cerato

ba­weł­nia­na tka­ni­na po­kry­ta z jed­nej stro­ny nie­prze­ma­kal­ną po­wło­ką, uży­wa­na zwy­kle jako na­kry­cie stołu


SJP.pl


ceratomajteczki

zdrob­nie­nie od: ce­ra­to­majt­ki


SJP.pl


ceratomajtki

majt­ki z ce­ra­ty; ce­rat­ko­majt­ki


SJP.pl


ceratonia

śró­dziem­no­mor­ska ro­śli­na strącz­ko­wa z ro­dzi­ny bre­zyl­ko­wa­tych; chleb świę­to­jań­ski


SJP.pl


ceratops

ro­ga­ty di­no­za­ur z okre­su kredy, z cha­rak­te­ry­stycz­nym pan­ce­rzem ochron­nym wokół szyi


SJP.pl

Ce­ra­tops – nie­pew­ny ro­dzaj ce­ra­top­sa, który żył pod ko­niec kredy na te­re­nach Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Jego nazwa po­cho­dzi z grec­kich słów "kerat" – róg i "ops" – obli­cze. Za­pew­ne tak jak inne ce­ra­top­sy był ro­śli­no­żer­cą, który zry­wał ro­ślin­ność za po­mo­cą cha­rak­te­ry­stycz­ne­go pa­pu­zie­go dzio­ba. Mimo że od nazwy "Ce­ra­tops" po­cho­dzą nazwy ro­dza­jo­we więk­szo­ści ce­ra­top­sów oraz grupy Ce­ra­top­sia i kilku in­nych tak­so­nów, obec­nie jest on uwa­ża­ny za "nomen du­bium", czyli ro­dzaj wąt­pli­wy.

Wikipedia


ceratoryt

tech­ni­ka gra­ficz­na po­le­ga­ją­ca na wy­ko­na­niu nożem lub igłą ry­sun­ku na ce­ra­cie po­kry­tej gu­mo­wą war­stwą


SJP.pl

Ce­ra­to­ryt — tech­ni­ka gra­ficz­na druku wklę­słe­go po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu ce­ra­ty do wy­ko­na­nia formy dru­ko­wej wy­ci­na­jąc w niej żą­da­ny wzór.

Chcąc wy­do­być cien­kie kre­ski ry­sun­ku na­ci­na się lekko po­wło­kę ce­ra­ty. Grube kre­ski uzy­sku­je się zdra­pu­jąc igłą war­stwę gu­mo­wą ce­ra­ty aż do samej tka­ni­ny, albo wy­pa­la­jąc gumę roz­grza­ną igłą.

Wikipedia


ceratowy

przy­miot­nik od: ce­ra­ta


SJP.pl


ceratozaur

póź­no­ju­raj­ski di­no­za­ur z po­drzę­du te­ro­po­dów


SJP.pl

Ce­ra­to­za­ur ("Ce­ra­to­sa­u­rus") – wy­mar­ły ro­dzaj dra­pież­ne­go di­no­za­u­ra z grupy te­ro­po­dów. Nazwa wy­wo­dzi się ze sta­ro­żyt­nej greki od słowa "κερας"/"κερατος" ("keras"/"ke­ra­tos") oz­na­cza­ją­ce­go "róg" i "σαυρος" ("sa­u­ros"), czyli "ja­szczur". Osob­ni­ki tego ro­dza­ju żyły w jurze póź­nej (od ki­me­ry­du do ty­to­nu).

Wikipedia


ceratyt

gło­wo­nóg ko­pal­ny z grupy amo­ni­tów, ży­ją­cy w śro­do­wi­sku mor­skim


SJP.pl


ceratówka

daw­niej: czap­ka z ce­ra­ty


SJP.pl


cerber

prze­no­śnie: czuj­ny, su­ro­wy straż­nik; argus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. żart. groź­ny, czuj­ny, nie­u­stę­pli­wy do­zor­ca; czło­wiek ogra­ni­cza­ją­cy czy­jąś swo­bo­dę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) szt. rzeź­ba, ry­su­nek lub ma­lo­wi­dło przed­sta­wia­ją­ce Cer­be­ra

Wiktionary

Cer­ber ( Κέρβερος "Kérberos", łac. "Cer­be­rus") – w mi­to­lo­gii grec­kiej ol­brzy­mi trzy­gło­wy pies strze­gą­cy wej­ścia do świa­ta zmar­łych.

Uwa­ża­ny był za syna Echid­ny i Ty­fo­na oraz za brata Sfink­sa, Hydry i Chi­me­ry[] oraz Or­tro­sa. Hez­jod ("Te­o­go­nia", 311) przed­sta­wiał go jako be­stię „o spi­żo­wym gło­sie i pięć­dzie­się­ciu gło­wach”. Do­pie­ro w póź­niej­szych prze­ka­zach Cer­ber miał trzy, dwie, a nawet tylko jedną głowę[]. W niek­tó­rych wer­sjach mitu ma rów­nież węża za­miast ogona[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja mama to strasz­ny cer­ber, nie mogę się nig­dzie ru­szyć bez jej poz­wo­le­nia.

 (1.1) Mię­dzy furt­ką i tuż sto­ją­cym gum­nem znaj­do­wa­ła się budka, a w niej ogrom­ny bry­tan na łań­cu­chu. Nigdy nie wi­dzia­łem strasz­niej­sze­go cer­be­ra.

 (2.1) W ko­lej­nej sali stały mar­mu­ro­we cer­be­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛrbɛr, AS: cerber

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cerber m., cerberowanie n., cerberowskość ż.

 czas. cerberować ndk.

 przym. cerberowski

 przysł. cerberowsko

Wiktionary


cerberowski

→ cer­ber


SJP.pl

Patrz:

cerber

cerbet

płyta ścien­na wy­ko­na­na z pu­sta­ków ce­ra­micz­nych łą­czo­nych za­pra­wą ce­men­to­wą


SJP.pl


cercle

[czy­taj: serkl] daw­niej:
1. zam­knię­ta grupa ludzi; koło to­wa­rzy­skie;
2. spot­ka­nie ludzi na­le­żą­cych do zam­knię­te­go grona, przy­ję­cie dla ta­kiej grupy ludzi


SJP.pl


cerealia

1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: uro­czy­stość ob­cho­dzo­na na cześć bo­gi­ni uro­dza­ju, Ce­re­ry;
2. płat­ki zbo­żo­we lub ku­ku­ry­dzia­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. kult. uro­czy­sto­ści ku czci bo­gi­ni Ceres ob­cho­dzo­ne w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;

 (1.2) spoż. płat­ki zbo­żo­we lub ku­ku­ry­dzia­ne

 (1.3) daw. roln. zboże

 (1.4) daw. spoż. pro­duk­ty zbo­żo­we

Wiktionary

Ce­re­a­lia (Ce­re­a­les, Ce­ria­lia) – rzym­skie świę­to ku czci bo­gi­ni Ce­re­ry (Ceres) ob­cho­dzo­ne od 12 do 19 kwiet­nia, ob­cho­dzo­ne na pa­miąt­kę po­wro­tu jej córki Pro­zer­pi­ny na zie­mię.

Kult jej po­pu­lar­ny był wśród ple­be­ju­szy, a jego głów­nym miej­scem był Awen­tyn. W ofie­rze skła­da­no jej przed żni­wa­mi ma­cio­rę, a po nich – pier­wo­ci­ny ze zbio­rów (pier­wsze ścię­te kłosy zbóż).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Ceres ż.

Wiktionary


cerebracja

1. nieś­wia­do­ma, fiz­jo­lo­gicz­na ak­tyw­ność mózgu;
2. ewo­lu­cyj­ny wzrost masy i zło­żo­no­ści mózgu


SJP.pl


cerebralizacja

ewo­lu­cyj­ny pro­ces pro­wa­dzą­cy do przej­mo­wa­nia funk­cji niż­szych oś­rod­ków ner­wo­wych przez mózg; ce­re­bry­za­cja, en­ce­fa­li­za­cja


SJP.pl


cerebralny

1. zwią­za­ny z móz­giem i jego czyn­no­ścia­mi, znaj­du­ją­cy się w mózgu lub bę­dą­cy jego wyt­wo­rem; móz­go­wy;
2. spół­gło­ska ce­re­bral­na - spół­gło­ska, przy wy­ma­wia­niu któ­rej ko­niec ję­zy­ka styka się z naj­wy­żej po­ło­żo­ną czę­ścią pod­nie­bie­nia twar­de­go


SJP.pl


cerebrastenia

ze­spół za­bu­rzeń po­u­ra­zo­wych czasz­ko­wo-móz­go­wych z osła­bie­niem, za­bu­rze­niem snu i pa­mię­ci, za­wro­ta­mi i bó­la­mi głowy


SJP.pl


cerebrasteniczny

→ ce­re­bra­ste­nia


SJP.pl

Patrz:

cerebrastenia

cerebrotonia

nad­wraż­li­wość, skie­ro­wa­nie do świa­ta wew­nętrz­ne­go, od­cię­cie się od świa­ta, pow­ścią­gli­wość; in­tro­wer­sja


SJP.pl


cerebrotonik

osoba uzdol­nio­na in­te­lek­tu­al­nie, z prze­wa­gą spraw­no­ści my­ślo­wej nad in­ny­mi for­ma­mi ak­tyw­no­ści, okre­ślo­na we­dług ty­po­lo­gii Shal­do­na


SJP.pl


cerebrozyd

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w mózgu i we krwi; ga­lak­to­li­pid


SJP.pl


ceregiela

(zwy­kle w licz­bie mno­giej)
1. zby­tecz­na, kon­wen­cjo­nal­na grzecz­ność;
2. nie­szcze­re wy­ma­wia­nie się, wy­su­wa­nie nie­i­stot­nych za­strze­żeń; cer­to­wa­nie się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zbęd­ne, prze­sad­ne uprzej­mo­ści, kon­wen­cjo­nal­ne grzecz­no­ści, ce­re­mo­nie

 (1.2) pot. nie­szcze­re wy­krę­ca­nie się z po­wo­du dro­biaz­gów; przed­sta­wia­nie nie­i­stot­nych za­strze­żeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Prze­pra­sza­my naj­moc­niej za naj­ście, nie chcie­li­by­śmy przesz­ka­dzać… – Ależ po co te ce­re­gie­le, wchodź­cie, wchodź­cie.

 (1.2) Do­pie­ro po wiel­kich ce­re­gie­lach szef zgo­dził się na mój urlop w lipcu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɛrɛˈɟɛla, AS: cereǵela

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ceregielić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ceremonie

 (1.2) certacja, certowanie się

Wiktionary


ceregiele

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. ce­re­gie­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɛrɛˈɟɛlɛ, AS: cereǵele

Wiktionary


ceregielić

ce­re­gie­lo­wać się; ce­re­gie­lić się - po­tocz­nie:
1. nie­szcze­rze wy­ma­wiać się od cze­goś; cer­to­wać się;
2. po­stę­po­wać zbyt uprzej­mie, ostroż­nie


SJP.pl


ceregielowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­re­gie­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ceregielować

Wiktionary


ceregielować

ce­re­gie­lić się; ce­re­gie­lo­wać się - po­tocz­nie:
1. nie­szcze­rze wy­ma­wiać się od cze­goś; cer­to­wać się;
2. po­stę­po­wać zbyt uprzej­mie, ostroż­nie


SJP.pl


cerekwica

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. wznie­sie­nie w Gó­rach So­wich


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­rek­wi­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. trzeb­nic­kim, w gmi­nie Trzeb­ni­ca
  • Ce­rek­wi­ca – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Żnin
  • Ce­rek­wi­ca – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Ro­kiet­ni­ca
  • Ce­rek­wi­ca – wznie­sie­nie w Gó­rach So­wich
  • Ce­rek­wi­ca – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Ce­rek­wi­cy w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim

Wikipedia


cerekwicki

naz­wi­sko


SJP.pl


ceremonia

ofi­cjal­na uro­czy­stość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skon­wen­cjo­na­li­zo­wa­ny ry­tu­ał bądź obrzęd;

 (1.2) przen. czyn­ność wy­ko­ny­wa­na z na­ma­szcze­niem, po­wa­gą

 (1.3) zob. ce­re­mo­nie.

Wiktionary

Ce­re­mo­nia – po­ję­cie z ob­sza­ru nauk o kul­tu­rze zwią­za­ny z ta­ki­mi po­ję­cia­mi, jak ry­tu­ał i obrzęd. Ce­re­mo­nia sta­no­wi skraj­nie skon­wen­cjo­na­li­zo­wa­ny ry­tu­ał bądź obrzęd. Do prze­o­bra­że­nia w ce­re­mo­nię do­cho­dzi w mo­men­cie, w któ­rym pier­wot­ne czyn­no­ści ry­tu­al­ne/obrzę­do­we prze­sta­ją sta­no­wić dla ich uczest­ni­ków jasny ko­mu­ni­kat świa­to­po­glą­do­wy (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­po­czę­ła się ce­re­mo­nia im­ma­try­ku­la­cji.

 (1.2) Wpro­wa­dzi­li nam do firmy ISO 9001 i teraz z byle spra­wą jest cała biu­ro­kra­tycz­na ce­re­mo­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja, AS: cerẽmõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ceremonie nmos., ceremoniał m., ceremoniowanie n., ceremoniarz m., ceremonialność ż.

 czas. ceremoniować się ndk.

 przym. ceremonialny

 przysł. ceremonialnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ceremoniał

Wiktionary


ceremonialniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ce­re­mo­nial­nie


SJP.pl


ceremonialniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ce­re­mo­nial­ny


SJP.pl


ceremonialność

→ ce­re­mo­nial­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ce­re­mo­nial­ne

Wiktionary

Patrz:

ceremonialny

Powiązane:

 rzecz. ceremonia ż., ceremoniał mrz., ceremoniarz mos.

 przym. ceremonialny

 przysł. ceremonialnie

Wiktionary


ceremonialny

1. zwią­za­ny z ce­re­mo­nią, do­ty­czą­cy ce­re­mo­nii; uro­czy­sty, obrzę­do­wy
2. zgod­ny z kon­we­nan­sa­mi, cza­sem zbyt ofi­cjal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z uro­czy­sto­ścią

 (1.2) sztyw­nie wy­ni­ka­ją­cy z ety­kie­ty, z reguł grzecz­no­ścio­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Re­li­gij­ność chłop­ska jest ce­re­mo­nial­na, li­tur­gicz­na, sta­no­wi bar­dziej ele­ment oby­cza­ju niż świa­to­po­glą­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɛrɛ̃mɔ̃ˈɲalnɨ, AS: cerẽmõńalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ceremoniał mrz., ceremonia ż., ceremonie nmos., ceremoniarz mos., ceremonialność ż.

 przysł. ceremonialnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrzędowy, uroczysty

 (1.2) etykietalny, dworski, kurtuazyjny, ugrzeczniony

Wiktionary


ceremoniant

prze­sta­rza­le: czło­wiek nad­mier­nie ugrzecz­nio­ny, za­cho­wu­ją­cy się nie­na­tu­ral­nie, przy­kła­da­ją­cy nad­mier­ną wagę do form to­wa­rzy­skich


SJP.pl


ceremoniantka

→ ce­re­mo­niant


SJP.pl

Patrz:

ceremoniant

ceremoniarski

→ ce­re­mo­niarz


SJP.pl

Patrz:

ceremoniarz

ceremoniarz

osoba, która spra­wu­je po­słu­gę li­tur­gicz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba kie­ru­ją­ca prze­bie­giem li­tur­gii

 (1.2) daw. urzęd­nik ko­or­dy­nu­ja­cy prze­bieg uro­czy­sto­ści i ce­re­mo­nii dwor­skich, mistrz ce­re­mo­nii

 (1.3) daw. za­sa­dy re­gu­lu­ją­ce ob­cho­dze­nie uro­czy­sto­ści

Wiktionary

Ce­re­mo­niarz – osoba spra­wu­ją­ca funk­cję li­tur­gicz­ną, któ­rej za­da­niem jest ko­or­dy­na­cja prze­bie­gu li­tur­gii oraz, w razie po­trze­by, prze­pro­wa­dza­nie prób ze­spo­łu li­tur­gicz­ne­go przed ce­le­brą. Musi bie­gle znać prze­pi­sy li­tur­gicz­ne, a także po­wi­nien ce­cho­wać się umie­jęt­no­ścią dy­skret­ne­go in­ter­we­nio­wa­nia w na­głych i wy­jąt­ko­wych przy­pad­kach. Funk­cję tę może spra­wo­wać mi­ni­strant lub du­chow­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­ściel­ny po­wie­dział ce­re­mo­nia­rzo­wi o or­na­tach.

 (1.2) Król bez­gra­nicz­nie ufał nad­wor­ne­mu ce­re­mo­nia­rzo­wi i nigdy się na nim nie za­wiódł.

 (1.3) Zgod­nie z przy­ję­tym ce­re­mo­nia­rzem gości wi­ta­no przed wej­ściem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ceremoniał m., ceremonia ż., ceremonialność ż., ceremoniant m., ceremoniantka ż.

 czas. ceremoniować się

 przym. ceremonialny

 przysł. ceremonialnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) ceremoniał

Wiktionary


ceremoniał

1. tra­dy­cyj­ny lub usta­lo­ny praw­nie spo­sób za­cho­wa­nia obo­wią­zu­ją­cy pod­czas ofi­cjal­nych uro­czy­sto­ści lub obrzę­dów
2. uro­czy­stość prze­bie­ga­ją­ca zgod­nie z prze­pi­sa­mi i tra­dy­cją; ce­re­mo­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zbiór reguł do­ty­czą­cych danej ce­re­mo­nii, przy­ję­cia

 (1.2) uro­czy­stość we­dług okre­ślo­nych prze­pi­sów

 (1.3) iron. za­cho­wy­wa­nie się z prze­sad­ną po­wa­gą pod­czas ja­kiejś czyn­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ceremonialny

 przysł. ceremonialnie

 rzecz. ceremonialność ż., ceremonie nmos., ceremoniarz mos., ceremonia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etykieta, obrządek, obrzęd, rytuał

 (1.2) ceremonia, uroczystość

Wiktionary


ceremonie

ofi­cjal­na uro­czy­stość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. przen. prze­sad­ne do­wo­dy grzecz­no­ści

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) plu­ral|ce­re­mo­nia.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bawmy się już w te ce­re­mo­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ceremonia ż., ceremoniał m., ceremoniowanie n.

 czas. ceremoniować się ndk.

 przym. ceremonialny

 przysł. ceremonialnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ceregiele

Wiktionary


ceremoniowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­re­mo­nio­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ceremoniować

 rzecz. ceremonia ż., ceremonie nmos.

Wiktionary


ceremoniować

ce­re­mo­nio­wać się - za­cho­wy­wać się w spo­sób nie­na­tu­ral­nie grzecz­ny, nad­mier­nie prze­strze­gać form; cer­to­wać się


SJP.pl


cerera

mit. rzym. ital­ska bo­gi­ni uro­dza­jów; Ceres


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. zob. Ceres, De­me­ter, De­me­tra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛˈrɛra, AS: cerera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ceres ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ceres, Demeter, Demetra

Wiktionary


ceres

tłuszcz otrzy­my­wa­ny z miąż­szu orze­chów palmy ko­ko­so­wej itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. bez­won­ny tłuszcz do głę­bo­kie­go sma­że­nia, ut­war­dza­ny ro­ślin­ny (kokos, rze­pak);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ceres – rzym­ska bo­gi­ni we­ge­ta­cji i uro­dza­jów, rzym­ski od­po­wied­nik De­me­ter.
  • Ceres – pla­ne­ta kar­ło­wa­ta (daw­niej pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 1) krą­żą­ca w pasie pla­ne­to­id.
  • ceres – tłuszcz ro­ślin­ny ja­dal­ny.
  • () – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie McKean.
  • Ceres – mia­sto w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Sta­nis­la­us, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.
  • Ceres – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech.
  • Ceres – miej­sco­wość w Ar­gen­ty­nie.
  • Ceres – miej­sco­wość w Po­łud­nio­wej Afry­ce.
  • .
  • Ceres – miej­sco­wość w Bra­zy­lii
  • .

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pącz­ki smaży się na ce­re­sie albo smal­cu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ceres ż.

Wiktionary


ceresan

marka fun­gi­cy­du


SJP.pl

Ce­re­san – fun­gi­cyd na bazie or­ga­nicz­nych związ­ków rtęci. Skład­nik za­praw do zwal­cza­nia cho­rób grzy­bo­wych ro­ślin prze­my­sło­wych, np. zia­ren zbóż, ba­weł­ny lub trzci­ny cu­kro­wej.

W związ­ku z wie­lo­ma wy­pad­ka­mi za­truć śmier­tel­nych Ce­re­sa­nem i in­ny­mi fun­gi­cy­da­mi rtę­cio­or­ga­nicz­ny­mi, ich dzia­ła­niem mu­ta­gen­nym oraz pro­ble­mem za­nie­czy­szcze­nia śro­do­wi­ska rtę­cią, w la­tach 70.

Wikipedia


cereus

ro­śli­na z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych ros­ną­ca na pu­styn­nych te­re­nach Mek­sy­ku i Pół­wy­spu Ka­li­for­nij­skie­go; pał­czak, otąg


SJP.pl


cerezyna

oczy­szczo­ny wosk ziem­ny uży­wa­ny do wy­ro­bu świec


SJP.pl

Ce­re­zy­na – ra­fi­no­wa­ny ozo­ke­ryt, otrzy­my­wa­ny głów­nie z po­zo­sta­ło­ści po de­sty­la­cji ropy naf­to­wej.

Ce­re­zy­na uży­wa­na m.in. do wy­ro­bu świec, sma­rów, kre­mów, maści i jako ma­te­riał izo­la­cyj­ny. Che­micz­nie jest to mie­sza­ni­na wyż­szych pa­ra­fin (wę­glo­wo­do­rów wiel­ko­czą­stecz­ko­wych).

Wikipedia


cerezyt

mie­sza­ni­na soli kwasu ole­jo­we­go z na­sy­co­nym rozt­wo­rem wap­nia, sto­so­wa­na do za­praw ce­men­to­wych


SJP.pl

Ce­re­zyt – gęsta, żółta sub­stan­cja sto­so­wa­na jako do­miesz­ka wo­do­szczel­na do za­praw ce­men­to­wych, mie­sza­ni­na soli wap­nio­wej kwasu ole­i­no­we­go z na­sy­co­nym rozt­wo­rem wo­do­rot­len­ku wap­nio­we­go.

Wikipedia


cergowa

1. szczyt w Be­ski­dach Środ­ko­wych o wy­so­ko­ści 716 me­trów n.p.m.;
2. wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim le­żą­ca u pod­nó­ża góry o tej samej naz­wie


SJP.pl

Cer­go­wa – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Dukla. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży u uj­ścia po­to­ku Ja­sion­ki do rzeki Ja­sioł­ki. Nad wsią gó­ru­je masyw Cer­go­wej (716 m n.p.m.).

W okre­sie I Rze­czy­po­spo­li­tej miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ru­skie­go, na­stęp­nie w okre­sie II Rze­czy­po­spo­li­tej do wo­je­wództ­wa lwow­skie­go.

Wikipedia


cergowski

przy­miot­nik od miej­sco­wo­ści: Cer­go­wa


SJP.pl


cerka

nie­wiel­ka cera - ple­cion­ka z przę­dzy lub nici w miej­scu ro­zdar­cia, prze­tar­cia lub dziu­ry w tka­ni­nie; łatka


SJP.pl


cerkaria

wolno ży­ją­ca larwa przywr, za­o­pa­trzo­na w umię­śnio­ny, ruch­li­wy ogo­nek umoż­li­wia­ją­cy po­ru­sza­nie się w wo­dzie; ogo­nat­ka


SJP.pl

Cer­ka­ria, ogo­nat­ka (gr. "kérkos" ogon) – jedna z larw przywr wnętrz­nia­ków. Po­cho­dzi od redii lub spo­ro­cy­sty. Jest sta­dium wol­no­ży­ją­cym, po­ru­sza się za po­mo­cą ogon­ka, po­sia­da gru­czo­ły pe­ne­tra­cyj­ne i kolce oraz gru­czo­ły cy­stot­wór­cze. Jej za­da­niem jest do­tar­cie do or­ga­niz­mu ży­wi­cie­la osta­tecz­ne­go.

Wikipedia


cerkaski

naz­wi­sko


SJP.pl


cerkiel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. cyr­kiel, przy­rząd słu­żą­cy do za­kre­śla­nia koła

 (1.2) śrpol. koło, krąg, okrąg, za­krzy­wie­nie

Wiktionary

Cer­kiel lub cyr­kiel – przy­le­ga­ją­cy do po­la­ny lub hali ob­szar lasu nie na­le­żą­cy do wła­ści­cie­li tej po­la­ny czy hali, w któ­rym to ob­sza­rze mieli oni jed­nak upraw­nie­nia do wy­pa­su bydła i owiec oraz prawo do po­bra­nia pew­nej ilo­ści drew­na, ale bez prawa do wy­kar­czo­wa­nia lasu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛrʲcɛl, AS: cerʹḱel

Wiktionary


cerkiew

ko­ściół pra­wo­sław­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. rel. świą­ty­nia pra­wo­sław­na;

 (1.2) rel. wspól­no­ta chrze­ści­jan wyz­na­nia pra­wo­sław­ne­go;

 (1.3) ar­chit. rel. świą­ty­nia grec­ko­ka­to­lic­ka;

 (1.4) rel. wspól­no­ta chrze­ści­jan wyz­na­nia grec­ko­ka­to­lic­kie­go (unic­kie­go);

 (1.5) daw. ko­ściół, świą­ty­nia wyz­na­nia rzym­sko­ka­to­lic­kie­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dawna nazwa wsi Ce­re­kiew (wo­je­wództ­wo ma­ło­pol­skie)
  • cer­kiew (bu­dy­nek)
  • Cer­kiew (or­ga­ni­za­cja)
    • Cer­kiew pra­wo­sław­na
    • Cer­kiew grec­ko­ka­to­lic­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za cza­sów Sta­li­na w ZSRR ma­so­wo bu­rzo­no cerk­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛrʲcɛf, AS: cerʹḱef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cerkwisko n., Cerkwica ż., Cerkiewnik m.

:: zdrobn. cerkiewka ż.

 przym. cerkiewny, starocerkiewny

Wiktionary


cerkiewizm

wyraz, forma gra­ma­tycz­na lub kon­struk­cja skład­nio­wa prze­ję­te z ję­zy­ka staro-cer­kiew­no-sło­wiań­skie­go


SJP.pl


cerkiewka

po­tocz­nie: mała cer­kiew


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. rel. nie­wiel­ka cer­kiew

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nieco w bok za do­ma­mi sre­brzy się w słoń­cu biało-nie­bie­ska, drew­nia­na cer­kiew­ka, o kil­ka­set me­trów dalej stoi po­bu­do­wa­na z czer­wo­nej cegły „ma­len­na” sta­ro­wier­ców, pod samym pra­wie lasem, już za wsią, mały „no­ma­styr”, gdzie żyją sta­ro­wier­skie „inocz­ki”.

 (1.1) Hi­sto­ryk do­kład­nie opi­sał iko­no­stas z małej cer­kiew­ki w Bie­szcza­dach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cerkiew ż., cerkiewnik mos.

 przym. cerkiewny

Wiktionary


cerkiewnik

wyz­naw­ca albo du­chow­ny Ko­ścio­ła wschod­nie­go, obrząd­ku grec­ko­ka­to­lic­kie­go


SJP.pl

Cer­kiew­nik (daw­niej Münsterberg) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Dobre Mia­sto. Za­ło­żo­na w 1383 roku wieś była włas­no­ścią bi­sku­pów war­miń­skich. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go. Wieś znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.

Wikipedia


cerkiewnosłowiański

język cer­kiew­no­sło­wiań­ski - język li­te­rac­ki i li­tur­gicz­ny wy­wo­dzą­cy się z ję­zy­ka staro-cer­kiew­no-sło­wiań­skie­go, uży­wa­ny w cerk­wi pra­wo­sław­nej; cer­kiew­szczyz­na


SJP.pl


cerkiewny

do­ty­czą­cy cerk­wi, zwią­za­ny z cerk­wią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cerk­wią, do­ty­czą­cy cerk­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kor­pu­sie chłop­cy ob­da­rze­ni do­brym słu­chem i gło­sem śpie­wa­li w chó­rze cer­kiew­nym, za co otrzy­my­wa­li na śnia­da­nie do­dat­ko­wą bułkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cerkiew ż., cerkiewka ż., cerkwisko n.

Wiktionary


cerkiewszczyzna

po­tocz­nie:
1. język cer­kiew­no­sło­wiań­ski;
2. język staro-cer­kiew­no-sło­wiań­ski


SJP.pl


cerkwica

wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim


SJP.pl

Cerk­wi­ca (hist. "Ce­rek­wi­ca"; do 1945 niem. "Ci­ru­iz, Scir­kitz, Zirk­witz"; 1945–1950 "Czar­ko­wi­ce") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, w gmi­nie Kar­ni­ce, na Rów­ni­nie Gry­fic­kiej.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cerk­wi­ca. W la­tach 1946–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go. W 2004 roku we wsi było za­mel­do­wa­nych 1261 osób.

Wikipedia


cerkwicki

→ Cerk­wi­ca


SJP.pl

Patrz:

Cerkwica

cerkwisko

miej­sce, na któ­rym daw­niej stała cer­kiew


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) miej­sce na któ­rym daw­niej stała cer­kiew;

Wiktionary

Cerk­wi­sko – miej­sce, na któ­rym daw­niej stała cer­kiew. Na cerk­wi­sku bar­dzo czę­sto znaj­du­je się rów­nież cmen­tarz.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cerkiew ż.

 przym. cerkiewny

Wiktionary


cermet

spiek ce­ra­micz­no-me­ta­lo­wy, two­rzy­wo od­por­ne na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur i ko­roz­ję; cer­me­tal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­te­riał ce­ra­micz­ny, kom­po­zyt, wyt­wa­rza­ny wie­lo­fa­zo­wo spiek me­ta­lu i krze­mion­ki;

Wiktionary

Cer­met, cer­me­tal, spiek ce­ra­micz­no-me­ta­lo­wy to ma­te­riał kom­po­zy­to­wy spie­czo­ny (spra­so­wa­ny) z ma­te­ria­łów ce­ra­micz­nych i me­ta­lo­wych. Metal jest zwy­kle spo­i­wem dla tlen­ków, bor­ków, wę­gli­ków lub tlen­ku glinu. Uży­wa­ne me­ta­le to zwy­kle ni­kiel, mo­lib­den i ko­balt.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) cermetal

Wiktionary


cermetal

spiek ce­ra­micz­no-me­ta­lo­wy, two­rzy­wo od­por­ne na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur i ko­roz­ję; cer­met


SJP.pl


cermetowy

→ cer­met


SJP.pl

Patrz:

cermet

cern

[czy­taj: sern albo cern] skrót od: Cen­tre Européen pour la Re­cher­che Nucléaire (Eu­ro­pej­ski Oś­ro­dek Badań Ją­dro­wych)


SJP.pl

Eu­ro­pej­ska Or­ga­ni­za­cja Badań Ją­dro­wych CERN ( Or­ga­ni­sa­tion Européenne pour la Re­cher­che Nucléaire) – oś­ro­dek na­u­ko­wo-ba­daw­czy po­ło­żo­ny na pół­noc­no-za­chod­nich przed­mie­ściach Ge­ne­wy na gra­ni­cy Szwaj­ca­rii i Fran­cji, po­mię­dzy Je­zio­rem Ge­new­skim a gór­skim pas­mem Jury.

Wikipedia


cerografia

tech­ni­ka wy­ko­ny­wa­nia formy dru­kar­skiej wklę­sło­dru­ko­wej, po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu pos­re­brza­nej płyty mie­dzia­nej po­kry­tej wo­skiem, na któ­rej ręcz­nie żłobi się ry­su­nek i pod­da­je tra­wie­niu elek­tro­li­tycz­ne­mu


SJP.pl

Ce­ro­gra­fia – spo­sób wy­ko­ny­wa­nia formy dru­kar­skiej wklę­sło­dru­ko­wej, znaj­du­ją­cy za­sto­so­wa­nie w ar­ty­stycz­nych tech­ni­kach gra­ficz­nych. Po­le­ga na ręcz­nym wyż­ło­bie­niu ry­sun­ku na po­kry­tej wo­skiem pos­re­brza­nej pły­cie mie­dzia­nej, którą na­stęp­nie pod­da­je się tra­wie­niu elek­tro­li­tycz­ne­mu.

Wikipedia


cerograficzny

→ ce­ro­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

cerografia

ceromancja

wró­że­nie z wosku w pło­ną­cych świe­cach


SJP.pl

Ce­ro­man­cja (od łac. "cera" = wosk + gr. "manteía" = wie­szcze­nie, wróż­ba) – spo­sób wró­że­nia po­le­ga­ją­cy na laniu wosku roz­to­pio­ne­go w mo­sięż­nym tyglu. Go­rą­cy wosk wlewa się po­wo­li do misy z zimną wodą. Kiedy zet­knie się z po­wierzch­nią wody, za­sty­ga, przyj­mu­jąc roz­ma­i­te kształ­ty.

Wikipedia


cerometria

me­to­da ana­li­zy mia­recz­ko­wej, w któ­rej do mia­recz­ko­wa­nia sto­su­je się mia­no­wa­ne rozt­wo­ry soli ceru (głów­nie siar­czan ceru)


SJP.pl

Ce­ro­me­tria – jedna z metod mia­recz­ko­wa­nia, która wy­ko­rzy­stu­je mia­no­wa­ne rozt­wo­ry siar­cza­nu ceru(IV), Ce(SO4)2. W ce­ro­me­trii oz­na­cza się sub­stan­cje o włas­no­ściach re­du­ku­ją­cych. Naj­czę­ściej sto­so­wa­nym wskaź­ni­kiem w ce­ro­me­trii jest fe­nan­tro­li­na.

Wikipedia


ceroplastyczny

→ ce­ro­pla­sty­ka; ke­ro­pla­stycz­ny


SJP.pl


ceroplastyka

sztu­ka wyt­wa­rza­nia dzieł z wosku, sto­so­wa­na głów­nie w rzeź­bie por­tre­to­wej i wo­tyw­nej; ke­ro­pla­sty­ka


SJP.pl

Ce­ro­pla­sty­ka (łac. "cera" – wosk, "pla­sti­ca" – mo­de­lo­wa­nie) – sztu­ka mo­de­lo­wa­nia i rzeź­bie­nia w wosku, wy­ko­rzy­sty­wa­na głów­nie w rzeź­bie por­tre­to­wej i wo­tyw­nej.

Tech­ni­ka rzeź­bie­nia w wosku, jak i na­rzę­dzia do tego sto­so­wa­ne były po­dob­ne do tych uży­wa­nych przy rzeź­bie­niu w gli­nie. Wosk uwa­ża­ny był za ide­al­ne two­rzy­wo imi­tu­ją­ce ciało ludz­kie.

Wikipedia


cerowacz

1. osoba zaj­mu­ją­ca się ce­ro­wa­niem;
2. osoba wy­kań­cza­ją­ca tka­ni­ny w fa­bry­ce włó­kien­ni­czej


SJP.pl


cerowaczka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się ce­ro­wa­niem;
2. ko­bie­ta wy­kań­cza­ją­ca tka­ni­ny w fa­bry­ce włó­kien­ni­czej


SJP.pl


cerowalnia

pra­cow­nia, w któ­rej na­pra­wia się zni­szczo­ną odzież; ce­row­nia


SJP.pl


cerowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­ro­wać.

Wiktionary

Ce­ro­wa­nie to tech­ni­ka szy­cia słu­żą­ca do na­pra­wy dziur lub zu­ży­tych ob­sza­rów w tka­ni­nie lub dzia­ni­nie za po­mo­cą samej igły i nici. Czę­sto wy­ko­nu­je się to ręcz­nie, ale moż­li­we jest rów­nież ce­ro­wa­nie za po­mo­cą ma­szy­ny do szy­cia. Ręcz­ne ce­ro­wa­nie wy­ko­rzy­stu­je ścieg ce­ru­ją­cy, pro­sty ścieg, w któ­rym nić jest „tkana” w rzę­dach wzdłuż nici ma­te­ria­łu, z kie­run­kiem szwu od­wra­ca­nym na końcu każ­de­go rzędu, a na­stęp­nie wy­peł­nia­niem tak ut­wo­rzo­nej ramy jak pod­czas tka­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. cerować ndk.

 rzecz. cera ż.

Wiktionary


cerować

na­pra­wiać dziu­ry lub ro­zdar­cia w tka­ni­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ce­ro­wać)

 (1.1) wy­peł­niać ście­giem dziu­ry, łą­czyć ro­zdar­cia w tka­ni­nie

 (1.2) daw. ozda­biać ko­ron­ko­wy­mi wszyw­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziu­ra w ce­ro­wa­nej poń­czo­sze wy­da­ła jej się bez­na­dziej­nie wiel­ka, a grzy­bek krę­cił się jak opę­ta­ny, nie mogąc we wnę­trzu tej pięty od­po­wied­nie­go miej­sca zna­leźć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛˈrɔvat͡ɕ, AS: cerovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cerowaczka ż., cera ż., cerowanie n.

Wiktionary


cerownia

1. dział fa­bry­ki włó­kien­ni­czej; ce­ro­wal­nia;
2. miej­sce na­pra­wy usz­ko­dzo­nej odzie­ży


SJP.pl


cerowniczy

→ ce­row­nia


SJP.pl

Patrz:

cerownia

cerowy

przy­miot­nik od: cer


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ceru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cer m.

Wiktionary


cersanit

Cer­sa­nit S.A. – pol­ska spół­ka ak­cyj­na pro­du­ku­ją­ca ce­ra­mi­kę sa­ni­tar­ną oraz płyt­ki ce­ra­micz­ne i gresy, z sie­dzi­bą w Kiel­cach. W la­tach 2012–2017 no­si­ła nazwę Ro­ve­se S.A.

W skład grupy Cer­sa­nit wcho­dzą eu­ro­pej­skie marki: Cer­sa­nit, Opocz­no, Me­is­sen Ke­ra­mik, Pil­king­ton’s i Mei. Po­sia­da 11 fa­bryk w Pol­sce, Rosji, Ru­mu­nii, Niem­czech i Ukra­i­nie.

Wikipedia


certa

ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. przy­brzeż­na ryba mor­ska pod­czas tarła wę­dru­ją­ca do rzek;

Wiktionary

Certa ("Vimba vimba") – ga­tu­nek ana­dro­micz­nej ryby z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych (Cy­pri­ni­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛrta, AS: certa

Wiktionary


certacja

po­tocz­nie: cer­to­wa­nie się, wy­ma­wia­nie się nie­szcze­rze od cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. walka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛrˈtat͡sʲja, AS: certacʹi ̯a

Wiktionary


certament

daw­niej:
1. sprzecz­ka, spór;
2. mo­co­wa­nie się, za­pa­sy


SJP.pl


certepartia

pi­sem­ny kon­trakt do­ty­czą­cy wy­na­ję­cia stat­ku do prze­wo­zu to­wa­rów


SJP.pl


certolić

cac­kać się, być zbyt de­li­kat­nym


SJP.pl


certowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cer­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. certować

Wiktionary


certować

cer­to­wać się -
1. wy­ma­wiać się nie­szcze­rze od cze­goś, robić ce­re­gie­le; dro­czyć się;
2. po­stę­po­wać zbyt de­li­kat­nie;
3. daw­niej - brać udział w za­pa­sach; wal­czyć, mo­co­wać się


SJP.pl


certyfikacja

1. na­da­nie cer­ty­fi­ka­tu
2. ina­czej: cer­ty­fi­kat


SJP.pl

Cer­ty­fi­ka­cja – ści­śle okre­ślo­ne po­stę­po­wa­nie, w któ­rym stro­na trze­cia (or­ga­ni­za­cja) przyz­na­je pi­sem­ne zaś­wiad­cze­nie w for­mie cer­ty­fi­ka­tu, pot­wier­dza­ją­ce, że pro­dukt, usłu­ga, pro­ces, albo osoba speł­nia okre­ślo­ne wy­ma­ga­nia. Cer­ty­fi­ka­cja jest czę­ścią pro­ce­su oceny zgod­no­ści.

Wikipedia


certyfikacyjny

→ cer­ty­fi­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

certyfikacja

certyfikat

ofi­cjal­ny do­ku­ment pot­wier­dza­ją­cy zgod­ność z nor­ma­mi, speł­nia­nie wy­mo­gów, au­ten­tycz­ność i inne; zaś­wiad­cze­nie, świa­dect­wo; cer­ty­fi­ka­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­ku­ment o ran­dze świa­dect­wa lub zaś­wiad­cze­nia

Wiktionary

Cer­ty­fi­kat

Cer­ty­fi­ka­ty wy­da­wa­ne są na ogół przez akre­dy­to­wa­ne lub cie­szą­ce się za­u­fa­niem in­sty­tu­cje

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­się­bior­cy zaj­mu­ją­cy się ne­kro­biz­ne­sem żą­da­ją wpro­wa­dze­nia cer­ty­fi­ka­tów pot­wier­dza­ją­cych od­po­wied­nią ja­kość tru­mien.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɛrtɨˈfʲikat, AS: certyfʹikat

Wiktionary

Powiązane:

 czas. certyfikować ndk.

 przym. certyfikacyjny

 przysł. certyfikacyjnie

Wiktionary


certyfikator

osoba lub pod­miot do­ko­nu­ją­cy cer­ty­fi­ka­cji


SJP.pl


certyfikatorka

→ cer­ty­fi­ka­tor


SJP.pl

Patrz:

certyfikator

certyfikatowy

→ cer­ty­fi­kat


SJP.pl

Patrz:

certyfikat

certyfikatysta

po­sia­dacz cer­ty­fi­ka­tu, dy­plo­mu


SJP.pl


certyfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cer­ty­fi­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. certyfikować

Wiktionary


certyfikować

zaś­wiad­czać za po­mo­cą cer­ty­fi­ka­tu; wy­sta­wiać cer­ty­fi­kat


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­da­wać cer­ty­fi­kat, pot­wier­dza­jąc coś ofi­cjal­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. certyfikat m., certyfikowanie n.

Wiktionary


certówka

ro­dzaj sieci za­sta­wia­nej do po­ło­wu cert


SJP.pl


ceruleina

pep­tyd wy­i­zo­lo­wa­ny ze skóry żaby au­stra­lij­skiej; barw­nik syn­te­tycz­ny o za­pra­wie chro­mo­wej


SJP.pl


ceruloplazmina

enzym obec­ny we krwi, ka­ta­li­zu­ją­cy ut­le­nia­nie że­la­za; ok­sy­do­re­duk­ta­za że­la­zo(II):tlen


SJP.pl

Ce­ru­lo­plaz­mi­na (lub fer­rok­sy­da­za; nazwa sy­ste­ma­tycz­na: ok­sy­do­re­duk­ta­za że­la­zo(II):tlen; EC 1.16.3.1) – enzym z grupy ok­sy­daz, któ­re­go ko­fak­to­rem są jony mie­dzi. Ludz­ka ce­ru­lo­plaz­mi­na zbu­do­wa­na jest z 1046 ami­nok­wa­sów (masa czą­stecz­ko­wa 132 kDa) i za­wie­ra śred­nio ok. 6 ato­mów mie­dzi.

Wikipedia


cerusyt

wę­glan oło­wiu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, wę­glan oło­wiu;

Wiktionary

Ce­ru­syt (gr. "keros" – „wosk”; łac. "ce­re­us" – „o bar­wie wosku” lub "cer­ru­sa" – „biały ołów”) – rzad­ki mi­ne­rał oło­wiu z grupy wę­gla­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ce­ru­syt pow­sta­je w stre­fach wie­trze­nia złóż oło­wiu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛˈrusɨt, AS: cerusyt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cerusytowy

Wiktionary


cervantes

[czy­taj: ser­wan­tes] naz­wi­sko, np. Mi­gu­el de Cer­van­tes (1547-1616) pi­sarz hisz­pań­ski, autor przy­gód Don Ki­cho­ta z La Man­chy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­gu­el de Cer­van­tes – pi­sarz hisz­pań­ski okre­su Re­ne­san­su
  • Igna­cio Cer­van­tes – ku­bań­ski pia­ni­sta i kom­po­zy­tor
  • Cer­van­tes (mi Arae) – gwia­zda wokół któ­rej krążą czte­ry pla­ne­ty
  • Cer­van­tes – mia­sto w Au­stra­lii
  • Cer­van­tes – gmina w Hisz­pa­nii
    • Cer­van­tes – mia­sto w tej gmi­nie

Wikipedia


cerwid

przed­sta­wi­ciel ssa­ków z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych, ży­ją­cy w la­so­ste­pach i la­so­tun­drach


SJP.pl


cerwikografia

fo­to­gra­fo­wa­nie szyj­ki ma­cicz­nej dla celów dia­gno­stycz­nych


SJP.pl


cerwuny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. czer­wo­ny

 (1.2) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. rudy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zółty

Wiktionary


ceryntyjski

w mi­to­lo­gii grec­kiej: łania ce­ryn­tyj­ska - niez­wy­kle szyb­kie zwie­rzę, ma­ją­ce rogi ze złota, sierść ze sre­bra, a ko­py­ta z brązu; Ce­ryn­tis, łania ke­ry­nej­ska


SJP.pl


cerówka

gruba igła słu­żą­ca prze­de wszyst­kim do ce­ro­wa­nia


SJP.pl


ces

dźwięk c ob­ni­żo­ny o pół tonu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk c ob­ni­żo­ny o pół­ton;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CES (Con­su­mer Elec­tro­nics Show) – naj­więk­sze na świe­cie targi elek­tro­ni­ki oraz no­wych tech­no­lo­gii
  • CES (Cra­nial Elec­trot­he­ra­py Sti­mu­la­tion) – tech­ni­ka sty­mu­la­cji mózgu
  • Funk­cja pro­duk­cji CES (ang. Con­stant ela­sti­ci­ty of sub­sti­tu­tion)
  • Ces – dźwięk c ob­ni­żo­ny o pół tonu
  • CES – kod ję­zy­ka cze­skie­go we­dług ISO 639
  • CES China Ea­stern Air­li­nes – kod chiń­skich linii lot­ni­czych we­dług ICAO
  • CES – port lot­ni­czy Cess­nock, w Au­stra­lii, w sta­nie Nowa Po­łud­nio­wa Walia we­dług kodów IATA
  • CO-CES – kod de­par­ta­men­tu Cesar w Ko­lum­bii we­dług ISO 3166-2

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

 (1.1) sym­bol. C♭

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

 (1.1) zo­bli­stę|ceses|ces|c|cis|cisis.

 (1.1) por|aisis|h.

tłu­ma­cze­nia.

* an­giel­ski: (1.1) C-flat

* nie­miec­ki: (1.1) Ces n.

źró­dła.

== ces (język fran­cu­ski.) ==

wy­mo­wa.

 audio|Fr-ces.ogg.

 IPA|se.

 audio|LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-ces.wav. audio|LL-Q150 (fra)-Pos­lo­vitch-ces.wav.

zna­cze­nia.

forma przy­miot­ni­ka|fr.

 (1.1) lm. m. i ż. od zob. ce.

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛs, AS: ces

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 (1.1) zoblistę|ceses|ces|c|cis|cisis.

 (1.1) por|aisis|h.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) C-flat

* niemiecki: (1.1) Ces n.

źródła.

== ces (język francuski.) ==

wymowa.

 audio|Fr-ces.ogg.

 IPA|se.

 audio|LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-ces.wav. audio|LL-Q150 (fra)-Poslovitch-ces.wav.

znaczenia.

forma przymiotnika|fr.

 (1.1) lm. m. i ż. od zob. ce.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. C♭

Wiktionary


ces-dur

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku ces (w za­pi­sie nu­to­wym z sied­mio­ma be­mo­la­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji Ces-dur (1.1)

Wiktionary

Ces-dur – gama mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, któ­rej to­ni­ką jest ces. Gama Ces-dur za­wie­ra dźwię­ki: ces, des, es, fes, ges, as, b. To­na­cja Ces-dur za­wie­ra sie­dem be­mo­li.

Wikipedia


cesarczyk

daw­niej: zwo­len­nik ce­sa­rza


SJP.pl


cesarka

ce­sar­skie cię­cie, po­łoż­ni­czy za­bieg ope­ra­cyj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. med. ce­sar­skie cię­cie

 (1.2) środ. więz. sa­mo­usz­ko­dze­nie przez po­cię­cie się

 (1.3) środ. więz. ro­dzaj ta­tu­a­żu („ta­tu­aż kró­lew­ski”)

Wiktionary

Zo­bacz też: ce­sar­ka – po­tocz­ne okre­śle­nie cię­cia ce­sar­skie­go.

Ce­sar­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Stry­ków.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa łódz­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cesarz mos., cesarzowa ż.

Wiktionary


cesarski

1. → ce­sarz;
2. cię­cie ce­sar­skie - ro­dzaj ope­ra­cji po­łoż­ni­czej, ot­war­cie jamy brzusz­nej i ma­ci­cy w celu wy­ję­cia płodu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ce­sa­rza; do­ty­czą­cy ce­sar­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W staj­ni pa­ro­bek z po­dzi­wem oglą­dał ce­sar­skie­go konia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛˈsarsʲci, AS: cesarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cesarz mos., cesarzowa ż., cesarstwo n., cesarzowanie n.

 przysł. cesarsko

Wiktionary


cesarsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ce­sar­ski, po ce­sar­sku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cesarz mos.

 przym. cesarski

Wiktionary


cesarskość

→ ce­sar­ski


SJP.pl

Patrz:

cesarski

cesarstwo

1. pań­stwo rzą­dzo­ne przez ce­sa­rza;
2. pa­no­wa­nie ce­sa­rza, wła­dza ce­sa­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. ustrój po­li­tycz­ny w któ­rym wła­dzę spra­wu­je ce­sarz;

 (1.2) biol. ka­te­go­ria sy­ste­ma­tycz­na wyż­sza od kró­le­stwa, sto­so­wa­na w kla­sy­fi­ka­cji bio­lo­gicz­nej

 (1.3) rzad. wła­dza, god­ność ce­sa­rza

 (1.4) polit. pań­stwo rzą­dzo­ne przez ce­sa­rza lub ce­sa­rzo­wą

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ce­sarz z mał­żon­ką

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ce­sar­stwo – pań­stwo bę­dą­ce mo­nar­chią, w któ­rym rzą­dzi ce­sarz
  • ce­sar­stwo – w bio­lo­gii ka­te­go­ria sy­ste­ma­tycz­na wyż­sza od kró­le­stwa
  • Ce­sar­stwo – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny z 2005 roku (al­ter­na­tyw­nie: Im­pe­rium)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ja­po­nia jest obec­nie je­dy­nym ce­sar­stwem.

 (1.2) Ta isto­ta na­le­ży do ce­sar­stwa bak­te­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛˈsarstfɔ, AS: cesarstfo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cesarski, cesarzewiczowski

 rzecz. cesarz m., cesarzowa ż., cesarzowanie n., Cezaria ż., cesarzewicz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) domena

Wiktionary


cesarz

tytuł wład­cy w pań­stwie o rzą­dach mo­nar­chicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) naj­wyż­szy sto­pień mo­nar­chicz­ny;

Wiktionary

Ce­sarz (od Ca­e­sar) – mo­nar­cha, któ­re­mu przy­pi­su­je się i wyż­sze od króla.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ce­sarz to ktoś, kto włada ce­sar­stwem.

 (1.1) Tylko ce­sarz mógł po­lo­wać z orłem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛsaʃ, AS: cesaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cesarstwo n., cesarzewicz m., cesarzówna ż., cesarzowanie n., cesarka ż., cesarczyk m., antycesarz m.

:: fż. cesarzowa ż.

 przym. cesarski, cesarzewiczowski

 przysł. cesarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) imperator, kajzer, cezar, car; stpol. carz; gwara. cysorz m.

Wiktionary


cesarzewicz

syn ce­sa­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) syn ce­sa­rza

 (1.2) hist. tytuł ro­syj­skie­go na­stęp­cy tronu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­sa­rze­wicz – w ję­zy­ku pol­skim – syn ce­sa­rza do­wol­ne­go kraju
  • Ce­sa­rze­wicz – ro­syj­ski tytuł pań­stwo­wy
  • „Ce­sa­rie­wicz” – pan­cer­nik

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Hra­bia zo­stał adiu­tan­tem ce­sa­rze­wi­cza Mi­ko­ła­ja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cesarz mos., cesarzowa ż., cesarstwo n., carzyk mos.

:: fż. cesarzówna ż.

 przym. cesarzewiczowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) carewicz

Wiktionary


cesarzewiczowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ce­sa­rze­wi­czem, do­ty­czą­cy ce­sa­rze­wi­cza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cesarzewicz mos., cesarz mos., cesarzówna ż., cesarzowa ż., cesarstwo n., carzyk mos.

Wiktionary


cesarzowa

1. wład­czy­ni ce­sar­stwa;
2. żona ce­sa­rza;
3. karta w ta­ro­cie;
4. żar­to­bli­wie: ko­bie­ta, która uro­dzi­ła dziec­ko przez ce­sar­skie cię­cie; ce­sa­rzo­wa mama


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ce­sarz

 (1.2) żona ce­sa­rza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­sa­rzo­wa – wład­czy­ni
  • Ce­sa­rzo­wa – karta ta­ro­ta
  • Ce­sa­rzo­wa – film z 2006 roku w re­ży­se­rii Zhang Yimou
  • Ce­sa­rzo­wa – po­wieść z 1956 roku, au­tor­stwa ame­ry­kań­skiej no­blist­ki Pearl S. Buck

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-2) Po­sła­niec za­pom­niał skło­nić się ce­sa­rzo­wej i ścię­to mu głowę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɛsaˈʒɔva, AS: cesažova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cesarz m., cesarstwo n., cesarzewicz m., cesarzówna ż., cesarzowanie n., cesarka ż., cesarczyk m.

 przym. cesarski, cesarzewiczowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) caryca, imperatorowa

 (1.2) bazylisa, caryca

Wiktionary


cesarzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­sa­rzo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cesarz m., cesarzowa ż., cesarskość ż., cesarstwo n.

 czas. cesarzować ndk.

 przym. cesarski

Wiktionary


cesarzowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­sa­rzo­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Środa Ślą­ska
  • Ce­sa­rzo­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Kąty Wroc­ław­skie
  • Ce­sa­rzo­wi­ce – gro­ma­da

Wikipedia


cesarzowy

→ ce­sarz (daw­niej); ce­sar­ski


SJP.pl


cesarzówna

córka ce­sa­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) córka ce­sa­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cesarz mos., cesarzewicz mos., cesarzowa ż.

 przym. cesarzewiczowski

Wiktionary


cesena

Ce­se­na – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Emi­lia-Ro­ma­nia, w pro­win­cji Forlì-Ce­se­na.

Przez cen­trum mia­sta prze­pły­wa rzeka Savio.

We­dług da­nych na rok 2006 gminę za­miesz­ki­wa­ły 94 002 osoby, 376,81 os./km².

Wikipedia


ceses

dźwięk c ob­ni­żo­ny o dwa pół­to­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk c ob­ni­żo­ny o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwię­ki ceses na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: ceses¹, ceses², Ceses, ceses°.

Ceses – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla ceses¹ wy­no­si około 233,1 Hz. Jest to ob­ni­żo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go be­mo­la dźwięk c. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne (o tej samej wy­so­ko­ści) to: ais i b.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛsɛs, AS: ceses

Wiktionary


cesia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Ce­le­sty­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cesia na­ma­ca­ła w ciem­no­ściach mięk­ką tka­ni­nę szla­fro­ka i niem­ra­wo wpy­cha­jąc dłoń w rękaw za­sta­na­wia­ła się, czy oj­ciec już po­szedł do pracy i czy nie za­pom­niał zo­sta­wić dla niej go­rą­cej wody na her­ba­tę.

Wiktionary


cesja

1. prze­la­nie praw na inną osobę;
2. od­da­nie czę­ści ob­sza­ru pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. zrze­cze­nie się przez osobę praw­ną lub fi­zycz­ną praw do cze­goś na rzecz innej osoby

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cesja (prawo mię­dzy­na­ro­do­we)
  • prze­lew (prawo)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cedowanie n.

 czas. cedować

Wiktionary


cesjonariusz

osoba przyj­mu­ją­ca wie­rzy­tel­no­ści bądź inne prawa do cze­goś od ce­den­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba, która przyj­mu­je prawa prze­la­ne na nią przez kogoś in­ne­go w dro­dze cesji

Wiktionary

Ce­sjo­na­riusz ( Zes­sio­nar) – osoba, która przyj­mu­je prawa prze­la­ne na nią przez kogoś in­ne­go. Taki prze­lew upraw­nień, naj­czę­ściej wie­rzy­tel­no­ści, w praw­ni­czej ter­mi­no­lo­gii na­zy­wa­ny jest cesją. Ce­sjo­na­riusz rze­czo­ne upraw­nie­nia otrzy­mu­je od ce­den­ta, czyli dru­giej osoby uczest­ni­czą­cej w cesji.

Wikipedia


cesjonariuszka

→ ce­sjo­na­riusz


SJP.pl

Patrz:

cesjonariusz

cessna

marka sa­mo­lo­tów


SJP.pl

Cess­na Air­craft Com­pa­ny – jeden z naj­bar­dziej zna­nych pro­du­cen­tów lek­kich sa­mo­lo­tów (na­zy­wa­nych daw­niej "Co­lum­bia"). Hi­sto­ria firmy sięga po­cząt­ków XX w., kiedy to w 1911 r. Clyde Cess­na, far­mer za­miesz­ka­ły w USA, wy­bu­do­wał drew­nia­ny sa­mo­lot i prze­le­ciał nim jako pier­wszy trasę po­mię­dzy rzeką Mis­si­si­pi oraz Gó­ra­mi Ska­li­sty­mi. Suk­ces biz­ne­so­wy jest za­słu­gą jego wnuka – Dwane’a Wal­la­ce’a.

Wikipedia


cest

skrót od: Cen­tral Eu­ro­pe­an Sum­mer Time - czas środ­ko­wo­e­u­ro­pej­ski letni


SJP.pl


cesta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. droga

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cesta – miej­sco­wość w gmi­nie Ajdovščina
  • Cesta – miej­sco­wość w gmi­nie Krško
  • Cesta – miej­sco­wość w gmi­nie Trebn­je
  • Cesta – miej­sco­wość w gmi­nie Kočevje
  • Cesta – miej­sco­wość w gmi­nie Do­bre­pol­je

Wikipedia


cestiusz

pi­ra­mi­da Ce­stiu­sza - gro­bo­wiec w Rzy­mie


SJP.pl


cestodoza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza czło­wie­ka i zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez ta­siem­ce; ta­siem­czy­ca


SJP.pl


cesyjny

→ cesja


SJP.pl

Patrz:

cesja

cet

skrót od: Cen­tral Eu­ro­pe­an Time - czas środ­ko­wo­e­u­ro­pej­ski


SJP.pl


cetan

wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny, wcho­dzi w skład ropy naf­to­wej


SJP.pl


cetanowy

za­wie­ra­ją­cy cetan, do­ty­czą­cy ce­ta­nu (np. licz­ba ce­ta­no­wa, in­deks ce­ta­no­wy - wskaź­nik cha­rak­te­ry­zu­ją­cy zdol­ność pa­li­wa uży­wa­ne­go w sil­ni­ku Dies­la do sa­mo­za­pło­nu)


SJP.pl


cetel

1. kart­ka z in­for­ma­cją;
2. w obo­zach kon­cen­tra­cyj­nych: wię­zien­ne okre­śle­nie wez­wa­nia, kart­ki z wez­wa­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kart­ka z in­for­ma­cją

 (1.2) gwara wię­zien­na kart­ka z wez­wa­niem w obo­zach hit­le­row­skich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛtɛl, AS: cetel

Wiktionary


cetera

naz­wi­sko


SJP.pl


cetki

wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim


SJP.pl

Cetki – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Rypin.

Wikipedia


cetlin

Cet­lin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sier­pec­kim, w gmi­nie Go­zdo­wo. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad Sier­pie­ni­cą do­pły­wem Skrwy.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


cetnar

dawna, an­giel­sko-ame­ry­kań­ska jed­nost­ka masy równa około 40 - 60 ki­lo­gra­mów; cent­nar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. po­za­u­kła­do­wa jed­nost­ka masy o war­to­ści za­leż­nej od kraju;

Wiktionary

Cet­nar – po­za­u­kła­do­wa jed­nost­ka masy, uży­wa­na głów­nie w daw­nej, pół­noc­nej Eu­ro­pie, o wiel­ko­ści róż­nie usta­lo­nej w róż­nych miej­scach, zaz­wy­czaj zbli­żo­nej do ok. 50 kg, choć w Pol­sce rów­nej od ponad 40 do nawet 80 kg.

Uży­wa­ny w XIX-wiecz­nej Eu­ro­pie cet­nar celny wy­no­sił 100 fun­tów cel­nych, czyli ok. 50 kg.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kilka pęków sznu­rów i cet­nar mydła do­peł­ni­ły ła­dun­ku, z któ­rym szczę­śli­wie wy­lą­do­wa­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛtnar, AS: cetnar

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cetnarowy

 rzecz. cent mzw.

Wiktionary


cetnarowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Cet­na­ro­wicz – pol­ski hi­sto­ryk
  • Ha­li­na Cet­na­ro­wicz – pol­ska le­kar­ka
  • Ka­zi­mierz Cet­na­ro­wicz – pol­ski har­cerz
  • Kamil Cet­na­ro­wicz – pol­ski aktor
  • Piotr Cet­na­ro­wicz – pol­ski pił­karz

Wikipedia


cetnarowy

przy­miot­nik od: cet­nar (np. waga cet­na­ro­wa); cent­na­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. zwią­za­ny z cet­na­rem, do­ty­czą­cy cet­na­ra

 (1.2) daw. ma­ją­cy masę cet­na­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cetnar mrz.

Wiktionary


cetnarówka

daw­niej: becz­ka o po­jem­no­ści około 50 li­trów


SJP.pl


cetniewo

wil­lo­wa dziel­ni­ca Wła­dy­sła­wo­wa


SJP.pl

Cet­nie­wo (kaszb. "Cétniéwò") – część mia­sta i dziel­ni­ca mia­sta Wła­dy­sła­wo­wa, ma­ją­ca cha­rak­ter tu­ry­stycz­ny.

W dziel­ni­cy znaj­du­je się Oś­ro­dek Przy­go­to­wań Olim­pij­skich.

Wieś bi­skup­stwa włoc­ław­skie­go w po­wie­cie puc­kim wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go w II po­ło­wie XVI wieku.

Wikipedia


cetno

daw­niej: licz­ba pa­rzy­sta; cet


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. śrpol. daw., także. gw-pl|Janki Młode,Kra­je­wo-Wier­cio­chy,Ada­mo­wo,Litwa. licz­ba pa­rzy­sta da­ta­def|1462}}

przy­słó­wek

 (2.1) gw-pl|zie­mia cheł­miń­sko-do­brzyń­ska. co do gro­sza

 (2.2) gw-pl|zie­mia cheł­miń­sko-do­brzyń­ska. go­tów­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzisz, mości bal­wie­rzu, żem ci tra­fił w cetno; masz kie­dyś chciał.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cetny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. stpol. czetno

Wiktionary


cetolog

zo­o­log zaj­mu­ją­cy się wie­lo­ry­ba­mi


SJP.pl


cetologia

dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się wie­lo­ry­ba­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nauka o wa­le­niach;

Wiktionary

Ce­to­lo­gia (od gr. κητος, ketos= "wie­lo­ryb" i λόγος, logos= "rozum") – dział te­rio­lo­gii, nauka o wa­le­niach (Ce­ta­cea), ba­da­ją­ca około osiem­dzie­siąt ga­tun­ków wie­lo­ry­bów, del­fi­nów i morś­wi­no­wa­tych.

Ce­to­lo­go­wie – na­u­kow­cy prak­ty­ku­ją­cy ce­to­lo­gię – ba­da­ją m.in. ewo­lu­cję, dy­stry­bu­cję, mor­fo­lo­gię i za­cho­wa­nie wa­le­ni.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɛtɔˈlɔɟja, AS: cetoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cetolog m.

 przym. cetologiczny

Wiktionary


cetologiczny

→ ce­to­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z ce­to­lo­gią, do­ty­czą­cy ce­to­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

cetologia

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɛtɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: cetoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cetologia ż., cetolog m.

Wiktionary


cetwiński

naz­wi­sko


SJP.pl


cetyna

świe­żo ścię­te ga­łę­zie drzew igla­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) leśn. ścię­te lub opa­dłe świe­że, zie­lo­ne ga­łę­zie drzew igla­stych;

 (1.2) leśn. pędy sos­no­we wy­drą­żo­ne przez ce­tyń­ce i obła­ma­ne przez wiatr lub pędy świer­ko­we ścię­te przez wie­wiór­ki

Wiktionary

Ce­ty­na (słow. "čečina") – po­ję­cie sto­so­wa­ne w le­śnict­wie do­ty­czą­ce ui­glo­nych, ży­wych, rza­dziej mart­wych, uła­ma­nych ga­łą­zek drzew igla­stych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­tem jed­nak z ga­łę­zi, ce­ty­ny i liści zbu­do­wał za­im­pro­wi­zo­wa­ny sza­łas (…).

 (1.1) (…) leżał na ce­ty­nie po­grą­żo­ny w cał­ko­wi­tej za­du­mie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cetynowość ż., cetyniak m., cetyniec m.

 przym. cetynowy

Wiktionary


cetynia

mia­sto i gmina miej­ska w po­łud­nio­wej Czar­no­gó­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wej Czar­no­gó­rze, ko­leb­ka pań­stwo­wo­ści czar­no­gór­skiej;

Wiktionary

Ce­ty­nia (czar­nog. Цетиње / "Ce­tin­je") – mia­sto w po­łud­nio­wej Czar­no­gó­rze, sie­dzi­ba gminy Ce­ty­nia. W 2011 roku li­czy­ło 13 918 miesz­kań­ców.

Jest po­ło­żo­ne u pod­nó­ża ma­sy­wu Lov­ćen na wy­so­ko­ści ok. 650 m n.p.m. Ju­go­sło­wiań­skie mia­sto-bo­ha­ter. Mia­sto było ko­leb­ką czar­no­gór­skiej pań­stwo­wo­ści i kul­tu­ry oraz głów­nym cen­trum re­li­gij­nym, a do 1918 r.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cetyński

Wiktionary


cetyniak

motyl; szkod­nik lasów igla­stych


SJP.pl


cetyniec

chrząszcz, że­ru­je na drze­wach igla­stych


SJP.pl

Ce­ty­niec ("To­mi­cus") – ro­dzaj chrzą­szczy z po­dro­dzi­ny kor­ni­ko­wa­tych (Sco­ly­ti­dae).

Wy­stę­pu­je ponad 10 ga­tun­ków za­li­cza­nych do tego ro­dza­ju, w Pol­sce żyją przed­sta­wi­cie­le dwóch ga­tun­ków:

Obyd­wa ce­tyń­ce to groź­ne szkod­ni­ki wtór­ne lasów sos­no­wych. Ata­ku­ją usz­ko­dzo­ne drze­wo­sta­ny. Larwy że­ru­ją pod korą, która wsku­tek tego pła­ta­mi od­pa­da z drzew.

Wikipedia


cetynowy

zwią­za­ny z ce­ty­ną


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ce­ty­ną, do­ty­czą­cy ce­ty­ny; uzy­ska­ny z ce­ty­ny; uzy­ska­ny z ce­ty­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cetyna ż.

Wiktionary


cetyryzyna

po­chod­na hy­drok­sy­zy­ny, lek prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy II ge­ne­ra­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy, an­ta­go­ni­sta re­cep­to­ra H1, uży­wa­ny do le­cze­nia aler­gii;

Wiktionary

Ce­ty­ry­zy­na ( ce­ti­ri­zi­num) – an­ta­go­ni­sta re­cep­to­ra H1, po­chod­na hy­drok­sy­zy­ny. Lek prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy II ge­ne­ra­cji. Blo­ku­je re­cep­to­ry H1 i ha­mu­je che­mo­tak­sję eo­zy­no­fi­li.

W lecz­nict­wie sto­su­je się też ak­tyw­ny izo­mer le­wo­skręt­ny: le­wo­ce­ty­ry­zy­nę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bio­rąc przew­le­kle ce­ty­ry­zy­nę cza­sem trze­ba skon­tro­lo­wać serce i zro­bić EKG.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɛtɨrɨˈzɨ̃na, AS: cetyryzỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lewocetyryzyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: Acer, Alermed, Alero, Allertec, Alerzina, Amertil, Ceratio, CetAlergin, Cetrizen, Cetyryzyna-Egis, Letizen, Parlazin, Virlix, Zyrtec, ZYX 7

Wiktionary


cetyński

→ Ce­ty­nia (hi­sto­rycz­na sto­li­ca Czar­no­gó­ry)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ce­ty­nią, do­ty­czą­cy Ce­ty­nii, po­cho­dzą­cy z Ce­ty­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cetynia ż.

Wiktionary


ceuta

[czy­taj: sełta] mia­sto au­to­no­micz­ne Hisz­pa­nii, eks­kla­wa w pół­noc­nym Ma­ro­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hisz­pań­skie mia­sto bę­dą­ce eks­kla­wą Ma­ro­ka;

Wiktionary

Ceuta (wym. [], Ciu­dad Au­tó­no­ma de Ceuta) – hisz­pań­ska jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na − mia­sto i twier­dza po­ło­żo­ne na afry­kań­skim cyplu two­rzą­cym Cie­śni­nę Gi­bral­tar­ską, nie­mal na­prze­ciw Gi­bral­ta­ru. Jest eks­kla­wą na te­ry­to­rium Ma­ro­ka. Po­wierzch­nia około 19,7 km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Al­ge­ci­ras i Ma­la­ga mają wiele linii pro­mo­wych i wo­do­lo­to­wych do­cie­ra­ją­cych na ma­ro­kań­skie wy­brze­że Morza Śró­dziem­ne­go. Naj­tań­sze jest po­łą­cze­nie z Ceutą – pro­mów od­pły­wa co­dzien­nie kil­ka­na­ście, a cena bi­le­tu w jedną stro­nę to ok. 1900 peset (…)

Wiktionary


cevapcici

[czy­taj: cieWAPcici] danie kuch­ni bał­kań­skiej w po­sta­ci po­dłuż­ne­go kot­le­ta z mie­lo­ne­go mięsa; cze­wap­czi­czi, ćevapčići


SJP.pl


ceviche

[czy­taj: se­wi­cze] la­ty­no­a­me­ry­kań­skie danie z su­ro­wej ryby lub owo­ców morza ma­ry­no­wa­nych w soku cy­tru­so­wym z do­dat­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. sa­łat­ka z ryby i owo­ców morza ma­ry­no­wa­nych w soku z li­mon­ki z do­dat­kiem ce­bu­li i pa­prycz­ki chili, po­i­da­wa­na zwy­kle z słod­ki­mi ziem­nia­ka­mi, sa­ła­tą, ku­ku­ry­dzą, awo­ka­do lub ba­na­nem; spe­cjal­ność kuch­ni Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej i Ka­ra­i­bów;

Wiktionary

Ce­vi­che – ro­dzaj sa­łat­ki z owo­ca­mi morza, która po­cho­dzi naj­praw­do­po­dob­niej z Wi­ce­kró­le­stwa Peru. Po­tra­wa po­pu­lar­na jest w przy­brzeż­nych re­gio­nach Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej i na Ka­ra­i­bach.

Tra­dy­cyj­ne ce­vi­che przy­rzą­dza się, za­le­wa­jąc su­ro­wą, po­sie­ka­ną rybę so­kiem z cy­tru­sów (naj­czę­ściej li­mon­ki), z do­dat­kiem ce­bu­li, pa­prycz­ki chili i soli, i po­zo­sta­wia­jąc do krót­kie­go za­ma­ry­no­wa­nia.

Wikipedia


cewa

bęben, na który na­wi­ja­ne są zwoje liny; bo­bi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża cewka

 (1.2) techn. wąski bęben z tar­cza­mi o dużej śred­ni­cy, na któ­rym zwoje liny na­wi­ja­ją się na sie­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cewka mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szpula, bobina

Wiktionary


cewebryta

osoba, która stała się po­pu­lar­na dzię­ki in­ter­ne­to­wi; in­ter­ne­to­wy ce­le­bry­ta


SJP.pl


ceweczka

zdrob­nie­nie od: cewka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cewka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cewka ż.

Wiktionary


cewiacz

ro­bot­nik ob­słu­gu­ją­cy ma­szy­nę do ce­wie­nia; prze­wi­jacz


SJP.pl


cewiaczka

ro­bot­ni­ca ob­słu­gu­ją­ca ma­szy­nę do ce­wie­nia; ce­wiar­ka; prze­wi­jacz­ka


SJP.pl


cewiarka

1. ma­szy­na słu­żą­ca do ce­wie­nia; prze­wi­jar­ka;
2. ro­bot­ni­ca ob­słu­gu­ją­ca ma­szy­nę do ce­wie­nia; ce­wiacz­ka; prze­wi­jacz­ka


SJP.pl


cewiarnia

dział fa­bry­ki, w któ­rym od­by­wa się ce­wie­nie przę­dzy; prze­wi­jal­nia; prze­wi­jar­nia


SJP.pl


cewiarski

do­ty­czą­cy ce­wie­nia, pra­cu­ją­cy przy ce­wie­niu


SJP.pl


cewice

wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie po­mor­skim


SJP.pl

Ce­wi­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. ka­szub. Céwice, niem. "Ze­witz") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie lę­bor­skim, w gmi­nie Ce­wi­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest w pół­noc­nej czę­ści Ka­szub, zwa­nej Nordą, przy tra­sie drogi wo­je­wódz­kiej nr 212.

Wikipedia


cewicki

→ Ce­wi­ce


SJP.pl

Patrz:

Cewice

cewiopław

mor­ski stuł­bio­pław two­rzą­cy ko­lo­nie; rur­ko­pław


SJP.pl


cewić

prze­wi­jać przę­dzę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zaw. włók. prze­wi­jać przę­dzę na cewki sno­wac­kie lub do czó­łe­nek tkac­kich (w kopki wąt­ko­we)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­cu­ją­cy przy ko­ło­wrot­ku sia­dał przy nim na ni­skim sto­łecz­ku, za­kła­dał ko­lej­no cewki os­no­wy czy wąt­ko­we, prze­wi­jał lub cewił przę­dzę.

 (1.1) Za­ło­ga ce­wiar­ni, pra­gnąc ułat­wić pracę dzie­wia­rzom, zo­bo­wią­za­ła się tak cewić przę­dzę, aby nie było re­kla­ma­cji. Dzie­wia­rze skar­żą się jed­nak w dal­szym ciągu na pęki, które w nie­ma­łym stop­niu po­wo­du­ją ni­szcze­nie igieł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cewka ż., cewa ż., cewiacz mos., cewiarka ż., cewiarnia ż., cewienie n.

:: fż. cewiaczka ż., cewiarka ż.

:: zdrobn. ceweczka ż.

:: zgrub. cewa ż.

 czas. nacewić dk., przecewić dk.

 przym. cewiarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. zaw. włók. szpulać

Wiktionary


cewka

1. na­czy­nie w kształ­cie rurki w or­ga­niz­mie ludz­kim i zwie­rzę­cym;
2. stoż­ko­wy rdzeń do na­wi­ja­nia przę­dzy;
3. noga sarny;
4. ro­dzaj sidła kłu­sow­ni­cze­go;
5. mart­wa ko­mór­ka prze­wo­dzą­ca wodę i soki w ro­śli­nach; tra­che­i­da;
6. ro­dzaj prze­wo­du elek­trycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. zwój izo­lo­wa­ne­go prze­wo­du elek­trycz­ne­go, sto­so­wa­ny w urzą­dze­niach elek­tro­tech­nicz­nych i ra­dio­tech­nicz­nych;

 (1.2) anat. prze­wo­dzą­ce na­czy­nie w or­ga­niz­mie ludz­kim lub zwie­rzę­cym

 (1.6) łow. sidła kłu­sow­ni­cze

 (1.7) daw. rurka

Wiktionary

Cewka – część ob­wo­du elek­trycz­ne­go, za­li­cza­na do ele­men­tów bier­nych. Po­sia­da uz­wo­je­nie, czyli zwoje prze­wod­ni­ka na­wi­nię­te np. na po­wierzch­nie:

Cewki ze zwo­ja­mi uło­żo­ny­mi w linię śru­bo­wą (he­li­sę) na­zy­wa się zwoj­ni­ca­mi. Oprócz tego wy­róż­nia się cewki:

Cewki mają różne za­sto­so­wa­nia; wyt­wa­rza­ne przez nie pole ma­gne­tycz­ne:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla prądu sta­łe­go cewka jest ele­men­tem re­zy­stan­cyj­nym o re­zy­stan­cji prze­wod­ni­ka, z któ­re­go jest wy­ko­na­na.

 (1.2) Od­cin­ki wy­dziel­ni­cze ślu­zo­we mają po­stać cewek, któ­rych ścia­na jest zbu­do­wa­na z jed­nej war­stwy ko­mó­rek sze­ścien­nych.

 (1.5) Sarny mają gru­czo­ły za­pa­cho­we m.in. mię­dzy ra­ci­ca­mi tyl­nych cewek; wy­dzie­la­ją­ca się z nich ciecz po­zo­sta­wia w śla­dach za­pach umoż­li­wia­ją­cy innym zwie­rzę­tom roz­poz­na­nie drogi przej­ścia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛfka, AS: cefka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cewa ż., ceweczka ż.

 przym. cewkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwojnica, solenoid, rzad. induktor

Wiktionary


cewkarz

daw­niej: ro­bot­nik w przę­dzal­ni


SJP.pl


cewkowaty

ma­ją­cy kształt cewki


SJP.pl


cewkowy

przy­miot­nik od: cewka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cewką, do­ty­czą­cy cewki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cewka ż.

Wiktionary


cewlino

Cew­li­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Ma­no­wo. Jest miej­sco­wo­ścią so­łec­ką. W skład so­łect­wa wcho­dzą także osady Ko­pa­ni­ca i Ko­strze­wa.

We­dług re­gio­na­li­za­cji fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­nej Cew­li­no leży na ob­sza­rze me­ga­re­gio­nu Po­za­al­pej­ska Eu­ro­pa Środ­ko­wa, pro­win­cji Ni­zi­na Środ­ko­wo­e­u­ro­pej­ska, pod­pro­win­cji Po­je­zie­rza Po­łud­nio­wo­bał­tyc­kie, ma­kro­re­gio­nu Po­brze­że Ko­sza­liń­skie (313.4), me­zo­re­gio­nu Rów­ni­na Bia­ło­gardz­ka (313.42).

Wikipedia


cewnik

cien­ka, wąska rurka, słu­żą­ca do cew­ni­ko­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. cien­ka rurka wpro­wa­dza­na do na­rzą­dów w celu do­ko­na­nia po­mia­ru, po­bra­nia prób­ki, od­pro­wa­dze­nia wy­dzie­lin czy wpro­wa­dze­nia leków;

Wiktionary

Cew­nik, ka­te­ter − rurka (zwy­kle gięt­ka, w prze­ci­wień­stwie do ka­niu­li), słu­żą­ca do wpro­wa­dze­nia do na­rzą­dów i jam ciała w ce­lach zróż­ni­co­wa­nych, naj­czę­ściej by coś upu­ścić (po­brać, od­bar­czyć, od­pro­wa­dzić), wpro­wa­dzić (np. lek, kon­trast) lub do­ko­nać po­mia­ru (ci­śnie­nia, tem­pe­ra­tu­ry).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­pro­wa­dze­nie moczu z nerki drogą szy­no­wa­nia mo­czo­wo­du, jak rów­nież trud­no­ści zwią­za­ne z utrzy­ma­niem ta­kie­go cew­ni­ka przez dłuż­szy czas znano od dawna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛvʲɲik, AS: cevʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cewnikowanie n.

 przym. cewnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kateter

Wiktionary


cewnikowanie

wpro­wa­dza­nie cew­ni­ka; ka­te­te­ry­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. za­kła­da­nie cew­ni­ka do jam i na­rzą­dów ciała w celu do­ko­na­nia po­mia­ru, po­bra­nia prób­ki, od­pro­wa­dze­nia wy­dzie­lin czy wpro­wa­dze­nia leków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cewnik m.

 czas. cewnikować

Wiktionary


cewnikować

wpro­wa­dzać cew­nik na­tu­ral­ny­mi dro­ga­mi do jam i na­rzą­dów ciała w ce­lach lecz­ni­czych lub dia­gno­stycz­nych


SJP.pl


cewnikowiec

ro­dzaj glonu, zie­le­ni­ca z nit­ko­wa­tą ple­chą


SJP.pl


cewnikowy

zwią­za­ny z cew­ni­kiem


SJP.pl


ceynowa

[czy­taj: cej­no­wa] naz­wi­sko, m.in. Flo­rian Sta­ni­sław Ce­y­no­wa (1817-1881), ka­szub­ski dzia­łacz spo­łecz­ny i na­ro­do­wy, pi­sarz i pu­bli­cy­sta; Cej­no­wa, Ce­no­wa


SJP.pl


cez

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cs


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cs i licz­bie ato­mo­wej 55;

Wiktionary

Cez (Cs, ca­e­sium) – pier­wia­stek che­micz­ny, metal al­ka­licz­ny. Nazwa ła­ciń­ska "ca­e­sium" (błę­kit­ny) po­cho­dzi od sil­nych nie­bie­skich linii spek­tral­nych w wid­mie cezu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma cez?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛs, AS: ces

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cezowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Cs

Wiktionary


ceza

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej do ło­wie­nia ryb den­nych; nie­wód


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ryb. sieć ry­bac­ka do ło­wie­nia przy dnie

Wiktionary

Ceza – typ nie­wo­du, na­rzę­dzie do po­ło­wu ryb den­nych, cią­gnio­ne po dnie z za­kot­wi­czo­nej łodzi; skła­da się ze stoż­ko­wa­te­go worka zwa­ne­go mat­nią o dłu­gość około 10 m i 2 skrzy­deł o dłu­go­ści 4–6 m.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɛza, AS: ceza

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cezowy

Wiktionary


cezak

naz­wi­sko


SJP.pl


cezal

po­tocz­nie: sklep przed­się­bior­stwa CEZAL (Cen­tra­la Za­o­pa­trze­nia Lecz­nict­wa)


SJP.pl


cezalpinia

drze­wo lub pnący krzew z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; bre­zyl­ka, bre­zy­lia


SJP.pl


cezar

1. tytuł sa­mo­wład­cy rzym­skie­go w cza­sach sta­ro­żyt­nych; póź­niej rów­nież: tytuł na­stęp­cy tronu; osoba ma­ją­ca ten tytuł;
2. prze­no­śnie: sa­mo­wład­ny wódz, dyk­ta­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. przy­do­mek ro­do­wy Ju­liu­sza Ce­za­ra

 (1.2) film. nazwa fil­mo­wej na­gro­dy przyz­na­wa­nej co­rocz­nie przez Fran­cu­ską Aka­de­mię Sztu­ki i Tech­ni­ki Fil­mo­wej

 (1.3) kulin. ro­dzaj sa­łat­ki przy­rzą­dzo­nej głów­nie z sa­ła­ty rzym­skiej, grza­nek i par­me­za­nu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ga­jusz Ju­liusz Cezar – rzym­ski po­li­tyk, wódz, dyk­ta­tor i pi­sarz
  • cezar – jeden z ty­tu­łów uży­wa­nych przez ce­sa­rzy rzym­skich
  • Cezar – fran­cu­ska na­gro­da fil­mo­wa
  • Cezar – pse­u­do­nim Ce­za­re­go Au­gu­sty­no­wi­cza
  • Flo­rin Cezar Ouatu – ru­muń­ski śpie­wak
  • Cezar – ro­dzaj sa­łat­ki z grzan­ka­mi i par­me­za­nem
  • César
  • Ca­e­sar – gra kom­pu­te­ro­wa
  • Au­to­san A404T Cezar - pol­ski au­to­bus tu­ry­stycz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cezar, po­zo­sta­wi­wszy silną straż na obu koń­cach mostu, ru­szył do kraju Su­gam­brów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cezarianin mos., Cezarion m.

