ny o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) czer­wo­ny o żół­tym od­cie­niu

Wiktionary


żółtoczuby

ka­ka­du żół­to­czu­ba - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ka­ka­du­o­wa­tych


SJP.pl


żółtodzioby

żar­to­bli­wie o kimś mło­dym, do­ra­sta­ją­cym, niez­na­ją­cym się na rze­czy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który ma żółty dziób

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) M. i W. lm. od: żół­to­dziób

Wiktionary

Żół­to­dzio­by (ang. "Half Baked") – film ko­me­dio­wy pro­duk­cji ame­ry­kań­skiej z 1998 roku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʒuwtɔˈd͡ʑɔbɨ, AS: žuu̯toʒ́oby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółtodziób mos.

Wiktionary


żółtodziób

żar­to­bli­wie o kimś mło­dym, do­ra­sta­ją­cym, niez­na­ją­cym się na rze­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba nie­doś­wiad­czo­na, laik, ama­tor

Wiktionary

Żół­to­dziób (ang. "The Ro­o­kie") – ame­ry­kań­ski film kry­mi­nal­ny z 1990 roku w re­ży­se­rii Clin­ta Ea­stwo­o­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­pral w końcu zo­rien­to­wał się, że ma do czy­nie­nia z kom­plet­nym żół­to­dzio­bem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuwˈtɔd͡ʑup, AS: žuu̯toʒ́up

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. żółtodziobek mos., żółtodzióbek mos.

 przym. żółtodzioby, żółtodzióby

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nowicjusz; pot. frajer, fryc

Wiktionary


żółtodzióbka

→ żół­to­dziób


SJP.pl

Patrz:

żółtodziób

żółtofioletowy

fio­le­to­wy o żół­tym od­cie­niu


SJP.pl


żółtogardły

1. tukan żół­to­gar­dły, trzna­del żół­to­gar­dły, wojak żół­to­gar­dły - ga­tun­ki pta­ków;
2. kuna żół­to­gar­dła - ga­tu­nek ssaka dra­pież­ne­go


SJP.pl


żółtogorący

daw­niej: ja­skra­wo­żół­ty, żół­to­po­ma­rań­czo­wy


SJP.pl


żółtogrzywy

ma­ją­cy żółtą grzy­wę


SJP.pl


żółtogłowy

1. ma­ją­cy żółtą głowę;
2. pyton żół­to­gło­wy - ga­tu­nek węża;
3. bil­bil żół­to­gło­wy, sęp­nik żół­to­gło­wy - ga­tun­ki pta­ków;
4. ui­sti­ti żół­to­gło­wa - ga­tu­nek małpy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma żółtą głowę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ksią­żę Ram­zes wsparł obie ręce o kra­wędź wozu i z wy­so­ko­ści pa­gór­ka pa­trzył na Li­bij­czy­ków i swoje woj­sko, jak żół­to­gło­wy orzeł na pstre ku­ro­pat­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuwtɔˈɡwɔvɨ, AS: žuu̯togu̯ovy

Wiktionary


żółtokremowy

kre­mo­wy o żół­tym od­cie­niu


SJP.pl


żółtokwiatowy

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy żółte kwia­ty

Wiktionary


żółtokłosy

ma­ją­cy żółte kłosy


SJP.pl


żółtolicy

1. żółw żół­to­li­cy - ga­tu­nek żół­wia błot­ne­go;
2. tra­go­pan żół­to­li­cy, czyż żół­to­li­cy - ga­tun­ki pta­ków;
3. nor­nik żół­to­li­cy - ga­tu­nek gry­zo­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy żółtą barwę na twa­rzy, przed­niej czę­ści głowy

Wiktionary


żółtonogi

1. ma­ją­cy żółte nogi;
2. bro­dziec żół­to­no­gi - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych;
3. ga­dzio­głów­ka żół­to­no­ga - ga­tu­nek ważki;
4. mewa żół­to­no­ga - ga­tu­nek ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny me­wo­wa­tych;
5. nie­szcze­ta żół­to­no­ga - ga­tu­nek wi­del­ni­cy z ro­dzi­ny nie­szcze­to­wa­tych;
6. wiel­błąd­ka żół­to­no­ga - ga­tu­nek owada z rzędu wiel­błą­dek;
7. skal­niak żół­to­no­gi - ga­tu­nek tor­ba­cza z ro­dzi­ny kan­gu­ro­wa­tych;


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma żółtą nogę lub nogi

Wiktionary


żółtonóżka

pol­ska rasa kur wy­ho­do­wa­na w wy­ni­ku krzy­żo­wa­nia zie­lo­no­nó­żek ku­ro­pat­wia­nych z niu­hemp­szy­ra­mi


SJP.pl


żółtoogonowy

1. szczur żół­to­o­go­no­wy - ga­tu­nek myszy;
2. stad­nik żół­to­o­go­no­wy, py­szczak żół­to­o­go­no­wy - ga­tun­ki ryb


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma żółty ogon

Wiktionary


żółtook

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych


SJP.pl


żółtooki

ma­ją­cy oczy ko­lo­ru żół­te­go


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy żółte oczy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mar­cin wy­brał żół­to­o­kie­go plu­szo­wy mi­śu­szo­we­go misia.

Wiktionary


żółtooliwkowy

oliw­ko­wy o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl


żółtopasiasty

ma­ją­cy żółte pasy


SJP.pl


żółtopasy

trzmiel żół­to­pa­sy - ga­tu­nek trzmie­la


SJP.pl


żółtopióry

1. ma­ją­cy żółte pióra;
2. zie­le­nik żół­to­pió­ry - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z rzędu wró­blo­wych, za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma żółte pióra, pie­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuwtɔˈpʲjurɨ, AS: žuu̯topʹi ̯ury

Wiktionary


żółtopla

ga­tu­nek wiecz­nie zie­lo­ne­go drze­wa z ro­dzi­ny kluz­jo­wa­tych; man­go­stan wła­ści­wy, gar­cy­nia, sma­cze­li­na, żół­ciecz


SJP.pl


żółtoplamy

mie­dzio­pierś żół­to­pla­ma - ga­tu­nek ważki z ro­dzi­ny szklar­ko­wa­tych


SJP.pl


żółtopomarańczowy

po­ma­rań­czo­wy o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor po­ma­rań­czo­wy o od­cie­niu żół­tym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z da­le­ka zo­ba­czył żół­to­po­ma­rań­czo­we­go ca­dil­la­ca mkną­ce­go szosą mię­dzy win­ni­ca­mi.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bahama yellow

Wiktionary


żółtopory

gorz­ko­bo­ro­wik żół­to­po­ry - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny bo­ro­wi­ko­wa­tych


SJP.pl


żółtopręgi

duj­ker żół­to­prę­gi - ga­tu­nek an­ty­lo­py


SJP.pl


żółtopuzik

ga­tu­nek ja­szczur­ki z ro­dzi­ny pa­dal­co­wa­tych


SJP.pl


żółtopłatkowy

ko­ral­nik żół­to­płat­ko­wy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­ral­ni­ków


SJP.pl


żółtopłetwy

1. ma­ją­cy żółte płet­wy;
2. tuń­czyk żół­to­płet­wy - ga­tu­nek ryby oko­nioksz­tałt­nej z ro­dzi­ny ma­kre­lo­wa­tych; tuń­czyk złoty, al­ba­ko­ra żół­to­płet­wa;
3. oce­an­nik żół­to­płet­wy - ga­tu­nek nie­wiel­kie­go ptaka z ro­dzi­ny oce­an­ni­ków; na­wał­nik żół­to­płet­wy, na­wał­nik Wil­so­na;
4. bar­we­na żół­to­płet­wa - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny bar­we­no­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy żółte płet­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek ma w ak­wa­rium pię­kne żół­to­płet­we rybki.

Wiktionary


żółtopłowy

płowy o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl


żółtorożka

prze­stroż­ni­ca żół­to­roż­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny wy­cin­ko­wa­tych


SJP.pl


żółtorudawy

ru­da­wy o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl


żółtorudy

rudy o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl


żółtorzytny

bu­szów­ka żół­to­rzyt­na, ka­cy­ko­wiec żół­to­rzyt­ny, ni­ka­tor żół­to­rzyt­ny - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


żółtoróżowy

ró­żo­wy o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl


żółtoskrzydły

1. ma­ją­cy żółte skrzy­dła;
2. ża­łu­ga żół­tos­krzy­dła - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny trzpien­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma żółte skrzy­dła; po­sia­da­ją­cy skrzy­dła ko­lo­ru żół­te­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒuwtɔˈskʃɨdwɨ, AS: žuu̯toskšydu̯y

Wiktionary


żółtoskóry

ma­ją­cy żółtą skórę


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy żółtą skórę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) an­trop. męż­czyz­na o żół­tym ko­lo­rze skóry, przed­sta­wi­ciel żół­tej rasy czło­wie­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na dnie ter­ra­rium wił się żół­to­skó­ry wąż.

 (2.1) Wę­gier­ski re­ży­ser za­trud­nił kil­ku­dzie­się­ciu żół­to­skó­rych sta­ty­stów.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) żółty, Azjata, skośnooki; pejor. żółtek

Wiktionary


żółtosocza

ro­śli­na bul­wia­sta z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, ros­ną­ca w tro­pi­kal­nej stre­fie Ame­ry­ki


SJP.pl

Żół­to­so­cza, ksan­to­so­ma lub ma­lan­ga ("Xant­ho­so­ma") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, li­czą­cy około 200 ga­tun­ków po­cho­dzą­cych z Mek­sy­ku i tro­pi­kal­nych re­gio­nów Ame­ry­ki oraz Indii, upra­wia­ne rów­nież w Tek­sa­sie, na Flo­ry­dzie, w za­chod­niej Afry­ce, na Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim, w Chi­nach i Au­stra­laz­ji. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Xant­ho­so­ma sa­git­ti­fo­lium" ().

Wikipedia


żółtosterny

ki­ściec żół­to­ster­ny, ka­cy­ko­wiec żół­to­ster­ny, ża­łob­ni­ca żół­to­ster­na - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


żółtoszary

szary o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl


żółtoszyi

1. ibis żół­to­szyi, wy­drzyk żół­to­szyi, dzię­cioł żół­to­szyi - ga­tun­ki pta­ków;
2. fli­sak żół­to­szyi - ga­tu­nek chrzą­szcza;
3. bły­szczek żół­to­szyi - ga­tu­nek nie­to­pe­rza


SJP.pl


żółtouchy

1. żółw żół­to­u­chy - pod­ga­tu­nek żół­wia ozdob­ne­go; żółw żół­to­brzu­chy;
2.
1. bil­bil żół­to­u­chy, dzię­cioł żół­to­u­chy, ża­łob­ni­ca żół­to­u­cha - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


żółtowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żół­to­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sier­pec­kim, w gmi­nie Mo­cho­wo. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Żół­to­wo obej­mo­wa­ło w przesz­ło­ści ob­szar, na któ­rym pow­sta­ło z cza­sem wiele wsi, a wła­ści­wie przy­siół­ków: My­sze­wo, Mysz­ki, Ze­ga­dły, Ża­bi­ki, Żuki i Gar­dzy­ny.

Wikipedia


żółtowoskowy

rzad­ko: żółty jak wosk; wo­sko­wo­żół­ty


SJP.pl


żółtowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­chał Żół­tow­ski – pol­ski zie­mia­nin, pi­sarz hi­sto­rycz­ny, praw­nik, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Mar­ce­li Żół­tow­ski – pol­ski woj­sko­wy
  • Mar­ce­li Żół­tow­ski – pol­ski zie­mia­nin, poseł do Sejmu Pru­skie­go
  • Mar­ce­li Żół­tow­ski – pol­ski zie­mia­nin, poseł do par­la­men­tu w Ber­li­nie
  • Mar­ce­li Żół­tow­ski – pol­ski woj­sko­wy
  • Sta­ni­sław Żół­tow­ski – pol­ski zie­mia­nin, dzia­łacz go­spo­dar­czy i po­li­tyk
  • Sta­ni­sław Żół­tow­ski – pol­ski dzia­łacz po­li­tycz­ny
  • Sta­ni­sław Żół­tow­ski – pol­ski ma­larz
  • Woj­ciech Żół­tow­ski – pol­ski in­ży­nier
  • Woj­ciech Żół­tow­ski – pol­ski re­ży­ser

Wikipedia


żółtowłosy

1. ma­ją­cy żółte włosy;
2. wierz­cho­łów­ka żół­to­wło­sa - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny ło­wi­ko­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. taki, który ma żółte włosy lub sierść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na we­ran­dzie stał żół­to­wło­sy malec.