Wiktionary


cezarea

nazwa kilku miast w im­pe­rium rzym­skim:
1. Ce­za­rea Ka­pa­doc­ka lub Ma­u­re­tań­ska (obec­nie Ka­y­se­ri, Tur­cja);
2. Ce­za­rea Pa­le­styń­ska lub Nad­mor­ska;
3. Ce­za­rea Fi­li­po­wa (obec­nie Ba­ni­jas, Syria)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa sze­re­gu miast i miej­sco­wo­ści na te­re­nie hi­sto­rycz­ne­go Im­pe­rium Rzym­skie­go;

 (1.2) geogr. wieś w Iz­ra­e­lu, w Dy­stryk­cie Hajfy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­za­rea – miej­sco­wość w Iz­ra­e­lu, dawn. Ce­za­rea Nad­mor­ska
  • Ce­za­rea Fi­li­po­wa – dawna nazwa mia­sta Ban­jas
  • Ce­za­rea Ka­pa­doc­ka – dawna nazwa mia­sta Ka­y­se­ri w Tur­cji
  • Ce­za­rea Ma­u­re­tań­ska – dawna nazwa mia­sta Szar­szal w Al­ge­rii
  • Ce­za­rea Nad­mor­ska (Ce­za­rea Pa­le­styń­ska) – dawna sie­dzi­ba pro­ku­ra­to­rów rzym­skich, obec­nie Ce­za­rea w Iz­ra­e­lu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To­wa­rzy­szy­li nam niek­tó­rzy ucz­nio­wie z Ce­za­rei i za­pro­wa­dzi­li do nie­ja­kie­go Mna­zo­na z Cypru, jed­ne­go z pier­wszych ucz­niów, u któ­re­go mie­li­śmy zna­leźć go­ści­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cezarejski

Wiktionary


cezarejski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ce­za­rei, zwią­za­ny z Ce­za­reą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu­ry­ści zwie­dzą an­tycz­ny teatr ce­za­rej­ski oraz ruiny ak­we­duk­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cezarea ż.

Wiktionary


cezarek

kusak ce­za­rek - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych


SJP.pl


cezaria

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Ce­za­ria – żeń­ski od­po­wied­nik imion mę­skich Ce­za­ry i Ce­za­riusz, al­ter­na­tyw­ny od­po­wied­nik imie­nia żeń­skie­go Ce­za­ry­na.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cezar m., cesarz m., cesarstwo n.

:: fm. Cezary m.

Wiktionary


cezarianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. stron­nik Ga­ju­sza Ju­liu­sza Ce­za­ra w to­czą­cych się w I w. p.n.e. woj­nach do­mo­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego du­cho­wi przod­ko­wie to lu­dzie tacy jak Por­cjusz Kato Młod­szy, dziel­ny prze­ciw­nik Ju­liu­sza Ce­za­ra, kon­sek­went­ny do końca, od­bie­ra­ją­cy sobie życie jako ko­men­dant oblę­żo­nej przez ce­za­rian Utyki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cezar mos., Cezarion mos.

 przym. cezariański

Wiktionary


cezarianizm

forma rzą­dów: je­dy­no­władzt­wo le­gi­ty­mo­wa­ne za­u­fa­niem mas (mia­nem ce­za­ria­niz­mu okre­śla­no np. po­zor­nie de­mo­kra­tycz­ny ustrój Fran­cji za Na­po­le­o­na I oraz Na­po­le­o­na III); ce­za­ryzm


SJP.pl


cezariański

zwią­za­ny z ce­sa­rzem; ce­sar­ski, ce­za­ryj­ski


SJP.pl


cezariusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Ce­za­riusz – obocz­na forma imie­nia Ce­za­ry.

Ce­za­riusz imie­ni­ny ob­cho­dzi: 25 lu­te­go, 15 kwiet­nia, 20 kwiet­nia i 27 sierp­nia.

Wikipedia


cezariuszostwo

Ce­za­riusz z mał­żon­ką; Ce­za­riu­szo­wie


SJP.pl


cezariuszowie

Ce­za­riusz z mał­żon­ką; Ce­za­riu­szo­stwo


SJP.pl


cezariuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­za­riu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


cezaropapizm

1. ten­den­cja pro­wa­dzą­ca do przy­pi­sy­wa­nia pań­stwu zwierzch­no­ści nad Ko­ścio­łem, rów­nież w ma­te­rii te­o­lo­gicz­nej;
2. sy­stem rzą­dów, w któ­rym mo­nar­cha spra­wu­je wła­dzę świec­ką i ko­ściel­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. polit. sy­stem po­li­tycz­ny, w któ­rym mo­nar­cha spra­wu­je wła­dzę za­rów­no ko­ściel­ną jak i świec­ką;

 (1.2) polit. dok­try­na po­li­tycz­na pro­pa­gu­ją­ca pod­po­rząd­ko­wa­nie Ko­ścio­ła pań­stwu

Wiktionary

Nie mylić z: pa­po­ce­za­ryzm.

Ce­za­ro­pa­pizm – ten­den­cja na­zy­wa­na też ce­za­ryz­mem, pro­wa­dzą­ca do zwierzch­no­ści pań­stwa nad Ko­ścio­łem i de­cy­do­wa­niu o ca­łoksz­tał­cie życia re­li­gij­ne­go, w tym także w ma­te­rii te­o­lo­gicz­nej. Prze­ciw­sta­wia się sy­ste­mo­wi te­o­kra­cji. Cechy ce­za­ro­pa­piz­mu wy­stę­po­wa­ły w gal­li­ka­niz­mie, fe­bro­nia­niz­mie i jó­ze­fi­niz­mie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rze­czy­wi­ście można mówić o ce­za­ro­pa­piz­mie w okre­sie po re­win­dy­ka­cji Ju­sty­nia­na, gdy Wiecz­ne Mia­sto i jego bi­skup byli bez­poś­red­nio za­leż­ni od ce­sa­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cezaropapistyczny

Wiktionary


cezarostwo

Cezar z mał­żon­ką; Ce­za­ro­wie


SJP.pl


cezarowie

1. tytuł sa­mo­wład­cy rzym­skie­go w cza­sach sta­ro­żyt­nych; póź­niej rów­nież: tytuł na­stęp­cy tronu; osoba ma­ją­ca ten tytuł;
2. prze­no­śnie: sa­mo­wład­ny wódz, dyk­ta­tor


SJP.pl


cezarowy

przy­miot­nik od: cezar


SJP.pl


cezary

1. tytuł sa­mo­wład­cy rzym­skie­go w cza­sach sta­ro­żyt­nych; póź­niej rów­nież: tytuł na­stęp­cy tronu; osoba ma­ją­ca ten tytuł;
2. prze­no­śnie: sa­mo­wład­ny wódz, dyk­ta­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ce­za­ry – ła­ciń­skie imię mę­skie o nie­u­sta­lo­nej do końca ety­mo­lo­gii. Jedną z kon­cep­cji jest po­cho­dze­nie tego imie­nia od rze­czow­ni­ka "ca­e­sa­ries" – „dłu­gie włosy, czu­pry­na”, być może też od słowa "ca­e­de­re" (ciąć, wy­ci­nać), co miało oz­na­czać: "wy­cię­ty z łona matki" []. Jego żeń­skie od­po­wied­ni­ki to Ce­za­ry­na i Ce­za­ria.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głów­nym po­dręcz­nym był na­rze­czo­ny, pan Bar­wic­ki. Lecz były rów­nież po­ma­gie­ry dru­go­rzęd­ne, mię­dzy in­ny­mi Hi­po­lit Wie­lo­sław­ski i Ce­za­ry Ba­ry­ka.

 (1.1) Ce­za­ry Mi­że­jew­ski (PPS) jest ini­cja­to­rem in­ter­pe­la­cji do mi­ni­stra spra­wied­li­wo­ści w spra­wie de­le­ga­li­za­cji or­ga­ni­za­cji ne­o­fa­szy­stow­skich i skraj­nej pra­wi­cy w Pol­sce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛˈzarɨ, AS: cezary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Cezaria ż.

:: zdrobn. Czarek mos., Czaruś mos.

Wiktionary


cezaryczny

→ ce­za­ryzm; ce­za­ry­stycz­ny


SJP.pl


cezaryjski

zwią­za­ny z ce­sa­rzem; ce­sar­ski, ce­za­riań­ski


SJP.pl


cezaryna

imię żeń­skie


SJP.pl

Ce­za­ry­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ce­za­ry. Al­ter­na­tyw­na forma imie­nia Ce­za­ria.

Ce­za­ry­na imie­ni­ny ob­cho­dzi 12 stycz­nia, 8 kwiet­nia.

Wikipedia


cezaryniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­za­ry­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


cezarystyczny

→ ce­za­ryzm; ce­za­rycz­ny


SJP.pl


cezaryzm

forma rzą­dów: je­dy­no­władzt­wo le­gi­ty­mo­wa­ne za­u­fa­niem mas (mia­nem ce­za­ryz­mu okre­śla­no np. po­zor­nie de­mo­kra­tycz­ny ustrój Fran­cji za Na­po­le­o­na I oraz Na­po­le­o­na III); ce­za­ria­nizm


SJP.pl

Ce­za­ryzm – okre­śle­nie sy­ste­mu rzą­dów, któ­re­go nazwa wy­wo­dzi się od ty­tu­łu "Ca­e­sar", wy­stę­pu­ją­ce­go w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie.

Wikipedia


cezas

CEZAS; Cen­tra­la Za­o­pa­trze­nia Szkół


SJP.pl


cezowy

przy­miot­nik od: cez (np. bomba ce­zo­wa - urzą­dze­nie sto­so­wa­ne do ni­szcze­nia no­wot­wo­rów)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cezu

 (1.2) do­ty­czą­cy cezy

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. cez m.

 (1.2) rzecz. ceza ż.

Wiktionary


cezura

1. gra­ni­ca chro­no­lo­gicz­na, prze­ło­mo­wy mo­ment w dzie­jach ludz­ko­ści;
2. pauza ryt­micz­na, także śred­niów­ka;
3. niez­nacz­na przer­wa mię­dzy fra­za­mi w ut­wo­rach mu­zycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. muz. pauza dzie­lą­ca wers lub frazę mu­zycz­ną

 (1.2) przen. prze­ło­mo­wy mo­ment wyz­na­cza­ją­cy ko­niec jed­nej epoki i po­czą­tek na­stęp­nej

Wiktionary


ceówka

ro­dzaj da­chów­ki o prze­kro­ju zbli­żo­nym do li­te­ry C


SJP.pl


cf

sym­bol ka­li­for­nu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CompactFlash
  • ColdFusion
  • Ka­na­dyj­skie Siły Zbroj­ne (ang. Ca­na­dian For­ces)
  • płyn móz­go­wo-rdze­nio­wy (ang. ce­re­bro­spi­nal fluid)
  • mu­ko­wi­scy­do­za (ang. cy­stic fi­bro­sis)
  • Re­pu­bli­ka Środ­ko­wo­a­fry­kań­ska (franc. République Cen­tra­fri­ca­i­ne)
  • Ka­li­forn, pier­wia­stek che­micz­ny

Wikipedia


cf.

skrót od: con­fer (z ła­ci­ny: po­rów­naj)


SJP.pl


cfc

[czy­taj: s-iefs-I] skrót od: Chel­sea Fo­ot­ball Club - bry­tyj­ski klub pił­kar­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • fre­o­ny
  • cen­tra for­mu­ją­ce chlo­ro­fil (ang. chlo­rop­hyll-for­ming cen­tre)
  • za­gra­nicz­na spół­ka kon­tro­lo­wa­na (ang. con­trol­led fo­re­ign cor­po­ra­tion)
  • Ca­li­for­nia Fried Chic­ken (CFC)

Wikipedia


cfci

Con­gre­ga­tio Fra­trum Cor­dis Iesu, Zgro­ma­dze­nie Braci Serca Je­zu­so­we­go


SJP.pl


cfd

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • kon­trakt róż­ni­cy kur­so­wej (ang. con­tract for dif­fe­ren­ce, CFD)
  • obli­cze­nio­wa me­cha­ni­ka pły­nów (ang. com­pu­ta­tio­nal fluid dy­na­mics, CFD)

Wikipedia


cfmm

skrót od: Con­gre­ga­tio Fi­lio­rum Ma­tris Dei Do­lo­ro­sae, zakon do­lo­ry­stów


SJP.pl


cg

cen­ty­gram


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CG (ang. cho­king gas – gaz du­szą­cy) fos­gen
  • Kongo (oz­na­cze­nie ko­do­we we­dług ISO 3166-2)
  • Gra­fi­ka kom­pu­te­ro­wa – gra­fi­ka kom­pu­te­ro­wa (ang. com­pu­ter grap­hics)
  • Cg – język pro­gra­mo­wa­nia sha­de­rów (ang. C for grap­hics)
  • Cen­ty­gram
  • CG (ang. Coast Guard) – Straż Przy­brze­ża zob. Straż Przy­brze­ża Sta­nów Zjed­no­czo­nych, Straż Przy­brze­ża Re­pu­bli­ki Indii.

Wikipedia


cgi

skrót od: Com­mon Ga­te­way In­ter­fa­ce, znor­ma­li­zo­wa­ny in­ter­fejs, umoż­li­wia­ją­cy ko­mu­ni­ka­cję po­mię­dzy opro­gra­mo­wa­niem ser­we­ra WWW a in­ny­mi pro­gra­ma­mi znaj­du­ją­cy­mi się na ser­we­rze; z jego po­mo­cą można dy­na­micz­nie (na żą­da­nie klien­ta) ge­ne­ro­wać do­ku­men­ty HTML uzu­peł­nia­jąc je np. tre­ścią po­bie­ra­ną z bazy da­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cli­ni­cal Glo­bal Im­pres­sion – skala słu­żą­ca do oz­na­cza­nia stanu zdro­wia psy­chicz­ne­go i zmian w trak­cie le­cze­nia
  • Com­mon Ga­te­way In­ter­fa­ce – in­ter­fejs umoż­li­wia­ją­cy ko­mu­ni­ka­cję po­mię­dzy ser­we­rem WWW a in­ny­mi pro­gra­ma­mi
  • Com­pu­ter Ge­ne­ra­ted Ima­ge­ry – obra­zy ge­ne­ro­wa­ne kom­pu­te­ro­wo
  • CGI Group Inc – firma in­for­ma­tycz­na

Wikipedia


cgs

Cen­ty­metr Gram Se­kun­da, dawny układ me­trycz­ny


SJP.pl


ch

1. po­łą­cze­nie liter oz­na­cza­ją­ce spół­gło­skę "ch";
2. spół­gło­ska tyl­no­ję­zy­ko­wa, bezdź­więcz­na, twar­da, szcze­li­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dwuz­nak oz­na­cza­ją­cy spół­gło­skę ch (1.2)

 (1.2) spół­gło­ska szcze­li­no­wa mięk­ko­pod­nie­bien­na bezdź­więcz­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ch (język pro­gra­mo­wa­nia)
  • Ch (dwuz­nak)
  • kod ISO Szwaj­ca­ria
  • CH – skrót od ang. con­ti­nu­um hy­pot­he­sis
  • CH lub ch – cen­ty­mal­na po­ten­cja hah­ne­man­now­ska – w ho­me­o­pa­tii – setne roz­cień­cze­nie sub­stan­cji źró­dło­wej (C – łac. „cen­tum” = sto, H – od naz­wi­ska Sa­mu­e­la Hah­ne­man­na, twór­cy ho­me­o­pa­tii)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­wsze my­śla­łem, że moher pisze się przez ch.

Wiktionary


cha

wyraz, zwy­kle pow­ta­rza­ny, oz­na­cza­ją­cy śmiech, zwła­szcza gło­śny i spon­ta­nicz­ny; ha


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. … oz­na­cza­ją­cy śmiech

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cha! cha! cha! Głup­ta­sek chce ko­ro­ny! cha! cha! cha!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xa, AS: χa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. uchachany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ha

Wiktionary


cha-cha

po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski ta­niec to­wa­rzy­ski; cza-cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. zob. cza-cza.

Wiktionary

Cha-cha, cha-cha-cha, cza-cza – ku­bań­ski, la­ty­no­a­me­ry­kań­ski ta­niec to­wa­rzy­ski w me­trum pa­rzy­stym 4/4 i ty­po­wym tem­pie 32-33 tak­tów na mi­nu­tę, wy­wo­dzą­cy się z rumby i mambo.

Ta­niec cha-chy opie­ra się na kroku "chassé", czyli kroku w for­ma­cie od­staw-do­staw-od­staw.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃa‿ˈt͡ʃa, AS: ča‿ča

Wiktionary


chaba

naz­wi­sko


SJP.pl

Chaba – wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu z III dy­na­stii.

Wikipedia


chabaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. przest. rzeź­nik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chabas mrz., chabanina ż.

Wiktionary


chabal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. po­gard. ado­ra­tor

 (1.2) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. po­gard. al­fons

 (1.4) gw-pl|Ty­ko­cin,Łom­żyń­skie. po­gard. Żyd, żyd

Wiktionary


chabanina

mięso gor­sze­go ga­tun­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. posp. mięso gor­sze­go ga­tun­ku, także nieś­wie­że

 (1.2) lwów., reg-pl|Kra­ków., reg-pl|Poz­nań. byle jakie mięso

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie będę jadł tej cha­ba­ni­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxabãˈɲĩna, AS: χabãńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chabaj m., chabas m.

Wiktionary


chabarowsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, na Da­le­kim Wscho­dzie, sto­li­ca Kraju Cha­ba­row­skie­go;

Wiktionary

Cha­ba­rowsk ( Хабаровск) – mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wo-wschod­nim re­gio­nie az­ja­tyc­kiej czę­ści tego kraju, nad Amu­rem w po­bli­żu uj­ścia rzeki Us­su­ri.

Sto­li­ca Kraju Cha­ba­row­skie­go; 616 tys. miesz­kań­ców (2020). Współ­rzęd­ne ge­o­gra­ficz­ne: 48°25′ N 135°07′ E.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: xaˈbarɔfsk, AS: χabarofsk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chabarowszczanin mos., chabarowszczanka ż.

 przym. chabarowski

Wiktionary


chabarowski

przy­miot­nik od: Cha­ba­rowsk (mia­sto w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cha­ba­row­skiem, do­ty­czą­cy Cha­ba­row­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chabarowsk m., chabarowszczanin mos., chabarowszczanka ż.

Wiktionary


chabarowszczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cha­ba­row­ska; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chabarowsk mrz.

:: fż. chabarowszczanka ż.

 przym. chabarowski

Wiktionary


chabarowszczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cha­ba­row­ska; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chabarowsk mrz.

:: fm. chabarowszczanin mos.

 przym. chabarowski

Wiktionary


chabas

re­gio­nal­nie: duża por­cja mięsa, mięso; habas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg. pozn. mięso

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chabanina, chabaj, chabaśnik

Wiktionary


chabazie

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg-pl|Dolny Śląsk, Lwów. kwiat­ki, za­ro­śla

Wiktionary


chabazyt

mi­ne­rał z grupy ze­o­li­tów, uwod­nio­ny gli­no­krze­mian wap­nia i sodu


SJP.pl

Cha­ba­zyt, cha­ba­syt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy ze­o­li­tów. Mi­ne­rał po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "kha­ba­zios" = ziarn­ko gradu, co traf­nie na­wią­zu­je do wy­glą­du tego mi­ne­ra­łu.

Wikipedia


chabaź

gwa­ro­wo: chwast, ziel­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. gw-pl|Kol­bu­szo­wa,Ży­wiec, Sę­ko­wa, Besko,Pod­ha­le,Za­gó­rze, Tu­li­gło­wy. chwast

 (1.2) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. po­gard. kwiat

 (1.4) gw-pl|Ko­sza­ra­wa,Nie­na­dów­ka. za­ro­śla, krza­ki

 (1.5) gw-pl|Nie­na­dów­ka. ga­łąz­ka na chrust

Wiktionary


chabek

ro­dzaj dużej, drew­nia­nej, uz­bro­jo­nej łodzi przez­na­czo­nej do róż­nych prac po­moc­ni­czych we flo­cie w XV wieku


SJP.pl


chaber

po­spo­li­ty chwast polny o nie­bie­skich kwia­tach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. syst. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cen­ta­u­rea|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju cha­brów (1.1)

 (1.3) pot. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cen­ta­u­rea cy­a­nus|ref=tak., cha­ber bła­wa­tek

 (1.4) bot. ro­śli­na z ga­tun­ku cha­ber bła­wa­tek

Wiktionary

Cha­ber ("Cen­ta­u­rea" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych ("Aste­ra­ce­ae"). Obej­mu­je we­dług róż­nych ujęć sy­ste­ma­tycz­nych od ok. 250 do ok. 750 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je całą Eu­ro­pę, pół­noc­ną Afry­kę i znacz­ną część Azji (z wy­jąt­kiem jej po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści). Ro­śli­ny z tego ro­dza­ju rosną jako in­tro­du­ko­wa­ne na wszyst­kich in­nych kon­ty­nen­tach (z wy­jąt­kiem An­tark­ty­dy).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re ga­tun­ki cha­bra są upra­wia­ne jako ro­śli­ny ozdob­ne.

 (1.2) Na obra­zie przed­sta­wio­ny zo­stał wazon z cha­bra­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxabɛr, AS: χaber

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chabrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) bławatek, gw. Poznań modrak, gwara. głowacz

Wiktionary


chaberek

naz­wi­sko


SJP.pl


chaberkowo

Cha­ber­ko­wo (niem. "Neu Wut­trie­nen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Purda. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go. Wieś znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.

Wikipedia


chaberski

naz­wi­sko


SJP.pl


chabet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. lek­cew. lichy, chudy koń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej zda­niem koń, któ­re­go kupił, ni­czym się nie róż­nił od ich zde­chłe­go cha­be­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. chabeta ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chabeta, szkapa, rosynant, stpol. myrcha

Wiktionary


chabeta

nędz­ny, za­bie­dzo­ny, chudy koń; szka­pa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. lek­cew. lichy, chudy koń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­rej cha­be­cie nie­wie­le już zo­sta­ło.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. chabet mzw.

:: zdrobn. chabetka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkapa, rosynant, stpol. myrcha

Wiktionary


chabetka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od cha­be­ta

 (1.2) lek­cew. lichy, mniej­szy koń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A ile lat ma ta twoja cha­bet­ka?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chabet mzw., chabeta ż.

Wiktionary


chabielice

Cha­bie­li­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Szczer­ców.

W skład so­łect­wa "Cha­bie­li­ce" wcho­dzi także Cha­bie­li­ce-Ko­lo­nia.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie piotr­kow­skim.

Wikipedia


chabienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cha­bić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chabić

Wiktionary


chabierów

Cha­bie­rów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie sie­radz­kim, w gmi­nie Błasz­ki. Miej­sco­wość liczy 280 miesz­kań­ców.

W la­tach 1949–1975 w woj. poz­nań­skim (po­wiat ka­li­ski). W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


chabik

naz­wi­sko


SJP.pl


chabina

daw­niej: rózga, pręt


SJP.pl


chabinka

gwa­ro­wo: cien­ka ga­łąz­ka, witka


SJP.pl


chabić

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jorg za­cha­bił mi wczo­rej hefty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chabienie n.

Wiktionary


chabiński

naz­wi­sko


SJP.pl


chablis

[czy­taj: szabLI] ro­dzaj bia­łe­go wina


SJP.pl

Cha­blis (wym. []) – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bur­gun­dia-Fran­che-Comté, w de­par­ta­men­cie Yonne.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 2569 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 66 osób/km² (wśród 2044 gmin Bur­gun­dii Cha­blis pla­su­je się na 75. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 80.).

Wikipedia


chabowo

Cha­bo­wo (niem. "Alt Fal­ken­berg", nazwa przej­ścio­wa – "Szy­ma­nów, So­ko­li­ce Stare") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie py­rzyc­kim, w gmi­nie Bie­li­ce.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cha­bo­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Bie­li­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


chabowski

przy­miot­nik od: Cha­bo­wo, Cha­bów­ka


SJP.pl


chabrolizm

[czy­taj: sza­bro­lizm] styl fil­mo­wy in­spi­ro­wa­ny twór­czo­ścią re­ży­se­ra fil­mo­we­go, Cla­u­de'a Cha­bro­la; sza­bro­lizm


SJP.pl


chabros

naz­wi­sko


SJP.pl


chabrowiec

po­wsze­la­tek cha­bro­wiec - motyl z ro­dzi­ny po­wsze­lat­ko­wa­tych


SJP.pl


chabrowoniebieski

nie­bie­ski o cha­bro­wym od­cie­niu


SJP.pl


chabrowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ste­fan Jan Cha­brow­ski (ur. 1937), ar­ty­sta ma­larz
  • Ta­de­usz Mar­cin Cha­brow­ski (ur. 1934), pol­ski poeta, du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • Sta­ni­sław Ha­brow­ski

Wikipedia


chabrowy

1. → cha­ber;
2. nie­bie­sko­fio­le­to­wy; bła­wat­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy cha­bru, na­le­żą­cy do cha­bru, zro­bio­ny z cha­bru, zwią­za­ny z cha­brem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor in­ten­syw­nie nie­bie­ski, taki jak kolor kwia­tu cha­bra bła­wat­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­ciuś po­da­ro­wał swo­jej ma­mu­si uro­czy cha­bro­wy bu­kie­cik.

 (2.1) Ku­pi­łam sobie pię­kną cha­bro­wą su­kien­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xaˈbrɔvɨ, AS: χabrovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chaber mzw./mrz., chabrowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) bławatkowy, szafirowy

Wiktionary


chabrówka

drob­ny motyl z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych; prze­plat­ka cha­brów­ka


SJP.pl


chabsko

Chab­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Mo­gil­no.

Wikipedia


chabudai

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mebl. niski ja­poń­ski sto­lik

Wiktionary


chabówka

wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim


SJP.pl

Zo­bacz też: Cha­bów­ka w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Cha­bów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim, w gmi­nie Rabka-Zdrój. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.

W 1595 roku wieś po­ło­żo­na w po­wie­cie szczy­rzyc­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go była włas­no­ścią kasz­te­la­no­wej kra­kow­skiej Anny z Sie­niaw­skich Jor­da­no­wej.

Wikipedia


chachaj

po­tocz­nie: cha­chać się - śmiać się


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cha­chaj – pol­ski ar­chi­tekt
  • Elż­bie­ta Cha­chaj – pol­ska ma­lar­ka
  • Jacek Cha­chaj – pol­ski hi­sto­ryk
  • Ma­rian Cha­chaj – pol­ski hi­sto­ryk
  • Ta­de­usz Cha­chaj – pol­ski dy­ry­gent, kom­po­zy­tor i aran­żer
  • Wła­dy­sław Cha­chaj – pol­ski le­karz aler­go­log

Wikipedia


chachalnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Zduny;

Wiktionary

Cha­chal­nia – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Zduny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed laty Cha­chal­nia na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chachalnianin mos., chachalnianka ż.

 przym. chachalniański

Wiktionary


chachalnianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cha­chal­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej córka wysz­ła za ro­do­wi­te­go cha­chal­nia­ni­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chachalnia ż.

:: fż. chachalnianka ż.

 przym. chachalniański

Wiktionary


chachalnianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cha­chal­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwie ro­zba­wio­ne cha­chal­nian­ki sie­dzia­ły na kocu nad ru­cza­jem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chachalnia mrz.

:: fm. chachalnianin mos.

 przym. chachalniański

Wiktionary


chachalniański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cha­chal­ni, zwią­za­ny z Cha­chal­nią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­pa­sał na cha­chal­niań­skich łą­kach sto krów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chachalnia ż., chachalnianin mos., chachalnianka ż.

Wiktionary


chacham

du­chow­ny ka­ra­im­ski; ha­cham


SJP.pl


chachanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cha­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chachać

Wiktionary


chachar

po­gard­li­wie o włó­czę­dze albo o czło­wie­ku po­cho­dzą­cym z niż­szych warstw spo­łecz­nych, głów­nie o chło­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. włó­czę­ga, pow­si­no­ga

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. pijak

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. łobuz

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chacharski

Wiktionary


chacharski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zwią­za­ny z cha­cha­rem, do­ty­czą­cy cha­cha­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chachar mos., chachor mos.

Wiktionary


chachać

po­tocz­nie: cha­chać się - śmiać się


SJP.pl


chachlowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chachmęcić

gmat­wać, spra­wiać, że coś jest za­wi­łe


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. sta­ra­jąc się ukryć ja­kieś in­for­ma­cje, czy­nić coś trud­niej­szym do zro­zu­mie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla dzien­ni­ka­rza de­pe­szo­we­go każdy kon­takt z po­li­ty­kiem to in­for­ma­cja; nawet wtedy, gdy on się miga od od­po­wie­dzi albo chach­mę­ci, albo od­po­wia­da, ale na inne py­ta­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nachachmęcić dk., zachachmęcić dk.

Wiktionary


chachmęt

1. po­tocz­nie: oszu­stwo; mach­loj­ka, prze­kręt;
2. daw­niej:
a) ma­no­wiec, wer­tep, roz­dro­że;
b) prze­no­śnie: plą­ta­ni­na, chaos, zamęt


SJP.pl


chachor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pijak

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. dziad

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. łobuz

 (1.4) gw-pl|Górny Śląsk. także bez pe­jo­ra­tyw­ne­go wydź­wię­ku, w zna­cze­niu zbli­żo­nym do pie­ron

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty mi nikaj z cha­cho­ra­mi łazić niy by­dziesz.

 (1.2) Z Ze­fli­ka się latoś pie­roń­ski cha­chor zro­bił.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chacharski

Wiktionary


chachoł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. po­gard. Ukra­i­niec lub osoba po­słu­gu­ją­ca się ję­zy­kiem ukra­iń­skim

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. kark

Wiktionary


chachulski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­zi­mierz Cha­chul­ski (1928–1995) – pol­ski in­ży­nier, pro­fe­sor nauk tech­nicz­nych
  • Mi­ro­sław Cha­chul­ski (1961–2023) – pol­ski wo­ka­li­sta, gi­ta­rzy­sta, autor mu­zy­ki i tek­stów, czło­nek ze­spo­łów Yanko oraz Para Wino
  • Ry­szard Cha­chul­ski (1931–2012) – pol­ski ar­ty­sta rzeź­biarz

Wikipedia


chachuła

naz­wi­sko


SJP.pl


chachłacki

język cha­chłac­ki, gwara cha­chłac­ka - okre­śle­nie róż­nych gwar wschod­nio­sło­wiań­skich na ob­sza­rze Pod­la­sia


SJP.pl


chaciński

naz­wi­sko


SJP.pl


chaco

[czy­taj: czako] for­ma­cja ro­ślin­na ty­po­wa dla pew­nych re­gio­nów Ar­gen­ty­ny, Pa­rag­wa­ju i Bo­li­wii, kom­pleks zbio­ro­wisk sa­wan­no­wych i le­śnych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chaco – for­ma­cja ro­ślin­na w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej – suchy, widny las
  • Gran Chaco, Chaco – kra­i­na ge­o­gra­ficz­na w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, na po­gra­ni­czu Bo­li­wii, Pa­rag­wa­ju i Ar­gen­ty­ny, po­dzie­lo­na na 3 czę­ści:
    • Chaco Bo­re­al
    • Chaco Cen­tral
    • Chaco Au­stral
  • Chaco – pro­win­cja w Ar­gen­ty­nie
  • Chaco – za­chod­nia część Pa­rag­wa­ju, de­par­ta­men­ty: Pre­si­den­te Hayes, Bo­qu­e­rón, Górny Pa­rag­waj
  • Park Na­ro­do­wy Chaco
  • wojna o Chaco

Wikipedia


chaconne

[czy­taj: szaKON] ta­niec hisz­pań­ski z XVI w. w me­trum trój­dziel­nym; ciac­co­na


SJP.pl

Cha­con­ne, sza­kon, cia­co­na – forma mu­zycz­na opar­ta na hisz­pań­skim tańcu w me­trum 3/4. Cha­con­ne oz­na­cza rów­nież sam ta­niec.

Cha­rak­te­ry­zu­je się sze­re­giem wa­ria­cji, z któ­rych żadna nie jest dłuż­sza niż 8 tak­tów. Jako ta­niec jest swa­wol­ny, ryt­micz­ny i czę­sto uwa­ża­ny za roz­wią­zły.

Wikipedia


chaczapuri

gru­zin­ski za­pie­ka­ny pla­cek z serem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. pla­cek za­pie­ka­ny z serem, danie kuch­ni ka­u­ka­skich, chle­bek se­ro­wy;

Wiktionary

Cha­cza­pu­ri (gruz. ხაჭაპური) – gru­ziń­ski za­pie­ka­ny pla­cek z serem. Jedno z tra­dy­cyj­nych dań kuch­ni ka­u­ka­skiej. Wy­stę­pu­je w licz­nych róż­nią­cych się od sie­bie od­mia­nach, m.in.:

Może być po­da­wa­ne rów­nież z do­dat­ka­mi, na przy­kład z sosem adżi­ka.

Nazwa cha­cza­pu­ri po­cho­dzi od gru­ziń­skich słów „cha­czo” i „puri” oz­na­cza­ją­cych twa­róg i chleb.

Wikipedia


chaczaturian

naz­wi­sko obce, np. Aram Il­jicz Cha­cza­tu­rian (1903-1978) - or­miań­ski kom­po­zy­tor mu­zy­ki po­waż­nej, dy­ry­gent i pe­da­gog


SJP.pl


chaczkar

or­miań­ska ka­mien­na stela lub płyta wo­tyw­na upa­mięt­nia­ją­ca szcze­gól­ne wy­da­rze­nia lub osobę


SJP.pl

Chacz­kar (orm. "Խաչքար" – "ka­mień krzyż") – or­miań­ska ka­mien­na stela lub płyta wo­tyw­na upa­mięt­nia­ją­ca szcze­gól­ne wy­da­rze­nia lub osobę.

Wikipedia


chad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) an­glo­sa­skie imię mę­skie

 (1.2) pot. pejor. ste­re­o­ty­po­wy przy­stoj­ny, młody męż­czyz­na, ma­ją­cy po­wo­dze­nie, ale nie­zbyt roz­gar­nię­ty in­te­lek­tu­al­nie, obiekt kpin w me­mach

Wiktionary

Chad (Ce­ad­da, Chad z Yorku, Cedda; data uro­dze­nia niez­na­na, zm. 2 marca 672) – śred­nio­wiecz­ny an­glo­sa­ski du­chow­ny, opat kilku klasz­to­rów, bi­skup Nort­hum­brii i Mer­cji, czczo­ny jako świę­ty w Ko­ście­le ka­to­lic­kim, pra­wo­sław­nym i an­gli­kań­skim. Jest uz­na­wa­ny za jed­ne­go z naj­waż­niej­szych mi­sjo­na­rzy w pań­stwach an­glo­sa­skich i za czło­wie­ka, który schry­stia­ni­zo­wał Mer­cję.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chad spoj­rzał przez ramię, po­de­ner­wo­wa­ny. Owen dał mu znak, że wszyst­ko jest w po­rząd­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃat, AS: čat

Wiktionary


chadaj

naz­wi­sko


SJP.pl


chadar

ryba z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych


SJP.pl


chadecja

po­tocz­nie: chrze­ści­jań­ska de­mo­kra­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. chrze­ści­jań­ska de­mo­kra­cja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xaˈdɛt͡sʲja, AS: χadecʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chadek m., chadeckość ż.

 przym. chadecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót ChD

Wiktionary


chadecki

→ cha­de­cja, → cha­dek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od cha­de­cja

Wiktionary

Patrz:

chadecja, → chadek

Przykłady

 (1.1) - To była próba ra­to­wa­nia Unii przed zni­knię­ciem ze sceny po­li­tycz­nej, przed przeksz­tał­ce­niem par­tii o kil­ku­na­sto­pro­cen­to­wym elek­to­ra­cie w nie­wiel­kie ugru­po­wa­nie cha­dec­kie - tłu­ma­czył wów­czas.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xaˈdɛt͡sʲci, AS: χadecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chadecja ż., chadek m., chadeckość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrześcijańsko-demokratyczny

Wiktionary


chadeckość

→ cha­dec­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cha­dec­kie; cecha tych, któ­rzy są cha­dec­cy

Wiktionary

Patrz:

chadecki

Powiązane:

 rzecz. chadek m., chadecja ż.

 przym. chadecki

Wiktionary


chadeczka

1. po­li­tycz­ka na­le­żą­ca do par­tii chrze­ści­jań­sko-de­mo­kra­tycz­nej;
2. zwo­len­nicz­ka po­li­ty­ki cha­de­cji


SJP.pl


chadek

po­li­tyk na­le­żą­cy do par­tii chrze­ści­jań­sko-de­mo­kra­tycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. czło­nek bądź sym­pa­tyk cha­de­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxadɛk, AS: χadek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chadecja ż., chadeckość ż.

 przym. chadecki

Wiktionary


chadowiec

osoba z cho­ro­bą afek­tyw­ną dwu­bie­gu­no­wą


SJP.pl


chadrych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. gor­czy­ca polna

Wiktionary


chadwick

[czy­taj: cze­dłyk] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edgar Chad­wick – an­giel­ski pił­karz
  • Edwin Chad­wick – an­giel­ski re­for­ma­tor spo­łecz­ny
  • Ge­or­ge Whi­te­field Chad­wick – ame­ry­kań­ski kom­po­zy­tor
  • James Chad­wick – an­giel­ski fizyk
  • John Chad­wick – bry­tyj­ski fi­lo­log
  • Phi­lip Ge­or­ge Chad­wick – an­giel­ski pi­sarz
  • Chad­wick – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Car­roll
  • Chad­wick (ang. Chad­wick Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Chri­stian

Wikipedia


chadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cha­dzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xaˈd͡zãɲɛ, AS: χaʒãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodka ż., chód m., chodzik m., chodnik m., chodniczek m., chodnikowiec m., chodak m., chodaczek m., chodzony m., chodnica ż., chodliwość ż., chodziarz m., chodziarka m., chadzka ż., chodzenie n.

 czas. obejść, chodzić ndk., chadzać ndk.

 przym. chodny, chodnikowy, chodliwy, chodziwy, chodziarski

 wykrz. chodu

Wiktionary


chadzać

1. cho­dzić, uda­wać się do­kądś od czasu do czasu
2. nosić cza­sa­mi, mie­wać coś na sobie jako ubiór


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) cho­dzić od czasu do czasu lub re­gu­lar­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­szcze przez kilka dni cha­dzał Ka­zi­mierz, ol­śnio­ny i odu­rzo­ny, po bru­kach świę­tu­ją­cej i wi­wa­tu­ją­cej War­sza­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxad͡zat͡ɕ, AS: χaʒać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. schadzka ż., przechodka ż., chód mrz., chodzik mrz., chodnik mrz., chodniczek mrz., chodnikowiec mos., chodak mrz., chodaczek mrz., chodzony mrz., chodnica ż., chodliwość ż., chodziarz mos., chodziarka ż., chadzka ż., chadzanie n., chodzenie n.

 czas. obejść, chodzić ndk.

 przym. chodny, chodnikowy, chodliwy, chodziwy, chodziarski

 wykrz. chodu

Wiktionary


chadziaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­gard. szma­ciarz, osoba niech­luj­na

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tyn pie­róń­ski cha­dziaj. Kaj lo­u­cóm zajś te cha­dzia­je? Jou by sie nie dzi­wiół bo to je cha­dziaj.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chadziajka ż., chadziajstwo n., chaziaj m.

 przym. chadziajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szmaciorz, ciarach, dziod

Wiktionary


chadziajski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cha­dzia­jem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­dy­cje pol­skie, ha­ny­skie i cha­dziaj­skie trwa­ją w nie­u­sta­ją­cym zwar­ciu i kon­ku­ru­ją ze sobą na dusze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chadziaj m.

Wiktionary


chafre

wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu z okre­su Sta­re­go Pań­stwa, syn Che­op­sa; Che­fren


SJP.pl


chaga

[czy­taj: czaga] ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny szcze­cin­kow­co­wa­tych; czaga, huba brzo­zo­wa, bły­sko­po­rek pod­ko­ro­wy


SJP.pl


chagall

[czy­taj: szaGAL] Marc Cha­gall (1887-1985), fran­cu­ski ma­larz i gra­fik


SJP.pl


chaim

[czy­taj: CHA-im] obce imię mę­skie


SJP.pl


chajder

ży­dow­ska po­cząt­ko­wa szko­ła re­li­gij­na dla chłop­ców; che­der


SJP.pl


chajpudyra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Nie­niec­kim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym Rosji, ucho­dzi do Za­to­ki Chaj­pu­dyr­skiej Morza Pe­czor­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chajpudyrski

Wiktionary


chajpudyrski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chaj­pu­dy­rą, do­ty­czą­cy Chaj­pu­dy­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chajpudyra ż.

Wiktionary


chajtanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chaj­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ochajtanie n.

 czas. chajtać ndk., ochajtać dk.

Wiktionary


chajtać

chaj­tać się - po­tocz­nie: brać ślub; haj­tać się


SJP.pl


chajtnięty

po­tocz­nie: taki, który wziął ślub; hajt­nię­ty, ochajt­nię­ty


SJP.pl


chajtnąć

chajt­nąć się - po­tocz­nie: wziąć ślub; hajt­nąć się


SJP.pl


chakalaka

pi­kant­na po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ska po­tra­wa wa­rzyw­na


SJP.pl


chakas

przed­sta­wi­ciel ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Cha­ka­sję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­nek tu­rec­kie­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Cha­ka­sję i obwód ke­me­row­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chakasja ż., chakaski mrz.

:: fż. Chakaska ż.

 przym. chakaski

Wiktionary


chakasja

re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. jedna z re­pu­blik wcho­dzą­cych w skład Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej;

Wiktionary

Cha­ka­sja (ofic. Re­pu­bli­ka Cha­ka­sji, Республика Хакасия, Хака́с Респу́бликазы, tr. "Chakás Respúblikazy") – au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Chakas mos., Chakaska ż., chakaski mrz.

 przym. chakaski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Chakasji

Wiktionary


chakaska

do­ty­czą­cy Cha­ka­sów, zwią­za­ny z Cha­ka­sa­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. człon­ki­ni tu­rec­kie­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Cha­ka­sję i obwód ke­me­row­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chakasja ż., chakaski mrz.

:: fm. Chakas mos.

 przym. chakaski

Wiktionary


chakaski

do­ty­czą­cy Cha­ka­sów, zwią­za­ny z Cha­ka­sa­mi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cha­ka­sją lub Cha­ka­sa­mi, do­ty­czą­cy Cha­ka­sji lub Cha­ka­sów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cha­ka­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chakasja ż., Chakas mos., Chakaska ż.

Wiktionary


chakowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chakrasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; po­zy­cja, w któ­rej ciało jest wy­gię­te do góry w łuk, stopy i dło­nie opar­te są po­dło­dze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urdva dhanurasana, pozycja koła, pozycja wzniesionego łuku, koło, wzniesiony łuk

Wiktionary


chalaza

cha­la­zon;
1. gęste pasmo biał­ka, na któ­rym pod­wie­szo­na jest kula żółt­ko­wa w jajku; po­wró­zek biał­ko­wy;
2. u ro­ślin kwia­to­wych: pod­sta­wa za­ląż­ka znaj­du­ją­ca się na­prze­ciw okien­ka; osad­ka


SJP.pl

Za­su­ge­ro­wa­no, aby ten ar­ty­kuł na różne ar­ty­ku­ły – Cha­la­za (zo­o­lo­gia) i Cha­la­za (bo­ta­ni­ka).

Cha­la­za – struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w ja­jach zwie­rząt i za­ląż­kach ro­ślin.

Wikipedia


chalazon

cha­la­za;
1. gęste pasmo biał­ka, na któ­rym pod­wie­szo­na jest kula żółt­ko­wa w jajku; po­wró­zek biał­ko­wy;
2. u ro­ślin kwia­to­wych: pod­sta­wa za­ląż­ka znaj­du­ją­ca się na­prze­ciw okien­ka; osad­ka


SJP.pl


chalcedon

tle­nek krze­mu, od­mia­na kwar­cu; jego barw­ne od­mia­ny to: agat, chry­zo­praz, he­lio­trop, kar­ne­ol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. skry­to­kry­sta­licz­na od­mia­na kwar­cu;

 (1.2) jubil. osz­li­fo­wa­ny ka­mień ozdob­ny z chal­ce­do­nu (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chal­ce­don (Chal­ke­don) – mia­sto w sta­ro­żyt­nej Bi­ty­nii, obec­nie Kadıköy, dziel­ni­ca Stam­bu­łu
  • chal­ce­don – mi­ne­rał, od­mia­na kwar­cu
  • Chal­ce­don – po­tocz­nie sobór po­wszech­ny z 451 r.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Barw­ne od­mia­ny chal­ce­do­nu mają za­sto­so­wa­nie w ju­bi­ler­stwie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xalˈt͡sɛdɔ̃n, AS: χalcedõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chalcedon mrz.

 przym. chalcedoński, chalcedonowy

Wiktionary


chalcedonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chal­ce­do­nem, do­ty­czą­cy chal­ce­do­nu; wy­ko­na­ny z chal­ce­do­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chalcedon mrz., Chalcedon mrz.

Wiktionary


chalcedoński

→ Chal­ce­don (sta­ro­żyt­ne mia­sto)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. hist. od­no­szą­cy się do Chal­ce­do­nu, zwią­za­ny z Chal­ce­do­nem

 (1.2) rel. hist. od­no­szą­cy się do czwar­te­go so­bo­ru po­wszech­ne­go bi­sku­pów chrze­ści­jań­skich w 451 roku, zwią­za­ny z czwar­tym so­bo­rem po­wszech­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ko­ścio­ła­mi chal­ce­doń­ski­mi są obec­nie wszyst­kie Ko­ścio­ły ka­to­lic­kie i wszyst­kie Cerk­wie pra­wo­sław­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chalcedon m., chalcedon m.

Wiktionary


chalcydycki

→ Chal­ki­di­ki


SJP.pl

Patrz:

Chalkidiki

chaldea

nazwa Ba­bi­lo­nii użyta po raz pier­wszy w IX w. p.n.e. w in­skryp­cjach króla Asy­rii Aszur­na­sir­pa­la II; Chal­de­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. zob. Chal­de­ja.

Wiktionary

Chal­de­ja, Chal­dea, aka­dyj­skie Kaldu, "nazwa Ba­bi­lo­nii lub jej po­łud­nio­wej czę­ści użyta po raz pier­wszy w in­skryp­cjach króla Asy­rii Aszur­na­sir­pa­la II (IX w. p.n.e.);" od cza­sów pa­no­wa­nia dyn. chal­dej­skiej (626–539) nazwą Chal­de­ja ob­ję­to ob­szar całej Ba­bi­lo­nii (w świe­cie an­tycz­nym Chal­de­ja i Kaldu oz­na­cza­ły to samo). Za­miesz­ka­ne przez sta­ro­żyt­nych Chal­dej­czy­ków. Z Ur chal­dej­skie­go po­cho­dził m.in. bi­blij­ny Abra­ham.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chal­dea była po­łud­nio­wą czę­ścią sta­ro­żyt­nej Me­zo­po­ta­mii.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Chaldeja

Wiktionary


chaldeja

nazwa Ba­bi­lo­nii użyta po raz pier­wszy w IX w. p.n.e. w in­skryp­cjach króla Asy­rii Aszur­na­sir­pa­la II; Chal­dea


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. hi­sto­rycz­na kra­i­na w po­łud­nio­wej Me­zo­po­ta­mii, nad Za­to­ką Per­ską u uj­ścia Eu­fra­tu i Ty­gry­su — na ob­sza­rze dzi­siej­sze­go po­łud­nio­we­go Iraku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy w mie­ście Ur żył Abra­ham, wów­czas to nie była je­szcze Chal­de­ja a Sumer.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chaldejczyk mos., Chaldejka ż., chaldejski mrz.

 przym. chaldejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Chaldea

Wiktionary


chaldejczycy

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu za­chod­nio­se­mic­kie­go, przy­by­łe­go do po­łud­nio­wej Ba­bi­lo­nii w po­ło­wie XI w. p.n.e.


SJP.pl

Chal­dej­czy­cy (akad. trl. "Kaldu", ‏כשדים‎ "Kas­dim", Χαλδαίοι, "Chal­da­ioi") – sta­ro­żyt­ny lud za­chod­nio­se­mic­ki po­słu­gu­ją­cy się dia­lek­tem ję­zy­ka ara­mej­skie­go.

Wikipedia


chaldejczyk

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu za­chod­nio­se­mic­kie­go, przy­by­łe­go do po­łud­nio­wej Ba­bi­lo­nii w po­ło­wie XI w. p.n.e.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu se­mic­kie­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­bu­cho­do­no­zor II był ostat­nim wiel­kim kró­lem Chal­dej­czy­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chaldeja ż., chaldejski m.

:: fż. Chaldejka ż.

 przym. chaldejski

Wiktionary


chaldejka

człon­ki­ni sta­ro­żyt­ne­go ludu za­chod­nio­se­mic­kie­go, przy­by­łe­go do po­łud­nio­wej Ba­bi­lo­nii w po­ło­wie XI w. p.n.e.


SJP.pl


chaldejski

przy­miot­nik od: Chal­de­ja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chal­dei lub Chal­dej­czy­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język z grupy se­mic­kiej, uży­wa­ny w Me­zo­po­ta­mii od po­ło­wy III ty­siąc­le­cia p.n.e. do po­cząt­ków I ty­siąc­le­cia n.e.;

 (2.2) jęz. język za­li­cza­ny do grupy se­mic­kiej, któ­rym po­słu­gu­je się około 200 ty­się­cy za­miesz­ku­ją­cych głów­nie Irak;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ję­zy­kiem li­tur­gicz­nym Ko­ścio­ła chal­dej­skie­go po­zo­stał ara­mej­ski.

 (1.1) In­for­ma­cje te zna­la­złam na chal­dej­skim por­ta­lu in­for­ma­cyj­nym.

 (2.1) Język chal­dej­ski za­pi­sy­wa­ny był su­me­ryj­skim pis­mem kli­no­wym.

 (2.2) Współ­czes­ny język chal­dej­ski sta­no­wi część tzw. ma­kro­ję­zy­ka sy­ryj­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chaldeja ż., Chaldejczyk mos., Chaldejka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) akadyjski

 (2.2) nowoaramejski

Wiktionary


chalecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cha­lec­ki – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Mi­chał Cha­lec­ki (zm. po 1521) – dy­plo­ma­ta, pol­ski urzęd­nik, poseł li­tew­ski do Zło­tej Ordy
  • An­drzej Cha­lec­ki (zm. 1595) – urzęd­nik, mar­sza­łek rze­czyc­ki
  • Eu­sta­chy Cha­lec­ki – dy­plo­ma­ta, poseł do Moł­da­wii w 1460
  • Dy­mitr Cha­lec­ki (1550-1598) – urzęd­nik, poseł na Sejm, dwo­rza­nin Ste­fa­na Ba­to­re­go
  • Mi­ko­łaj Cha­lec­ki (1589-1653) – wo­je­wo­da no­wo­gródz­ki, miecz­nik wiel­ki li­tew­ski
  • Hie­ro­nim Cha­lec­ki (zm. 1672) – pol­ski urzęd­nik, poseł na Sejm, łow­czy pod­la­ski
  • Józef Cha­lec­ki (zm. 1559) – urzęd­nik, mar­sza­łek ho­spo­dar­ski
  • Wła­dy­sław Cha­lec­ki (1606-1668) – mar­sza­łek Try­bu­na­łu Głów­ne­go Wiel­kie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go
  • Alek­san­der Cha­lec­ki (zm. 1651) – pol­ski urzęd­nik, se­kre­tarz kró­lew­ski Zyg­mun­ta III Wazy
  • Mi­chał Cha­lec­ki (1679-1715) – pol­ski urzęd­nik, poseł na Sejm, oboź­ny Wiel­kie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go
  • Ge­de­on Cha­lec­ki – wi­ce­mar­sza­łek Try­bu­na­łu Głów­ne­go Wiel­kie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go

Wikipedia


chalif

kalif; tytuł mu­zuł­mań­skie­go przy­wód­cy świec­kie­go i du­chow­ne­go; u szy­i­tów: tytuł przy­wód­cy świec­kie­go; osoba ma­ją­ca ten tytuł


SJP.pl


chalimoniuk

naz­wi­sko


SJP.pl


chalin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cha­lin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Do­brzyń nad Wisłą
  • Cha­lin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Sie­ra­ków
  • Cha­lin – gro­ma­da
  • Cha­lin – gmina

Wikipedia


chalkantyt

mi­ne­rał, uwod­nio­ny siar­czan mie­dzi


SJP.pl

Chal­kan­tyt (gr. "chal­kos" – miedź, "ant­hos" – kwiat; "kwiat mie­dzi") – mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­cza­nów. Jest po­wszech­nie spo­ty­ka­ny w więk­szo­ści ko­palń siarcz­ko­wych rud mie­dzi.

Wikipedia


chalkedon

mia­sto w sta­ro­żyt­nej Bi­ty­nii, obec­nie dziel­ni­ca Stam­bu­łu w Tur­cji; Chal­ce­don


SJP.pl

Chal­ke­don, Chal­ce­don (gr. Χαλκηδών "Chalkēdṓn", łac. "Chal­ce­do­nia") – sta­ro­żyt­ne mia­sto por­to­we za­ło­żo­ne przez grec­kich ko­lo­ni­stów z Me­ga­ry w roku 676 p.n.e. nad az­ja­tyc­kim wy­brze­żem Bos­fo­ru w kra­i­nie Bi­ty­nia. Mia­sto znaj­do­wa­ło się na pół­wy­spie Chal­ke­doń­skim u wej­ścia do cie­śni­ny Bos­for pra­wie do­kład­nie na­prze­ciw sta­ro­żyt­ne­go By­zan­tio­nu – póź­niej­sze­go Kon­stan­ty­no­po­la.

Wikipedia


chalkidiki

pół­wy­sep w Gre­cji


SJP.pl


chalkidzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chal­ki­dą, do­ty­czą­cy Chal­ki­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szcze­gól­nie roz­po­wszech­nio­ne były trzy sy­ste­my: chal­kidz­ki, ateń­ski i joń­ski. Ten ostat­ni stał się w IV w. przed Chr. ogól­no­grec­kim al­fa­be­tem „kla­sycz­nym”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chalkida ż.

Wiktionary


chalkocyt

mi­ne­rał, siar­czek mie­dzi


SJP.pl


chalkofilny

o pier­wiast­ku: łatwo łą­czą­cy się z siar­ką, two­rzą­cy trwa­łe siarcz­ki


SJP.pl


chalkograf

ry­tow­nik bę­dą­cy spe­cja­li­stą w dzie­dzi­nie chal­ko­gra­fii; mie­dzio­ryt­nik


SJP.pl


chalkografia

sztu­ka ry­to­wa­nia w mie­dzi lub mo­sią­dzu; mie­dzio­ryt­nict­wo


SJP.pl


chalkolit

okres przej­ścio­wy mię­dzy epo­ka­mi ka­mie­nia i brązu; ene­o­lit, epoka mie­dzi


SJP.pl

Chal­ko­lit (od gr. "chal­kós" — miedź i "lit­hos" — ka­mień), także ene­o­lit lub epoka mie­dzi – jedna z epok pre­hi­sto­rii, okres przej­ścio­wy mię­dzy ar­che­o­lo­gicz­ny­mi epo­ka­mi ka­mie­nia i brązu, w któ­rym u ludów ne­o­li­tycz­nych po­ja­wi­ły się pier­wsze użyt­ko­we wy­ro­by z me­ta­lu, głów­nie z mie­dzi (na­rzę­dzia, broń, ozdo­by), obok po­zo­sta­ją­cych wciąż w po­wszech­nym uży­ciu na­rzę­dzi wy­ra­bia­nych z krze­mie­nia i in. ka­mie­nia.

Wikipedia


chalkolityczny

→ chal­ko­lit


SJP.pl

Patrz:

chalkolit

chalkon

nie­na­sy­co­ny keton ma­ją­cy dwa pier­ście­nie aro­ma­tycz­ne w czą­stecz­ce


SJP.pl

Chal­kon (nazwa sy­ste­ma­tycz­na: 1,3-di­fe­ny­lo-2-pro­pen-1-on, ben­zy­li­dy­no­a­ce­to­fe­non) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy nie­na­sy­co­nych ke­to­nów aro­ma­tycz­nych.

Może być otrzy­ma­ny np. w re­ak­cji ace­to­fe­no­nu z ben­zal­de­hy­dem w obec­no­ści za­sa­dy:

Wikipedia


chalkopiryt

mi­ne­rał, siar­czek mie­dzi i że­la­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. piryt mie­dzio­wy, siar­czek mie­dzi i że­la­za;

Wiktionary

Chal­ko­pi­ryt (piryt mie­dzio­wy) – mi­ne­rał z gro­ma­dy siarcz­ków, któ­re­go głów­nym skład­ni­kiem jest mie­sza­ny siar­czek mie­dzi(II) i że­la­za(II) (CuFeS2). Jest mi­ne­ra­łem po­spo­li­tym i bar­dzo sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nym.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "chal­kós", "miedź" + "pyrítes", "ognio­wy" i na­wią­zu­je do skła­du che­micz­ne­go i barwy tego mi­ne­ra­łu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chalkopirytowy

Wiktionary


chalkozyn

mi­ne­rał, siar­czek mie­dzi; błyszcz mie­dzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. siar­czek (I) mie­dzi, nie­przez­ro­czy­sty mi­ne­rał barwy oło­wia­no­sza­rej, ważne źró­dło mie­dzi na uży­tek prze­my­sło­wy;

Wiktionary

Chal­ko­zyn (gr. "khal­kos", "chal­kos", tłum. miedź) – mi­ne­rał z grupy siarcz­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chalkozynowy

Wiktionary


challenge

[czy­taj: cze­lendż]
1. nazwa za­wo­dów spor­to­wych w niek­tó­rych dy­scy­pli­nach;
2. bez­poś­red­nia ry­wa­li­za­cja za­wod­ni­ków z czo­łów­ki i spoza niej;
3. ro­dzaj kla­sy­fi­ka­cji spor­to­wych do­ko­ny­wa­nych przez or­ga­ni­za­cję lub ga­ze­tę spor­to­wą;
4. w siat­ków­ce i te­ni­sie ziem­nym: proś­ba o elek­tro­nicz­ne spraw­dze­nie po­praw­no­ści za­gra­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chal­len­ge – zja­wi­sko kul­tu­ro­we w prze­strze­ni cy­fro­wej (wyz­wa­nia in­ter­ne­to­we)
  • Chal­len­ge – mię­dzy­na­ro­do­we za­wo­dy lot­ni­cze roz­gry­wa­ne w la­tach 1929–1934
  • Chal­len­ge – wy­ko­rzy­sty­wa­ny w spor­cie sy­stem umoż­li­wia­ją­cy roz­strzy­gnię­cie kon­tro­wer­syj­nych punk­tów
  • The Chal­len­ge – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny z 2003 roku
  • Pu­char Chal­len­ge

Wikipedia


challenge'owy

→ chal­len­ge [czy­taj: cze­len­dżo­wy]


SJP.pl


challenger

[czy­taj: cze­len­dżer] tur­niej kla­sy­fi­ka­cyj­ny, zwy­kle niż­szy rangą


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chal­len­ger – wa­ha­dło­wiec NASA
  • Dodge Chal­len­ger – sa­mo­chód oso­bo­wy marki Dodge
  • Mk VIII Chal­len­ger – bry­tyj­ski czołg z okre­su II wojny świa­to­wej
  • Chal­len­ger 1, Chal­len­ger 2 i Chal­len­ger 3 – bry­tyj­skie czoł­gi pod­sta­wo­we
  • HMS „Chal­len­ger” – osiem okrę­tów bry­tyj­skiej Royal Navy
  • ATP Chal­len­ger Se­ries – cykl tur­nie­jów te­ni­so­wych
  • Chal­len­ger Se­ries – cykl za­wo­dów w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym
  • Chal­len­ger – pol­ski ze­spół he­a­vy­me­ta­lo­wy
  • Chal­len­ger – cią­gnik rol­ni­czy gą­sie­ni­co­wy
  • Chal­len­ger – pa­ro­wóz
  • Chal­len­ger – moduł księ­ży­co­wy misji Apol­lo 17
  • Chal­len­ger – film z 1990 roku

Wikipedia


challengerka

→ chal­len­ger [czy­taj: cze­len­dżer­ka]


SJP.pl


challengerowy

→ chal­len­ger (tur­niej) [czy­taj: cze­len­dżer­wy]


SJP.pl


chalno

wieś po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim


SJP.pl

Chal­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie To­pól­ka.

Wieś so­łec­ka – zo­bacz jed­nost­ki po­moc­ni­cze gminy To­pól­ka w BIP.

Wikipedia


chalumeau

[czy­taj: szaliMO] z fran­cu­skie­go: dmu­chaw­ka;
1. dawny in­stru­ment dęty, ro­dzaj fu­jar­ki, pier­wow­zór klar­ne­tu;
2. niski re­jestr klar­ne­tu


SJP.pl


chalupec

naz­wi­sko


SJP.pl


chalupka

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Cha­lup­ka
  • Ján Cha­lup­ka
  • Samo Cha­lup­ka
  • Fran­ci­szek Cha­łup­ka
  • Jan Kwa­piń­ski, właśc. Piotr Ed­mund Cha­łup­ka
  • Mi­cha­el Cha­lup­ka

Wikipedia


cham

1. czło­wiek or­dy­nar­ny, gru­biań­ski, nie­o­krze­sa­ny, nie­kul­tu­ral­ny; gru­bia­nin, pro­stak, gbur, pry­mi­tyw;
2. daw­niej: czło­wiek, który na­le­ży do niż­szej war­stwy spo­łecz­nej, zwła­szcza taki, który nie po­sia­da szla­chect­wa; chłop, wie­śniak, wło­ścia­nin, ple­be­jusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pejor. obraź. osoba, która za­cho­wu­je się bez­czel­nie, or­dy­nar­nie, nie prze­strze­ga pod­sta­wo­wych norm

 (1.2) przest. po­gard. czło­wiek ni­skie­go stanu, chłop, pa­ro­bek

Wiktionary

Cham (hebr. חָם "Ḥam") – we­dług bi­blij­nej Księ­gi Ro­dza­ju jeden z 3 synów Noego, przo­dek ludów Ka­na­a­nu i Afry­ki. Od jego imie­nia wzię­ła się nazwa grupy ludów cha­mic­kich.

Za swoje za­cho­wa­nie w sto­sun­ku do ojca zo­stał, w po­pu­lar­nym ro­zu­mie­niu, wraz z po­tom­stwem, prze­klę­ty przez Noego (stąd cha­mem okre­śla się czło­wie­ka źle wy­cho­wa­ne­go, gbura, pro­sta­ka), choć ści­śle zo­stał prze­klę­ty tylko jeden jego syn Ka­na­an.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten cham nawet się ze mną nie przy­wi­tał!

 (1.2) Cham po­wi­nien słu­chać swo­je­go pana, bo po to się uro­dził!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xãm, AS: χãm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chamstwo n., chamienie n., schamienie n., odchamianie n., odchamienie n., chamskość ż.

:: fż. chamka ż., chamica ż., chamówa ż., chamówka ż.

:: zdrobn. chamek m., chamuś m.

:: zgrub. chamidło n., chamisko n.

 czas. chamieć ndk., schamieć dk., odchamiać ndk., odchamić dk.

 przym. chamski, chamowaty

 przysł. chamsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bamber, burak, barbarzyńca, burek, chamidło, chamisko, chamskie nasienie, chamuś, lwów|ćmok., gbur, gburzysko, grubianin, jaskiniowiec, kałmuk, nieokrzesaniec, ordynus, parobas, plebejusz, prostak, prymityw, troglodyta, żłób

 (1.2) plebejusz, prostak

Wiktionary


chamade

[czy­taj: szaMAD] sy­gnał bęb­nem lub trąb­ką na znak, że się chce wy­słać par­la­men­ta­riu­sza do nie­przy­ja­ciel­skie­go do­wód­cy


SJP.pl


chamaechor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na, któ­rej pędy prze­mie­szcza­ją się po po­wierzch­ni ziemi to­czo­ne przez wiatr

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biegacz, biegacz pustynny, biegacz stepowy, biegus

Wiktionary


chaman

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bia­ły­stok. cham

Wiktionary


chamberlain

[czy­taj: CZEJMbelin] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ho­u­ston Ste­wart Cham­ber­la­in (1855–1927) – nie­miec­ki te­o­re­tyk ra­siz­mu bry­tyj­skie­go po­cho­dze­nia
  • Jo­seph Cham­ber­la­in (1836–1914) – bry­tyj­ski po­li­tyk, oj­ciec Au­ste­na i Ne­vil­le'a
  • Au­sten Cham­ber­la­in (1863–1937) – bry­tyj­ski po­li­tyk i no­bli­sta
  • Ne­vil­le Cham­ber­la­in (1869–1940) – pre­mier Wiel­kiej Bry­ta­nii w la­tach 1937–1940
  • Ri­chard Cham­ber­la­in (1934–2025) – ame­ry­kań­ski aktor i pio­sen­karz
  • Wilt Cham­ber­la­in (1936–1999) – ame­ry­kań­ski ko­szy­karz. Je­dy­ny w dzie­jach zdo­byw­ca 100 punk­tów w jed­nym meczu ligi NBA.
  • Cham­ber­la­in – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Brule
  • Cham­ber­la­in (ang. Cham­ber­la­in Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Brule
  • Cham­ber­la­in – gmina w Ka­na­dzie, w pro­win­cji On­ta­rio, w dy­stryk­cie Ti­mi­ska­ming

Wikipedia


chambertin

[czy­taj: szambertĘ] bur­gundz­kie wino czer­wo­ne


SJP.pl


chambord

[czy­taj: szamBOR]
1. fran­cu­skie mia­sto w Gór­nej Nor­man­dii (re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym w pół­noc­nej Fran­cji);
2. fran­cu­skie mia­sto w Cen­tre (re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym w środ­ko­wej Fran­cji)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cham­bord – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Górna Nor­man­dia
  • Cham­bord – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Cen­tre
  • Zamek w Cham­bord

Wikipedia


chamedafne

ro­śli­na z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych; roz­ma­ry­nek


SJP.pl


chamedora

cha­me­do­ra wyt­wor­na - ga­tu­nek ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych


SJP.pl

Cha­me­do­ra ("Cha­ma­e­do­rea" Willd.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych ("Are­ca­ce­ae"). Obej­mu­je co najm­niej 107 ga­tun­ków. Palmy te wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Środ­ko­wej. Niek­tó­re ga­tun­ki są upra­wia­ne jako ro­śli­ny ozdob­ne.

Wikipedia


chamefit

ro­śli­na wie­lo­let­nia o od­na­wia­ją­cych się pącz­kach w dole pędów, bar­dzo bli­sko gleby, np. wrzos zwy­czaj­ny, bo­rów­ka, mech; ro­śli­na ni­sko­pącz­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. krzew lub krze­win­ka ma­ją­ca od­na­wia­ją­ce się pącz­ki tuż nad po­wierzch­nią ziemi;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W skraj­nych wa­run­kach kli­ma­tycz­nych Ark­ty­ki prze­wa­ża­ją drob­ne cha­me­fi­ty zi­mu­ją­ce pod śnie­giem lub scho­wa­ne w pła­tach mchów i krzacz­ko­wa­tych po­ro­stów.

Wiktionary


chamek

zdrob­nie­nie od: cham; cha­muś


SJP.pl


chameleon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. rzad. herp. ka­me­le­on

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cha­me­le­on – album mu­zycz­ny ze­spo­łu Hel­lo­we­en
  • Cha­me­le­on – album mu­zycz­ny To­ma­sza Stań­ki
  • Cha­me­le­on – album mu­zycz­ny Månsa Zelmerlöwa
  • Cha­me­le­on – gra kom­pu­te­ro­wa cze­skie­go stu­dia Sil­ver Wish Games (obec­nie 2K Czech)
  • Cha­me­le­on – po­stać z serii gier Mor­tal Kom­bat

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌxãmɛˈlɛɔ̃n, AS: χãmeleõn

Wiktionary


chamera

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. chmu­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) by­dzie loć, bo cha­me­ry zaś cią­gną od za­cho­du.

Wiktionary


chamerops

cha­me­rops niski - ga­tu­nek palmy; pal­micz­ka, kar­łat­ka niska


SJP.pl


chamfort

[czy­taj: szaFOR] naz­wi­sko


SJP.pl


chamica

cham­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. obraź. ko­bie­ta, która za­cho­wu­je się nie­kul­tu­ral­nie, or­dy­nar­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chamstwo n., chamienie n., schamienie n., odchamianie n., odchamienie n.

:: fm. cham

:: zdrobn. chamek m., chamuś m.

:: zgrub. chamidło n., chamisko n.

 czas. chamieć ndk., schamieć dk., odchamiać ndk., odchamić dk.

 przym. chamski, chamowaty

 przysł. chamsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chamka ż., chamówa ż., chamówka ż.

Wiktionary


chamici

przed­sta­wi­ciel grupy ludów nie­se­mic­kich za­miesz­ku­ją­cych pół­noc­ną i pół­noc­no-wschod­nią Afry­kę przed ek­span­sją Ara­bów


SJP.pl

Cha­mi­ci – prze­sta­rza­łe okre­śle­nie nie­se­mic­kich ludów za­miesz­ku­ją­cych Afry­kę Pół­noc­ną przed ek­span­sją Ara­bów i in­nych grup po­cho­dze­nia se­mic­kie­go. Po­ję­cie to było uży­wa­ne w nauce do lat 60. XX wieku.

Ludy cha­mic­kie dzie­lo­no w na­stę­pu­ją­cy spo­sób:

Ję­zy­ki, któ­ry­mi po­słu­gu­ją się te ludy, kla­sy­fi­ko­wa­no jako ję­zy­ki cha­mic­kie i za­li­cza­no do wspól­nej ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej z ję­zy­ka­mi se­mic­ki­mi jako "ję­zy­ki cha­mi­to-se­mic­kie".

Wikipedia


chamicki

ję­zy­ki cha­mic­kie - grupa ję­zy­ków afry­kań­skich na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej se­mi­to-cha­mic­kiej (od imie­nia bi­blij­ne­go Cham)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ludów nie­se­mic­kich (głów­nie w od­nie­sie­niu do pół­noc­nej i pół­noc­no-wschod­niej Afry­ki przed ek­span­sją Ara­bów i in­nych grup se­mic­kich)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) zo­sta­li pod­bi­ci przez wo­jow­ni­czy pa­ster­ski lud Tutsi na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ludów cha­mic­kich wy­wo­dzą­cych się z Afry­ki pół­noc­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xãˈmʲit͡sʲci, AS: χãmʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cham m., Chamita m., Chamitka ż.

Wiktionary


chamidło

po­tocz­nie: czło­wiek or­dy­nar­ny, gru­biań­ski, nie­o­krze­sa­ny, nie­kul­tu­ral­ny; gru­bia­nin, pro­stak, gbur, pry­mi­tyw, cha­mi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. osoba cham­ska, pro­stac­ka, nie­kul­tu­ral­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łeś? Nie zro­bi­ła mi miej­sca, cho­ciaż grzecz­nie o to pro­si­łam. Ale z niej cha­mi­dło!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xãˈmʲidwɔ, AS: χãmʹidu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chamowatość ż., chamka ż., chamica ż., cham m., chamstwo n., chamisko n.

 przym. chamski, chamowaty

 przysł. chamsko, chamowato

 czas. schamieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chamisko, ordynus, cham, burak, prostak, ćwok

Wiktionary


chamiec

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cha­miec – pol­skie naz­wi­sko.
  • Krzysz­tof Cha­miec (1930–2001) – pol­ski aktor te­a­tral­ny, fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny.
  • Ksa­we­ry Jaksa-Cha­miec (1848–1910) – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny, pu­bli­cy­sta.
  • Zyg­munt Cha­miec (1882–1948) – pol­ski dzia­łacz go­spo­dar­czy, or­ga­ni­za­tor pol­skiej ra­dio­fo­nii, pier­wszy dy­rek­tor Pol­skie­go Radia.

Wikipedia


chamieć

sta­wać się cham­skim, nie­o­krze­sa­nym


SJP.pl


chamisko

po­tocz­nie: czło­wiek or­dy­nar­ny, gru­biań­ski, nie­o­krze­sa­ny, nie­kul­tu­ral­ny; gru­bia­nin, pro­stak, gbur, pry­mi­tyw, cha­mi­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekspr. cham

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cham mzw./mos.

Wiktionary


chamita

przed­sta­wi­ciel grupy ludów nie­se­mic­kich za­miesz­ku­ją­cych pół­noc­ną i pół­noc­no-wschod­nią Afry­kę przed ek­span­sją Ara­bów


SJP.pl

Cha­mi­ta – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Rio Ar­ri­ba.

Wikipedia


chamiteks

(okaz­jo­na­lizm) iro­nicz­nie: pra­cow­nik ZWCh (Za­kła­dów Włó­kien Che­micz­nych) Sti­lon w Go­rzo­wie Wiel­ko­pol­skim


SJP.pl


chamka

1. obel­ży­wie o ko­bie­cie pro­stac­kiej, nie­kul­tu­ral­nej, or­dy­nar­nej
2. ar­cha­icz­nie: po­gard­li­wie o ko­bie­cie niż­sze­go stanu, zwła­szcza o chłop­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) posp. or­dy­nar­na ko­bie­ta

 (1.2) przest. ko­bie­ta ni­skie­go stanu, zwła­szcza chłop­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxãmka, AS: χãmka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chamuś m., chamidło n., chamisko n., chamskość ż., chamowatość ż., chamstwo n., chamienie n., schamienie n.

:: fm. cham m.

:: zgrub. chamica ż.

 czas. chamieć ndk., schamieć dk.

 przym. chamski, chamowaty

 przysł. chamsko, po chamsku

Wiktionary


chamois

[czy­taj: szaMŁA] kolor jas­no­żół­ty


SJP.pl

Cha­mo­is – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Do­li­na Aosty, w do­li­nie Val­to­ur­nen­che w Al­pach Pen­niń­skich.

We­dług da­nych na sty­czeń 2009 gminę za­miesz­ki­wa­ły 92 osoby przy gę­sto­ści za­lud­nie­nia 6,35 os./1 km².

Wikipedia


chamonix

[czy­taj: szamoNI] daw­niej: Cha­mo­nix-Mont-Blanc - mia­sto we Fran­cji


SJP.pl


chamonix-mont-blanc

[czy­taj: szamoNI mą BLA] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „Cha­mo­nix”. Zo­bacz też: Cha­mo­nix – bra­zy­lij­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów.

Cha­mo­nix-Mont-Blanc – miej­sco­wość tu­ry­stycz­na i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Górna Sa­ba­u­dia. Leży w do­li­nie Vallée de Cha­mo­nix.

Wikipedia


chamor

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m., jedno z imion bi­blij­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obra­wszy sobie miej­sce w po­bli­żu tego mia­sta, nabył od synów Cha­mo­ra, ojca Sy­che­ma, za sto ke­si­tów kawał pola, na któ­rym ro­zbił swe na­mio­ty.

Wiktionary


chamosyt

mi­ne­rał z grupy chlo­ry­tów, gli­no­krze­mian że­la­za; sza­mo­zyt


SJP.pl


chamowatość

→ cha­mo­wa­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cha­mo­wa­te; cecha tych, któ­rzy są cha­mo­wa­ci

Wiktionary

Patrz:

chamowaty

Powiązane:

 rzecz. cham m., chamisko n., chamidło n., chamka ż., chamica ż., chamskość ż., chamienie n., schamienie n.

 czas. chamieć ndk., schamieć dk.

 przym. chamowaty, chamski

 przysł. chamowato, chamsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ordynarność

Wiktionary


chamowaty

nie­o­krze­sa­ny; gru­biań­ski; or­dy­nar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) posp. za­cho­wu­ją­cy się jak cham

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten na­u­czy­ciel jest strasz­li­wie cha­mo­wa­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chamskość ż., chamica ż., cham mos., chamka ż., chamek mos., chamidło n., chamstwo n., chamówa ż., chamówka ż., chamienie n., schamienie n., odchamianie n., odchamienie n., chamowatość ż.

 czas. chamieć ndk., schamieć dk., odchamiać ndk., odchamić dk.

 przym. chamski

 przysł. chamsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieokrzesany, grubiański, ordynarny

Wiktionary


champion

[czy­taj: czem­pion] mistrz spor­to­wy; czem­pion; szam­pion


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cham­pion – dziel­ni­ca Namur
  • Cham­pion – gmina
  • Cham­pion – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Chase
  • Cham­pion – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • Cham­pion (ang. Cham­pion Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Mar­qu­et­te
  • Cham­pion (ang. Cham­pion Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Wil­kin
  • Cham­pion (ang. Cham­pion Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Do­u­glas
  • Cham­pion (ang. Cham­pion Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • Cham­pion (ang. Cham­pion Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Wil­liams
  • Cham­pion (ang. Cham­pion Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Trum­bull
  • Cham­pion – fran­cu­ska nazwa gminy Gam­pe­len
  • Marge Cham­pion – ame­ry­kań­ska tan­cer­ka

Wikipedia


championat

mi­strzo­stwo w ja­kiejś dy­scy­pli­nie spor­tu; czem­pio­nat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tytuł cham­pio­na; mi­strzo­stwo w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie lub dy­scy­pli­nie spor­tu

 (1.2) za­wo­dy spor­to­we ma­ją­ce na celu wy­ło­nie­nie zdo­byw­cy cham­pio­na­tu (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spoś­ród 36 zwie­rząt trzy się­gnę­ły po cham­pio­nat.

 (1.1) W na­gro­dę dy­plom, pu­char i medal, bo pro­fi­tów fi­nan­so­wych za zdo­by­cie cham­pio­na­tu nie ma.

 (1.2) Dla Ko­re­ań­czy­ków z po­łud­nia Pół­wy­spu, start w czerw­co­wym cham­pio­na­cie bę­dzie szó­stym wy­stę­pem w fi­na­łach pił­kar­skich mi­strzostw świa­ta [...].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. champion mos., czempion mos., championka ż., czempionka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. czempionat; mistrzostwo, zwycięstwo, triumf

 (1.2) war. czempionat

Wiktionary


championka

czem­pion­ka;
1. mi­strzy­ni w ja­kiejś dy­scy­pli­nie spor­tu
2. zwie­rzę (sa­mi­ca), które zo­sta­ło zwy­cięz­cą za­wo­dów lub kon­kur­su


SJP.pl


champioństwo

[czy­taj: czem­pioń­stwo] bycie cham­pio­nem, mi­strzo­stwo; czem­pioń­stwo


SJP.pl


chamranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cham­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chamrać

Wiktionary


chamrać

po­tocz­nie:
1. gadać, ob­ga­dy­wać;
2. tar­gać, tar­mo­sić, uże­rać się z czymś lub kimś


SJP.pl


chamsa

1. sar­de­la eu­ro­pej­ska, ryba z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych;
2. piąt­ka, w kla­sycz­nych li­te­ra­tu­rach mu­zuł­mań­skich Wscho­du, ogól­na nazwa dzie­ła po­e­tyc­kie­go skła­da­ją­ce­go się z 5 od­dziel­nych, więk­szych po­e­ma­tów o pow­ta­rza­ją­cych się te­ma­tach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. sym­bol szczę­ścia w for­mie ot­war­tej dłoni, uży­wa­ny w wielu kul­tu­rach jako amu­let;

 (1.2) icht. pot. ryba z ga­tun­ku sar­de­la eu­ro­pej­ska

 (1.3) liter. pię­ciok­siąg

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cham­sa – pię­ciok­siąg, utwór po­e­tyc­ki
  • cham­sa (sar­de­la eu­ro­pej­ska) – ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny sar­de­lo­wa­tych (En­gra­u­li­dae)
  • cham­sa – „ręka Fa­ti­my” lub „ręka Mi­riam”, sym­bol uży­wa­ny w kra­jach orien­tu

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) ręka Fatimy, ręka Miriam, ręka Boga, hamesz, rzad. hamsa

Wiktionary


chamsin

lo­kal­na nazwa su­che­go, po­ry­wi­ste­go wia­tru wie­ją­ce­go na Sa­ha­rze i czę­sto wy­wo­łu­ją­ce­go burze pia­sko­we; samum, sa­miel, ham­sin


SJP.pl

Cham­sin – cie­pły, po­ry­wi­sty wiatr wie­ją­cy na pu­styn­nych ob­sza­rach Egip­tu i Libii.