Wiktionary


żółtozielonawy

nieco zie­lo­ny o żół­tym od­cie­niu


SJP.pl


żółtozielonkawy

zie­lon­ka­wy o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl


żółtozielony

zie­lo­ny o od­cie­niu żół­tym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) kolor zie­lo­ny z żół­tym od­cie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zmie­ni­ła ciu­chy z Armii Zba­wie­nia na ubra­nie we wszyst­kich ko­lo­rach pa­ste­li: żół­to­zie­lo­ne dżin­sy, ró­żo­wy tshirt, wrzo­so­wy, kasz­mi­ro­wy swe­ter i żół­to­zie­lo­ny pła­szczyk.

 (1.1) Jego twarz kil­ka­krot­nie zmie­ni­ła kolor, a jego świń­skie, żół­to­zie­lo­ne oczka za­czę­ły bły­szczeć chci­wo­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żółto-zielony, zielono-żółty, zielonożółty

 przysł. żółtozielono, żółto-zielono, zielono-żółto, zielonożółto

Wiktionary


żółtoziem

uro­dzaj­na gleba o żół­tej bar­wie, wy­stę­pu­ją­ca w obrę­bie wil­got­nej stre­fy zwrot­ni­ko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. mało żyzna gleba w stre­fie kli­ma­tu rów­ni­ko­we­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­łud­nio­wej czę­ści tego kraju prze­wa­ża­ją żół­to­zie­my.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuwˈtɔʑɛ̃m, AS: žuu̯toźẽm

Wiktionary


żółtozłocisty

zło­ci­sty o żół­tym od­cie­niu; żół­to­zło­ty


SJP.pl


żółtozłoty

złoty o żół­tym od­cie­niu; żół­to­zło­ci­sty


SJP.pl


żółtość

kolor żółty; żółć


SJP.pl


żółtszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żółty; żół­ciej­szy, bar­dziej żółty


SJP.pl


żółtwa

ro­śli­na przy­po­mi­na­ją­ca wiel­ki koper, uz­na­wa­na kie­dyś za śro­dek an­ty­kon­cep­cyj­ny, an­ty­sep­tycz­ny i prze­czy­szcza­ją­cy; syl­fion, sil­fion


SJP.pl


żółty

ma­ją­cy kolor doj­rza­łe­go owocu cy­try­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor trze­cie­go pasma tęczy, taki jak kolor żółt­ka, kwia­tu ja­skra, owocu cy­try­ny itp.; ma­ją­cy kolor pod­sta­wo­wy;

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) pot. żółte (1.1) świa­tło sy­gna­li­za­cyj­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nio­sła obrzyd­li­we, nie­po­ko­ją­co żółte kwia­ty. Dia­bli wie­dzą, jak się te kwia­ty na­zy­wa­ją, ale są to pier­wsze kwia­ty, jakie się wios­ną po­ka­zu­ją w Mosk­wie. Te kwia­ty ry­so­wa­ły się bar­dzo wy­ra­zi­ście na tle jej czar­ne­go pła­szcza. Nio­sła żółte kwia­ty!

 (1.1) Te po­ma­rań­czo­we ścia­ny strasz­nie wy­bla­kły i wła­ści­wie są już żółte.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuwtɨ, AS: žuu̯ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółć ż., żółcień mrz./ż., żółtko n., żółtaczka ż., żółtek mrz./mos., żółtość ż., żółcenie n., żółcizna ż., żółcica ż.

 czas. pożółknąć dk., przyżółcić dk., zażółcić dk., zażółcać ndk., żółknąć ndk., zżółknąć dk., żółcić ndk., żółcić się ndk.

 przym. żółtawy, żółciowy, żółtaczkowy

:: zdrobn. żółciutki, żółciuchny, żółcieniusieńki, żółciuteńki

 przysł. żółto, żółtawo

 temsłow. żółto-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. żółciutki, żółciuchny

Wiktionary


żółtynka

żół­tyn­ka ozdob­na - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych


SJP.pl


żółw

przed­sta­wi­ciel rzędu dłu­go­wiecz­nych gadów o ciele oto­czo­nym pan­ce­rzem; pot. osoba po­wol­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zwie­rzę ziem­no-wodne z rzędu Te­stu­di­nes, na­le­żą­ce do gro­ma­dy gadów;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) wojsk. hist. szyk bo­jo­wy le­gio­nów rzym­skich w po­sta­ci zwar­tej for­ma­cji przy­po­mi­na­ją­cej osło­nię­te­go sko­ru­pą żół­wia (1.1);

 (2.2) in­form. kur­sor gra­ficz­ny okre­śla­ją­cy współ­rzęd­ne na ekra­nie, kie­ru­nek oraz ro­dzaj i kolor pióra, sto­so­wa­ny np. w ję­zy­ku Logo;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) po­wol­ny czło­wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W trze­cim roku oku­pa­cji, kiedy to War­sza­wa zo­sta­ła za­sy­pa­na żół­wia­mi przy­wie­zio­ny­mi z Bał­ka­nów, w tym wła­śnie cza­sie na uli­cach mia­sta od Ker­ce­la­ka do Mar­szał­kow­skiej można było za kil­ka­dzie­siąt zło­tych kupić żół­wia.

 (1.1) Jed­no­cze­śnie bar­dzo wiele żółwi wod­nych mek­sy­kań­skich – by­wa­ją też na­zy­wa­ne ozdob­ny­mi – przy­no­szą do zoo sami ich opie­ku­no­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuwf, AS: žuu̯f

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółwiątko n., żółwinek m., żółwinkowate nmos., żółwie nmos., żółwiak m., żółwiakowate nmos., żółwię n.

:: fż. żółwica ż.

:: zdrobn. żółwik m.

 przym. żółwi, żółwiowy, żółwikowy, żółwinkowaty, żółwiakowaty

 przysł. żółwio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. żelazna żaba

 (2.1) testudo

Wiktionary


żółwi

1. → żółw; żół­wio­wy;
2. po­tocz­nie: po­wol­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z żół­wiem lub żół­wia­mi

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla żółwi, ma­ją­cy cechy żół­wia

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) lm. D. zob. żółw.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pu­sty­ni zna­la­złem pustą żół­wią sko­ru­pę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuwvʲi, AS: žuu̯vʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółw m., żółwik m., żółwica ż., żółwiątko n.

 przym. żółwiowy

Wiktionary


żółwiak

gad z rzędu żółwi ze zre­du­ko­wa­nym pan­ce­rzem kost­nym; ustak


SJP.pl


żółwiaki

gad z rzędu żółwi ze zre­du­ko­wa­nym pan­ce­rzem kost­nym; ustak


SJP.pl


żółwica

sa­mi­ca żół­wia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. sa­mi­ca żół­wia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta żół­wi­ca do­ży­ła wieku ma­tu­za­lo­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuwˈvʲit͡sa, AS: žuu̯vʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółwiątko n., żółw, żółwik

 przym. żółwiowy, żółwi

Wiktionary


żółwiczek

zdrob­nie­nie od: żół­wik


SJP.pl


żółwik

1. zdrob­nie­nie od: żółw;
2. po­tocz­nie: krót­kie dot­knię­cie się pię­ścia­mi, zwy­kle na po­wi­ta­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: żółw

 (1.2) pot. młody, mały żółw

 (1.3) pot. lek­kie ude­rze­nie się pię­ścia­mi dwoj­ga osób w ge­ście np. po­wi­ta­nia

Wiktionary

Nie mylić z: żół­wiem.

Żół­wik ("Che­lo­ne" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych (w sy­ste­mach XX-wiecz­nych tra­dy­cyj­nie włą­cza­ny do trę­dow­ni­ko­wa­tych). Obej­mu­je 5–6 ga­tun­ków po­cho­dzą­cych ze wschod­niej i po­łud­nio­wej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych oraz z pół­noc­ne­go Mek­sy­ku. Wy­stę­pu­ją w la­sach i na pre­rii, w miej­scach wil­got­nych. Ga­tun­ki z tego ro­dza­ju to ce­nio­ne by­li­ny ozdob­ne, upra­wia­ne w wielu od­mia­nach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ob­ser­wo­wa­ła żół­wi­ki za­su­wa­ją­ce do oce­a­nu.

 (1.3) Dawaj żół­wi­ka i lecę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒuwvʲik, AS: žuu̯vʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółw mzw., żółwica ż., żółwiątko n.

 przym. żółwi, żółwiowy

Wiktionary


żółwin

wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na nie­da­le­ko od Byd­go­szczy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żół­win – część mia­sta Byd­goszcz
  • Żół­win – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Mię­dzy­rzecz
  • Żół­win – ko­lo­nia wsi Żół­win w woj. lu­bu­skim, w pow. mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Mię­dzy­rzecz
  • Żół­win – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Zwie­rzyn
  • Żół­win – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. prusz­kow­skim, w gmi­nie Brwi­nów
  • Żół­wi­niec, Żół­wi­no, Żół­wi­ny

Wikipedia


żółwinek

1. żół­wi­nek zbo­żo­wy - owad z ro­dzi­ny tar­czów­ko­wa­tych ży­wią­cy się so­ka­mi wys­sa­ny­mi ze źdźbeł i liści zbóż, szkod­nik upraw zbo­żo­wych;
2. żół­wi­nek żół­wik - ga­tu­nek plusk­wia­ka róż­nos­krzy­dłe­go z ro­dzi­ny żół­win­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żół­wi­nek – człon ro­dza­jo­wy pol­skich nazw ga­tun­ko­wych niek­tó­rych plusk­wia­ków z po­dro­dzi­ny Eu­ry­ga­stri­nae:
    • żół­wi­nek au­striac­ki (Eu­ry­ga­ster au­stria­ca)
    • żół­wi­nek bez­zęb­ny (Psa­ca­sta exant­he­ma­ti­ca)
    • żół­wi­nek zbo­żo­wy (Eu­ry­ga­ster maura)
    • żół­wi­nek żół­wik (Eu­ry­ga­ster te­stu­di­na­ria)

Wikipedia


żółwinianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żół­wi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żółwin m.

:: fż. żółwinianka ż.

 przym. żółwiński

Wiktionary


żółwinianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żół­wi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żółwin m.

:: fm. żółwinianin m.

 przym. żółwiński

Wiktionary


żółwiniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żół­wi­niec – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. tu­chol­skim, w gmi­nie Go­sty­cyn
  • Żół­wi­niec – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. el­blą­skim, w gmi­nie Mar­ku­sy
  • Żół­wi­niec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Wierz­bi­nek
  • Żół­wi­niec – po­przed­nia nazwa wsi Żół­wie­niec w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Śle­sin

Wikipedia


żółwino

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żół­wi­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Draw­no
  • Żół­wi­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ka­mień­skim, w gmi­nie Wolin
  • Żół­wi­no – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Żół­wi­nie

Wikipedia


żółwiowaty

o ce­chach żół­wia (głów­nie: po­wol­ny jak żółw)


SJP.pl


żółwiowy

→ żółw; żółwi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z żół­wia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W An­glii na świą­tecz­ny stół po­da­je się pie­czo­ne­go in­dy­ka na­dzie­wa­ne­go kasz­ta­na­mi, zupę żół­wio­wą, deser owo­co­wy, kru­che cia­stecz­ka oraz cia­sto z nie­spo­dzian­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuwˈvʲjɔvɨ, AS: žuu̯vʹi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółw m., żółwik m., żółwica ż., żółwiątko n.

 przym. żółwi

Wiktionary


żółwiątko

młode żół­wia; żół­wię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: żółw

 (1.2) pot. młody, mały żółw

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Je­szcze nocą żół­wiąt­ka do­cie­ra­ją do oce­a­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółw m., żółwica ż., żółwik m.

 przym. żółwi, żółwiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółwik

Wiktionary


żółwię

młode żół­wia; żół­wiąt­ko


SJP.pl


żółwiński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żół­wi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żółwin m., żółwinianin m., żółwinianka ż.

Wiktionary


żółć

1. płyn­na, żół­to­bru­nat­na wy­dzie­li­na wą­tro­by, nie­zbęd­na w pro­ce­sie tra­wie­nia i wchła­nia­nia tłu­szczów w je­li­cie;
2. kolor żółty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wy­dzie­li­na wą­tro­bo­wa;

 (1.2) przen. gniew, zde­ner­wo­wa­nie, obu­rze­nie, iry­ta­cja

 (1.3) rzad. kolor żółty

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: żół­cić

Wiktionary

Żółć (łac. "bilis" lub "fel", gr. "chole") – płyn­na wy­dzie­li­na wą­tro­by krę­gow­ców uczest­ni­czą­ca w tra­wie­niu i wchła­nia­niu tłu­szczów.

Żółć wspo­ma­ga tra­wie­nie po­przez udział w roz­kła­dzie tłu­szczów oraz po­przez za­pew­nie­nie op­ty­mal­ne­go pH dla en­zy­mów trzust­ko­wych i en­zy­mów je­li­to­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Chciał wylać żółć, która się w nim ze­bra­ła, na głowę Sta­sia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuwʲt͡ɕ, AS: žuu̯ʹć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żółtak mrz., żółtość ż., żółtko n., żółcenie n., zażółcenie n., żółtek n./mos.

 czas. żółcić ndk., zażółcić dk.

 przym. żółty, żółtawy, żółciutki, żółciuchny, żółciowy

 przysł. żółto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) złość

Wiktionary


żóńć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. roln. kosić

Wiktionary


żądanie

do­ma­gać się cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żądać.