Wiatr ten jest wy­wo­ły­wa­ny przez ukła­dy ni­żo­we prze­su­wa­ją­ce się na wschód w po­łud­nio­wej czę­ści Morza Śró­dziem­ne­go w okre­sie od lu­te­go do czerw­ca.

Wikipedia


chamski

źle wy­cho­wa­ny, pro­stac­ki, or­dy­nar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) posp. pejor. obraź. or­dy­nar­ny, gru­biań­ski, wy­jąt­ko­wo nie­u­przej­my, wła­ści­wy cha­mo­wi

 (1.2) daw. po­gard. na­le­żą­cy do człon­ka niż­szej klasy spo­łecz­nej, wła­ści­wy chło­pu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bądź taki cham­ski, tro­chę uprzej­mo­ści nie za­wa­dzi.

 (1.2) Po­ko­jów­ka zmie­nia­ła cią­gle sa­la­ter­ki, przy­no­si­ła fi­li­gra­no­we ta­le­rzy­ki, ły­żecz­ki, ro­go­we no­ży­ki, ale cham­ski syn wsta­wał po tych ce­re­mo­niach tak samo zgłod­nia­ły, jak do nich za­sia­dał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxãmsʲci, AS: χãmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chamowatość ż., chamica ż., cham m., chamka ż., chamówa ż., chamidło n., chamstwo n., chamskość ż.

 przysł. chamsko

 przym. chamowaty

 czas. schamieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ordynarny, grubiański

 (1.2) włościański, chłopski

Wiktionary


chamsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cham­ski, bez­czel­nie, nie­grzecz­nie, pro­stac­ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chamowatość ż., chamica ż., cham m., chamka ż., chamstwo n., chamidło n., chamskość ż.

 przym. chamski, chamowaty

 czas. schamieć

Wiktionary


chamskość

→ cham­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cham­skie; cecha tych, któ­rzy są cham­scy

Wiktionary

Patrz:

chamski

Powiązane:

 rzecz. cham m., chamka ż., chamowatość ż., chamienie n., schamienie n.

 czas. chamieć ndk., schamieć dk.

 przym. chamski, chamowaty

 przysł. chamsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chamowatość, ordynarność

Wiktionary


chamstwo

1. wy­bit­nie złe za­cho­wa­nie, cechy wła­ści­we cha­mo­wi; gru­biań­stwo, pro­stact­wo, obel­ży­wość;
2. daw­niej: po­gard­li­wie o chło­pach;
3. grupa osób za­cho­wu­ją­ca się or­dy­nar­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zbiór cech na­le­żą­cych do chama; brak kul­tu­ry

 (1.2) daw. po­gard. chło­pi, lud

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­na­wi­dzę cham­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxãmstfɔ, AS: χãmstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cham m., chamka ż., chamek m., chamidło n.

 czas. chamieć, odchamiać, schamieć, odchamić, odchamić się

 przym. chamski

 przysł. chamsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieokrzesanie, ordynarność, grubiaństwo, prostactwo, wulgarność

Wiktionary


chamuś

zdrob­nie­nie od: cham; cha­mek


SJP.pl


chamy

1. czło­wiek or­dy­nar­ny, gru­biań­ski, nie­o­krze­sa­ny, nie­kul­tu­ral­ny; gru­bia­nin, pro­stak, gbur, pry­mi­tyw;
2. daw­niej: czło­wiek, który na­le­ży do niż­szej war­stwy spo­łecz­nej, zwła­szcza taki, który nie po­sia­da szla­chect­wa; chłop, wie­śniak, wło­ścia­nin, ple­be­jusz


SJP.pl


chamówa

po­tocz­nie: cham­skie za­cho­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. cham­skie, bez­czel­ne za­cho­wa­nie; zu­peł­ny brak kul­tu­ry

 (1.2) pot. wiej­ska za­ba­wa, nie­u­da­na dy­sko­te­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xãˈmuva, AS: χãmuva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cham, chamstwo

 przym. chamski, chamowaty

 czas. schamieć

Wiktionary


chan

dawny tytuł pa­nu­ją­ce­go zwierzch­ni­ka pro­win­cji lub wład­cy fe­u­dal­ne­go w kra­jach wschod­nich; osoba no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. głowa cha­na­tu, tytuł oz­na­cza­ją­cy wład­cę w daw­nych kra­jach Wscho­du;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) rel. chiń­ska od­mia­na bud­dyz­mu, z któ­rej wy­wo­dzi się ja­poń­ski zen;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chan – tytuł wład­ców u daw­nych ludów mon­gol­skich i tu­rec­kich
    • Czyn­gis-chan
    • Batu-chan
    • Ku­bi­laj-chan
  • chan – szko­ła chiń­skie­go bud­dyz­mu
  • chan – dom za­jezd­ny dla ka­ra­wan → ka­ra­wan­se­raj
  • Chan – ja­poń­ski su­fiks bę­dą­cy zwro­tem grzecz­no­ścio­wym
  • chan – czę­sty su­fiks i po­wszech­ne okre­śle­nie dla forów obraz­ko­wych → ima­ge­bo­ard
  • Jac­kie Chan – hong­koń­ski aktor
  • Mi­cha­el Paul Chan – ame­ry­kań­ski aktor po­cho­dze­nia chiń­skie­go
  • Pa­trick Chan – ka­na­dyj­ski łyż­wiarz fi­gu­ro­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­sjo­na­rze i po­szu­ki­wa­cze przy­gód, tacy jak Marco Polo, mogli bez przesz­kód wę­dro­wać przez bez­kres­ne pań­stwo cha­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xãn, AS: χãn

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. chanat mrz.

 przym. chanowy

Wiktionary


chanaan

sta­ro­żyt­na kra­i­na; Ka­na­an


SJP.pl


chanameel

Cha­na­me­el – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Kuzyn Je­re­mia­sza. Kiedy Je­ro­zo­li­ma była za­gro­żo­na ze stro­ny Ba­bi­loń­czy­ków, Cha­na­me­el zde­cy­do­wał się sprze­dać swoje pole. Pole to kupił Je­re­miasz, żeby po­ka­zać, iż pew­ne­go dnia Ba­bi­loń­czy­cy nie będą pa­no­wać nad Judą, i że warto bę­dzie mieć tu zie­mię na włas­ność. Patrz Jr 32

Wikipedia


chananejski

przy­miot­nik

 (1.1) śrpol. ka­na­nej­ski, zwią­za­ny z Ka­na­a­nem, do­ty­czą­cy Ka­na­a­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chanaan m., Kanaan mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kananejski, kanaański

Wiktionary


chanani

Cha­na­ni ( ‏חנני‎) – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Naj­le­piej zna­nym z kilku męż­czyzn o tym imie­niu jest ten, który po­je­chał do Suzy, aby po­wie­dzieć Ne­he­mia­szo­wi, że Je­ro­zo­li­ma leży wciąż w gru­zach, mimo iż część Żydów wró­ci­ła z wy­gna­nia. Kiedy Ne­he­miasz od­bu­do­wał mury Je­ro­zo­li­my, uczy­nił Cha­na­nie­go gu­ber­na­to­rem (zob. Ne 1,2).

Wikipedia


chanat

daw­niej:
1. ustrój fe­u­dal­ny, w któ­rym wła­dzę spra­wo­wał chan;
2. te­re­ny pod­le­głe cha­no­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. polit. wła­dza chana

 (1.2) hist. polit. pań­stwo za­rzą­dza­ne przez chana

Wiktionary

Cha­nat – dawna, wschod­nia forma mo­nar­chii, w któ­rej pa­nu­ją­cy wład­ca nosił dzie­dzicz­ny tytuł chana. Okre­śle­nie po­cho­dze­nia mon­gol­skie­go lub tu­rec­kie­go po­ja­wi­ło się w sta­ro­żyt­no­ści. Cha­nat mógł być pod­po­rząd­ko­wa­ny innym cha­na­tom lub być czę­ścią ka­ga­na­tu lub (w erze no­wo­żyt­nej) suł­ta­na­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cha­nat mógł być pod­po­rząd­ko­wa­ny innym cha­na­tom lub być czę­ścią ka­ga­na­tu lub (w erze no­wo­żyt­nej) suł­ta­na­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chan mos.

 przym. chański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) hist. orda, horda

Wiktionary


chanchada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. po­pu­lar­ny ga­tu­nek bra­zy­lij­skiej ko­me­dii fil­mo­wej, szcze­gól­nie obec­ny od lat 30. do 50. XX wieku; filmy lek­kie, czę­sto mu­si­ca­lo­we, łą­czą­ce slap­stick, farsę i ele­men­ty sa­ty­ry spo­łecz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bra­zy­lij­ska chan­cha­da od­nio­sła duży suk­ces w la­tach 40.

Wiktionary


chandler

[czy­taj: CZANdler] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chand­ler – mia­sto w sta­nie Ari­zo­na, w hrab­stwie Ma­ri­co­pa
  • Chand­ler – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie War­rick
  • Chand­ler – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Mur­ray
  • Chand­ler – mia­sto w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Lin­coln
  • Chand­ler – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Hen­der­son
  • Chand­ler (ang. Chand­ler Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Char­le­vo­ix
  • Chand­ler (ang. Chand­ler Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Huron
  • Chand­ler (ang. Chand­ler Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Adams
  • Chand­ler (Qu­e­ens­land) – miej­sco­wość na przed­mie­ściach Bris­ba­ne
  • Chand­ler (Au­stra­lia Po­łud­nio­wa)
  • Chand­ler (Au­stra­lia Za­chod­nia)
  • Chand­ler High­way – miej­sco­wość na przed­mie­ściach Mel­bo­ur­ne

Wikipedia


chandra

stan przy­gnę­bie­nia, apa­tii; de­pre­sja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. przy­gnę­bie­nie, czę­sto bez wy­raź­nej przy­czy­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chan­dra – stan przy­gnę­bie­nia, złe sa­mo­po­czu­cie, ni­skie po­czu­cie war­to­ści, apa­tia, po­czu­cie bez­na­dziej­no­ści
  • Chan­dra – mia­sto na Ko­mo­rach, na wy­spie An­jo­u­an
  • Ob­ser­wa­to­rium rent­ge­now­skie Chan­dra
  • (1958) Chan­dra
  • Su­brah­ma­ny­an Chan­dra­sek­har – in­dyj­ski astro­fi­zyk, czę­sto na­zy­wa­ny Chan­dra
  • Vi­kram Chan­dra – in­dyj­ski pi­sarz uwa­ża­ny za czo­ło­we­go hin­du­skie­go pro­za­i­ka
  • Chan­dra (Ćan­dra) – Księ­życ i jemu od­po­wia­da­ją­ce bó­stwo w hin­du­iz­mie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy mam chan­drę, zja­dam to­reb­kę cu­kier­ków i od razu mi le­piej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przygnębienie, splin/spleen

Wiktionary


chandrowaty

ma­ją­cy przy­gnę­bia­ją­cy, bez­na­dziej­ny cha­rak­ter


SJP.pl


chandryczny

→ chan­dra


SJP.pl

Patrz:

chandra

chandryczyć

chan­dry­czyć się - kłó­cić się w spo­sób szcze­gól­nie iry­tu­ją­cy dla oto­cze­nia; han­dry­czyć się


SJP.pl


chandżar

ro­dzaj szty­le­tu; han­dżar


SJP.pl


chanel

[czy­taj: szaNEL] naz­wi­sko


SJP.pl

Cha­nel SA – fran­cu­ski dom mody, za­ło­żo­ny przez Coco Cha­nel w 1909 roku w Pa­ry­żu.

Wikipedia


chanelka

[czy­taj: sza­nel­ka] po­tocz­nie: mała to­reb­ka dam­ska na łań­cusz­ku


SJP.pl


chanelowski

[czy­taj: sza­ne­low­ski] w stylu Cha­nel, fran­cu­skie­go domu mody


SJP.pl


changaj

góry w środ­ko­wej Mon­go­lii


SJP.pl

Chan­gaj albo Góry Chan­gaj­skie (mong. "Хангайн нуруу", "Chan­gajn nuruu") – pasmo gór­skie w środ­ko­wej Mon­go­lii, na za­chód od Ułan Bator.

Dłu­gość pasma 700 km, naj­wyż­szy szczyt Ot­gon­ten­ger uul o wy­so­ko­ści 3905 m n.p.m. Śred­nia wy­so­kość pasma: 2500 - 3000 m n.p.m.

Wikipedia


changchun

[czy­taj: CZANKczun] mia­sto w Chi­nach; Czang­czun


SJP.pl

Chang­chun (chiń. upr. 长春; chiń. trad. 長春; pi­ny­in "Chángchūn"; dosł. „Długa Wios­na”) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji Jilin. W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców stre­fy zur­ba­ni­zo­wa­nej wy­no­si­ła 2 813 245, zaś cały ze­spół miej­ski w 1999 roku li­czył 7 025 921 miesz­kań­ców.

Wikipedia


changeant

[czy­taj: szanŻĄ] tka­ni­na zmie­nia­ją­ca kolor w za­leż­no­ści od kąta pa­da­nia świa­tła, uży­wa­na głów­nie do pro­duk­cji dam­skiej odzie­ży


SJP.pl


changsha

[czy­taj: CZANKsza] mia­sto w Chi­nach; Czang­sza


SJP.pl

Changs­ha (chiń. upr. 长沙; chiń. trad. 長沙; pi­ny­in "Chángshā") – mia­sto na pra­wach pre­fek­tu­ry w środ­ko­wych Chi­nach, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji Hunan, port nad rzeką Xiang Jiang, ucho­dzą­cą do je­zio­ra Dong­ting Hu. W 2020 roku li­czy­ło ok. 5,6 mln miesz­kań­ców. Oś­ro­dek szkol­nict­wa wyż­sze­go, prze­my­słu ba­weł­nia­ne­go, spo­żyw­cze­go, elek­tro­tech­nicz­ne­go, hut­ni­cze­go i ma­szy­no­we­go oraz haf­ciar­stwa.

Wikipedia


changzhou

[czy­taj: CZANKdżoł] mia­sto w Chi­nach; Czang­czou


SJP.pl

Changz­hou (chiń. 常州; pi­ny­in "Chángzhōu") – mia­sto o sta­tu­sie pre­fek­tu­ry miej­skiej we wschod­nich Chi­nach, w pro­win­cji Jiang­su, port nad Wiel­kim Ka­na­łem, na po­łud­nio­wym brze­gu Jang­cy. W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców mia­sta wy­no­si­ła 1 000 831. Pre­fek­tu­ra miej­ska w 1999 roku li­czy­ła 3 397 108 miesz­kań­ców. Oś­ro­dek prze­my­słu ba­weł­nia­ne­go, ma­szy­no­we­go i spo­żyw­cze­go.

Wikipedia


chania

mia­sto w Gre­cji; Kanea


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grec­kie mia­sto na pół­noc­no-za­chod­nim wy­brze­żu Krety;

Wiktionary

Cha­nia ( Χανιά, Hanya, Canea) – mia­sto w po­łud­nio­wej Gre­cji, na pół­noc­no-za­chod­nim wy­brze­żu Krety, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Kreta, w re­gio­nie Kreta, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Cha­nia. Sie­dzi­ba gminy Cha­nia. Zlo­ka­li­zo­wa­ne na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go (Morza Kre­teń­skie­go), nad Za­to­ką Cha­nia. W 2011 r. li­czy­ło 53 910 miesz­kań­ców (dru­gie pod tym wzglę­dem mia­sto wyspy). W la­tach 1898–1971 głów­ny oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny Krety.

Wikipedia


chanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. je­zio­ro prze­pły­wo­we w da­le­kows­chod­niej czę­ści Azji, po­ło­żo­ne na po­gra­ni­czu Rosji i Chin, na pół­noc od Wła­dy­wo­sto­ku;

Wiktionary

Chan­ka (ros. Oзеро Ханка, chin. upr. 兴凯湖, chin. trad. 興凱湖, pi­ny­in Xīngkǎi Hú) – prze­pły­wo­we je­zio­ro w da­le­kows­chod­niej czę­ści Azji, po­ło­żo­ne na po­gra­ni­czu Rosji i Chin, na pół­noc od Wła­dy­wo­sto­ku (współ­rzęd­ne ge­o­gra­ficz­ne: 45°0′ N, 132°25′ E).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chankajski

Wiktionary


chankajski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chan­ką, do­ty­czą­cy Chan­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chanka ż.

Wiktionary


chankendi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Azji, sto­li­ca Ka­ra­ba­chu;

Wiktionary

Chan­ken­di ( Xankəndi, Խանքենդի, daw­niej Ste­pa­na­kert, Ստեփանակերտ) – mia­sto w Azer­bej­dża­nie, w re­gio­nie Gór­ski Ka­ra­bach, po­ło­żo­ne u pod­nó­ża Ma­sy­wu Ka­ra­ba­skie­go.

W la­tach 1923–1991 sto­li­ca Na­gor­no-Ka­ra­bach­skie­go Ob­wo­du Au­to­no­micz­ne­go, z kolei po upad­ku ZSRR w la­tach 1991–2023, naj­więk­sze mia­sto i sto­li­ca nie­uz­na­wa­nej mię­dzy­na­ro­do­wo Re­pu­bli­ki Gór­skie­go Ka­ra­ba­chu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chankendzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Stepanakert; daw. Wararakn

Wiktionary


chankendzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chan­ken­di, do­ty­czą­cy Chan­ken­di

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chankendi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chankendyjski, hist. stepanakercki

Wiktionary


channeler

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ezot. osoba, która zaj­mu­je się chan­ne­lin­giem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostat­nich la­tach chan­ne­le­rzy kon­tak­tu­ją się i otrzy­mu­ją in­for­ma­cje głów­nie od istot po­za­ziem­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. channeling m.

:: fż. channelerka ż.

Wiktionary


channeling

[czy­taj: CZAneling] na­wią­zy­wa­nie kon­tak­tu z wyż­szy­mi for­ma­mi świa­do­mo­ści w celu otrzy­my­wa­nia kon­kret­nych i prak­tycz­nych prze­ka­zów


SJP.pl

Chan­ne­ling (z chan­nel, „kanał”), także "ka­na­lizm" – zja­wi­sko opi­sy­wa­ne w pa­rap­sy­cho­lo­gii oraz w śro­do­wi­skach zwią­za­nych z tzw. nową du­cho­wo­ścią i nur­tem New Age. Po­le­ga, we­dług osób wie­rzą­cych w to zja­wi­sko, na prze­ka­zy­wa­niu tre­ści z tran­scen­dent­ne­go źró­dła (np.

Wikipedia


chanowy

przy­miot­nik od: chan (w zna­cze­niu osoby), np. cha­no­we od­dzia­ły; chań­ski


SJP.pl


chanson

[czy­taj: szanSĄ]
1. ter­min sto­so­wa­ny na okre­śle­nie róż­nych typów fran­cu­skich pie­śni, opar­tych na for­mach bal­la­dy;
2. lekka, ka­ba­re­to­wa pio­sen­ka fran­cu­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. hist. ro­dzaj pie­śni fran­cu­skiej śpie­wa­nej przez tru­ba­du­rów i tru­we­rów w XV i XVI w.;

 (1.2) muz. styl pio­sen­ki fran­cu­skiej, od­mia­na po­ez­ji śpie­wa­nej i pio­sen­ki au­tor­skiej, która cha­rak­te­ry­zu­je się li­te­rac­kim, po­e­tyc­kim tek­stem, me­lo­dyj­ną war­stwą mu­zycz­ną o skrom­nej in­stru­men­ta­cji

Wiktionary

Chan­son – wie­lo­gło­so­wa forma świec­kiej mu­zy­ki wo­kal­nej z XV i XVI w. Od XIX w. lekka pio­sen­ka so­lo­wa.

W twór­czo­ści tru­ba­du­rów i tru­we­rów były to ut­wo­ry jed­no­gło­so­we, opar­te na for­mach bal­la­dy, ron­de­au, vi­re­lai. W XIV w. do typu chan­son na­le­żą licz­ne bal­la­dy Gu­il­la­u­me’a de Ma­cha­u­ta, a w I poł. XV w. bal­la­dy przed­sta­wi­cie­li szko­ły bur­gundz­kiej: Gu­il­la­u­me’a Du­fa­ya, Gil­les’a Bin­cho­is, Ni­co­la­sa Gre­no­na, Pier­re’a Fon­ta­i­ne’a.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szansonista m., szansonistka ż.

Wiktionary


chansonnier

[czy­taj: szansoNJE] pio­sen­karz ka­ba­re­to­wy; szan­so­ni­sta


SJP.pl


chant

[czy­taj: czant] an­giel­ska pieśń sa­kral­na


SJP.pl

Chant:

Wikipedia


chanta

czło­nek ludu za­miesz­ku­ją­ce­go za­chod­nią Sy­be­rię


SJP.pl


chantajka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, prawy do­pływ Je­ni­se­ju

Wiktionary

Chan­taj­ka (ros. "Хантайка") – rzeka w Rosji w Kraju Kras­no­jar­skim, prawy do­pływ Je­ni­se­ju. W środ­ko­wym biegu rzeki znaj­du­je się Zbior­nik Chan­taj­ski i Chan­taj­ska Elek­trow­nia Wodna.

Dłu­gość rzeki wy­no­si 174 km. Po­wierzch­nia do­rze­cza obej­mu­je 30 700 km². Śred­ni prze­pływ wody wy­no­si w około ~595 m³/s w od­le­gło­ści 62 km od uj­ścia do Je­ni­se­ju.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chantajski

Wiktionary


chantajski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chan­taj­ką, do­ty­czą­cy Chan­taj­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chantajka ż.

Wiktionary


chanterelle

[czy­taj: kan­ta­rel­le] naj­wyż­sza stru­na w skrzyp­cach


SJP.pl

Chan­te­rel­le – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Can­tal.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 165 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 8 osób/km² (wśród 1310 gmin Ower­nii Chan­te­rel­le pla­su­je się na 683. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 430.).

Wikipedia


chantilly

[czy­taj: szantiJI]
1. fran­cu­skie ko­ron­ki kloc­ko­we z bia­łych lub czar­nych nici;
2. sos na bazie bitej śmie­ta­ny po­da­wa­ny na zimno lub cie­pło


SJP.pl

Chan­til­ly – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Oise.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 11 341 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 700 osób/km² (wśród 2293 gmin Pi­kar­dii Chan­til­ly pla­su­je się na 18. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 165.).

Wikipedia


chantowie

lud za­miesz­ku­ją­cy za­chod­nią Sy­be­rię


SJP.pl

Chan­to­wie (daw­niej: "Ostia­cy", w sta­ro­ru­skich kro­ni­kach: "Ju­gro­wie", nazwy włas­ne "Chan­ti", "Chan­de", "Kan­tek") – lud ugro­fiń­ski za­miesz­ku­ją­cy za­chod­nią Sy­be­rię, na wschód od rzeki Ob. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem chan­tyj­skim, na­le­żą­cym do ję­zy­ków ugryj­skich, oraz – coraz czę­ściej – ję­zy­kiem ro­syj­skim.

Wikipedia


chanty-mansyjsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, sto­li­ca Chan­ty-Man­syj­skie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go – Jugry;

Wiktionary

Chan­ty-Man­syjsk (ros. Xaнты-Мaнcийcк) – mia­sto w Rosji, sto­li­ca Chan­ty-Man­syj­skie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go, czę­sto na­zy­wa­ne „Bramą Sy­be­rii”. Liczy 103 117 miesz­kań­ców (2021).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxãntɨ ˈmãw̃sɨjsk, AS: χãnty mãũ̯syi ̯sk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chanty-mansyjski

Wiktionary


chanty-mansyjski

Chan­ty-Man­syj­ski Okręg Au­to­no­micz­ny - jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chan­ty-Man­syj­skiem, do­ty­czą­cy Chan­ty-Man­syj­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chanty-Mansyjsk mrz.

Wiktionary


chantyjka

człon­ki­ni ludu za­miesz­ku­ją­ce­go za­chod­nią Sy­be­rię


SJP.pl


chantyjski

1. zwią­za­ny z Chan­ta­mi - ludem za­miesz­ku­ją­cym Chan­ty-Man­syj­ski Okręg Au­to­no­micz­ny oraz Ja­mal­sko-Nie­niec­ki Okręg Au­to­no­micz­ny;
2. język chan­tyj­ski - jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych Rosji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chan­ta­mi, do­ty­czą­cy Chan­tów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język chan­tyj­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chanta mos., Chantyjka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostiacki

 (2.1) ostiacki

Wiktionary


chanuka

ra­dos­ne świę­to ży­dow­skie upa­mięt­nia­ją­ce oczy­szcze­nie Świą­ty­ni Je­ro­zo­lim­skiej przez Judę Ma­cha­be­u­sza z bez­cze­szczą­cych ją po­są­gów, ob­cho­dzo­ne przez 8 dni od 25 dnia hebr. mie­sią­ca kis­lew; Ha­nuk­ka, Świę­to Poś­wię­ce­nia Świą­ty­ni, Świę­to Świa­teł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. żyd. ośmiod­nio­we świę­to, upa­mięt­nia­ją­ce zwy­cię­stwo Ma­cha­be­u­szy nad Se­le­u­cy­da­mi oraz oczy­szcze­nie i po­now­ne poś­wię­ce­nie świą­ty­ni w Je­ro­zo­li­mie po jej spro­fa­no­wa­niu po­przez umie­szcze­nie tam bóstw grec­kich;

Wiktionary

Cha­nu­ka ( ‏חֲנֻכָּה‎, "Cha­nuk­ka", za­pi­sy­wa­ne także: ‏חנוכה‎; ‏חנוכּה‎ "Cha­nu­ke" lub "Cha­ni­ke"), Świę­to Poś­wię­ce­nia (Od­no­wie­nia), także: Dzień Ognia, u Jó­ze­fa Fla­wiu­sza, Świę­to Świa­teł (hebr. "Chag ha-Orim") – do­rocz­ne świę­to ży­dow­skie trwa­ją­ce osiem dni, po­czą­wszy od 25 dnia mie­sią­ca kis­lew (we­dług ka­len­da­rza ży­dow­skie­go).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przesz­łam na ju­da­izm. W piąt­ki wie­czo­rem bło­go­sła­wię świe­ce. W Cha­nu­kę palę ko­lo­ro­we świecz­ki. Wie pan, co to jest Cha­nu­ka? Takie świę­to?

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chanukowy

 rzecz. chanukija ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Święto Świeczek, Święto Świateł

Wiktionary


chanukija

dzie­wię­cio­ra­mien­ny świecz­nik ży­dow­ski za­pa­la­ny pod­czas świę­ta Cha­nu­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. żyd. ju­da­i­stycz­ny dzie­wię­cio­ra­mien­ny świecz­nik za­pa­la­ny tra­dy­cyj­nie z okaz­ji Cha­nu­ki;

Wiktionary

Cha­nu­ki­ja ( ‏חנוכיה‎) – dzie­wię­cio­ra­mien­ny świecz­nik ży­dow­ski za­pa­la­ny pod­czas świę­ta Cha­nu­ka.

Ist­nie­je bar­dzo wiele ha­la­chicz­nych prze­pi­sów zwią­za­nych z usta­wia­niem cha­nu­kii, świec i ich za­pa­la­niem.

Zgod­nie z tra­dy­cją cha­nu­ki­ja po­win­na stać przy drzwiach fron­to­wych domu (na któ­rych znaj­du­je się me­zu­za) lub, gdy drzwi domu nie znaj­du­ją się na fron­cie, usta­wia­na jest na pa­ra­pe­cie okna wy­cho­dzą­ce­go na ulicę, tak, aby prze­chod­nie mogli ją zo­ba­czyć.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pią­tek wie­czo­rem za­rów­no cha­nu­ki­ję, jak i świe­ce sza­ba­to­we za­pa­la­my 18 minut przed za­cho­dem słoń­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chanuka ż.

 przym. chanukowy

Wiktionary


chanukowy

1. zwią­za­ny z Cha­nu­ką, świę­tem ży­dow­skim;
2. lampa cha­nu­ko­wa - ośmio­ra­mien­ny świecz­nik ży­dow­ski, za­pa­la­ny pod­czas Cha­nu­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cha­nu­ką, do­ty­czą­cy Cha­nu­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chanukija ż., Chanuka ż.

Wiktionary


chaoit

mi­ne­rał zbu­do­wa­ny z węgla, bia­ło­sza­ra od­mia­na gra­fi­tu


SJP.pl

Cha­o­it ("biały wę­giel") – rzad­ki bia­ło­sza­ry mi­ne­rał od­kry­ty w prze­o­bra­żo­nym gra­fi­cie w kra­te­rze Nördlinger Ries w Ba­wa­rii. Na pod­sta­wie ba­da­nia dy­frak­cji elek­tro­no­wej za­su­ge­ro­wa­no, że cha­o­it może mieć struk­tu­rę kar­bi­nu (alo­tro­po­wej od­mia­ny węgla o struk­tu­rze po­lial­ki­nu −(C≡C)n−).

Wikipedia


chaos

be­zład, zamęt, za­mie­sza­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­po­rzą­dek, be­zład

 (1.2) mitgr. w kos­mo­lo­gii sta­ro­żyt­nych Gre­ków pier­wot­ny stan ma­te­rii, z któ­re­go pow­stał świat;

 (1.3) mat. wraż­li­wość roz­wią­zań rów­nań lub ukła­dów rów­nań na nie­wiel­kie za­bu­rze­nia pa­ra­me­trów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chaos – w mi­to­lo­gii grec­kiej: uo­so­bie­nie pier­wot­ne­go stanu przed upo­rząd­ko­wa­niem ele­men­tów wszechś­wia­ta
  • Chaos – w ma­te­ma­ty­ce: nie­sta­bil­ność roz­wią­zań rów­nań ze wzglę­du na wa­run­ki po­cząt­ko­we
  • Chaos – w bio­lo­gii: ro­dzaj ameb na­le­żą­cych do su­per­gru­py Amo­e­bo­zoa
  • Chaos – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 19521
  • Chaos – jedna z potęg w świe­cie War­ham­me­ra
  • Chaos – fik­cyj­na po­stać ze świa­ta Sonic the Hed­ge­hog
  • Chaos – de­biu­tanc­ki album stu­dyj­ny pol­skie­go ra­pe­ra Fu­ka­ja i pro­du­cen­ta Ku­bie­go Pro­du­cen­ta
  • Chaos – album ra­pe­ra Braha
  • Chaos – sin­gel ra­pe­ra Apa­che 207
  • Chaos – ame­ry­kań­ski film w re­ży­se­rii Co­li­ne Ser­re­au pla­no­wa­ny na rok 2007
  • Chaos – pol­ski film w re­ży­se­rii Xa­we­re­go Żu­ław­skie­go z roku 2006
  • Chaos – ame­ry­kań­ski film w re­ży­se­rii Da­vi­da DeFalco z roku 2005

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gra­fi­cy wed­low­scy tro­chę bar­dziej po­sza­le­li niż wa­wel­scy, efekt w miarę este­tycz­ny, cho­ciaż i nad­miar cha­o­su (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxaɔs, AS: χaos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chaotyczność ż.

 przym. chaotyczny

 przysł. chaotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezład, dezorganizacja, kakofonia, nieporządek, rozgardiasz, zamęt, zamieszanie; przest. kweres; pot. bigos, dom wariatów, galimatias, kocioł, kociokwik, kołomyja, kołowacizna, kołowanina, kołowrotek, koniec świata, meksyk, mętlik, miszmasz, młyn, obłęd, pomieszanie z poplątaniem, przewalanka, sajgon, sądny dzień, szurum-burum, urwanie głowy; wulg. pierdolnik, bajzel, burdel

Wiktionary


chaotycznie

przy­słó­wek

 (1.1) książk. w spo­sób nie­u­po­rząd­ko­wa­ny, cha­o­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chaos mrz., chaotyczność ż.

 przym. chaotyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieporządnie, bezładnie, bezplanowo

Wiktionary


chaotyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cha­o­tycz­nie


SJP.pl


chaotyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cha­o­tycz­ny


SJP.pl


chaotyczność

nie­u­po­rząd­ko­wa­nie; cał­ko­wi­te nie­zor­ga­ni­zo­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cha­o­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są cha­o­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chaos m.

 przym. chaotyczny

 przysł. chaotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezładność, nieskładność

Wiktionary


chaotyczny

znaj­du­ją­cy się w sta­nie za­mę­tu; bez­pla­no­wy, be­zład­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy w sta­nie cha­o­su, odz­na­cza­ją­cy się cha­o­tycz­no­ścią, nie­u­po­rząd­ko­wa­ny, nie­zor­ga­ni­zo­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kon­sek­wen­cji sy­tu­a­cja spo­łecz­na w Tran­syl­wa­nii pod­czas bar­dzo dłu­gie­go okre­su była cha­o­tycz­na.

 (1.1) Skąd bie­rze się atrak­cyj­ność Lon­dy­nu? Prze­cież to mia­sto mo­loch, za­kor­ko­wa­ne sa­mo­cho­da­mi, pełne zgieł­ku i śmie­ci, cha­o­tycz­na plą­ta­ni­na ulic i mia­ste­czek kubek w kubek po­dob­nych do sie­bie (…)

 (1.1) Am­bit­ny, sek­sow­ny, in­klu­zyw­ny, pełen ener­gii, ży­wio­ło­wy, bun­tow­ni­czy, a cza­sem cha­o­tycz­ny, niez­ręcz­ny i prze­sad­nie na­pa­ko­wa­ny, 135-mi­nu­to­wy spek­takl odz­wier­cied­lał cechy, które de­fi­niu­ją ka­rie­rę Ma­don­ny.

 (1.1) Obli­cze­nia wy­ka­zu­ją, że ty­sią­ce pier­wot­nych brył krą­ży­ło wokół Słoń­ca w spo­sób cha­o­tycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxaɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: χaotyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chaos m., chaotyczność ż.

 przysł. chaotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezładny, nieuporządkowany

Wiktionary


chap

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy nagłe chwy­ce­nie cze­goś (zwy­kle zę­ba­mi); chaps


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. wy­krzy­knik na­zy­wa­ją­cy szyb­kie po­chwy­ce­nie cze­goś, głów­nie po­ży­wie­nia dzio­bem, zę­ba­mi, py­skiem

w funk­cji cza­sow­ni­ka

 (2.1) pot. ugryźć, po­chwy­cić zę­ba­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chap! Zaraz cię zjem – za­wo­łał tatuś prze­bra­ny za wilka.

 (2.1) Tre­ser wy­cią­gnął rękę z krwi­stym mię­sem, a lew chap i nie ma ani mięsa, ani ręki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xap, AS: χap

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chapnąć

Wiktionary


chapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cha­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chapać

Wiktionary


chapanina

po­tocz­nie: pa­zer­ność, za­chłan­ność


SJP.pl


chapanka

sta­ro­pol­ska gra kar­cia­na


SJP.pl


chaparajos

[czy­taj: sza­pe­re­jołs] skó­rza­ne spod­nie z frędz­la­mi, no­szo­ne na zwy­kłych spod­niach przez kow­bo­jów i pra­cow­ni­ków na ran­cho jako do­dat­ko­wa ochro­na pod­czas jazdy konno; cha­pa­re­jos, chaps


SJP.pl


chaparejos

[czy­taj: sza­pe­re­jołs] skó­rza­ne spod­nie z frędz­la­mi, no­szo­ne na zwy­kłych spod­niach przez kow­bo­jów i pra­cow­ni­ków na ran­cho jako do­dat­ko­wa ochro­na pod­czas jazdy konno; cha­pa­ra­jos, chaps


SJP.pl


chaparral

[czy­taj: cza­pa­ral] gę­stwi­na kar­ło­wa­tych dębów wiecz­nie zie­lo­nych, wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce Pół­noc­nej (za­chod­nia część USA), przy­po­mi­na­ją­cą wy­glą­dem makię


SJP.pl

Cha­par­ral (wym. "cza­pa­ral"; z hiszp. "cha­par­ro" – niski) – zi­mo­zie­lo­na, za­ro­ślo­wa for­ma­cja ro­ślin­na sta­no­wią­ca cha­rak­te­ry­stycz­ny skład­nik ro­ślin­no­ści twar­do­list­nej w za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej (w Ka­li­for­nii i pół­noc­no-za­chod­nim Mek­sy­ku). Jest za­chod­nio­a­me­ry­kań­skim od­po­wied­ni­kiem makii z ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go.

Wikipedia


chapati

[czy­taj: cza­pa­ti] ro­dzaj in­dyj­skie­go chle­ba pszen­ne­go; ća­pa­ti, cza­pa­ti, cia­pa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) kulin. rzad. zob. ća­pa­ti.

Wiktionary


chapać

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie:
1. gryźć;
2. chwy­tać (coś);
3. jeść (coś);
4. kraść


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. chwy­tać, zaz­wy­czaj w usta albo pysk

 (1.2) pot. wy­ko­ny­wać duże lub gwał­tow­ne kęsy

 (2.1) pot. kraść

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie cha­paj tego tak, bo się za­dła­wisz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chapanie n.

Wiktionary


chaperon

[czy­taj: szapeRĄ] daw­niej: przyz­wo­it­ka, star­sza opie­kun­ka to­wa­rzy­szą­ca mło­dej ko­bie­cie; sza­pe­ron


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cha­pe­ron – na­kry­cie głowy
  • biał­ka cha­pe­ro­no­we (opie­kuń­cze)

Wikipedia


chapeć

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Czę­sto­cho­wa. kapeć

Wiktionary


chapiteau

[czy­taj: szapiTO] na­miot cyr­ko­wy; sza­pi­to


SJP.pl

Cha­pi­te­au (franc.) – na­miot cyr­ko­wy o kształ­cie elip­sy (w cyr­kach wie­lo­a­re­no­wych) wy­ko­na­ny z bre­zen­tu albo two­rzyw sztucz­nych.

Wikipedia


chaplin

[czytaJ: cza­plin] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Char­lie Cha­plin – bry­tyj­ski aktor ko­me­dio­wy, re­ży­ser i sce­na­rzy­sta
  • Ge­ral­di­ne Cha­plin – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka, córka Char­lie­go
  • Vic­to­ria Cha­plin – bry­tyj­sko-ame­ry­kań­ska ar­tyst­ka cyr­ko­wa, klown, córka Char­lie
  • Chri­stop­her Cha­plin – szwaj­car­sko-an­giel­ski kom­po­zy­tor i aktor, naj­młod­szy syn Char­lie­go
  • Cha­plin – film bio­gra­ficz­ny z 1992 roku
  • Cha­plin – mia­sto w USA, w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Wind­ham
  • Cha­plin – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Nel­son

Wikipedia


chaplinada

[czy­taj: cze­pli­na­da]
1. sztu­ka ko­micz­na, bur­le­ska w stylu Char­le­sa Cha­pli­na;
2. w prze­no­śni: wy­głu­py, błaz­no­wa­nie, clow­na­da


SJP.pl


chaplinowski

[czy­taj: cze­pli­now­ski] taki, jak u Char­le­sa Cha­pli­na, w stylu ak­tor­stwa Cha­pli­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) film. zwią­za­ny z fil­mo­wą twór­czo­ścią Char­lie­go Cha­pli­na; wła­ści­wy dla niego

Wiktionary


chapman

[czy­taj: czap­man] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chap­man – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Dic­kin­son
  • Chap­man – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Mer­rick
  • Chap­man – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Aro­o­sto­ok
  • Chap­man – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Nort­hamp­ton
  • Chap­man (ang. Chap­man Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Clay
  • Chap­man (ang. Chap­man Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Ot­ta­wa
  • Chap­man (ang. Chap­man Town) – gmina w sta­nie Maine, w hrab­stwie Aro­o­sto­ok
  • Chap­man (ang. Chap­man Towns­hip) – gmina w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Mer­rick
  • Chap­man (ang. Chap­man Towns­hip) – gmina w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Sa­un­ders
  • Chap­man (ang. Chap­man Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Clin­ton
  • Chap­man (ang. Chap­man Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Sny­der

Wikipedia


chapnięcie

chaps­nąć; po­tocz­nie, żar­to­bli­wie:
1. ugryźć;
2. chwy­cić (coś);
3. zjeść (coś);
4. ukraść


SJP.pl


chapnąć

chaps­nąć; po­tocz­nie, żar­to­bli­wie:
1. ugryźć;
2. chwy­cić (coś);
3. zjeść (coś);
4. ukraść


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. cha­pać)

 (1.1) pot. gwał­tow­nie zła­pać coś, zwła­szcza przy uży­ciu zębów, pyska albo dzio­ba

 (1.2) pot. zjeść coś szyb­ko; prze­ką­sić na­pręd­ce

 (1.3) pot. przy­wła­szczyć sobie coś nie­ucz­ci­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chapnięcie n.

 wykrz. chap

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) capnąć, ugryźć

 (1.2) przegryźć, przekąsić, wciągnąć, zjeść

 (1.3) capnąć, ukraść

Wiktionary


chappe

[czy­taj: szap] przę­dza jed­wab­na z ko­ko­nów; szapa


SJP.pl


chaps

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy nagłe chwy­ce­nie cze­goś (zwy­kle zę­ba­mi); chap


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. kęs

wy­krzy­knik

 (2.1) zob. chap.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xaps, AS: χaps

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chapsnąć

Wiktionary


chapsnięcie

chap­nąć; po­tocz­nie, żar­to­bli­wie:
1. ugryźć;
2. chwy­cić (coś);
3. zjeść (coś);
4. ukraść


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chaps­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chapsnąć

Wiktionary


chapsnąć

chap­nąć; po­tocz­nie, żar­to­bli­wie:
1. ugryźć;
2. chwy­cić (coś);
3. zjeść (coś);
4. ukraść


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. ugryźć

 (1.2) pot. zob. chap­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxapsnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χapsnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chapsnięcie n., chaps

 wykrz. chaps

Wiktionary


chaptagaj

dziki wiel­błąd


SJP.pl


chara

glon słod­ko­wod­ny z rzędu ra­mie­nic; ra­mie­ni­ca


SJP.pl


charade

[czy­taj: szaRA:D lub szaREJD] model sa­mo­cho­du marki Da­i­hat­su


SJP.pl


charak

naz­wi­sko


SJP.pl


charakter

1. ze­spół cech psy­chicz­nych, wła­ści­wych da­ne­mu czło­wie­ko­wi;
2. ze­spół cech wła­ści­wych da­ne­mu przed­mio­to­wi lub zja­wi­sku; wy­gląd, po­stać, forma;
3. prze­no­śnie o czło­wie­ku ze wzglę­du na jego oso­bo­wość;
4. po­stać li­te­rac­ka sil­nie zin­dy­wi­du­a­li­zo­wa­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. ze­spół cech psy­chicz­nych danej osoby

 (1.2) ze­spół cech psy­chicz­nych kogoś, kto odz­na­cza się silną wolą, nie­u­stę­pli­wo­ścią i zde­cy­do­wa­niem

 (1.3) ze­spół cech wy­róż­nia­ją­cych dany przed­miot lub zja­wi­sko od in­nych tego sa­me­go ro­dza­ju

Wiktionary

Cha­rak­ter (z gr. "cha­rak­te­ri­sti­kos" – odróż­nia­ją­cy) – pięt­no, cecha, wi­ze­ru­nek lub wła­ści­wość. Ze­spół cech wy­róż­nia­ją­cych dany przed­miot, zja­wi­sko, osobę od in­nych tego sa­me­go ro­dza­ju, np. ze wzglę­du na wy­gląd, po­stać, dzia­ła­nie czy za­cho­wa­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Maria ma okrop­ny cha­rak­ter, trud­no z nią miesz­kać.

 (1.2) Miał cha­rak­ter i hart, świet­ną pa­mięć, ta­lent, grun­tow­ną zna­jo­mość świa­ta ro­ślin­ne­go, wy­nie­sio­ną z cza­sów, gdy mógł cho­dzić i pa­trzeć.

 (1.3) Moja dzia­łal­ność ma cha­rak­ter czy­sto spo­łecz­ny.

 (1.3) Od­mo­wa wy­ko­na­nia po­le­ce­nia prze­ło­żo­ne­go o od­su­nię­ciu lub nie­do­pu­szcze­niu do peł­nie­nia służ­by po­cią­ga za sobą od­po­wie­dzial­ność dy­scy­pli­nar­ną, wy­jąt­ka­mi są tu przy­pad­ki po­dyk­to­wa­ne cha­rak­te­rem służ­by lub wzglę­da­mi bez­pie­czeń­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xaˈraktɛr, AS: χarakter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charakteryzacja ż., charakterystyka ż., charakteryzowanie n., charakteryzator mos., charakteryzatorka ż., charakternik mos.

:: zdrobn. charakterek m.

:: zgrub. charakterzysko n.

 czas. charakteryzować ndk., scharakteryzować dk.

 przym. charakterny, charakterowy, charakterystyczny

 przysł. charakterystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) natura, temperament, usposobienie

Wiktionary


charakterek

po­tocz­nie, iro­nicz­nie: osoba krnąbr­na, ka­pry­śna, trud­na dla oto­cze­nia; przy­jem­nia­czek, in­dy­wi­du­um


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) osoba o do­kucz­li­wym cha­rak­te­rze

Wiktionary


charakterniak

gwa­ro­wo: czło­wiek z cha­rak­te­rem, zde­cy­do­wa­ny


SJP.pl


charakternie

→ cha­rak­ter­ny


SJP.pl

Patrz:

charakterny

charakterniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cha­rak­ter­ny


SJP.pl


charakternik

1. czło­wiek o sil­nym cha­rak­te­rze;
2. daw­niej: cza­row­nik, cza­ro­dziej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. cza­ro­dziej, czło­wiek o nad­przy­ro­dzo­nych wła­ści­wo­ściach uwa­ża­ny za cza­row­ni­ka; zna­chor

 (1.2) pot. czło­wiek o sil­nej woli, od­waż­ny, sta­now­czy, na­ce­cho­wa­ny moc­nym cha­rak­te­rem

 (1.3) daw. czło­wiek słow­ny, ucz­ci­wy

Wiktionary

Cha­rak­ter­nik – wśród Ko­za­ków za­po­ro­skich Kozak, któ­re­mu przy­pi­sy­wa­no nad­przy­ro­dzo­ne zdol­no­ści (za­kli­na­nie kul, dar jas­no­wi­dze­nia).

Zaj­mo­wa­li się wróż­biar­stwem i lecz­nict­wem lu­do­wym. Praw­do­po­dob­nie wy­wo­dzi­li się z po­gań­skich "woł­chwów", któ­rych do uciecz­ki na stepy zmu­si­ły prze­śla­do­wa­nia ze stro­ny chrze­ści­jan.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wie­dzia­łem, że to nie czło­wiek jak my wszy­scy, ale cha­rak­ter­nik, co z sza­ta­nem jest w alian­sie, więc tedy wzią­łem się na spo­sób.

 (1.1) – Niech ich tam pio­run za­pa­li ! Wolę mieć spra­wę ze zbó­jem niż z cha­rak­ter­ni­kiem – od­po­wie­dział Bia­ło­us – bo że ten ksią­żę nie­sa­mo­wi­ty, to nie­sa­mo­wi­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charakter mrz.

 przym. charakterny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mag

 (1.2) twardziel

 (1.3) pewniak

Wiktionary


charakterność

→ cha­rak­ter­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cha­rak­ter­ne; cecha tych, któ­rzy są cha­rak­ter­ni

Wiktionary

Patrz:

charakterny

Powiązane:

 rzecz. charakter m., charakterek m., charakterniak mos., charakteryzacja ż.

 przym. charakterny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hardość

Wiktionary


charakterny

po­tocz­nie: ma­ją­cy silny cha­rak­ter; upar­ty, sta­now­czy, bez­kom­pro­mi­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pot. kwe­stion. odz­na­cza­ją­cy się moc­nym cha­rak­te­rem; taki, który łatwo się nie pod­da­je i skłon­ny jest do buntu; także.: świad­czą­cy o ta­kich ce­chach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiele się mó­wi­ło wtedy o ko­niach cha­rak­ter­nych. Całe le­gen­dy na­ra­sta­ły o ko­niach, któ­rych nikt do końca nie po­tra­fił okiełz­nać ani ujarz­mić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charakterność ż., charakter mrz., charakterek mrz.; pot. charakterniak mos., daw. charakternik mos., charakteryzacja ż.

 czas. charakteryzować ndk.

 przysł. charakternie, charakterystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hardy, uparty, twardy, nieugięty, wytrwały

Wiktionary


charakterolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cha­rak­te­ro­lo­gii


SJP.pl


charakterologia

dział psy­cho­lo­gii do­ty­czą­cy wie­dzy o cha­rak­te­rach ludz­kich, wpły­wom oto­cze­nia i wy­cho­wa­nia, związ­kach z wła­ści­wo­ścia­mi fi­zycz­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział psy­cho­lo­gii, nauka o ludz­kim cha­rak­te­rze;

Wiktionary

Cha­rak­te­ro­lo­gia – (z gr.) – nauka o cha­rak­te­rze.

M.in. w Niem­czech i Pol­sce dzie­dzi­na psy­cho­lo­gii utoż­sa­mia­na z nauką o oso­bo­wo­ści, choć ze wzglę­du na nor­ma­tyw­ne ko­no­ta­cje i czę­sto he­u­ry­stycz­ną bu­do­wę po­szcze­gól­nych ty­po­lo­gii mniej obec­na w głów­nym nur­cie współ­czes­nej psy­cho­lo­gii oso­bo­wo­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. charakterolog m., charakteryzacja ż.

 przym. charakterologiczny

 przysł. charakterologicznie

Wiktionary


charakterologiczny

→ cha­rak­te­ro­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) psych. zwią­za­ny z cha­rak­te­ro­lo­gią, do­ty­czą­cy cha­rak­te­ro­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

charakterologia

Powiązane:

 rzecz. charakterologia ż., charakterolog mos.

Wiktionary


charakteropata

osoba dot­knię­ta cha­rak­te­ro­pa­tią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. osoba wy­ka­zu­ją­ca ob­ja­wy cha­rak­te­ro­pa­tii

Wiktionary


charakteropatia

w psy­cho­lo­gii: trwa­łe za­bu­rze­nia psy­chi­ki czło­wie­ka wsku­tek or­ga­nicz­nych zmian w ner­wo­wym ukła­dzie oś­rod­ko­wym, wy­wo­ła­ne czyn­ni­ka­mi zew­nętrz­ny­mi; de­ge­ne­ra­cja psy­chicz­na, de­gra­da­cja psy­chicz­na, psy­cho­de­gra­da­cja, psy­cho­de­ge­ne­ra­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. zmia­ny oso­bo­wo­ści typu psy­cho­pa­tycz­ne­go, wy­ra­ża­ją­ce się w od­chy­le­niach cha­rak­te­ro­lo­gicz­nych;

Wiktionary

Cha­rak­te­ro­pa­tia (gr. "cha­rak­te­ro­pat­hia") – zmia­ny oso­bo­wo­ści typu psy­cho­pa­tycz­ne­go, wy­ra­ża­ją­ce się w od­chy­le­niach cha­rak­te­ro­lo­gicz­nych, np. skłon­ność do kłam­stwa, na­sta­wie­nia so­cjal­ne i an­ty­so­cjal­ne itp. Ter­min ten uży­wa­ny bywa na oz­na­cze­nie zmian cha­rak­te­ro­lo­gicz­nych u psy­cho­pa­tów, u cho­rych na pa­dacz­kę, u osób, które prze­by­ły za­pa­le­nie opon móz­go­wych i in.

Wikipedia


charakteropatka

→ cha­rak­te­ro­pa­ta


SJP.pl

Patrz:

charakteropata

charakteropatyczny

do­ty­czą­cy cha­rak­te­ro­pa­tii


SJP.pl


charakterotwórczy

wy­ra­bia­ją­cy cha­rak­ter


SJP.pl


charakterowy

→ cha­rak­ter


SJP.pl

Patrz:

charakter

charakterystycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­stycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ubra­ny był dosyć cha­rak­te­ry­stycz­nie: żółte spod­nie, czer­wo­na ko­szu­la i zie­lo­ny ka­pe­lusz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charakterystyka ż., charakter m., charakteryzacja ż., charakterystyczność ż.

 czas. charakteryzować ndk.

 przym. charakterystyczny, charakterny

Wiktionary


charakterystyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cha­rak­te­ry­stycz­nie


SJP.pl


charakterystyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cha­rak­te­ry­stycz­ny; bar­dziej cha­rak­te­ry­stycz­ny


SJP.pl


charakterystyczność

ze­spół cech cha­rak­te­ry­zu­ją­cych daną osobę, przed­miot lub za­gad­nie­nie; swo­i­stość; zna­mien­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są cha­rak­te­ry­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charakter m., charakterek m., charakteryzacja ż., charakteryzowanie n.

 czas. charakteryzować ndk.

 przym. charakterystyczny

 przysł. charakterystycznie

Wiktionary


charakterystyczny

wła­ści­wy komuś lub cze­muś; wy­róż­nia­ją­cy się, zna­mien­ny, szcze­gól­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ty­po­wy, wła­ści­wy dla pew­nej osoby, rze­czy lub pew­ne­go zja­wi­ska

 (1.2) wy­róż­nia­ją­cy się spoś­ród grupy po­dob­nych osób lub przed­mio­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Takie za­cho­wa­nie jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ludzi z au­tyz­mem.

 (1.2) W mie­ście znaj­du­ją się naj­bar­dziej cha­rak­te­ry­stycz­ne za­byt­ki zwią­za­ne z kul­tu­rą sta­ro­żyt­ną.

 (1.2) Po wej­ściu do po­ko­ju był wy­czu­wal­ny cha­rak­te­ry­stycz­ny ostry za­pach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxaraktɛrɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: χarakterystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charakter m., charakterystyka ż., charakterystyczność ż., charakteryzacja ż.

 przysł. charakterystycznie

 czas. charakteryzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) specyficzny, szczególny, wyjątkowy; książk. dystynktywny

Wiktionary


charakterystyka

1. opis cech cha­rak­te­ry­zu­ją­cych kogoś lub coś;
2. ana­li­za, in­ter­pre­ta­cja, uka­za­nie (np. w dzie­le na­u­ko­wym, li­te­rac­kim) cech wew­nętrz­nych i zew­nętrz­nych osoby lub po­sta­ci li­te­rac­kiej;
3. za­leż­ność mię­dzy pew­ny­mi wiel­ko­ścia­mi roz­wa­ża­ny­mi przy ba­da­niu ma­szyn lub urzą­dzeń; wy­kres przed­sta­wia­ją­cy taką za­leż­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opis cech wła­ści­wych komuś lub cze­muś, zbiór cech cha­rak­te­ry­zu­ją­cych kogoś

 (1.2) przed­sta­wie­nie cech zew­nętrz­nych oraz wew­nętrz­nych ja­kiejś osoby lub po­sta­ci li­te­rac­kiej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cha­rak­te­ry­sty­ka am­pli­tu­do­wo-fa­zo­wa
  • cha­rak­te­ry­sty­ka Bo­de­go
  • cha­rak­te­ry­sty­ka ca­ło­ścio­wa
  • cha­rak­te­ry­sty­ka pier­ście­nia w al­ge­brze
  • cha­rak­te­ry­sty­ka im­pul­so­wa
  • cha­rak­te­ry­sty­ka lo­ga­ryt­micz­na am­pli­tu­do­wa i fa­zo­wa – patrz cha­rak­te­ry­sty­ka Bo­de­go
  • cha­rak­te­ry­sty­ka ob­cią­że­nio­wa
  • cha­rak­te­ry­sty­ka po­rów­naw­cza
  • cha­rak­te­ry­sty­ka po­sta­ci
  • cha­rak­te­ry­sty­ka pręd­ko­ścio­wa
  • cha­rak­te­ry­sty­ka psy­cho­lo­gicz­na
  • cha­rak­te­ry­sty­ka re­gu­la­cyj­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌxaraktɛrɨsˈtɨka, AS: χarakterystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charakter m., charakteryzacja ż., charakteryzowanie n., charakteryzator m., charakteryzatorka ż.

 czas. charakteryzować

 przym. charakterystyczny

 przysł. charakterystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) portret

Wiktionary


charakterystyki

war­to­ści licz­bo­we w sta­ty­sty­ce


SJP.pl


charakteryzacja

1. na­da­wa­nie czy­jejś twa­rzy i syl­wet­ce cech innej osoby;
2. ak­ce­so­ria do zmia­ny czy­je­goś wy­glą­du zew­nętrz­ne­go;
3. zmie­nio­ny wy­gląd po za­sto­so­wa­niu tych ak­ce­so­riów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teatr. film. czyn­ność zmia­ny wy­glą­du ak­to­ra, która na­da­je mu zew­nętrz­ne cechy gra­nej po­sta­ci

 (1.2) teatr. film. re­zul­tat cha­rak­te­ry­za­cji (1.1)

 (1.3) teatr. film. ak­ce­so­ria do cha­rak­te­ry­za­cji (1.1)

 (1.4) liter. pro­ces two­rze­nia po­sta­ci li­te­rac­kiej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cha­rak­te­ry­za­cja – ter­min li­te­rac­ki
  • cha­rak­te­ry­za­cja – w ma­te­ma­ty­ce
  • cha­rak­te­ry­za­cja – w sztu­ce te­a­tral­nej i fil­mo­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po­do­ba­ła mi się cha­rak­te­ry­za­cja hob­bi­tów w ekra­ni­za­cji tej try­lo­gii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxaraktɛrɨˈzat͡sʲja, AS: χarakteryzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charakter m., charakteryzator m., charakteryzatorka ż., charakteryzatornia ż., charakterność ż., charakteryzowanie n., ucharakteryzowanie n., charakterystyczność ż., charakteryzatorstwo n., charakterologia ż., charakterystyka ż.

 czas. charakteryzować ndk., ucharakteryzować dk., scharakteryzować dk.

 przym. charakterny, charakterystyczny, charakteryzatorski

 przysł. charakternie, charakterystycznie

Wiktionary


charakteryzacyjny

→ cha­rak­te­ry­za­cja


SJP.pl

Patrz:

charakteryzacja

charakteryzator

osoba za­trud­nio­na przy cha­rak­te­ry­za­cji te­a­tral­nej, fil­mo­wej lub fo­to­gra­ficz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zmie­nia wy­gląd ak­to­ra za po­mo­cą ma­ki­ja­żu, fry­zu­ry i stro­ju

Wiktionary

Cha­rak­te­ry­za­tor – zawód po­le­ga­ją­cy na na­da­niu twa­rzy i syl­wet­ce ak­to­ra cech gra­nej przez niego po­sta­ci (wieku, oso­bo­wo­ści, wy­glą­du zew­nętrz­ne­go). Swoje za­da­nie cha­rak­te­ry­za­tor wy­ko­nu­je na pod­sta­wie sce­na­riu­szy zat­wier­dzo­nych przez re­ży­se­rów i pro­du­cen­tów we współ­pra­cy z ko­stiu­mo­gra­fa­mi. Wy­ko­rzy­stu­je do tego włas­ną wie­dzę i doś­wiad­cze­nia pla­stycz­ne. W eki­pie fil­mo­wej pion cha­rak­te­ry­za­tor­ski (w odróż­nie­niu od np. pionu oś­wiet­le­nia) pra­cu­je bez­poś­red­nio z ak­to­rem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. charakteryzacja ż., charakter mrz., charakterystyka ż.

Wiktionary


charakteryzatorka

ko­bie­ta za­trud­nio­na przy cha­rak­te­ry­za­cji te­a­tral­nej, fil­mo­wej lub fo­to­gra­ficz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: cha­rak­te­ry­za­tor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxaraktɛrɨzaˈtɔrka, AS: χarakteryzatorka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. charakteryzator.

Wiktionary


charakteryzatornia

miej­sce w te­a­trze lub na pla­nie fil­mo­wym, gdzie przy­go­to­wu­je się ma­ki­jaż, fry­zu­ry, cha­rak­te­ry­zu­je się ak­to­rów


SJP.pl


charakteryzatorski

→ cha­rak­te­ry­za­tor


SJP.pl

Patrz:

charakteryzator

charakteryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) de­fi­nio­wa­nie cha­rak­te­ry­stycz­nych cech kogoś lub cze­goś

 (1.2) mo­dy­fi­ko­wa­nie czy­je­goś wy­glą­du zew­nętrz­ne­go przy po­mo­cy np. ma­ki­ja­żu w celu upo­dob­nie­nia kogoś do innej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze mnie sa­me­go wy­cho­dzą wszyst­kie dzie­ła poety! te cha­rak­te­ry­zo­wa­nia po­szcze­gól­ne­go czło­wie­ka, jak eg­zy­stu­je i żyje, tak że lu­dzie myślą, że go roz­poz­na­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxaraktɛrɨzɔˈvãɲɛ, AS: χarakteryzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charakterystyczność ż., ucharakteryzowanie n., charakteryzacja ż., charakterystyka ż., charakter mrz.

 czas. charakteryzować ndk., ucharakteryzować dk.

Wiktionary


charakteryzować

1. opi­sy­wać cha­rak­ter kogoś lub cze­goś;
2. zmie­niać wy­gląd zew­nętrz­ny czło­wie­ka za po­mo­cą od­po­wied­nich środ­ków


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. scha­rak­te­ry­zo­wać)

 (1.1) robić cha­rak­te­ry­sty­kę, opi­sy­wać cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne

 (1.2) ce­cho­wać, być cechą

 (1.3) wy­ko­ny­wać cha­rak­te­ry­za­cję

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cha­rak­te­ry­zo­wać się (dk. scha­rak­te­ry­zo­wać się)

 (2.1) odz­na­czać, wy­róż­niać się czymś

 (2.2) wy­ko­ny­wać cha­rak­te­ry­za­cję włas­nej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cha­rak­te­ry­zu­jąc cechy sztu­ki awan­gar­do­wej, nie mo­że­my za­po­mi­nać o świa­do­mym odrzu­ce­niu do­rob­ku po­ko­leń ar­ty­stów.

 (1.2) Sztu­kę awan­gar­do­wą cha­rak­te­ry­zu­je uciecz­ka od re­a­liz­mu i tra­dy­cyj­nych form ar­ty­stycz­nych.

 (1.3) Długo cha­rak­te­ry­zo­wa­ła ak­to­ra na cięż­ko po­bi­te­go.

 (2.1) Jazz cha­rak­te­ry­zu­je się ryt­mem syn­ko­po­wa­nym.

 (2.2) Jak to pani Basia jest chora?! Mam się sam cha­rak­te­ry­zo­wać?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxaraktɛrɨˈzɔvat͡ɕ, AS: χarakteryzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charakterystyczność ż., charakteryzowanie n., charakteryzacja ż., charakterystyka ż., charakter m.

 przym. charakterystyczny, charakterny

 czas. scharakteryzować, ucharakteryzować

 przysł. charakterystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opisywać

Wiktionary


charakterzysko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­kucz­li­wy cha­rak­ter

Wiktionary


charango

nie­wiel­ki an­dyj­ski in­stru­ment stru­no­wy, po­dob­ny do man­do­li­ny


SJP.pl

Cha­ran­go – nie­wiel­ki an­dyj­ski in­stru­ment stru­no­wy, po­dob­ny do man­do­li­ny. Zaz­wy­czaj po­sia­da 10 strun. Tra­dy­cyj­nie pudło re­zo­nan­so­we wy­ra­bia­no ze sko­ru­py pan­cer­ni­ka. In­stru­ment pow­stał w obec­nej po­sta­ci w XVIII w., jego pier­wow­zo­rem była praw­do­po­dob­nie hisz­pań­ska vi­hu­e­la, ban­dur­ria (man­do­li­na) lub lut­nia. Cha­ran­go uwa­ża­ne jest w Bo­li­wii za na­ro­do­wy in­stru­ment, wy­ko­rzy­sty­wa­ne jest jed­nak rów­nież w Chile i Peru.

Wikipedia


charać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Poz­nań­skie. cho­ro­wać, nie­do­ma­gać

Wiktionary


charbielin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Char­bie­lin – wieś w woj. opol­skim, w pow. ny­skim, w gmi­nie Głu­cho­ła­zy
  • Char­bie­lin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. le­szczyń­skim, w gmi­nie Wło­sza­ko­wi­ce
  • Char­bie­lin – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Prze­męt

Wikipedia


charbin

mia­sto w Chi­nach; Har­bin


SJP.pl

Char­bin – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Po­widz, nad je­zio­rem Nie­dzię­giel.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

We wsi znaj­du­je się za­byt­ko­wy ze­spół pa­ła­co­wy wpi­sa­ny do kra­jo­we­go re­je­stru za­byt­ków pod nu­me­rem

Wikipedia


charbinowice

Char­bi­no­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Opa­to­wiec. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


charbowo

Char­bo­wo (niem. Kle­e­dorf) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Kłec­ko.

Char­bo­wo było włas­no­ścią rodu Su­li­mów. W 1520 r. wieś od­da­wa­ła dzie­się­ci­nę do ko­ścio­ła w Kłec­ku. W okre­sie re­for­ma­cji w Char­bo­wie osied­li­li się osad­ni­cy ze Szko­cji. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


charboł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. stary, zni­szczo­ny but

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaj som moje char­bo­ły?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczewik

Wiktionary


charbrowo

Char­bro­wo (kaszb. "Charbrowò" lub też "Chabrowò", niem. "Char­brow") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie lę­bor­skim, w gmi­nie Wicko. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 214.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa, w skład któ­re­go wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Kra­ku­li­ce, Char­brow­ski Bór, Po­dro­że i Ce­giel­nia Char­brow­ska.

Wikipedia


charchać

mło­dzie­żo­wo:
1. pluć, splu­wać; char­kać, melać;
2. smar­kać


SJP.pl


charchała

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) śrpol. czło­wiek czę­sto plu­ću­ją­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xarˈxawa, AS: χarχau̯a

Wiktionary


charchot

po­tocz­nie: gar­dło­wy, chry­pli­wy dźwięk, głos; char­kot, char­got


SJP.pl


charchotliwy

ma­ją­cy chry­pli­wy, gar­dło­wy głos; char­kli­wy, char­got­li­wy, char­kot­li­wy


SJP.pl


charchut

naz­wi­sko


SJP.pl


charci

od­no­szą­cy się do char­ta


SJP.pl


charciarz

1. osoba ho­du­ją­ca char­ty;
2. my­śli­wy po­lu­ją­cy z char­ta­mi


SJP.pl


charcica

sa­mi­ca char­ta


SJP.pl


charciczka

→ char­cik


SJP.pl

Patrz:

charcik

charcik

1. kar­ło­wa­ta rasa psa z grupy char­tów;
2. pies tej rasy;
3. mały lub młody chart, goń­czy pies my­śliw­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: chart

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxarʲt͡ɕik, AS: χarʹćik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chart m.

Wiktionary


charczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie­bo­rak, cho­ro­wi­ty

Wiktionary


charczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|char­czeć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. charczeć

Wiktionary


charczeć

1. wy­da­wać chra­pli­we dźwię­ki, bę­dą­ce oz­na­ką kło­po­tów z od­dy­cha­niem;
2. wy­da­wać chra­pli­wy dźwięk w cza­sie pracy;
3. mówić coś chra­pli­wym gło­sem


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) mówić chra­pli­wie

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. chra­pać pod­czas snu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec char­czał do syna umie­ra­jąc w szó­stej czę­ści tego filmu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxart͡ʃɛt͡ɕ, AS: χarčeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charczenie n.

Wiktionary


charczo

gru­ziń­ska zupa z wo­ło­wi­ny lub je­sio­tra, z do­dat­kiem mig­da­łów i orze­chów


SJP.pl

Char­czo (gruz. ხარჩო) – zupa o kon­sy­sten­cji gu­la­szu i ostrym wy­ra­zi­stym smaku, przy­go­to­wy­wa­na z wo­ło­wi­ny lub je­sio­tra z do­dat­kiem mig­da­łów, orze­chów wło­skich lub la­sko­wych. Tra­dy­cyj­ne danie kuch­ni ka­u­ka­skiej (gru­ziń­skiej). Wy­wo­dzi się z re­gio­nu Me­gre­lii (Sa­me­gre­lo).

Wikipedia


charczący

→ char­czeć


SJP.pl

Patrz:

charczeć

chardin

[czy­taj: szarDĘ] naz­wi­sko


SJP.pl


chardonnay

[czy­taj: szardoNE]
1. szczep wi­no­ro­śli wy­ko­rzy­sty­wa­nych do pro­duk­cji bia­łe­go wina;
2. wino z wi­no­gron tego szcze­pu


SJP.pl

Char­don­nay (wym. []) – biała, prze­my­sło­wa od­mia­na wi­no­ro­śli, wy­ko­rzy­sty­wa­na do pro­duk­cji bia­łe­go wina oraz win mu­su­ją­cych. Uz­na­wa­na jest za jedną z naj­bar­dziej ce­nio­nych i naj­po­wszech­niej upra­wia­nych na świe­cie oraz za pod­sta­wo­wą od­mia­nę w wielu kla­sycz­nych ape­la­cjach Bur­gun­dii.

Wikipedia


charewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Leon Cha­re­wicz
  • Zofia Cha­re­wicz

Wikipedia


charga

1. mia­sto w Egip­cie;
2. grupa oaz w po­łud­nio­wym Egip­cie; Al-Cha­ri­dża


SJP.pl

Char­ga ( ‏الخارجة‎, Al-Cha­ri­dża) – mia­sto w Egip­cie, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny mu­ha­fa­zy Nowa Do­li­na, po­ło­żo­ne w oazie Char­ga na Pu­sty­ni Li­bij­skiej.

Wikipedia


chargeback

[czy­taj: czerdż­bek] zwrot środ­ków po­bra­nych z karty płat­ni­czej w przy­pad­ku stwier­dze­nia nie­pra­wi­dło­wo­ści do­ty­czą­cych tran­sak­cji


SJP.pl

Char­ge­back (z ang. ob­cią­że­nie zwrot­ne) – pro­ce­du­ra zwro­tu środ­ków za tran­sak­cję do­ko­na­ną kartą płat­ni­czą re­a­li­zo­wa­na przez wy­staw­cę karty i ini­cjo­wa­na przez klien­ta w sy­tu­a­cji, gdy nie otrzy­mał on pro­duk­tów albo usług, za które za­pła­cił (lub np. oka­za­ły się usz­ko­dzo­ne), na­stą­pi­ła po­mył­ka tech­nicz­na w roz­li­cze­niu tran­sak­cji lub tran­sak­cja no­si­ła zna­mio­na oszu­stwa.

Wikipedia


chargot

po­tocz­nie: gar­dło­wy, chry­pli­wy dźwięk, głos; char­kot, char­chot


SJP.pl


chargotliwy

ma­ją­cy chry­pli­wy, gar­dło­wy głos; char­kli­wy, char­kot­li­wy, char­chot­li­wy


SJP.pl


chariklo

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. nimfa opie­ku­ją­ca się małym Achil­le­sem, żona cen­ta­u­ra Chi­ro­na

 (1.2) mitgr. nimfa, wiel­bi­ciel­ka Ateny, matka wróż­bi­ty Tej­rez­ja­sza

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da (praw­do­po­dob­nie naj­więk­sza) z grupy cen­ta­u­rów

Wiktionary


charisteria

nazwa pu­bli­ka­cji ofia­ro­wy­wa­nej w hoł­dzie oso­bie o wiel­kich za­słu­gach i osią­gnię­ciach w ja­kiejś dzie­dzi­nie twór­czo­ści lub nauki


SJP.pl


charkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|char­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obcharkanie n.

 czas. charkać ndk., obcharkać dk.

Wiktionary


charkać

po­tocz­nie:
1. wy­da­wać suchy nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny głos, chrzą­kać chra­pli­wie;
2. gło­śno pluć, od­plu­wa­jąc wy­dzie­li­nę z krta­ni lub gar­dła


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pluć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie char­kej mi sam do zupy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chark m., charkanie n.

Wiktionary


charkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ewa Char­kie­wicz – pol­ska eko­no­mist­ka, fe­mi­nist­ka
  • Grze­gorz (Char­kie­wicz) – pol­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Ja­ro­sław Char­kie­wicz – pol­ski pu­bli­cy­sta, tłu­macz, praw­nik i ru­sy­cy­sta
  • Wa­le­rian Char­kie­wicz – pol­ski hi­sto­ryk, pu­bli­cy­sta po­li­tycz­ny, poeta
  • Zyg­munt Char­kie­wicz – ra­dziec­ki bo­ta­nik i sy­ste­ma­tyk

Wikipedia


charkliwy

ma­ją­cy chry­pli­wy, gar­dło­wy głos; char­kot­li­wy, char­got­li­wy, char­chot­li­wy


SJP.pl


charknięcie

po­tocz­nie:
1. wydać suchy nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny głos, chrzą­knąć chra­pli­wie;
2. gło­śno splu­nąć, od­plu­wa­jąc wy­dzie­li­nę z krta­ni lub gar­dła;
3. wydać chra­pli­wy dźwięk w cza­sie pracy;
4. po­wie­dzieć coś chra­pli­wym gło­sem


SJP.pl


charknąć

po­tocz­nie:
1. wydać suchy nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny głos, chrzą­knąć chra­pli­wie;
2. gło­śno splu­nąć, od­plu­wa­jąc wy­dzie­li­nę z krta­ni lub gar­dła;
3. wydać chra­pli­wy dźwięk w cza­sie pracy;
4. po­wie­dzieć coś chra­pli­wym gło­sem


SJP.pl


charkot

po­tocz­nie: gar­dło­wy, chry­pli­wy dźwięk, głos; char­got, char­chot


SJP.pl


charkotania

po­tocz­nie: wy­da­wać chra­pli­wy głos, chrzą­kać chra­pli­wie


SJP.pl


charkotanie

po­tocz­nie: wy­da­wać chra­pli­wy głos, chrzą­kać chra­pli­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­da­wa­nie przez czło­wie­ka lub zwie­rzę char­kot­li­wych, czę­sto gar­dło­wych dźwię­ków

 (1.2) wy­da­wa­nie przez ma­szy­nę lub inną rzecz char­kot­li­wych dźwię­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charkotliwość ż., charkot m.

 czas. charkotać ndk.

 przym. charkotliwy

 przysł. charkotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) charczenie, chrapanie, rzężenie

 (1.2) charczenie, rzężenie

Wiktionary


charkotać

po­tocz­nie: wy­da­wać chra­pli­wy głos, chrzą­kać chra­pli­wie


SJP.pl


charkotliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: char­kot­li­wie


SJP.pl


charkotliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co char­kot­li­we; cecha tych, któ­rzy są char­kot­li­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charkotanie n.

 czas. charkotać

 przym. charkotliwy

 przysł. charkotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrypliwość

Wiktionary


charkotliwy

ma­ją­cy chry­pli­wy, gar­dło­wy głos; char­kli­wy, char­got­li­wy, char­chot­li­wy


SJP.pl


charkowianin

miesz­ka­niec Char­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Char­ko­wa; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Charków mrz.

:: fż. charkowianka ż.

 przym. charkowski

Wiktionary


charkowianka

miesz­kan­ka Char­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Char­ko­wa; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Charków mrz., Charkowszczyzna ż., Charkiw m.

:: fm. charkowianin mos.

 przym. charkowski

Wiktionary


charkowski

1. → Char­ków;
2. obwód char­kow­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Char­ko­wem, do­ty­czą­cy Char­ko­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xarˈkɔfsʲci, AS: χarkofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Charków m., charkowianin m., charkowianka ż.

Wiktionary


charków

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Char­ków ( Харків, "Char­kiw"; Харьков, "Char­kow") – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny, po­ło­żo­ne na po­łud­nio­wym krań­cu Wy­ży­ny Środ­ko­wo­ro­syj­skiej, sto­li­ca ob­wo­du char­kow­skie­go. Na po­cząt­ku 2021 roku, z licz­bą miesz­kań­ców wy­no­szą­cą około 1,43 mln, Char­ków zajął dru­gie miej­sce (po Ki­jo­wie) wśród naj­lud­niej­szych ukra­iń­skich miast. Jest jed­nym z dzie­się­ciu naj­więk­szych miast Ukra­i­ny pod wzglę­dem po­wierzch­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Char­ko­wie od­bę­dą się niek­tó­re mecze pił­kar­skich mi­strzostw Eu­ro­py.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxarkuf, AS: χarkuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charkowianin mos., charkowianka ż., Charkowszczyzna ż.

 przym. charkowski

Wiktionary


charlać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kasz­leć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ujek jak mioł tu­be­ra, to ino ku­rzył i char­loł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cherlok mos.

Wiktionary


charles

[czy­taj: czarls] imię an­giel­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

 (1.2) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Char­les – rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mas­sa­chu­setts
  • Char­les – rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Maine
  • Char­les – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Devon
  • Char­les (Char­les Dias de Oli­ve­i­ra Bar­bo­sa, ur. 1984) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Char­les (Char­les Fa­bian Fi­gu­e­i­re­do San­tos lub Char­les Ba­ia­no, ur. 1968) – pił­karz bra­zy­lij­ski
  • Ge­or­ge Char­les
  • Jen­ni­fer Char­les
  • Ray Char­les
  • Karol

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 40. rocz­ni­cę wy­da­rzeń 1968 r. NBC pow­ta­rza swój kul­to­wy wy­wiad z Char­le­sem Man­so­nem prze­pro­wa­dzo­ny do­kład­nie 20 lat wcze­śniej.

 (1.2) Jego misja miała na celu wy­ja­śnie­nie sy­tu­a­cji Char­les'owi de Ga­ul­le'owi i prze­ko­na­nie go, żeby Fran­cja udzie­li­ła wspar­cia Sta­nom Zjed­no­czo­nym w ewen­tu­al­nym kon­flik­cie ato­mo­wym.

Wiktionary


charleston

[czy­taj: czarl­ston] szyb­ki ta­niec w ryt­mie 4/4, po­dob­ny do fok­stro­ta, modny w la­tach 20. i 30. XX wieku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • char­le­ston – ta­niec to­wa­rzy­ski
  • Char­le­ston – wło­ski film ko­me­dio­wy z 1977
  • Char­le­ston – mia­sto w sta­nie Au­stra­lia Po­łud­nio­wa
  • Char­le­ston – mia­sto w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Fran­klin
  • Char­le­ston – mia­sto w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Coles
  • Char­le­ston – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Pe­nob­scot
  • Char­le­ston – mia­sto w sta­nie Mis­si­si­pi, w hrab­stwie Tal­la­hat­chie
  • Char­le­ston – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Mis­sis­sip­pi
  • Char­le­ston – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Mont­go­me­ry
  • Char­le­ston – mia­sto w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Char­le­ston, nad At­lan­ty­kiem (naj­więk­sze)
  • Char­le­ston – mia­sto w sta­nie Ten­nes­see, w hrab­stwie Brad­ley
  • Char­le­ston – miej­sco­wość w sta­nie Utah, w hrab­stwie Wa­satch

Wikipedia


charlestonka

[czy­taj: czarl­ston­ka] per­ku­syj­ny in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy idio­fo­nów; break-ma­szy­na, high-hat


SJP.pl


charlestonowy

→ char­le­ston [czy­taj: czarl­sto­no­wy]


SJP.pl


charlestończyk

[czy­taj: czarl­stoń­czyk] miesz­ka­niec Char­le­sto­nu


SJP.pl


charlestoński

[czy­taj: czarl­stoń­ski] przy­miot­nik od mia­sta: Char­le­ston


SJP.pl


charlie

[czy­taj: czar­li albo czer­li] obce imię mę­skie


SJP.pl

Zo­bacz też: Char­lie Shen – chiń­ski pio­sen­karz.

Char­lie, wła­ści­wie Károly Horváth (ur. 28 paź­dzier­ni­ka 1947 w On­dó­dzie) – wę­gier­ski muzyk i pio­sen­karz.

Wikipedia


charlton

[czy­taj: czarl­ton] dziel­ni­ca Lon­dy­nu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Charl­ton – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ma­ry­land, w hrab­stwie Was­hing­ton
  • Charl­ton – mia­sto w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Wor­ce­ster
  • Charl­ton – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Sa­ra­to­ga
  • Charl­ton (ang. Charl­ton Town) – gmina w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Wor­ce­ster
  • Charl­ton (ang. Charl­ton Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Ot­se­go
  • Charl­ton (ang. Charl­ton Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Sa­ra­to­ga
  • hrab­stwo Charl­ton (ang. Charl­ton Co­un­ty) – w sta­nie Ge­or­gia
  • Charl­ton – mia­sto w sta­nie Wik­to­ria
  • Charl­ton – mia­sto w pro­win­cji On­ta­rio
  • Charl­ton (Brink­worth) – miej­sco­wość w hrab­stwie Wilts­hi­re (An­glia)
  • Charl­ton (Don­he­ad St Mary) – miej­sco­wość w hrab­stwie Wilts­hi­re (An­glia)
  • Charl­ton (Flad­bu­ry) – miej­sco­wość w hrab­stwie Wor­ce­sters­hi­re (An­glia)

Wikipedia


charmant

[czy­taj: szarMĄ] po­wab­ny, uj­mu­ją­cy


SJP.pl

Char­mant – miej­sco­wość i dawna gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Cha­ren­te. W dniu 1 stycz­nia 2016 roku z po­łą­cze­nia trzech ów­czes­nych gmin – Char­mant, Cha­ve­nat oraz Ju­il­la­gu­et – ut­wo­rzo­no nową gminę Boisné-La Tude. Sie­dzi­bą gminy zo­sta­ła miej­sco­wość Char­mant. W 2013 roku po­pu­la­cja Le Ro­u­get wy­no­si­ła 369 miesz­kań­ców.