 (1.2) ka­te­go­rycz­nie wy­ra­żo­ne ży­cze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie są wy­jąt­ka­mi wy­pad­ki za­cze­pia­nia mło­dych dziew­cząt w par­kach lub wręcz na ulicy przez pa­tro­le MO z żą­da­niem, aby udo­wod­ni­ły, że nie są pro­sty­tut­ka­mi.

 (1.2) Na żą­da­nie adop­to­wa­ne­go i za zgodą adop­tu­ją­ce­go sąd opie­kuń­czy orze­ka, że adop­to­wa­ny bę­dzie nosił naz­wi­sko dwucz­ło­no­we – zło­żo­ne z jego do­tych­cza­so­we­go naz­wi­ska i naz­wi­ska osoby go adop­tu­ją­cej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃nˈdãɲɛ, AS: žõndãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożądanie n.

 czas. żądać

 przym. pożądliwy, żądny

Wiktionary


żądaniowy

→ żą­da­nie; ro­szcze­nio­wy


SJP.pl


żądać

do­ma­gać się cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) do­ma­gać się cze­goś ka­te­go­rycz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Straj­ku­ją­cy żą­da­ją pod­wy­żek.

 (1.1) Pan Jan żądał odsz­ko­do­wa­nia od pra­co­daw­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ndat͡ɕ, AS: žõndać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żądanie, żądza

 przym. żądny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domagać się / dopominać się, postulować, wymagać

Wiktionary


żądełko

zdrob­nie­nie od: żądło


SJP.pl


żądlica

war­dzan­ka żąd­li­ca - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny grze­ba­czo­wa­tych


SJP.pl


żądlisty

daw­niej: ma­ją­cy żądło; żąd­la­sty


SJP.pl


żądlić

kłuć żą­dłem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. użąd­lić)

 (1.1) ent. wbi­jać żądło

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żądlenie n., żądło n., żądłówka ż.

Wiktionary


żądniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: żądny; bar­dziej żądny


SJP.pl


żądność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. po­żą­da­nie, żądza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ndnɔɕt͡ɕ, AS: žõndność

Wiktionary


żądny

chcą­cy, pra­gną­cy (np. wra­żeń)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pra­gną­cy cze­goś w spo­sób nie­po­ha­mo­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona jest chci­wa, żądna krwi i nie ma żad­nych mo­ral­nych stan­dar­dów!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żądanie n., żądza ż.

 czas. żądać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chciwy, łaknący, spragniony

Wiktionary


żądza

chęć, pra­gnie­nie, ży­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) silne pra­gnie­nie, chęć

 (1.2) fi­zycz­ne po­żą­da­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mógł pow­strzy­mać swo­ich ma­te­ria­li­stycz­nych żądzy, co do­pro­wa­dzi­ło go do ban­kruct­wa.

 (1.2) Wi­dział w jej oczach żądzę, lecz nie zdo­był się na pier­wszy krok.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃nd͡za, AS: žõnʒa

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żądać

 przym. żądny

Wiktionary


żądło

apa­rat kłu­ją­cy znaj­du­ją­cy się na od­wło­ku samic niek­tó­rych ga­tun­ków błon­kó­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. u owa­dów z grupy żą­dłó­wek: na­rząd w po­sta­ci kolca wbi­ja­ne­go w ciało ofia­ry, czę­sto w po­łą­cze­niu z wstrzy­knię­ciem jadu;

 (1.2) przen. atut, nie­bez­piecz­na broń kogoś

Wiktionary

Zo­bacz też: Żądło w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Żądło – ho­mo­lo­gicz­ny do po­kła­deł­ka na­rząd samic wielu żą­dłó­wek (Acu­le­a­ta) umie­szczo­ny na końcu od­wło­ka, po­łą­czo­ny ry­nien­ką z gru­czo­łem ja­do­wym. Służy zdo­by­wa­niu po­kar­mu i, co ma więk­sze zna­cze­nie, obro­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Owady wy­ko­rzy­stu­ją żądła do zdo­by­wa­nia po­kar­mu i do obro­ny.

 (1.2) Żą­dłem bok­se­ra był jego lewy pro­sty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ndwɔ, AS: žõndu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żądłówka ż.

:: zdrobn. żądełko n.

 czas. żądlić ndk., użądlić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ostrze

Wiktionary


żądłowice

Żą­dło­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ino­włódz, nad rzeką Pi­li­ca.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wieś kró­lew­ska te­nu­ty ino­włodz­kiej "Żę­dło­wi­ce", po­ło­żo­na w po­wie­cie brze­ziń­skim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go w końcu XVI wieku.

Wikipedia


żądłowy

→ żądło


SJP.pl

Patrz:

żądło

żądłówka

owad, któ­re­go sa­mi­ca ma żądło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. owad z żą­dłem;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żą­dłów­ka – przy­sió­łek wsi Ka­sin­ka Mała w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Msza­na Dolna
  • Żą­dłów­ka – przy­sió­łek wsi Lu­bień w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. my­śle­nic­kim, w gmi­nie Lu­bień
  • Żą­dłów­ka – część wsi Sie­nia­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­tar­skim, w gmi­nie Raba Wyżna
  • Żą­dłów­ka – część wsi Spyt­ko­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­tar­skim, w gmi­nie Spyt­ko­wi­ce
  • żą­dłów­ki
  • Żądło, Żą­dło­wi­ce

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃ndˈwufka, AS: žõndu̯ufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żądło

 czas. żądlić

Wiktionary


żądłówki

owad, któ­re­go sa­mi­ca ma żądło


SJP.pl

Żą­dłów­ki (Acu­le­a­ta) – in­fra­rząd w po­drzę­dzie sty­li­kow­ców (Apo­cri­ta). Jest to grupa mo­no­fi­le­tycz­na.

Wikipedia


żąp

dolna część szybu gór­ni­cze­go, po­ło­żo­na po­ni­żej ostat­nie­go po­zio­mu, miej­sce, gdzie zbie­ra się woda spły­wa­ją­ca z szybu; rząp, rzą­pie, rzą­pik, żomp


SJP.pl


żąć

ści­nać zboże lub trawę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) roln. ści­nać zboże lub trawę ręcz­nie, za po­mo­cą ja­kie­goś na­rzę­dzia np. sier­pa, kosy

 (1.2) daw. wy­ci­skać, skrę­ca­jąc coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żni­wia­rze żęli dzi­siaj żyto.