Wikipedia


charme

[czy­taj: szarm] urok, powab, wdzięk oso­bi­sty; szarm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. wdzięk, urok, powab, czar

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • La Char­me – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Fran­che-Comté
  • Le Char­me – fran­cu­ska gmina w Re­gio­nie Cen­tral­nym
  • Charmé – fran­cu­ska miej­sco­wość i gmina w re­gio­nie Po­i­tou-Cha­ren­tes
  • La Charmée – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Bur­gun­dia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta na­rzu­co­na sobie re­zer­wa spra­wia jed­nak, że prze­sta­wa­nie z takim mło­dzień­cem ma swo­i­sty char­me.

 (1.1) (…) był pełen oso­bi­ste­go char­me, lubił żar­to­wać z panem in­spek­to­rem, a nie­miec­ki znał wy­bor­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃarm, AS: šarm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. szarm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wdzięk

Wiktionary


charmeur

[czy­taj: szarmör] męż­czyz­na uj­mu­ją­cy, fa­scy­nu­ją­cy, atrak­cyj­ny


SJP.pl


charmeuse

[czy­taj: szarmöz] ko­bie­ta uj­mu­ją­ca, fa­scy­nu­ją­ca, atrak­cyj­na


SJP.pl


charms

[czy­taj: czarms] mała srebr­na za­wiesz­ka, przy­pi­na­na do bran­so­let­ki mo­du­ło­wej


SJP.pl


charmęzi

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. chrust

Wiktionary


charnowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Char­no­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Ustka
  • Char­no­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Płoty
  • Char­no­wo – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek kolei wą­sko­to­ro­wej w Char­no­wie, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim

Wikipedia


charolaise

[czy­taj: szaroLEZ] fran­cu­ska rasa bydła do­mo­we­go po­cho­dzą­ca z Ma­sy­wu Cen­tral­ne­go; sza­rol


SJP.pl

Cha­ro­la­i­se – fran­cu­ska rasa bydła do­mo­we­go po­cho­dzą­ca z Ma­sy­wu Cen­tral­ne­go. Nazwa rasy po­cho­dzi od kra­i­ny Cha­ro­la­is. Ho­do­wa­na głów­nie do pro­duk­cji mięsa jako do­sko­na­ła rasa rzeź­ni­cza, ce­nio­na[] za ja­kość mar­mur­ko­we­go mięsa i niską za­war­tość tłu­szczu. Na­da­je się także do krzy­żo­wa­nia z ra­sa­mi mlecz­ny­mi, któ­rym na­da­je bar­dzo wy­raź­ne cechy bydła mięs­ne­go.

Wikipedia


charon

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: prze­woź­nik dusz przez rzekę Styks lub Ache­ron do Ha­de­su;
2. księ­życ Plu­to­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit. prze­woź­nik dusz zmar­łych wy­stę­pu­ją­cy w mi­to­lo­gii grec­kiej i etru­skiej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. na­tu­ral­ny sa­te­li­ta Plu­to­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cha­ron – w mi­to­lo­gii grec­kiej prze­woź­nik dusz zmar­łych przez rzekę Ache­ron (lub Styks)
  • Cha­ron – księ­życ Plu­to­na
  • Cha­ron – fiń­ska grupa mu­zycz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) He­me­ra ucho­dzi­ła za córkę Ereba i Nyks oraz sio­strę Etera, Cha­ro­na i Ne­me­zys.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxarɔ̃n, AS: χarõn

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) ⯕

Wiktionary


charqui

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. so­lo­ne i su­szo­ne na słoń­cu paski chu­dej wo­ło­wi­ny, pier­wot­nie przy­go­to­wy­wa­ne przez rdzen­nych miesz­kań­ców Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jerky

Wiktionary


charszewo

Char­sze­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Ro­go­wo.

Wikipedia


charsznica

wieś w woj. ma­ło­pol­skim


SJP.pl

Charsz­ni­ca (do czerw­ca 2004 "Charsz­ni­ca-Wieś") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie mie­chow­skim, w gmi­nie Charsz­ni­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Rejon Charsz­ni­cy jest jed­nym z głów­nych w Pol­sce oś­rod­ków upra­wy ka­pu­sty oraz pro­duk­cji ka­pu­sty ki­szo­nej. Co roku we wrze­śniu or­ga­ni­zo­wa­ne są we wsi Dni Ka­pu­sty.

Wikipedia


charsznicki

przy­miot­nik od: Charsz­ni­ca


SJP.pl


charszniczanin

miesz­ka­niec Charsz­ni­cy


SJP.pl


charszniczanka

miesz­kan­ka Charsz­ni­cy


SJP.pl


chart

duży pies my­śliw­ski z cha­rak­te­ry­stycz­nym zadem w kształ­cie łuku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. pies my­śliw­ski cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się smu­kłym, wy­dłu­żo­nym cia­łem, de­li­kat­ną głową z wy­dłu­żo­nym py­skiem, dłu­gi­mi koń­czy­na­mi oraz po­jem­ną klat­ką pier­sio­wą;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xart, AS: χart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. charcik m.

:: fż. charcica ż.

 przym. charci

Wiktionary


chartaria

zbio­ry do­ku­men­tów, księ­gi klasz­tor­ne; char­tu­la­ria


SJP.pl


charter

[czy­taj: czar­ter] umowa mię­dzy ar­ma­to­rem a frach­tu­ją­cym o wy­na­ję­cie stat­ku lub sa­mo­lo­tu na okre­ślo­ny czas; czar­ter


SJP.pl


charterować

[czy­taj: czar­te­ro­wać] wy­naj­mo­wać sta­tek lub sa­mo­lot na okre­ślo­ny kurs lub czas; czar­te­ro­wać


SJP.pl


charterowy

→ char­ter [czy­taj: czar­te­ro­wy]; czar­te­ro­wy


SJP.pl


chartowaty

typ char­to­wa­ty - typ psów o po­dłuż­nej, stoż­ko­wa­tej gło­wie z wąską czasz­ką i ma­ły­mi usza­mi zwró­co­ny­mi do tyłu


SJP.pl


chartres

[czy­taj: szartr] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Char­tres () – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w Re­gio­nie Cen­tral­nym-Do­li­nie Loary, w de­par­ta­men­cie Eure-et-Loir.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 39 595 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 2350 osób/km² (wśród 1842 gmin Re­gio­nu Cen­tral­ne­go Char­tres pla­su­je się na 6. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 798.).

Wikipedia


chartreuse

[czy­taj: szarTRÖZ] fran­cu­ski li­kier zio­ło­wy; szar­tre­za


SJP.pl

Char­tre­u­se – fran­cu­ski li­kier opar­ty na de­sty­la­cie win­nym i ek­strak­tach ze 130 róż­nych ziół. Jego nazwa po­cho­dzi od klasz­to­ru kar­tu­zów La Gran­de Char­tre­u­se w oko­li­cach Gre­no­ble.

Ist­nie­ją dwa pod­sta­wo­we typy li­kie­ru Char­tre­u­se:

Wikipedia


chartryjski

[czy­taj: szar­tryj­ski] przy­miot­nik od: Char­tres


SJP.pl


chartularia

zbio­ry do­ku­men­tów, księ­gi klasz­tor­ne; char­ta­ria


SJP.pl


chartum

sto­li­ca Su­da­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Su­da­nu;

Wiktionary

Char­tum (arab. الخرطوم al-Ḫarṭūm, czyli „trąba sło­nia”) – sto­li­ca Su­da­nu, po­ło­żo­na w miej­scu, w któ­rym łączą się wody Nilu Bia­łe­go i Błę­kit­ne­go. Głów­ny oś­ro­dek po­li­tycz­ny, hand­lo­wy i kul­tu­ral­ny kraju, ważny węzeł ko­mu­ni­ka­cyj­ny. Uni­wer­sy­tet za­ło­żo­ny w 1903. Licz­ba miesz­kań­ców wy­no­si 2 568 590 (2010) – jest to dru­gie pod wzglę­dem lud­no­ści mia­sto kraju. Wraz z są­sied­ni­mi mia­sta­mi Om­dur­ma­nem i Char­tu­mem Pół­noc­nym two­rzy ze­spół miej­ski, który za­miesz­ku­je około 4,8 mln miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Char­tum wspie­ra ugan­dyj­skich re­be­lian­tów, bo - jak twier­dzi - Ugan­da po­ma­ga su­dań­skim se­pa­ra­ty­stom z Lu­do­wej Armii Wyz­wo­le­nia Su­da­nu SPLA.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxartũm, AS: χartũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chartumczyk mos., chartumka ż.

 przym. chartumski

Wiktionary


chartumczyk

miesz­ka­niec Char­tu­mu (sto­li­cy Su­da­nu); Char­tu­mia­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Char­tu­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xarˈtũmt͡ʃɨk, AS: χartũmčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chartum mrz.

:: fż. chartumka ż.

 przym. chartumski

Wiktionary


chartumianin

miesz­ka­niec Char­tu­mu (sto­li­cy Su­da­nu); Char­tum­czyk


SJP.pl


chartumianka

Char­tum­ka;
1. miesz­kan­ka Char­tu­mu (sto­li­cy Su­da­nu);
2. miesz­kan­ka Char­tu­mu Pół­noc­ne­go (mia­sta w Su­da­nie)


SJP.pl


chartumka

miesz­kan­ka Char­tu­mu (sto­li­cy Su­da­nu); Char­tu­mian­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Char­tu­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xarˈtũmka, AS: χartũmka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chartum mrz.

:: fm. chartumczyk mos.

 przym. chartumski

Wiktionary


chartumski

przy­miot­nik od: Char­tum (sto­li­ca Su­da­nu)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Char­tum

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W zoo char­tum­skim re­pre­zen­to­wa­ne są ab­so­lut­nie wszyst­kie ga­tun­ki zwie­rzy­ny su­dań­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xarˈtũmsʲci, AS: χartũmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chartum mrz., chartumczyk mos., chartumka ż.

Wiktionary


chartyzm

pier­wszy ma­so­wy ruch po­li­tycz­ny ro­bot­ni­ków an­giel­skich, żą­da­ją­cy de­mo­kra­tycz­nych re­form po­li­tycz­nych; czar­tyzm


SJP.pl


charybda

jeden z żeń­skich pot­wo­rów czy­ha­ją­cy na stat­ki na ska­łach Przy­ląd­ka Scyl­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. córka Po­sej­do­na i Gai, pot­wór mor­ski czy­ha­ją­cy na ma­ry­na­rzy w Cie­śni­nie Me­syń­skiej;

Wiktionary

Cha­ryb­da (gr. Χάρυβδις "Chárybdis") – w mi­to­lo­gii grec­kiej jeden z dwóch pot­wo­rów mor­skich (dru­gim była Skyl­la) czy­ha­ją­cych na że­gla­rzy po obu stro­nach cie­śni­ny, lo­ka­li­zo­wa­nej jako Cie­śni­na Me­syń­ska.

Wikipedia


charydżyci

wyz­naw­cy jed­ne­go z trzech (poza sun­niz­mem i szy­iz­mem), skraj­ne­go odła­mu is­la­mu


SJP.pl


charydżycki

→ cha­ry­dży­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z cha­ry­dży­ta­mi, do­ty­czą­cy cha­ry­dży­tów lub cha­ry­dżyz­mu

Wiktionary

Patrz:

charydżyta

Powiązane:

 rzecz. charydżyta mos., charydżyzm mrz.

Wiktionary


charydżyta

czło­nek pier­wsze­go w is­la­mie ugru­po­wa­nia po­li­tycz­no-re­li­gij­ne­go ne­gu­ją­ce­go wła­dzę ka­li­fa


SJP.pl


charydżytka

→ cha­ry­dży­ta


SJP.pl

Patrz:

charydżyta

charydżyzm

jeden z trzech (obok sun­niz­mu i szy­iz­mu) nur­tów is­la­mu


SJP.pl

Cha­ry­dżyzm ( ‏خوارج,‎ "chawāridż") – najm­niej­szy z trzech głów­nych nur­tów is­la­mu (obok sun­niz­mu i szy­iz­mu). Był pier­wszą grupą ro­zła­mo­wą w tej re­li­gii, pow­sta­łą wsku­tek sporu o suk­ce­sję do tronu ka­li­fa.

Wikipedia


charyna

ro­dzaj węża z ro­dzi­ny du­si­cie­li; wąż gu­mo­wy


SJP.pl


charyta

w mi­to­lo­gii grec­kiej: każda z trzech córek Zeusa (Eu­fro­zy­ne, Agla­ja lub Talia), bogiń wdzię­ku, uro­ków ludz­kie­go życia i przy­ro­dy


SJP.pl


charytatywnie

przy­słó­wek

 (1.1) nie po­bie­ra­jąc wy­na­gro­dze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cjan­ci po­ma­ga­ją dzie­ciom cha­ry­ta­tyw­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charytatywność ż.

 przym. charytatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobroczynnie

Wiktionary


charytatywność

do­bro­czyn­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cha­ry­ta­tyw­ne;

Wiktionary

Cha­ry­ta­tyw­ność – cecha dzia­łań ma­ją­cych na celu nie­sie­nie po­mo­cy jej po­trze­bu­ją­cym, w spo­sób be­zin­te­re­sow­ny, do­bro­czyn­ny, fi­lan­tro­pij­ny.

W ści­słym uję­ciu jest to nurt chrze­ści­jań­skiej fi­lan­tro­pii re­li­gij­nej. Nazwa wy­wo­dzi się od ła­ciń­skie­go słowa "ca­ri­tas", oz­na­cza­ją­ce­go mi­ło­sier­dzie lub mi­łość chrze­ści­jań­ską wobec ubo­gich.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. charytatywny

 przysł. charytatywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobroczynność

Wiktionary


charytatywny

pły­ną­cy z mi­ło­ści do bliź­nie­go; do­bro­czyn­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­bro­czyn­ny, wspie­ra­ją­cy bied­nych, po­trze­bu­ją­cych i za­gro­żo­nych mar­gi­na­li­za­cją w życiu spo­łecz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We Wroc­ła­wiu odbył się kon­cert cha­ry­ta­tyw­ny zna­nych ze­spo­łów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxarɨtaˈtɨvnɨ, AS: χarytatyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charytatywność ż.

 przysł. charytatywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miłosierny, dobroczynny, dobry, filantropijny, humanitarny, przest. zbożny

Wiktionary


charytolog

te­o­log zaj­mu­ją­cy się za­gad­nie­nia­mi łaski Bożej


SJP.pl


charytologia

w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej: dział dog­ma­ty­ki, któ­re­go przed­mio­tem jest łaska


SJP.pl

Cha­ry­to­lo­gia ("cha­ris" łaska, "logos" słowo) – nauka o Bożej łasce, jedna z dzie­dzin te­o­lo­gii dog­ma­tycz­nej.

Wikipedia


charytologiczny

→ cha­ry­to­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

charytologia

charyzjusz

imię mę­skie


SJP.pl


charyzma

cha­ryz­mat;
1. wszyst­kie cechy cha­rak­te­ru, które czy­nią daną osobę wy­jąt­ko­wą na tle spo­łe­czeń­stwa;
2. we­dług te­o­lo­gii: prze­jaw łaski bożej, dar Ducha Świę­te­go udzie­la­ny po­je­dyn­cze­mu czło­wie­ko­wi lub okre­ślo­nej wspól­no­cie dla dobra spo­łecz­no­ści Ko­ścio­ła;
3. w re­li­gioz­naw­stwie: typ wraż­li­wo­ści re­li­gij­nej, wy­róż­nia­ją­cy daną osobę od oto­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha jed­nost­ki, da­ją­ca jej niek­we­stio­no­wa­ny au­to­ry­tet w gru­pie;

Wiktionary

Cha­ryz­ma (gr. "chárisma" „dar”) – ter­min za­czerp­nię­ty z te­o­lo­gii, gdzie okre­ślał jed­nost­ki ob­da­ro­wa­ne łaską boską, „darem bożym”, obec­nie ro­zu­mia­ny jest jako:

Ter­min „cha­ryz­ma” jest uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do li­de­ra i cech, w jakie zo­stał on wy­po­sa­żo­ny czy które po­sia­da, nie na­wią­zu­jąc do celów, do ja­kich on zmie­rza, czy mo­ty­wów, ja­ki­mi się kie­ru­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­drzej wy­ka­zu­je się nie­by­wa­łą cha­ryz­mą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xaˈrɨzma, AS: χaryzma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charyzmat mrz., charyzmatyczka ż.

 przym. charyzmatyczny

 przysł. charyzmatycznie

Wiktionary


charyzmacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cha­ryz­mat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charyzmat m.

Wiktionary


charyzmat

cha­ryz­ma;
1. wszyst­kie cechy cha­rak­te­ru, które czy­nią daną osobę wy­jąt­ko­wą na tle spo­łe­czeń­stwa;
2. we­dług te­o­lo­gii: prze­jaw łaski bożej, dar Ducha Świę­te­go udzie­la­ny po­je­dyn­cze­mu czło­wie­ko­wi lub okre­ślo­nej wspól­no­cie dla dobra spo­łecz­no­ści Ko­ścio­ła;
3. w re­li­gioz­naw­stwie: typ wraż­li­wo­ści re­li­gij­nej, wy­róż­nia­ją­cy daną osobę od oto­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogół cech cha­rak­te­ru czy­nią­cych daną osobę wy­jąt­ko­wą na tle spo­łe­czeń­stwa

 (1.2) teol. szcze­gól­ny dar otrzy­my­wa­ny przez czło­wie­ka od Ducha Świę­te­go;

 (1.3) rel. typ wraż­li­wo­ści re­li­gij­nej, który wy­róż­nia daną osobę z oto­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ko­ściół pier­wszych wie­ków po­słu­gi­wał się cha­ryz­ma­ta­mi bar­dzo in­ten­syw­nie.

 (1.2) Ob­da­ro­wa­nie cha­ryz­ma­tem nie może zatem być głów­nym ar­gu­men­tem świad­czą­cym o świę­to­ści czło­wie­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charyzma ż., charyzmatyk m., charyzmatyczka ż., charyzmatyczność ż., charyzmacik mrz.

 przym. charyzmatyczny

 przysł. charyzmatycznie

Wiktionary


charyzmatyczka

1. ko­bie­ta ob­da­rzo­na cha­ryz­mą, bu­dzą­ca au­to­ry­tet u in­nych;
2. we­dług te­o­lo­gii: ko­bie­ta ob­da­rzo­na da­ra­mi łaski bożej, wy­po­sa­żo­na przez Ducha Świę­te­go w dar słu­żą­cy dobru spo­łecz­no­ści Ko­ścio­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. ko­bie­ta ob­da­rzo­na cha­ryz­ma­ta­mi

 (1.2) teol. człon­ki­ni wspól­no­ty cha­ryz­ma­tycz­nej

 (1.3) teol. człon­ki­ni ewan­ge­li­kal­ne­go Ko­ścio­ła cha­ryz­ma­tycz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W spot­ka­niu z cha­ryz­ma­tycz­ką z USA w Pion­kach wzię­ło udział pra­wie sto osób.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charyzmat m., charyzma ż.

:: fm. charyzmatyk m.

 przym. charyzmatyczny

 przysł. charyzmatycznie

Wiktionary


charyzmatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) teol. przy uży­ciu darów cha­ryz­ma­tycz­nych

 (1.2) pot. z cha­ryz­mą, z za­an­ga­żo­wa­niem, ina­czej niż prze­cięt­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak po­słu­gi­wać cha­ryz­ma­tycz­nie na Mszy Św. z mod­lit­wą w in­ten­cji uz­dro­wie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charyzmat mrz., charyzmatyk mos., charyzmatyczka ż., charyzmatyczność ż., charyzma ż.

 przym. charyzmatyczny

Wiktionary


charyzmatyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cha­ryz­ma­tycz­nie


SJP.pl


charyzmatyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cha­ryz­ma­tycz­ny


SJP.pl


charyzmatyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. cecha tego, co cha­ryz­ma­tycz­ne

 (1.2) so­cjol. cecha jed­nost­ki, da­ją­ca jej niek­we­stio­no­wa­ny au­to­ry­tet w gru­pie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Błęd­ne me­to­do­lo­gicz­nie jest utoż­sa­mia­nie cha­ryz­ma­tycz­no­ści ka­to­lic­kiej z ru­chem pen­te­ko­stal­nym.

 (1.2) O jego cha­ryz­ma­tycz­no­ści de­cy­do­wa­ły siła woli i hart ducha.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. charyzmat m., charyzmatyk m., charyzmatyczka ż.

 (1.2) rzecz. charyzma ż., charyzmatyk mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) charyzma

Wiktionary


charyzmatyczny

1. ob­da­rzo­ny cha­ryz­mą (cha­ryz­ma­tem), czyli szcze­gól­ny­mi wła­ści­wo­ścia­mi, bu­dzą­cy­mi i utrzy­mu­ją­cy­mi czyjś au­to­ry­tet wśród in­nych;
2. w re­li­gii: ob­da­rzo­ny cha­ryz­mą (cha­ryz­ma­tem), czyli szcze­gól­nym darem łaski bożej, darem Ducha Świę­te­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) so­cjol. ob­da­rzo­ny cha­ryz­mą, esty­mą

 (1.2) rel. ob­da­rzo­ny cha­ryz­ma­ta­mi, zwią­za­ny z cha­ryz­ma­ta­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Józef Pił­sud­ski był cha­ryz­ma­tycz­nym przy­wód­cą, po­cią­gał za sobą tłumy Po­la­ków.

 (1.2) Nie ulega wąt­pli­wo­ści, że ruch cha­ryz­ma­tycz­ny z całym swoim za­pa­łem ewan­ge­li­za­cyj­nym stał się pew­nym wyz­wa­niem dla Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go i dalej nim jest.

 (1.2) W Li­che­niu od­by­ły się warsz­ta­ty po­słu­gi cha­ryz­ma­tycz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charyzma ż., charyzmatyczność ż., charyzmat mrz., charyzmatyk mos., charyzmatyczka ż., charyzmatyczność ż.

 przysł. charyzmatycznie

Wiktionary


charyzmatyk

1. osoba ob­da­rzo­na cha­ryz­mą, bu­dzą­ca au­to­ry­tet u in­nych;
2. we­dług te­o­lo­gii: osoba ob­da­rzo­na da­ra­mi łaski bożej, wy­po­sa­żo­na przez Ducha Świę­te­go w dar słu­żą­cy dobru spo­łecz­no­ści Ko­ścio­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. ktoś ob­da­rzo­ny cha­ryz­ma­ta­mi;

 (1.2) rel. czło­nek wspól­no­ty cha­ryz­ma­tycz­nej

 (1.3) rel. czło­nek ewan­ge­li­kal­ne­go Ko­ścio­ła cha­ryz­ma­tycz­ne­go

Wiktionary

Cha­ryz­ma­tyk – ob­da­rzo­ny cha­ryz­ma­ta­mi, w zna­cze­niu re­li­gij­nym – da­ra­mi Ducha Świę­te­go. W szer­szym zna­cze­niu oz­na­cza rów­nież:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fran­ci­szek z Asyżu był wło­skim cha­ryz­ma­ty­kiem.

 (1.2) Każdy czło­nek tej wspól­no­ty jest cha­ryz­ma­ty­kiem i po­słu­gu­je cha­ryz­ma­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. neocharyzmatyk mos., charyzmat mrz.

:: fż. charyzmatyczka ż.

 przym. charyzmatyczny

 przysł. charyzmatycznie

Wiktionary


charz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) daw. zdrobn. imię|pol­ski|m. Za­cha­riasz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Charz Pier­wszy (lub Charz A) – za­chod­nia część mia­sta Na­łę­czo­wa w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie pu­ław­skim (do 1956 sa­mo­dziel­na wieś)
  • Charz Drugi (lub Charz B) – po­łud­nio­wa część mia­sta Na­łę­czo­wa w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie pu­ław­skim (do 1956 sa­mo­dziel­na wieś)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: xaʃ, AS: χaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Zachariasz m.

:: zdrobn. Charzyk m.

Wiktionary


charzewice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cha­rze­wi­ce – dziel­ni­ca Sta­lo­wej Woli
  • Cha­rze­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie tar­now­skim, w gmi­nie Za­kli­czyn
  • Cha­rze­wi­ce – dawna gmina wiej­ska
  • Cha­rze­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie brze­skim
  • Cha­rze­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie tar­no­brze­skim

Wikipedia


charzewo

Cha­rze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Kisz­ko­wo. Pro­wa­dzi przez nią Wiel­ko­pol­ska Droga św. Ja­ku­ba.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


charzewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cha­rzew­ski (1941-), pol­ski po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec
  • Emil Ho­lu­ka-Cha­rzew­ski (1890-), pol­ski ofi­cer
  • Jan Józef Cha­rzew­ski, urzęd­nik ziem­ski XVII wieku
  • Józef Cha­rzew­ski, urzęd­nik ziem­ski XVIII wieku
  • Sta­ni­sław Cha­rzew­ski (1882-1916), pol­ski ofi­cer
  • Ta­de­usz Cha­rzew­ski (1892-1924), pol­ski na­u­czy­ciel

Wikipedia


charzyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) daw. zdrobn. imię|pol­ski|m. Za­cha­riasz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxaʒɨk, AS: χažyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Charzykowy nmos., Zachariasz, Charz

Wiktionary


charzykowski

przy­miot­nik od: Cha­rzy­ko­wy


SJP.pl


charzykowy

wieś tu­ry­stycz­no-let­ni­sko­wa w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś let­ni­sko­wa i tu­ry­stycz­na nie­da­le­ko Choj­nic;

Wiktionary

Cha­rzy­ko­wy ( Charzëkòwë, Müskendorf) – wieś tu­ry­stycz­no-let­ni­sko­wa w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Choj­ni­ce. Leży nad Je­zio­rem Cha­rzy­kow­skim.

W skład so­łect­wa "Cha­rzy­ko­wy" wcho­dzą także miej­sco­wo­ści: Łu­ko­mie, Pomoc i Wol­ność. W końcu 2024 so­łect­wo li­czy­ło 2124 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nigdy nie za­pom­nę wa­ka­cji w Cha­rzy­ko­wach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxaʒɨˈkɔvɨ, AS: χažykovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Charzyk

 przym. charzykowski

Wiktionary


charzyno

Cha­rzy­no (niem. "Gar­rin") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, w gmi­nie Sie­myśl.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2013 r. Cha­rzy­no miało 898 miesz­kań­ców.

Wikipedia


charzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


charłacki

prze­sta­rza­le: mi­zer­ny, wy­chu­dły, nędz­ny; char­ła­czy


SJP.pl


charłactwo

skraj­ne wy­ni­szcze­nie ustro­ju z za­ni­kiem tkan­ki tłu­szczo­wej i mię­śni; ka­chek­sja


SJP.pl


charłaczy

prze­sta­rza­le: mi­zer­ny, wy­chu­dły, nędz­ny; char­łac­ki


SJP.pl


charłaj

być przez dłuż­szy czas sła­bym, mi­zer­nym, cier­pią­cym, cho­ro­wi­tym; cher­lać


SJP.pl


charłak

czło­wiek wy­ni­szczo­ny cho­ro­bą, wy­chu­dzo­ny; ka­chek­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek scho­rza­ły, mi­zer­nie wy­glą­da­ją­cy

 (1.2) czło­wiek bez środ­ków do życia, bie­dak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­kon­ni­ca uwi­ja­ła się przy char­ła­kach, sta­ra­jąc się ulżyć ich nie­do­li.

 (1.2) W sieni stało jakiś dwóch char­ła­ków, pro­sząc feld­mar­szał­ka o jał­muż­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. charłać ndk.

 przym. charłacki

 przysł. charłacko

 rzecz. charłackość ż., charłactwo n., charłaczość ż., charłaczyna ż., charłanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cherlak, cherlawiec, chory, słabeusz, wymoczek

 (1.2) biedak

Wiktionary


charłanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|char­łać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. charłać

 rzecz. charłak mos.

Wiktionary


charławy

wy­chu­dzo­ny, wy­ni­szczo­ny cho­ro­bą; char­łac­ki, char­ła­czy, ka­chek­tycz­ny


SJP.pl


charłać

być przez dłuż­szy czas sła­bym, mi­zer­nym, cier­pią­cym, cho­ro­wi­tym; cher­lać


SJP.pl


chasa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. cze­ladź, służ­ba rolna

Wiktionary


chasbułatow

naz­wi­sko


SJP.pl


chashitsu

w ar­chi­tek­tu­rze ja­poń­skiej pa­wi­lon ogro­do­wy, wzno­szo­ny spe­cjal­nie do ce­re­mo­nial­ne­go picia her­ba­ty


SJP.pl

Chas­hit­su – po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do ce­re­mo­nial­ne­go picia her­ba­ty.

Wikipedia


chasmofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na ko­rzy­sta­ją­ca z gleby pow­sta­ją­cej w szcze­li­nach skał

Wiktionary


chasmogamia

za­płod­nie­nie za­cho­dzą­ce w ot­war­tym kwie­cie


SJP.pl

Chas­mo­ga­mia – ro­dzaj za­py­le­nia za­cho­dzą­cy w ot­war­tym kwie­cie. Jej prze­ci­wień­stwem jest klej­sto­ga­mia, za­cho­dzą­ca w kwie­cie zam­knię­tym.

Wikipedia


chasmogamiczny

→ chas­mo­ga­mia


SJP.pl

Patrz:

chasmogamia

chasor

Cha­sor, Hazor (hebr. תל חצור, "Tel Cha­cor") – ruiny sta­ro­żyt­ne­go mia­sta ka­na­nej­skie­go po­ło­żo­ne na pół­noc od Je­zio­ra Ty­be­riadz­kie­go w Gór­nej Ga­li­lei, na pół­no­cy Iz­ra­e­la. Leży przy ki­bu­cu Aj­je­let ha-Sza­char, przy dro­dze z Rosz Pinna do Kir­jat Sze­mo­na.

Wikipedia


chassis

[czy­taj: szas-i]
1. pod­wo­zie sa­mo­cho­du;
2. obu­do­wa (w kom­pu­te­rach) lub me­ta­lo­wa rama bądź płyt­ka dru­ko­wa­na (w od­bior­ni­kach ra­dio­wych, te­le­wi­zyj­nych itp.), do któ­rej mo­co­wa­ne są po­dze­spo­ły urzą­dze­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chas­sis (wym. szas-i; IPA: ) – wyraz uży­wa­ny w pol­szczyź­nie m.in. w ter­mi­no­lo­gii tech­nicz­nej; w ję­zy­ku an­giel­skim chas­sis jest za­po­ży­cze­niem z fr. châssis („rama”), wy­wo­dzo­ne­go od łac. capsa („skrzy­ni...
    • w elek­tro­ni­ce – ele­ment nośny (rama/płyta mon­ta­żo­wa) urzą­dze­nia elek­tro­nicz­ne­go, do któ­re­go mo­cu­je się po­dze­spo­ły; okre­śle­nie bywa sto­so­wa­ne także do kon­struk­cji wspor­czej urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych (be...
    • w in­for­ma­ty­ce – obu­do­wa kom­pu­te­ra lub in­ne­go urzą­dze­nia, peł­nią­ca funk­cję ele­men­tu no­śne­go dla po­dze­spo­łów.
    • w mo­to­ry­za­cji – pod­wo­zie / rama (ele­ment nośny po­ja­zdu), na któ­rym mon­tu­je się po­zo­sta­łe ze­spo­ły; w wielu no­wo­czes­nych sa­mo­cho­dach oso­bo­wych funk­cje ramy i nad­wo­zia są zin­te­gro­wa­ne (kon­struk­cja sa­mo­no...
    • Chas­sis – pol­ski ze­spół nu­me­ta­lo­wy

Wikipedia


chasyd

czło­nek odła­mu ju­da­iz­mu, odz­na­cza­ją­ce­go się ry­go­ry­stycz­nym prze­strze­ga­niem tra­dy­cyj­nych zwy­cza­jów re­li­gij­nych i prze­pi­sów Tal­mu­du; chu­syt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca cha­sy­dyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W drzwiach do boż­ni­cy stało dwóch cha­sy­dów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxasɨt, AS: χasyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chasydyzm m.

:: fż. chasydka ż.

 przym. chasydzki

Wiktionary


chasyda

czło­nek odła­mu ju­da­iz­mu, odz­na­cza­ją­ce­go się ry­go­ry­stycz­nym prze­strze­ga­niem tra­dy­cyj­nych zwy­cza­jów re­li­gij­nych i prze­pi­sów Tal­mu­du; chu­syt


SJP.pl


chasydka

wyz­naw­czy­ni cha­sy­dyz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wyz­naw­czy­ni cha­sy­dyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy wej­ściu do mykwy stała otyła cha­syd­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chasydyzm mrz.

:: fm. chasyd m.

 przym. chasydzki

Wiktionary


chasydyzm

ruch re­li­gij­ny w ju­da­iz­mie, kie­ro­wa­ny przez ca­dy­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ju­da­i­stycz­ny ruch re­li­gij­ny lub po­boż­no­ścio­wy o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym;

 (1.2) rel. cha­sy­dyzm pol­ski

Wiktionary

Cha­sy­dyzm, cha­sy­dyzm pol­ski – od­mia­na cha­sy­dyz­mu, po­wszech­nie i po­tocz­nie zwana po pro­stu cha­sy­dyz­mem. Jest znana naj­sze­rzej, mię­dzy in­ny­mi dla­te­go, że roz­wi­ja się do dziś. Mimo że dzi­siej­szy cha­sy­dyzm jest wy­ni­kiem kil­ku­wie­ko­wej ewo­lu­cji, to w pro­stej linii jest spad­ko­bier­cą ruchu pow­sta­łe­go w XVIII wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym cza­sie stu­dio­wał cha­sy­dyzm pod kie­run­kiem Da­wi­da ben Szlo­my z Le­lo­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chasyd mos., chasydka ż.

 przym. chasydzki

Wiktionary


chasydzki

przy­miot­nik od: cha­syd


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z cha­sy­dem, do­ty­czą­cy cha­sy­da lub cha­sy­dyz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chasyd mos., chasydka ż., chasydyzm mrz.

Wiktionary


chasza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. gro­ma­da

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxaʃa, AS: χaša

Wiktionary


chaszczak

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny trzci­nia­ków, np. cha­szczak ma­da­ga­skar­ski


SJP.pl


chaszcze

bar­dzo gęste, dzi­kie krza­ki; ziel­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gęste krza­ki lub za­ro­śla

Wiktionary


chat

[czy­taj: czat] roz­mo­wa pro­wa­dzo­na za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu; czat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. zob. czat.

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) D. lm. zob. chata.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ga­da­łam z Tom­kiem na cha­cie i nagle wy­łą­czy­li prąd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃat, AS: čat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chatownik mos., chatroom mrz., czatownia ż.

 czas. chatować ndk.

 przym. chatowy

Wiktionary


chata

drew­nia­ny bu­dy­nek na wsi lub w gó­rach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. drew­nia­ny bu­dy­nek miesz­kal­ny na wsi lub w gó­rach;

 (1.2) etn. pro­sty, pry­mi­tyw­ny bu­dy­nek sta­wia­ny przez ludy pier­wot­ne

 (1.3) pot. przen. każde miesz­ka­nie lub dom ro­dzin­ny

Wiktionary

Chata (re­gio­nal­nie: chał­pa, cha­łu­pa, che­cza, chyża, izba) – dom wiej­ski, naj­czę­ściej drew­nia­ny.

Chaty czę­sto skła­da­ły się z trzech izb: środ­ko­wej – sieni i dwóch bocz­nych – czar­nej i bia­łej. Izba czar­na była głów­nym po­mie­szcze­niem, stał w niej piec.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W oknach chat widać było świa­tła naf­to­wych ka­gan­ków.

 (1.2) Tym­cza­sem w cha­tach cza­row­ni­ków oz­wa­ły się w bomie na szczy­cie góry dzi­kie ryki złego Mzimu.

 (1.3) Cza­sem, jak ma ro­bo­tę, to nie ma jej w domu po parę dni. A ja mam wolną chatę, chło­pa­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxata, AS: χata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chatnik m., chatar m.

:: zdrobn. chatka ż., chateńka ż., chatynka ż.

 przym. chatowy, chatkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chatka, chateńka, chatynka, chałupa, domek

 (1.2) chyża, koleba, szałas, lepianka, pantok, półziemianka

 (1.3) mieszkanie, dom; pot. chałupa; slang. chawira (hawira)

Wiktionary


chatanga

1. mia­sto w Rosji;
2. rzeka w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, pow­sta­je z po­łą­cze­nia Chety i Ko­tu­ja;

Wiktionary

Cha­tan­ga (ros. Хатанга) – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim. Dłu­gość 227 km, dłu­gość ciągu rzecz­ne­go od źró­deł Ko­tu­ja 1636 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 364 tys. km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ przy uj­ściu 3286 m³/s.

Pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Cheta i Kotuj, pły­nie w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim po Ni­zi­nie Pół­noc­no­sy­be­ryj­skiej, ucho­dzi estu­a­rium do Za­to­ki Cha­tań­skiej Morza Łap­tie­wów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chatański

Wiktionary


chatar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. go­spo­darz schro­ni­ska tu­ry­stycz­ne­go lub chat­ki w gó­rach;

Wiktionary

Cha­tar – po­tocz­na nazwa go­spo­da­rza schro­ni­ska gór­skie­go w Ta­trach, szcze­gól­nie po sło­wac­kiej stro­nie Tatr (cza­sem rów­nież go­spo­darz w chat­ce stu­denc­kiej w in­nych pas­mach gór).

Cha­tar jest czę­sto wła­ści­cie­lem schro­ni­ska i jego miesz­kań­cem. Dba on, by w schro­ni­sku było od­po­wied­nie za­o­pa­trze­nie, od­po­wia­da za stan tech­nicz­ny schro­ni­ska i kie­ru­je per­so­ne­lem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chata ż., chatnik m., chatka ż., chateńka ż., chatynka ż.

 przym. chatowy, chatkowy

Wiktionary


chatański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cha­tan­gą, do­ty­czą­cy Cha­tan­gi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chatanga ż.

Wiktionary


chatbot

[czy­taj: czat­bot] pro­gram, z któ­rym można się ko­mu­ni­ko­wać przez chat (czat); czat­bot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy, któ­re­go za­da­niem jest roz­mo­wa z czło­wie­kiem przez czat;

Wiktionary

Chat­bot, chat­ter­bot, lin­gu­a­bot, czat­bot – pro­gram kom­pu­te­ro­wy, któ­re­go in­ter­fejs ma formę kon­wer­sa­cji z za­sto­so­wa­niem przet­wa­rza­nia ję­zy­ka na­tu­ral­ne­go, czyli w róż­nym stop­niu na­śla­du­je roz­mo­wę z czło­wie­kiem. Chat­bo­ty mogą po­sia­dać in­ter­fejs tek­sto­wy lub gło­so­wy, a ich sil­nik może mieć różne formy sztucz­nej in­te­li­gen­cji.

Wikipedia


chateaubriand

[czy­taj: szatoBRJĄ albo szatoBRJAN] pie­czeń z po­lęd­wi­cy wo­ło­wej; sza­to­briand


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) po­lęd­wi­ca wo­ło­wa pie­czo­na na rusz­cie, po­da­wa­na z ziem­nia­ka­mi;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • François-René de Cha­te­a­u­briand
  • Cha­te­a­u­briand (po­tra­wa)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Będąc ostat­nio w re­sta­u­ra­cji za­mó­wi­łem cha­te­a­u­briand.

Wiktionary


chateńka

zdrob­nie­nie od: chat­ka


SJP.pl


chatgpt

nazwa chat­bo­ta


SJP.pl

ChatGPT – chat­bot opra­co­wa­ny przez OpenAI, opar­ty na ge­ne­ra­tyw­nej sztucz­nej in­te­li­gen­cji (dużym mo­de­lu ję­zy­ko­wym GPT), słu­żą­cy do ge­ne­ro­wa­nia od­po­wie­dzi na dane wpro­wa­dza­ne przez użyt­kow­ni­ka. Model ten zo­stał opra­co­wa­ny na pod­sta­wie du­żych zbio­rów da­nych, aby mógł pro­wa­dzić roz­mo­wę i an­ga­żo­wać się w różne te­ma­ty, od ogól­nych roz­mów po okre­ślo­ne ob­sza­ry wie­dzy.

Wikipedia


chatib

w is­la­mie: kaz­no­dzie­ja wy­gła­sza­ją­cy ka­za­nie w me­cze­cie


SJP.pl

Cha­tib (arab. خطيب, ḫaṭīb; tur. hatip) – w is­la­mie kaz­no­dzie­ja wy­gła­sza­ją­cy chut­bę w me­cze­cie pod­czas wspól­nej piąt­ko­wej mod­lit­wy lub mod­litw w trak­cie świąt baj­ram. Cha­ti­bem jest naj­czę­ściej imam każ­de­go me­cze­tu, głów­ny mułła. Po­nie­waż chut­ba oprócz tre­ści re­li­gij­nych od­no­si się także do wy­da­rzeń bie­żą­cych, cha­tib bywa nie­rzad­ko swego ro­dza­ju fe­lie­to­ni­stą. Wzo­rem cha­ti­ba był Al-Dża­hiz.

Wikipedia


chatka

mały domek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: chata

 (1.2) mała chata

 (1.3) ro­dzaj schro­ni­ska lub schro­nu tu­ry­stycz­ne­go, głów­nie w gó­rach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W głu­chej pu­szczy przed chat­ką le­śni­ka rota strzel­ców sta­nę­ła zie­lo­na.

 (1.3) Pod wierz­choł­kiem Czar­nej Kopy znaj­do­wa­ła się najm­niej­sza z kar­ko­no­skich cha­tek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxatka, AS: χatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chata ż., chateńka ż., chatynka ż., chatar mos.

 przym. chatkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chateńka, chatynka

 (1.3) schron turystyczny, bacówka

Wiktionary


chatkowy

→ chat­ka


SJP.pl

Patrz:

chatka

chatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cha­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃatɔˈvãɲɛ, AS: čatovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chatować

Wiktionary


chatować

[czy­taj: cza­to­wać] roz­ma­wiać z kimś za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu; cza­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) al­ter­na­tyw­na pi­sow­nia → cza­to­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt ni­ko­go nie zmu­sza do pracy — wolny wybór: albo pra­cu­jesz albo cha­tu­jesz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃaˈtɔvat͡ɕ, AS: čatovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chatowanie n., chat m., chatter m., chatownik m., chatroom m.

 przym. chatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czatować

Wiktionary


chatowicz

[czy­taj: cza­to­wicz] uczest­nik czatu; cza­to­wicz, cza­tow­nik, cha­tow­nik


SJP.pl


chatowiczka

uczest­nicz­ka czatu; cza­tow­nicz­ka, cza­to­wicz­ka, cha­tow­nicz­ka


SJP.pl


chatownik

[czy­taj: cza­tow­nik] uczest­nik czatu; cza­tow­nik, cza­to­wicz, cha­to­wicz


SJP.pl


chatowy

→ chat [czy­taj: cza­to­wy]; cza­to­wy


SJP.pl


chatrak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. ekspr. agent po­li­cyj­ny

Wiktionary


chatroom

[czy­taj: czat rum] in­ter­ne­to­wy kanał dy­sku­syj­ny; chat room, cza­tow­nia, cza­te­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. wir­tu­al­na prze­strzeń, gdzie od­by­wa­ją się roz­mo­wy uczest­ni­ków czatu na okre­ślo­ny temat lub gru­pu­ją­ce użyt­kow­ni­ków o po­dob­nym pro­fi­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby­ście się jed­nak mogli spot­kać, mu­si­cie się po­ja­wiać w cha­tro­o­mie o usta­lo­nej porze. (z In­ter­ne­tu)

 (1.1) Nie za­wsze spo­ty­ka­ła się z miłym przy­ję­ciem, czę­sto była wy­rzu­ca­na z cha­tro­o­mów. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chat mrz./ż., chatownik mos., chat room mrz., czatownia ż.

 czas. chatować ndk.

 przym. chatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. chat room

Wiktionary


chattanooga

[czy­taj: czataNUga] mia­sto w USA


SJP.pl

Chat­ta­no­o­ga – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ten­nes­see. Leży nad rzeką Ten­nes­see, nie­da­le­ko gra­ni­cy ze sta­nem Ge­or­gia. We­dług spisu w 2020 roku liczy 181,1 tys. miesz­kań­ców i jest 4. co do wiel­ko­ści mia­stem stanu Ten­nes­see. Ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Chat­ta­no­o­ga obej­mu­je 567,4 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia


chatyna

re­gio­nal­nie: mała, nędz­na chata


SJP.pl


chatynka

mały drew­nia­ny bu­dy­nek na wsi lub w gó­rach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: chata

 (1.2) mała lub skrom­na chata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chata ż., chatka ż., chatar mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chatka

Wiktionary


chaucer

[czy­taj: CZOser] naz­wi­sko


SJP.pl


chaus

ga­tu­nek dra­pież­ne­go kota; kot błot­ny, kot ba­gien­ny, kot trzci­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Felis chaus|Schre­ber|ref=tak., dra­pież­ny ssak z ro­dzi­ny ko­to­wa­tych o ma­sku­ją­cym uma­szcze­niu wy­stę­pu­ją­cy w po­łud­nio­wej Azji i Egip­cie;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie od­wa­ży­ła­bym się trzy­mać cha­u­sa w domu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kot bagienny, kot błotny, kot trzcinowy

Wiktionary


chavannes

[czy­taj: szaWAN] naz­wi­sko, m.in. Edo­u­ard Cha­van­nes (1865-1918) - si­no­log fran­cu­ski; Pier­re Cécile Puvis de Cha­van­nes (1824-1898) - ma­larz fran­cu­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cha­van­nes – gmina w Re­gio­nie Cen­tral­nym
  • Cha­van­nes – gmina w re­gio­nie Rodan-Alpy
  • Cha­van­nes-sur-l’Étang – gmina
  • Cha­van­nes-sur-Re­ys­so­u­ze – gmina
  • Cha­van­nes-sur-Suran – miej­sco­wość
  • Cha­van­nes-de-Bogis – gmina w kan­to­nie Vaud, w okrę­gu Nyon
  • Cha­van­nes-des-Bois – gmina w kan­to­nie Vaud, w okrę­gu Nyon
  • Cha­van­nes-le-Chêne – gmina w kan­to­nie Vaud, w okrę­gu Jura-Nord va­u­do­is
  • Cha­van­nes-le-Ve­y­ron – gmina w kan­to­nie Vaud, w okrę­gu Mor­ges
  • Cha­van­nes-les-Forts – miej­sco­wość w gmi­nie Si­vi­riez w kan­to­nie Fry­burg, w okrę­gu Glâne
  • Cha­van­nes-près-Re­nens – gmina w kan­to­nie Vaud, w okrę­gu Ouest la­u­san­no­is
  • Cha­van­nes-sous-Or­son­nens – miej­sco­wość w gmi­nie Vil­lor­son­nens w kan­to­nie Fry­burg, w okrę­gu Glâne

Wikipedia


chawa

imię żeń­skie


SJP.pl


chawira

po­tocz­nie: dom, miesz­ka­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara prze­stęp­cza dom, miesz­ka­nie

 (1.2) pro­sty­tut­ka

 (1.3) gwara prze­stęp­cza kry­jów­ka

 (1.4) gwara prze­stęp­cza duża kie­szeń

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xaˈvʲira, AS: χavʹira

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) zdrobn. chawirka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zob. prostytutka.

Wiktionary


chawirka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara prze­stęp­cza zdrobn. od cha­wi­ra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xaˈvʲirka, AS: χavʹirka

Wiktionary


chawłodno

Cha­włod­no – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Go­łańcz.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wikipedia


chazael

Cha­za­el ( ‏חֲזָהאֵל‎) – król Aramu-Da­masz­ku, wspo­mi­na­ny w Sta­rym Te­sta­men­cie i źró­dłach asy­ryj­skich. Jego imię wid­nie­je także na jed­nej z pły­tek z kości sło­nio­wej zna­le­zio­nych w Ars­lan Tash. Pa­no­wał od ok. 844/842 p.n.e. do ok. 800 p.n.e.

Po­cząt­ko­wo był urzęd­ni­kiem na dwo­rze Ben-Ha­da­da II.

Wikipedia


chazan

w ju­da­iz­mie: kan­tor pro­wa­dzą­cy na­bo­żeń­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. (w ju­da­iz­mie) kan­tor sy­na­go­gi, urzęd­nik sy­na­go­gal­ny

Wiktionary

Cha­zan ( ‏חַזָּן‎ "chaz­zan", ‏חזן‎ "chazn"; ina­czej kan­tor) – w ju­da­iz­mie osoba pro­wa­dzą­ca na­bo­żeń­stwo z mniej­sze­go pul­pi­tu przed aron ha-ko­de­szem. W ju­da­iz­mie or­to­dok­syj­nym funk­cję tę peł­nią tylko męż­czyź­ni, na­to­miast w ju­da­iz­mie re­for­mo­wa­nym do­pu­szcza się do niej ko­bie­ty, tzw. "cha­za­nit".

Wikipedia


chazar

czło­nek ko­czow­ni­cze­go ludu po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek ludu ko­czow­ni­cze­go po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wg tego listu, Żydzi z Per­sji i Ar­me­nii ucie­ka­jąc przed prze­śla­do­wa­nia­mi za­sy­mi­lo­wa­li się pra­wie cał­ko­wi­cie poś­ród przyj­mu­ją­cych ich Cha­za­rów.

 (1.1) W 965 roku wiel­ki ksią­żę ki­jow­ski Świę­to­sław roz­gro­mił Cha­za­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxazar, AS: χazar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chazarka ż.

 przym. chazarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Kozar

Wiktionary


chazarka

człon­ki­ni ko­czow­ni­cze­go ludu po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go


SJP.pl


chazarowie

czło­nek ko­czow­ni­cze­go ludu po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go


SJP.pl

Zo­bacz też: Ha­za­ro­wie.

Cha­za­ro­wie, Ko­za­ro­wie ( Ha­zar­lar) – lud ko­czow­ni­czy po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go, o któ­rym pier­wsze wzmian­ki po­cho­dzą z VI wieku n.e. Te­re­ny zaj­mo­wa­ne przez Cha­za­rów roz­cią­ga­ły się na Ste­pie Pon­tyj­sko-Ka­spij­skim mię­dzy pół­noc­nym Ka­u­ka­zem, Kry­mem, Mo­rzem Ka­spij­skim a rzeką Jaik i Sa­ma­rą.

Wikipedia


chazarski

do­ty­czą­cy Cha­za­rów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Cha­za­rów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cha­za­ra­mi, do­ty­czą­cy Cha­za­rów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chazar m., Chazarka ż.

Wiktionary


chazbijewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


chaziaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) łódź. bia­ły­stok. bo­ga­ty go­spo­darz

 (1.2) reg. pozn. daw. chłop ze wscho­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chaziajstwo n., chadziaj m.

Wiktionary


chazmatozaur

przy­po­mi­na­ją­cy kro­ko­dy­la ar­cho­za­ur z epoki tria­su


SJP.pl


chazmozaur

duży di­no­za­ur ro­śli­no­żer­ny z kryzą wokół głowy i trze­ma ro­ga­mi, po­dob­ny do tri­ce­ra­top­sa


SJP.pl


chała

1. po­dłuż­na, zwy­kłe słod­ka bułka pszen­na, za­ple­cio­na w war­kocz;
2. po­spo­li­cie: marna, bez­war­to­ścio­wa rzecz, zwy­kle o przed­sta­wie­niu, fil­mie, ut­wo­rze li­te­rac­kim itp.; kicz, szmi­ra, chłam, gniot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. po­dłuż­ne, ple­cio­ny­e­cio­ne, zwy­kle słod­kie pie­czy­wo przy­go­to­wy­wa­ne tra­dy­cyj­nie na sza­bat przez Żydów asz­ke­na­zyj­skich

 (1.2) pot. pejor. coś mar­nej ja­ko­ści, bez­war­to­ścio­we­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chała – demon w mi­to­lo­gii sło­wiań­skiej
  • chała – ro­dzaj pie­czy­wa

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chałka ż.

 przym. chałowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bułka szabasowa, war. chałka

 (1.2) lipa, szmira, tandeta

Wiktionary


chałaciarski

przy­miot­nik od: cha­ła­ciarz


SJP.pl


chałaciarz

ubogi Żyd no­szą­cy tra­dy­cyj­ny cha­łat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. Żyd w cha­ła­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był to wi­docz­nie żyd, ale ani sur­du­to­wiec ani cha­ła­ciarz, bo jego su­knia jed­wab­na miała formę ra­czej księ­żej su­tan­ny; nie nosił ani pej­sów ani jar­muł­ki na gło­wie, a brodę miał z rzym­ska przy­strzy­żo­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chałat mrz., chałacik mrz., chałatowy mos.

 przym. chałatowy

Wiktionary


chałacik

zdrob­nie­nie od: cha­łat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cha­łat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie cha­łat, lecz tylko mały cha­ła­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chałat m., chałaciarz mos., chałatowy mos.

 przym. chałatowy

Wiktionary


chałasiński

naz­wi­sko


SJP.pl


chałat

1. długi płaszcz no­szo­ny na Wscho­dzie;
2. luźny far­tuch ochron­ny; kitel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sze­ro­ka, się­ga­ją­ca stóp odzież w for­mie pła­szcza no­szo­na w niek­tó­rych kra­jach Wscho­du, rów­nież przez spo­łecz­ność ży­dow­ską wschod­niej Eu­ro­py;

 (1.2) far­tuch, wierzch­nie okry­cie chro­nią­ce ubra­niefakt.

Wiktionary

Cha­łat (także ka­po­ta) – sze­ro­ka wierzch­nia odzież za­pi­na­na z przo­du i się­ga­ją­ca stóp, no­szo­na zwła­szcza przez Żydów we wschod­niej Eu­ro­pie.

W Ma­ło­pol­sce, cha­łat to też nazwa stro­ju szkol­ne­go lub far­tu­cha, który noszą bio­lo­dzy, che­mi­cy, ar­chi­wi­ści i le­ka­rze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nagle uj­rzał przed sobą Żyda w dłu­gim cha­ła­cie i w bu­tach z cho­le­wa­mi, który nie wia­do­mo po co o tej porze przy­plą­tał się tu z po­nu­rych ulic getta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxawat, AS: χau̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chałacik mrz., chałaciarz mos., chałatowy mos.

 przym. chałatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kitel, daw. puderman, pudermantel

Wiktionary


chałatowi

rzad­ko spo­ty­ka­ne okre­śle­nie Żydów


SJP.pl


chałatowy

przy­miot­nik od: cha­łat


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kraw. zwią­za­ny z cha­ła­tem, do­ty­czą­cy cha­ła­tu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. Żyd no­szą­cy cha­łat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kup tro­chę cha­ła­to­we­go sukna, gdy bę­dziesz w Łodzi.

 (2.1) Prze­de mną wy­siadł jeden cha­ła­to­wy z wiel­ką torbą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chałat mrz., chałacik mrz., chałaciarz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) daw. chałaciarz

Wiktionary


chałbiński

naz­wi­sko


SJP.pl


chałchas

przed­sta­wi­ciel naj­licz­niej­szej spoś­ród ludów mon­gol­skich grupy et­nicz­nej


SJP.pl


chałchasi

naj­licz­niej­szy lud mon­gol­ski


SJP.pl

Chał­cha­si, Chał­cho­wie, Chał­cha-Mon­go­ło­wie – grupa et­nicz­na, naj­licz­niej­sza spoś­ród ludów mon­gol­skich, za­miesz­ku­ją­ca Mon­go­lię (2,1 mln) oraz Mon­go­lię Wew­nętrz­ną. Łącz­na ich licz­ba wy­no­si 6,5 mln.

Chał­cha­si dzie­lą się na około 10 pom­niej­szych grup, które stop­nio­wo za­tra­ca­ją swoją odręb­ność i są trak­to­wa­ne jako spo­łecz­no­ści re­gio­nal­ne.

Wikipedia


chałchaska

język chał­cha­ski - głów­ny język z ro­dzi­ny mon­gol­skiej ję­zy­ków ał­taj­skich; utoż­sa­mia­ny z ję­zy­kiem mon­gol­skim


SJP.pl

Patrz:

Chałchas

chałchaski

język chał­cha­ski - głów­ny język z ro­dzi­ny mon­gol­skiej ję­zy­ków ał­taj­skich; utoż­sa­mia­ny z ję­zy­kiem mon­gol­skim


SJP.pl

Patrz:

Chałchas

chałeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: chał­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chałka ż.

Wiktionary


chałka

mała, po­dłuż­na, zwy­kłe słod­ka bułka pszen­na, za­ple­cio­na w war­kocz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. słod­ki, ple­śće­cio­ny pszen­ny chleb wy­wo­dzą­cy się z tra­dy­cji Żydów asz­ke­na­zyj­skich wy­pie­ka­ją­cych takie bo­chen­ki m.in. na świę­to Rosz ha-Szana;

Wiktionary

Chał­ka, chała – w kuch­ni pol­skiej słod­kie, w kuch­ni ży­dow­skiej tylko lekko słone, pu­szy­ste, droż­dżo­we pie­czy­wo pszen­ne w po­sta­ci za­ple­cio­ne­go war­ko­cza. Można także spot­kać wy­pie­ki w kształ­cie bułek lub wałka zam­knię­te­go w okrąg.

Chał­ka zwana jest też cza­sem ple­cion­ką albo ku­kieł­ką (na Pod­ha­lu). Jest ry­tu­al­nym typem pie­czy­wa dla Żydów, w szcze­gól­no­ści Asz­ke­na­zyj­czy­ków, któ­rzy zwy­cza­jo­wo spo­ży­wa­ją ją w cza­sie sza­ba­tu i świąt. Jej nazwa wy­wo­dzi się z he­braj­skie­go „חַלָּה” ("chala").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na progu pie­kar­ni stał pie­karz z cu­dow­ną, ru­mia­ną chał­ką w ręce, którą wy­cią­gnął w moją stro­nę.

 (1.1) Na ży­dow­skim tar­go­wi­sku w Je­ro­zo­li­mie wi­dzie­li­śmy chał­ki i prec­le.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxawka, AS: χau̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chała ż.

:: zdrobn. chałeczka ż.

 przym. chałkowy

Wiktionary


chałkowaty

→ chał­ka


SJP.pl

Patrz:

chałka

chałowaty

po­tocz­nie: bez war­to­ści, w złym gu­ście; ki­czo­wa­ty, cha­ło­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. kiep­ski, marny, o ni­skiej war­to­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxawɔˈvatɨ, AS: χau̯ovaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chała

 przym. chałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szmirowaty, dziadowski

Wiktionary


chałowy

po­tocz­nie: bez war­to­ści, w złym gu­ście; ki­czo­wa­ty, cha­ło­wa­ty


SJP.pl


chałtura

po­tocz­nie, pe­jo­ra­tyw­nie: mało am­bit­na praca, zwła­szcza ar­ty­stycz­na lub na­u­ko­wa, pod­ję­ta głów­nie dla za­rob­ku i byle jak wy­ko­na­na; rów­nież pro­dukt ta­kiej pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­dat­ko­wa, łatwa praca (szcze­gól­nie z dzie­dzi­ny kul­tu­ry, sztu­ki), ale zaz­wy­czaj mało am­bit­na, wy­ko­ny­wa­na je­dy­nie dla szyb­kie­go za­rob­ku, czę­sto nied­ba­le

 (1.2) efekt, pro­dukt chał­tu­ry (1.1)

Wiktionary

Chał­tu­ra – zja­wi­sko pracy za­rob­ko­wej (głów­nie w za­wo­dach ar­ty­stycz­nych). W po­tocz­nym ję­zy­ku oz­na­cza dzia­łal­ność mo­ty­wo­wa­ną wzglę­da­mi wy­łącz­nie za­rob­ko­wy­mi. W wielu przy­pad­kach oz­na­cza pój­ście na kom­pro­mis oraz może sta­no­wić uszczer­bek na wi­ze­run­ku ar­ty­sty. Chał­tu­ra ma zde­cy­do­wa­nie wydź­więk ne­ga­tyw­ny. W po­wszech­nym ro­zu­mie­niu jest czę­sto ko­ja­rzo­na z wy­stę­pa­mi "ce­le­bry­tów" na wy­da­rze­niach spon­so­ro­wa­nych przez kor­po­ra­cje nie­ma­ją­ce na co dzień związ­ku z kul­tu­rą, bądź or­ga­ny wła­dzy pu­blicz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie mogę dziś wpaść do cie­bie, bo mam chał­tu­rę na ban­kie­cie dla ja­kichś no­wo­bo­gac­kich.

 (1.2) Przy­szedł wła­ści­ciel ga­le­rii obej­rzeć moje obra­zy, a tu na wierz­chu leżą same chał­tu­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xawˈtura, AS: χau̯tura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chałturnictwo n., chałturnik ż., chałturowiec m., chałturszczyk m., chałturzysta m., chałturzystka ż.

:: zdrobn. chałturka ż.

 przym. chałturowy, chałturniczy

 czas. chałturzyć

Wiktionary


chałturka

nie­wiel­ka chał­tu­ra


SJP.pl


chałturnictwo

po­dej­mo­wa­nie dzia­łal­no­ści je­dy­nie dla za­rob­ku; zaj­mo­wa­nie się do­dat­ko­wą, zwy­kle nied­ba­le wy­ko­ny­wa­ną pracą


SJP.pl


chałturniczka

→ chał­tur­nik


SJP.pl

Patrz:

chałturnik

chałturniczy

→ chał­tu­ra; chał­tu­ro­wy


SJP.pl


chałturnik

po­tocz­nie: osoba wy­ko­nu­ją­ca wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy (czę­sto nie­sta­ran­nie) mało am­bit­ne za­ję­cia, zwła­szcza na­u­ko­we lub ar­ty­stycz­ne; chał­tu­rzy­sta, chał­tur­szczyk


SJP.pl


chałturowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chał­tu­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chałturować

Wiktionary


chałturować

chał­tu­rzyć; po­tocz­nie:
1. two­rzyć coś tan­det­ne­go, po­zba­wio­ne­go war­to­ści;
2. po­dej­mo­wać się po­dat­ko­wej pracy wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy


SJP.pl


chałturowiec

po­tocz­nie: osoba upra­wia­ją­ca chał­tu­rę; chał­tu­rzy­sta


SJP.pl


chałturowy

→ chał­tu­ra; chał­tur­ni­czy


SJP.pl


chałturszczyk

po­tocz­nie: osoba wy­ko­nu­ją­ca wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy (czę­sto nie­sta­ran­nie) mało am­bit­ne za­ję­cia, zwła­szcza na­u­ko­we lub ar­ty­stycz­ne; chał­tu­rzy­sta, chał­tur­nik


SJP.pl


chałturzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chał­tu­rzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxawtuˈʒɛ̃ɲɛ, AS: χau̯tužẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chałtura ż., chałturka ż., chałturnik m., chałturowiec m., chałturzysta m., chałturszczyk m.

 czas. chałturzyć ndk., chałturować ndk.

 przym. chałturowy

Wiktionary


chałturzysta

po­tocz­nie: osoba wy­ko­nu­ją­ca wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy (czę­sto nie­sta­ran­nie) mało am­bit­ne za­ję­cia, zwła­szcza na­u­ko­we lub ar­ty­stycz­ne; chał­tur­szczyk, chał­tur­nik


SJP.pl


chałturzystka

ko­bie­ta za­ra­bia­ją­ca ro­bie­niem chał­tur


SJP.pl


chałturzyć

chał­tu­ro­wać; po­tocz­nie:
1. two­rzyć coś tan­det­ne­go, po­zba­wio­ne­go war­to­ści;
2. po­dej­mo­wać się po­dat­ko­wej pracy wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­ko­ny­wać do­dat­ko­wą pracę w dzie­dzi­nie kul­tu­ry i sztu­ki wy­łącz­nie w ce­lach za­rob­ko­wych, nie tro­szcząc się o po­ziom (ar­ty­stycz­ny itp.)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aktor nie bę­dzie już chał­tu­rzył w re­kla­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xawˈtuʒɨt͡ɕ, AS: χau̯tužyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chałtura ż., chałturka ż., chałturnik m., chałturowiec m., chałturszczyk m., chałturzysta m., chałturzystka ż., chałturnictwo n., chałturzenie n.

 przym. chałturowy, chałturniczy

Wiktionary


chałubiński

naz­wi­sko


SJP.pl


chałupa

1. chłop­ski, pry­mi­tyw­ny bu­dy­nek miesz­kal­ny;
2. żar­to­bli­wie o włas­nym miesz­ka­niu lub domu;
3. le­go­wi­sko za­ją­ca w śnie­gu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. wiej­ski bu­dy­nek miesz­kal­ny, zwy­kle pry­mi­tyw­ny

 (1.2) pot. nie­du­ży, za­nied­ba­ny bu­dy­nek o nietr­wa­łej kon­struk­cji

 (1.3) pot. o domu lub miesz­ka­niu, zwła­szcza włas­nym

 (1.4) łow. le­go­wi­sko za­ją­ca w śnie­gu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cha­łu­pa – ro­dzaj bu­dyn­ku miesz­kal­ne­go
  • Cha­łu­pa – osada w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Par­cho­wo
  • Cha­łu­py

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­le­ży zwró­cić uwagę na wraż­li­wość este­tycz­ną fun­da­to­rów krzy­ży i ka­pli­czek […] Obiek­ty te har­mo­ni­zo­wa­ły z za­bu­do­wą wsi, z urodą cha­łup, wzbo­ga­ca­ły kra­jo­braz.

 (1.3) Janek nie po­szedł na im­pre­zę, zo­stał w cha­łu­pie.

 (1.4) Na noc szedł mróz, więc sza­rak wy­ko­pał sobie głęb­szą cha­łu­pę w polu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xaˈwupa, AS: χau̯upa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chałupnictwo n., chałupnik m., chałupnica ż.

:: zdrobn. chałupka ż., chałupina ż.

:: zgrub. chałupsko n.

 przym. chałupniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chata, dym

 (1.2) chałupsko, buda, rudera

 (1.3) pot. chata; książk. dach nad głową

 (1.4) kopno

Wiktionary


chałupczak

naz­wi­sko


SJP.pl


chałupina

mały, nędz­ny dom


SJP.pl


chałupinka

zdrob­nie­nie od: cha­łu­pi­na


SJP.pl


chałupisko

1. zgru­bie­nie od: cha­łu­pa; po­gard­li­wie o cha­łu­pie; cha­łup­sko;
2. daw­niej: miej­sce zaj­mo­wa­ne przez cha­łu­pę


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cha­łu­pi­sko – osada w gmi­nie Łącko
  • Cha­łu­pi­sko – szczyt w Gor­cach

Wikipedia


chałupka

zdrob­nie­nie od: cha­łu­pa


SJP.pl


chałupnica

1. ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca u sie­bie w domu prace rze­mieśl­ni­cze na za­mó­wie­nie przed­się­bior­cy; cha­łup­nicz­ka;
2. daw­niej: ko­bie­ta bez­rol­na, po­sia­da­ją­ca tylko cha­łu­pę z obej­ściem;
3. prze­sta­rza­łe: ko­bie­ta wiej­ska nie­ma­ją­ca włas­ne­go go­spo­dar­stwa ani domu, miesz­ka­ją­ca w cu­dzej cha­cie; ko­mor­ni­ca


SJP.pl


chałupnictwo

praca wy­ko­ny­wa­na przez rze­mieśl­ni­ka na zle­ce­nie w domu, z su­row­ców do­star­cza­nych przez przed­się­bior­cę


SJP.pl


chałupniczka

→ cha­łup­nik


SJP.pl

Patrz:

chałupnik

chałupniczość

→ cha­łup­ni­czy


SJP.pl

Patrz:

chałupniczy

chałupniczy

→ cha­łup­nict­wo


SJP.pl

Patrz:

chałupnictwo

chałupnik

rze­mieśl­nik wy­ko­nu­ją­cy u sie­bie w domu pracę na za­mó­wie­nie przed­się­bior­cy


SJP.pl

Cha­łup­nik:

Wikipedia


chałupski

naz­wi­sko


SJP.pl


chałupsko

zgru­bie­nie od: cha­łu­pa


SJP.pl


chałupy

1. chłop­ski, pry­mi­tyw­ny bu­dy­nek miesz­kal­ny;
2. żar­to­bli­wie o włas­nym miesz­ka­niu lub domu;
3. le­go­wi­sko za­ją­ca w śnie­gu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cha­łu­py – część wsi Ko­mar­no w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kar­ko­no­ski, w gmi­nie Ja­no­wi­ce Wiel­kie
  • Cha­łu­py – przy­sió­łek wsi Two­rzy­mir­ki Górne w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. mi­lic­kim, w gmi­nie Mi­licz
  • Cha­łu­py – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Przed­bórz
  • Cha­łu­py – część wsi Wiel­kie Drogi w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Ska­wi­na
  • Cha­łu­py – część wsi Prze­cie­szyn w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. oś­wię­cim­skim, w gmi­nie Brze­szcze
  • Cha­łu­py – część wsi Win­cen­tów w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. zwo­leń­skim, w gmi­nie Tczów
  • Cha­łu­py – osada w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie La­so­wi­ce Wiel­kie
  • Cha­łu­py – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. puc­kim, w gmi­nie Wła­dy­sła­wo­wo
  • Cha­łu­py – część wsi Zbyt­ków w woj. ślą­skim, w pow. cie­szyń­skim, w gmi­nie Stru­mień
  • Cha­łu­py – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Świe­szy­no
  • Cha­łu­py – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Cha­łu­pach, wsi w gmi­nie Wła­dy­sła­wo­wo
  • Cha­łup­ki

Wikipedia


chałwa

bar­dzo słod­ki wyrób cu­kier­ni­czy z tłu­stej, włó­kni­stej masy, otrzy­ma­nej z kar­me­lu i miaz­gi na­sion ro­ślin ole­i­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. wyrób cu­kier­ni­czy z kar­me­lu oraz zmiaż­dżo­nych na­sion ole­i­stych;

Wiktionary

Chał­wa (pers. "halva", san­skryt "ha­la­wa", hebr. "halwa", arab. "ha­la­wi", tur. "helva", gr. χαλβάς) – wyrób cu­kier­ni­czy z kar­me­lu oraz miaz­gi na­sion ole­i­stych po­cho­dzą­cy z Iranu. Po­pu­lar­ny w wielu in­nych re­jo­nach świa­ta – na Bał­ka­nach, w kra­jach śró­dziem­no­mor­skich i za­chod­niej Azji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sa­bi­na zro­bi­ła chał­wę wa­ni­lio­wą z war­stwą gry­la­żu.

 (1.1) Odra­zą na­pa­wa ją befsz­tyk krwi­sty, prze­pa­da na­to­miast za ole­i­stą, mdłą chał­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxawva, AS: χau̯va

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chałwowy

Wiktionary


chałwowy

→ chał­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z chał­wą

Wiktionary

Patrz:

chałwa

Powiązane:

 rzecz. chałwa ż.

Wiktionary


chańcza

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chań­cza – wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim
  • Chań­cza – gro­ma­da
  • Chań­cza – zbior­nik re­ten­cyj­ny w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim
  • Hań­cza

Wikipedia


chański

przy­miot­nik od: chan (w zna­cze­niu osoby), np. chań­skie zie­mie; cha­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub ty­tu­łem chana, do­ty­czą­cy chana

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chan mos., chanat mrz.

 przym. chanowy

Wiktionary


chaństwo

daw­niej: cha­nat


SJP.pl


chcenie

po­tocz­nie: to, czego się pra­gnie; chęć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­czu­wa­nie chęci zro­bie­nia cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxt͡sɛ̃ɲɛ, AS: χcẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chcica ż., chciwość ż., chciejstwo n.

 czas. chcieć ndk., zechcieć dk.

 przym. chciwy

Wiktionary


chceszli

daw­niej: cza­sow­nik "chcieć" w for­mie oso­bo­wej po­łą­czo­ny z par­ty­ku­łą py­ta­ją­cą "-li"; czy chcesz


SJP.pl


chciany

mieć chęć, ocho­tę na coś


SJP.pl


chcica

silna chęć lub ocho­ta, zwła­szcza w zna­cze­niu sek­su­al­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) posp. silne pra­gnie­nie, naj­czę­ściej w kon­tek­ście sek­su­al­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲt͡ɕit͡sa, AS: χʹćica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chcenie n., chciejstwo n., zachcianka ż., chciwość ż.

 czas. chcieć ndk., zechcieć dk.

 przym. chciwy

 przysł. chciwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pragnienie, pożądanie, chęć, żądza

Wiktionary


chciejca

rzad­ko: osoba prześ­wiad­czo­na o tym, że coś bę­dzie tak, jak sobie wy­o­bra­ża, jakby chcia­ła


SJP.pl


chciejlista

lista rze­czy, które dana osoba chcia­ła­by do­stać w pre­zen­cie; wish­li­sta


SJP.pl


chciejstwo

rzad­ko:
1. my­śle­nie ży­cze­nio­we;
2. chęć do dzia­ła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. bra­nie za rze­czy­wi­stość fak­tów ist­nie­ją­cych tylko w sfe­rze włas­nych ma­rzeń

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲt͡ɕɛ̇jstfɔ, AS: χʹćėi ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chcica ż., chcenie n., chcica ż.

 czas. chcieć ndk., zechcieć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) myślenie życzeniowe

Wiktionary


chcieć

mieć chęć, ocho­tę na coś


SJP.pl

cza­sow­nik mo­dal­ny nie­do­ko­na­ny

 (1.1) od­czu­wać chęć zro­bie­nia cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ko­niec, jakby śle­pym chciał ude­rzyć cio­sem, / Za­sło­nił oczy ręką i rzekł moc­nym gło­sem: / „Jam jest Jacek So­pli­ca…”

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʲt͡ɕɛ̇t͡ɕ, AS: χʹćėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chciwość ż., zachcianka ż., chciejstwo n., chcica ż., chcenie n., zechcenie n.

 czas. zechcieć dk.

 przym. chciwy

 przysł. chciwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pragnąć, pożądać, mieć chęć, mieć ochotę, odczuwać brak, potrzebować, życzyć sobie, pot. mieć chrapkę, napalić się

Wiktionary


chciwie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się chci­wo­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pu­blicz­ność chci­wie spi­ja­ła słowa z ust mówcy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲt͡ɕivʲjɛ, AS: χʹćivʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chciwiec mos., chciwość ż., chcica ż.

 czas. chcieć ndk.

 przym. chciwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zachłannie, pazernie

Wiktionary


chciwiec

czło­wiek chci­wy; chci­wus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. czło­wiek chcą­cy jak naj­wię­cej zysku tylko dla sie­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chciwość ż., chciwus mos.

 przym. chciwy

 przysł. chciwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chciwus, centuś, harpagon, łapigrosz

Wiktionary


chciwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chci­wie


SJP.pl


chciwość

→ chci­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) silne, zwy­kle nie­u­za­sad­nio­ne pra­gnie­nie po­sia­da­nia cze­goś

Wiktionary

Chci­wość (łac. "ava­ri­tia") – jeden z sied­miu grze­chów głów­nych, wy­mie­nia­ny jako drugi w ko­lej­no­ści.

W śred­nio­wiecz­nej li­te­ra­tu­rze, w po­dręcz­ni­kach Ars mo­rien­di, ava­ri­tia po­ja­wia się czę­sto jako naj­więk­szy grzech czło­wie­ka w cza­sie sądu nad nim. Po­ję­cie to na­bie­ra tu spe­cy­ficz­ne­go zna­cze­nia, ocie­ra się o chęć he­do­ni­stycz­ne­go, na­tych­mia­sto­we­go uży­cia bo­gactw.

Wikipedia

Patrz:

chciwy

Przykłady

 (1.1) Piotr z chci­wo­ści oszu­ki­wał swo­ich klien­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲt͡ɕivɔɕt͡ɕ, AS: χʹćivość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chciwiec m., chcenie n., chcica ż.

 czas. chcieć

 przym. chciwy

 przysł. chciwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pazerność, zachłanność

Wiktionary


chciwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chci­wy; bar­dziej chci­wy


SJP.pl


chciwus

po­tocz­nie: czło­wiek chci­wy; chci­wiec


SJP.pl


chciwuska

→ chci­wus


SJP.pl

Patrz:

chciwus

chciwy

cho­ro­bli­wie żądny dóbr ma­te­rial­nych, za­chłan­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który odz­na­cza się chci­wo­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój chci­wy kuzyn za­gar­nął dla sie­bie wszyst­kie kopie za­miast ro­zdać je ze­bra­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲt͡ɕivɨ, AS: χʹćivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chciwość ż., chciwstwo n., chciwiec m., chciwosz m., chcica ż., chcenie n.

 czas. chcieć ndk.

 przysł. chciwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pazerny, zachłanny

Wiktionary


chcący

ten, kto cze­goś chce, chęt­ny do cze­goś


SJP.pl


chd

[czy­taj: cha-de] skrót od: Chrze­ści­jań­ska De­mo­kra­cja


SJP.pl

skrót

 (1.1) = chrze­ści­jań­ska de­mo­kra­cja, cha­de­cja

Wiktionary


che

wyraz, zwy­kle pow­ta­rza­ny, oz­na­cza­ją­cy śmiech, zwła­szcza zło­śli­wy, iro­nicz­ny; he


SJP.pl

Che – hisz­pań­ski wy­krzy­knik uży­wa­ny w czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej (Ar­gen­ty­na) oraz w hisz­pań­skiej Wa­len­cji. W innym za­pi­sie ("tchê") sto­so­wa­ny także w czę­ści Bra­zy­lii.

Okrzyk "che!" wy­ra­ża ra­dość lub po­dziw. Słowo po­sia­da także dru­gie zna­cze­nie – "czło­wiek", "przy­ja­ciel", "ko­le­ga" - i jest ko­lok­wial­ną formą zwra­ca­nia się do ludzi nie­za­leż­nie od ich sta­tu­su spo­łecz­ne­go.

Wikipedia


cheapfake

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­to­da ma­ni­pu­la­cji po­le­ga­ją­ca na prze­ra­bia­niu fo­to­gra­fii pro­sty­mi, po­wszech­nie do­stęp­ny­mi na­rzę­dzia­mi gra­ficz­ny­mi

Wiktionary


cheat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. środ. gry­komp. pro­gram kom­pu­te­ro­wy słu­żą­cy do oszu­ki­wa­nia w grach kom­pu­te­ro­wych

Wiktionary

Cheat – ła­ma­nie zasad gry kom­pu­te­ro­wej usta­lo­nych przez jej au­to­rów po­przez mo­dy­fi­ka­cję ele­men­tów me­cha­ni­ki gry. Celem uży­wa­nia che­a­tów jest zy­ska­nie prze­wa­gi nad kom­pu­te­rem w roz­gryw­ce, a także chęć jak naj­szyb­sze­go zdo­by­cia na­gro­dy. Sto­so­wa­nie che­a­tów w grach wie­lo­o­so­bo­wych jest ne­ga­tyw­nie trak­to­wa­ne przez spo­łecz­ność i może skut­ko­wać banem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cheater mos., cheaterka ż., cheaterskość ż., cheatowanie n., czit mrz., cziter mos., cziterka ż., cziterskość ż., czitowanie, zcheatowanie n., zczitowanie n.

 czas. cheatować ndk., czitować ndk., zcheatować dk., zczitować dk.

 przym. cheaterski, cheatowy, cziterski, czitowy

Wiktionary


cheater

[czy­taj: czi­ter] osoba oszu­ku­ją­ca w grze kom­pu­te­ro­wej; czi­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. osoba oszu­ku­ją­ca w grach kom­pu­te­ro­wych, ko­rzy­sta­ją­ca z pro­gra­mów da­ją­cych mu prze­wa­gę nad prze­ciw­ni­ka­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cheat – ter­min uży­wa­ny w grach kom­pu­te­ro­wych
  • Che­a­ter – sin­gel Mi­cha­e­la Jack­so­na z box setu The Ul­ti­ma­te Col­lec­tion

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cheat mrz., cheaterka ż., cheaterskość ż., cheatowanie n., czit mrz., cziter mos., cziterka ż., cziterskość ż., czitowanie, zcheatowanie n., zczitowanie n.

 czas. cheatować ndk., czitować ndk., zcheatować dk., zczitować dk.

 przym. cheaterski, cheatowy, cziterski, czitowy

Wiktionary


cheaterka

[czy­taj: czi­ter­ka] ko­bie­ta oszu­ku­ją­ca w grze kom­pu­te­ro­wej; czi­ter­ka


SJP.pl


cheaterski

→ che­a­ter [czy­taj: czi­ter­ski]


SJP.pl


cheatować

[czy­taj: czi­to­wać] śro­do­wi­sko­wo: oszu­ki­wać w grze kom­pu­te­ro­wej; czi­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) środ. oszu­ki­wać w grach kom­pu­te­ro­wych, sto­so­wać pro­gra­my da­ją­ce prze­wa­gę nad prze­ciw­ni­ka­mi, np. wspo­ma­ga­nie ce­lo­wa­nia bro­nią, wi­dze­nie prze­ciw­ni­ków przez ścia­ny itp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cheat mrz., cheater mos., cheaterka ż., cheaterskość ż., cheatowanie n., czit mrz., cziter mos., cziterka ż., cziterskość ż., czitowanie, zcheatowanie n., zczitowanie n.

 czas. czitować ndk., zcheatować dk., zczitować dk.

 przym. cheaterski, cheatowy, cziterski, czitowy

Wiktionary


chebd

dziki bez; hebd


SJP.pl


chechelski

naz­wi­sko


SJP.pl


chechłanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|che­chłać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chechłać ndk.