 (1.1) (…) a kto sieje w duchu, z ducha żąć bę­dzie żywot wiecz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żęcie n., żniwa nmos., żeńca m., nażęcie n., pożęcie n., wyżymaczka ż., dożynki nmos.

 czas. nażąć dk., pożąć dk.

 przym. żniwny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosić

 (1.2) wyżymać

Wiktionary


żębocinianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żę­bo­ci­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żębocin m.

:: fż. żębocinianka ż.

 przym. żębociński

Wiktionary


żębocinianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żę­bo­ci­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żębocin m.

:: fm. żębocinianin m.

 przym. żębociński

Wiktionary


żębociński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żę­bo­ci­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żębocin m., żębocinianin m., żębocinianka ż.

Wiktionary


żęcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃ɲt͡ɕɛ, AS: žẽńće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żniwa nmos., żeńca m., nażęcie n., pożęcie n.

 czas. żąć ndk., nażąć dk., pożąć dk.

 przym. żniwny

Wiktionary


żędowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żę­do­wi­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. San­do­witz, śl. "Żan­do­wi­ce") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie strze­lec­kim, w gmi­nie Za­wadz­kie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia


żędowicki

→ Żę­do­wi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żę­do­wic

Wiktionary

Patrz:

Żędowice

Powiązane:

 rzecz. Żędowice nmos., żędowiczanin m., żędowiczanka ż.

Wiktionary


żędowiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żę­do­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żędowice nmos.

:: fż. żędowiczanka ż.

 przym. żędowicki

Wiktionary


żędowiczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żę­do­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żędowice nmos.

:: fm. żędowiczanin m.

 przym. żędowicki

Wiktionary


żędowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Żę­do­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin.

Wikipedia


żętyca

napój; ser­wat­ka po­zo­sta­ła po wy­ro­bie sera z mleka ow­cze­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. ser­wat­ka z ow­cze­go mleka;

Wiktionary

Żę­ty­ca, żen­ty­ca (gwar. „zyn­ty­ca”, „zin­ty­ca”, „zim­bo­ra”) – ser­wat­ka z mleka ow­cze­go ścię­te­go pod­puszcz­ką, otrzy­my­wa­na przy wy­ra­bia­niu oscyp­ków i bun­dzu z mleka ow­cze­go, po­pu­lar­na wśród gó­ra­li kar­pac­kich. Ma barwę białą lub lekko kre­mo­wą.

Jest to, po­dob­nie jak ser­wat­ka z mleka kro­wie­go, po­zo­sta­łość po ścię­ciu mleka pod­puszcz­ką, która ścina więk­szość bia­łek – z nich wła­śnie pow­sta­je bundz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żę­ty­ca ucho­dzi ponoć za ulu­bio­ny napój gó­ra­li kar­pac­kich, zwła­szcza pod­ha­lań­skich.

 (1.1) Gęsta żę­ty­ca sta­no­wi­ła głów­ny po­karm ow­cza­rzy, a jej nad­miar jadła ro­dzi­na bacy.

 (1.1) Praw­dzi­wym wy­róż­nie­niem było po­da­nie żę­ty­cy w czer­pa­ku bacy.

 (1.1) Z re­gu­ły na obiad ja­da­no ziem­nia­ki ze śmie­ta­ną lub żę­ty­cą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃nˈtɨt͡sa, AS: žẽntyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żętyczarnia ż., żętyczność ż.

 przym. żętyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żentyca; stpol. żeńcica, żencyca, żyntyca, żyncica, żynczyca, reg. śl. żencica; gwara. zętyca, zyntyca, żyntyca, żencica, żybura, mulka; gw. Śląsk Cieszyński mulka, żencica

Wiktionary


żętyczny

przy­miot­nik od: żę­ty­ca


SJP.pl


żłobak

ro­dzaj dłuta o pó­ło­krą­głym kształ­cie; piesz­nia


SJP.pl


żłobeczek

zdrob­nie­nie od: żło­bek


SJP.pl


żłobek

1. za­kład opie­kuń­czo-wy­cho­waw­czy dla dzie­ci w wieku do 3 lat;
2. nie­wiel­kie wcię­cie, po­dłuż­ne za­głę­bie­nie w czymś;
3. małe, po­dłuż­ne, zwy­kle drew­nia­ne ko­ry­to w staj­ni lub w obo­rze, w któ­rym po­da­je się paszę dla koni i bydła; żłó­bek;
4. po­tocz­nie: izba wy­trzeź­wień


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od żłób (kar­mi­dło, ko­ry­to)

 (1.2) zdrobn. od żłób (wyż­ło­bie­nie, rowek)

 (1.3) eduk. dzien­na pla­ców­ka opie­kuń­czo-wy­cho­waw­cza, dla dzie­ci do trze­cie­go roku życia;

 (1.4) pot. przen. żart. izba wy­trzeź­wień

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • żło­bek – za­kład opie­kuń­czo-wy­cho­waw­czy dla dzie­ci
  • Żło­bek – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. bie­szczadz­kim, w gmi­nie Czar­na
  • Żło­bek – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Wło­da­wa
  • żło­bek kra­so­wy – forma ge­o­lo­gicz­na
  • żło­bek – miej­sce na uz­wo­je­nie elek­trycz­ne w ma­szy­nie elek­trycz­nej
  • Żło­bek Duży, Żło­bek Mały
  • Żłó­bek

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Po ostat­niej de­cyz­ji bur­mi­strza, do żłob­ka jest się trud­niej do­stać niż na stu­dia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒwɔbɛk, AS: žu̯obek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żłób m., użłobkowienie n.

 przym. żłobkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żłóbek

 (1.2) rowek, felc

Wiktionary


żłobiarka

na­rzę­dzie do wy­ci­na­nia żłob­ków w drew­nie


SJP.pl


żłobienie

1. po­wo­do­wać swoim cię­ża­rem two­rze­nie się wgłę­bie­nia, rowka, ko­le­i­ny, np. woda żłobi bru­zdy w skale; drą­żyć;
2. wy­rzy­nać w czymś wgłę­bie­nia, żłob­ki, rowki, for­mo­wać coś przez drą­że­nie, np. żło­bić drew­no ryl­cem; żłob­ko­wać, row­ko­wać, wyż­ła­biać, ryć;
3. prze­no­śnie o cza­sie, la­tach, wieku, tra­gicz­nych wy­da­rze­niach itp.: wy­ci­skać pięt­no, np. na psy­chi­ce;
4. prze­no­śnie o zmarszcz­kach, bru­zdach: wy­stę­po­wać licz­nie na twa­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żło­bić.

 (1.2) rowek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten ka­nion jest efek­tem żło­bie­nia skał przez rzekę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒwɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: žu̯obʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żłobić ndk., wyżłobić dk.

 rzecz. wyżłobienie n., żłób mrz.

Wiktionary


żłobik

żło­bik ko­ra­lo­wa­ty; ro­śli­na z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych


SJP.pl

Żło­bik ("Co­ral­lor­hi­za") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych ("Or­chi­da­ce­ae"). Na­le­ży do niego 11 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w stre­fie umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej oraz na ob­sza­rach gór­skich na po­łud­nie od niej się­ga­jąc po Ame­ry­kę Cen­tral­ną i Hi­ma­la­je. Ro­dzaj naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ny jest w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, gdzie rosną wszyst­kie ga­tun­ki. Jeden ga­tu­nek wy­stę­pu­je także w Azji i Eu­ro­pie, w tym także w Pol­sce – żło­bik ko­ra­lo­wy "C. tri­fi­da".

Wikipedia


żłobina

rowek na po­wierzch­ni ko­lum­ny lub fi­la­ra


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żło­bi­na – jar w Bie­szcza­dach w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim
  • Żło­bi­na – po­la­na w Pie­ni­nach Czorsz­tyń­skich we wsi Sro­mow­ce Wyżne
  • Żleb Żło­bi­na – żleb w Pie­nin­kach w Kro­ścien­ku nad Du­naj­cem

Wikipedia


żłobiony

ozdo­bio­ny wgłę­bie­nia­mi, row­ka­mi, bru­zda­mi


SJP.pl


żłobizeński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żło­biz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żłobizna ż., żłobiźnianin m., żłobiźnianka ż.

 przym. żłobiźniański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żłobiźniański

Wiktionary


żłobić

1. po­wo­do­wać swoim cię­ża­rem two­rze­nie się wgłę­bie­nia, rowka, ko­le­i­ny, np. woda żłobi bru­zdy w skale; drą­żyć;
2. wy­rzy­nać w czymś wgłę­bie­nia, żłob­ki, rowki, for­mo­wać coś przez drą­że­nie, np. żło­bić drew­no ryl­cem; żłob­ko­wać, row­ko­wać, wyż­ła­biać, ryć;
3. prze­no­śnie o cza­sie, la­tach, wieku, tra­gicz­nych wy­da­rze­niach itp.: wy­ci­skać pięt­no, np. na psy­chi­ce;
4. prze­no­śnie o zmarszcz­kach, bru­zdach: wy­stę­po­wać licz­nie na twa­rzy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­ci­nać rowki, wgłę­bie­nia

 (1.2) o cza­sie: po­wo­do­wać pow­sta­wa­nie zmar­szczek na twa­rzy lub zmia­ny w psy­chi­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒwɔbʲit͡ɕ, AS: žu̯obʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żłobienie n., żłób mrz.

 czas. wyżłobić dk.

Wiktionary


żłobiński

naz­wi­sko


SJP.pl


żłobiźnianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Żło­biz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żłobizna ż.

:: fż. żłobiźnianka ż.

 przym. żłobizeński, żłobiźniański

Wiktionary


żłobiźnianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Żło­biz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żłobizna ż.

:: fm. żłobiźnianin m.

 przym. żłobizeński, żłobiźniański

Wiktionary


żłobiźniański

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Żło­biz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Żłobizna ż., żłobiźnianin m., żłobiźnianka ż.

 przym. żłobizeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żłobizeński

Wiktionary


żłobkarka

na­rzę­dzie do wy­bi­ja­nia żłob­ków w bla­sze


SJP.pl


żłobkoprzedszkole

pla­ców­ka opie­ku­ją­ca się dzieć­mi w wieku od zera do sze­ściu lat


SJP.pl


żłobkowanie

pio­no­we rowki wyż­ło­bio­ne na trzo­nie ko­lum­ny; ka­ne­le, ka­ne­lu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rowki wy­ry­te na ja­kiejś po­wierzch­ni

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żłob­ko­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tej ko­lum­nie żłob­ko­wa­nie jest węż­sze niż w stylu do­ryc­kim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒwɔpkɔˈvãɲɛ, AS: žu̯opkovãńe

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) żłobienie

 (1.2) rowkowanie, kanelowanie

Wiktionary


żłobkowaty

ma­ją­cy żłob­ki (w zna­cze­niu po­dłuż­nych za­głę­bień)


SJP.pl


żłobkować

robić w czymś wgłę­bie­nia, żłob­ki, rowki, np. żłob­ko­wać li­stwy; żło­bić, row­ko­wać, wyż­ła­biać, ryć


SJP.pl


żłobkowicz

chło­piec uczę­szcza­ją­cy do żłob­ka


SJP.pl


żłobkowiczka

dziew­czyn­ka uczę­szcza­ją­ca do żłob­ka


SJP.pl


żłobkowy

→ żło­bek; żłób­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze żłob­kiem, do­ty­czą­cy żłob­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­da­ła, że w ciągu trzech lat tzw. wskaź­nik uż­łob­ko­wie­nia, czyli od­se­tek dzie­ci ob­ję­tych opie­ką żłob­ko­wą, wzro­śnie do ponad 19 proc..

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żłobek mrz., użłobkowienie n.

Wiktionary


żłobnica

Żłob­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Kle­szczów.

W skład so­łect­wa "Żłob­ni­ca" wcho­dzi takżę część wsi Fa­u­sty­nów.

W 2011 roku licz­ba miesz­kań­ców we wsi Żłob­ni­ca wy­no­si­ła 409.

Wikipedia


żłobnik

na­rzę­dzie ko­wal­skie do żło­bie­nia


SJP.pl


żłobowy

→ żłób


SJP.pl

Patrz:

żłób

żłopacz

po­tocz­nie: osoba, która pije dużo, łap­czy­wie; żło­pak


SJP.pl


żłopanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|żło­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żłopać ndk.