Wiktionary


chechłać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) łódź. kroić tępym na­rzę­dziem

 (1.2) lud. mo­czyć, prać bie­liz­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co tak che­chłasz ten chleb? Wziął­byś inny nóż.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chechłanie n.

Wiktionary


chechłowo

Che­chło­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dro­hi­czyn.

W cza­sach II Rze­czy­po­spo­li­tej wieś na­le­ża­ła (do 1934) do gminy Na­roj­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


checklista

[czy­taj: cze­kli­sta] lista kon­trol­na, lista zadań do wy­ko­na­nia


SJP.pl


checkpoint

[czy­taj: CZEKpoint]
1. punkt kon­trol­ny na wy­ści­gach spor­to­wych;
2. punkt kon­trol­ny na lot­ni­sku;
3. punkt za­pi­su w grach kom­pu­te­ro­wych


SJP.pl


checza

rzad­ko: chata ka­szub­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. etn. chata ka­szub­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec nie po­trze­bo­wał tutaj żad­nej mapy. Za trze­ma wierz­ba­mi droga szła w prawo i już do­cho­dzi­li­śmy do che­czy Biesz­ków.

Wiktionary


cheddar

[czy­taj: czeDAR, CZEdar] twar­dy żółty ser pod­puszcz­ko­wy; cze­dar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. twar­dy, doj­rze­wa­ją­cy żółty ser pod­puszcz­ko­wy z mleka kro­wie­go, o lekko kwa­sko­wa­tym, orze­cho­wym smaku;

Wiktionary

Ched­dar, cze­dar – ro­dzaj an­giel­skie­go sera, który jest pro­du­ko­wa­ny z kro­wie­go mleka. Ser ten jest za­li­cza­ny do serów pod­puszcz­ko­wych, doj­rze­wa­ją­cych oraz twar­dych. Ser ched­dar za­wie­ra ok. 25% tłu­szczu. Ma żół­to­po­ma­rań­czo­wą barwę, smak ostry, lekko kwa­sko­wy oraz orze­cho­wy. Ched­dar jest pro­du­ko­wa­ny w kształ­cie wal­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kry­sia przy­nio­sła ze skle­pu kilka ga­tun­ków sera: brie, ca­mem­bert i ched­dar.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛdar, AS: čedar

Wiktionary


cheddarowy

→ ched­dar [czy­taj: cze­da­ro­wy]


SJP.pl


cheder

ży­dow­ska po­cząt­ko­wa szko­ła re­li­gij­na dla chłop­ców; chaj­der


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ele­men­tar­na szko­ła ży­dow­ska o cha­rak­te­rze re­li­gij­nym, przez­na­czo­na dla chłop­ców, utrzy­my­wa­na przez gminę re­li­gij­ną;

Wiktionary

Che­der (hebr. חדר pokój) – szko­ła ży­dow­ska o cha­rak­te­rze re­li­gij­nym utrzy­my­wa­na przez gminę re­li­gij­ną.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxɛdɛr, AS: χeder

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chederowy

Wiktionary


chederowy

przy­miot­nik od: che­der


SJP.pl


chedyw

dzie­dzicz­ny tytuł wi­ce­kró­lów Egip­tu w okre­sie 1867-1914; kedyw


SJP.pl


cheerleader

[czy­taj: czir­li­der] ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca w przer­wach me­czów dy­na­micz­ne ukła­dy ta­necz­ne ma­ją­ce za­chę­cić dru­ży­nę do walki; che­er­le­a­der­ka, czir­li­der­ka, pom­po­niar­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • che­er­le­a­der – osoba upra­wia­ją­ca che­er­le­a­ding
  • Che­er­le­a­der – ze­spół mu­zycz­ny
  • Che­er­le­a­der – sin­gel Omie­go
  • Che­er­le­a­der – sin­gel Por­te­ra Ro­bin­so­na

Wikipedia


cheerleaderka

[czy­taj: czir­li­der­ka] ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca w przer­wach me­czów dy­na­micz­ne ukła­dy ta­necz­ne ma­ją­ce za­chę­cić dru­ży­nę do walki; czir­li­der­ka, pom­po­niar­ka


SJP.pl


cheerleading

[czy­taj: czir­li­ding] za­grze­wa­nie dru­ży­ny spor­to­wej do walki przez che­er­le­a­der­ki; czir­li­ding


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „che­er­le­a­der­ka”. Zo­bacz też: Che­er­le­a­der­ka (film); che­er­le­a­der.

Che­er­le­a­ding (ang. „prze­wo­dze­nie do­pin­go­wa­niu”) – zor­ga­ni­zo­wa­ne ukła­dy skła­da­ją­ce się z ele­men­tów gim­na­sty­ki, tańca i akro­ba­cji wy­ko­ny­wa­ne w celu ki­bi­co­wa­nia ze­spo­łom spor­to­wym w cza­sie me­czów. Także osob­na dy­scy­pli­na spor­tu. "Che­er­le­a­ding" naj­po­pu­lar­niej­szy jest w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, ale przy­jął się też w wielu in­nych kra­jach.

Wikipedia


cheeseburger

[czy­taj: czis­bur­ger] ham­bur­ger z do­dat­ko­wym pla­strem sera


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kulin. ham­bur­ger ser­wo­wa­ny z pla­ste­ra­strem żół­te­go sera;

Wiktionary

Che­e­se­bur­ger – ham­bur­ger z do­da­nym żół­tym serem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Idziesz do McDonalda? Weź mi che­e­se­bur­ge­ra i colę.

Wiktionary


cheeseburgerek

[czy­taj: czis­bur­ge­rek] zdrob­nie­nie od: che­e­se­bur­ger


SJP.pl


chefren

wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu z okre­su Sta­re­go Pań­stwa, syn Che­op­sa


SJP.pl

Che­fren (z gr.; egip. Cha-ef-re – „Nie­chaj Re ob­ja­wia się w chwa­le”), u He­ro­do­ta Χεφρῆν, u Dio­do­ra "Cha­bry­es" – wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu z IV dy­na­stii, z okre­su Sta­re­go Pań­stwa.

Wikipedia


cheironomia

pro­wa­dze­nie chóru przez okre­śla­ją­ce me­lo­dię ruchy rę­ka­mi


SJP.pl

Che­i­ro­no­mia (gr. "cheir" - ręka; "cheironomía" - ge­sty­ku­la­cja) – dy­ry­go­wa­nie, czyli spo­sób pro­wa­dze­nia ze­spo­łu mu­zycz­ne­go (naj­czę­ściej chóru) za po­mo­cą ru­chów ręki i ra­mion prak­ty­ko­wa­ne w kul­tu­rach sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu (gdzie che­i­ro­no­mia pow­sta­ła) i Gre­cji.

Wikipedia


cheironomiczny

→ che­i­ro­no­mia


SJP.pl

Patrz:

cheironomia

chejron

w mi­to­lo­gii grec­kiej: cen­ta­ur znany z pra­wo­ści, mą­dro­ści i wie­dzy me­dycz­nej; Chi­ron


SJP.pl


chejroskopia

dzie­dzi­na kry­mi­na­li­sty­ki zaj­mu­ją­ca się iden­ty­fi­ka­cją czło­wie­ka na pod­sta­wie od­bi­tek linii pa­pi­lar­nych wy­stę­pu­ją­cych na dło­niach


SJP.pl

Chej­ro­sko­pia – dział tech­ni­ki kry­mi­na­li­stycz­nej, po­krew­ny do dak­ty­lo­sko­pii, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem linii pa­pi­lar­nych znaj­du­ją­cych się na kra­wę­dziach pal­ców oraz na wew­nętrz­nych czę­ściach dło­nii.

Wikipedia


chejroskopijny

→ chej­ro­sko­pia; chej­ro­sko­po­wy


SJP.pl


chejroskopowy

→ chej­ro­sko­pia; chej­ro­sko­pij­ny


SJP.pl


chelacja

re­ak­cja pow­sta­wa­nia che­la­tu (ro­dzaj związ­ku che­micz­ne­go, taki jak np. he­mo­glo­bi­na - che­lat że­la­za); che­la­ta­cja


SJP.pl


chelat

zwią­zek kom­plek­so­wy sto­so­wa­ny w le­cze­niu za­truć me­ta­la­mi cięż­ki­mi


SJP.pl


chelatacja

re­ak­cja pow­sta­wa­nia che­la­tu (zwią­zek che­micz­ny taki jak np. he­mo­glo­bi­na - che­lat że­la­za); che­la­cja


SJP.pl

Che­la­ta­cja, che­la­to­wa­nie, che­la­cja (gr. "chele" – kle­szcze, szczyp­ce kraba) – re­ak­cja che­micz­na two­rze­nia che­la­tu, czyli kom­plek­so­we­go związ­ku che­micz­ne­go o czą­stecz­ce zło­żo­nej z or­ga­nicz­nej struk­tu­ry pier­ście­nio­wej wie­lo­pod­staw­ne­go li­gan­du (po­cho­dzą­cej z tzw. che­la­to­ra, czyli czyn­ni­ka che­la­tu­ją­ce­go) i zwią­za­ne­go z nią kil­ko­ma wią­za­nia­mi jonu cen­tral­ne­go – ka­tio­nu me­ta­lu. Nazwa na­wią­zu­je do chwy­ce­nia ka­tio­nu jakby w kle­szcze wią­zań struk­tu­ry pier­ście­nio­wej.

Wikipedia


chelatacyjny

→ che­la­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

chelatacja

chelatometria

w che­mii: ro­dzaj kom­plek­so­me­trii, oz­na­cza­nie sub­stan­cji przez mia­recz­ko­wa­nie mia­no­wa­nym rozt­wo­rem od­czyn­ni­ka two­rzą­ce­go z nią che­la­ty


SJP.pl


chelatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|che­la­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chelatować

Wiktionary


chelatować

łą­czyć w kom­plek­sy che­la­to­we (kle­szczo­we) za po­mo­cą związ­ków che­la­to­wych


SJP.pl


chelatowy

→ che­lat


SJP.pl

Patrz:

chelat

chelodyna

che­lo­dy­na ro­tiań­ska - ga­tu­nek żół­wia z ro­dzi­ny wę­żo­szyj­nych


SJP.pl


chelonit

ska­mie­nia­ły szyl­kret, drogi ka­mień


SJP.pl


chelsea

[czy­taj: czels-i]
1. dziel­ni­ca Lon­dy­nu;
2. lon­dyń­ski klub spor­to­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chel­sea – dziel­ni­ca Lon­dy­nu
  • Chel­sea F.C. – an­giel­ski klub pił­kar­ski
  • Chel­sea – bry­tyj­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Chel­sea – album bry­tyj­skie­go ze­spo­łu Chel­sea
  • Chel­sea − dziel­ni­ca Man­hat­ta­nu w Nowym Jorku
  • Chel­sea – ame­ry­kań­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Chel­sea – miej­sco­wość w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Shel­by
  • Chel­sea – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Tama
  • Chel­sea – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Ken­ne­bec
  • Chel­sea – mia­sto w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Suf­folk
  • Chel­sea – mia­sto w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Wash­te­naw
  • Chel­sea – mia­sto w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Ro­gers

Wikipedia


cheltenham

Zo­bacz też: Chel­ten­ham (bo­ro­ugh) – dy­strykt w hrab­stwie Glo­u­ce­sters­hi­re.

Chel­ten­ham – mia­sto w Wiel­kiej Bry­ta­nii (An­glia), w hrab­stwie Glo­u­ce­sters­hi­re, w dy­stryk­cie Chel­ten­ham, nad rzeką Chelt (do­pływ Se­vern). W 2021 roku mia­sto li­czy­ło 115 940 miesz­kań­ców.

Wikipedia


chem-bełdyr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Kyzył, nazwa uży­wa­na w la­tach 1918-1926

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chem-bełdyrski

Wiktionary


chem.

skrót od: che­mia, che­micz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = (ter­min) che­micz­ny

Wiktionary


chemabrazja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kos­met. za­bieg z uży­ciem kwa­sów kos­me­tycz­nych wy­ko­ny­wa­ny w celu złu­szcze­nia na­skór­ka i re­ge­ne­ra­cji skóry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fa­cho­wo wy­ko­na­na che­ma­braz­ja roz­ja­śnia skórę, spły­ca zmarszcz­ki, usuwa zmia­ny po­trą­dzi­ko­we.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) peeling chemiczny, chemiczna eksfoliacja, kwasy

Wiktionary


chemia

dział nauki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem wła­ści­wo­ści ato­mów, związ­ków che­micz­nych, jak rów­nież re­ak­cji mię­dzy nimi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem sub­stan­cji pod wzglę­dem ich bu­do­wy i ich wza­jem­nym wpły­wem;

 (1.2) pot. dużo sztucz­nych (nie­na­tu­ral­nych) środ­ków che­micz­nych

 (1.3) pot. przen. coś, co podś­wia­do­mie łączy, zbli­ża dwoje ludzi, rów­nież w kon­tek­ście ero­tycz­nym

 (1.4) pot. med. zob. che­mio­te­ra­pia.

 (1.5) pot. szkol­na lek­cja che­mii (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: pol­ski ze­spół roc­ko­wy „Che­mia”.

Che­mia (arab. كيمياء "kīmijāʾ", الخيمياء "al-chīmijāʾ" praw­do­po­dob­nie od stgr. χημ(ε)ία "chēm(e)ía", χυμεία "chymeía" „roz­pu­szcza­nie, sta­pia­nie”) – nauka przy­rod­ni­cza ba­da­ją­ca na­tu­rę i wła­ści­wo­ści sub­stan­cji, a zwła­szcza prze­mia­ny za­cho­dzą­ce po­mię­dzy nimi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój brat stu­diu­je che­mię.

 (1.2) W tych wa­rzy­wach nie ma żad­nych zdro­wych sub­stan­cji, tylko sama che­mia.

 (1.3) Na kon­cer­cie jaz­zo­wym mię­dzy mu­zy­ka­mi a słu­cha­cza­mi musi dzia­łać che­mia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɛ̃mʲja, AS: χẽmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chemik m., chemiczka ż., chemiczność ż., chemikalia lm. nmos., chemizacja ż., chemizator m., chemizowanie n., chemica ż., chemikaliowiec m., chemex m., alchemia ż., alchemik m., alchemiczka ż., alchemiczność ż.

 czas. chemizować ndk.

 przym. chemiczny, chemizacyjny, alchemiczny, alchemicki

 przysł. chemicznie, alchemicznie

 temsłow. chemio-, chemi-, chem-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) fluidy

Wiktionary


chemiatria

dawny kie­ru­nek w che­mii, we­dług któ­re­go głów­nym za­da­niem che­mii jest pre­pa­ro­wa­nie leków i wy­ja­śnia­nie pro­ce­sów za­cho­dzą­cych w or­ga­niz­mie ludz­kim; che­mia le­kar­ska, ja­tro­che­mia


SJP.pl


chemica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od che­micz­ka

 (1.2) środ. grub. na­u­czy­ciel­ka che­mii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy che­mi­ca nadal sta­wia wam z po­pra­wy naj­wy­żej „dobry” i uś­red­nia to z wcze­śniej­szym „nie­do­sta­tecz­nym”?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chemia ż., chemik m., chemiczka ż., chemizowanie n., chemikalium n., chemizator m., chemizatorka ż., chemiczność ż., chemikaliowiec m.

 czas. chemizować ndk.

 przym. chemiczny, chemizacyjny

 przysł. chemicznie

 temsłow. chemio-, chemi-

Wiktionary


chemiczka

1. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie che­mii;
2. na­u­czy­ciel­ka che­mii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. spe­cja­list­ka w za­kre­sie che­mii, ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się che­mią

 (1.2) pot. uczn. na­u­czy­ciel­ka che­mii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Maria Skło­dow­ska-Curie jest bar­dzo znaną che­micz­ką.

 (1.2) Nasza che­micz­ka po­sta­wi­ła wszyst­kim je­dyn­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛ̃ˈmʲit͡ʃka, AS: χẽmʹička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chemia ż., chemikalia nmos., chemikaliowiec m., chemizacja ż., chemizator m., chemizowanie n.

:: fm. chemik m.

 czas. chemizować ndk.

 przym. chemiczny, chemizacyjny

 przysł. chemicznie

Wiktionary


chemicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób od­no­szą­cy się do che­mii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten gra­na­to­wo­nie­bie­ski napój wy­glą­da na bar­wio­ny che­micz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛ̃ˈmʲit͡ʃʲɲɛ, AS: χẽmʹičʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chemica ż., chemia ż., chemik m., chemiczka ż., chemizm ż., chemiatria ż., chemikalia nmos., chemikaliowiec m., chemizacja ż., chemizator m., chemizowanie n.

 czas. chemizować ndk.

 przym. chemiczny, chemizacyjny

Wiktionary


chemicznofizyczny

zwią­za­ny z che­mią fi­zycz­ną, dzia­łem che­mii zaj­mu­ją­cym się ana­li­zą zja­wisk fi­zycz­nych za­cho­dzą­cych w trak­cie prze­mian che­micz­nych; fi­zy­ko­che­micz­ny


SJP.pl


chemiczność

→ che­micz­ny


SJP.pl

Patrz:

chemiczny

chemiczny

zwią­za­ny z che­mią


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z che­mią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa płyny róż­nią się skła­dem che­micz­nym.

 (1.1) Każdy pier­wia­stek ma swój sym­bol che­micz­ny.

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma wol­fram?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ, AS: χẽmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 zob. chemia.

Wiktionary


chemigraf

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w dzie­dzi­nie che­mi­gra­fii


SJP.pl


chemigrafia

obrób­ka che­micz­na po­wierzch­ni niek­tó­rych me­ta­li


SJP.pl

Che­mi­gra­fia, fo­to­che­mi­gra­fia, cyn­ko­gra­fia – che­micz­na obrób­ka po­wierzch­ni niek­tó­rych me­ta­li. Po­wierzch­nia tra­wio­ne­go me­ta­lu jest czę­ścio­wo za­kry­ta war­stwą od­por­ną na che­mię uży­wa­ną w cza­sie tra­wie­nia i dzię­ki temu uzy­sku­je się od­po­wied­ni re­lief. Tech­ni­ka ta poz­wa­la na tra­wie­nie po­wierzch­ni me­ta­lo­wych ażu­ro­wo, jak i tra­wień ma­tryc lub pa­tryc ma­ją­cych za­sto­so­wa­nie np. w po­li­gra­fii.

Wikipedia


chemigraficzny

→ che­mi­gra­fia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z che­mi­gra­fią, do­ty­czą­cy che­mi­gra­fii

Wiktionary

Patrz:

chemigrafia

Powiązane:

 rzecz. chemigrafia ż., chemigraf mos.

Wiktionary


chemik

1. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie che­mii;
2. na­u­czy­ciel che­mii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie che­mii, osoba zaj­mu­ją­ca się che­mią

 (1.2) pot. na­u­czy­ciel che­mii w szko­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyksz­tał­co­ny che­mik mie­szał kwas w pró­bów­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɛ̃mʲik, AS: χẽmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chemia ż., chemikalia nmos., chemikaliowiec m., chemizacja ż., chemizator m., chemizowanie n.

:: fż. chemiczka ż.

 czas. chemizować ndk.

 przym. chemiczny, chemizacyjny

 przysł. chemicznie

Wiktionary


chemikalia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pre­pa­ra­ty, od­czyn­ni­ki i inne sub­stan­cje che­micz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak na razie, za wy­ko­rzy­sty­wa­nie sek­su­al­ne więź­niów, bicie, po­le­wa­nie ich che­mi­ka­lia­mi i zimną wodą oraz ra­że­nie prą­dem ame­ry­kań­skie do­wództ­wo uka­ra­ło żoł­nie­rzy ofi­cjal­ną na­ga­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɛ̃mʲiˈkalʲja, AS: χẽmʹikalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chemikaliowiec m., chemia ż., chemik m., chemiczka ż., chemizacja ż., chemizator m., chemizowanie n.

 przym. chemiczny, chemizacyjny

 przysł. chemicznie

Wiktionary


chemikaliowiec

typ stat­ku; zbior­ni­ko­wiec przez­na­czo­ny do tran­spor­tu płyn­nych che­mi­ka­liów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. sta­tek hand­lo­wy przy­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu che­mi­ka­liów;

Wiktionary

Che­mi­ka­lio­wiec – zbior­ni­ko­wiec przez­na­czo­ny do prze­wo­zu płyn­nych che­mi­ka­liów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chemikalia nmos., chemia ż., chemik m., chemiczka ż., chemizowanie n., chemikalium n., chemizator m., chemizatorka ż., chemiczność ż., chemica ż.

 czas. chemizować ndk.

 przym. chemiczny, chemizacyjny

 przysł. chemicznie

 temsłow. chemio-, chemi-

Wiktionary


chemikalium

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) pro­dukt che­micz­ny


SJP.pl


chemilitografia

me­to­da otrzy­my­wa­nia od­po­wied­nich struk­tur na po­dło­żu pół­prze­wod­ni­ko­wym z wy­ko­rzy­sta­niem che­micz­ne­go tra­wie­nia


SJP.pl


chemiluminescencja

świe­ce­nie zim­ne­go ma­te­ria­łu pod wpły­wem re­ak­cji che­micz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. fiz. świe­ce­nie wy­wo­ła­ne re­ak­cją che­micz­ną;

Wiktionary

Che­mi­lu­mi­ne­scen­cja – zja­wi­sko emi­sji fal świetl­nych w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nych.

Zja­wi­sko to wy­stę­pu­je, na przy­kład, pod­czas ut­le­nia­nia fos­fo­ru bia­łe­go oraz re­ak­cji lu­cy­fe­ry­ny z lu­cy­fe­ra­zą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mimo że che­mi­lu­mi­ne­scen­cja fos­fo­ru jest efek­tow­na, nie ma prak­tycz­ne­go za­sto­so­wa­nia.

 (1.1) Wa­run­kiem po­ja­wie­nia się che­mi­lu­mi­ne­scen­cji jest wy­so­ka eg­zo­ter­micz­ność re­ak­cji che­micz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɛ̃mʲilũmʲĩnɛˈst͡sɛ̃nt͡sʲja, AS: χẽmʹilũmʹĩnescẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chemiluminescencyjny

Wiktionary


chemiluminescencyjny

→ che­mi­lu­mi­nec­scen­cja


SJP.pl

Patrz:

chemiluminecscencja

chemiochirurgia

me­to­da usu­wa­nia tka­nek, np. na­skór­ka, me­to­da­mi che­micz­ny­mi, sto­so­wa­na głów­nie w kos­me­ty­ce


SJP.pl


chemiochłonność

→ che­mio­chłon­ny


SJP.pl

Patrz:

chemiochłonny

chemioodporny

od­por­ny na dzia­ła­nie czyn­ni­ków che­micz­nych; che­mo­od­por­ny


SJP.pl


chemioterapeuta

spe­cja­li­sta sto­su­ją­cy me­to­dę le­cze­nia za po­mo­cą pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mo­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl


chemioterapeutka

spe­cja­list­ka sto­su­ją­ca me­to­dę le­cze­nia za po­mo­cą pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mo­te­ra­pe­ut­ka


SJP.pl


chemioterapeutyczny

→ che­mio­te­ra­pia; che­mo­te­ra­pe­u­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z che­mio­te­ra­pią, do­ty­czą­cy che­mio­te­ra­pii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chemioterapia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. chemoterapeutyczny

Wiktionary


chemioterapeutyk

lek prze­ciw drob­no­u­stro­jom otrzy­ma­ny na za­sa­dzie cał­ko­wi­tej syn­te­zy che­micz­nej, nie po­sia­da­ją­cy swo­je­go od­po­wied­ni­ka w przy­ro­dzie; che­mo­te­ra­pe­u­tyk; lek, pre­pa­rat che­mo­te­ra­pe­u­tycz­ny


SJP.pl


chemioterapia

me­to­da le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mo­te­ra­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. med. te­ra­pia syn­te­tycz­ny­mi środ­ka­mi che­micz­ny­mi;

Wiktionary

Che­mio­te­ra­pia – uży­wa­nie syn­te­tycz­nych związ­ków che­micz­nych w celu zwal­cza­nia cho­rób wy­wo­ła­nych przez drob­no­u­stro­je i pa­so­ży­ty, a także cho­rób no­wot­wo­ro­wych. Skró­to­wo czę­sto ter­mi­nem tym okre­śla się le­cze­nie prze­ciw­no­wot­wo­ro­we za po­mo­cą cy­to­sta­ty­ków.

Po­ję­cie che­mio­te­ra­pii wpro­wa­dził do me­dy­cy­ny Paul Ehr­lich (1854–1915). Za­sto­so­wał on sal­war­san (or­ga­nicz­ną po­chod­ną ar­se­no­wą) w le­cze­niu cho­rób wy­wo­ły­wa­nych przez kręt­ki i pier­wot­nia­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Che­mio­te­ra­pia bu­dzi­ła we mnie wię­cej stra­chu niż sama cho­ro­ba.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja, AS: χẽmʹi ̯oterapʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chemioterapeutyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. chemoterapia; pot. chemia

Wiktionary


chemisorpcja

ro­dzaj ad­sorp­cji, w któ­rej mię­dzy ad­sor­ben­tem i ad­sor­ba­tem two­rzą się wią­za­nia che­micz­ne


SJP.pl

Che­mi­sorp­cja – ad­sorp­cja che­micz­na, po­le­ga­ją­ca na two­rze­niu się sil­nych wią­zań che­micz­nych mię­dzy ad­sor­ben­tem i ad­sor­ba­tem.

Aby usu­nąć che­mi­sor­bo­wa­ną czą­stecz­kę nie wy­star­czy sil­nie ob­ni­żyć ci­śnie­nia lub stę­że­nia ad­sor­ba­tu, co jest wy­star­cza­ją­ce w przy­pad­ku ad­sorp­cji fi­zycz­nej.

Wikipedia


chemizacja

sto­so­wa­nie osią­gnięć che­mii w prak­ty­ce, prze­de wszyst­kim w rol­nict­wie


SJP.pl


chemizacyjny

przy­miot­nik od: che­mi­za­cja


SJP.pl


chemizator

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie che­mi­za­cji


SJP.pl


chemizatorka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie che­mi­za­cji


SJP.pl


chemizm

wła­ści­wo­ści che­micz­ne


SJP.pl


chemizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|che­mi­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chemizować

 rzecz. chemikaliowiec mrz., chemica ż., chemia ż., chemiczka ż., chemik mos., chemikalia nmos.

 przysł. chemicznie

Wiktionary


chemnitz

[czy­taj: kem­nic] mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wo-wschod­nich Niem­czech, po­ło­żo­ne w Sak­so­nii nad rzeką Chem­nitz (1.2) u pod­nó­ża Rudaw;

 (1.2) geogr. rzeka w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Sak­so­nia, bio­rą­ca swój po­czą­tek w mie­ście Chem­nitz (1.1);

Wiktionary

Chem­nitz (w la­tach 1953–1990 "Karl-Marx-Stadt") – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wo-wschod­nich Niem­czech, w Sak­so­nii, nad rzeką Chem­nitz, u pod­nó­ża Rudaw. Po Lip­sku i Dreź­nie trze­cie co do wiel­ko­ści mia­sto Sak­so­nii.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) hist. Kamienica Saska, hist. Karl-Marx-Stadt (1953-1990)

Wiktionary


chemoautotrof

or­ga­nizm sa­mo­żyw­ny (au­to­trof) wy­ko­rzy­stu­ją­cy ener­gię po­zy­ska­ną z ut­le­nia­nia zre­du­ko­wa­nych związ­ków che­micz­nych celem wyt­wo­rze­nia związ­ków or­ga­nicz­nych


SJP.pl


chemoautotrofia

odży­wia­nie się na dro­dze che­mo­syn­te­zy


SJP.pl


chemoautotroficzny

→ che­mo­a­u­to­tro­fia


SJP.pl

Patrz:

chemoautotrofia

chemogeniczny

w ge­o­lo­gii: złoże che­mo­ge­nicz­ne - złoże pow­sta­łe przez na­gro­ma­dze­nie sub­stan­cji mi­ne­ral­nych wy­trą­co­nych z wody w wy­ni­ku za­cho­dzą­cych w niej re­ak­cji che­micz­nych


SJP.pl


chemokina

ni­sko­czą­stecz­ko­we biał­ko z grupy cy­to­kin


SJP.pl


chemokinowy

→ che­mo­ki­na


SJP.pl

Patrz:

chemokina

chemolak

marka farb, la­kie­rów i che­mii bu­dow­la­nej


SJP.pl


chemolitografia

litografía che­micz­na


SJP.pl


chemometria

dział che­mii zaj­mu­ją­cy się wy­ko­rzy­sta­niem metod kom­pu­te­ro­wych i ma­te­ma­tycz­nych w ana­li­zo­wa­niu da­nych che­micz­nych


SJP.pl

Che­mo­me­tria – dział che­mii zaj­mu­ją­cy się wy­ko­rzy­sta­niem metod kom­pu­te­ro­wych, sta­ty­stycz­nych, ma­te­ma­tycz­nych oraz sym­bo­licz­nych w ana­li­zo­wa­niu da­nych che­micz­nych. Me­to­dy che­mo­me­trycz­ne mogą rów­nież słu­żyć do ana­li­zy da­nych: fi­zycz­nych, me­dycz­nych i wszel­kich in­nych. Che­mo­me­trię sto­su­je się do pro­jek­to­wa­nia lub wy­bo­ru op­ty­mal­nych pro­ce­dur ek­spe­ry­men­tal­nych, aby po­zy­skać mak­si­mum in­for­ma­cji po­przez ana­li­zę da­nych a także w celu na­by­wa­nia wie­dzy o ukła­dach (sy­ste­mach) che­micz­nych i nie tylko che­micz­nych.

Wikipedia


chemometryczny

→ che­mo­me­tria


SJP.pl

Patrz:

chemometria

chemonastia

ro­dzaj ru­chów ro­śli­ny, za­leż­ny od bu­do­wy or­ga­nu, wy­wo­ła­ny che­micz­ną re­ak­cją na bo­dziec


SJP.pl

Che­mo­na­stia – re­ak­cja na­stycz­na ro­ślin na dzia­ła­nie czyn­ni­ka che­micz­ne­go. Za­cho­dzi mię­dzy in­ny­mi pod­czas ru­chów apa­ra­tów szpar­ko­wych, w od­po­wie­dzi na zmia­ny stę­że­nia CO2 i O2 oraz u ro­ślin owa­do­żer­nych pod­czas chwy­ta­nia ofia­ry.

Wikipedia


chemonastyczny

→ che­mo­na­stia


SJP.pl

Patrz:

chemonastia

chemoodporność

→ che­mo­od­por­ny


SJP.pl

Patrz:

chemoodporny

chemoodporny

od­por­ny na dzia­ła­nie czyn­ni­ków che­micz­nych; che­mio­od­por­ny


SJP.pl


chemoproteinowy

od­no­szą­cy się do bia­łek zło­żo­nych, za­wie­ra­ją­cych oprócz łań­cu­cha biał­ko­we­go pewne grupy pro­ste­tycz­ne


SJP.pl


chemoreceptor

re­cep­tor wraż­li­wy na sub­stan­cje che­micz­ne


SJP.pl

Che­mo­re­cep­to­ry – re­cep­to­ry roz­róż­nia­ją­ce sub­stan­cje che­micz­ne, peł­nią­ce u wielu or­ga­niz­mów pod­sta­wo­we funk­cje zmy­sło­we. Są one dość pier­wot­ne fi­lo­ge­ne­tycz­nie i wy­stę­pu­ją prak­tycz­nie u wszyst­kich grup zwie­rząt – od pier­wot­nia­ków do ssa­ków (w tym czło­wie­ka). Uczest­ni­czą one we wszyst­kich pro­ce­sach ży­cio­wych, m.in.: od­naj­dy­wa­nie po­kar­mu, uni­ka­nie dra­pież­ni­ków, dobór part­ne­ra sek­su­al­ne­go, ko­mu­ni­ka­cja che­micz­na.

Wikipedia


chemoreceptorowy

→ che­mo­re­cep­tor


SJP.pl

Patrz:

chemoreceptor

chemosterylant

śro­dek che­micz­ny po­wo­du­ją­cy bez­płod­ność, sto­so­wa­ny do ogra­ni­cza­nia po­pu­la­cji niek­tó­rych zwie­rząt, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w ochro­nie ro­ślin


SJP.pl


chemosterylizacja

wy­wo­ły­wa­nie bez­płod­no­ści przez sto­so­wa­nie che­mo­ste­ry­lan­tów


SJP.pl


chemosyntetyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|che­mo­syn­te­ty­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chemosyntetyzować

Wiktionary


chemosynteza

bio­che­micz­ny pro­ces asy­mi­la­cji dwut­len­ku węgla przy zu­żyt­ko­wa­niu ener­gii uzy­ska­nej z ut­le­nie­nia tle­nem at­mos­fe­rycz­nym pro­stych sub­stan­cji nie­or­ga­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pro­ces przys­wa­ja­nia dwut­len­ku węgla w opar­ciu o ener­gię po­cho­dzą­cą nie ze świa­tła, ale z ut­le­nia­nia pro­stych związ­ków or­ga­nicz­nych lub me­ta­nu; wy­stę­pu­je u niek­tó­rych grzy­bów i bak­te­rii;

Wiktionary

Che­mo­syn­te­za – star­szy ewo­lu­cyj­nie od fo­to­syn­te­zy i mniej od niej skom­pli­ko­wa­ny spo­sób au­to­tro­fiz­mu. Prze­pro­wa­dza­ją go bak­te­rie na­zy­wa­ne che­mo­a­u­to­tro­fa­mi, któ­rych źró­dłem ener­gii do asy­mi­la­cji dwut­len­ku węgla (#PATRZ) są re­ak­cje ut­le­nie­nia prost­szych związ­ków nie­or­ga­nicz­nych lub me­ta­nu. Od­gry­wa ona bar­dzo ważną rolę w obie­gach pier­wiast­ków waż­nych bio­lo­gicz­nie (np. azotu, węgla lub fos­fo­ru). Asy­mi­la­cja dwut­len­ku węgla roz­po­czy­na się od kar­bok­sy­la­cji ry­bu­lo­zo-1,5-bis­fos­fo­ra­nu.

Wikipedia


chemotaksja

ruch lo­ko­mo­cyj­ny niż­szych or­ga­niz­mów lub swo­bod­nych ko­mó­rek w kie­run­ku bodź­ca che­micz­ne­go lub w prze­ciw­ną doń stro­nę przy jed­no­czes­nym uni­ka­niu gra­ni­cy bodź­ca nie­ko­rzyst­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ruch drob­nych or­ga­niz­mów lub ko­mó­rek (np. le­u­ko­cy­tów czy plem­ni­ków) w okre­ślo­nym kie­run­ku pod wpły­wem róż­nej wiel­ko­ści stę­że­nia danej sub­stan­cji che­micz­nej w róż­nych miej­scach;

Wiktionary

Che­mo­tak­sja – re­ak­cja ru­cho­wa ca­łe­go or­ga­niz­mu lub zdol­nych do sa­mo­dziel­ne­go ruchu ko­mó­rek na kie­run­ko­we che­micz­ne bodź­ce. Czę­sto nie jest łatwo okre­ślić, co jest wła­ści­wą tak­sją, a co ki­ne­zą. Po­dob­nie, che­mo­tak­sja zbli­żo­na jest do che­mo­na­stii, która jed­nak do­ty­czy tylko frag­men­tów ciała, a nie ca­łe­go or­ga­niz­mu (np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja, AS: χẽmotaksʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chemotaktyczny

Wiktionary


chemotaksonomia

dział tak­so­no­mii sto­su­ją­cy ba­da­nie związ­ków che­micz­nych wy­stę­pu­ją­cych w or­ga­niz­mach ży­wych do ulep­sze­nia ich sy­ste­ma­ty­ki


SJP.pl

Che­mo­tak­so­no­mia (che­mo­sy­ste­ma­ty­ka, tak­so­no­mia che­micz­na) – dzie­dzi­na tak­so­no­mii wy­ko­rzy­stu­ją­ca dane che­micz­ne w celu ulep­sze­nia sy­ste­ma­ty­ki or­ga­niz­mów ży­wych. Do­star­cza in­for­ma­cji bar­dziej pod­sta­wo­wych w po­rów­na­niu z mor­fo­lo­gią i cy­to­lo­gią. Roz­wi­ja się od lat 60.

Wikipedia


chemotaktyczny

do­ty­czą­cy che­mo­tak­tyz­mu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z che­mo­tak­sją, do­ty­czą­cy che­mo­tak­sji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chemotaksja ż.

Wiktionary


chemotaktyzm

ruch kie­run­ko­wy ży­wych ko­mó­rek ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych spo­wo­do­wa­ny bodź­ca­mi che­micz­ny­mi


SJP.pl


chemoterapeuta

spe­cja­li­sta sto­su­ją­cy me­to­dę le­cze­nia za po­mo­cą pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mio­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl


chemoterapeutka

spe­cja­list­ka sto­su­ją­ca me­to­dę le­cze­nia za po­mo­cą pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mio­te­ra­pe­ut­ka


SJP.pl


chemoterapeutyczny

→ che­mo­te­ra­pia; che­mio­te­ra­pe­u­tycz­ny


SJP.pl


chemoterapeutyk

lek prze­ciw drob­no­u­stro­jom otrzy­ma­ny na za­sa­dzie cał­ko­wi­tej syn­te­zy che­micz­nej, nie­ma­ją­cy swo­je­go od­po­wied­ni­ka w przy­ro­dzie; che­mio­te­ra­pe­u­tyk; lek che­mo­te­ra­pe­u­tycz­ny


SJP.pl


chemoterapia

1. me­to­da le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mio­te­ra­pia;
2. za­po­bie­ga­nie cho­ro­bom ro­ślin lub ich zwal­cza­nie przy uży­ciu związ­ków che­micz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. farm. zob. che­mio­te­ra­pia.

 (1.2) roln. zwal­cza­nie lub prze­ciw­dzia­ła­nie cho­ro­bom ro­ślin z uży­ciem syn­te­tycz­nych środ­ków che­micz­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɛ̃mɔtɛˈrapʲja, AS: χẽmoterapʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. chemia

Wiktionary


chemotransdukcja

prze­no­sze­nie wew­nątrz­ko­mór­ko­we wy­wo­ły­wa­ne przez sub­stan­cję che­micz­ną dzia­ła­ją­cą na ko­mór­ki post­sy­nap­tycz­ne


SJP.pl


chemotroniczny

→ che­mo­tro­ni­ka


SJP.pl

Patrz:

chemotronika

chemotronik

che­mik spe­cja­li­zu­ją­cy się w sto­so­wa­niu zja­wisk che­micz­nych dla celów elek­tro­ni­ki


SJP.pl


chemotronika

gałąź elek­tro­che­mii wy­ko­rzy­stu­ją­ca zja­wi­ska che­micz­ne dla celów elek­tro­ni­ki


SJP.pl


chemotropiczny

→ che­mo­tro­pizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z che­mo­tro­piz­mem, do­ty­czą­cy che­mo­tro­piz­mu

Wiktionary

Patrz:

chemotropizm

Powiązane:

 rzecz. chemotropizm mrz.

Wiktionary


chemotropizm

ruch kie­run­ko­wy or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych po­le­ga­ją­cy na zwra­ca­niu się w kie­run­ku bodź­ca che­micz­ne­go lub w stro­nę doń prze­ciw­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. re­ak­cja ru­cho­wa ro­ślin w od­po­wie­dzi na czyn­nik che­micz­ny;

Wiktionary

Che­mo­tro­pizm – re­ak­cja ru­cho­wa ro­ślin w od­po­wie­dzi na czyn­nik che­micz­ny. Ruch w kie­run­ku zwięk­sza­ją­ce­go się stę­że­nia związ­ku che­micz­ne­go okre­śla­ny jest jako che­mo­tro­pizm do­dat­ni. Che­mo­tro­pizm ujem­ny po­le­ga na ruchu w kie­run­ki niż­sze­go stę­że­nia sub­stan­cji che­micz­nej. Bo­dziec che­micz­ny sty­mu­lu­je lub ha­mu­je wzrost ko­mó­rek.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥, AS: χẽmotropʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chemotropiczny

Wiktionary


chemotypia

róż­ni­ca w skła­dzie che­micz­nym ro­ślin lub mi­kro­or­ga­niz­mów tego sa­me­go ga­tun­ku, wy­ni­ka­ją­ca z od­mien­no­ści wtór­nych me­ta­bo­li­tów


SJP.pl


chemoutwardzalny

tward­nie­ją­cy pod wpły­wem czyn­ni­ków che­micz­nych


SJP.pl


chemperek

naz­wi­sko


SJP.pl


chemseks

ak­tyw­ność sek­su­al­na z uży­ciem sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych; chem­sex


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. współ­ży­cie sek­su­al­ne po­dej­mo­wa­ne pod wpły­wem sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych, które zwięk­sza­ją po­żą­da­nie i przy­jem­ność

Wiktionary

Nie mylić z: Che­mex.

Chem­seks ( chem­sex, party and play, high and horny) – ak­tyw­ność sek­su­al­na po­dej­mo­wa­na pod wpły­wem nar­ko­ty­ków, przyj­mo­wa­nych w celu prze­dłu­że­nia czasu trwa­nia sto­sun­ku płcio­we­go i in­ten­sy­fi­ka­cji doz­nań sek­su­al­nych. Po­ję­cie to sto­su­je się w szcze­gól­no­ści w od­nie­sie­niu do męż­czyzn ma­ją­cych kon­tak­ty sek­su­al­ne z męż­czyz­na­mi, a zja­wi­sko to wy­stę­pu­je prze­de wszyst­kim w śro­do­wi­skach ge­jow­skich w więk­szych mia­stach.

Wikipedia


chemsex

ak­tyw­ność sek­su­al­na z uży­ciem sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych; chem­seks


SJP.pl


chen

henna;
1. na­tu­ral­ny czer­wo­no­po­ma­rań­czo­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z pędów henny;
2. farba do wło­sów, któ­rej głów­nym skład­ni­kiem jest ten barw­nik


SJP.pl


cheney

[czy­taj: cze­nej lub czeni lub czini] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Che­ney – miej­sco­wość we Fran­cji
  • Dick Che­ney – były wi­ce­pre­zy­dent USA
  • Che­ney – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Sedg­wick
  • Che­ney – mia­sto w sta­nie Wa­szyng­ton, w hrab­stwie Spo­ka­ne

Wikipedia


chengdu

Cheng­du (""; chiń. 成都; pi­ny­in "Chéngdū") – mia­sto w Chi­nach, li­czą­ce ponad 15 mi­lio­nów miesz­kań­ców, sto­li­ca pro­win­cji Sy­czu­an.

Wikipedia


chentejski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z gó­ra­mi Chen­tej, do­ty­czą­cy gór Chen­tej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chentej mrz.

Wiktionary


cheops

1. wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu IV dy­na­stii;
2. pi­ra­mi­da Che­op­sa - naj­więk­sza pi­ra­mi­da egip­ska, wy­bu­do­wa­na na prze­ło­mie XXVII i XXVI w. p.n.e


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. jeden z fa­ra­o­nów;

Wiktionary

Che­ops ( Χέοψ) – wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu IV dy­na­stii z okre­su Sta­re­go Pań­stwa. Imię Che­ops to spo­pu­la­ry­zo­wa­na przez He­ro­do­ta, grec­ka forma egip­skie­go imie­nia Chu-fu, skró­tu od "Chnum-chu­e­fui" (z egip. "Chnum mnie chro­ni").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stare cy­wi­li­za­cje, nie tylko egip­ska, wie­dzia­ły co robią, bu­du­jąc pi­ra­mi­dy w Ba­bi­lo­nii, w mek­sy­kań­skim Te­o­ti­hu­a­can, wśród Ol­me­ków i Majów, w Peru i Bo­li­wii, w In­diach, Kam­bo­dży, Au­stra­lii, Ja­po­nii i Chi­nach, gdzie jest naj­więk­sza na świe­cie, tak zwana Biała Pi­ra­mi­da, ma­ją­ca 300 me­trów wy­so­ko­ści, czyli ponad dwa razy więk­sza od pi­ra­mi­dy Che­op­sa.

Wiktionary


chepresz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nym Egip­cie na­kry­cie głowy fa­ra­o­nów wy­ko­na­ne z nie­bie­skie­go płót­na lub skóry, ozdo­bio­ne z przo­du ure­u­szem, uży­wa­ne pod­czas bitew i ce­re­mo­nii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɛprɛʃ, AS: χepreš

Wiktionary


chepri

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­te­gip. sta­ro­e­gip­ski bóg wscho­dzą­ce­go Słoń­ca ma­ją­cy po­stać ska­ra­be­u­sza;

Wiktionary

Che­pri ("sta­ją­cy się, Ten-Który-Się-Staje, pow­sta­ły [sam z Sie­bie]") – pra­bó­stwo egip­skie, czczo­ne pod po­sta­cią ska­ra­be­u­sza. Był bo­giem wscho­dzą­ce­go słoń­ca. W Sta­rym Pań­stwie uwa­ża­ny za per­so­ni­fi­ka­cję Atuma i jako taki uz­na­ny za stwór­cę bóstw. W tek­stach Księ­gi umar­łych ma zwią­zek z sym­bo­li­ką zmart­wychw­sta­nia.

Wikipedia


cher

1. daw­niej: wietrz­na, śnież­na po­go­da; za­mieć, za­dym­ka;
2. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­skół­ko­wa­tych


SJP.pl

Cher (ur. jako Che­ryl Sar­ki­sian 20 maja 1946 w El Cen­tro w Ka­li­for­nii) – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka, ak­tor­ka, pi­sar­ka, biz­nes­men­ka, ko­micz­ka, tan­cer­ka, pro­jek­tant­ka mody, mo­del­ka, fi­lan­trop­ka, pro­du­cent­ka mu­zycz­na, au­tor­ka tek­stów i pre­zen­ter­ka te­le­wi­zyj­na. Czę­sto okre­śla­na przez media mia­nem Bo­gi­ni Popu ( God­dess of Pop).

Wikipedia


chera

1. daw­niej: wietrz­na, śnież­na po­go­da; za­mieć, za­dym­ka;
2. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­skół­ko­wa­tych


SJP.pl

Chera, chera au­stra­lij­ska ("Che­ra­mo­e­ca le­u­co­ster­na") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ja­skół­ko­wa­tych (Hi­run­di­ni­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Che­ra­mo­e­ca. Za­miesz­ku­je Au­stra­lię. Nie wy­róż­nia się pod­ga­tun­ków.

Sa­mi­ce jak i samce mają białą głowę, pod­gard­le oraz kark; czar­ny brzuch, skrzy­dła oraz ogon. Dłu­gość ciała 15 cm, masa ciała 12–16 g.

Wikipedia


cherbourg

[czy­taj: szerBU:R] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl


cherek

naz­wi­sko


SJP.pl


cherem

1. kląt­wa za na­ru­sze­nie prze­pi­sów re­li­gij­nych w ju­da­iz­mie
2. poś­wię­ce­nie rze­czy lub osoby jako tabu


SJP.pl

Che­rem (hebr. חֵרֶם – ‘kląt­wa’, dziś: ‘boj­kot’, ‘ostra­cyzm’) – kara ana­te­my na­kła­da­na przez sąd ra­bi­nac­ki na osobę, która ra­żą­co na­ru­szy­ła przy­ka­za­nie ("micwa") lub od­mó­wi­ła pod­po­rząd­ko­wa­nia się orze­cze­niom praw­nym miej­sco­we­go ra­bi­na­tu; naj­su­ro­wsze kląt­wy rzu­ca­no na de­nun­cja­to­rów w cza­sach prze­śla­do­wań.

Wikipedia


cherlacki

zwią­za­ny z cher­la­kiem


SJP.pl


cherlactwo

po­tocz­nie: wą­tłość, sła­bo­wi­tość, cho­ro­wi­tość; mi­ze­ract­wo, chu­der­la­wość


SJP.pl


cherlaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od cher­lak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cherlak m.

Wiktionary


cherlaczka

→ cher­lak


SJP.pl

Patrz:

cherlak

cherlak

czło­wiek wątły, mi­zer­ny, cho­ro­wi­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) czło­wiek cho­ro­wi­ty, sła­bo­wi­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cherlactwo n., cherlawiec m., cherlawość ż., cherlakowatość ż.

:: zdrobn. cherlaczek m.

 przym. cherlawy, cherlakowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) charłak, cherlawiec, chucherko, chuchrak, chuchro, chuderlak, marnota, mimoza, mizeractwo, mizeraczek, mizerak, mizerota, mizerotka, wymoczek, wyskrobek, zdechlak, zgniłek, zmora

Wiktionary


cherlakowaty

o wy­glą­dzie cher­la­ka; chu­der­la­wy


SJP.pl


cherlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cher­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cherlać

Wiktionary


cherlawiec

po­tocz­nie: czło­wiek cher­la­wy; cher­lak


SJP.pl


cherlawość

→ cher­la­wy


SJP.pl

Patrz:

cherlawy

cherlawy

1. o czło­wie­ku: słaby, mi­zer­ny, cho­ro­wi­ty;
2. prze­no­śnie: taki, który jest w złym sta­nie; kiep­ski, lichy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o czło­wie­ku: wątły, słaby i cho­ro­wi­ty

 (1.2) przen. bę­dą­cy w złym sta­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛrˈlavɨ, AS: χerlavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cherlawiec m., cherlak mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mizerny

Wiktionary


cherlać

być przez dłuż­szy czas sła­bym, mi­zer­nym, cier­pią­cym, cho­ro­wi­tym; char­łać


SJP.pl


chermoula

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. ro­dzaj ma­ry­na­ty po­cho­dzą­cej z kra­jów Magh­re­bu, któ­rej pod­sta­wo­wy­mi skład­ni­ka­mi są li­ście ko­len­dry, czos­nek i kumin roz­pro­wa­dzo­ne w oli­wie i soku cy­try­no­wym;

Wiktionary

Cher­mo­u­la (szer­mu­la) – po­cho­dzą­cy z kra­jów Magh­re­bu ro­dzaj ma­ry­na­ty do pie­czo­nych wa­rzyw, mięs i ryb.

Pod­sta­wo­wy­mi skład­ni­ka­mi szer­mu­li są świe­ża ko­len­dra, czos­nek i kmin rzym­ski. In­ny­mi skład­ni­ka­mi, do­da­wa­ny­mi w za­leż­no­ści od prze­pi­su, są pa­pry­ka słod­ka lub ostra, sza­fran lub pieprz, a także ki­szo­na cy­try­na, ce­bu­la i natka pie­trusz­ki. Do szer­mu­li do­da­je się także sok cy­try­no­wy i oliwę. Jest to ma­ry­na­ta uży­wa­na głów­nie do ryb i owo­ców morza.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­wał­ki kur­cza­ka włóż do dużej, szkla­nej miski, nałóż cher­mo­u­lę i po­zo­staw do za­ma­ry­no­wa­nia na całą noc.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szermula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szermula

Wiktionary


cherofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ir­ra­cjo­nal­ny strach przed ra­do­ścią lub szczę­ściem

Wiktionary


cherokee

[czy­taj: czi­ro­ki] model sa­mo­cho­du marki Jeep


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Che­ro­kee – miej­sco­wość w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Col­bert
  • Che­ro­kee – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Che­ro­kee
  • Che­ro­kee – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Butte
  • Che­ro­kee – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Che­ro­kee
  • Che­ro­kee – mia­sto w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Al­fal­fa
  • Che­ro­kee – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Swain
  • Che­ro­kee (ang. Che­ro­kee Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Ben­ton
  • Che­ro­kee (ang. Che­ro­kee Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Sharp
  • Che­ro­kee (ang. Che­ro­kee Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Che­ro­kee
  • Che­ro­kee (ang. Che­ro­kee Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Che­ro­kee
  • Che­ro­kee (ang. Che­ro­kee Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Mont­go­me­ry
  • hrab­stwo Che­ro­kee (ang. Che­ro­kee Co­un­ty) – w sta­nie Ala­ba­ma

Wikipedia


cheronea

miej­sce bitwy Gre­ków z Ma­ce­doń­czy­ka­mi z 338 roku p.n.e.; Che­ro­ne­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. grec­kie mia­sto w za­chod­niej Be­o­cji;

Wiktionary

Che­ro­nea, Che­ro­ne­ja (gr. Χαιρώνεια, "Che­ro­ne­ja"; łac. "Cha­e­ro­nea") – miej­sco­wość w Gre­cji, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Te­sa­lia-Gre­cja Środ­ko­wa, w re­gio­nie Gre­cja Środ­ko­wa, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Be­o­cja, w gmi­nie Li­wa­dia, po­ło­żo­na mię­dzy rzeką Ki­fi­sos a górą Turio. W 2011 roku li­czy­ła 556 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bitwa pod Che­ro­neą, która po­wa­li­ła Teby na ko­la­na, Te­spiom przy­nio­sła ra­dość, pokój i po­myśl­ność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɛrɔ̃ˈnɛa, AS: χerõnea

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cheroneja ż., cheronejczyk m., cheronejka ż.

 przym. cheronejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Cheroneja

Wiktionary


cheroneja

miej­sce bitwy Gre­ków z Ma­ce­doń­czy­ka­mi z 338 roku p.n.e.; Che­ro­nea


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. grec­kie mia­sto w za­chod­niej Be­o­cji;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɛrɔ̃ˈnɛja, AS: χerõnei ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cheronea ż., cheronejczyk m., cheronejka ż.

 przym. cheronejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Cheronea

Wiktionary


cheronejski

przy­miot­nik od: Che­ro­nea (mia­sto sta­ro­żyt­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Che­ro­ne­ją, do­ty­czą­cy Che­ro­nei

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W mu­ze­um che­ro­nej­skim prze­cho­wy­wa­ne są ar­te­fak­ty z oko­licz­nych wy­ko­pa­lisk ar­che­o­lo­gicz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɛrɔ̃ˈnɛjsʲci, AS: χerõnei ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cheronea ż., Cheroneja ż., cheronejczyk m., cheronejka ż.

Wiktionary


cherry

[czy­taj: szery] li­kier lub wino wyt­wa­rza­ne z wiśni; cher­ry bran­dy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cher­ry – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Bu­re­au
  • Cher­ry (ang. Cher­ry Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Mont­go­me­ry
  • Cher­ry (ang. Cher­ry Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie St. Louis
  • Cher­ry (ang. Cher­ry Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie But­ler
  • Cher­ry (ang. Cher­ry Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Sul­li­van
  • hrab­stwo Cher­ry (ang. Cher­ry Co­un­ty) – w sta­nie Ne­bra­ska
  • Cher­ry Hill Mall – jed­nost­ka osad­ni­cza
  • Cher­ry – mjan­mań­ska lek­ko­at­let­ka
  • Chloe Cher­ry – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Don Cher­ry – ame­ry­kań­ski muzyk
  • Jake Cher­ry – ame­ry­kań­ski aktor
  • Marc Cher­ry – ame­ry­kań­ska pro­du­cent te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia


cherson

mia­sto ob­wo­do­we w po­łud­nio­wej Ukra­i­nie; Cher­soń


SJP.pl


chersonez

nazwa kilku miast i pół­wy­spów w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pół­wy­sep Gal­li­po­li – Cher­so­nez Trac­ki
  • Cher­so­nez Ta­u­rydz­ki (Ta­u­ry­da) – mia­sto na Kry­mie,
  • Pół­wy­sep Jut­landz­ki – Cher­so­nez Cym­bryj­ski (zob.: Cym­bro­wie)
  • Pół­wy­sep Ma­laj­ski – Złoty Cher­so­nez

Wikipedia


chersoń

mia­sto ob­wo­do­we w po­łud­nio­wej Ukra­i­nie; Cher­son


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na po­łud­niu Ukra­i­ny, nad Dnie­prem, sto­li­ca ob­wo­du cher­soń­skie­go;

Wiktionary

Cher­soń ( Херсон, "Cher­son") – mia­sto ob­wo­do­we na po­łud­niu Ukra­i­ny nad Dnie­prem, sto­li­ca ob­wo­du cher­soń­skie­go, 283 649 miesz­kań­ców w 2021. W mie­ście znaj­du­je się sta­cja ko­le­jo­wa Cher­soń.

Je­dy­ne mia­sto ob­wo­do­we Ukra­i­ny za­ję­te w ra­mach ro­syj­skiej in­waz­ji z 2022 roku. Od 2 marca do 11 li­sto­pa­da 2022 miej­sco­wość znaj­do­wa­ła się pod oku­pa­cją sił ro­syj­skich.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Chersońszczyzna ż., chersończyk m., chersonka ż.

 przym. chersoński

Wiktionary


chersoński

1. → Cher­soń;
2. obwód cher­soń­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cher­so­niem, do­ty­czą­cy Cher­so­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chersoń mrz.

Wiktionary


cherub

che­ru­bin;
1. w chrze­ści­jań­stwie: anioł z naj­wyż­sze­go chóru aniel­skie­go;
2. w re­li­giach Wscho­du: isto­ta nad­przy­ro­dzo­na, przed­sta­wia­na naj­czę­ściej jako skrzyd­la­ta po­stać o ciele zwie­rzę­cia i ludz­kiej gło­wie;
3. daw­niej: mło­dzie­niec o wy­jąt­ko­wej uro­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) rel. bibl. zob. che­ru­bin.

 (1.2) pot. zob. che­ru­bin.

Wiktionary

Che­rub lub che­ru­bin (l.mn. che­ru­by, che­ru­bi­ni, che­ru­bi­ny, che­ru­bi­no­wie; hebr. l.p. כְּרוּב kərūv, l.mn. כְּרוּבִים krūvîm od aka­dyj­skie­go karābu – bło­go­sła­wień­stwo, mod­lit­wa, poś­wię­ce­nie) – we­dług wie­rzeń, po­tęż­na nad­przy­ro­dzo­na isto­ta, sto­ją­ca bar­dzo wy­so­ko w hie­rar­chii bytów, znaj­du­ją­ca się czę­sto w bez­poś­red­niej bli­sko­ści Boga. My­lo­na czę­sto z us­krzyd­lo­ny­mi put­ta­mi po­ja­wia­ją­cy­mi się w dzie­łach sztu­ki no­wo­żyt­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxɛrup, AS: χerup

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cherubin m., Cherubin m., zdrobn. cherubinek m., cherubinowość ż.

 przym. cherubinowy, cherubowy

Wiktionary


cherubin

che­rub;
1. w chrze­ści­jań­stwie: anioł z naj­wyż­sze­go chóru aniel­skie­go;
2. w re­li­giach Wscho­du: isto­ta nad­przy­ro­dzo­na, przed­sta­wia­na naj­czę­ściej jako skrzyd­la­ta po­stać o ciele zwie­rzę­cia i ludz­kiej gło­wie;
3. daw­niej: mło­dzie­niec o wy­jąt­ko­wej uro­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) rel. bibl. w tra­dy­cji ju­de­o­chrze­ści­jań­skiej po­tęż­ne anio­ły, czę­sto w bez­poś­red­niej bli­sko­ści Boga;

 (1.2) rel. w re­li­giach sta­ro­żyt­nych na wpół ludz­ka, na wpół zwie­rzę­ca isto­ta strze­gą­ca miejsc kultu

 (1.3) pot. nie­po­praw­nie: ba­ro­ko­wy motyw de­ko­ra­cyj­ny w po­sta­ci ma­łe­go anioł­ka;

 (1.4) pot. o mło­dzień­cu z de­li­kat­ną urodą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Che­rub - po­stać bi­blij­na
  • Che­ru­bin (bi­skup kop­tyj­ski)
  • Che­ru­bin (bi­skup poz­nań­ski)
  • Che­ru­bin (Đermanović)
  • Che­ru­bin (imię)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wej­ścia do ogro­du Eden strze­gą che­ru­bi­no­wie.

 (1.2) Głów­ne­go wej­ścia na teren świą­ty­ni strze­gą dwa ka­mien­ne che­ru­bi­ny.

 (1.3) Ba­ro­ko­wi ar­chi­tek­ci up­strzy­li całe pre­zbi­te­rium gru­ba­wy­mi che­ru­bi­na­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛˈrubʲĩn, AS: χerubʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cherubin m., cherub m., cherubinowość ż.

:: zdrobn. cherubinek m.

 przym. cherubinowy, cherubowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cherub

 (1.3) putto

Wiktionary


cherubinek

pla­stycz­ne przed­sta­wie­nie w sztu­ce ma­łe­go che­ru­bi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: che­ru­bin

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cherubin mos., cherub mzw./mos.

Wiktionary


cherubini

che­rub;
1. w chrze­ści­jań­stwie: anioł z naj­wyż­sze­go chóru aniel­skie­go;
2. w re­li­giach Wscho­du: isto­ta nad­przy­ro­dzo­na, przed­sta­wia­na naj­czę­ściej jako skrzyd­la­ta po­stać o ciele zwie­rzę­cia i ludz­kiej gło­wie;
3. daw­niej: mło­dzie­niec o wy­jąt­ko­wej uro­dzie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • che­ru­bi­ni (che­ru­by, che­ru­bi­ny, che­ru­bi­no­wie) – us­krzyd­lo­ne isto­ty nad­przy­ro­dzo­ne, we­dług tra­dy­cji chrze­ściań­skiej za­li­cza­ne do anio­łów
  • Luigi Che­ru­bi­ni

Wikipedia


cherubinkowaty

bę­dą­cy dzie­cię­cej urody, ma­ją­cy wy­gląd che­ru­bin­ka


SJP.pl


cherubinkowy

przy­miot­nik od: che­ru­bi­nek


SJP.pl


cherubinowość

→ che­ru­bi­no­wy


SJP.pl

Patrz:

cherubinowy

cherubinowy

→ che­ru­bin; che­ru­bo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy che­ru­bi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cherubin mos., cherub mzw./mos.

Wiktionary


cherubowy

→ che­rub; che­ru­bi­no­wy


SJP.pl


cheruskowie

po­tęż­ne ple­mię ger­mań­skie, za­miesz­ku­ją­ce w sta­ro­żyt­no­ści te­re­ny mię­dzy We­ze­rą i Łabą


SJP.pl

Che­ru­sko­wie (łac. "Che­ru­sci") – jedno z ple­mion ger­mań­skich, o któ­rym wspo­mi­na Tacyt w swym dzie­le "Ger­ma­nia".

Che­ru­sko­wie za­miesz­ki­wa­li te­re­ny pół­noc­nych Nie­miec na za­chód od Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go. Za są­sia­dów mieli rzym­ską Galię, Lon­go­bar­dów, Sem­no­nów i Chat­tów. Na kar­tach hi­sto­rii po­ja­wi­li się w 58 p.n.e., kiedy Ju­liusz Cezar po­ko­nał ich wodza Ario­wi­sta, spie­szą­ce­go na pomoc Cel­tom w Galii.

Wikipedia


cheshire

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) twar­dy ser pod­puszcz­ko­wy, doj­rze­wa­ją­cy, o ostrym, pi­kant­nym smaku

Wiktionary

Ches­hi­re (wy­mo­wa:) – hrab­stwo ce­re­mo­nial­ne i hi­sto­rycz­ne w za­chod­niej An­glii, w re­gio­nie North West En­gland, po­ło­żo­ne nad estu­a­ria­mi rzek Mer­sey i Dee, przy gra­ni­cy z Walią. Do 2009 roku peł­ni­ło funk­cję ad­mi­ni­stra­cyj­ną jako hrab­stwo nie­me­tro­po­li­tal­ne.

Ches­hi­re liczy 2343 km² po­wierzch­ni, a licz­ba miesz­kań­ców hrab­stwa wy­no­si 1 027 700 (2011). Daw­nym oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym, a za­ra­zem je­dy­nym mia­stem po­sia­da­ją­cym sta­tus "city", jest Che­ster, po­ło­żo­ny na za­cho­dzie hrab­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z żół­tych serów naj­bar­dziej lubię ches­hi­re.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chester

Wiktionary


chester

[czy­taj: cze­ster] ser po­dob­ny do cze­da­ra; cze­ster


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) twar­dy ser pod­puszcz­ko­wy, doj­rze­wa­ją­cy, o ostrym, pi­kant­nym smaku

Wiktionary

Che­ster (wal. "Caer") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej An­glii, w hrab­stwie ce­re­mo­nial­nym Ches­hi­re, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny dy­stryk­tu Ches­hi­re West and Che­ster, po­ło­żo­ne przy gra­ni­cy wa­lij­skiej, nad rzeką Dee. Ma 118 200 miesz­kań­ców (2011).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z żół­tych serów naj­bar­dziej lubię che­ster.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃɛstɛr, AS: čester

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cheshire

Wiktionary


chesterfield

[czy­taj: CZESterfild] marka pa­pie­ro­sów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Che­ster­field – mia­sto w hrab­stwie Der­bys­hi­re (An­glia)
    • Che­ster­field – dy­strykt hrab­stwa Der­bys­hi­re (An­glia)
    • Che­ster­field – sta­cja ko­le­jo­wa w Che­ster­field
    • okręg wy­bor­czy Che­ster­field – okręg wy­bor­czy obej­mu­ją­cy mia­sto Che­ster­field (hrab. Der­bys­hi­re)
  • Che­ster­field – miej­sco­wość w hrab­stwie Staf­fords­hi­re (An­glia)
  • Che­ster­field – mia­sto w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie New Lon­don
  • Che­ster­field – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Ma­co­u­pin
  • Che­ster­field – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ma­di­son
  • Che­ster­field – mia­sto w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Hamps­hi­re
  • Che­ster­field – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie St. Louis
  • Che­ster­field – mia­sto w sta­nie New Hamps­hi­re, w hrab­stwie Ches­hi­re
  • Che­ster­field – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Essex

Wikipedia


chesterfieldzki

→ Che­ster­field [czy­taj: cze­ster­filc­ki]


SJP.pl


chesterton

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Che­ster­ton – mia­sto w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Por­ter
  • Che­ster­ton (Cam­brid­ge) – miej­sco­wość w hrab­stwie Cam­brid­ges­hi­re
  • Che­ster­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Glo­u­ce­sters­hi­re
  • Che­ster­ton (Hun­ting­dons­hi­re) – miej­sco­wość w hrab­stwie Cam­brid­ges­hi­re
  • Che­ster­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Ox­fords­hi­re
  • Che­ster­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Shrops­hi­re
  • Che­ster­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Staf­fords­hi­re
  • Che­ster­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie War­wicks­hi­re
  • Gil­bert Keith Che­ster­ton – pi­sarz bry­tyj­ski

Wikipedia


cheta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w sy­be­ryj­skiej czę­ści Rosji, łą­cząc się z Ko­tu­jem two­rzy Cha­tan­gę;

Wiktionary

Cheta – jedna z rzek sy­be­ryj­skich.

Wy­pły­wa z pod­nó­ża szczy­tu Ka­mie­nia w Gó­rach Pu­to­ra­na, pły­nie po­łud­nio­wym skra­jem pół­wy­spu Taj­myr, na­stęp­nie skrę­ca na pół­noc­ny wschód w kie­run­ku mia­sta Cha­tan­ga, gdzie łączy się z rzeką Kotuj, two­rząc rzekę o tej samej naz­wie, która ucho­dzi do Morza Łap­tie­wów.

Wikipedia


chetonik

mor­ska ryba oko­nioksz­tałt­na z ro­dzi­ny che­to­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


chetonikowate

ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych; ust­ni­ko­wa­te, szcze­cio­zę­bo­wa­te, szcze­cio­zę­by, ryby mo­ty­le


SJP.pl

Che­to­ni­ko­wa­te, ust­ni­ko­wa­te, szcze­cio­zę­bo­wa­te, szcze­cio­zę­by, ryby mo­ty­le (Cha­e­to­don­ti­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych (Per­ci­for­mes). Niek­tó­re ga­tun­ki spo­ty­ka­ne są w ho­dow­lach ak­wa­rio­wych.

Wikipedia


chetonikowaty

o ce­chach che­to­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


chetyta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu in­do­e­u­ro­pej­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go Ana­to­lię;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­bli­żu zna­le­zio­no groby Che­ty­tów.

 (1.1) Efron Che­ty­ta, który sie­dział wśród swych współ­ple­mień­ców, od­po­wie­dział Abra­ha­mo­wi wobec nich i wobec wszyst­kich wcho­dzą­cych w bramę mia­sta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Chetytka ż.

 przym. chetycki

Wiktionary


chevalier

[czy­taj: szewalJE] naz­wi­sko, m.in. Ma­u­ri­ce Che­va­lier (1888-1972) - fran­cu­ski pio­sen­karz, tan­cerz i aktor


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ka­wa­ler, franc. che­va­lier – tytuł niż­szej szlach­ty
  • USS Che­va­lier (DD-451) – ame­ry­kań­ski ni­szczy­ciel typu Flet­cher
  • Anaïs Che­va­lier – fran­cu­ska biath­lo­nist­ka
  • Mar­cel Che­va­lier – fran­cu­ski kat
  • Ma­u­ri­ce Che­va­lier – fran­cu­ski pio­sen­karz i aktor

Wikipedia


cheviot

[czy­taj: sze­wiot] rasa owiec o dłu­giej, lśnią­cej weł­nie; sze­wiot


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Che­viot – mia­sto w Nowej Ze­lan­dii
  • Che­viot – mia­sto w USA, w sta­nie Ohio
  • The Che­viot – szczyt w An­glii, w pa­śmie Che­viot Hills
  • Che­viot (sze­wiot) – rasa owiec
  • Che­viot Hills
  • sze­wiot

Wikipedia


chevrolet

[czy­taj: sze­wro­let] marka sa­mo­cho­dów i firma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Chev­ro­let

Wiktionary

Chev­ro­let – ame­ry­kań­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych, SUV-ów, sa­mo­cho­dów spor­to­wych, vanów i pic­ku­pów z sie­dzi­bą w De­tro­it dzia­ła­ją­cy od 1911 roku. Na­le­ży do ame­ry­kań­skie­go kon­cer­nu Ge­ne­ral Mo­tors.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Są­siad­ka roz­wa­li­ła no­we­go chev­ro­le­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chevrolet mrz.

Wiktionary


chevroletka

[czy­taj: sze­wro­let­ka] po­tocz­nie: sa­mo­chód marki Chev­ro­let; Sze­wro­let


SJP.pl


chevron

[czy­taj: sze­wron] ame­ry­kań­ska kor­po­ra­cja bran­ży ener­ge­tycz­nej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chev­ron Rocks – for­ma­cja skal­na
  • Chev­ron – dziel­ni­ca (sec­tion) gminy Sto­u­mont w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Liège, w okrę­gu Ver­viers
  • Jean-Noël Chev­ron – fran­cu­ski ar­chi­tekt
  • Phi­lip Chev­ron – ir­landz­ki muzyk
  • Chev­ron Cars – bry­tyj­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów wy­ści­go­wych
  • Chev­ron Cars – dawna nazwa bry­tyj­skie­go pro­du­cen­ta sa­mo­cho­dów Grid­ba­se
  • Chev­ron Cor­po­ra­tion – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo
  • Chev­ron En­gi­ne­e­ring – no­wo­ze­landz­ki pro­du­cent sa­mo­cho­dów

Wikipedia


chewa

[czy­taj: czewa] język urzę­do­wy Ma­la­wi; czewa


SJP.pl

Chewa, Heva Dağı – naj­wyż­szy szczyt Gór Sza­wszec­kich. Wzno­si się na wy­so­kość 2812 m n.p.m..

Wikipedia


chewbacca

[czy­taj: czu­ba­ka] fik­cyj­na po­stać z uni­wer­sum Gwiezd­nych wojen


SJP.pl

Chew­bac­ca (znany też jako Che­wie) – fik­cyj­na po­stać z "Gwiezd­nych wojen", przed­sta­wi­ciel rasy Wo­o­kie­ech po­cho­dzą­cy z pla­ne­ty Kas­hy­y­yk. Jest wo­jow­ni­kiem i pi­lo­tem-me­cha­ni­kiem. Od do czę­ści grał go Peter Ma­y­hew. W ósmej i cyklu oraz w fil­mie "" za­stą­pił go Jo­o­nas Su­o­ta­mo.

Wikipedia


chewi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. nie­wiel­ka kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Gruz­ji

Wiktionary


chewra

banda, grupa zło­dziei, śro­do­wi­sko prze­stęp­cze; hewra


SJP.pl


chewsuretia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na i ge­o­gra­ficz­na po­ło­żo­na w pół­noc­no-wschod­niej Gruz­ji;

Wiktionary

Chew­su­re­tia (gruz. ხევსურეთი, dosł. "kraj dolin") – kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na po­ło­żo­na w pół­noc­no-wschod­niej Gruz­ji. Jest to jeden z trzech gru­ziń­skich re­gio­nów (obok Tu­sze­tii i Ka­zbe­gi), le­żą­cych na pół­noc od Pasma Wo­do­dzia­ło­we­go Wiel­kie­go Ka­u­ka­zu, a więc na Ka­u­ka­zie Pół­noc­nym.

Wikipedia


cheyenne

[czy­taj: szaJEN]
1. rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;
2. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

Che­y­en­ne (wym. ang. // lub //) – mia­sto w pół­noc­no-środ­ko­wo-za­chod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto stanu Wy­o­ming, a także sto­li­ca hrab­stwa La­ra­mie. Mia­sto jest naj­da­lej na pół­noc wy­su­nię­tą czę­ścią szyb­ko roz­wi­ja­ją­cej się aglo­me­ra­cji, w któ­rej za­wie­ra­ją się m.in. takie mia­sta jak Den­ver czy Co­lo­ra­do Springs.

Wikipedia


chełbia

me­du­za z gro­ma­dy krąż­ko­pła­wów


SJP.pl


chełchowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hen­ryk Cheł­chow­ski − poeta ba­ro­ko­wy
  • Hi­la­ry Cheł­chow­ski − po­li­tyk PPR i PZPR, wi­ce­pre­mier
  • Ka­zi­mierz Cheł­chow­ski − le­karz, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Mi­chał Cheł­chow­ski − eko­no­mi­sta, dy­plo­ma­ta
  • Sta­ni­sław Cheł­chow­ski − zie­mia­nin, dzia­łacz spo­łecz­ny i po­dróż­nik

Wikipedia


chełkowo

Cheł­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­ściań­skim, w gmi­nie Śmi­giel.

Wikipedia


chełkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cheł­kow­ski (1929-2005) – ks. pal­lo­tyn, mi­sjo­narz w Afry­ce
  • Au­gust Cheł­kow­ski (1927-1999) – fizyk Uni­wer­sy­te­tu Ślą­skie­go w Ka­to­wi­cach, Mar­sza­łek Se­na­tu RP II ka­den­cji w la­tach 1991-1993
  • Józef Cheł­kow­ski (1868-1954) – dzia­łacz spo­łecz­ny, wła­ści­ciel ziem­ski, sa­mo­rzą­do­wiec

Wikipedia


chełm

1. mia­sto w Pol­sce;
2. dziel­ni­ca Gdań­ska;
3. ob­szar Kra­ko­wa;
4. szczyt w Be­ski­dzie Ni­skim;
5. szczyt w Be­ski­dzie Wy­spo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kil­ku­na­stu miej­sco­wo­ści, dziel­nic i czę­ści miast w Pol­sce;

 (1.2) geogr. nazwa kilku gór i wznie­sień w Pol­sce

 (1.3) geogr. me­zo­re­gion fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­ny, garb na Wy­ży­nie Ślą­skiej;

 (1.4) geogr. je­zio­ro w gmi­nie Łobez, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;

Wiktionary

Chełm (pod ko­niec XVIII wieku sto­so­wa­na też pi­sow­nia "Hełm") – mia­sto na pra­wach po­wia­tu we wschod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim. Leży 42 km od gra­ni­cy z Bia­ło­ru­sią i 21 km od gra­ni­cy z Ukra­i­ną w po­bli­żu przej­ścia gra­nicz­ne­go w Do­ro­hu­sku. Mia­sto jest po­ło­żo­ne nad rzeką Uher­ką (lewym do­pły­wem Bugu) i sta­no­wi trze­cie pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto w wo­je­wództ­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chełm był tuż prze­de mną, plą­ta­ni­na domów, ogro­dów i cerk­wi, osy­pa­na bły­szczą­cą rosą świa­teł, pię­trzy­ła się na tle nieba czar­ny­mi, groź­ny­mi kon­tu­ra­mi.

 (1.2) Dość roz­le­głe, czę­ścio­wo je­dy­nie za­le­sio­ne wzgó­rze Cheł­mu sta­no­wi kul­mi­na­cję w grzbie­cie wo­do­dzia­ło­wym Wisły i Odry.

 (1.3) Po­wierzch­nia Cheł­ma wy­no­si ok. 320 km².

 (1.4) Chełm w ty­po­lo­gii ry­bac­kiej jest je­zio­rem li­no­wo-szczu­pa­ko­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛwm, AS: χeu̯m

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chełmianin mos., chełmianka ż., Chełmszczyzna ż.

 przym. chełmski

Wiktionary


chełmce

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chełm­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca
  • Chełm­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. skier­nie­wic­kim, w gmi­nie Ko­wie­sy
  • Chełm­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Straw­czyn
  • Chełm­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Opa­tó­wek
  • Chełm­ce – gro­ma­da w po­wie­cie ino­wroc­ław­skim
  • Chełm­ce – gro­ma­da w po­wie­cie ka­li­skim
  • Chełm­ce – gro­ma­da w po­wie­cie kie­lec­kim
  • Chełm­ce – sta­cja ko­le­jo­wa na ma­gi­stra­li wę­glo­wej w Mor­gach (po­wiat ino­wroc­ław­ski)
  • SLR Chełm­ce – wieża RTV we wsi Chełm­ce około Ka­li­sza
  • Chełm­ce (gmina)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxɛwmt͡sɛ, AS: χeu̯mce

Wiktionary


chełmczanin

1. miesz­ka­niec Chełm­ka;
2. miesz­ka­niec Chełm­ca


SJP.pl


chełmczanka

1. miesz­kan­ka Chełm­ka;
2. miesz­kan­ka Chełm­ca


SJP.pl


chełmecki

przy­miot­nik od: Cheł­mek; chełm­kow­ski


SJP.pl


chełmek

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wyspa w Świ­no­uj­ściu;
3. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Cheł­mek – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w woj. ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie oś­wię­cim­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cheł­mek, nad Przem­szą.

W 1595 roku wieś po­ło­żo­na w po­wie­cie ślą­skim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go była włas­no­ścią kasz­te­la­na wi­ślic­kie­go Mi­ko­ła­ja Li­gę­zy. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. biel­skie­go. Cheł­mek na­le­ży do Ja­worz­nic­ko-Chrza­now­skie­go Okrę­gu Prze­my­sło­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxɛwmɛk, AS: χeu̯mek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chełmecki, chełmkowski

Wiktionary


chełmiak

ptak afry­kań­ski; szy­szak; turak; ba­na­no­jad


SJP.pl


chełmianin

miesz­ka­niec Cheł­ma (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


chełmianka

miesz­kan­ka Cheł­ma (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


chełmice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wznie­sie­nie w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w gmi­nie Kar­sin, naj­wyż­sze po Wie­ży­cy

 (1.2) wą­sko­to­ro­wa mi­jan­ka w Cheł­micz­kach, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim

Wiktionary

Cheł­mi­ce (kasz. Chôłmice) – wznie­sie­nie na ob­sza­rze me­zo­re­gio­nu Bory Tu­chol­skie, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ścier­skim, w gmi­nie Kar­sin, zlo­ka­li­zo­wa­ne w kie­run­ku pół­noc­no-za­chod­nim od wsi Wiele. Jego wy­so­kość to 201,5 m n.p.m.. To naj­wyż­sze wznie­sie­nie w re­gio­nie po Wie­ży­cy.

Wikipedia


chełmicki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bog­dan Cheł­mic­ki (1895-1982) – zie­mia­nin, poseł
  • Boh­dan Cheł­mic­ki (1880-1962), dy­plo­ma­ta
  • Eu­sta­chy Cheł­mic­ki (1776-1852) – ka­pi­tan
  • Lud­wik Cheł­mic­ki (1903-1970) – lek­ko­at­le­ta
  • Mi­ko­łaj Cheł­mic­ki (zm. 1808) – ge­ne­rał
  • Onu­fry Cheł­mic­ki (1755-1815) – sta­ro­sta
  • Wło­dzi­mierz Cheł­mic­ki (1887-1968) – pi­sarz, kry­tyk
  • Woj­ciech Cheł­mic­ki (1952-2011) – ge­o­graf, hy­dro­log, pro­fe­sor zwy­czaj­ny
  • Zyg­munt Cheł­mic­ki (1851-1922) – ksiądz

Wikipedia


chełmiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

Cheł­miec (do 29 maja 1953 – "Cheł­miec Pol­ski") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Cheł­miec, któ­rej jest sie­dzi­bą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxɛwmʲjɛt͡s, AS: χeu̯mʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chełmiecki

Wiktionary


chełmiecki

przy­miot­nik od: Cheł­miec


SJP.pl


chełmieński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chełm­na, zwią­za­ny z Chełm­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na cheł­mień­skim ra­tu­szu już wi­sia­ły biało-czer­wo­ne flagi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chełmno n., chełmnianin mos., chełmnianka ż.

 przym. chełmiński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chełmiński

Wiktionary


chełminiak

naz­wi­sko


SJP.pl


chełmiński

przy­miot­nik od: Chełm­no


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chełm­na, zwią­za­ny z Chełm­nem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Cheł­miń­ski (ur. 5 stycz­nia 1863, zm. 23 kwiet­nia 1905), pol­ski nu­miz­ma­tyk
  • An­to­ni Cheł­miń­ski (ur. 26 czerw­ca 1905, zm. 10 wrze­śnia 1933), ofi­cer Woj­ska Pol­skie­go, pilot
  • Fran­ci­szek Cheł­miń­ski (ur. 23 maja 1862, zm. 1932 w Łodzi) – pol­ski ar­chi­tekt
  • Jan Cheł­miń­ski (ur. 1851, zm. 1925) – ma­larz pol­sko-ame­ry­kań­ski
  • Karol Cheł­miń­ski (ur. 1813, zm. 21 kwiet­nia 1894), uczest­nik pol­skich pow­stań na­ro­do­wych, ze­sła­niec
  • To­masz Cheł­miń­ski (ur. 17 wrze­śnia 1929, zm. 11 kwiet­nia 2006), pol­ski iluz­jo­ni­sta

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na cheł­miń­skim ra­tu­szu już wi­sia­ły biało-czer­wo­ne sztan­da­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chełmno n., chełmnianin mos., chełmnianka ż.

 przym. chełmieński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chełmieński

Wiktionary


chełmkowski

przy­miot­nik od: Cheł­mek; cheł­mec­ki


SJP.pl


chełmnianin

miesz­ka­niec Chełm­na


SJP.pl


chełmnianka

miesz­kan­ka Chełm­na


SJP.pl


chełmno

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

Chełm­no ( Culm, Kulm) – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu cheł­miń­skie­go; leży nad Wisłą, u uj­ścia Fryby. W la­tach 1945–1975 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) prze­by­wa­jąc długo w To­ru­niu i Chełm­nie, wy­u­czył się pol­skiej mowy (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɛwmnɔ, AS: χeu̯mno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chełmnianin mos., Chełmnianka ż.

 przym. chełmiński, chełmieński

Wiktionary


chełmoniec

Cheł­mo­niec (niem. "Gru­ne­berg") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Ko­wa­le­wo Po­mor­skie.

W cza­sie kam­pa­nii wrze­śnio­wej sta­cjo­no­wa­ła tu 43 Eska­dra To­wa­rzy­szą­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.

Wikipedia


chełmoński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cheł­moń­ski – naz­wi­sko
  • Anna Cheł­moń­ska-Soyta (ur. 1961) – pol­ska pro­fe­sor nauk we­te­ry­na­ryj­nych
  • Adam Cheł­moń­ski (1861–1924) – pol­ski le­karz, chi­rurg, opi­sał objaw Cheł­moń­skie­go
  • Adam Cheł­moń­ski (1890–1959) – pol­ski praw­nik, poseł na Sejm II Rze­czy­po­spo­li­tej
  • Adam Cheł­moń­ski (1929–2001) – pol­ski praw­nik
  • Józef Cheł­moń­ski (1849–1914) – pol­ski ma­larz

Wikipedia


chełmski

przy­miot­nik od: Chełm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cheł­ma, zwią­za­ny z Cheł­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spot­ka­my się przy ra­tu­szu na chełm­skim rynku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chełm m.

Wiktionary


chełmskie

przy­miot­nik od: Chełm


SJP.pl


chełmsko

przy­miot­nik od: Chełm


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chełm­sko – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Przy­tocz­na
  • Chełm­sko – ko­lo­nia wsi Su­li­mierz w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie My­śli­bórz
  • Chełm­sko – gro­ma­da
  • Chełm­sko – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Chełm­sku, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim
  • Chełm­sko Ślą­skie

Wikipedia


chełmszczyzna

jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na Kró­le­stwa Pol­skie­go w okre­sie I Rze­czy­po­spo­li­tej; zie­mia chełm­ska


SJP.pl


chełmża

mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

Chełm­ża (pol. do 1251 r. "Łoza", Culm­see, Kulm­see) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, na za­chod­nim brze­gu Je­zio­ra Chełm­żyń­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To­ruń­skie To­wa­rzy­stwo Bu­dow­nict­wa Spo­łecz­ne­go jako pier­wsze w re­gio­nie wyj­dzie poza gra­ni­ce mia­sta, w któ­rym dzia­ła, i roz­pocz­nie bu­do­wę miesz­kań w Chełm­ży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɛwmʒa, AS: χeu̯mža

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chełmżanin, chełmżanka

 przym. chełmżyński

Wiktionary


chełmżanin

miesz­ka­niec Chełm­ży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Chełm­ży

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛwmˈʒãɲĩn, AS: χeu̯mžãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chełmża ż.

:: fż. chełmżanka

 przym. chełmżyński

Wiktionary


chełmżanka

miesz­kan­ka Chełm­ży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Chełm­ży

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛwmˈʒãnka, AS: χeu̯mžãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chełmża ż.

:: fm. chełmżanin mos.

 przym. chełmżyński

Wiktionary


chełmżyński

przy­miot­nik od: Chełm­ża


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Chełm­ży, zwią­za­ny z Chełm­żą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 23 czerw­ca br. przed­sta­wi­cie­le Po­li­cji i władz sa­mo­rzą­do­wych uro­czy­ście ot­wo­rzy­li od­no­wio­ny gmach chełm­żyń­skie­go ko­mi­sa­ria­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛwmˈʒɨ̃j̃sʲci, AS: χeu̯mžỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chełmża ż., chełmżanin m., chełmżanka ż.

Wiktionary


chełpa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. śrpol. cheł­pli­wość, pycha, buta

Wiktionary

Cheł­pa ( Helpe) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Choszcz­no. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 42 miesz­kań­ców. Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa War­dyń.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxɛwpa, AS: χeu̯pa

Wiktionary


chełpić

cheł­pić się - mieć się za kogoś lep­sze­go i oka­zy­wać to oto­cze­niu


SJP.pl


chełpliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cheł­pli­wie


SJP.pl


chełpliwość

książ­ko­wo: upo­do­ba­nie do cheł­pie­nia się, czyli oz­naj­mia­nia z dumą i uz­na­niem o swo­ich włas­nych osią­gnię­ciach; za­ro­zu­mia­łość, py­szał­ko­wa­tość, prze­mą­drza­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­nio­słość, buta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chełpliwy

 przysł. chełpliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. chwalba

Wiktionary


chełpliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cheł­pli­wy


SJP.pl


chełpliwy

za­ro­zu­mia­ły, sa­mo­chwal­czy, py­szał­ko­wa­ty, prze­mą­drza­ły; książ­ko­wo:
1. lu­bią­cy się cheł­pić, czyli oz­naj­miać z dumą i uz­na­niem o swo­ich włas­nych osią­gnię­ciach, su­ge­ru­jąc, żę są one wy­jąt­ko­we i nie­pow­ta­rzal­ne;
2. wła­ści­wy komuś, kto tak się za­cho­wu­je, np. cheł­pli­wa wy­po­wiedź


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) skłon­ny do prze­chwa­la­nia się i wy­no­sze­nia nad in­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chełpliwość ż.

 czas. chełpić się

 przysł. chełpliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pyszałkowaty, zarozumiały

Wiktionary


chełst

bryź­nię­cie wody, fali itp.


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chełst – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Sien­ni­ca
  • Chełst – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Draw­sko
  • Chełst – gro­ma­da
  • Chełst – rzeka, do­pływ Łeby w woj. po­mor­skim, w pow. lę­bor­skim
  • Chełst – potok, do­pływ Sko­rej

Wikipedia


chełstowo

Cheł­sto­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Ra­dza­no­wo.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie płoc­kim wo­je­wództ­wa płoc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


chełstowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chełstów

bryź­nię­cie wody, fali itp.


SJP.pl

Cheł­stów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, w gmi­nie Twar­do­gó­ra.

Wikipedia


chełstówek

Cheł­stó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, w gmi­nie Twar­do­gó­ra.

Wikipedia


chełznanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chełz­nać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chełznać ndk.

Wiktionary


chełznać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) stpol. śrpol. kiełz­nać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɛwznat͡ɕ, AS: χeu̯znać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chełznanie n.

Wiktionary


chgw

skrót od: chuj go wie; chgw


SJP.pl


chi

1. wyraz, zwy­kle pow­ta­rza­ny, na­śla­du­ją­cy śmiech, zwła­szcza cichy, cza­sem iro­nicz­ny; hi;
2. chiń­ska jed­nost­ka dłu­go­ści; cze, czi;
3. nazwa jed­nej z grec­kich liter;
4. [czy­taj: czi albo ki] wg chiń­skie­go ta­o­iz­mu i me­dy­cy­ny chiń­skiej: ener­gia prze­ni­ka­ją­ca cały świat i ludz­kie ciało


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa dwu­dzie­stej dru­giej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, χ;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chi (li­te­ra)
  • Chi – znak ja­poń­skich sy­la­ba­riu­szy hi­ra­ga­na i ka­ta­ka­na
  • Chi (ener­gia ży­cio­wa)
  • roz­kład chi kwa­drat
  • Chi (album)

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

* an­giel­ski: (1.1) chi

* duń­ski: (1.1) chi n., khi n.

* nie­miec­ki: (1.1) Chi n.

* no­wo­grec­ki: (1.1) χι n.

* ukra­iń­ski: (1.1) хі

źró­dła.

== chi (język an­giel­ski.) ==

li­te­ra|Χ χ|chi (1.1).

wy­mo­wa.

 audioUS|En-us-chi.ogg.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Ve­al­hurl-chi.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Ve­al­hurl-chi2.wav.

zna­cze­nia.

rze­czow­nik

 (1.1) li­te­ra grec­ka chi

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʲi, AS: χʹi

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chi

* duński: (1.1) chi n., khi n.

* niemiecki: (1.1) Chi n.

* nowogrecki: (1.1) χι n.

* ukraiński: (1.1) хі

źródła.

== chi (język angielski.) ==

litera|Χ χ|chi (1.1).

wymowa.

 audioUS|En-us-chi.ogg.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-chi.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-chi2.wav.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) litera grecka chi

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) chi

* duński: (1.1) chi n., khi n.

* niemiecki: (1.1) Chi n.

* nowogrecki: (1.1) χι n.

* ukraiński: (1.1) хі

źródła.

== chi (język angielski.) ==

litera|Χ χ|chi (1.1).

wymowa.

 audioUS|En-us-chi.ogg.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-chi.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-chi2.wav.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) litera grecka chi

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


chi-kwadrat

1. roz­kład chi-kwa­drat - me­to­da roz­kła­du zmien­nej lo­so­wej;
2. test zgod­no­ści chi-kwa­drat - ro­dzaj testu sta­ty­stycz­ne­go spraw­dza­ją­ce­go słusz­ność hi­po­tez


SJP.pl


chia

[czy­taj: CZIja] szał­wia hisz­pań­ska lub ar­gen­tyń­ska, któ­rej na­sio­na są po­pu­lar­nym do­dat­kiem spo­żyw­czym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sal­via hi­spa­ni­ca|ref=tak., szał­wia hisz­pań­ska

 (1.2) bot. spoż. na­sio­na szał­wii hisz­pań­skiej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chia – kra­ter ude­rze­nio­wy na Mar­sie
  • Chia – szał­wia hisz­pań­ska, ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych, po­cho­dzą­cy z cen­tral­nej i po­łud­nio­wej czę­ści Mek­sy­ku oraz z Gwa­te­ma­li
  • Chía – mia­sto w Ko­lum­bii, w de­par­ta­men­cie Cun­di­na­mar­ca
  • Chia – miej­sco­wość w gmi­nie Domus de Maria w pro­win­cji Sar­dy­nia Po­łud­nio­wa
  • Chia – miej­sco­wość w gmi­nie So­ria­no nel Ci­mi­no w pro­win­cji Vi­ter­bo
  • Chía – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Hu­e­sca, w Ara­go­nii
  • Amber Chia (wł. Chia Lee Peng) – ma­le­zyj­ska mo­del­ka i ak­tor­ka
  • Ni­cho­las Chia (wł. Ni­cho­las Chia Yeck Joo) – sin­ga­pur­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, ar­cy­bi­skup Sin­ga­pu­ru (2001–13)
  • San­dro Chia – wło­ski ma­larz i rzeź­biarz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃʲija, AS: čʹii ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szałwia hiszpańska

Wiktionary


chianina

rasa bydła z To­ska­nii, naj­więk­sza na świe­cie i jedna z naj­star­szych


SJP.pl


chianti

[czy­taj: kjan­ti] wy­traw­ne wino to­skań­skie o aro­ma­cie fioł­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wło­skie wino wy­traw­ne;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chian­ti – kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion wi­niar­ski we Wło­szech (w środ­ko­wej czę­ści To­ska­nii)
  • chian­ti – wino pro­du­ko­wa­ne w re­gio­nie Chian­ti

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) – Na po­czą­tek po­pro­si­my bu­tel­kę chian­ti, a potem za­sta­no­wi­my się, co dalej.

Wiktionary


chiapas

Chia­pas () – stan po­ło­żo­ny w po­łud­nio­wej czę­ści Mek­sy­ku. Chia­pas gra­ni­czy na za­cho­dzie ze sta­na­mi Ve­ra­cruz oraz Oa­xa­ca, na pół­no­cy z Ta­ba­sco, na wscho­dzie z Gwa­te­ma­lą. Po­łud­nio­wą gra­ni­cę wyz­na­cza wy­brze­że Oce­a­nu Spo­koj­ne­go.

Wikipedia


chiaroscuro

[czy­taj: kja­ro­sku­ro]
1. ma­lar­stwo, w któ­rym duży na­cisk po­ło­żo­ny jest na wy­ek­spo­no­wa­nie świa­tło­cie­nia;
2. świa­tło­cień


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. ro­zło­że­nie świa­tła i cie­nia na obra­zie

 (1.2) szt. ostry kon­trast świa­tło­cie­nio­wy cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ma­lar­stwa niek­tó­rych mi­strzów;

 (1.3) szt. od­mia­na drze­wo­ry­tu

Wiktionary

Chia­ro­scu­ro (wł. "chia­ro" – "jasny" i "scuro" – "ciem­ny") – ter­min sto­so­wa­ny cza­sem wy­mien­nie ze "świa­tło­cie­niem", ale kła­dą­cy bar­dziej na­cisk na róż­ni­ce w na­tę­że­niu świa­tła, pod­czas gdy "świa­tło­cień" oz­na­cza ogól­ny roz­kład świa­teł i cieni w dzie­le (ma­lar­skim, gra­ficz­nym, ry­sun­ko­wym), dzię­ki któ­rym uzy­sku­je się wra­że­nie trój­wy­mia­ro­wo­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki chia­ro­scu­ro scena się oży­wia.

 (1.2) Ma­larz za­sto­so­wał pier­wszy raz chia­ro­scu­ro w swym obra­zie „Ma­don­na w gro­cie” w 1483 roku.

 (1.3) Po XVI wieku drze­wo­ryt chia­ro­scu­ro stra­cił na po­pu­lar­no­ści.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) drzeworyt światłocieniowy

Wiktionary


chiasm

od­mia­na skład­nio­we­go pa­ra­le­liz­mu po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu w od­wró­co­nej ko­lej­no­ści ta­kie­go sa­me­go ukła­du czło­nów zda­nio­wych; chiazm, chias­mus


SJP.pl


chiasmus

od­mia­na skład­nio­we­go pa­ra­le­liz­mu po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu w od­wró­co­nej ko­lej­no­ści ta­kie­go sa­me­go ukła­du czło­nów zda­nio­wych; chiasm, chiazm


SJP.pl


chiastolit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. od­mia­na an­da­lu­zy­tu;

Wiktionary

Chia­sto­lit (na­zy­wa­ny także: "How­de­ni­tem" lub "Ka­mie­niem krzy­żo­wym") – od­mia­na an­da­lu­zy­tu, bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "chia­sto" = prze­kąt­nie uło­żo­ny oraz "chia­stos" = po­dob­ny do krzy­ża, krzy­żo­wy. Roz­poz­na­wa­ny po cha­rak­te­ry­stycz­nym krzy­żu wi­docz­nym na prze­kro­ju krysz­ta­łu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: xʲjaˈstɔlʲit, AS: χʹi ̯astolʹit

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) howdenit, kamień krzyżowy

Wiktionary


chiazm

od­mia­na skład­nio­we­go pa­ra­le­liz­mu po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu w od­wró­co­nej ko­lej­no­ści ta­kie­go sa­me­go ukła­du czło­nów zda­nio­wych; chiasm, chias­mus


SJP.pl

Chiazm ( "χιασμός" chias­mos, "χίασμα" chias­ma – „uło­że­nie na krzyż”, „skrzy­żo­wa­nie”) – kla­sycz­na fi­gu­ra re­to­rycz­na, od­mia­na in­wer­sji. Pa­ra­le­lizm skład­nio­wy po­le­ga­ją­cy na od­wró­ce­niu sy­me­trii dwóch ca­ło­stek skład­nio­wych, z któ­rych druga pow­ta­rza po­rzą­dek syn­tak­tycz­ny skład­ni­ków, ale w od­wrot­nej ko­lej­no­ści. Szcze­gól­nie we­dług sche­ma­tu: pod­miot – orze­cze­nie, orze­cze­nie – pod­miot, np:

Wikipedia


chiazma

1. miej­sce, w któ­rym 2 ho­mo­lo­gicz­ne chro­mo­so­my mogą wy­mie­nić mię­dzy sobą od­cin­ki
2. skrzy­żo­wa­nie ner­wów wzro­ko­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chiaz­ma (ge­ne­ty­ka)
  • Chiaz­ma (ana­to­mia)

Wikipedia


chiba

[czy­taj: ciba] mia­sto w Ja­po­nii


SJP.pl

Chiba (jap. 千葉市 "Chiba-shi") – sto­li­ca pre­fek­tu­ry Chiba w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu. Mia­sto ma po­wierzch­nię 271,76 km². W 2020 r. miesz­ka­ło w nim 975 210 osób, w 446 695 go­spo­dar­stwach do­mo­wych (w 2010 r. 962 130 osób, w 406 450 go­spo­dar­stwach do­mo­wych). Mia­sto za­ło­żo­no 1 stycz­nia 1921, a 1 kwiet­nia 1992 zo­sta­ło oz­na­czo­ne rzą­do­wym roz­po­rzą­dze­niem.

Wikipedia


chibiny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. masyw gór­ski, po­ło­żo­ny za pół­noc­nym kołem pod­bie­gu­no­wym u na­sa­dy Pół­wy­spu Kol­skie­go w pół­noc­nej Rosji;

Wiktionary

Chi­bi­ny ( Хибины, kil. Умптек) – pasmo gór­skie w Ark­ty­ce, zbu­do­wa­ne głów­nie z głę­bi­no­wych skał mag­mo­wych (sje­ni­tów), na­le­żą­ce do ob­wo­du mur­mań­skie­go, po­ło­żo­ne w Kole pod­bie­gu­no­wym pół­noc­nym u na­sa­dy Pół­wy­spu Kol­skie­go w pół­noc­no-za­chod­niej Rosji.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chibiński

Wiktionary


chibiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chi­bi­na­mi, do­ty­czą­cy Chi­bin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Apa­ty­ty chi­biń­skie mo­gły­by do­star­czyć wielu mi­liar­dów ton ne­fe­li­nu, jed­nak­że brak na miej­scu ta­nie­go opału, a prze­de wszyst­kim brak wa­pie­nia, któ­re­go po­trze­ba 8 ton na 1 tonę uzy­ski­wa­ne­go z ne­fe­li­nu alu­mi­nium, skło­ni­ły do po­rzu­ce­nia tych cie­ka­wych prób.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chibiny nmos.

Wiktionary


chicago

[czy­taj: szi­ka­go albo czi­ka­go] mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

 (1.2) geogr. rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 334 znaj­du­ją­ca się w zew­nętrz­nej czę­ści głów­ne­go pasa pla­ne­to­i­da­a­ne­to­id;

Wiktionary

Chi­ca­go () – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, po­ło­żo­ne nad je­zio­rem Mi­chi­gan w sta­nie Il­li­no­is, sie­dzi­ba hrab­stwa Cook, w po­bli­żu cen­trum kon­ty­nen­tu pół­noc­no­a­me­ry­kań­skie­go, ponad 800 km od gra­ni­cy z Ka­na­dą. Sta­no­wi trze­cie pod wzglę­dem wiel­ko­ści i za­lud­nie­nia mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych (po Nowym Jorku i Los An­ge­les). Ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Chi­ca­go liczy 9,3 mln miesz­kań­ców i jest to także trze­cia co do wiel­ko­ści ame­ry­kań­ska aglo­me­ra­cja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chi­ca­go jest wiel­kiem cen­trum zor­ga­ni­zo­wa­nej Po­lo­nii.

 (1.1) Skład biało-czer­wo­nych zde­cy­do­wa­nie od­bie­gał od op­ty­mal­ne­go, na­to­miast ry­wa­le do Chi­ca­go przy­je­cha­li w naj­moc­niej­szym ze­sta­wie­niu, z kadrą nasz­pi­ko­wa­ną me­da­li­sta­mi ostat­nich mi­strzostw świa­ta i igrzysk olim­pij­skich w Rio de Ja­ne­i­ro.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chicagowianin mos., chicagowianka ż.

 przym. chicagowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) peryfr. Miasto Wiatrów, peryfr. Wietrzne Miasto

Wiktionary


chicagoski

→ Chi­ca­go [czy­taj: czi­ka­go­ski]; czi­ka­gow­ski, chi­ca­gow­ski


SJP.pl


chicagowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Chi­ca­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chicago n.

:: fż. chicagowianka ż.

 przym. chicagowski

Wiktionary


chicagowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Chi­ca­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chicago n.

:: fm. chicagowianin mos.

 przym. chicagowski

Wiktionary


chicagowski

[czy­taj: czi­ka­gow­ski] do­ty­czą­cy Chi­ca­go (mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych); czi­ka­gow­ski; chi­ca­go­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chi­ca­go, zwią­za­ny z Chi­ca­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­cu­mu­je­my przy chi­ca­gow­skim na­brze­żu por­to­wym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chicago n., chicagowianin mos., chicagowianka ż.

 przym. Chicago

Wiktionary


chicano

[czy­taj czi­ka­no] w USA: czło­nek mek­sy­kań­skiej mniej­szo­ści na­ro­do­wej


SJP.pl


chicanos

[czy­taj: czi­ka­noz] w USA: grupa et­nicz­na o po­cho­dze­niu la­ty­no­skim


SJP.pl


chich

po­tocz­nie: cichy, tłu­mio­ny śmiech, chi­chot; zwy­kle w lm - chi­chy


SJP.pl


chicha

[czy­taj: czi­cza] bra­zy­lij­ski napój al­ko­ho­lo­wy; chica


SJP.pl

Chi­cha – ro­dzaj na­po­ju al­ko­ho­lo­we­go wy­ra­bia­ne­go przez rdzen­nych miesz­kań­ców Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej z re­jo­nu Andów, który ist­niał już w cza­sach im­pe­rium Inków. Jest wyt­wa­rza­ny ze spe­cjal­ne­go ga­tun­ku ku­ku­ry­dzy (tzw. "chi­cha de jora").

Ma blady słom­ko­wy kolor i kwa­śny pos­mak przy­po­mi­na­ją­cy lek­kie wino jabł­ko­we – cydr.

Wikipedia


chichester

[czy­taj: czy­cze­ster] mia­sto w An­glii


SJP.pl

Chi­che­ster () – mia­sto o sta­tu­sie "city" w po­łud­nio­wej An­glii (Wiel­ka Bry­ta­nia), w hrab­stwie West Sus­sex, w dy­stryk­cie Chi­che­ster. W 2001 roku mia­sto li­czy­ło 27 477 miesz­kań­ców.

Mia­sto jest po­pu­lar­nym oś­rod­kiem tu­ry­stycz­nym ze wzglę­du na bli­skość wy­brze­ża mor­skie­go i plaż.

Wikipedia


chichewa

[czy­taj: czi­cze­wa] język z ro­dzi­ny bantu uży­wa­ny w po­łud­nio­wo-środ­ko­wej Afry­ce, język urzę­do­wy Ma­la­wi; czi­cze­wa


SJP.pl


chichocik

po­tocz­nie: krót­ki, tłu­mio­ny śmiech; chi­cho­tek, śmie­szek


SJP.pl


chichot

tłu­mio­ny, cichy śmiech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tłu­mio­ny śmiech o wy­so­kim tonie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na sali za­pa­no­wa­ła gro­bo­wa cisza, tylko z kąta do­bie­gał czyjś głu­pa­wy chi­chot.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲixɔt, AS: χʹiχot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chichotek m., chichotka ż.

:: zdrobn. chichocik m.

 czas. chichotać

Wiktionary


chichota

po­tocz­nie: ko­bie­ta skłon­na do śmie­chu; chi­chot­ka


SJP.pl


chichotania

po­tocz­nie: chi­cho­tać (się) - śmiać się; chi­chrać (się), ryć (się)


SJP.pl


chichotanie

po­tocz­nie: chi­cho­tać (się) - śmiać się; chi­chrać (się), ryć (się)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chi­cho­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chichotać

Wiktionary


chichotać

po­tocz­nie: chi­cho­tać (się) - śmiać się; chi­chrać (się), ryć (się)


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­chi­cho­tać)

 (1.1) śmiać się nie­zbyt gło­śnym, pow­strzy­my­wa­nym śmie­chem o wy­so­kim tonie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chi­cho­tać się (dk. za­chi­cho­tać się)

 (2.1) to samo zna­cze­nie co (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chichot mrz., chichotanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chichotać się, chichrać się

 (2.1) chichotać, chichrać się

Wiktionary


chichotek

po­tocz­nie: cichy, tłu­mio­ny śmiech; chi­cho­cik, śmie­szek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek czę­sto się śmie­ją­cy

Wiktionary


chichotka

po­tocz­nie: ko­bie­ta, dziew­czy­na skłon­na do śmie­chu; śmiesz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta czę­sto śmie­ją­ca się

Wiktionary


chichotki

po­tocz­nie: cichy, tłu­mio­ny śmiech; chi­cho­cik, śmie­szek


SJP.pl


chichotliwość

→ chi­chot­li­wy


SJP.pl

Patrz:

chichotliwy

chichotliwy

1. skłon­ny do chi­cho­ta­nia; chi­cho­czą­cy;
2. pis­kli­wy, po­dob­ny do chi­cho­tu


SJP.pl


chichoty

po­tocz­nie: ko­bie­ta skłon­na do śmie­chu; chi­chot­ka


SJP.pl


chichrania

po­tocz­nie: chi­chrać się - śmiać się; chi­cho­tać (się), ryć (się)


SJP.pl


chichranie

po­tocz­nie: chi­chrać się - śmiać się; chi­cho­tać (się), ryć (się)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chi­chrać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chichrać

Wiktionary


chichrać

po­tocz­nie: chi­chrać się - śmiać się; chi­cho­tać (się), ryć (się)


SJP.pl


chickenburger

[czy­taj: czi­ken­bur­ger] ham­bur­ger z kot­le­tem z pier­si kur­cza­ka


SJP.pl


chief

[czy­taj: czif] głów­ny me­cha­nik na stat­ku; czif


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) głów­ny me­cha­nik na stat­ku

Wiktionary

The Chief, a w rze­czy­wi­sto­ści dr Niles Ca­ul­der – fik­cyj­na po­stać wy­stę­pu­ją­ca w ko­mik­sach DC Co­mics. Jest li­de­rem ze­spo­łu su­per­bo­ha­te­rów "Doom Pa­trol""". Po­stać wy­stą­pi­ła w se­ria­lach te­le­wi­zyj­nych i fil­mach. Po raz pier­wszy po­ja­wił się na ekra­nie w se­ria­lu "Ti­tans". Grał go Bruno Bi­chir. Na­stęp­nie wy­stą­pił w "Doom Pa­trol". Wcie­lił się w niego Ti­mot­hy Dal­ton.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­pi­tan zszedł pod po­kład i za­u­wa­żył umo­ru­sa­ne­go chie­fa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲif, AS: čʹif

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) główny mechanik

Wiktionary


chihuahua

[czy­taj: czi­ła­ła] bar­dzo mały, wiel­ko­u­chy pies o krót­kiej sier­ści, któ­re­go rasa ma być rze­ko­mo star­sza od cy­wi­li­za­cji Az­te­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kynol. rasa psów do to­wa­rzy­stwa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chi­hu­a­hua – stan Mek­sy­ku
  • Chi­hu­a­hua – mia­sto w Mek­sy­ku
  • Chi­hu­a­hua – pu­sty­nia na po­gra­ni­czu Sta­nów Zjed­no­czo­nych i Mek­sy­ku
  • Chi­hu­a­hua – rasa psa
  • Chi­hu­a­hua – sin­gel DJ BoBo

Wikipedia


chijski

przy­miot­nik od: Chios


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chios, do­ty­czą­cy Chios

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chios

Wiktionary


chikungunya

[czy­taj: czi­kun­gu­nia] tro­pi­kal­na cho­ro­ba wi­ru­so­wa prze­no­szo­na przez ko­ma­ry, ob­ja­wia­ją­ca się go­rącz­ką i bólem mię­śni; czi­kun­gu­nia


SJP.pl

Chi­kun­gu­nya (wy­ma­wia­ne: „czi­kun­gu­nia”), czi­kun­gu­nia – tro­pi­kal­na cho­ro­ba wi­ru­so­wa, wy­stę­pu­ją­ca głów­nie w po­łud­nio­wej Azji i wschod­niej Afry­ce, po­dob­na do dengi, prze­no­szo­na przez ko­ma­ry.

W 2006 wy­stą­pi­ły ma­so­we za­cho­ro­wa­nia na wy­spach Oce­a­nu In­dyj­skie­go (Re­u­nion, Ma­jot­ta, Se­sze­le, Ma­u­ri­tius, Ko­mo­ry, Ma­da­ga­skar, Ma­le­di­wy) oraz w za­chod­nich, nad­brzeż­nych re­jo­nach Indii i w Ma­lez­ji.

Wikipedia


chile

[czy­taj: czile] chili, chil­li, czili; rzad­ko:
1. ogół ga­tun­ków pa­pry­ki, któ­rych owoce mają bar­dzo ostry smak;
2. owoc chile - ro­śli­ny;
3. przy­pra­wa ze sprosz­ko­wa­nych owo­ców chile - ro­śli­ny;
4. ostry sos z do­dat­kiem chile - przy­pra­wy lub strącz­ków ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

Wiktionary

Chile ( Chile, []), ofi­cjal­nie Re­pu­bli­ka Chile (República de Chile, wym. [],) – pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści kon­ty­nen­tu. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 756 102 km², a za­miesz­ka­ne jest przez 20 213 000 osób (szac. 2025).

Te­ry­to­rium Chile roz­cią­ga się wą­skim pasem na dłu­go­ści około 4300 km, po­mię­dzy łań­cu­chem gór­skim Andów na wscho­dzie a wy­brze­żem Oce­a­nu Spo­koj­ne­go na za­cho­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Licz­ne ga­tun­ki ste­wii wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce od Chile po pół­noc­ny Mek­syk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ʃʲilɛ, AS: čʹile

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chilijczyk mos., Chilijka ż.

 przym. chilijski

Wiktionary


chilenizacja

[czy­taj: czi­le­ni­za­cja] prze­ję­cie przez wła­dze pań­stwo­we Chile kon­tro­li nad go­spo­dar­ką, na­cjo­na­li­za­cja w Chile w la­tach 1964-73


SJP.pl


chili

[czy­taj: czili] chil­li, czili, chile;
1. ogół ga­tun­ków pa­pry­ki, któ­rych owoce mają bar­dzo ostry smak;
2. owoc chili - ro­śli­ny;
3. przy­pra­wa ze sprosz­ko­wa­nych owo­ców chili - ro­śli­ny;
4. ostry sos z do­dat­kiem chili - przy­pra­wy lub strącz­ków ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. owoc jed­nej z od­mian pa­pry­ki rocz­nej o bar­dzo ostrym smaku;

 (1.2) przy­pra­wa w prosz­ku ze zmie­lo­nej pa­pry­ki chili (1.1)

 (1.3) zimny sos z uży­ciem owo­ców pa­pry­ki chili (1.1) lub przy­pra­wy chili (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chili (ang. Chili Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Han­cock
  • Chili (ang. Chili Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Mon­roe
  • Chili – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Mon­roe
  • Chili – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Rio Ar­ri­ba
  • Chili – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Clark
  • pa­pry­ka chili
  • sos chili
  • chili con carne – po­tra­wa kuch­ni mek­sy­kań­skiej
  • „chil­li” i „Chil­li”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kap­sa­i­cy­na, al­ka­lo­id pa­pry­czek chili, za­po­bie­ga pow­sta­niu i po­stę­pom usz­ko­dze­nia wą­tro­by.

Wiktionary


chiliaizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. zob. chi­liazm.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W hi­sto­rii Ko­ścio­ła mo­że­my wy­mie­nić wiele idei o cha­rak­te­rze me­sjań­skim, po­czą­wszy od wczes­no­chrze­ści­jań­skie­go chi­lia­iz­mu, […] po idee Mosk­wy – Trze­cie­go Rzymu.

Wiktionary


chiliarcha

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: do­wód­ca od­dzia­łu woj­sko­we­go li­czą­ce­go ponad ty­siąc osób;

Wiktionary

Chi­liar­cha (gr. χιλίαρχος chilíarchos [rza­dziej χειλίαρχος cheilíarchos lub χιλιάρχης chiliárchēs] – dosł. ty­sięcz­nik) – w woj­skach sta­ro­żyt­nych Gre­ków do­wód­ca od­dzia­łu li­czą­ce­go ponad ty­siąc ludzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) He­faj­stion zmarł w paź­dzier­ni­ku 324 r. przed Chr. Umie­rał jako chi­liar­cha im­pe­rium. Alek­san­der nigdy nie po­go­dził się ze śmier­cią przy­ja­cie­la.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiliarchia ż.

Wiktionary


chiliasta

zwo­len­nik, gło­si­ciel chi­liaz­mu; mi­le­na­ry­sta, mil­le­na­ry­sta


SJP.pl


chiliastyczny

do­ty­czą­cy chi­liaz­mu lub chi­lia­stów (np. wiara chi­lia­stycz­na, ruchy chi­lia­stycz­ne); mi­le­na­ry­stycz­ny, mil­le­na­ry­stycz­ny


SJP.pl


chiliazm

po­gląd re­li­gij­no-hi­sto­rio­zo­ficz­ny opie­ra­ją­cy się na wie­rze w pow­tór­ne przyj­ście i ty­siąc­let­nie pa­no­wa­nie Chry­stu­sa na ziemi przed koń­cem świa­ta; mi­le­na­ryzm, mil­le­na­ryzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wiara w po­wrót Je­zu­sa Chry­stu­sa i na­dej­ście jego rzą­dów na ty­siąc lat przed koń­cem świa­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­do­bień­stwo chi­liaz­mu do ży­dow­skich wy­o­bra­żeń me­sjań­skich nie um­knę­ło uwagi ob­ser­wa­to­rów, któ­rzy czę­sto za­rzu­ca­li im wtór­ną ju­da­i­za­cję.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) millenaryzm

Wiktionary


chilijczyk

[czy­taj: czi­lij­czyk] oby­wa­tel Chile


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Chile

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy Chi­lij­czy­cy w Chile mówią po chi­lij­sku? Nie, mówią po hisz­pań­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲiˈlʲijt͡ʃɨk, AS: čʹilʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chile n.

:: fż. Chilijka ż.

 przym. chilijski

Wiktionary


chilijka

[czy­taj: czi­lij­ka] oby­wa­tel­ka Chile


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Chile

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲiˈlʲijka, AS: čʹilʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chile n.

:: fm. Chilijczyk mos.

 przym. chilijski

Wiktionary


chilijski

[czy­taj: czi­lij­ski] przy­miot­nik od: Chile


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Chile

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy Chi­lij­czy­cy w Chile mówią po chi­lij­sku? Nie, mówią po hisz­pań­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲiˈlʲijsʲci, AS: čʹilʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chile n., Chilijczyk mos., Chilijka ż.

Wiktionary


chiliński

naz­wi­sko


SJP.pl


chill

[czy­taj: czil] mło­dzie­żo­wo: re­laks, luz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. zob. chil­lo­ut.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chill (sin­gel Ekipy)
  • Chill (sin­gel The Ras­mus)
  • CHILL

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) slang. chillout, chill-out, chill out

Wiktionary


chill-oucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chill-out

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chill-out m.

Wiktionary


chill-out

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. zob. chil­lo­ut.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chill-oucik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chillout, chill out, chill

Wiktionary


chilli

[czy­taj: czili] chili, czili, chile;
1. ogół ga­tun­ków pa­pry­ki, któ­rych owoce mają bar­dzo ostry smak;
2. owoc chil­li - ro­śli­ny;
3. przy­pra­wa ze sprosz­ko­wa­nych owo­ców chil­li - ro­śli­ny;
4. ostry sos z do­dat­kiem chil­li - przy­pra­wy lub strącz­ków ro­śli­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pa­pry­ka chil­li
  • Chil­li – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Chil­li – album ze­spo­łu Chil­li
  • „chili” i „Chili”

Wikipedia


chillon

[czy­taj: sziJĄ] zamek w Szwaj­ca­rii


SJP.pl


chilloucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chil­lo­ut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chillout m.

Wiktionary


chillout

[czy­taj: czi­lałt] spo­koj­na, re­lak­su­ją­ca mu­zy­ka elek­tro­nicz­na, prze­ci­wień­stwo mu­zy­ki dance


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. stan cał­ko­wi­te­go wy­lu­zo­wa­nia, zre­lak­so­wa­nia, igno­ro­wa­nia pro­ble­mów

Wiktionary

Chil­lo­ut (także chill out) – ga­tu­nek mu­zycz­ny, w któ­re­go skład wcho­dzi wiele spo­koj­nych sty­lów two­rzo­nych przez ar­ty­stów i pro­du­cen­tów sceny mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej.

"Chil­lo­u­tem" jest za­rów­no wol­niej­szy house, niek­tó­re formy mu­zy­ki tran­ce­o­wej, am­bient, jak i nu jazz, trip-hop, down­tem­po czy in­stru­men­tal­ny hip-hop. Po­ję­cie pow­sta­ło w la­tach 90. XX wieku ze slan­go­we­go okre­śla­nia re­lak­so­wa­nia się.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chilloucik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chill-out, chill out, chill

Wiktionary


chilloutować

[czy­taj: czi­la­u­to­wać] chil­lo­u­to­wać się - po­tocz­nie: re­lak­so­wać się, od­po­czy­wać; czi­la­u­to­wać się


SJP.pl


chilloutowy

→ chil­lo­ut


SJP.pl

Patrz:

chillout

chillowanko

[czy­taj: czi­lo­wan­ko] po­tocz­nie: od­po­czy­wa­nie, re­lak­so­wa­nie się, od­prę­ża­nie się; czi­lo­wan­ko


SJP.pl


chillować

[czy­taj: czi­lo­wać] mło­dzie­żo­wo: chil­lo­wać się - od­po­czy­wać, re­lak­so­wać się; czi­lo­wać się


SJP.pl


chillowy

→ chill [czy­taj: czi­lo­wy]


SJP.pl


chimborazo

wy­ga­sły wul­kan w An­dach, naj­wyż­szy szczyt Ek­wa­do­ru, po­ło­żo­ny w cen­tral­nej jego czę­ści


SJP.pl

Chim­bo­ra­zo – zlo­do­wa­co­ny stra­to­wul­kan w An­dach w Ek­wa­do­rze, w pa­śmie. Jest naj­wyż­szym szczy­tem kraju. We­dług po­mia­ru GPS z 2016 roku osią­ga 6263,47 m nad po­zio­mem morza. Ostat­nia znana erup­cja Chim­bo­ra­zo na­stą­pi­ła około 550 roku n.e. (±150 lat). Ze wzglę­du na po­ło­że­nie bar­dzo bli­sko rów­ni­ka wierz­cho­łek Chim­bo­ra­zo jest po­wszech­nie uz­na­wa­ny za punkt po­wierzch­ni Ziemi naj­bar­dziej od­da­lo­ny od jej środ­ka.

Wikipedia


chimek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­u­fa­ła forma imie­nia Jo­a­chim

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Achim

Wiktionary


chimera

1. motyw de­ko­ra­cyj­ny w po­sta­ci Chi­me­ry lub po­dob­ne­go pot­wo­ra, wy­stę­pu­ją­cy w sztu­ce;
2. coś nie­re­al­ne­go; ułuda, mrzon­ka, fan­taz­ja;
3. u zwie­rząt: osob­nik pow­sta­ły przez po­łą­cze­nie się dwóch odręb­nych za­rod­ków;
4. or­ga­nizm zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek róż­nią­cych się ge­ne­tycz­nie, pow­sta­ły np. w wy­ni­ku mu­ta­cji;
5. duża ryba głę­bi­no­wa z ro­dzi­ny chi­me­ro­wa­tych, ży­ją­ca w Oce­a­nie At­lan­tyc­kim i Morzu Śró­dziem­nym; prze­ra­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przen. coś nie­re­al­ne­go, fan­ta­stycz­ne­go, wy­my­ślo­ne­go

 (1.2) przen. ka­prys, wy­bryk, zach­cian­ka, dzi­wact­wo

 (1.3) biol. or­ga­nizm skła­da­ją­cy się z tka­nek o róż­nych ge­no­ty­pach;

 (1.4) icht. mor­ska ryba głę­bi­no­wa z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chi­ma­e­ra|ref=tak.;

 (1.5) pa­le­ont. rze­ko­my tak­son opi­sa­ny na pod­sta­wie ska­mie­nia­ło­ści dwóch ga­tun­ków

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chi­me­ra – w ge­ne­ty­ce, or­ga­nizm zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek róż­nią­cych się ge­ne­tycz­nie
  • chi­me­ry – nie­jed­noz­nacz­na nazwa zwy­cza­jo­wa ryb zro­sło­gło­wych, sto­so­wa­na przez róż­nych au­to­rów w od­nie­sie­niu do:
    • wszyst­kich zro­sło­gło­wych (Ho­lo­cep­ha­li)
    • rzędu chi­me­roksz­tałt­nych (Chi­ma­e­ri­for­mes)
    • ro­dzi­ny chi­me­ro­wa­tych (Chi­ma­e­ri­dae) z rzędu chi­me­roksz­tałt­nych
  • chi­me­ra (chi­me­ra po­spo­li­ta, prze­ra­za, Chi­ma­e­ra mon­stro­sa) – ga­tu­nek ryby chrzęst­nosz­kie­le­to­wej z ro­dzi­ny chi­me­ro­wa­tych
  • chi­me­ra – w pa­le­on­to­lo­gii, okre­śle­nie tak­so­nu opi­sa­ne­go na pod­sta­wie ska­mie­nia­ło­ści dwóch ga­tun­ków, przy dom­nie­ma­niu ich po­cho­dze­nia od przed­sta­wi­cie­li jed­ne­go ga­tun­ku
  • Chi­me­ra – mi­tycz­ny pot­wór
  • Chi­me­ra – miej­sce ak­tyw­ne ge­o­ter­micz­nie w Tur­cji
  • „Chi­me­ra” – cza­so­pis­mo li­te­rac­kie wy­da­wa­ne w la­tach 1901–1907
  • Chi­me­ra – album grupy mu­zycz­nej Ma­y­hem
  • La chi­me­ra – wło­sko-fran­cu­sko-szwaj­car­sko-tu­rec­ki film z 2023 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z Gośką trud­no nor­mal­nie po­roz­ma­wiać, ona żyje w świe­cie chi­mer.

 (1.2) Nie mam za­mia­ru ule­gać wszyst­kim chi­me­rom mo­je­go szefa.

 (1.3) Du­chow­ne­go nie­po­koi rów­nież ostat­nio prze­gło­so­wa­ne we Fran­cji prawo o bio­e­ty­ce, które umoż­li­wi­ło parom les­bij­skim i sa­mot­nym ko­bie­tom za­cho­dze­nie w ciążę me­to­dą in vitro, a także pro­wa­dze­nie ek­spe­ry­men­tów na nie­na­ro­dzo­nych dzie­ciach, w tym two­rze­nie chi­mer ludz­ko-zwie­rzę­cych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʲĩˈmɛra, AS: χʹĩmera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chimera ż., chimeryzm mrz., chimeryczność ż., chimerokształtne nmos., chimerowate nmos.

 przym. chimeryczny, chimerowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urojenie, fantazja, mrzonka, ułuda, fantasmagoria, miraż, mamidło

 (1.2) fanaberia, fochy, humory

 (1.4) przeraza

Wiktionary


chimerny

rzad­ko: ka­pry­śny, dzi­wacz­ny, gry­ma­śny; chi­me­rycz­ny


SJP.pl


chimerowate

ro­dzi­na ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych, o wy­dłu­żo­nym ciele za­koń­czo­nym dłu­gim i cien­kim ogo­nem, wy­stę­pu­ją­cych w chłod­nych głę­bo­kich wo­dach mor­skich


SJP.pl

Chi­me­ro­wa­te, prze­ra­zo­wa­te, chi­me­ry (Chi­ma­e­ri­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb zro­sło­gło­wych z rzędu chi­me­roksz­tałt­nych (Chi­ma­e­ri­for­mes). W za­pi­sie ko­pal­nym znane są z kredy.

Wikipedia


chimerowaty

o ce­chach chi­me­ro­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


chimerowy

→ chi­me­ra


SJP.pl

Patrz:

chimera

chimery

oka­zy­wa­nie swo­je­go nie­za­do­wo­le­nia bez wi­docz­ne­go po­wo­du; fochy, gry­ma­sy, hu­mo­ry, dąsy


SJP.pl


chimeryczka

ko­bie­ta zmien­na, kie­ru­ją­ca się ka­pry­sa­mi


SJP.pl


chimeryczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chi­me­rycz­ny


SJP.pl


chimeryczność

zmien­ność; kie­ro­wa­nie się ka­pry­sem


SJP.pl


chimeryczny

zmie­nia­ją­cy uspo­so­bie­nie (zda­nie, po­gląd) pod wpły­wem emo­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zmien­ny, ka­pry­śny

 (1.2) nie­re­al­ny, nie­moż­li­wy do urze­czy­wist­nie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chimera ż., chimeryczność ż., Chimera ż.

Wiktionary


chimeryk

czło­wiek zmien­ny, kie­ru­je się ka­pry­sa­mi, chi­me­ra­mi


SJP.pl


chimeryzm

stan or­ga­niz­mu bę­dą­ce­go chi­me­rą


SJP.pl


chimichanga

[czy­taj: czi­mi­czan­ga] po­tra­wa mek­sy­kań­ska, sma­żo­ne bur­ri­to


SJP.pl

Chi­mi­chan­ga – po­tra­wa mek­sy­kań­ska. Ro­dzaj bur­ri­to sma­żo­ne­go na oleju lub maśle, po­pu­lar­ne­go na pół­no­cy Mek­sy­ku, szcze­gól­nie w sta­nach So­no­ra i Si­na­loa. Pszen­ną tor­til­lę o róż­nych roz­mia­rach po­kry­wa się far­szem mięs­nym i skła­da two­rząc pro­sto­kąt­ną to­reb­kę. Czę­sto zda­rza­ją się rów­nież inne do­dat­ki, jak fa­so­la, ryż, ser. Danie po­da­wa­ne jest z pi­kant­ny­mi so­sa­mi lub gu­a­ca­mo­le.

Wikipedia


chimichurri

[czy­taj: czi­mi­czu­ri] ar­gen­tyń­ski sos pi­kant­ny


SJP.pl

Chi­mi­chur­ri – tra­dy­cyj­ny sos kuch­ni ar­gen­tyń­skiej i urug­waj­skiej, bę­dą­cy naj­po­wszech­niej­szą przy­pra­wą do mięsa, zwła­szcza do ar­gen­tyń­skiej wo­ło­wi­ny przy­go­to­wy­wa­nej na gril­lu ("asado"). Chi­mi­chur­ri jest sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny w kra­jach Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej i zdo­był mię­dzy­na­ro­do­we uz­na­nie ku­li­nar­ne dzię­ki in­ten­syw­ne­mu pro­fi­lo­wi sma­ko­we­mu i uni­wer­sal­no­ści za­sto­so­wań.

Wikipedia


chimkiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chim­ka­mi, do­ty­czą­cy Chi­mek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chimki nmos.

Wiktionary


chin

1. wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo i krzew z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych, ros­ną­ce w An­dach, ho­do­wa­ne na Jawie i w In­diach; drze­wo chi­no­we, chi­no­wiec;
2. kora drze­wa chi­no­we­go, z któ­rej wyt­wa­rza się śro­dek prze­ciw­go­rącz­ko­wy i prze­ciw­ma­la­rycz­ny; kora chi­no­wa;
3. rzad­ko: zwią­zek or­ga­nicz­ny, al­ka­lo­id otrzy­my­wa­ny z kory chi­now­ca, prze­ciw­ma­la­rycz­ny i prze­ciw­go­rącz­ko­wy śro­dek lecz­ni­czy; chi­ni­na;
4. daw­niej: por­ce­la­na chiń­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. zob. chin ja­poń­ski.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Che­ryl Chin – sin­ga­pur­ska ak­tor­ka
  • Chin Check – sin­gel N.W.A
  • Chin ja­poń­ski – rasa psów
  • Aksai Chin
  • Czin
  • Ra­me­gnies-Chin
  • So-chin

Wikipedia


china

1. wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo i krzew z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych, ros­ną­ce w An­dach, ho­do­wa­ne na Jawie i w In­diach; drze­wo chi­no­we, chi­no­wiec;
2. kora drze­wa chi­no­we­go, z któ­rej wyt­wa­rza się śro­dek prze­ciw­go­rącz­ko­wy i prze­ciw­ma­la­rycz­ny; kora chi­no­wa;
3. rzad­ko: zwią­zek or­ga­nicz­ny, al­ka­lo­id otrzy­my­wa­ny z kory chi­now­ca, prze­ciw­ma­la­rycz­ny i prze­ciw­go­rącz­ko­wy śro­dek lecz­ni­czy; chi­ni­na;
4. daw­niej: por­ce­la­na chiń­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ro­dzaj ta­le­rza per­ku­syj­ne­go, wy­da­ją­cy cha­rak­te­ry­stycz­ny, jasny, ostry dźwięk;

 (1.2) farm. chem. rzad. zob. chi­ni­na.

 (1.3) bot. zob. chi­no­wiec.

 (1.4) bot. kora chi­now­ca (drze­wa chi­no­we­go)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • China – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Ken­ne­bec
  • China – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • China (ang. China Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Lee
  • China (ang. China Town) – gmina w sta­nie Maine, w hrab­stwie Ken­ne­bec
  • China (ang. China Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie St. Clair
  • China – miej­sco­wość i gmina w mek­sy­kań­skim sta­nie Nuevo León
  • China – mia­sto w Ja­po­nii, w pre­fek­tu­rze Ka­gos­hi­ma, na wy­spie Oki­no­e­ra­bu­ji­ma
  • China (João Pedro San­tos Gonçalves, ur. 1982) – por­tu­gal­ski pił­karz
  • China (Hen­ri­que Val­mir da Conceição, ur. 1959) – pił­karz bra­zy­lij­ski
  • China (Ro­ge­rio Alves dos San­tos (ur. 1996) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • china – ro­dzaj ta­le­rza per­ku­syj­ne­go
  • „China” – pse­u­do­nim Ja­ro­sła­wa Ła­bień­ca, pol­skie­go gi­ta­rzy­sty me­ta­lo­we­go

Wikipedia


chinage

[czy­taj: sziNAŻ] tech­ni­ka far­biar­ska po­le­ga­ją­ca na far­bo­wa­niu wy­bra­nych par­tii nici, a nie ca­łych tka­nin


SJP.pl


chinalugijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chi­na­lu­ga­mi, do­ty­czą­cy Chi­na­lu­gów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język chi­na­lu­gij­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chinalugowie lm m.

Wiktionary


chinatown

[czy­taj: czaj­na­tałn] dziel­ni­ca mia­sta za­miesz­ka­na głów­nie przez ludzi po­cho­dze­nia chiń­skie­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chi­na­town – dziel­ni­ca w więk­szych mia­stach za­miesz­ki­wa­na przez lud­ność po­cho­dze­nia chiń­skie­go
  • Chi­na­town – dziel­ni­ca chiń­ska znaj­du­ją­ca się na te­re­nie mia­sta Li­ver­po­ol
  • Chi­na­town – dziel­ni­ca w śród­mie­ściu (down­town) Los An­ge­les
  • Chi­na­town – dziel­ni­ca ka­na­dyj­skie­go mia­sta To­ron­to
  • Chi­na­town – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny w re­ży­se­rii Ro­ma­na Po­lań­skie­go z 1974 r. z Jac­kiem Ni­chol­so­nem
  • Chi­na­town – album grupy Thin Lizzy z 1980 r.
  • Chi­na­town – sta­cja metra w Los An­ge­les
  • Chi­na­town – sta­cja metra w Sin­ga­pu­rze

Wikipedia


chinch

[czy­taj: czincz] ro­dzaj złą­cza elek­tro­nicz­ne­go; cinch, czincz


SJP.pl


chindelewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


chineczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: Chin­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wach­la­rze sprze­da­wa­ła uśmiech­nię­ta Chi­necz­ka.

 (1.1) Otóż za przy­kła­dem swych dwóch po­przed­ni­czek – a może spon­ta­nicz­nie – Chi­necz­ka ta na­pi­sa­ła do An­dro­po­wa list, w któ­rym za­py­ty­wa­ła w pro­stych sło­wach, „dla­cze­go Ro­sja­nie za­bi­li jej naj­bliż­szą przy­ja­ciół­kę, która znaj­do­wa­ła się w sa­mo­lo­cie Bo­e­ing 747 ze­strze­lo­nym nad wyspą Sa­cha­lin.”''

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiński mrz., Chiny lm nm., Chińczyk mos., Chinka ż., chińczyk mzw., chińszczyzna ż., chińskość ż.

 przym. chiński

 przysł. chińsko, po chińsku

Wiktionary


chinhydron

rów­no­mo­lo­wa mie­sza­ni­na chi­no­nu i hy­dro­chi­no­nu


SJP.pl

Chin­hy­dron or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, kom­pleks chi­no­nu z hy­dro­chi­no­nem w sto­sun­ku mo­lo­wym 1:1. W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej wy­stę­pu­je w for­mie czar­no­zie­lo­nych krysz­ta­łów. Jest sto­so­wa­ny jako skład­nik elek­tro­dy chin­hy­dro­no­wej.

Wikipedia


chinidyna

al­ka­lo­id, po­chod­na chi­no­li­ny, izo­mer op­tycz­ny chi­ni­ny, dzia­ła ha­mu­ją­co na układ przyw­spół­czul­ny, sto­so­wa­ny jako lek an­ty­a­ryt­micz­ny


SJP.pl

Chi­ni­dy­na ( chi­ni­di­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id otrzy­my­wa­ny z kory drze­wa chi­no­we­go ("Cin­cho­na"), otrzy­my­wa­ny także syn­te­tycz­nie.

Jest naj­star­szym le­kiem prze­ci­wa­ryt­micz­nym, pro­to­ty­pem leków sta­bi­li­zu­ją­cych błonę ko­mór­ko­wą (grupa IA we­dług po­dzia­łu Va­ug­ha­na Wil­liam­sa).

Wikipedia


chinina

prze­ciw­ma­la­rycz­ny śro­dek lecz­ni­czy; china


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o gorz­kim smaku, znaj­du­ją­cy się w korze drze­wa chi­no­we­go ros­ną­ce­go w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

Wiktionary

Chi­ni­na ( chi­ni­num), – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id o gorz­kim smaku, znaj­du­ją­cy się w korze drze­wa chi­no­we­go ros­ną­ce­go w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej w An­dach. Chi­ni­na była pier­wszym sku­tecz­nym le­kiem prze­ciw ma­la­rii. Zo­sta­ła za­stą­pio­na środ­ka­mi o mniej­szych dzia­ła­niach ubocz­nych i sto­su­je się ją zaz­wy­czaj w wy­pad­ku opor­no­ści na chlo­ro­chi­nę. Po­nad­to chi­ni­na po­sia­da włas­no­ści prze­ciw­go­rącz­ko­we, prze­ciw­za­pal­ne i prze­ciw­bó­lo­we. Jest wy­ko­rzy­sty­wa­na do na­da­wa­nia smaku to­ni­ko­wi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chi­ni­na była pier­wszym sku­tecz­nym le­kiem prze­ciw ma­la­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʲĩˈɲĩna, AS: χʹĩńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chinowiec mrz., chinidyna ż.

 przym. chinowy, chininowy

Wiktionary


chininowy

przy­miot­nik od: chi­ni­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chi­ni­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chinina ż.

Wiktionary


chinka

oby­wa­tel­ka Chin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na na­ro­do­wo­ści chiń­skiej, oby­wa­tel­ka lub miesz­kan­ka Chin

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chin­ka (film 1967)
  • Chin­ka (film 1987)
  • Chin­ka (film 2001)
  • Chin­ka (film 2009)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sie wa­ka­cji poz­na­łam cał­kiem miłą Chin­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲĩŋka, AS: χʹĩŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chińczyk mzw., Chiny nmos., chiński mrz., chińszczyzna ż.

:: fm. Chińczyk mos.

 przym. chiński

 przysł. chińsko, po chińsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. pogard. kitajka

Wiktionary


chinkali

po­tra­wa kuch­ni gru­ziń­skiej, duże pie­ro­gi wy­peł­nio­ne bu­lio­nem


SJP.pl

Chin­ka­li (gruz. ხინკალი) – duże koł­du­ny wy­peł­nio­ne mię­sem. Aby je spo­żyć, na­le­ży je umie­jęt­nie nad­gryźć, wypić są­czą­cy się ze środ­ka bu­lion i za­koń­czyć zje­dze­niem resz­ty. Tra­dy­cyj­ne danie kuch­ni ka­u­ka­skiej, po­pu­lar­ne zwła­szcza w Gruz­ji.

Przy­go­to­wu­je się je w ten spo­sób, iż su­ro­wą por­cję mięsa (naj­czę­ściej mie­lo­ne­go, np.

Wikipedia


chinków

Chin­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Solec-Zdrój. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Przez wieś prze­cho­dzi zie­lo­ny szlak tu­ry­stycz­ny z Wi­śli­cy do Gro­cho­wisk.

Wikipedia


chinoiserie

[czy­taj: szinłaZRI]
1. mo­ty­wy sztu­ki Da­le­kie­go Wscho­du wy­stę­pu­ją­ce w sztu­ce eu­ro­pej­skiej;
2. or­na­men­ty­ka na­śla­du­ją­ca mo­ty­wy chiń­skie, wy­stę­pu­ją­ca w dobie ro­ko­ka


SJP.pl

Chi­no­i­se­rie (fr., dosł. „chiń­szczyz­na”, wym. "szi­nu­a­ze­ri") – eklek­tycz­ny styl w sztu­ce, wzor­nict­wie i ar­chi­tek­tu­rze eu­ro­pej­skiej na­wią­zu­ją­cy do kul­tu­ry chiń­skiej. Cha­rak­te­ry­zu­je się za­po­ży­cza­niem chiń­skich mo­ty­wów i ma­te­ria­łów, m.in. laki, por­ce­la­ny itd. Chi­no­i­se­rie po­ja­wi­ła się we Fran­cji w po­ło­wie XVII wieku. Szyb­ko opa­no­wa­ła Eu­ro­pę, a w XVIII wieku stała się jed­nym z ele­men­tów ro­ko­ko. Sama nazwa za­czę­ła być uży­wa­na w XVIII wieku.

Wikipedia


chinoksyzol

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go i prze­ciw­grzy­bi­cze­go, za­wie­ra­ją­ce­go hy­drok­sy­chi­no­li­nę


SJP.pl


chinol

lek­ce­wa­żą­co o Chiń­czy­ku; Chi­nol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. Chiń­czyk

Wiktionary


chinolina

za­sa­do­wy, tok­sycz­ny zwią­zek he­te­ro­cy­klicz­ny o przy­krym za­pa­chu, sto­so­wa­ny do kon­ser­wa­cji pre­pa­ra­tów ana­to­micz­nych, pro­duk­cji barw­ni­ków i środ­ków far­ma­ce­u­tycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy azot, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do two­rze­nia barw­ni­ków;

Wiktionary

Chi­no­li­na (C9H7N) – zwią­zek he­te­ro­cy­klicz­ny za­wie­ra­ją­cy azot, zbu­do­wa­ny ze skon­den­so­wa­nych pier­ście­ni: ben­ze­no­we­go i pi­ry­dy­no­we­go. W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest be­zbarw­ną cie­czą o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu, sil­nie za­ła­mu­ją­ca świa­tło, roz­pu­szczal­na w al­ko­ho­lu i ete­rze, ma włas­no­ści za­sa­do­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści mają rozt­wo­ry wodne chi­no­li­ny?

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chinolinowy

Wiktionary


chinolinowy

→ chi­no­li­na


SJP.pl

Patrz:

chinolina

chinolka

lek­ce­wa­żą­co o Chin­ce; Chi­nol­ka


SJP.pl


chinolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie si­no­lo­gii; si­no­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. uczo­ny w za­kre­sie ję­zy­ka, kul­tu­ry i hi­sto­rii Chin

Wiktionary


chinolon

che­mio­te­ra­pe­u­tyk o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym


SJP.pl


chinon

zwią­zek or­ga­nicz­ny uży­wa­ny do pro­duk­cji barw­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o wła­ści­wo­ściach aro­ma­tycz­nych, za­wie­ra­ją­cych dwie grupy ke­to­no­we

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chi­non In­du­stries – marka sprzę­tu fo­to­gra­ficz­ne­go
  • Chi­non – miej­sco­wość we Fran­cji
  • Chi­non – wino z re­gio­nu Do­li­na Loary
  • chi­no­ny – grupa związ­ków che­micz­nych
  • chi­non – zwią­zek che­micz­ny
  • Zamek w Chi­non
  • Château-Chi­non (Ville)
  • Château-Chi­non (Cam­pa­gne)

Wikipedia


chinonowy

→ chi­non


SJP.pl

Patrz:

chinon

chinook

[czy­taj: cziNUK, czyNUK lub sziNUK]
1. cie­pły, wil­got­ny wiatr znad za­chod­nich wy­brze­ży USA
2. cie­pły, suchy wiatr wie­ją­cy wzdłuż wschod­nich zbo­czy Gór Ska­li­stych;
3. rasa psa po­cią­go­we­go


SJP.pl

Chi­no­ok [wy­mo­wa ame­ry­kań­ska: szi­nuk]– cie­pły, suchy i po­ry­wi­sty wiatr typu fe­no­we­go, wie­ją­cy ze wschod­nich sto­ków Gór Ska­li­stych na rów­ni­ny.

Może spo­wo­do­wać gwał­tow­ny wzrost tem­pe­ra­tu­ry nawet o kil­ka­na­ście stop­ni Cel­sju­sza w ciągu za­led­wie kilku go­dzin (re­kord od­no­to­wa­no 22 stycz­nia 1943, gdy tem­pe­ra­tu­ra w Spe­ar­fish w Da­ko­cie Pdo­łud­nio­wej w 2 mi­nu­ty wzro­sła o 27 °C[nie­wia­ry­god­ne źró­dło?]) i spo­wo­do­wać, że śnieg głę­bo­ki na stopę zni­knie pra­wie cał­ko­wi­cie w prze­cią­gu jed­ne­go dnia – stąd jego nazwa.

Wikipedia


chinosy

uni­wer­sal­ne ba­weł­nia­ne spod­nie mę­skie z pro­sty­mi no­gaw­ka­mi w pa­ste­lo­wych ko­lo­rach


SJP.pl

Chi­no­sy, także chino, spod­nie dre­li­cho­we – po­pu­lar­ne spod­nie mę­skie. Ich hi­sto­ria sięga XIX wieku. Na­wią­zu­ją kro­jem do spod­ni for­mal­nych, jed­nak wy­ko­na­ne są z in­ne­go typu ma­te­ria­łów, spra­wia­jąc, że są stro­jem pół­for­mal­nym. Mogą wy­stę­po­wać w róż­nych wer­sjach ko­lo­ry­stycz­nych.

Wikipedia


chinowiec

wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo i krzew z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych, ros­ną­ce w An­dach, ho­do­wa­ne na Jawie i w In­diach; drze­wo chi­no­we, china


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych;

Wiktionary

Chi­no­wiec, drze­wo chi­no­we (błęd­nie: drze­wo chi­ni­no­we) ("Cin­cho­na" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych ("Ru­bia­ce­ae"). Obej­mu­je ponad 20 tro­pi­kal­nych ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych w sta­nie dzi­kim w An­dach na ob­sza­rze od We­ne­zu­e­li po Bo­li­wię. Niek­tó­re ga­tun­ki są upra­wia­ne i miej­sca­mi dzi­cze­ją w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, m.in. w Ame­ry­ce Środ­ko­wej, w Afry­ce rów­ni­ko­wej i w po­łud­nio­wej Azji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chinina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drzewo chinowe

Wiktionary


chinowy

przy­miot­nik od: china


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy kory chi­now­ca, do­ty­czą­cy drze­wa chi­no­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Są to związ­ki z grupy tzw. GOTCAB, głów­nie po­chod­ne kwasu gip­so­ge­ni­no­we­go, chi­no­we­go i ole­a­no­lo­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chinina ż.

Wiktionary


chinozol

pro­szek barwy żół­tej o in­ten­syw­nym, spe­cy­ficz­nym za­pa­chu i pie­ką­cym smaku


SJP.pl


chintz

[czy­taj: cinc, czinc lub czints] mocna tka­ni­na ba­weł­nia­na, zaz­wy­czaj pow­le­czo­na war­stwą wosku, uży­wa­na do de­ko­ra­cji wnętrz


SJP.pl


chiny

1. wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo i krzew z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych, ros­ną­ce w An­dach, ho­do­wa­ne na Jawie i w In­diach; drze­wo chi­no­we, chi­no­wiec;
2. kora drze­wa chi­no­we­go, z któ­rej wyt­wa­rza się śro­dek prze­ciw­go­rącz­ko­wy i prze­ciw­ma­la­rycz­ny; kora chi­no­wa;
3. rzad­ko: zwią­zek or­ga­nicz­ny, al­ka­lo­id otrzy­my­wa­ny z kory chi­now­ca, prze­ciw­ma­la­rycz­ny i prze­ciw­go­rącz­ko­wy śro­dek lecz­ni­czy; chi­ni­na;
4. daw­niej: por­ce­la­na chiń­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pań­stwo w Azji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W zesz­łym roku na wa­ka­cjach by­li­śmy w Chi­nach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲĩnɨ, AS: χʹĩny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiński mrz., Chińczyk mos., Chinka ż., Chineczka ż., chińczyk mzw., chińszczyzna ż., chińskość ż.

 przym. chiński

 przysł. chińsko, po chińsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. urz. Chińska Republika Ludowa; ofic. skr. ChRL; Państwo Środka, Państwo Zielonego Smoka

Wiktionary


chiné

[czy­taj: szinE] mie­nią­ca się tka­ni­na jed­wab­na lub ba­weł­nia­na


SJP.pl


chioggia

[czy­taj: kjodż­ja] mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska, w pro­win­cji We­ne­cja;

Wiktionary

Chiog­gia – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska, w pro­win­cji We­ne­cja.

Hi­sto­rycz­ne cen­trum Chiog­gii po­ło­żo­ne jest na wy­spie (le­żą­cej w po­łud­nio­wej czę­ści La­gu­ny We­nec­kiej), która po­dzie­lo­na jest ka­na­ła­mi. Stąd okre­śle­nie „mała We­ne­cja”, jak czę­sto na­zy­wa się Chiog­gię. Tuż obok – bez­poś­red­nio nad Adria­ty­kiem – po­ło­żo­na jest Sot­to­ma­ri­na, nad­mor­ska dziel­ni­ca mia­sta z ho­te­la­mi i sze­ro­ką plażą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wojna wlo­kła się 100 lat. Raz bitwy wy­gry­wa­li Ge­nu­eń­czy­cy, raz We­ne­cja­nie. De­cy­du­ją­ca ro­ze­gra­ła się w Chiog­gii na brze­gu la­gu­ny, pra­wie pod py­ska­mi czte­rech koni ze zło­co­ne­go brązu, przy­ta­szczo­nych do We­ne­cji po klę­sce Bi­zan­cjum z tam­tej­sze­go hi­po­dro­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chioggiański

Wiktionary


chioggiański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Chiog­gią, do­ty­czą­cy Chiog­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sce­no­gra­fia Awan­tu­ry w Chiog­gii au­tor­stwa Mar­ci­na Sta­jew­skie­go to wiel­ki walor spek­ta­klu. W pa­ste­lo­we kadry de­ko­ra­cji wta­pia­ją się wys­ma­ko­wa­ne ko­lo­ry­stycz­nie ko­stiu­my chiog­giań­skich mie­szczek.

 (1.1) (…) Fra Pedro prze­ło­żył z tomu chiog­giań­skie­go bi­sku­pa co najm­niej dzie­więć wier­szy (…)

 (1.1) Lud chiog­giań­ski jest wła­ści­wym bo­ha­te­rem tego ut­wo­ru. Na­tu­ral­nie, lud taki, jakim go widzi by­stry mie­szczań­ski ob­ser­wa­tor.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chioggia ż.

Wiktionary


chiolit

mi­ne­rał za­wie­ra­ją­cy fluor, sód i glin, przy­po­mi­na­ją­cy struk­tu­rą i ko­lo­rem krio­lit


SJP.pl


chionofil

or­ga­nizm ży­ją­cy w ni­skich tem­pe­ra­tu­rach; psy­chro­fil, krio­fil


SJP.pl

Chio­no­fil – or­ga­nizm na­le­żą­cy do fauny na­śnież­nej, przy­sto­so­wa­ny do prze­by­wa­nia w ni­skich tem­pe­ra­tu­rach, ty­po­wych dla stre­fy pod­bie­gu­no­wej. Chio­no­fi­le po­ja­wia­ją się w zimie, ale wy­stę­pu­ją także w in­nych po­rach roku, są one od­por­ne na mróz, ale nie wyksz­tał­ci­ły mor­fo­lo­gicz­nych lub fiz­jo­lo­gicz­nych przy­sto­so­wań do życia w ni­skich tem­pe­ra­tu­rach. Wiele chio­no­fi­li to re­lik­ty po­lo­dow­co­we.

Wikipedia


chionosfera

stre­fa ca­ło­rocz­ne­go gro­ma­dze­nia się śnie­gów, w któ­rej mogą for­mo­wać się lo­dow­ce


SJP.pl


chios

1. wyspa grec­ka na Morzu Egej­skim;
2. mia­sto w Gre­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grec­ka wyspa na Morzu Egej­skim, u wy­brze­ży Azji Mniej­szej;

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. adm. grec­kie mia­sto na wschod­nim wy­brze­żu wyspy o tej samej naz­wie;

Wiktionary

Chios (gr. "Χίος", łac. "Chius") – wyspa w Gre­cji na Morzu Egej­skim, po­ło­żo­na na az­ja­tyc­kim szel­fie kon­ty­nen­tal­nym, u wy­brze­ży Tur­cji. Wyspa jest zbu­do­wa­na ze skał wa­pien­nych i kre­do­wych. Ważny oś­ro­dek tu­ry­stycz­ny. W przesz­ło­ści znana jako „wyspa kup­ców”, „wyspa ka­pi­ta­nów”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyspa Chios stała się schro­nie­niem dla ucie­ki­nie­rów.

 (2.1) Wielu tu­ry­stów uważa, że Chios jest uro­cze i spo­koj­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chijski

Wiktionary


chip

[czy­taj: czip] układ sca­lo­ny wy­pro­du­ko­wa­ny w jed­nym krysz­ta­le krze­mu; czip


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. układ sca­lo­ny

 (1.2) elek­tron. zob. mi­kro­czip.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chip – po­je­dyn­cza struk­tu­ra pół­prze­wod­ni­ko­we­go ukła­du sca­lo­ne­go, po­tocz­nie układ sca­lo­ny
  • Chip – po­stać z dis­ne­jow­skich fil­mów ani­mo­wa­nych
  • Chip – nie­miec­ki mie­sięcz­nik kom­pu­te­ro­wy
    • Chip On­li­ne – stro­na in­ter­ne­to­wa
  • Chip – pol­ski mie­sięcz­nik kom­pu­te­ro­wy
  • Chip – cze­ski mie­sięcz­nik kom­pu­te­ro­wy
  • ChIP – im­mu­no­pre­cy­pi­ta­cja chro­ma­ty­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲip, AS: čʹip

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chipset m., czips / chips m., czip m., czipowanie n., zaczipowanie n.

 czas. czipować ndk., zaczipować dk.

 przym. chipowy, czipsowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kość, kostka, czip

Wiktionary


chipotle

[czy­taj: czi­połt­lej] mek­sy­kań­skie wę­dzo­ne pa­prycz­ki jalapeño


SJP.pl


chipowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. wet. za­o­pa­try­wa­nie w chip

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W na­szej gmi­nie chi­po­wa­nia od­by­wa­ją się na wios­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chip mrz.

 czas. chipować ndk., zachipować dk.

 przym. chipowy, czipowy

Wiktionary


chipować

[czy­taj: czi­po­wać] za­kła­dać lub wszcze­piać chipy, oz­na­czać coś, zwła­szcza zwie­rzę­ta, za po­mo­cą spe­cjal­nych ukła­dów sca­lo­nych; czi­po­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­chi­po­wać)

 (1.1) techn. wet. wy­po­sa­żać w chip

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­te­ry­narz po­je­chał chi­po­wać psy do są­sied­niej wsi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chip mrz., chipowanie n.

 przym. chipowy, czipowy

Wiktionary


chipowy

→ chip [czy­taj: czi­po­wy]; czi­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) elek­tron. zwią­za­ny z chi­pem, do­ty­czą­cy chipu, wy­po­sa­żo­ny w chip

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲiˈpɔvɨ, AS: čʹipovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chip m., czip m., chipowanie ndk., czipowanie ndk., zachipowanie dk., zaczipowanie dk.

 czas. chipować ndk., czipować ndk., zachipować dk., zaczipować dk.

 przym. czipowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czipowy

Wiktionary


chippendale

[czy­taj: czy­pen­dejl] styl w me­blar­stwie an­giel­skim


SJP.pl

Chip­pen­da­le – nie­jed­no­rod­ny styl (cza­sem okre­śla­ny jako style) w me­blar­stwie an­giel­skim, który po­ja­wił się ok. po­ło­wy XVIII wieku. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska ebe­ni­sty Tho­ma­sa Chip­pen­da­le’a, który wydał w 1754 w Lon­dy­nie wzor­nik "The Gen­tel­man and Ca­bi­net Mar­ker’s Di­rec­tor". Jest to pier­wszy styl w me­blar­stwie an­giel­skim naz­wa­ny nie od imie­nia wład­cy, ale od naz­wi­ska twór­cy.

Wikipedia


chippendales

[czy­taj: czi­pen­dejls] tan­cerz ero­tycz­ny mę­skie­go ze­spo­łu ta­necz­ne­go; chip­pen­da­le


SJP.pl

Chip­pen­da­les – ame­ry­kań­ska grupa ta­necz­na skła­da­ją­ca się z męż­czyzn, któ­rzy wy­ko­nu­ją strip­tiz, mając na sobie w gór­nej czę­ści ciała cha­rak­te­ry­stycz­ne musz­ki, białe koł­nie­rze i man­kie­ty ko­szul no­szo­ne na gołym tor­sie.

Wikipedia


chippendalowski

→ chip­pen­da­le [czy­taj: czi­pen­dej­low­ski]


SJP.pl


chips

[czy­taj: czips] cien­ki, sma­żo­ny pla­ste­rek ziem­nia­cza­ny, je­dzo­ny na zimno; czips


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kulin. cien­ki, sma­żo­ny pla­ste­rek ziem­nia­ka je­dzo­ny na zimno jako prze­ką­ska;

Wiktionary

Zo­bacz też: Chip­sy.

Chips – szwedz­ki ze­spół mu­zycz­ny, za­ło­żo­ny przez Kikki Da­niels­son i Lasse Holma w 1979 roku.

Prócz za­ło­ży­cie­li ze­spo­łu, w po­cząt­ko­wy skład grupy wcho­dzi­li także Lars West­man, Lisa Ma­gnus­son, Mo­ni­ca Sil­ver­strand oraz Mats Rådberg.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uwiel­biam chip­sy ce­bu­lo­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ʃʲips, AS: čʹips

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chip mrz., czip mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. czips

Wiktionary


chipset

ze­staw ukła­dów sca­lo­nych speł­nia­ją­cy jako ca­łość okre­ślo­ne za­da­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. grupa spe­cja­li­stycz­nych ukła­dów sca­lo­nych, od­cią­ża­ją­ca pro­ce­sor głów­ny i ko­or­dy­nu­ją­ca wy­mia­nę da­nych mię­dzy po­dze­spo­ła­mi kom­pu­te­ra;

Wiktionary

Chip­set – grupa spe­cja­li­stycz­nych chi­pów, które są przez­na­czo­ne do wspól­nej pracy. Mają zaz­wy­czaj zin­te­gro­wa­ne oz­na­cze­nia i zwy­kle sprze­da­wa­ne są jako jeden pro­dukt.

W kom­pu­te­rach ter­min "chip­set" jest po­wszech­nie uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do spe­cja­li­stycz­ne­go ukła­du sca­lo­ne­go lub ze­sta­wu ukła­dów płyty głów­nej kom­pu­te­ra lub karty roz­sze­rzeń.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na pły­cie głów­nej re­zy­du­je chip­set 440 BX – znany z szyb­kich do­mo­wych kom­pu­te­rów ob­słu­gu­ją­cych pro­ce­so­ry Pen­tium II.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chip mrz.

 przym. chipsetowy

Wiktionary


chipsetowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chip­se­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) Chiń­czy­cy na­le­żą w tym te­ma­cie do pio­nie­rów, znacz­nie wy­prze­dza­jąc nawet ta­kie­go chip­se­to­we­go po­ten­ta­ta jak Qu­al­comm (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chipset mrz.

Wiktionary


chipsik

[czy­taj: czip­sik] zdrob­nie­nie od: chips; czip­sik


SJP.pl


chipsowy

→ chips [czy­taj: czip­so­wy]; czip­so­wy


SJP.pl


chipsy

[czy­taj: czips] cien­ki, sma­żo­ny pla­ste­rek ziem­nia­cza­ny, je­dzo­ny na zimno; czips


SJP.pl

Chip­sy (lub czip­sy) – po­pu­lar­na prze­ką­ska w po­sta­ci cien­kich, osu­szo­nych pla­strów, naj­czę­ściej ziem­nia­ków, ale rów­nież in­nych wa­rzyw, zaz­wy­czaj us­ma­żo­nych w głę­bo­kim tłu­szczu. Ze wzglę­du na wy­so­ką war­tość ener­ge­tycz­ną chip­sów, do ich pro­duk­cji sto­so­wa­ne są rów­nież za­mien­ni­ki tłu­szczu oraz no­wo­czes­ne tech­no­lo­gie pro­duk­cji, takie jak na przy­kład go­to­wa­nie z za­sto­so­wa­niem mi­kro­fal, a na­stęp­nie spry­ski­wa­nie nie­wiel­ką ilo­ścią oleju (bez za­nu­rze­nia w tłu­szczu).

Wikipedia


chiptune

[czy­taj: czipt­jun] mu­zy­ka syn­te­tycz­na two­rzo­na przez ukła­dy dźwię­ko­we


SJP.pl

Chip­tu­ne (Chip music) – okre­śle­nie ogółu mu­zy­ki ge­ne­ro­wa­nej przez ukła­dy dźwię­ko­we.

Ideą jest wy­ko­rzy­sty­wa­nie syn­te­zy dźwię­ku, czyli jego ge­ne­ro­wa­nia za­miast odt­wa­rza­nia go­to­wych pró­bek. Sto­su­je się do tego celu takie ukła­dy jak np. MOS 6581 lub CO12294, stąd nazwa "chip­tu­ne" (chip – układ sca­lo­ny). Brzmie­nia uzy­ski­wa­ne w ten spo­sób su­biek­tyw­nie mogą wy­da­wać się su­ro­we lub też ubo­gie. Dzie­je się tak za spra­wą re­a­li­zo­wa­nia pro­ste­go w po­rów­na­niu do syn­te­za­to­rów, toru syn­te­zy.

Wikipedia


chira

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lwów. wódka

Wiktionary


chirac

[czy­taj: sziRAK] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chi­rac (Lozère) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Lang­we­do­cja-Ro­us­sil­lon
  • Chi­rac (Cha­ren­te) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Po­i­tou-Cha­ren­tes
  • Jac­qu­es Chi­rac (1932–2019) – po­li­tyk fran­cu­ski, pre­zy­dent Fran­cji w la­tach 1995–2007

Wikipedia


chiragra

przew­le­kła cho­ro­ba sta­wów; dna; ar­tre­tyzm; po­da­gra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. med. dna mo­cza­no­wa ob­ja­wia­ją­ca się w pal­cach dłoni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden cier­pi okrut­ną w swych no­gach po­da­grę, / Drugi zasię na­rze­ka w ręku na chi­ra­grę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiragryk m.

Wiktionary


chiralność

cecha czą­ste­czek po­le­ga­ją­ca na nie­i­den­tycz­no­ści czą­stecz­ki wyj­ścio­wej i jej lu­strza­ne­go od­bi­cia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­me­tria chi­ral­na – w ma­te­ma­ty­ce
  • chi­ral­ność czą­ste­czek – w che­mii
  • chi­ral­ność – w fi­zy­ce

Wikipedia


chiralny

→ chi­ral­ność


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. taki, który wraz z innym są dla sie­bie od­bi­cia­mi lu­strza­ny­mi

Wiktionary

Patrz:

chiralność

Powiązane:

 rzecz. chiralność ż.

Wiktionary


chirashi

[czy­taj: czi­ra­szi] ro­dzaj sushi po­da­wa­ne­go w mi­secz­ce lub drew­nia­nym pu­deł­ku wy­peł­nio­nym ryżem i z roz­rzu­co­ny­mi na nim róż­no­rod­ny­mi skład­ni­ka­mi


SJP.pl


chirico

[czy­taj: ki­ri­ko] naz­wi­sko


SJP.pl


chirofauna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. ogół ga­tun­ków nie­to­pe­rzy za­miesz­ku­ją­cych okre­ślo­ny ob­szar ge­o­gra­ficz­ny, bio­top lub ży­ją­cych w okre­ślo­nym okre­sie ge­o­lo­gicz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­kład do­ty­czył chi­ro­fa­u­ny ja­skiń be­skidz­kich.