Wiktionary


żłopać

po­tocz­nie: pić dużo, niech­luj­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pić łap­czy­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie żłop już tego piw­ska!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒwɔpat͡ɕ, AS: žu̯opać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żłopanie n., żłopacz m.

 czas. wyżłopać

Wiktionary


żłopień

ro­dzaj owada błon­kos­krzy­dłe­go


SJP.pl


żłopnąć

po­tocz­nie: napić się dużo, łap­czy­wie; naż­ło­pać się


SJP.pl


żłób

1. po­dłuż­ne, zwy­kle drew­nia­ne ko­ry­to w staj­ni lub w obo­rze, w któ­rym po­da­je się paszę dla koni i bydła;
2. prze­no­śnie: do­brze opła­ca­ne sta­no­wi­sko (zwy­kle urząd pań­stwo­wy); ko­ry­to;
3. w ge­o­lo­gii: po­dłuż­ne wyż­ło­bie­nie w te­re­nie, pio­no­wa roz­pad­li­na w stoku góry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. skrzy­nia na paszę dla bydła i koni

 (1.2) geol. geogr. po­dłuż­ne wyż­ło­bie­nie w skale lub ziemi, pio­no­wa roz­pad­li­na

 (1.3) pot. przen. urząd za­pew­nia­ją­cy znacz­ne do­cho­dy

 (1.4) górn. nie­ru­cho­ma rynna do tran­spor­to­wa­nia urob­ku

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. czło­wiek nie­grzecz­ny i mało roz­gar­nię­ty

Wiktionary

Żłób – daw­niej drew­nia­ne, obec­nie wy­ko­ny­wa­ne z róż­nych ma­te­ria­łów na­czy­nie (po­dłuż­na skrzy­nia, ko­ry­to, zwy­kle drew­nia­ne, mo­co­wa­ne na stałe w staj­ni lub w obo­rze) słu­żą­ce do po­da­wa­nia paszy zwie­rzę­tom go­spo­dar­skim, zwła­szcza bydłu i ko­niom.

Żłoby sto­so­wa­ne są zwy­kle do po­da­wa­nia pasz syp­kich i pół­płyn­nych; do po­da­wa­nia wody i in­nych pły­nów naj­czę­ściej sto­su­je się ko­ry­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W nędz­nej szo­pie uro­dzo­ny, / Żłób Mu za ko­leb­kę dano.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żłobienie n.

:: zdrobn. żłobek m., żłóbek m.

 czas. żłobić ndk., wyżłobić dk.

Wiktionary


żłóbeczek

zdrob­nie­nie od: żłó­bek


SJP.pl


żłóbek

1. małe, po­dłuż­ne, zwy­kle drew­nia­ne ko­ry­to w staj­ni lub w obo­rze, w któ­rym po­da­je się paszę dla koni i bydła; żło­bek;
2. kom­po­zy­cja fi­gu­ral­na przed­sta­wia­ją­ca na­ro­dze­nie Chry­stu­sa, wy­sta­wia­na w ko­ście­le w okre­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia; szop­ka, ja­seł­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od żłób

 (1.2) rel. model sta­jen­ki bet­le­jem­skiej, zwy­kle z fi­gur­ka­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Żłó­bek Pa­new­nic­ki – szop­ka oł­ta­rzo­wa
  • Żłó­bek, ina­czej Mes­sier 44 – gro­ma­da gwiazd
  • żłó­bek – szop­ka bo­żo­na­ro­dze­nio­wa, żło­bek

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Or­szak z placu Wol­no­ści prze­szedł na Stary Rynek, gdzie trzej kró­lo­wie zło­ży­li swoje dary, przy żłób­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒwubɛk, AS: žu̯ubek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żłób mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szopka, stajenka, gwara. betlejka

Wiktionary


żłóbkowy

→ żłó­bek; żłob­ko­wy


SJP.pl


żłód

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. zlo­do­wa­cia­ły opad at­mos­fe­rycz­ny w po­sta­ci gradu, marz­ną­ce­go de­szczu lub lo­do­we­go osadu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wia­do­mo nam wszyst­kim z te­o­ryi w fi­zy­ce, jak się for­mu­ją na­po­wietrz­ne zja­wi­ska, mgły, rosy, de­szcze, grady, żłody, szro­ny, śnie­gi i tym po­dob­ne cuda pod­nieb­ne…

 (1.1) Grad albo żłód, są to zlo­do­wa­cia­łe kro­ple dészczu, któ­rych kilka tak się zlepi nie­kie­dy iż two­rzą małe brył­ki.

 (1.1) Jed­nak na­le­ży uni­kać ob­ci­nać one [ja­bło­nie i gru­sze] pod czas moc­nych mro­zów i de­szczów zi­mo­wych, które mogą się za­mie­nić w żłód, albo lód pra­wie na­tych­miast…

 (1.1) Mgła, rosa, szron, obło­ki, dészcz, śnieg, grad i żłód są to wodne na­po­wietrz­ne zja­wi­ska; teraz za­sta­no­wi­my się dokładniéj nad spo­so­bem ich pow­sta­wa­nia.

 (1.1) — W Beł­zie (w Ga­li­cyi) spadł 8 maja po po­łud­niu grad nie­sły­cha­nej mocy i siły; żłody wa­ży­ły w prze­cię­ciu 10 łutów, więk­sze ka­wa­ły prze­cho­dzi­ły pół funta wagi, drob­niej­sze w naj­więk­szej czę­ści cię­ży­ły 6 łutów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grad, deszcz zlodowaciały, marznący deszcz, gołoledź, szron, okiść

Wiktionary


żłódź

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. żłód.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­glez tym­cza­sem rwał, jak wi­cher. [...] Tu je­szcze kłu­so­wał, je­szcze ko­py­ta­mi żłódź wy­pry­ski­wał aż ustał, aż za­chwiał się na pra­wym skra­ju ba­ter­ji Ger­stenz­we­i­ga.

 (1.1) Bar­dzo téż szko­dzi drze­wom żłódź, gdy długo oble­ga ga­łę­zie.

 (1.1) Żłódź czyli krupy, są zbi­te­mi płat­ka­mi śnie­go­we­mi, róż­nią­ce się od gradu głów­nie tem, iż nie sta­no­wią jednolitéj massy lodowéj, lecz two­rzą tkan­kę dziur­ko­wa­tą, za­wsze mają kształt ziarn okrą­głych i barwę śnież­no białą.

 (1.1) Silna za­wie­ja żło­dzi i gradu sie­kła po twa­rzy, sta­tek jed­nak wy­ka­zał się wy­bor­nym ża­glow­cem, pę­dził z za­dzi­wia­ją­cą szyb­ko­ścią, pru­jąc przo­dem wodę i try­ska­jąc kro­pli­stą, ośle­pia­ją­cą pianą.

 (1.1) Deszcz, żłódź, szron, a cza­sa­mi i śnieg do­la­tu­je nas, i już nawet po­kry­wa białą po­wło­ką wo­sko­wa­ne płót­no roz­po­star­te nad nami…

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grad, deszcz zlodowaciały, marznący deszcz, gołoledź, szron, okiść

Wiktionary