Wiktionary


chirograf

do­ku­ment śred­nio­wiecz­ny uży­wa­ny w dy­plo­ma­cji za­chod­nio­e­u­ro­pej­skiej


SJP.pl


chirolog

osoba wró­żą­ca z linii dłoni; chi­ro­man­ta


SJP.pl


chirologia

1. spo­sób po­ro­zu­mie­wa­nia się na migi, sto­so­wa­ny wśród głu­cho­nie­mych; dak­ty­lo­gra­fia;
2. wró­że­nie z rąk; chi­ro­man­cja


SJP.pl


chirologiczny

→ chi­ro­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

chirologia

chiromancja

wró­że­nie z linii pa­pi­lar­nych dłoni; chi­ro­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. sztu­ka wró­że­nia i od­czy­ty­wa­nia cha­rak­te­ru czło­wie­ka z bruzd na jego dło­niach;

Wiktionary

Nie mylić z: hie­ro­man­cja.

Chi­ro­man­cja (z gr. "cheir" = ręka, "man­te­ia" = wró­że­nie) – wró­że­nie z dłoni. Za­gad­nie­nie to było róż­nie na­zy­wa­ne na prze­strze­ni wie­ków np. nauka sta­ro­żyt­na, sztu­ka dy­wi­na­cyj­na, wró­że­nie lub umie­jęt­ność od­czy­ty­wa­nia losów ludz­kich z dłoni. Chi­ro­gno­mia to ba­da­nie kon­tu­rów, zew­nętrz­nych kształ­tów dłoni (sze­ro­kość, dłu­gość), spo­i­sto­ści wnę­trza dłoni, kształ­tu pal­ców i okre­śla­nie ogól­ne­go wy­ra­zu. Chi­ro­lo­gia po­le­ga na ba­da­niu wnę­trza dłoni, tj. wzgór­ków, linii i zna­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chiromanta mos., daw. chiromancista mos., chiromantyk mos.

:: fż. chiromantka

 przym. chiromancki, chiromantyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chirologia

Wiktionary


chiromanta

osoba wró­żą­ca z linii dłoni; chi­ro­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ezot. wróż­bi­ta zaj­mu­ją­cy się chi­ro­man­cją, czy­ta­ją­cy przysz­łość z rąk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiromancista mos., chiromantyk mos.

:: fż. chiromantka ż., chiromantyczka ż., chiromancistka ż.

 przym. chiromancki, chiromantyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. chiromancista, chiromantyk, rękowieszcz

Wiktionary


chiromantka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się chi­ro­man­cją, czyli wró­że­niem z ręki


SJP.pl


chiron

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: cen­ta­ur znany z pra­wo­ści, mą­dro­ści i wie­dzy me­dycz­nej; Chej­ron;
2. małe ciało Ukła­du Sło­necz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chi­ron – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 2060
  • Chi­ron (Chej­ron, gr. Che­i­ron) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jeden z cen­ta­u­rów
  • Bu­gat­ti 18/3 Chi­ron – sa­mo­chód
  • Louis Chi­ron – mo­na­kij­ski kie­row­ca For­mu­ły 1

Wikipedia


chironomia

sztu­ka i nauka wy­ko­ny­wa­nia ge­stów rąk przy wy­gła­sza­niu mów lub tek­stów sce­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztu­ka ge­sty­ku­la­cji przy wy­gła­sza­niu mów lub tek­stów sce­nicz­nych;

Wiktionary

Chi­ro­no­mia (gr. "cheir" = dłoń) – zło­żo­ny sy­stem ge­sty­ku­la­cji łą­czą­cy rytm i ruch, roz­wi­nię­ty przez sta­ro­żyt­nych Gre­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌxʲirɔ̃ˈnɔ̃mʲja, AS: χʹirõnõmʹi ̯a

Wiktionary


chironomiczny

przy­miot­nik od: chi­ro­no­mia


SJP.pl


chiroplast

przy­rząd utrzy­mu­ją­cy nad­gar­stek i palce we wła­ści­wej po­zy­cji przy nauce gry na for­te­pia­nie, po­pu­lar­ny na po­cząt­ku XIX wieku


SJP.pl


chiropraktyczka

→ chi­ro­prak­tyk; krę­gar­ka


SJP.pl


chiropraktyczny

→ chi­ro­prak­ty­ka, → chi­ro­prak­tyk


SJP.pl

Patrz:

chiropraktyka, → chiropraktyk

chiropraktyk

le­cze­nie za­bu­rzeń ukła­du kost­no-mię­śnio­we­go za po­mo­cą ma­sa­żu w obrę­bie krę­go­słu­pa, de­li­kat­niej­szy i mniej in­wa­zyj­ny ro­dzaj krę­gar­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ni­we­lo­wa­niem bólu w mię­śniach i krę­go­słu­pie za po­mo­cą za­bie­gów wy­ko­ny­wa­nych rę­ka­mi

Wiktionary


chiropraktyka

le­cze­nie za­bu­rzeń ukła­du kost­no-mię­śnio­we­go za po­mo­cą ma­sa­żu w obrę­bie krę­go­słu­pa, de­li­kat­niej­szy i mniej in­wa­zyj­ny ro­dzaj krę­gar­stwa


SJP.pl

Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Chi­ro­prak­ty­ka – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny nie­kon­wen­cjo­nal­nej opar­ta na dia­gno­zie, le­cze­niu oraz za­po­bie­ga­niu me­cha­nicz­nym za­bu­rze­niom i dys­funk­cjom na­rzą­du ruchu. W szcze­gól­no­ści sku­pio­na na ma­ni­pu­la­cji krę­go­słu­pa, gdyż we­dług pier­wot­nych hi­po­tez chi­ro­prak­tycz­nych scho­rze­nia ukła­du ruchu mogą wpły­wać na ogól­ne zdro­wie or­ga­niz­mu po­przez sy­stem ner­wo­wy.

Wikipedia


chiropterofauna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. ogół nie­to­pe­rzy (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chi­rop­te­ra|ref=tak.) na danym te­re­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiropterologia

Wiktionary


chiropterogamia

za­py­la­nie ro­ślin przez nie­to­pe­rze


SJP.pl


chiropterolog

zo­o­log zaj­mu­ją­cy się nie­to­pe­rza­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zool. na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nie­to­pe­rzy

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) zool. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie chi­rop­te­ro­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­scy chi­rop­te­ro­lo­dzy od­kry­li w pe­ru­wiań­skich ja­ski­niach nowy ga­tu­nek nie­to­pe­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxʲirɔptɛˈrɔlɔk, AS: χʹiropterolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiropterologia ż.

 przym. chiropterologiczny

 przysł. chiropterologicznie

Wiktionary


chiropterologia

dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się nie­to­pe­rza­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nauka o nie­to­pe­rzach;

Wiktionary

Chi­rop­te­ro­lo­gia – gałąź zo­o­lo­gii (te­rio­lo­gii) zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem nie­to­pe­rzy. Nazwa tej dzie­dzi­ny wie­dzy po­cho­dzi od ła­ciń­skiej (acz grec­kie­go po­cho­dze­nia) nazwy na­u­ko­wej nie­to­pe­rzy "Chi­rop­te­ra", co zna­czy do­słow­nie "rę­kos­krzy­dłe". Ze wzglę­du na uni­ka­to­wy wśród ssa­ków tryb życia nie­to­pe­rzy (zdol­ność do ak­tyw­ne­go lotu, jak rów­nież – u więk­szo­ści ga­tun­ków – ści­sła za­leż­ność od do­stęp­no­ści kry­jó­wek w ciągu dnia, prze­wa­ża­ją­co nocna ak­tyw­ność oraz echo­lo­ka­cja) nauka ta po­słu­gu­je się od­mien­ną me­to­dy­ką niż po­zo­sta­łe ga­łę­zie te­rio­lo­gii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chi­rop­te­ro­lo­gia jest dzia­łem te­rio­lo­gii, ta zaś - zo­o­lo­gii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxʲirɔptɛrɔˈlɔɟja, AS: χʹiropteroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiropterolog m., chiropterofauna ż.

 przym. chiropterologiczny

 przysł. chiropterologicznie

Wiktionary


chiropterologiczny

→ chi­rop­te­ro­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zool. zwią­za­ny z chi­rop­te­ro­lo­gią, do­ty­czą­cy chi­rop­te­ro­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

chiropterologia

Przykłady

 (1.1) Na Uni­wer­sy­te­cie Wroc­ław­skim dwa razy w roku or­ga­ni­zo­wa­ne są kursy chi­rop­te­ro­lo­gicz­ne dla ama­to­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxʲirɔptɛrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: χʹiropteroloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiropterologia ż., chiropterolog m.

Wiktionary


chirotechnika

dzie­dzi­na tech­ni­ki zaj­mu­ją­ca się este­ty­ką kształ­tu pro­du­ko­wa­nych na­rzę­dzi pracy


SJP.pl


chirotonia

w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym i grec­ko­ka­to­lic­kim: udzie­le­nie świę­ceń na dia­ko­na, pre­zbi­te­ra i bi­sku­pa


SJP.pl

Chi­ro­to­nia ( χειροτονία „wy­cią­gnąć ręce”, рукоположе́ние "ru­ko­po­ło­że­ni­je") − w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym i grec­ko­ka­to­lic­kim udzie­le­nie świę­ceń wyż­szych ko­lej­no na dia­ko­na, pre­zbi­te­ra i bi­sku­pa.

Chi­ro­to­nia ma miej­sce za­wsze pod­czas li­tur­gii i za­wsze jest spra­wo­wa­na in­dy­wi­du­al­nie (nigdy nie wyś­wię­ca się kilku kan­dy­da­tów jed­no­cze­śnie, tj.

Wikipedia


chirurg

le­karz bę­dą­cy spe­cja­li­stą w dzie­dzi­nie chi­rur­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ope­ra­cja­mi i za­bie­ga­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka w za­kre­sie chi­rur­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chi­rurg musi być bar­dzo do­kład­ny.

 (2.1) Żona Ko­wal­skie­go jest chi­rur­giem pla­stycz­nym.

 (2.1) Doś­wiad­czo­na chi­rurg-la­pa­ro­sko­pist­ka prze­pro­wa­dzi­ła ap­pen­dek­to­mię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲirurk, AS: χʹirurk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chirurgia ż.

:: fż. chirurżka ż.

 przym. chirurgiczny

 przysł. chirurgicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) chirurg ogólny

Wiktionary


chirurgia

1. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem cho­rób po­przez prze­pro­wa­dza­nie za­bie­gów ope­ra­cyj­nych;
2. od­dział chi­rur­gicz­ny w szpi­ta­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem ope­ra­cyj­nym;

 (1.2) pot. med. od­dział szpi­ta­la, kli­ni­ki lub uczel­ni me­dycz­nej, który zaj­mu­je się chi­rur­gią (1.1)

Wiktionary

Chi­rur­gia (z grec. "cheir" − ręka, "ergon" – czyn, dzia­ła­nie, "che­i­rur­gia" – ręcz­nie wy­ko­ny­wa­na praca) – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem ope­ra­cyj­nym cho­rób i ura­zów. Osoba prak­ty­ku­ją­ca chi­rur­gię lub dzie­dzi­nę po­chod­ną chi­rur­gii na­zy­wa­na jest chi­rur­giem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W War­sza­wie od­by­ła się kon­fe­ren­cja na temat chi­rur­gii pla­stycz­nej, w któ­rej uczest­ni­czy­ło ponad 300 le­ka­rzy z całej Pol­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʲiˈrurʲɟja, AS: χʹirurʹǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chirurg m., chirurżka ż., chirurgini ż.

 przym. chirurgiczny

 przysł. chirurgicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chirurgia ogólna

 (1.2) chirurgia ogólna

Wiktionary


chirurgicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) med. w spo­sób zwią­za­ny z chi­rur­gią lub za po­mo­cą za­bie­gu chi­rur­gicz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­że­my po­zbyć się tej zmia­ny chi­rur­gicz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chirurg mos., chirurgia ż.

 przym. chirurgiczny

Wiktionary


chirurgiczny

→ chi­rur­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z chi­rur­gią, do­ty­czą­cy chi­rur­gii lub chi­rur­gów

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pot. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się pre­cyz­ją, do­kład­nie od­mie­rzo­ny, wy­ce­lo­wa­ny

Wiktionary

Patrz:

chirurgia

Przykłady

 (1.1) Pa­cjent zemd­lał wi­dząc ja­kieś chi­rur­gicz­ne przy­rzą­dy.

 (2.1) Snaj­per tra­fił do od­le­głe­go celu z chi­rur­gicz­ną pre­cyz­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxʲirurʲˈɟit͡ʃnɨ, AS: χʹirurʹǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chirurg m., chirurgia ż.

 przysł. chirurgicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) operacyjny

 (2.1) precyzyjny, dokładny

Wiktionary


chirurżka

→ chi­rurg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­kar­ka, spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się ope­ra­cja­mi i za­bie­ga­mi

Wiktionary

Patrz:

chirurg

Przykłady

 (1.1) Jako chi­rurż­ka prze­pro­wa­dzam ope­ra­cje ra­tu­ją­ce zdro­wie i życie moich pa­cjen­tów.

 (1.1) Chi­rurż­ka była człon­ki­nią wy­dzia­łu w szko­łach me­dycz­nych na Har­var­dzie i Uni­wer­sy­te­cie Ka­li­for­nij­skim.

 (1.1) Na­to­miast w ze­spo­le gi­ne­ko­lo­gicz­nym na dzie­więć za­trud­nio­nych le­ka­rzy mamy aż sie­dem chi­rur­żek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chirurgia ż., chirurgiczność ż.

:: fm. chirurg m.

 przym. chirurgiczny

 przysł. chirurgicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chirurg

Wiktionary


chirus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. pijak

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. reg-pl|Kresy południowe|kirus.

Wiktionary


chisaria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Płow­diw;

Wiktionary

Chi­sa­ria ( Хисаря) – mia­sto w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Płow­diw; sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na gminy Chi­sa­ria. We­dług da­nych Na­ro­do­we­go In­sty­tu­tu Sta­ty­stycz­ne­go w Buł­ga­rii z 31 grud­nia 2011 mia­sto li­czy­ło 7066 miesz­kań­ców.

Wikipedia


chitarrone

stru­no­wy in­stru­ment szar­pa­ny, ro­dzaj mniej­sze­go te­or­ba­nu


SJP.pl

Chi­tar­ro­ne (ki­ta­ron) – ro­dzaj lutni. Stru­no­wy szar­pa­ny in­stru­ment mu­zycz­ny, po­pu­lar­ny od XVI do XVIII wieku.

Jest typem ar­cy­lut­ni; ma szyj­kę dłu­go­ści ok. 120 cm, i kor­pus lutni. Po­sia­da stru­ny me­lo­dycz­ne (1 po­je­dyn­cza i 5 pod­wój­nych) oraz stru­ny ba­so­we w licz­bie 5–8. In­stru­ment ten miał sze­ro­kie moż­li­wo­ści gry akor­do­wej (wie­lo­gło­so­wej). Wy­ko­rzy­sty­wa­ny do akom­pa­nia­men­tu przy ut­wo­rach wo­kal­nych i ka­me­ral­nych jako in­stru­ment re­a­li­zu­ją­cy basso con­ti­nuo.

Wikipedia


chiton

lnia­na lub weł­nia­na szata no­szo­na przez męż­czyzn i ko­bie­ty w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: lnia­na i weł­nia­na szata zszy­ta po bo­kach, spię­ta na ra­mio­nach;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Po­ly­pla­cop­ho­ra|ref=tak., mię­czak z ro­dza­ju chi­to­nów;

Wiktionary

Chi­ton (stgr. χιτών) – ko­szu­la lnia­na lub weł­nia­na z krót­ki­mi rę­ka­wa­mi no­szo­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji; ro­dzaj tu­ni­ki po­cho­dze­nia wschod­nie­go (fe­nic­kie­go).

Skła­da­ła się z dwóch pro­sto­kąt­nych ka­wał­ków ma­te­ria­łu zszy­tych dłuż­szy­mi bo­ka­mi do wy­so­ko­ści ra­mion, spi­na­nych na ra­mio­nach fi­bu­la­mi lub gu­zi­ka­mi. Wkła­da­no ją bez­poś­red­nio na ciało, nie zdej­mo­wa­no do snu (roz­pi­na­jąc tylko pasek); dzie­ci no­si­ły bez prze­pa­sa­nia. Lżej­szą jej od­mia­nę zwano chi­to­nio­nem (χιτώνιον).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxʲitɔ̃n, AS: χʹitõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chityna ż., chitozan m.

 przym. chitynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) wielotarczowiec, wielopłytkowiec

Wiktionary


chitony

lnia­na lub weł­nia­na szata no­szo­na przez męż­czyzn i ko­bie­ty w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

Chi­to­ny, wie­lo­tar­czow­ce, wie­lo­płyt­kow­ce (Po­ly­pla­cop­ho­ra) – gro­ma­da mor­skich mię­cza­ków obej­mu­ją­ca około 1000 ga­tun­ków. Wiel­ko­ści od 3 mm do 43 cm (naj­więk­szy jest "Cryp­to­chi­ton stel­le­ri"). U chi­to­nów za­u­wa­żal­na jest je­szcze pier­wot­na me­ta­me­ria, która za­ni­knę­ła w po­zo­sta­łych gro­ma­dach mię­cza­ków.

Wikipedia


chitozan

po­li­sa­cha­ryd, po­chod­na chi­ty­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. sub­stan­cja or­ga­nicz­na bę­dą­ca na­tu­ral­nym po­li­me­rem, po­li­sa­cha­ryd, po­chod­na chi­ty­ny;

Wiktionary

Chi­to­zan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy po­li­sa­cha­ry­dów; po­chod­na chi­ty­ny, pow­sta­ją­ca w wy­ni­ku jej czę­ścio­wej de­a­ce­ty­la­cji. Jest nie­tok­sycz­ny, bio­kom­pa­ty­bil­ny i de­gra­do­wal­ny.

Jest sto­so­wa­ny w me­dy­cy­nie, m.in. jako skład­nik ma­te­ria­łów opa­trun­ko­wych. Dzia­ła an­ty­bak­te­ryj­nie, prze­ciw­za­pal­nie i prze­ciw­bó­lo­wo, ta­mu­je krwa­wie­nie oraz przy­spie­sza pro­ces go­je­nia ran. Używa się go także w opa­trun­kach sto­so­wa­nych na polu walki w celu do­raź­ne­go pow­strzy­ma­nia krwa­wie­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chityna ż., chiton mrz./mzw.

 przym. chitozanowy, chitynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poli(2-deoksy-2-aminoglukoza), deacetylowana chityna

Wiktionary


chittyta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu in­do­e­u­ro­pej­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go Ana­to­lię;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwró­ci­li­śmy się z proś­bą o pomoc do Chit­ty­tów i nas nie za­wied­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Chittytka ż.

 przym. chittycki

Wiktionary


chityna

wie­lo­cu­kier zbli­żo­ny bu­do­wą do ce­lu­lo­zy; sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w bło­nach ko­mór­ko­wych u grzy­bów i bak­te­rii, two­rzą­ca okry­wy ciała bez­krę­gow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. or­ga­nicz­na sub­stan­cja two­rzą­ca m.in. pan­ce­rze sko­ru­pia­ków i po­kry­wy skrzy­deł chrzą­szczy;

Wiktionary

Chi­ty­na ( χιτών "chi­ton" ‘wierzch­nia szata’) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy bio­po­li­me­rów, po­li­sa­cha­ryd zbu­do­wa­ny z czą­ste­czek "N"-ace­ty­lo­wa­nej β-glu­ko­za­mi­ny, po­łą­czo­nych wią­za­nia­mi β-1,4-gli­ko­zy­do­wy­mi. Wy­stę­pu­je w ścia­nach ko­mór­ko­wych wo­do­ro­stów, grzy­bów i bak­te­rii, a także w szkie­le­tach zew­nętrz­nych sta­wo­no­gów (które two­rzy wraz z biał­ka­mi oraz so­la­mi wap­nia i ma­gne­zu). Jej obec­ność pot­wier­dzo­no także u mię­cza­ków, ra­mie­nio­no­gów i mszy­wio­łów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chitynowy

 rzecz. chiton mrz./mzw.

Wiktionary


chitynowy

przy­miot­nik od: chi­ty­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chi­ty­ną, do­ty­czą­cy chi­ty­ny, skła­da­ją­cy się z chi­ty­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chityna ż., chitozan m., chiton m.

Wiktionary


chiwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto nad rzeką Amu-darią w wi­la­je­cie cho­rez­mij­skim Uzbe­ki­sta­nu w Azji Środ­ko­wej;

Wiktionary

Chiwa (uzb. "Xiva") – mia­sto nad rzeką Amu-darią w wi­la­je­cie cho­rez­mij­skim Uzbe­ki­sta­nu w Azji Środ­ko­wej, ok. 51 tys. miesz­kań­ców (2004) i ok. 90 tys. w 2017 roku. Po­ło­żo­ne jest 35 km od sto­li­cy re­gio­nu Ur­gen­chu i ledwo 5 km od gra­ni­cy z Turk­me­ni­sta­nem.

Chiwa była jed­nym z głów­nych oś­rod­ków hand­lo­wych w VI-VII w. w re­gio­nie Azji Środ­ko­wej. W XVI w. mia­sto zo­sta­ło sto­li­cą Cha­na­tu Chi­wań­skie­go, a od 1873 znaj­do­wa­ło się pod wła­dzą Rosji.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chiwański

Wiktionary


chiwański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chiwą, do­ty­czą­cy Chiwy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chiwa ż.

Wiktionary


chiwian

drze­wo z ro­dzi­ny bie­gu­necz­ni­ko­wa­tych; przetr­wał; aj­lant; bo­żo­drzew; ai­lant


SJP.pl


chiwiatyt

ro­dzaj mi­ne­ra­łu, siar­czek biz­mu­to­wo-oło­wio­wy


SJP.pl


chiłok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Se­len­gi;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chi­łok – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji
  • Chi­łok – mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji

Wikipedia


chiń.

skrót od: chiń­ski (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = chiń­ski

Wiktionary


chińcz

naz­wi­sko


SJP.pl


chińczyk

gra plan­szo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gra plan­szo­wy­an­szo­wa dla 2-4 osób;

 (1.2) pot. re­sta­u­ra­cja z chiń­ską kuch­nią

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chiń­czy­cy – naród za­miesz­ku­ją­cy po­łud­nio­wo-wschod­nią Azję
  • Chiń­czyk – oby­wa­tel Chiń­skiej Re­pu­bli­ki Lu­do­wej lub Re­pu­bli­ki Chiń­skiej
  • chiń­czyk – gra plan­szo­wa
  • Chiń­czyk – po­wieść Hen­nin­ga Man­kel­la
  • Chiń­czyk – pse­u­do­nim żoł­nie­rza Armii Kra­jo­wej st. sierż. Wac­ła­wa Sa­drza­ka
  • Chiń­czyk – pse­u­do­nim urug­waj­skie­go pił­ka­rza Álvaro Re­co­ba
  • Chiń­czyk – pse­u­do­nim ek­wa­dor­skie­go pił­ka­rza Luisa Gó­me­za
  • Chiń­czyk – pse­u­do­nim chi­lij­skie­go pił­ka­rza Car­lo­sa Ca­sze­ly
  • Chiń­czyk – pse­u­do­nim por­tu­gal­skie­go pił­ka­rza Pedro Gonçalvesa
  • Chiń­czyk – pse­u­do­nim Mar­ci­na Chleb­ne­go, człon­ka grupy mu­zycz­nej Fli­per

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dzie­ciń­stwie czę­sto gra­li­śmy w chiń­czy­ka.

 (1.2) Do­sta­łam bu­kiet kwia­tów, posz­li­śmy do chiń­czy­ka na obiad, a póź­niej oglą­da­li­śmy filmy na kom­pu­te­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲĩj̃n͇t͡ʃɨk, AS: χʹĩĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiński mrz., Chineczka ż., Chiny nmos., Chińczyk mos., Chinka ż., chińskość ż., chińszczyzna ż.

 przym. chiński

 przysł. po chińsku, chińsko

Wiktionary


chiński

1. → Chiny;
2. zupka chiń­ska - roz­pu­szczal­na zupa w prosz­ku z ma­ka­ro­nem, którą za­le­wa się wrzą­cą wodą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chin lub Chiń­czy­ków

 (1.2) od­no­szą­cy się do ję­zy­ka chiń­skie­go (2.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy w Chi­nach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcesz jeść chiń­ską zupkę na śnia­da­nie?

 (2.1) Leon na­u­czył się chiń­skie­go na stu­diach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʲĩj̃ɲsʲci, AS: χʹĩĩɲ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chineczka ż., Chiny nmos., Chińczyk mos., Chinka ż., chińszczyzna ż., chińskość ż., chińczyk m.

 przysł. po chińsku, chińsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. pogard. kitajski

 (2.1) chińszczyzna; pot. pogard. kitajski

Wiktionary


chińsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób chiń­ski, po chiń­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W spi­sie zna­la­zły się chiń­sko brzmią­ce nazwy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiński mrz., Chiny lm nm., Chińczyk mos., Chinka ż., Chineczka ż., chińczyk mzw., chińszczyzna ż., chińskość ż.

 przym. chiński

 przysł. po chińsku

Wiktionary


chińskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem chiń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem chiń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku chiń­skim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze­go dnia po przy­jeź­dzie wy­łą­czył chiń­sko­ję­zycz­ny kanał te­le­wi­zyj­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxʲĩj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: χʹĩĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


chińskość

→ chiń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. cecha tego, co chiń­skie; chiń­ski cha­rak­ter cze­goś

Wiktionary

Patrz:

chiński

Przykłady

 (1.1) O chiń­sko­ści dziel­ni­cy świad­czą na­pi­sy na szyl­dach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chiński mrz., Chiny lm nm., Chińczyk mos., Chinka ż., Chineczka ż., chińczyk mzw., chińszczyzna ż.

 przym. chiński

 przysł. chińsko, po chińsku

Wiktionary


chińszczeć

sta­wać się takim, jak Chiń­czy­cy


SJP.pl


chińszczyzna

1. chiń­ski język i kul­tu­ra;
2. pro­duk­ty po­cho­dzą­ce z Chin, czę­sto jako sy­no­nim pro­duk­tów ni­skiej ja­ko­ści;
3. po­tra­wa kuch­ni chiń­skiej lub orien­tal­nej;
4. coś trud­ne­go do zro­zu­mie­nia, zag­mat­wa­ne­go;
5. prze­sta­rza­le: nad­mier­na grzecz­ność, prze­sad­ny ry­tu­ał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język chiń­ski

 (1.2) przest. zbiór cech ty­po­wych dla kul­tu­ry i oby­cza­jów chiń­skich

 (1.3) pejor. przen. pot. wy­ro­by ni­skiej ja­ko­ści

 (1.4) pot. danie kuch­ni az­ja­tyc­kiej

 (1.5) nad­mier­na grzecz­ność

 (1.6) pot. coś niez­ro­zu­mia­łe­go i trud­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.6) To dla mnie chiń­szczyz­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʲĩj̃ˈʃt͡ʃɨzna, AS: χʹĩĩ ̯ščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chiny nmos., Chińczyk mos., chińczyk mzw., Chinka ż., Chineczka ż., chiński mrz., chińskość ż., schińszczenie n., schińszanie n.

 czas. schińszczyć dk., schińszczać ndk., schińszczeć dk.

 przym. chiński

 przysł. po chińsku, chińsko

Wiktionary


chjena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. pot. ChZJN (Chrze­ści­jań­ski Zwią­zek Jed­no­ści Na­ro­do­wej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go w czwar­tym gło­so­wa­niu en­de­cy „do­da­li” nieco gło­sów Na­ru­to­wi­czo­wi, eli­mi­nu­jąc tym samym kan­dy­da­ta lu­dow­ców. Spra­wa wy­da­ła się więc prze­są­dzo­na – en­de­cy z Chje­ny byli prze­ko­na­ni, że w osta­tecz­nym po­je­dyn­ku wy­bor­czym lu­dow­cy, nie mając już swo­je­go kan­dy­da­ta – Woj­cie­chow­skie­go, poprą hra­bie­go Ma­u­ry­ce­go Za­mo­y­skie­go, który choć nie „ich”, to jed­nak sto razy lep­szy od kan­dy­da­ta kon­ku­ren­cyj­ne­go PSL Wyz­wo­le­nia – Na­ru­to­wi­cza.

Wiktionary


chjeno-piast

Chje­no-Piast – po­tocz­na nazwa ko­a­li­cji par­la­men­tar­nej w Sej­mie II Rze­czy­po­spo­li­tej, która w 1923 i po­now­nie w 1926 two­rzy­ła za­ple­cze dla dru­gie­go i trze­cie­go rządu Win­cen­te­go Wi­to­sa.

Po­ro­zu­mie­nie o po­wo­ła­niu ko­a­li­cji (zwane pak­tem lanc­ko­roń­skim) pod­pi­sa­no 17 maja 1923.

Wikipedia


chlabicz

naz­wi­sko


SJP.pl


chlacz

czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; pijak, bi­bosz, chle­jus


SJP.pl


chladać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. szu­kać

Wiktionary


chlajna

ro­dzaj pła­szcza no­szo­ne­go przez męż­czyzn w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

Chlaj­na (stgr. "χλαῖνα"), zdrobn. chlaj­nion – wierzch­ni ubiór męski w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, nie­kie­dy sto­so­wa­ny w od­mia­nie na­zy­wa­nej "lope".

Był to ob­szer­ny, chro­nią­cy przed zim­nem, pro­sto­kąt­ny płaszcz weł­nia­ny, spi­na­ny na pier­siach lub na pra­wym ra­mie­niu, znany już Ho­me­ro­wi.

Wikipedia


chlajus

po­tocz­nie: czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; och­laj­tus, och­lap­tus, och­la­pus, opi­jus, pijus


SJP.pl


chlamida

ob­szer­na męska szata wierzch­nia no­szo­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji do jazdy kon­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. krót­ka weł­nia­na szata męska, no­szo­na przez męż­czyzn do jazdy kon­nej w sta­ro­żyt­nej Gre­cji;

 (1.2) daw. długa, luźna su­knia dam­ska, przez­na­czo­na do no­sze­nia w wa­run­kach do­mo­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chla­mi­da (pła­szczak, Chla­my­do­se­la­chus an­gu­i­ne­us) – ga­tu­nek re­ki­na z ro­dzi­ny pła­szcza­ko­wa­tych
  • chla­mi­da – męska szata no­szo­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wo­land ubra­ny w swoją czar­ną chla­mi­dę sie­dział na skła­da­nym ta­bo­re­cie.

Wiktionary


chlamidomonas

jed­no­ko­mór­ko­wy glon wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w za­nie­czy­szczo­nych zbior­ni­kach wod­nych


SJP.pl


chlamidospor

gru­bo­ścien­ny za­rod­nik przetr­wal­ni­ko­wy grzy­ba


SJP.pl


chlamidospora

gru­bo­ścien­ny za­rod­nik przetr­wal­ni­ko­wy grzy­ba


SJP.pl


chlamydia

ro­dzaj bak­te­rii, pa­so­żyt or­ga­niz­mów eu­ka­rio­tycz­nych, od­gry­wa­ją­cy ważną rolę w cho­ro­bach za­kaź­nych prze­no­szo­nych drogą płcio­wą


SJP.pl


chlamydie

ro­dzaj bak­te­rii bezwz­ględ­nie wew­nątrz­ko­mór­ko­wych


SJP.pl

Chla­my­die (łac. "Chla­my­diae") – ro­dzaj bak­te­rii bezwz­ględ­nie wew­nątrz­ko­mór­ko­wych. Bak­te­rie te nie wyt­wa­rza­ją włas­ne­go ATP, lecz wy­mie­nia­ją swoje ADP na ATP go­spo­da­rza. Bak­te­rie po­krew­ne ri­ket­sjom. W swo­jej bło­nie ko­mór­ko­wej zew­nętrz­nej po­sia­da­ją li­po­po­li­sa­cha­ryd (LPS), po­dob­nie jak więk­szość bak­te­rii Gram-ujem­nych, jed­nak w prze­ci­wień­stwie do nich nie po­sia­da­ją w ścia­nie kwasu mu­ra­mi­no­we­go oraz pep­ty­do­gli­ka­nu. Są zdol­ne do syn­te­zy włas­nych bia­łek dzię­ki po­sia­da­niu ry­bo­so­mów.

Wikipedia


chlamydioza

bak­te­ryj­na cho­ro­ba prze­no­szo­na drogą płcio­wą


SJP.pl


chlamydospora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. gru­bo­ścien­ny za­rod­nik przetr­wal­ni­ko­wy pow­sta­ją­cy ze strzę­pek grzyb­ni;

Wiktionary

Chla­my­do­spo­ra – za­rod­nik grzy­bów o gru­bej ścia­nie ko­mór­ko­wej przy­sto­so­wa­ny do przetr­wa­nia przez dłuż­szy czas nies­przy­ja­ją­cych wa­run­ków śro­do­wi­ska. Chla­my­do­spo­ry pow­sta­ją ze strzę­pek grzyb­ni i u róż­nych ga­tun­ków mogą two­rzyć się w po­sta­ci po­je­dyn­czych ko­mó­rek, w for­mie łań­cu­chów lub zgru­po­wań.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌxlãmɨdɔˈspɔra, AS: χlãmydospora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. askospora, bazydiospora, egzospora, mejospora

Wiktionary


chlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlać

Wiktionary


chlap

wyraz na­śla­du­ją­cy od­głos pow­sta­ją­cy przy chla­pa­niu


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) od­głos chla­pa­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xlap, AS: χlap

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlapacz mos./mrz., chlapanie, chlapa, chlapanina, chlapawica

 czas. chlapać, pochlapać, zachlapać

 przym. chlapiący, pochlapany, zachlapany

Wiktionary


chlapa

po­tocz­nie: brzyd­ka, de­szczo­wa po­go­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brzyd­ka, de­szczo­wa po­go­da

 (1.2) błoto i mokry śnieg

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlapawica ż., chlapacz mos./mrz.

 czas. chlapać

 wykrz. chlap

Wiktionary


chlapacz

gu­mo­wy płat mon­to­wa­ny na ka­ro­se­rii sa­mo­cho­do­wej przy ko­łach prze­ciw­dzia­ła­ją­cy nad­mier­ne­mu wy­do­by­wa­niu się wody spod pod­wo­zia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. osło­na z tyłu koła słu­żą­ca do za­bez­pie­cza­nia po­ja­zdu przed bryz­ga­mi wody, błota

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. ktoś, kto chla­pie ję­zy­kiem, mówi byle co

Wiktionary

Chla­pacz sa­mo­cho­do­wy – ele­ment mon­to­wa­ny se­ryj­nie lub do­da­wa­ny op­cjo­nal­nie do sa­mo­cho­du, który ma na celu ochro­nę nad­wo­zia przed ka­mie­nia­mi, wodą, bło­tem.

Mon­to­wa­ny jest za ko­ła­mi sa­mo­cho­du przy jed­nej lub przy obu osiach.

Szcze­gól­ne za­sto­so­wa­nie dla chla­pa­cza zna­la­zło się w raj­dach sa­mo­cho­do­wych, które czę­sto od­by­wa­ją się na dro­gach szu­tro­wych. Chla­pacz ma za za­da­nie ochro­nić nie tylko nad­wo­zie sa­mo­cho­du, ale prze­de wszyst­kim ki­bi­ców przed wy­la­tu­ją­cym spod kół żwi­rem czy ka­mie­nia­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­der­wa­ny chla­pacz nad tyl­nym kołem szu­rał po mo­krym as­fal­cie, nad nim zaś w naj­lep­sze rósł mech, któ­re­mu ła­god­na zima nie dała rady. Sa­mo­cho­dzik rzę­ził strasz­li­wie, kasz­ląc spa­li­na­mi, lecz dalej parł pod górkę.

 (2.1) Hanka, ja wiem, że ze mnie taki chla­pacz jest, że cza­sa­mi ręce opa­da­ją, ale jakby świat był taki pod szyję za­pię­ty, taki zasz­nu­ro­wa­ny jak te twoje cudne ustecz­ka, to ludz­kość by się w ogóle nie po­su­wa­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlapawica ż., chlapa ż., chlapanina ż., chlapanie n., chlapnięcie n., nachlapanie n.

 czas. chlapać ndk., chlapnąć dk., nachlapać dk., rozchlapywać ndk., rozchlapać dk.

 wykrz. chlap

Wiktionary


chlapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chla­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlapać, rozchlapywać

 wykrz. chlap

 rzecz. chlapawica ż., chlapacz mos./mrz.

Wiktionary


chlapawica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. chla­pa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlapa ż., chlapanina ż., chlapanie n., chlapnięcie n., nachlapanie n., chlapacz m.

 czas. chlapać ndk., chlapnąć dk., nachlapać dk.

 wykrz. chlap, chlapu-chlapu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlapa, chlapanina, słota

Wiktionary


chlapać

1. roz­pry­ski­wać jakąś sub­stan­cję;
2. ude­rzać o po­wierzch­nię cze­goś z od­gło­sem po­dob­nym do plu­sku;
3. po­tocz­nie: mówić coś bez za­sta­no­wie­nia;
4. po­tocz­nie: wypić wódkę


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chlap­nąć)

 (1.1) wy­wo­ły­wać roz­pro­sze­nie płynu z pow­sta­niem plu­sku

 (1.2) wy­le­wać się por­cja­mi z plu­skiem

 (1.3) pot. mówić bez za­sta­no­wie­nia

 (1.4) pot. pić tru­nek

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chla­pać się (dk. chlap­nąć się)

 (2.1) obryz­gi­wać czymś sie­bie

 (2.2) oble­wać jeden dru­gie­go

 (2.3) pot. spę­dzać czas na ką­pa­niu się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlapa ż., chlapacz mrz., chlapanie n., chlapanina ż., chlapawica ż., chlapnięcie n.

 czas. rozchlapywać, chlapnąć dk.

 wykrz. chlap, chlapu-chlapu, chlapu, chlap, chlapu, chlapu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bryzgać, obryzgiwać, ochlapywać

 (1.3) paplać

 (2.3) kąpać się

Wiktionary


chlapnięcie

1. prys­nąć jakąś sub­stan­cją;
2. ude­rzyć o po­wierzch­nię cze­goś z od­gło­sem po­dob­nym do plu­sku;
3. po­tocz­nie: po­wie­dzieć coś bez za­sta­no­wie­nia; lap­nąć;
4. po­tocz­nie: wypić wódkę


SJP.pl


chlapnąć

1. prys­nąć jakąś sub­stan­cją;
2. ude­rzyć o po­wierzch­nię cze­goś z od­gło­sem po­dob­nym do plu­sku;
3. po­tocz­nie: po­wie­dzieć coś bez za­sta­no­wie­nia; lap­nąć;
4. po­tocz­nie: wypić wódkę


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) roz­pro­szyć ciecz

 (1.2) pot. po­wie­dzieć coś bez­myśl­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlapanie n., chlapnięcie n., chlapacz m., chlapawica ż.

 czas. chlapać ndk.

Wiktionary


chlapu

wyraz dźwię­ko­na­śla­dow­czy, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, na­śla­du­ją­cy od­głos chla­pa­nia, prze­waż­nie uży­wa­ny przez dzie­ci lub przez do­ro­słych w roz­mo­wie z nimi; chla­pu-chla­pu; chla­pu, chla­pu; chla­pu, chlap


SJP.pl


chlasnąć

po­tocz­nie:
1. ude­rzyć z plu­skiem, chlu­po­tem;
2. wydać plusk, chlu­pot;
3. ude­rzyć z roz­ma­chem i świ­stem;
4. zro­bić coś od razu;
5. ro­ze­drzeć gwał­tow­nie;
6. za­ciąć, ude­rzyć, prze­ciąć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chla­stać)

 (1.1) pot. gwał­tow­nie ude­rzyć z roz­ma­chem i świ­stem

 (1.2) pot. gwał­tow­nie zra­nić ostrym przed­mio­tem

 (1.3) pot. ude­rzyć czymś zdol­nym do prze­cię­cia skóry (np. batem)

 (1.4) pot. gwał­tow­nie od­dzie­lić od ca­ło­ści ostrym na­rzę­dziem

 (1.5) pot. (o cie­czy) gwał­tow­nie ude­rzyć o kogoś lub coś, roz­pry­sku­jąc się

 (1.6) pot. roz­pry­skać jakąś ciecz szyb­ko i gwał­tow­nie

 (1.7) pot. przen. ostro skry­ty­ko­wać kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny chlas­nąć się (ndk. chla­stać się)

 (2.1) pot. ude­rzyć sie­bie sa­me­go

 (2.2) pot. ude­rzyć sie­bie naw­za­jem

 (2.3) pot. zra­nić sie­bie sa­me­go ostrym przed­mio­tem

 (2.4) pot. ude­rzyć sie­bie sa­me­go czymś zdol­nym do prze­cię­cia skóry

 (2.5) pot. gwał­tow­nie schla­pać sie­bie sa­me­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chlusnąć, smagnąć, zbiczować

 (1.3) pociąć

 (1.6) chlusnąć

 (1.7) chlusnąć, wychłostać, zjechać

Wiktionary


chlast

wy­krzy­knik na­zy­wa­ją­cy od­głos gwał­tow­ne­go ude­rze­nia


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos bicia, chło­sty

 (1.2) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos cię­cia nożem, sza­blą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlastanie n., wychlastanie n., pochlastanie n.

 czas. chlastać ndk., wychlastać dk., pochlastać dk.

Wiktionary


chlastanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chla­stać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlastać

 wykrz. chlast

Wiktionary


chlastać

po­tocz­nie:
1. ude­rzać z plu­skiem, chlu­po­tem;
2. wy­da­wać plusk, chlu­pot;
3. ude­rzać z roz­ma­chem i świ­stem;
4. robić coś od razu;
5. roz­dzie­rać gwał­tow­nie;
6. za­ci­nać, ude­rzać, prze­ci­nać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chlas­nąć)

 (1.1) pot. ciąć kogoś lub sie­bie

 (1.2) daw. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­krzy­ku­jąc strasz­li­we kląt­wy i ohyd­ne wyz­wi­ska, de­me­ryt chla­stał sza­blą, aż bryz­ga­ła jucha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlastat͡ɕ, AS: χlastać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlastanie n., chlaśnięcie n.

 wykrz. chlast

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ranić

Wiktionary


chlać

po­tocz­nie:
1. pić w dużej ilo­ści;
2. pić al­ko­hol w nad­mia­rze; chlo­rzyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. posp. pić, zwła­szcza al­ko­hol

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Janek chla już od pię­ciu dni.

 (1.1) Od ty­god­nia tylko chle­jesz. Opa­mię­taj się wresz­cie, stary!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xlat͡ɕ, AS: χlać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlanie n., ochlajtus m., ochlaj m.

 czas. ochlać się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żłopać, drinkować

Wiktionary


chlańsko

po­tocz­nie: im­pre­za, na któ­rej pije się dużo al­ko­ho­lu; biba, pi­ja­ty­ka, li­ba­cja


SJP.pl


chlaśnięcie

po­tocz­nie:
1. ude­rzyć z plu­skiem, chlu­po­tem;
2. wydać plusk, chlu­pot;
3. ude­rzyć z roz­ma­chem i świ­stem;
4. zro­bić coś od razu;
5. ro­ze­drzeć gwał­tow­nie;
6. za­ciąć, ude­rzyć, prze­ciąć


SJP.pl


chlc

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = med. cho­ro­ba Le­śniow­skie­go-Croh­na;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ChL-C

Wiktionary


chleb

1. pie­czy­wo z mąki i wody na droż­dżach lub na zak­wa­sie, for­mo­wa­ne w bo­chen­ki; bo­che­nek ta­kie­go pie­czy­wa;
2. prze­no­śnie: byt, utrzy­ma­nie, za­ro­bek, praca;
3. zboże


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pie­czy­wo z mąki, wody, z do­dat­kiem droż­dży lub zak­wa­su;

 (1.2) przen. spo­sób za­ra­bia­nia na życie, zawód, źró­dło utrzy­ma­nia

 (1.3) pot. wódka

 (1.4) stpol. żyw­ność

 (1.5) stpol. żyto

 (1.6) stpol. zboże

Wiktionary

Chleb – ro­dzaj pie­czy­wa otrzy­my­wa­ny z wy­pie­ku cia­sta bę­dą­ce­go jed­no­rod­nym po­łą­cze­niem mąki i wody, pod­da­ne­go naj­czę­ściej, ale nie za­wsze, fer­men­ta­cji al­ko­ho­lo­wej, wy­ro­bio­ne­go w boch­ny róż­ne­go kształ­tu i wiel­ko­ści.

Chleb znany w sta­ro­żyt­no­ści nie przy­po­mi­nał współ­czes­ne­go pulch­ne­go wy­pie­ku, ra­czej zbli­żo­ny był do pod­pło­my­ka, zna­nej obec­nie macy lub cien­kie­go pod­kła­du pod pizzę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To obu­rza­ją­ce, żeby w pie­kar­ni nie było świe­że­go chle­ba!

 (1.2) Skle­pi­ka­rze skar­żą się na su­per­mar­ke­ty, że im chleb od­bie­ra­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xlɛp, AS: χlep

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlebak mrz., chlebnica ż.

:: zdrobn. chlebaszek mrz., chlebek mrz., chlebuś mrz.

 przym. chlebowy, chlebny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pieczywo; gw. Górny Śląsk chlyb

Wiktionary


chlebaczek

zdrob­nie­nie od: chle­bak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chle­bak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlebak m.

Wiktionary


chlebak

1. skó­rza­na torba uży­wa­na do prze­no­sze­nia żyw­no­ści pod­czas wy­cie­czek;
2. drew­nia­ny lub me­ta­lo­wy po­jem­nik uży­wa­ny w go­spo­dar­stwach do­mo­wych do prze­cho­wy­wa­nia pie­czy­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śred­niej wiel­ko­ści po­jem­nik, w któ­rym prze­cho­wu­je się pie­czy­wo;

 (1.2) śred­niej wiel­ko­ści torba z pa­skiem, na pro­wiant;

Wiktionary

Zo­bacz też: chle­bak (torba).

Chle­bak – po­jem­nik ku­chen­ny słu­żą­cy do prze­cho­wy­wa­nia pie­czy­wa, zmniej­sza­ją­cy jego wy­sy­cha­nie i umoż­li­wia­ją­cy utrzy­ma­nie po­rząd­ku.

Chle­ba­ki w for­mie po­jem­ni­ków wy­ko­ny­wa­ne są głów­nie z drew­na, z two­rzyw sztucz­nych i me­ta­lu. Chle­bak skła­da się z czę­ści nie­ru­cho­mej (dna) jak i czę­ści ru­cho­mej (po­kry­wy).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja mama chleb prze­cho­wu­je w chle­ba­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlɛbak, AS: χlebak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chleb m., chlebek m.

:: zdrobn. chlebaczek m.

 przym. chlebowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. chlebnica

Wiktionary


chlebczyn

Chleb­czyn – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Sar­na­ki.

Miej­sco­wość leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 19 w od­le­gło­ści 1,5 km na pół­noc od Sar­nak i linii ko­le­jo­wej nr 31 Siedl­ce – Sie­mia­nów­ka z przy­stan­kiem Sar­na­ki. We wsi funk­cjo­nu­je jed­nost­ka OSP.

Wikipedia


chlebda

naz­wi­sko


SJP.pl


chlebek

zdrob­nie­nie od: chleb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: chleb

 (1.2) mały chleb, nie­kie­dy ze słod­ki­mi do­dat­ka­mi

 (1.3) bot. lud. ślaz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chle­bek – pol­skie naz­wi­sko
  • Józef Chle­bek – pol­ski na­u­czy­ciel w Bu­cza­czu, w Ga­li­cji w Au­stro-Wę­grzech.
  • Le­sław Ju­liusz Chle­bek (2 stycz­nia 1883–9 kwiet­nia 1928) – pol­ski na­u­czy­ciel, woj­sko­wy i dzia­łacz spo­łecz­ny, ofi­cer Le­gio­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziś na śnia­da­nie zja­dłem dwie kro­mecz­ki chleb­ka z ma­słem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlɛbɛk, AS: χlebek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chleb m., chlebuś m., chlebak m.

 przym. chlebowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlebuś

Wiktionary


chlebice

Chle­bi­ce (niem. "Wie­sent­hal", w la­tach 1948–1953 "Nie­maszch­le­ba") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, w gmi­nie Tu­pli­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


chlebicki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Chle­bic­ki – pol­ski bo­ta­nik, my­ko­log i her­pe­to­log
  • Jan Chle­bic­ki – pol­ski in­ży­nier che­mik
  • Józef Chle­bic­ki – pol­ski ślu­sarz i dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny

Wikipedia


chlebiński

naz­wi­sko


SJP.pl


chlebnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. szafa lub po­jem­nik do skła­do­wa­nia chle­ba

 (1.2) rzad. dzie­ża do wy­ro­bu cia­sta na chleb

 (1.3) daw. spe­cjal­na ło­pa­ta do wkła­da­nia chle­ba do pieca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chleb prze­cho­wy­wa­ny w chleb­ni­cy wy­sy­cha szyb­ciej – tam prze­cho­wu­je­my tylko chleb tra­dy­cyj­ny i owo­co­wy […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chleb mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlebak

 (1.2) dzieża

 (1.3) łopata

Wiktionary


chlebno

Chleb­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim, w gmi­nie Łob­że­ni­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wikipedia


chlebny

przy­miot­nik od: chleb; zwią­za­ny z chle­bem, otrzy­my­wa­ny z chle­ba; chle­bo­wy


SJP.pl


chlebodajny

1. da­ją­cy chleb;
2. da­ją­cy za­ro­bek, utrzy­ma­nie;
3. uro­dzaj­ny, żyzny


SJP.pl


chlebodawca

1. książ­ko­wo: pra­co­daw­ca;
2. daw­niej: ten, kto daje wy­ży­wie­nie, utrzy­ma­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. ten, kto za­trud­nia kogoś do pracy, za­pew­nia za­ro­bek

 (1.2) przest. ten, kto za­pew­nia wy­ży­wie­nie, utrzy­ma­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. chlebodawczyni ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pracodawca

Wiktionary


chlebodawczyni

1. ko­bie­ta da­ją­ca wy­ży­wie­nie;
2. ko­bie­ta da­ją­ca komuś płat­ną pracę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­bie­ta za­trud­nia­ją­ca osoby

 (1.2) daw. ko­bie­ta ży­wią­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na po­wi­ta­nie swej chle­bo­daw­czy­ni sucz­ka za­mer­da­ła ogo­nem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. chlebodawca mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pracodawczyni

 (1.2) żywicielka

Wiktionary


chleboholik

osoba uwiel­bia­ją­ca jeść pie­czy­wo


SJP.pl


chlebomat

au­to­mat do sprze­da­ży pie­czy­wa


SJP.pl


chlebopiek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. pie­karz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piekarz

Wiktionary


chlebowice

Zo­bacz też: Chle­bo­wi­ce (Ukra­i­na).

Chle­bo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Głow­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa łódz­kie­go.

Wikipedia


chlebowiec

1. drze­wo z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych, o ja­dal­nych owo­cach, ros­ną­ce w oko­li­cach zwrot­ni­ko­wych; drze­wo chle­bo­we;
2. ży­wiak chle­bo­wiec - nie­wiel­ki chrząszcz z ro­dzi­ny ko­łat­ko­wa­tych


SJP.pl

Chle­bo­wiec ("Ar­to­car­pus" J. R. Forst. & G. Forst.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych. Obej­mu­je 56 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te rosną w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, wy­spach za­chod­niej Oce­a­nii oraz w pół­noc­nej czę­ści Au­stra­lii. Owoce sze­re­gu ga­tun­ków są ja­dal­ne. Po­pu­lar­nie upra­wia­ne (współ­cze­śnie w tro­pi­kach także poza pier­wot­nym za­się­giem) są takie ga­tun­ki jak: chle­bo­wiec wła­ści­wy, róż­no­list­ny, chem­pe­dak i wonny.

Wikipedia


chlebowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chle­bo­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Świe­dzieb­nia
  • Chle­bo­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Lipno
  • Chle­bo­wo – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Gubin
  • Chle­bo­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Bul­ko­wo
  • Chle­bo­wo – osada w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • Chle­bo­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Wierz­bi­nek
  • Chle­bo­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Ry­czy­wół
  • Chle­bo­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Mi­ło­sław
  • Chle­bo­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Zło­cie­niec
    • Chle­bo­wo – nie­czyn­ny przy­sta­nek oso­bo­wy daw­nej linii ko­le­jo­wej nr 410
  • Chle­bo­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Gry­fi­no
    • Chle­bo­wo Wą­sko­to­ro­we – zam­knię­ty przy­sta­nek ko­le­jo­wy na linii Star­gard Szcze­ciń­ski Wą­sko­to­ro­wy – Łobez Wą­sko­to­ro­wy

Wikipedia


chlebowość

→ chle­bo­wy


SJP.pl

Patrz:

chlebowy

chlebowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Chle­bow­ski (forma żeń­ska: Chle­bow­ska; licz­ba mnoga: Chle­bow­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Naj­praw­do­po­dob­niej po­cho­dzi poś­red­nio od po­kar­mu – chleb.

Wikipedia


chlebowy

przy­miot­nik od: chleb; zwią­za­ny z chle­bem, otrzy­my­wa­ny z chle­ba; chleb­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zro­bio­ny z chle­ba, za­wie­ra­ją­cy chleb

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z chle­bem, od­no­szą­cy się do chle­ba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chleb mrz., chlebek mrz., chlebuś mrz., chlebak mrz., chlebowiec mrz., chlebowe n.

Wiktionary


chlebożerca

żar­to­bli­wie: czło­wiek lu­bią­cy jeść chleb


SJP.pl


chlebuś

pie­szczot­li­we zdrob­nie­nie od: chleb; chle­bek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. chleb

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chleb mrz., chlebek mrz.

 przym. chlebowy

Wiktionary


chlebówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Chle­bów­ka (niem. "Brot­sack") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie mal­bor­skim, w gmi­nie Nowy Staw na ob­sza­rze Wiel­kich Żuław Mal­bor­skich. Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 55. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś kró­lew­ska po­ło­żo­na była w II po­ło­wie XVI wieku w wo­je­wództ­wie mal­bor­skim. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


chlejus

czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; pijak, bi­bosz, chlacz


SJP.pl


chlejuska

→ chle­jus; al­ko­ho­licz­ka, pi­jacz­ka


SJP.pl


chlestakowszczyna

od po­sta­ci Chle­sta­ko­wa z ko­me­dii Go­go­la "Re­wi­zor": bez­czel­ność, huc­piar­stwo, tu­pe­ciar­stwo


SJP.pl


chlestakowszczyzna

od po­sta­ci Chle­sta­ko­wa z ko­me­dii Go­go­la "Re­wi­zor": huc­piar­stwo, bez­czel­ność, tu­pe­ciar­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. bez­czel­ne łgar­stwa

Wiktionary


chlew

bu­dy­nek z całym za­ple­czem tech­nicz­nym przez­na­czo­ny do ho­dow­li trzo­dy chlew­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­mie­szcze­nie lub wy­dzie­lo­ne miej­sce przez­na­czo­ne dla świń;

 (1.2) przen. miej­sce, w któ­rym pa­nu­je ba­ła­gan i jest brud­no

Wiktionary

Chlew, chlew­nia, świ­niar­nia – bu­dy­nek in­wen­tar­ski słu­żą­cy do prze­trzy­my­wa­nia, chowu oraz tuczu trzo­dy chlew­nej; także, ze­spół świń w róż­nym wieku (lochy, pro­się­ta, knury), lub róż­nej ka­te­go­rii (zwie­rzę­ta ho­dow­la­ne, tucz­ni­ki) słu­żą­cy od­po­wied­nim celom pro­duk­cyj­nym, stąd nazwa: chlew­nia ho­dow­la­na, chlew­nia użyt­ko­wa, chlew­nia o cyklu zam­knię­tym (chlew­nia to­wa­ro­wa), tu­czar­nia itd..

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W środ­ku ob­szer­niej­sze­go pod­wó­rza, przed obór­ką, chle­wem i drwal­nia­mi stało kilka fur chłop­skich.

 (1.2) Ale tu chlew! Pos­przą­taj w końcu!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xlɛf, AS: χlef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlewnia ż.

:: zdrobn. chlewek mrz., chlewik ż.

 przym. chlewny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlewnia, świniarnia; daw. gw. Poznań kubel

Wiktionary


chlewek

zdrob­nie­nie od: chlew; chle­wik


SJP.pl


chlewiarnia

ze­spół chle­wów w dużym go­spo­dar­stwie rol­nym


SJP.pl


chlewice

dawna nazwa Gli­wic (mia­sta na Ślą­sku)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chle­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. wło­szczow­skim, w gmi­nie Mo­sko­rzew
  • Chle­wi­ce – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie Bo­lesz­ko­wi­ce
  • Chle­wi­ce – gro­ma­da

Wikipedia


chlewicki

naz­wi­sko


SJP.pl


chlewiczek

zdrob­nie­nie od: chle­wik


SJP.pl


chlewik

zdrob­nie­nie od: chlew; chle­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: chlew

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znika cuch­ną­ca obór­ka dla każ­dej cho­rej na gruź­li­cę kro­wi­ny i znika dwa­kroć bar­dziej cuch­ną­cy chle­wik dla brud­nej świn­ki, ma­ją­cej na sobie i w sobie mi­lio­ny za­raz­ków cho­ro­bot­wór­czych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlɛvʲik, AS: χlevʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlew m., chlewnia ż.

Wiktionary


chlewiska

zwią­za­ny z miej­sco­wo­ścią Chle­wi­ska


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chle­wi­ska – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Bi­sku­pia
  • Chle­wi­ska – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Lu­bar­tów
  • Chle­wi­ska – wieś woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Kotuń
  • Chle­wi­ska – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Chle­wi­ska
  • Chle­wi­ska – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. lu­ba­czow­skim, w gmi­nie Narol
  • Chle­wi­ska – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Kaź­mierz
  • Chle­wi­ska – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Kaź­mierz
  • Chle­wi­ska – gmina
  • Chle­wi­ska – gro­ma­da
  • Chle­wi­ska – dawna gmina wiej­ska funk­cjo­nu­ją­ca w la­tach 1941–1944

Wikipedia


chlewiski

zwią­za­ny z miej­sco­wo­ścią Chle­wi­ska


SJP.pl


chlewiszczanin

miesz­ka­niec Chle­wisk


SJP.pl


chlewiszczanka

miesz­kan­ka Chle­wisk


SJP.pl


chlewmistrz

pra­cow­nik do­glą­da­ją­cy ho­dow­li trzo­dy chlew­nej


SJP.pl


chlewmistrzyni

ko­bie­ta opie­ku­ją­ca się trzo­dą chlew­ną; chle­wiar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta opie­ku­ją­ca się trzo­dą chlew­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. chlewmistrz

Wiktionary


chlewnia

1. bu­dy­nek do ho­dow­li, chowu i tu­cze­nia świń; chlew, świ­niar­nia;
2. świ­nie ho­do­wa­ne w danym go­spo­dar­stwie, fer­mie itp.; trzo­da chlew­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. bu­dy­nek do prze­my­sło­wej ho­dow­li świń

 (1.2) zo­o­techn. przed­się­bior­stwo prze­my­sło­wej ho­dow­li świń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­bert po­szedł za­nieść zlew­ki do chlew­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlɛvʲɲa, AS: χlevʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlew mrz., chlewek mrz., chlewik mrz.

 przym. chlewny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świniarnia

Wiktionary


chlewny

zwią­za­ny z ho­dow­lą świń


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chle­wem, do­ty­czą­cy chle­wu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spoś­ród zwie­rząt go­spo­dar­skich w Ka­to­wi­cach w 2010 po­gło­wie dro­biu li­czy­ło 56,8 tys., trzo­dy chlew­nej 589, a bydła 126 sztuk.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlew mrz., chlewnia ż.

Wiktionary


chlewowy

→ chlew


SJP.pl

Patrz:

chlew

chliborob

czło­nek ukra­iń­skiej par­tii (Ukra­jinś­ka Chli­bo­robś­ka Par­ti­ja) jed­no­czą­cej głów­nie za­moż­ne chłop­stwo, dzia­ła­ją­cej w la­tach 1918-20


SJP.pl


chlip

chli­pu;
1. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas gło­śne­go picia;
2. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas pła­ka­nia, szlo­cha­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos pła­czu

Wiktionary


chlip-chlip

chli­pu-chli­pu;
1. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas gło­śne­go picia;
2. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas pła­ka­nia, szlo­cha­nia


SJP.pl


chlipalski

naz­wi­sko


SJP.pl


chlipania

po­tocz­nie:
1. pić gło­śno, z mla­ska­niem; chłep­tać, sior­bać, sior­pać;
2. szlo­chać, łkać, pła­kać ża­ło­śnie


SJP.pl


chlipanie

po­tocz­nie:
1. pić gło­śno, z mla­ska­niem; chłep­tać, sior­bać, sior­pać;
2. szlo­chać, łkać, pła­kać ża­ło­śnie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chli­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlipnięcie n.

 czas. chlipać ndk., chlipnąć dk.

Wiktionary


chlipać

po­tocz­nie:
1. pić gło­śno, z mla­ska­niem; chłep­tać, sior­bać, sior­pać;
2. szlo­chać, łkać, pła­kać ża­ło­śnie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pić wcią­ga­jąc płyn z od­gło­sem

 (1.2) pła­kać ża­ło­śnie z ci­chym westch­nie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zzięb­nię­ty chło­piec łap­czy­wie chli­pał go­rą­ce kakao.

 (1.2) Dziec­ko cicho chli­pa­ło w kącie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlʲipat͡ɕ, AS: χlʹipać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlipanie n., chlipnięcie n.

 czas. chlipnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chłeptać

 (1.2) popłakiwać, łkać, szlochać

Wiktionary


chlipała

po­tocz­nie:
1. pić gło­śno, z mla­ska­niem; chłep­tać, sior­bać, sior­pać;
2. szlo­chać, łkać, pła­kać ża­ło­śnie


SJP.pl


chlipliwy

przy­po­mi­na­ją­cy ża­łos­ne pła­ka­nie; chli­pią­cy


SJP.pl


chlipnięcie

po­tocz­nie:
1. wypić gło­śno, z mla­ska­niem, wy­da­jąc od­głos po­dob­ny do cmo­ka­nia; siorb­nąć, siorp­nąć;
2. zasz­lo­chać, zał­kać, za­pła­kać ża­ło­śnie


SJP.pl


chlipnąć

po­tocz­nie:
1. wypić gło­śno, z mla­ska­niem, wy­da­jąc od­głos po­dob­ny do cmo­ka­nia; siorb­nąć, siorp­nąć;
2. zasz­lo­chać, zał­kać, za­pła­kać ża­ło­śnie


SJP.pl


chlipu

chlip;
1. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas gło­śne­go picia;
2. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas pła­ka­nia, szlo­cha­nia


SJP.pl


chlipu-chlipu

chlip-chlip;
1. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas gło­śne­go picia;
2. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas pła­ka­nia, szlo­cha­nia


SJP.pl


chlistać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Ja­nusz­ko­wi­ce (po­wiat krap­ko­wic­ki), Ko­za­ko­wi­ce Górne, Za­rze­cze (po­wiat cie­szyń­ski), Rogów (po­wiat wo­dzi­sław­ski), po­wiat ole­ski, Żory, Kra­ko­wia­cy wschod­ni. jeść pół­płyn­ne po­tra­wy (np. zupę) lub pić płyny, zwy­kle w spo­sób łap­czy­wy i za­chłan­ny bądź też sior­biąc przy tym

 (1.2) gw-pl|Lu­bli­niec, Dzier­go­wi­ce, Kra­ko­wia­cy wschod­ni. chlać, pić wódkę

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) gw-pl|Ka­le­ty (po­wiat tar­no­gór­ski), Lu­bli­niec. mieć bie­gun­kę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chli­stać się

 (3.1) gw-pl|Pie­ka­ry Ślą­skie. oble­wać się pły­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk.: Te juzaś ło­chyn­to­le, ftore wo­le­li pu­ly­ro­wać i fest bizygōnić, ło­bly­wa­li [frele] ajnfachowōm wodōm, chli­sta­li, gi­cha­li gŏrkami, szklōnkami abo sro­gi­mi sikŏwkōma di­rekt we gymba, abo łod szłapōw do samyj gowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlist mrz., chlistaczka ż., chlistka ż., chlistacz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. żłopać, chłeptać, chłapać; gw. Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk chlipać, strzebać; gw. Orzesze chlupać

 (1.2) pot. chlać, golić, tankować

 (1.3) war. reg-pl|Częstochowa|chlizdać.

 (2.1) pot. biegunkować; gw. Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk lakserować, drzystać (drzistać); gw. Śląsk Cieszyński laksować; gw. Kalety (powiat tarnogórski) klitać

Wiktionary


chliszcz

naz­wi­sko


SJP.pl


chloantyt

mi­ne­rał, ar­se­nek niklu


SJP.pl

Chlo­an­tyt – mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­sen­ków, na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich. Nazwa po­cho­dzi od gr. "chlo­an­tes (khlo­an­tes) – zie­lon­ka­wy", na­wią­zu­jąc do cha­rak­te­ry­stycz­nych na­lo­tów, któ­ry­mi po­kry­wa się mi­ne­rał pod­czas wie­trze­nia.

Wikipedia


chlodwig

imię kró­lów Fran­ków; Klod­wig


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spory z Chlod­wi­giem trwa­ły de­ka­dę.

Wiktionary


chloe

[czy­taj: klołi]
1. imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go;
2. w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z nimf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

(wym. "Chloe") – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go (gr. "Χλοη"), oz­na­cza­ją­ce "zie­lo­ny pęd", "młode dziew­czę". Przy­do­mek grec­kiej bo­gi­ni De­me­ter. Imię Chloe po­ja­wia się także w Bi­blii, w 1. li­ście do Ko­ryn­tian. W okre­sie ba­ro­ku i ro­ko­ko imię to czę­sto było wy­ko­rzy­sty­wa­ne przez au­to­rów sie­la­nek, na­wią­zu­ją­cych do an­tycz­ne­go ro­man­su grec­kie­go "Daf­nis i Chloe" Lon­go­sa. "Daf­nis i Chloe" to także balet Ra­ve­la.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­nie­sio­no mi bo­wiem o was, bra­cia moi, przez ludzi Chloe, że zda­rza­ją się mię­dzy wami spory.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chloris ż., chlor m., chlorek m., chloran m., chlorowiec m., chlorowanie n.

 czas. chlorować ndk.

 przym. chlorowy

Wiktionary


chlor

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cl i licz­bie ato­mo­wej 17;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. klo­szard lub pijak

Wiktionary

Chlor, Cl ( chlo­rum, od χλωρός "chlo­ros" – „zie­lo­no­żół­ty”) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy flu­o­row­ców, nie­me­tal o licz­bie ato­mo­wej 17.

Izo­to­py sta­bil­ne to i. Chlor jest tok­sycz­nym żół­to­zie­lo­nym gazem około dwa i pół razy cięż­szym od po­wie­trza, o nie­przy­jem­nym, du­szą­cym za­pa­chu. Jest sil­nym ut­le­nia­czem, wy­bie­la­czem i środ­kiem de­zyn­fe­ku­ją­cym. Wcho­dzi w skład wielu po­wszech­nie spo­ty­ka­nych soli oraz in­nych związ­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chlor jest gazem tru­ją­cym.

 (2.1) Pod budką z piwem stał jakiś chlor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xlɔr, AS: χlor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlorek m., chloran m., chlorowiec m., chlorowanie n., Chloe ż., Chloris ż.

 czas. chlorować ndk.

 przym. chlorowy

 przedr. chloro-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Cl

Wiktionary


chlorak

mier­nik chlo­rak (chlo­ris­sa clo­ra­ria) - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych, o nie­bie­ska­wo­zie­lo­nych skrzy­dłach i roz­pię­to­ści skrzy­deł 18-20 mm, po­dob­ny do mier­ni­ka se­le­dy­nia­ka


SJP.pl


chloral

zwią­zek or­ga­nicz­ny za­wie­ra­ją­cy chlor, pow­sta­ły wsku­tek chlo­ro­wa­nia al­ko­ho­lu ety­lo­we­go


SJP.pl

Chlo­ral, al­de­hyd trich­lo­ro­oc­to­wy, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­de­hy­dów. Jest to be­zbarw­na, ruch­li­wa, ole­i­sta ciecz o draż­nią­cym słod­ka­wo-ete­ro­wym za­pa­chu. Roz­pu­szcza się w al­ko­ho­lu ety­lo­wym, ete­rze die­ty­lo­wym, chlo­ro­for­mie. Z wodą two­rzy hy­drat zwany wo­dzia­nem chlo­ra­lu lub hy­dra­tem chlo­ra­lu.

Wikipedia


chloramfenikol

an­ty­bio­tyk dzia­ła­ją­cy na licz­ne bak­te­rie Gram-do­dat­nie, Gram-ujem­ne, ri­ket­sję i chla­my­dię


SJP.pl

Chlo­ram­fe­ni­kol (chlo­ro­my­ce­ty­na, de­tre­o­my­cy­na) – an­ty­bio­tyk o dzia­ła­niu bak­te­rio­sta­tycz­nym wobec sze­re­gu bak­te­rii G- i G+, a także ri­ket­sji, my­ko­plazm, chla­my­dii i in­nych. Pier­wot­nie wy­i­zo­lo­wa­ny w 1947 roku przez i współ­pra­cow­ni­ków z pro­duk­tów Gram-do­dat­nich bak­te­rii "Strep­to­my­ces ve­ne­zu­e­lae". Jed­nak naj­waż­niej­sza w od­kry­ciu, okre­śle­niu struk­tu­ry i syn­te­zie była rola che­micz­ki. Można go rów­nież uzy­skać syn­te­tycz­nie.

Wikipedia


chloramina

gęsta, be­zbarw­na ciecz o moc­nym za­pa­chu i wła­ści­wo­ściach bak­te­rio­bój­czych


SJP.pl


chloraminy

gęsta, be­zbarw­na ciecz o moc­nym za­pa­chu i wła­ści­wo­ściach bak­te­rio­bój­czych


SJP.pl

Chlo­ro­a­mi­ny – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych, chlo­ro­wych po­chod­nych sul­fo­na­mi­dów, pow­sta­łych przez dzia­ła­nie podch­lo­ry­nów na amo­niak lub związ­ki za­wie­ra­ją­ce grupę ami­no­wą (-NH2) albo imi­no­wą (=NH).

Więk­szość wy­ka­zu­je wła­ści­wo­ści bak­te­rio­bój­cze.

Naj­prost­szym przed­sta­wi­cie­lem chlo­ro­a­min jest chlo­ro­a­mi­na (NH2Cl). Inne przy­kła­dy:

Wikipedia


chloran

sól kwasu chlo­ro­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól kwasu chlo­ro­we­go (HClO₃); zwią­zek che­micz­ny, w któ­rym jon ClO₃⁻ łączy się z ka­tio­nem me­ta­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chlo­ra­ny są sil­ny­mi ut­le­nia­cza­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chloranowy

 rzecz. chlor mzw./mos./mrz., Chloe ż.

Wiktionary


chloranowy

→ chlo­ran


SJP.pl

Patrz:

chloran

chlorany

sól kwasu chlo­ro­we­go


SJP.pl


chlorargiryt

mi­ne­rał, chlo­rek sre­bra; sre­bro ro­go­we, ke­rar­gi­ryt


SJP.pl


chlorator

przy­rząd słu­żą­cy do od­ka­ża­nia wody; chlo­row­nik, chlo­row­ni­ca


SJP.pl


chloratyt

ogól­na nazwa ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych ut­wo­rzo­nych przez zmie­sza­nie chlo­ra­nu po­ta­so­we­go z sub­stan­cja­mi bo­ga­ty­mi w wę­giel; uży­wa­ne w cza­sie pier­wszej wojny świa­to­wej


SJP.pl


chlorawy

kwas chlo­ra­wy - nazwa zwy­cza­jo­wa kwasu chlo­ro­we­go (III)


SJP.pl


chlorchinaldin

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w za­ka­że­niach jamy ust­nej i gar­dła, za­wie­ra­ją­ce­go chlo­ro­chi­nal­dol


SJP.pl


chlorcyjan

chlo­rek kwasu cy­ja­no­wo­do­ro­we­go; chlo­ro­cy­jan


SJP.pl


chlordan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, in­sek­ty­cyd z grupy związ­ków die­no­wych


SJP.pl

Chlor­dan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, in­sek­ty­cyd z grupy związ­ków die­no­wych o dzia­ła­niu po­dob­nym do DDT i HCH. Chlor­dan bywa rów­nież sto­so­wa­ny jako her­bi­cyd se­lek­tyw­ny.

Wikipedia


chlorek

1. sól kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go;
2. biały, żrący pro­szek o dzia­ła­niu wy­bie­la­ją­cym i de­zyn­fek­cyj­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól kwasu sol­ne­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chlo­rek sodu to po pro­stu sól ku­chen­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlɔrɛk, AS: χlorek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlor m., chloran m., chlorowiec m., chlorowanie n., Chloe ż.

 czas. chlorować ndk.

 przym. chlorowy

 temsłow. chloro-

Wiktionary


chlorella

jed­no­ko­mór­ko­wy glon z typu zie­le­nic ży­ją­cy w wielu śro­do­wi­skach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chlo­rel­la|Be­i­je­rinck|ref=tak., ro­dzaj glona z gro­ma­dy zie­le­nic;

 (1.2) bot. glon z ro­dza­ju chlo­rel­la (1.1)

Wiktionary

Chlo­rel­la ("Chlo­rel­la") – glon z gro­ma­dy zie­le­nic. Naj­po­wszech­niej wy­stę­pu­ją­cy ga­tu­nek to chlo­rel­la zwy­czaj­na ("Chlo­rel­la vul­ga­ris"), pod­czas gdy ga­tu­nek ty­po­wy to "Ch. el­lip­so­i­dea" Ger­neck. Wy­stę­pu­je w każ­dym wod­nym i wil­got­nym śro­do­wi­sku: w wo­dach słod­kich i sło­nych, w wil­got­nej korze i ziemi (ae­ro­fit), a także we wnę­trzu in­nych or­ga­niz­mów, jako zo­och­lo­rel­la.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bio­in­dy­ka­to­rem do ba­da­nia czy­sto­ści wód wy­ko­rzy­stu­je się daf­nię, chlo­rel­lę, pałkę sze­ro­ko­list­ną, gu­pi­ka oraz pstrąg po­to­ko­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chloris ż.

Wiktionary


chlorenchyma

mię­kisz asy­mi­la­cyj­ny


SJP.pl


chlorhydryna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­ce w czą­stecz­ce atom chlo­ru i grupę hy­drok­sy­lo­wą


SJP.pl


chloris

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni kwia­tów, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Florą; jedna z nimf;

 (1.2) mitgr. kró­lew­na te­bań­ska, córka Am­fio­na i Niobe;

 (1.3) mitgr. jedna z Pie­ryd

 (1.4) mitgr. córka Tej­rez­ja­sza

 (1.5) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 410;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chlo­ris – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 410
  • Chlo­ris (chlo­ryn­ka) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych
  • Chlo­ris – ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych
  • Chlo­ris – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka króla Or­cho­me­no­su, Am­fio­na, i Per­se­fo­ny
  • Chlo­ris – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Pie­ryd
  • Chlo­ris – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Tej­rez­ja­sza
  • Chlo­ris – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z nimf, bo­gi­ni kwia­tów
  • Chlo­ris (Me­li­bo­ja) – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Am­fio­na i Niobe
  • Chlo­ris chlo­ris (dzwo­niec zwy­czaj­ny) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny łu­szcza­ków
  • Acant­hi­sit­ta chlo­ris (bar­glik) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny bar­gli­ków
  • Ant­hus chlo­ris (świer­go­tek żółty, He­mi­ma­cro­nyx chlo­ris) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny plisz­ko­wa­tych
  • Hal­cy­on chlo­ris (ło­wiec obroż­ny, To­dir­hamp­hus chlo­ris) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny zi­mo­rod­ko­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.5) Chlo­ris po­ru­sza się w ob­sza­rze mię­dzy or­bi­ta­mi Marsa i Jo­wi­sza, czyli w pasie głów­nym pla­ne­to­id.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlor mrz., chlorella ż., chloroza ż., Chloe ż.

 temsłow. chloro-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Flora

 (1.2) Meliboja

Wiktionary


chlorki

1. sól kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go;
2. biały, żrący pro­szek o dzia­ła­niu wy­bie­la­ją­cym i de­zyn­fek­cyj­nym


SJP.pl

Chlor­ki – ogól­na nazwa związ­ków che­micz­nych, soli kwasu sol­ne­go lub in­nych związ­ków za­wie­ra­ją­cych chlor.

W che­mii nie­or­ga­nicz­nej chlor­ka­mi na­zy­wa się:

W che­mii or­ga­nicz­nej okre­śle­nie "chlor­ki" obej­mu­je:

Wikipedia


chlorkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlor­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlorkować

Wiktionary


chlorkować

wy­bie­lać coś lub de­zyn­fe­ko­wać za po­mo­cą chlor­ku


SJP.pl


chlorkowy

→ chlo­rek


SJP.pl

Patrz:

chlorek

chlormetyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. med. wojsk. tok­sycz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny, pa­rzą­cy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy z grupy ipe­ry­tów azo­to­wych, pier­wszy lek prze­ciw­no­wot­wo­ro­wy sto­so­wa­ny od lat 40. XX wieku, obec­nie prak­tycz­nie nie­u­ży­wa­ny w me­dy­cy­nie;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­chod­ne chlor­me­ty­ny, m.in. cy­klo­fos­fa­mid i ifos­fa­mid, sto­so­wa­ne są w le­cze­niu no­wot­wo­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxlɔrmɛˈtɨ̃na, AS: χlormetỹna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlorometyna, mechloretamina, 2-chloro-N-(2-chloroetylo)-N-metyloetanoamina, 2,2'-dichloro-N-metylodietyloamina, bis(2-chloroetylo)metyloamina, HN2, HN-2

Wiktionary


chloro-

prze­dro­stek

 (1.1) chem. pier­wszy człon nazwy związ­ku che­micz­ne­go, wska­zu­ją­cy na obec­ność atomu chlo­ru w czą­stecz­ce

 (1.2) biol. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych, wska­zu­ją­cy na zwią­zek z zie­lo­nym barw­ni­kiem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlɔrɔ, AS: χloro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chloris ż., chlor m., chlorek m., chloran m., chloryn m., chlorowanie n.

 czas. chlorować ndk.

 przym. chlorowy, chlorkowy

 temsłow. chlor-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlor-, chlorydo-

 (1.2) chlor-

Wiktionary


chloroacetofenon

ro­dzaj ke­to­nu, po­chod­na ace­to­fe­no­nu, o sil­nym dzia­ła­niu draż­nią­cym, uży­wa­ny jako gaz łza­wią­cy


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „Cn”. Zo­bacz też: Cn - sym­bol pier­wiast­ka ko­per­ni­ka.

Chlo­ro­a­ce­to­fe­non – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów, po­chod­na ace­to­fe­no­nu, sto­so­wa­ny jako draż­nią­cy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy (la­kry­ma­tor). Oz­na­cze­nie woj­sko­we USA – CN, Wiel­ka Bry­ta­nia – CAP, Niem­cy – O-Salz.

Wikipedia


chloroaceton

ha­lo­ge­no­po­chod­na ace­to­nu, w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny przez atom chlo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ke­to­nów, chlo­ro­wa po­chod­na ace­to­nu, tru­ją­cy la­kry­ma­tor;

Wiktionary

Chlo­ro­a­ce­ton, chlo­ro­pro­pa­non, CH3COCH2Cl – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów, chlo­ro­wa po­chod­na ace­to­nu, sil­nie tru­ją­cy la­kry­ma­tor (sto­so­wa­ny pod­czas I wojny świa­to­wej jako bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chlo­ro­a­ce­ton był uży­wa­ny w cza­sie I wojny świa­to­wej jako bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxlɔrɔaˈt͡sɛtɔ̃n, AS: χloroacetõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chloropropanon

Wiktionary


chloroamina

zwią­zek po­sia­da­ją­cy w czą­stecz­ce grupę ami­no­wą oraz nie­po­wią­za­ny z nią atom chlo­ru


SJP.pl

Chlo­ro­a­mi­na, – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, mo­noch­lo­ro­wa po­chod­na amo­nia­ku.

Wikipedia


chlorobenzalomalononitryl

zwią­zek che­micz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wojsk. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako draż­nią­cy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 2-chlorobenzalomalononitryl; skr. CS

Wiktionary


chlorobenzen

ha­lo­ge­no­po­chod­na ben­ze­nu w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny ato­mem chlo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. roz­pu­szczal­nik or­ga­nicz­ny bę­dą­cy chlo­ro­wą po­chod­ną ben­ze­nu;

Wiktionary

Chlo­ro­ben­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, chlo­ro­wa po­chod­na ben­ze­nu. Sto­so­wa­ny jest do pro­duk­cji fe­no­lu i jego po­chod­nych (np. ni­tro­ben­ze­nu), barw­ni­ków or­ga­nicz­nych oraz jako roz­pu­szczal­nik. Jest cie­czą palną.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) chlorek fenylu; wzór sumaryczny: wzór chemiczny|C6H5Cl.

Wiktionary


chloroboran

zwią­zek me­ta­lu z resz­tą kwasu bo­ro­we­go i chlo­rem


SJP.pl


chlorocement

rzad­ko: ma­te­riał bu­dow­la­ny wy­ra­bia­ny z chlo­ru i ce­men­tu


SJP.pl


chlorochina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na chi­no­li­ny


SJP.pl

Chlo­ro­chi­na (łac. "Chlo­ro­qu­i­num") – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na chi­no­li­ny. Sto­so­wa­na jako lek pier­wot­nia­ko­bój­czy, znosi ostry atak ma­la­rii, peł­za­ka czer­won­ki i lam­blii je­li­to­wej; dzia­ła także prze­ciw­za­pal­nie. Obec­nie czę­sto sto­su­je się jej ana­lo­gi.

Wikipedia


chlorocyjan

chlo­rek kwasu cy­ja­no­wo­do­ro­we­go; chlor­cy­jan (rzad­ko)


SJP.pl

Chlo­ro­cy­jan, ClCN – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy chlor­ków. Jest to chlo­rek kwasu cy­ja­no­we­go, be­zbarw­ny gaz o prze­ni­kli­wym za­pa­chu.

Może zo­stać otrzy­ma­ny po­przez ut­le­nia­nie cy­jan­ku sodu ga­zo­wym chlo­rem:

Chlo­ro­cy­jan jest za­li­cza­ny do ogól­no­tru­ją­cych bo­jo­wych środ­ków tru­ją­cych – po­draż­nia oczy i górne drogi od­de­cho­we. Sto­so­wa­ny był pod­czas I wojny świa­to­wej przez woj­ska fran­cu­skie (ozn. "Ma­u­gu­i­ni­te"), obec­nie zaś uży­wa­ny do badań wła­ści­wo­ści ochron­nych masek prze­ciw­ga­zo­wych.

Wikipedia


chloroetan

zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na etanu, za­wie­ra­ją­ca w czą­stecz­ce jeden atom chlo­ru


SJP.pl

Chlo­ro­e­tan ("chlo­rek etylu"), CH3CH2Cl – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ha­lo­ge­no­al­ka­nów, be­zbarw­ny, łat­wo­pal­ny gaz.

Jest sto­so­wa­ny do pro­duk­cji te­tra­e­ty­lo­o­ło­wiu, który jest środ­kiem prze­ciw­stu­ko­wym do ben­zyn z grupy ety­lin oraz w me­dy­cy­nie jako śro­dek znie­czu­la­ją­cy miej­sco­wo.

Wikipedia


chlorofil

na­tu­ral­ny barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w chlo­ro­pla­stach ro­ślin zie­lo­nych, al­gach oraz w niek­tó­rych bak­te­riach, umoż­li­wia­ją­cy prze­mia­nę ener­gii świetl­nej w ener­gię che­micz­ną w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny obec­ny m.in. w ro­śli­nach i al­gach, na­da­ją­cy im zie­lo­ny kolor;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas dłuż­sze­go ogrze­wa­nia wa­rzy­wa za­bar­wio­ne chlo­ro­fi­lem zmie­nia­ją barwę z ży­wo­zie­lo­nej na oliw­ko­wo­bru­nat­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xlɔˈrɔfʲil, AS: χlorofʹil

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chlorofilowy

Wiktionary


chlorofilowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­fil


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z chlo­ro­fi­lem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxlɔrɔfʲiˈlɔvɨ, AS: χlorofʹilovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlorofil m.

Wiktionary


chlorofitum

ozdob­na ro­śli­na do­nicz­ko­wa z li­lio­wa­tych, ma­ją­ca cha­rak­te­ry­stycz­ne zie­lo­ne li­ście z bia­łym bądź żół­tym pa­skiem; zie­list­ka


SJP.pl


chloroform

zwią­zek che­micz­ny - chlo­ro­me­tan, po­chod­na me­ta­nu za­wie­ra­ją­ca atom chlo­ru w czą­stecz­ce, wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako śro­dek usy­pia­ją­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu, lotna, nie­pal­na ciecz, wy­ko­rzy­sty­wa­na jako roz­pu­szczal­nik, a daw­niej także jako śro­dek znie­czu­la­ją­cy;

Wiktionary

Chlo­ro­form ( chlo­ro­for­mium) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ha­lo­ge­no­al­ka­nów, chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: xlɔˈrɔfɔrm, AS: χloroform

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chloroformowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trichlorometan

Wiktionary


chloroformować

usy­piać za po­mo­cą chlo­ro­for­mu, dawać nar­ko­zę


SJP.pl


chloroformowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­form


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chlo­ro­for­mem, do­ty­czą­cy chlo­ro­for­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chloroform mrz.

Wiktionary


chlorofosforan

sól ok­sych­lor­ku fos­fo­ru


SJP.pl


chloroheksydyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. syn­te­tycz­ny an­ty­sep­tyk o wzo­rze su­ma­rycz­nym C22H30Cl2N10, sto­so­wa­ny do od­ka­ża­nia skóry, błon ślu­zo­wych, ran i na­rzę­dzi chi­rur­gicz­nych;

Wiktionary

Chlo­ro­hek­sy­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, syn­te­tycz­ny an­ty­sep­tyk, po­chod­na bi­gu­a­ni­du. Sto­so­wa­na w po­sta­ci glu­ko­nia­nu lub oc­ta­nu dzia­ła sil­nie na bak­te­rie Gram-do­dat­nie, na­to­miast sła­biej na Gram-ujem­ne. Jest uży­wa­na głów­nie jako śro­dek od­ka­ża­ją­cy skórę, błony ślu­zo­we, rany oraz na­rzę­dzia chi­rur­gicz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rozt­wo­ry mydła, de­ter­gen­ty anio­no­we, jony chlor­ko­we i śro­do­wi­sko za­sa­do­we zmniej­sza­ją ak­tyw­ność chlo­ro­hek­sy­dy­ny.

Wiktionary


chlorohemina

czer­wo­na­wo-brą­zo­wy chlo­rek hemu, pow­sta­ją­cy z he­mo­glo­bi­ny; pro­to­he­mi­na


SJP.pl


chlorohydryna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­ce w czą­stecz­ce atom chlo­ru i grupę hy­drok­sy­lo­wą; chlor­hy­dry­na


SJP.pl


chlorohydryny

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­ce w czą­stecz­ce atom chlo­ru i grupę hy­drok­sy­lo­wą; chlor­hy­dry­na


SJP.pl

Chlo­ro­hy­dry­ny – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce w czą­stecz­ce atom chlo­ru i grupę hy­drok­sy­lo­wą przy róż­nych ato­mach węgla.

Naj­prost­szą chlo­ro­hy­dry­ną jest chlo­ro­hy­dry­na ety­le­nu HOCH2CH2Cl. Zwią­zek ten jest otrzy­my­wa­ny przez dzia­ła­nie chlo­ro­wo­do­ru na od­po­wied­nie gli­ko­le lub przez dzia­ła­nie kwasu podch­lo­ra­we­go na wę­glo­wo­do­ry nie­na­sy­co­ne.

Wikipedia


chlorokauczuk

ro­dzaj ema­lii an­ty­ko­ro­zyj­nej


SJP.pl


chlorokauczukowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­ka­u­czuk


SJP.pl


chlorokokowce

rząd zie­le­nic wła­ści­wych, jed­no­ko­mór­ko­wych or­ga­niz­mów po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­cy w fi­to­plank­to­nie


SJP.pl

Chlo­ro­ko­kow­ce ("Chlo­ro­coc­ca­les") – rząd zie­le­nic (daw­niej bywał łą­czo­ny z pier­wot­kow­ca­mi).

Jed­no­ko­mór­ko­we lub ko­lo­nij­ne (two­rzą­ce ce­no­bia). Ko­mór­ki we­ge­ta­tyw­ne nie po­sia­da­ją wici, ale mogą po­sia­dać szcze­cin­ki. Rozm­na­ża­nie bezpł­cio­we za po­mo­cą spor two­rzą­cych się wew­nątrz ko­mór­ki ma­cie­rzy­stej (au­to­spo­ry: zo­o­spo­ry z dwie­ma rów­ny­mi wi­cia­mi lub bez wici, lub nie­ru­cho­me apla­no­spo­ry).

Wikipedia


chlorokokowiec

jed­no­ko­mór­ko­wy or­ga­nizm z rzędu zie­le­nic, po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­cy w fi­to­plank­to­nie


SJP.pl


chlorokruoryna

zie­lo­ny barw­nik krwi u wie­lo­szcze­tów


SJP.pl

Chlo­ro­kru­o­ry­na – duże zew­nątrz­ko­mór­ko­we biał­ko he­mo­we wią­żą­ce tlen, o zie­lon­ka­wo­czer­wo­nym za­bar­wie­niu. Kolor ten jest wy­ni­kiem nie­ty­po­wej bu­do­wy grupy he­mo­wej chlo­ro­kru­o­ry­ny, w któ­rej jedna z grup wi­ny­lo­wych (-HC=CH2) za­stą­pio­na jest grupą al­de­hy­do­wą (-CHO). Wy­stę­pu­je u niek­tó­rych mor­skich wie­lo­szcze­tów.

Wikipedia


chloroliza

roz­pad związ­ku che­micz­ne­go pod wpły­wem chlo­ru


SJP.pl


chloromelanit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. jubil. od­mia­na ja­de­i­tu o bar­wie ciem­no­zie­lo­nej pra­wie wpa­da­ją­cej w czerń, zaw­za­wie­ra­ją­ca znacz­ny pro­cent że­la­za

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxlɔrɔ̃mɛˈlãɲit, AS: χlorõmelãńit

Wiktionary


chlorometan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu o licz­nych za­sto­so­wa­niach prze­my­sło­wych


SJP.pl

Chlo­ro­me­tan, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy przed­sta­wi­ciel chlo­ro­al­ka­nów, chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu. Ma wła­ści­wo­ści usy­pia­ją­ce.

Wikipedia


chlorometanowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­me­tan


SJP.pl


chloromierz

mier­nik stę­że­nia chlo­ru w cie­czach (zaz­wy­czaj w wo­dzie)


SJP.pl


chloromonada

jed­no­ko­mór­ko­wy glon słod­ko­wod­ny z dwoma wi­cia­mi umoż­li­wia­ją­cy­mi ak­tyw­ne prze­mie­szcza­nie, po­zba­wio­ny ścia­ny ko­mór­ko­wej, za­wie­ra­ją­cy chlo­ro­plast


SJP.pl


chloromonady

jed­no­ko­mór­ko­wy glon słod­ko­wod­ny z dwoma wi­cia­mi umoż­li­wia­ją­cy­mi ak­tyw­ne prze­mie­szcza­nie, po­zba­wio­ny ścia­ny ko­mór­ko­wej, za­wie­ra­ją­cy chlo­ro­plast


SJP.pl


chloromycetyna

nazwa hand­lo­wa an­ty­bio­ty­ku za­wie­ra­ją­ce­go chlo­ram­fe­ni­kol


SJP.pl


chloronaftalen

ha­lo­ge­no­po­chod­na naf­ta­le­nu, w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny ato­mem chlo­ru


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chlo­ro­naf­ta­le­ny
  • 1-chlo­ro­naf­ta­len
  • 2-chlo­ro­naf­ta­len

Wikipedia


chloronaftaleny

ha­lo­ge­no­po­chod­na naf­ta­le­nu, w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny ato­mem chlo­ru


SJP.pl

Chlo­ro­naf­ta­le­ny, po­lich­lo­ro­wa­ne naf­ta­le­ny (PCN z ang. "po­lych­lo­ri­na­ted napht­ha­le­ne") – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne bę­dą­ce po­chod­ny­mi naf­ta­le­nu, któ­re­go atom lub atomy wo­do­ru zo­sta­ły za­stą­pio­ne ato­ma­mi chlo­ru. Zatem chlo­ro­naf­ta­le­ny na­le­żą do chlo­ro­wa­nych związ­ków aro­ma­tycz­nych.

Wikipedia


chlorooctowy

kwas chlo­ro­oc­to­wy - zwią­zek or­ga­nicz­ny, ha­lo­ge­no­po­chod­na kwasu oc­to­we­go, w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny ato­mem chlo­ru


SJP.pl


chloroolefina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy pod­wój­ne wią­za­nie wę­glo­we, w któ­rym jeden lub wię­cej ato­mów wo­do­ru zo­sta­ło za­stą­pio­nych ato­ma­mi chlo­ru


SJP.pl


chloropikryna

sil­nie tru­ją­ca ciecz o ostrej woni, sto­so­wa­na do de­zyn­sek­cji po­mie­szczeń oraz jako gaz bo­jo­wy; ak­wi­nit


SJP.pl

Chlo­ro­pi­kry­na, trich­lo­ro(nitro)metan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy z grupy draż­nią­cych. Otrzy­ma­ny w 1848 roku przez Johna Sten­ho­u­sa, uży­wa­ny także jako ne­ma­to­cyd oraz fu­mi­gant.

Wikipedia


chloroplast

ciał­ko zie­le­ni za­wie­ra­ją­ce chlo­ro­fil, wy­stę­pu­ją­ce w ko­mór­kach ro­ślin­nych i in­nych or­ga­niz­mach fo­to­syn­te­ty­zu­ją­cych, za­cho­dzą w nim pro­ce­sy fo­to­syn­te­tycz­nej asy­mi­la­cji dwut­len­ku węgla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nel­lum ko­mór­ko­we wy­stę­pu­ją­ce u ro­ślin i glo­nów eu­ka­rio­tycz­nych;

Wiktionary

Chlo­ro­plast (ze sta­ro­grec­kie­go: χλωρός (chlōrós) + πλαστός (pla­stós) – ciał­ko zie­le­ni) – oto­czo­ne dwie­ma bło­na­mi biał­ko­wo-li­pi­do­wy­mi or­ga­nel­lum ko­mór­ko­we wy­stę­pu­ją­ce u ro­ślin i glo­nów eu­ka­rio­tycz­nych. Są ro­dza­jem pla­sty­dów. Za­wie­ra­ją zie­lo­ne barw­ni­ki chlo­ro­fi­le po­chła­nia­ją­ce ener­gię świa­tła sło­necz­ne­go po­trzeb­ną do fo­to­syn­te­zy. W nich za­cho­dzi prze­mia­na dwut­len­ku węgla oraz wody z wy­ko­rzy­sta­niem ener­gii świetl­nej w glu­ko­zę oraz tlen.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wew­nątrz chlo­ro­pla­stu na­stę­pu­je prze­ka­za­nie łań­cu­cha biał­ka ko­lej­nym biał­kom opie­kuń­czym i od­cię­cie pep­ty­du tran­zy­to­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xlɔˈrɔplast, AS: χloroplast

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chloroplastyna ż.

 przym. chloroplastowy

Wiktionary


chloroplastowy

→ chlo­ro­plast


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z chlo­ro­pla­stem, do­ty­czą­cy chlo­ro­pla­stu

Wiktionary

Patrz:

chloroplast

Powiązane:

 rzecz. chloroplast mrz.

Wiktionary


chloroplastyna

skład­nik chlo­ro­pla­stu, barw­ne biał­ko


SJP.pl


chloroplatynian

w che­mii: sól kwasu chlo­ro­pla­ty­no­we­go


SJP.pl


chloroplatyniany

w che­mii: sól kwasu chlo­ro­pla­ty­no­we­go


SJP.pl


chloropochodna

ro­dzaj ha­lo­ge­no­po­chod­nej, w któ­rej pod­staw­ni­kiem jest atom chlo­ru


SJP.pl


chloropren

chlo­ro­po­chod­na bu­ta­die­nu uży­wa­na do wy­ro­bu syn­te­tycz­ne­go ka­u­czu­ku


SJP.pl

Chlo­ro­pren, 2-chlo­ro­bu­ta-1,3-dien, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na bu­ta­die­nu. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji ne­o­pre­nu – jed­nej z od­mian ka­u­czu­ku syn­te­tycz­ne­go.

Wikipedia


chloroprenowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­pren


SJP.pl


chloropromazyna

zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciwp­sy­cho­tycz­ny; chlor­pro­ma­zy­na


SJP.pl

Chlo­ro­pro­ma­zy­na (łac. "chlor­pro­ma­zi­num") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na fe­no­tia­zy­ny o bu­do­wie zbli­żo­nej do chlo­ro­pro­tyk­se­nu. W po­sta­ci chlo­ro­wo­dor­ku sto­so­wa­na jako lek psy­cho­tro­po­wy o dzia­ła­niu prze­ciwp­sy­cho­tycz­nym, prze­ci­wa­u­ty­stycz­nym i uspo­ka­ja­ją­cym. Lek za­li­cza­ny do leków ty­po­wych dzia­ła­ją­cych głów­nie na re­cep­to­ry do­pa­mi­ner­gicz­ne.

Wikipedia


chlorosarin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wojsk. zwią­zek fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny z grupy chlo­ro­fos­fo­nia­nów, bez­poś­red­ni pre­kur­sor sa­ri­nu;

Wiktionary

Chlo­ro­sa­rin – fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy chlo­ro­fos­fo­nia­nów, bez­poś­red­ni pre­kur­sor sa­ri­nu znaj­du­ją­cy się w czę­ści B wy­ka­zu 1. Kon­wen­cji o za­ka­zie broni che­micz­nej.

Sarin otrzy­mu­je się w dwóch eta­pach. Naj­pierw w re­ak­cji me­ty­lo­fos­fo­nia­nu izo­pro­py­lu z fos­ge­nem two­rzy się chlo­ro­sa­rin, który na­stęp­nie z flu­or­kiem sodu two­rzy sarin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W re­ak­cji chlo­ro­sa­ri­nu z flu­or­kiem sodu pow­sta­je sarin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxlɔrɔˈsarʲĩn, AS: χlorosarʹĩn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlorometylofosfonian izopropylu

Wiktionary


chlorosiarczan

zwią­zek pow­sta­ły w wy­ni­ku dzia­ła­nia kwasu chlo­ro­sul­fo­no­we­go, np. chlo­ro­siar­czan me­ta­nu uży­wa­ny jako łza­wią­cy gaz bo­jo­wy; chlo­ro­sul­fon


SJP.pl


chlorosrebrowy

wy­ko­na­ny z chlor­ku sre­bra lub nim po­kry­ty


SJP.pl


chlorosulfon

w che­mii: zwią­zek pow­sta­ły w wy­ni­ku dzia­ła­nia kwasu chlo­ro­sul­fo­no­we­go, np. chlo­ro­siar­czan me­ta­nu uży­wa­ny jako łza­wią­cy gaz bo­jo­wy; chlo­ro­siar­czan


SJP.pl


chlorosulfonowy

kwas chlo­ro­sul­fo­no­wy - ro­dzaj kwasu nie­or­ga­nicz­ne­go; kwas chlo­ro­siar­ko­wy


SJP.pl


chlorotetracyklina

an­ty­bio­tyk sto­so­wa­ny w cho­ro­bach za­kaź­nych; au­re­o­my­cy­na


SJP.pl

Chlo­ro­te­tra­cy­kli­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy an­ty­bio­ty­ków te­tra­cy­kli­no­wych otrzy­my­wa­ny z ho­dow­li szcze­pu "Strep­to­my­ces au­ro­fa­ciens".

Wikipedia


chlorotyczny

→ chlo­ro­za


SJP.pl

Patrz:

chloroza

chlorowanadan

chlo­ro­wa­na­dan oło­wiu - mi­ne­rał wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie ut­le­nie­nia niek­tó­rych złóż rud oło­wiu, sta­no­wią­cy źró­dło otrzy­my­wa­nia wa­na­du; wa­na­dy­nit


SJP.pl


chlorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlo­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlor m., chlorek m., chloran m., chlorowiec m., Chloe ż.

 czas. chlorować

 przym. chlorowy

 temsłow. chloro-

Wiktionary


chlorować

1. pod­da­wać coś dzia­ła­niu chlo­ru;
2. wpro­wa­dzać jeden lub wię­cej ato­mów chlo­ru do czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) chem. techn. trak­to­wać coś chlo­rem lub związ­kiem, który wy­dzie­la chlor

 (1.2) chem. wpro­wa­dzać atomy chlo­ru do czą­ste­czek związ­ków che­micz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlor m., chlorek m., chloryn m., chlorowanie n., podchloryn m., Chloe ż.

 przym. chlorowy, chlorkowy

 temsłow. chloro-

Wiktionary


chlorowce

grupa pier­wiast­ków che­micz­nych z 17 grupy ukła­du okre­so­we­go oprócz flu­o­ru (chlor, brom, jod i astat), ty­po­we nie­me­ta­le wy­stę­pu­ją­ce w przy­ro­dzie w po­sta­ci związ­ków, sto­so­wa­ne głów­nie jako środ­ki de­zyn­fek­cyj­ne i ut­le­nia­ją­ce


SJP.pl


chlorowcopochodny

zwią­zek chlo­row­co­po­chod­ny - taki or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, w któ­rym atom wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny ato­mem chlo­row­ca


SJP.pl


chlorowcowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlo­row­co­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlorowcować

Wiktionary


chlorowcować

wpro­wa­dzać atomy chlo­row­ca (chlo­ru, bromu, jodu lub asta­tu) do związ­ku che­micz­ne­go


SJP.pl


chlorowcowodory

nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek pow­sta­ły z po­łą­cze­nia chlo­row­ców z wo­do­rem


SJP.pl


chlorowcowodór

nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek pow­sta­ły z po­łą­cze­nia chlo­row­ców z wo­do­rem


SJP.pl


chlorowcowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­wiec


SJP.pl


chlorowiec

pier­wia­stek z sie­dem­na­stej grupy ukła­du okre­so­we­go


SJP.pl


chlorownia

1. dział w fa­bry­ce włó­kien­ni­czej, w któ­rym far­bu­je się tka­ni­ny;
2. przy­rząd do od­ka­ża­nia wody; chlo­ra­tor, chlo­row­nik, chlo­row­ni­ca


SJP.pl


chlorownica

przy­rząd do od­ka­ża­nia wody; chlo­ra­tor, chlo­row­nik, chlo­row­nia


SJP.pl


chlorownik

przy­rząd słu­żą­cy do od­ka­ża­nia wody; chlo­ra­tor, chlo­row­ni­ca


SJP.pl


chlorowodorek

sól za­sa­dy or­ga­nicz­nej i kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­na sól kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go (kwasu sol­ne­go);

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlorowodór m.

 przym. chlorowodorkowy, chlorowodorowy

Wiktionary


chlorowodorki

sól za­sa­dy or­ga­nicz­nej i kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go


SJP.pl

Chlo­ro­wo­dor­ki – sole za­sa­dy or­ga­nicz­nej i kwasu sol­ne­go, np. chlo­ro­wo­dor­ki amin (chlor­ki amo­nio­we), imin, ok­sy­mów lub se­mi­kar­ba­zy­dów.

Chlo­ro­wo­dor­ki amin na­le­żą do naj­czę­ściej sto­so­wa­nych soli amin. W ta­kiej for­mie aminy mają lep­szą roz­pu­szczal­ność w wo­dzie (choć roz­pu­szczal­ność niek­tó­rych chlo­ro­wo­dor­ków amin w zim­nej wo­dzie jest słaba – jed­nak lep­sza niż wol­nej aminy).

Wikipedia


chlorowodorokauczuk

two­rzy­wo ter­mo­pla­stycz­ne, pro­dukt przy­łą­cza­nia chlo­ro­wo­do­ru do ka­u­czu­ku na­tu­ral­ne­go; hy­droch­lo­ro­ka­u­czuk


SJP.pl


chlorowodorowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­wo­dór


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chlo­ro­wo­do­rem, do­ty­czą­cy chlo­ro­wo­do­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten rozt­wór skła­da się z kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go i azo­to­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlorowodór mrz., chlorowodorek mrz.

Wiktionary


chlorowodór

1. nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, gaz o du­szą­cej woni;
2. zwy­cza­jo­wa nazwa kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go


SJP.pl

Chlo­ro­wo­dór, HCl – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­łą­cze­nie chlo­ru i wo­do­ru. Do­brze roz­pu­szcza się w wo­dzie, two­rząc kwas solny (kwas chlo­ro­wo­do­ro­wy) z wy­dzie­le­niem dużej ilo­ści cie­pła.

Wikipedia


chlorowy

przy­miot­nik od: chlor


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy chlo­ru, zwią­za­ny z chlo­rem, za­wie­ra­ją­cy chlor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlor m., chlorek m., chlorowanie n., Chloe ż.

 czas. chlorować

 temsłow. chloro-

Wiktionary


chlorowęglan

sól kwasu chlo­ro­wę­glo­we­go


SJP.pl


chloroza

1. cho­ro­ba ro­ślin zie­lo­nych spo­wo­do­wa­na nie­do­bo­rem chlo­ro­fi­lu, ob­ja­wia­ją­ca się żół­knię­ciem, od­bar­wie­nia­mi liści i łodyg;
2. nie­dokr­wi­stość wy­stę­pu­ją­ca naj­czę­ściej u mło­dych dziew­cząt w okre­sie doj­rze­wa­nia płcio­we­go; bled­ni­ca


SJP.pl

Chlo­ro­za – jeden z ro­dza­jów zmian za­bar­wie­nia ro­ślin. Jest to objaw cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na za­bu­rze­niach w wyt­wa­rza­niu chlo­ro­fi­lu. Ob­ja­wia się tym, że chore ro­śli­ny stop­nio­wo żół­kną. Przy­czy­ny chlo­ro­zy są różne:

Wikipedia


chlorozłotowy

kwas chlo­ro­zło­to­wy - nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny złota z chlo­rem i wo­do­rem, sto­so­wa­ny w złot­nict­wie


SJP.pl


chlorum

ła­ciń­ska nazwa chlo­ru (pier­wiast­ka che­micz­ne­go)


SJP.pl


chloryn

nazwa zwy­cza­jo­wa soli kwasu chlo­ro­we­go (III)


SJP.pl


chloryna

sól nietr­wa­łe­go kwasu chlo­ra­we­go; niek­tó­re chlo­ry­ny mają za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle pa­pier­ni­czym i włó­kien­ni­czym jako środ­ki bie­lą­ce


SJP.pl


chlorynowy

przy­miot­nik od: chlo­ryn, chlo­ry­na


SJP.pl


chloryny

sól nietr­wa­łe­go kwasu chlo­ra­we­go; niek­tó­re chlo­ry­ny mają za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle pa­pier­ni­czym i włó­kien­ni­czym jako środ­ki bie­lą­ce


SJP.pl


chloryt

mi­ne­rał z grupy ska­łot­wór­czych, uwod­nio­ny krze­mian i gli­no­krze­mian


SJP.pl

Chlo­ryt – mi­ne­rał, bę­dą­cy mie­sza­ni­ną gli­no­krze­mia­nów, ma­gne­zu i że­la­za, o bar­wie ciem­no­zie­lo­nej, po­ły­sku per­ło­wym, two­rzą­cym łu­secz­ko­wa­te sku­pie­nia. Mi­ne­rał ten na­le­ży do krze­mia­nów war­stwo­wych i bywa za­li­cza­ny do mi­ne­ra­łów ila­stych.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "chlo­ros" = jas­no­zie­lo­ny (A.G. Wer­ner, 1789 r.).

Wikipedia


chlorytoid

mi­ne­rał, krze­mian że­la­za i glinu


SJP.pl

Chlo­ry­to­id – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich, roz­po­wszech­nio­nych tylko w niek­tó­rych re­gio­nach Ziemi.

Nazwa na­wią­zu­je do po­wierz­chow­ne­go po­do­bień­stwa tego mi­ne­ra­łu do chlo­ry­tów, lecz bar­dzo róż­nią­cy się od struk­tu­ral­nie, w 1837 roku zo­stał zi­den­ty­fi­ko­wa­ny jako od­dziel­ny mi­ne­rał.

Wikipedia


chlorytowy

→ chlo­ryt


SJP.pl

Patrz:

chloryt

chloryty

mi­ne­rał z grupy ska­łot­wór­czych, uwod­nio­ny krze­mian i gli­no­krze­mian


SJP.pl

Chlo­ry­ty – grupa mi­ne­ra­łów za­li­cza­na do gro­ma­dy krze­mia­nów. Na­le­żą do mi­ne­ra­łów sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nych na Ziemi.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "Chlo­ros (khlo­ros)" = zie­lo­ny i na­wią­zu­je do czę­stej barwy tych mi­ne­ra­łów.

Wikipedia


chlorytyzacja

pro­ces za­cho­dzą­cy pod­czas wie­trze­nia krze­mia­nów


SJP.pl

Chlo­ry­ty­za­cja – pro­ces za­cho­dzą­cy w sko­ru­pie ziem­skiej, pro­wa­dzą­cy do prze­o­bra­że­nia mi­ne­ra­łów za­wie­ra­ją­cych że­la­zo I ma­gnez (np. bio­ty­tu, am­fi­bo­lu, pi­rok­se­nu, gra­na­tu) w chlo­ry­ty. Prze­bie­ga pod wpły­wem pro­ce­sów hy­dro­ter­mal­nych w niż­szych tem­pe­ra­tu­rach, wie­trze­nia lub niek­tó­rych pro­ce­sów me­ta­mor­ficz­nych. Skały mają barwę zie­lo­na­wą.

Wikipedia


chlorzyć

po­tocz­nie: pić al­ko­hol w nad­mia­rze; chlać


SJP.pl


chlotar

imię kró­lów Fran­ków


SJP.pl


chluba

1. przed­miot dumy;
2. za­szczyt, chwa­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. przed­miot dumy, powód do dumy

 (1.2) stpol. śrpol. zob. chłu­ba.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­pre­zen­ta­cja Pol­ski nie przy­nio­sła nam chlu­by pod­czas Euro 2012.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxluba, AS: χluba

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chłubliwy, chlubny

Wiktionary


chlubić

chlu­bić się; szczy­cić się, być dum­nym z kogoś lub cze­goś; cheł­pić się


SJP.pl


chlubniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chlub­nie


SJP.pl


chlubniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chlub­ny


SJP.pl


chlubność

→ chlub­ny


SJP.pl

Patrz:

chlubny

chlubny

przy­no­szą­cy chwa­łę, za­szczyt; za­szczyt­ny, chwa­leb­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przy­no­szą­cy chlu­bę, za­szczyt; taki jakim można się chlu­bić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­dy­ny chlub­ny wy­ją­tek sta­no­wi­ły spół­dziel­nie rze­mieśl­ni­cze, które nie dały się pod­po­rząd­ko­wać ów­czes­nym wła­dzom.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlubić się ndk.

 rzecz. chluba ż.

 rzad. chlubiś mos.

 przym. stpol. chłubliwy, chlubliwy

 przysł. chlubnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaszczytny, chwalebny

Wiktionary


chlubotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlu­bo­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlubotać

Wiktionary


chlubotać

daw­niej: chlu­po­tać; wy­da­wać dźwięk cha­rak­te­ry­stycz­ny dla prze­le­wa­ją­cej się cie­czy


SJP.pl


chludowo

Chlu­do­wo (niem. "Trup­pen­feld") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Suchy Las.

Wieś du­chow­na, od 1248/1250 z na­da­nia ksią­żąt Prze­my­sła I i Bo­le­sła­wa Po­boż­ne­go włas­ność klasz­to­ru Cy­ste­rek w Owiń­skach. Pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie poz­nań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


chludziński

naz­wi­sko


SJP.pl

Chlu­dziń­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Cho­le­wa.

Wikipedia


chlujny

żar­to­bli­wie: sta­ran­ny, czy­sty, schlud­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. żart. taki, który nie jest niech­luj­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Powie się mal­co­wi: „Jakiś ty niech­luj­ny”, a on: „Nie, ta­tu­siu, chluj­ny, chluj­ny”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlujnɨ, AS: χlui ̯ny

Wiktionary


chlup

od­głos wpad­nię­cia do wody


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) od­głos wpa­da­nia cze­goś do cie­czy lub błota

 (1.2) od­głos ude­rza­nia wody o coś

wy­krzy­knik w uży­ciu cza­sow­ni­ko­wym

 (2.1) wpaść do wody, błota, ka­łu­ży itp.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Mięso na rosół chlup do wody, oczy­wi­ście zim­nej, do­pie­ro póź­niej za­czy­na­my wszyst­ko go­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xlup, AS: χlup

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlupanie, chlupnięcie, chlupot, chlupotanie

 czas. chlupać, chlupotać

 przym. chlupki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) plusk

 (1.2) plusk

Wiktionary


chlupanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlu­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlupać

 wykrz. chlup

Wiktionary


chlupać

o cie­czy: prze­le­wać się, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk


SJP.pl


chlupki

prze­sta­rza­łe: chlu­po­czą­cy, błot­ni­sty


SJP.pl


chlupotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlu­po­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlupotać

 wykrz. chlup

Wiktionary


chlupotać

wy­da­wać dźwięk cha­rak­te­ry­stycz­ny dla prze­le­wa­ją­cej się cie­czy


SJP.pl


chlupotliwy

wy­da­ją­cy od­głos chlu­po­ta­nia; chlu­po­czą­cy, bul­go­czą­cy


SJP.pl


chlusnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chlu­stać)

 (1.1) z roz­ma­chem roz­lać, rozch­la­pać lub roz­bryz­gać ciecz

 (1.2) pot. wypić kie­li­szek wódki

 (1.3) gw-pl|War­sza­wa. uciec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na mo­del­kę w fu­trze chlu­śnię­to czer­wo­ną farbą.

 (1.2) „Chlu­śniem, bo uśniem!” – wy­beł­ko­tał Józef.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlusnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χlusnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chluśnięcie n., chlustanie n.

 czas. chlustać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlapnąć

Wiktionary


chlust

dźwięk ude­rze­nia wody o coś; plusk, plu­skot


SJP.pl

Chlust – szyb­ka, wie­lo­o­so­bo­wa, ha­zar­do­wa gra kar­cia­na, po­pu­lar­na wśród szkol­nej mło­dzie­ży na te­re­nie Gór­ne­go Ślą­ska oraz oko­lic Ra­do­mia w cza­sach PRL-u. Nazwa gry wzię­ła się od ono­ma­to­pei oz­na­cza­ją­cej od­głos, jaki wy­da­wa­ły karty przy ner­wo­wym rzu­ca­niu ich na stół bądź zie­mię przez gra­czy. Jest na­zy­wa­na rów­nież ślą­skim po­ke­rem.

Wikipedia


chlustanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlu­stać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlustać, chlusnąć

Wiktionary


chlustać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chlus­nąć)

 (1.1) o cie­czy: wy­le­wać się stru­mie­nia­mi, roz­pry­sku­jąc się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nagle jeden z na­past­ni­ków wyj­mu­je z torby bu­tel­kę z po­ma­rań­czo­wą cie­czą i chlu­sta nią w twarz ko­bie­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxlustat͡ɕ, AS: χlustać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chlustanie n., chluśnięcie n.

 czas. chlusnąć

Wiktionary


chluśniem

chlu­śniem, bo uśniem - żar­to­bli­we wy­ra­że­nie uży­wa­ne w celu za­chę­ce­nia do wy­pi­cia ko­lej­nej por­cji al­ko­ho­lu


SJP.pl


chluśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlus­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xluɕˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χluśńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chlusnąć, chlustać

Wiktionary


chlyb

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) góry. gw-pl|Górny Śląsk. chleb

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) góry. Cy mos chlyb?

Wiktionary


chmara

wiel­ka licz­ba cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­gro­ma­dze­nie la­ta­ją­cych owa­dów, rza­dziej pta­ków

 (1.2) łow. stado je­le­ni, łosi, da­nie­li lub żu­brów

 (1.3) przen. duża licz­ba kogoś lub cze­goś

 (1.4) przest. chmu­ra, tuman

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Chma­ra
  • Mi­chał Chma­ra
  • Mi­ro­sław Chma­ra
  • Se­ba­stian Chma­ra
  • Ste­pan Chma­ra

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod ga­łę­zią wi­sia­ła w po­wie­trzu chma­ra ma­leń­kich mu­szek.

 (1.2) Je­le­nia chma­ra pom­knę­ła w głąb regla jak bły­ska­wi­ca.

 (1.2) Wi­du­je się tutaj chma­ry da­nie­li ga­szą­ce pra­gnie­nie o po­ran­ku.

 (1.4) Każde ru­sze­nie ja­kie­goś ru­pie­cia na stry­chu, wzbi­ja chma­ry kurzu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxmara, AS: χmara

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hurma, rój

 (1.3) mnóstwo, ćma, tłum

Wiktionary


chmiel

a) lu­do­wa obrzę­do­wa pieśń we­sel­na śpie­wa­na przy ocze­pi­nach;
b) mu­zy­ka do tej pie­śni;
c) ta­niec do tej pie­śni; ta­niec chmie­lo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hu­mu­lus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin pną­cych z ro­dzi­ny ko­no­pio­wa­tych;

 (1.2) bot. pot. ro­śli­na z ro­dza­ju chmie­li (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) kra­ków. piwo

 (2.2) tra­dy­cyj­na pieśń we­sel­na śpie­wa­na przy ocze­pi­nach;

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: chmie­lić

Wiktionary

Chmiel ("Hu­mu­lus" L.) – ro­dzaj ro­ślin pną­cych z ro­dzi­ny ko­no­pio­wa­tych. Na­le­żą do niego w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go 3 lub 7 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go pół­ku­li pół­noc­nej. W Pol­sce ro­śnie dziko i upra­wia­ny jest chmiel zwy­czaj­ny "H. lu­pu­lus", przej­ścio­wo dzi­cze­je także chmiel ja­poń­ski "H. scan­dens".

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W Cze­chach o 20% spa­dła upra­wa chmie­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xmʲjɛl, AS: χmʹi ̯el

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chmielarnia ż., chmielarz m., chmielarstwo n., chmielina ż., chmielnik m., Chmielowice nmos., Chmielnik m., Chmielno n., Chmielaki nmos., Chmiel m., chmielowy m., Chmielina ż., Chmielita ż., Chmielinek m., Chmieliska ż., Chmielisko n., Chmielinko n.

:: zdrobn. chmielik m.

 czas. chmielić ndk., chmielować ndk., podchmielić dk.

 przym. chmielowy, chmielarski, podchmielony

Wiktionary


chmielak

naz­wi­sko


SJP.pl


chmielaki

Chmie­la­ki Kras­no­staw­skie - naj­star­szy fe­sti­wal piwny w Pol­sce, or­ga­ni­zo­wa­ny co­rocz­nie w Kras­nym­sta­wie od 1971 roku


SJP.pl


chmielanka

nie­sob­ka chmie­lan­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny nie­sob­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w Azji i Eu­ro­pie


SJP.pl


chmielarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


chmielarnia

plan­ta­cja chmie­lu; chmiel­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. miej­sce upra­wy chmie­lu

 (1.2) za­kład pa­ro­wa­nia chmie­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaraz za chmie­lar­nią za­czy­na­ła się mie­dza wu­jo­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chmiel m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chmielnik

Wiktionary


chmielarski

przy­miot­nik od: chmie­larz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chmie­lar­stwem albo chmie­la­rza­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chmielowy mrz., chmielarstwo n., chmielarz mos., chmielarka ż., chmiel mrz., chmielenie n.

 czas. chmielić ndk., chmielować ndk.

 przym. chmielowy, chmielny, podchmielony

Wiktionary


chmielarstwo

upra­wa chmie­lu dla prze­my­słu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzie­dzi­na rol­nict­wa prze­my­sło­we­go zaj­mu­ją­ca się upra­wą i przet­wa­rza­niem chmie­lu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. podchmielony

 rzecz. chmiel mzw./mrz.

Wiktionary


chmielarz

czło­wiek upra­wia­ją­cy chmiel lub hand­lu­ją­cy chmie­lem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba upra­wia­ją­ca chmiel

Wiktionary

Chmie­larz (niem. "Hop­fen-Berg", "Hop­fen­berg") – szczyt (585 m n.p.m.) w pół­noc­nej czę­ści Grzbie­tu Wschod­nie­go w Gó­rach Ka­czaw­skich. Leży mię­dzy Dłuż­kiem a Po­lan­ką, w grzbie­cie cią­gną­cym się na za­chód od Bu­ko­win­ki po­przez Mar­ci­niec, Ro­gacz, Dłu­żek, Chmie­larz, Po­lan­kę, Trzci­niec, Za­do­rę i Lipną nad Woj­cie­szo­wem. Sam szczyt leży na po­łud­nie od linii grzbie­to­wej. Na wierz­choł­ku wy­stę­pu­ją nie­wiel­kie skał­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. podchmielony

 rzecz. chmiel mzw./mrz.

Wiktionary


chmielecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hie­ro­nim Chmie­lec­ki – pol­ski szlach­cic, urzęd­nik i poseł na Sejm
  • Jerzy Chmie­lec­ki – pre­zy­dent Le­gni­cy
  • Ste­fan Chmie­lec­ki – pol­ski szlach­cic, urzęd­nik i woj­sko­wy
  • Tymon Tytus Chmie­lec­ki – rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny i dy­plo­ma­ta
  • Fe­liks W. Kres (wł. Wi­told Chmie­lec­ki) – pol­ski pi­sarz fan­ta­sy

Wikipedia


chmieleniec

Chmie­le­niec (kaszb. "Chmiéléńc") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Łę­czy­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

We­dług da­nych na dzień 23 paź­dzier­ni­ka 2019 roku wieś za­miesz­ku­je 184 miesz­kań­ców na po­wierzch­ni 12,03 km².

Wikipedia


chmielewko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chmie­lew­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim, w gmi­nie Wieczf­nia Ko­ściel­na.
  • Chmie­lew­ko – przy­sió­łek w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie puł­tu­skim, w gmi­nie Świer­cze, so­łect­wo Chmie­le­wo (gmina Świer­cze).

Wikipedia


chmielewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chmie­le­wo – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Si­cien­ko
  • Chmie­le­wo – część wsi Sos­no­wo w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Opi­no­gó­ra Górna
  • Chmie­le­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Stary Lu­bo­tyń
  • Chmie­le­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Za­rę­by Ko­ściel­ne
  • Chmie­le­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Wy­szo­gród
  • Chmie­le­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Puł­tusk
  • Chmie­le­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Świer­cze
  • Chmie­le­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. kol­neń­skim, w gmi­nie Sta­wi­ski
  • Chmie­le­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie No­wo­gród
  • Chmie­le­wo – osada wsi Bro­żów­ka w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. gi­życ­kim, w gmi­nie Kru­klan­ki
  • Chmie­le­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. pi­skim, w gmi­nie Orzysz
  • Chmie­le­wo – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Ry­czy­wół

Wikipedia


chmielewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Chmie­lew­ski (ur. 1959) – fi­lo­zof
  • Al­fons Chmie­lew­ski (1849–1934) – dzia­łacz ka­szub­ski
  • An­drzej Chmie­lew­ski (po­li­tyk) (1960–2019) – po­li­tyk
  • An­to­ni Chmie­lew­ski (ur. 1982) – ju­do­ka
  • Aron Chmie­lew­ski (ur. 1991) – ho­ke­i­sta
  • Bog­dan Chmie­lew­ski (ur. 1946) – pla­styk
  • Da­niel Chmie­lew­ski (ur. 1983) – autor ko­mik­sów
  • Do­mi­nik Chmie­lew­ski (ur. 1973) – ksiądz, sa­lez­ja­nin
  • Eu­ge­niusz Chmie­lew­ski (1930–2008) – me­cha­nik, hi­sto­ryk
  • Eu­sta­chy Chmie­lew­ski (1900–1977) – ar­chi­tekt
  • Fran­ci­szek Chmie­lew­ski (????) – miecz­nik
  • Gra­cjan Chmie­lew­ski (1840–1930) – bo­ta­nik

Wikipedia


chmieleński

przy­miot­nik od: Chmiel­no


SJP.pl


chmielina

pęd chmie­lu


SJP.pl

Zo­bacz też: Chmie­li­na (obwód wo­ło­godz­ki).

Chmie­li­na (niem. " Hop­fen­berg", 664 i 643 m n.p.m.) – wznie­sie­nie w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w Su­de­tach Środ­ko­wych, w środ­ko­wej czę­ści Gór So­wich.

Wikipedia


chmielinko

Chmie­lin­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Lwó­wek. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


chmielić

do­da­wać do cze­goś chmie­lu; chmie­lo­wać


SJP.pl


chmieliński

naz­wi­sko


SJP.pl

Herb Chmie­liń­ski i jego od­mia­ny

Chmie­liń­ski ("Chme­lentz, Chme­lentz­ke, Chme­lenz, Chmie­lin­ski, Drze­wi­ca od­mien­ny") – ka­szub­ski herb szla­chec­ki, we­dług Prze­my­sła­wa Pra­ger­ta od­mia­na herbu Drze­wi­ca.

Wikipedia


chmielnianin

miesz­ka­niec Chmiel­ni­ka, Chmiel­na


SJP.pl


chmielnianka

miesz­kan­ka Chmiel­na


SJP.pl


chmielnicczyzna

pow­sta­nie w la­tach 1648-1655 Ko­za­ków Za­po­ro­skich i chłop­stwa ukra­iń­skie­go pod przy­wództ­wem Boh­da­na Chmiel­nic­kie­go; wiel­ka wojna ko­zac­ka


SJP.pl


chmielnicki

1. → Chmiel­nik;
2. → Chmiel­nik Rze­szow­ski;
3. obwód chmiel­nic­ki - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chmiel­nic­kim, do­ty­czą­cy Chmiel­nic­kie­go (mia­sta na Ukra­i­nie)

 (1.2) zwią­za­ny z Chmiel­ni­kiem, do­ty­czą­cy Chmiel­ni­ka (mia­sta na Ukra­i­nie)

Wiktionary

Chmiel­nic­ki (ukr. Хмельницький, "Chmel­nyć­kyj"; do 1954 Pło­ski­rów, Pro­sku­rów ukr. Проскурів, "Pro­sku­riw") – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny, nad Bohem, sto­li­ca ob­wo­du i re­jo­nu. Mia­sto liczy 273 713 miesz­kań­ców (2020), dla po­rów­na­nia spis po­wszech­ny w 2001 za­no­to­wał ich 251 077.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: xmjɛlˈɲit͡s.ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chmielnicki mrz., Chmielnik mrz.

Wiktionary


chmielniczanin

miesz­ka­niec Chmiel­ni­ka (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


chmielniczanka

miesz­kan­ka Chmiel­ni­ka (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


chmielnik

plan­ta­cja chmie­lu; chmie­lar­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. miej­sce upra­wy chmie­lu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chmiel­nik – plan­ta­cja chmie­lu
  • Chmiel­nik – mia­sto w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim
  • Chmiel­nik – część mia­sta Ka­lisz
  • Chmiel­nik – część mia­sta Li­ma­no­wa
  • Chmiel­nik – część mia­sta Szcze­brze­szyn
  • Chmiel­nik – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Beł­ży­ce
  • Chmiel­nik – część wsi Za­głów­ki w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Zelów
  • Chmiel­nik – część wsi Drząz­na w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Wró­blew
  • Chmiel­nik – część wsi Sie­mie­chów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Grom­nik
  • Chmiel­nik – część wsi Buch­ci­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Tu­chów
  • Chmiel­nik – część wsi Lipa w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Gło­wa­czów
  • Chmiel­nik – część wsi Grądy w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Mał­ki­nia Górna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zaraz za chmiel­ni­kiem za­czy­na­ła się mie­dza wu­jo­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chmiel m., Chmielnik m.

 przym. podchmielony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chmielarnia

Wiktionary


chmielno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chmiel­no – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lwó­wec­kim, w gmi­nie Lwó­wek Ślą­ski
  • Chmiel­no – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Chmiel­no
  • Chmiel­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Bo­bo­li­ce
  • Chmiel­no – gro­ma­da w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim
  • Chmiel­no – gro­ma­da w po­wie­cie kar­tu­skim
  • Chmiel­no – gro­ma­da w po­wie­cie lwó­wec­kim
  • Chmiel­no – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim
  • Chmiel­no – dawna wieś, te­re­ny na któ­rych le­ża­ła znaj­du­ją w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Obrub
  • Chmiel­no – wieś w ob­wo­dzie lwow­skim, rejon ra­dzie­chow­ski

Wikipedia


chmielny

daw­niej:
1. → chmiel; chmie­lo­wy;
2. w prze­no­śni: podch­mie­lo­ny


SJP.pl


chmielobranie

zbio­ry chmie­lu


SJP.pl


chmielograb

drze­wo z ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych; drze­wo chmie­lo­we, ostria


SJP.pl

Chmie­lo­grab, ostria ("Ostrya" Scop.) – ro­dzaj drzew i krze­wów kla­sy­fi­ko­wa­ny do ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych (daw­niej czę­sto do wy­o­dręb­nia­nej ro­dzi­ny le­szczy­no­wa­tych). Obej­mu­je 8–9 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w stre­fie umiar­ko­wa­nej na pół­ku­li pół­noc­nej – jeden ga­tu­nek, chmie­lo­grab eu­ro­pej­ski ("O.

Wikipedia


chmielowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chmie­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chmielować

Wiktionary


chmielować

do­da­wać do cze­goś chmie­lu; chmie­lić


SJP.pl


chmielowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chmie­lo­wi­ce – dziel­ni­ca Opola
    • Opole Chmie­lo­wi­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w ww. dziel­ni­cy
    • Chmie­lo­wi­ce – gro­ma­da
  • Chmie­lo­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Mo­ra­wi­ca

Wikipedia


chmielowiec

przę­dzio­rek chmie­lo­wiec - mały pa­ją­czek z rzędu roz­to­czy, bę­dą­cy szkod­ni­kiem chmie­lu


SJP.pl

Chmie­lo­wiec (nazwa obocz­na: Chmie­la­ki) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Kluki.

Wikipedia


chmielowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Chmie­low­ski (1845-1916) – świę­ty Al­bert
  • An­to­ni Chmie­low­ski (1841-1918) – du­chow­ny
  • An­to­ni Chmie­low­ski (ci­cho­ciem­ny) (1914-1969) – ofi­cer
  • Be­ne­dykt Chmie­low­ski (1700-1763) – ksiądz
  • Ja­nusz Chmie­low­ski (1878-1968) – in­ży­nier
  • Piotr Chmie­low­ski (1848-1904) – hi­sto­ryk
  • Piotr Chmie­low­ski (po­li­tyk) (ur. 1965) – po­li­tyk
  • Woj­ciech Chmie­low­ski (1811-1853) – oj­ciec Brata Al­ber­ta
  • Chmie­lew­ski

Wikipedia


chmielowy

przy­miot­nik od: chmiel


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z chmie­lem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) cho­re­ogr. tra­dy­cyj­ny ta­niec we­sel­ny tań­czo­ny do me­lo­dii chmie­la;

Wiktionary

Chmie­lo­wy – pol­ski ta­niec lu­do­wy, tań­czo­ny na we­se­lu do me­lo­dii Chmie­la po ocze­pi­nach panny mło­dej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sprze­cza­my się, która al­ta­na w na­szym ogro­dzie pię­kniej­sza: ró­ża­na czy chmie­lo­wa?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xmʲjɛˈlɔvɨ, AS: χmʹi ̯elovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chmiel m.

 przym. chmielarski, podchmielony

Wiktionary


chmoś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kum

Wiktionary


chmura

1. kro­pel­ki wody, krysz­tał­ki lodu albo ich mie­sza­ni­na, sku­pio­ne i za­wie­szo­ne w at­mos­fe­rze;
2. wiel­ka ilość lub licz­ba cze­goś;
3. kłąb cze­goś;
4. po­tocz­nie: smu­tek lub nie­za­do­wo­le­nie z cze­goś;
5. w in­for­ma­ty­ce: wir­tu­al­ne miej­sce na ser­we­rach in­ter­ne­to­wych do prze­cho­wy­wa­nia da­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. kro­ple wody lub krysz­tał­ki lodu za­wie­szo­ne w at­mos­fe­rze;

 (1.2) przen. inna nie­przej­rzy­sta za­wie­si­na czą­ste­czek lub drob­nych obiek­tów, która unosi się w po­wie­trzu

 (1.3) in­form. model przet­wa­rza­nia opar­ty na użyt­ko­wa­niu usług do­star­czo­nych przez zew­nętrz­ne or­ga­ni­za­cje;

rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub żeń­ski

 (2.1) daw. gw-pl|War­sza­wa. stróż

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chmu­ra kon­wek­cyj­na
  • chmu­ra oro­gra­ficz­na
  • chmu­ra stro­po­wa
  • chmu­ra szel­fo­wa – nie­pra­wi­dło­we, niez­god­ne z pol­skim zna­cze­niem słowa szelf, żar­go­no­we okre­śle­nie wału szkwa­ło­we­go
  • chmu­ra kon­den­sa­cyj­na – chmu­ra Wil­so­na
  • chmu­ry sre­brzy­ste – obło­ki sre­brzy­ste
  • chmu­ra gwiazd
  • chmu­ra HVC
  • chmu­ra mo­le­ku­lar­na – obłok mo­le­ku­lar­ny
  • chmu­ra elek­tro­no­wa
  • chmu­ra go­re­ją­ca – la­wi­na pi­ro­kla­stycz­na
  • chmu­ra obli­cze­nio­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na nie­bie po­ja­wi­ły się nagle de­szczo­we chmu­ry.

 (1.3) Nasza firma pra­cu­je nad nową usłu­gą, umoż­li­wia­ją­cą prze­cho­wy­wa­nie da­nych w chmu­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxmura, AS: χmura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zachmurzenie n., chmurność ż., chmurzenie n., pochmurność ż., rozchmurzenie n.

:: zdrobn. chmurka ż., chmureczka ż.

 czas. chmurzyć, chmurzyć się ndk., zachmurzyć dk., rozchmurzyć dk., pochmurnieć ndk., spochmurnieć dk.

 przym. pochmurny, zachmurzony, chmurny, bezchmurny, chmurowy

 przysł. pochmurnie, chmurnie, pochmurno

Wiktionary


chmureczka

zdrob­nie­nie od: chmur­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: chmu­ra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xmuˈrɛt͡ʃka, AS: χmurečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chmura ż.

 czas. chmurzyć

Wiktionary


chmurka

mała chmu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: chmu­ra

 (1.2) mała chmu­ra, obło­czek

 (1.3) nie­wiel­ki kłąb cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxmurka, AS: χmurka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. chmura.

Wiktionary


chmurkowy

→ chmur­ka


SJP.pl

Patrz:

chmurka

chmurnawy

nieco poch­mur­ny, tro­chę zach­mu­rzo­ny


SJP.pl


chmurnie

przy­słó­wek

 (1.1) me­te­o­rol. będąc ob­fi­tym w chmu­ry

 (1.2) przen. w spo­sób po­nu­ry czy mrocz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zachmurzenie n., chmurność ż., chmura ż., chmurka ż., chmurzenie n., pochmurnienie n., pochmurność ż., spochmurnienie n.

 czas. chmurzyć ndk., pochmurnieć ndk., spochmurnieć dk.

 przym. chmurny, pochmurny, bezchmurny

 przysł. chmurno, pochmurnie, pochmurno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. chmurno, pochmurnie, pochmurno

 (1.2) mrocznie, ponuro, posępnie, złowróżbnie

Wiktionary


chmurniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: chmur­nie, chmur­no


SJP.pl


chmurniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chmur­ny


SJP.pl


chmurnieć

chmu­rzyć;
1. za­cią­gać się chmu­ra­mi; poch­mur­nieć;
2. w prze­no­śni: sta­wać się smut­nym; za­sę­piać się, smut­nieć


SJP.pl


chmurnik

po­stać z daw­nych wie­rzeń lu­do­wych, cza­ro­dziej ma­ją­cy wła­dzę nad chmu­ra­mi; pła­net­nik


SJP.pl


chmurno

przy­słó­wek

 (1.1) chmur­nie, poch­mur­nie

 (1.2) przest. po­nu­ro, po­sęp­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Było cały dzień chmur­no, ale pod wie­czór po­zim­nia­ło i wy­po­go­dzi­ło się.

 (1.1) Gdym wjeż­dżał do portu, było chmur­no, dżdży­sto, mgli­sto, po­sęp­nie; sło­wem taki czas, w jakim najlepiéj jest po­ło­żyć się spać.

 (1.1) Zro­bi­ło się wietrz­no i chmur­no. Wszak­że deszcz nie pada, więc idzie­my dalej.

 (1.2) Król nań chmur­no po­pa­trzył i głowę od­wró­cił.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. chmurnie

 przym. chmurny

Wiktionary


chmurność

→ chmur­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chmur­ne; cecha tych, któ­rzy są chmur­ni

Wiktionary

Patrz:

chmurny

Powiązane:

 przym. chmurny, pochmurny, bezchmurny

 rzecz. chmura ż., zachmurzenie n.

 czas. chmurzyć się, chmurzyć

 przysł. pochmurno, chmurnie

Wiktionary


chmurny

1. po­kry­ty chmu­ra­mi, pełen chmur; zach­mu­rzo­ny, poch­mur­ny;
2. po­nu­ry, po­sęp­ny, nach­mu­rzo­ny; poch­mur­ny;
3. bę­dą­cy wy­ra­zem czy­je­goś smut­ku; poch­mur­ny;
4. bu­dzą­cy nie­po­kój, groź­ny;
5. wznio­sły, górny; nie­rze­czy­wi­sty, uro­jo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­kry­ty chmu­ra­mi

 (1.2) spra­wia­ją­cy po­nu­re wra­że­nie

 (1.3) bę­dą­cy źró­dłem nie­po­ko­ju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu jest cząst­ka ich oj­czyz­ny, ich dzie­ciń­stwa, lat mło­dych gór­nych i chmur­nych, prze­su­wa­ją się wspom­nie­nia: Lwów, Bo­ry­sław, Dro­ho­bycz, Bit­ków, Tru­ska­wiec, Ka­łusz, Grod­no, Wilno, Sokal i Sta­rzyn­ki Małe.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chmura ż., chmurność ż., zachmurzenie n.

 przysł. chmurno, chmurnie, pochmurno

 czas. chmurzyć się, chmurzyć

 przym. pochmurny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochmurny, zachmurzony, mglisty, niepogodny, mroczny

 (1.2) mroczny, ponury, posępny, smutny, zasępiony

 (1.3) groźny

Wiktionary


chmurotwórczy

ma­ją­cy wpływ na two­rze­nie się chmur


SJP.pl


chmurowy

przy­miot­nik od: chmu­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) me­te­o­rol. do­ty­czą­cy chmur, zwią­za­ny z chmu­ra­mi

 (1.2) in­form. do­ty­czą­cy chmu­ry obli­cze­nio­wej, zwią­za­ny z chmu­rą obli­cze­nio­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­nie­waż ob­ję­tość kro­pli ro­śnie z trze­cią po­tę­gą pro­mie­nia trze­ba 125 „ty­po­wych” kro­pe­lek chmu­ro­wych o pro­mie­niu 10 μm, aby ut­wo­rzyć jedną „dużą” kro­pel­kę chmu­ro­wą o por­mie­niu 50 μm.

 (1.2) Usłu­go­daw­cy usług chmu­ro­wych dzię­ki po­sia­da­nym za­so­bom mogą łat­wiej do­sto­so­wać się do zmie­nia­ją­ce­go się prawa i adap­to­wać swoje usłu­gi do nowej rze­czy­wi­sto­ści praw­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chmura m./ż.

Wiktionary


chmurski

naz­wi­sko


SJP.pl


chmursko

zgru­bie­nie od: chmu­ra; chmu­rzy­sko


SJP.pl


chmurzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chmu­rzyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chmura ż.

 czas. chmurzyć się, chmurzyć

 przysł. pochmurno, chmurnie

Wiktionary


chmurzyca

zgru­bie­nie od: chmu­ra; chmu­rzy­sko


SJP.pl


chmurzysko

zgru­bie­nie od: chmu­ra; chmur­sko


SJP.pl


chmurzyć

1. za­cią­gać chmu­ra­mi; chmur­nieć;
2. w prze­no­śni: czy­nić smut­nym, po­sęp­nym; zas­mu­cać;
3. chmu­rzyć się -
a) za­cią­gać się chmu­ra­mi;
b) w prze­no­śni: sta­wać się po­sęp­nym, smut­nym, na­dą­sa­nym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) za­sła­niać chmu­ra­mi

 (1.2) przen. książk. czy­nić smut­nym, po­nu­rym, przy­gnę­bio­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chmu­rzyć się

 (2.1) po­kry­wać się chmu­ra­mi

 (2.2) przen. sta­wać się smut­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxmuʒɨt͡ɕ, AS: χmužyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chmura ż., chmurka ż., chmureczka ż., zachmurzenie n., zachmurzanie n., chmurzenie n., chmurność ż.

 czas. zachmurzyć się, zachmurzać się, chmurnieć, pochmurnieć, rozchmurzyć się, rozchmurzać się

 przym. chmurny, pochmurny, bezchmurny

 przysł. pochmurno, chmurnie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zachmurzać się

 (2.2) smutnieć, chmurnieć

Wiktionary


chmurzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


chmyz

1. mały, nie­po­zor­ny okaz zwie­rzę­cia da­ne­go ga­tun­ku;
2. mały, nie­po­zor­ny czło­wiek;
3. prze­no­śnie: malec, brzdąc, smar­kacz


SJP.pl


chmyzowaty

po­dob­ny do chmy­za; mały, nie­po­zor­ny


SJP.pl


chna

henna;
1. na­tu­ral­ny czer­wo­no­po­ma­rań­czo­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z pędów henny;
2. farba do wło­sów, któ­rej głów­nym skład­ni­kiem jest ten barw­nik


SJP.pl


chnum

w sta­ro­żyt­nym Egip­cie: bóg z głową ba­ra­na, opie­kun ro­bot­ni­ków


SJP.pl

Chnum – w mi­to­lo­gii egip­skiej jeden z bogów Gór­ne­go Egip­tu, pa­tron garn­ca­rzy i za­cho­du słoń­ca, uwa­ża­ny za stwór­cę ludzi.

Czczo­ny już w cza­sach Sta­re­go Pań­stwa jako lo­kal­ne bó­stwo wyspy Ele­fan­ty­ny, na­stęp­nie jego kult roz­po­wszech­nił się na cały Górny Egipt i Nubię.

Wikipedia


choana

wew­nętrz­ny otwór no­so­wy u krę­gow­ców czwo­ro­noż­nych i niek­tó­rych ryb; noz­drze wew­nętrz­ne


SJP.pl


choanocyt

wy­stę­pu­ją­ca w wew­nętrz­nej war­stwie ciała gąbek ko­mór­ka o kształ­cie cy­lin­drycz­nym, za­o­pa­trzo­na w wić i cha­rak­te­ry­stycz­ny, ota­cza­ją­cy ją koł­nie­rzyk plaz­ma­tycz­ny, wy­chwy­tu­ją­ca z wody cząst­ki po­kar­mo­we; ko­mór­ka koł­nie­rzy­ko­wa­ta


SJP.pl

Cho­a­no­cyt, ko­mór­ka koł­nie­rzy­ko­wa – jed­no­wi­cio­wa, owal­na lub okrą­gła ko­mór­ka wew­nętrz­nej (ga­stral­nej) war­stwy ciała gąbek (Po­ri­fe­ra) wy­ka­zu­ją­ca duże po­do­bień­stwo do wi­ciow­ców koł­nie­rzy­ko­wych (Cho­a­no­fla­gel­la­ta). Ko­mór­ki koł­nie­rzy­ko­we wy­po­sa­żo­ne są w po­je­dyn­cze wici oto­czo­ne wień­cem 30–40 mi­kro­kosm­ków.

Wikipedia


chobielin

Cho­bie­lin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin.

Wikipedia


chobienice

Cho­bie­ni­ce (pol. hist. "Cho­bie­ni­ca", niem. "Köbnitz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Sied­lec.

Wikipedia


chobot

daw­niej:
1. san­dał ze skrzy­deł­ka­mi;
2. roz­sze­rze­nie no­gaw­ki spod­ni lub rę­ka­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. ogon

 (1.2) daw. san­da­ły, rza­dziej inne buty, z przy­cze­pio­ny­mi skrzy­dła­mi

 (1.3) daw. włók. roz­sze­rze­nie no­gaw­ki lub rę­ka­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cho­bot (Apios) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych
  • Cho­bot – miej­sco­wość i gmina (obec) w Cze­chach
  • Cho­bot – osada wsi Mie­le­szyn w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Bo­le­sła­wiec
  • Cho­bot – część wsi Łęki w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Bo­rzę­cin
  • Cho­bot – część wsi Przy­bo­rów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Bo­rzę­cin
  • Cho­bot – część wsi Po­ni­kiew w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wa­do­wic­kim, w gmi­nie Wa­do­wi­ce
  • Cho­bot – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Nie­po­ło­mi­ce
  • Cho­bot – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Ha­li­nów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxɔbɔt, AS: χobot

Wiktionary


chobotki

Cho­bot­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie mo­niec­kim, w gmi­nie Kny­szyn.

Wieś po­sia­da­ła w 1673 roku mar­szał­ko­wa nad­wor­na ko­ron­na Alek­san­dra Ka­ta­rzy­na Bra­nic­ka, le­ża­ła w ziemi biel­skiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go w 1795 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


choboty

daw­niej:
1. san­dał ze skrzy­deł­ka­mi;
2. roz­sze­rze­nie no­gaw­ki spod­ni lub rę­ka­wa


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) stpol. sze­ro­kie spod­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈbɔtɨ, AS: χoboty

Wiktionary


choby

spój­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. jakby, jak

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. choć­by

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­nik szczy­lo machy choby afa.

Wiktionary


choceń

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cho­ceń – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­ceń.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cho­ceń. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go. Z koń­cem 2019 roku li­czy­ła 1874 miesz­kań­ców. Jest naj­więk­szą miej­sco­wo­ścią gminy Cho­ceń.

Wikipedia


choceński

przy­miot­nik od: Cho­ceń


SJP.pl


chocheleczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cho­chel­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chochelka ż.

Wiktionary


chochelka

mała choch­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała choch­la, łyżka wa­zo­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈxɛlka, AS: χoχelka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chocheleczka ż., chochla

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łyżka wazowa, reg. pozn. nabierka

Wiktionary


chochla

1. łyżka wa­zo­wa; wa­rzą­chew, wa­rze­cha;
2. ilość zupy w tej łyżce;
3. w ry­bo­łów­stwie: długa tycz­ka do prze­cią­ga­nia sieci pod lodem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża łyżka słu­żą­ca do na­kła­da­nia po­sił­ków, naj­czę­ściej zupy;

Wiktionary

Choch­la – na­rzę­dzie do na­kła­da­nia po­sił­ków (sztu­ciec); duża łyżka przy­sto­so­wa­na do głę­bo­kich na­czyń. Choch­lą zaz­wy­czaj na­le­wa się zupę lub inne cie­cze. Wy­ko­na­na jest naj­czę­ściej z me­ta­lu lub two­rzyw sztucz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­bra­łem choch­lą zupy do ta­le­rza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔxla, AS: χoχla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. chochelka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) warząchew; reg. śl. kielnia

Wiktionary


chochlarz

rybak uży­wa­ją­cy sieci, które prze­cią­ga się pod lodem za po­mo­cą żer­dzi zwa­nych choch­la­mi


SJP.pl


chochlik

zło­śli­wy du­szek, nad­przy­ro­dzo­na isto­ta wy­stę­pu­ją­ca w po­da­niach lu­do­wych; skrzat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zło­śli­wy, psot­ny du­szek

 (1.2) drob­ny błąd w tek­ście zmie­nia­ją­cy jego zna­cze­nie

 (1.3) psot­ny, we­so­ły błysk w spoj­rze­niu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • choch­lik – nie­wiel­kie, lu­bią­ce psoty lub zło­śli­we isto­ty z podań lu­do­wych
  • choch­lik – zja­wi­sko at­mos­fe­rycz­ne, ina­czej spri­te
  • choch­lik dru­kar­ski – po­tocz­na nazwa błędu w druku prze­o­czo­ne­go w trak­cie ko­rek­ty

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Paź o uro­dzie psot­ne­go choch­li­ka za­ska­ku­ją­co do­brze obez­na­ny był we wszel­kie­go ro­dza­ju chło­pię­cych fi­glach.

 (1.2) Zło­śli­wy choch­lik dru­kar­ski wkradł się i do na­szej ru­bry­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chochoł mzw./mos./mrz.

Wiktionary


chochliki

zło­śli­wy du­szek, nad­przy­ro­dzo­na isto­ta wy­stę­pu­ją­ca w po­da­niach lu­do­wych; skrzat


SJP.pl


chochlikowaty

po­dob­ny do choch­li­ka; psot­ny, zło­śli­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy choch­li­ka

Wiktionary


chochlikowy

przy­miot­nik od: choch­lik


SJP.pl


chochliński

naz­wi­sko


SJP.pl


chochlowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|choch­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chochlować

Wiktionary


chochlować

1. re­gio­nal­nie: jeść łap­czy­wie łyżką;
2. prze­sta­rza­łe: prze­cią­gać tyki od sieci pod lodem


SJP.pl


chocholi

1. zwią­za­ny z cho­cho­ła­mi, ma­ją­cy cechy cho­cho­ła;
2. do­ty­czą­cy Cho­cho­ła, po­sta­ci z "We­se­la" Wy­spiań­skie­go


SJP.pl


chochorowice

Cho­cho­ro­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Po­de­gro­dzie.

Wikipedia


chochowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chochoł

1. sło­mia­ne okry­cie drze­wek i krze­wów ogro­do­wych na czas zimy;
2. sno­pek chro­nią­cy przed de­szczem ul lub ze­sta­wio­ne snopy zboża;
3. ziem­no­wod­ny ssak z ro­dzi­ny kre­to­wa­tych; des­man, wy­chu­chol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. śrpol. wierzch, czub

 (1.2) śrpol. wy­so­ko upię­ta fry­zu­ra, kok

 (1.7) gw-pl|Cho­tel Czer­wo­ny, Je­że­wo, Bił­go­raj. wierz­cho­łek

 (2.2) męż­czyz­na, do któ­re­go mó­wią­cy od­czu­wa lek­ce­wa­że­nie lub po­gar­dę

 (2.3) gw-pl|Pia­ski. prze­bie­ra­niec owi­nię­ty w słomę stra­szą­cy w za­pu­sty

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (3.1) gw-pl|Jac­nia. strach, wi­dzia­dło

 (3.2) zool. des­man

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cho­choł – sło­mia­na otu­li­na krze­wu
  • Cho­choł – po­stać fan­ta­stycz­na z ut­wo­ru Sta­ni­sła­wa Wy­spiań­skie­go „We­se­le”
  • Cho­choł piż­mo­wy lub wy­chu­chol ukra­iń­ski – ssak z rzędu So­ri­co­morp­ha
  • Cho­choł – wznie­sie­nie w Gó­rach Sto­ło­wych (Za­wo­rach)
  • cho­choł – po­pu­lar­ne okre­śle­nie jed­ne­go z błę­dów lo­gicz­nych.
  • Cho­choł – pol­ski sym­bol bo­żo­na­ro­dze­nio­wy, za­stą­pio­ny cho­in­ką w XIX w.
  • Kilka cza­so­pism sa­ty­rycz­nych m.in.
    • Cho­choł : we­so­łe pi­sem­ko z 1902 roku
    • Cho­choł z 1906 roku
    • Cho­choł: cza­so­pis­mo, spra­wom pło­chym, wy­pad­kom dziw­nym i na­u­kom cie­ka­wym poś­wię­co­ne z 1942 roku
    • Cho­choł. Aka­de­mic­kie pismo poś­wię­co­ne spra­wom kul­tu­ry Wroc­ław­skie pismo aka­de­mic­kie z 1946 roku
  • Cho­chół

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Po dwu­let­niej przer­wie wczo­raj, w Ryd­lów­ce znowu uro­czy­ście osło­nię­to sło­mia­nym cho­cho­łem krzak róży.

 (1.4) W men­del idzie 14 snop­ków [...], które się przy­kry­wa­ją cha­cho­łem [...] sno­pem roz­cza­pie­rzo­nym i opu­szczo­nym w okap niby dasz­kiem.

 (1.6) Ka­pu­sta czę­sto ma puste głowy albo wy­ra­sta w cho­cho­ły.

 (2.2) Fe­lie­to­ni­ści spo­rzą­dza­li sobie plan pracy: [...] po­gnę­bić sy­jo­nizm, wy­szy­dzać bu­me­lan­tów i cho­cho­łów spod budki z piwem.

 (2.3) Daw­niej owi­ja­li się niek­tó­rzy w słomę i tych zwano cho­cho­ła­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔ.xɔw, AS: χoχou̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chochlik m. Chochoł m., Chocholec m.

:: zdrobn. chochołk m.

 przym. chocholaty, chochołaty, chochłaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) otulina

 (1.4) gwara. chachoł

 (1.5) sofizmat rozszerzenia, stawianie chochoła, atakowanie chochoła

 (2.1) chachoł

Wiktionary


chochołowaty

po­dob­ny do cho­cho­ła; na­stro­szo­ny, roz­czo­chra­ny


SJP.pl


chochołowianin

miesz­ka­niec Cho­cho­ło­wa


SJP.pl


chochołowianka

miesz­kan­ka Cho­cho­ło­wa


SJP.pl


chochołowski

przy­miot­nik od: Cho­cho­łów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cho­cho­ło­wa, zwią­za­ny z Cho­cho­ło­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pią­tek po­je­cha­li­śmy do Cho­cho­łow­skiej, w so­bo­tę do Ko­ście­li­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chochołów mrz., chochołowianin mrz., chochołowianka ż., Chochołowski mos., Chochołowska ż.

Wiktionary


chochołowy

zwią­za­ny z cho­cho­łem


SJP.pl


chochołów

1. sło­mia­ne okry­cie drze­wek i krze­wów ogro­do­wych na czas zimy;
2. sno­pek chro­nią­cy przed de­szczem ul lub ze­sta­wio­ne snopy zboża;
3. ziem­no­wod­ny ssak z ro­dzi­ny kre­to­wa­tych; des­man, wy­chu­chol


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­cho­łów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Żych­lin
  • Cho­cho­łów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­tar­skim, w gmi­nie Czar­ny Du­na­jec
  • Cho­cho­łów – gro­ma­da w po­wie­cie no­wo­tar­skim
  • Cho­cho­łów – dawna gmina

Wikipedia


chocia

spój­nik

 (1.1) daw. choć, cho­ciaż

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔt͡ɕa, AS: χoća

Wiktionary


chocian

imię mę­skie


SJP.pl


chocianostwo

Cho­cian z mał­żon­ką; Cho­cia­no­wie


SJP.pl


chocianowianin

miesz­ka­niec Cho­cia­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


chocianowianka

miesz­kan­ka Cho­cia­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


chocianowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­cia­no­wi­ce – osada w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie klucz­bor­skim, w gmi­nie La­so­wi­ce Wiel­kie
  • Cho­cia­no­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie klucz­bor­skim, w gmi­nie La­so­wi­ce Wiel­kie
  • Cho­cia­no­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie ole­skim
  • Cho­cia­no­wi­ce – część mia­sta Łódź
  • Cho­cia­no­wi­ce – za­jezd­nia tram­wa­jo­wa w Łodzi

Wikipedia


chocianowie

Cho­cian z mał­żon­ką; Cho­cia­no­stwo


SJP.pl


chocianowski

przy­miot­nik od: Cho­cia­nów


SJP.pl


chocianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cho­cia­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


chocianów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Cho­cia­nów (tuż po woj­nie "Ka­cza­nów", Kot­ze­nau) – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie pol­ko­wic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cho­cia­nów. Leży we wschod­niej czę­ści Borów Dol­no­ślą­skich, na za­chód od Lu­bi­na i na pół­noc od Choj­no­wa.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2023 r. mia­sto li­czy­ło 7455 miesz­kań­ców (458. miej­sce w kraju).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: xɔˈt͡ɕãnuf, AS: χoćãnuf

Wiktionary


chociaż

choć;
1. spój­nik roz­po­czy­na­ją­cy zda­nia po­drzęd­ne (lub ich czę­ści), wy­ra­ża­ją­ce kon­trast, ro­zbież­ność mię­dzy ocze­ki­wa­nia­mi a tym, co się do­ko­nu­je, re­a­li­zu­je, np. "Ko­bie­ta to bar­dzo atrak­cyj­na, cho­ciaż trud­no po­wie­dzieć, że ładna."; ale, mimo;
2. spój­nik roz­po­czy­na­ją­cy zda­nia po­drzęd­ne (lub ich czę­ści), wy­ra­ża­ją­ce szcze­gól­ność, spe­cy­fi­kę sy­tu­a­cji, w któ­rych po­dej­mo­wa­ne dzia­ła­nia są bez­sku­tecz­ne, pro­wa­dzą do nie­o­cze­ki­wa­nych re­zul­ta­tów, np.: "Spró­bo­wał, cho­ciaż wie­dział, że się nie uda.";
3. par­ty­ku­ła uwy­dat­nia­ją­ca treść, na któ­rej ma być skon­cen­tro­wa­na szcze­gól­na uwaga, np. "Spró­buj cho­ciaż jed­ne­go."; bodaj, przy­najm­niej * przed spój­ni­kiem "cho­ciaż" sta­wia­my za­wsze prze­ci­nek


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) …przy­łą­cza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne stwier­dza­ją­ce stan fak­tycz­ny, z któ­re­go można by są­dzić, że to, co stwier­dza zda­nie na­drzęd­ne nie po­win­no mieć miej­sca

par­ty­ku­ła

 (2.1) …uz­na­ją­ca to, co na­stę­pu­je za mi­ni­mum, na które można się jed­nak zgo­dzić

Wiktionary

Cho­ciaż ( Хацяж; Хотяж) – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie la­cho­wic­kim, w siel­so­wie­cie Hon­cza­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kupił cu­kier, cho­ciaż miał go w domu.

 (2.1) Wypij cho­ciaż ten jeden kie­li­szek, a na pewno ci nie zasz­ko­dzi!

 (2.1) Cho­ciaż raz za­cho­waj się jak praw­dzi­wy męż­czyz­na!

 (2.1) Nie mogę iść na piwo, bo an­ty­bio­ty­ki, to cho­ciaż sobie po­czy­tam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔt͡ɕaʃ, AS: χoćaš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) choć, aczkolwiek, jakkolwiek, mimo że, pomimo że

 (2.1) choć, choćby, chociażby, bodaj, bodajby, przynajmniej, co najmniej, reg. śl. aspóń

Wiktionary


chociażby

co najm­niej, przy­najm­niej


SJP.pl


chociebor

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Cho­cie­bor, Ko­cie­bor – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Cho­cie-" („chcieć”) i "-bor" („walka”). Mogło oz­na­czać „pra­gną­ce­go walki”.

Wikipedia


chocieborowice

Cho­cie­bo­ro­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gó­row­skim, w gmi­nie Wą­sosz. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa le­szczyń­skie­go.

Wikipedia


chocieborski

→ Cho­cie­bórz


SJP.pl

Patrz:

Chociebórz

chociebuski

przy­miot­nik od: Cho­cie­buż (mia­sto w Niem­czech)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cho­cie­bu­żem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ju­bi­le­u­szo­wy rok za­czął się 1 stycz­nia z wiel­kim no­wo­rocz­nym kon­cer­tem i za­koń­czył się 30 li­sto­pa­da ze świą­tecz­nym przed­sta­wie­niem w cho­cie­bu­skim te­a­trze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔt͡ɕɛˈbusʲci, AS: χoćebusʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chociebuż mrz., chociebużanin mos., chociebużanka ż.

Wiktionary


chociebuż

mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­nich Niem­czech;

Wiktionary

Cho­cie­buż (niem. Cott­bus, wym. ; dol­no­łuż. Chó­śe­buz, wym. lub ; gór­no­łuż. "Cho­će­buz", wym. ; czes. "Chotěbuz", wym.) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu we wschod­nich Niem­czech w kraju związ­ko­wym Bran­den­bur­gia, nad Spre­wą. Jest dru­gim co do wiel­ko­ści, po Pocz­da­mie, sto­li­cy Bran­den­bur­gii, mia­stem tego kraju związ­ko­we­go; głów­ne mia­sto oraz kul­tu­ral­na sto­li­ca Dol­nych Łużyc.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan Al­fred M. z Cho­cie­bu­ża na­pi­sał po­dręcz­nik ję­zy­ka dol­no­łu­życ­kie­go dla Po­la­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈt͡ɕɛbuʃ, AS: χoćebuš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chociebużanin mos., chociebużanka ż.

 przym. chociebuski

Wiktionary


chociebużanin

miesz­ka­niec Cho­cie­bu­ża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cho­cie­bu­ża

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chociebuż mrz.

:: fż. chociebużanka ż.

 przym. chociebuski

Wiktionary


chociebużanka

miesz­kan­ka Cho­cie­bu­ża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cho­cie­bu­ża

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chociebuż mrz.

:: fm. chociebużanin mos.

 przym. chociebuski

Wiktionary


chociebórz

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cho­cie­bórz (niem. "Kosch­pen­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Ka­mien­nik.

Wikipedia


chociejów

Cho­cie­jów (niem. "Göttern") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Gubin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wieś liczy ponad 1000 lat, od 1573 roku na­le­ża­ła do ma­jąt­ków Gę­bic­kich. W 1952 roku wieś za­miesz­ki­wa­ło 77 osób w 17 go­spo­dar­stwach.

Wikipedia


chocielewko

Cho­cie­lew­ko (kaszb. "Chòceléwkò") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie lę­bor­skim, w gmi­nie Nowa Wieś Lę­bor­ska. Leży w pra­do­li­nie Łeby. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.

Wikipedia


chociemir

imię mę­skie


SJP.pl

Cho­cie­mir, Cho­ci­mier, Cho­ci­mir, Cho­ci­mirz, Ko­cie­mir, Ko­cie­miar, Ko­cie­mier, Ko­ci­miar, Ko­ci­mier, Ko­ci­mir, Koć­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Cho­cie-" („chcieć”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Mogło oz­na­czać „pra­gną­cy po­ko­ju”.

Cho­cie­mir imie­ni­ny ob­cho­dzi 5 maja i 13 czerw­ca.

Wikipedia


chociemirostwo

Cho­cie­mir z mał­żon­ką; Cho­cie­mi­ro­wie


SJP.pl


chociemirowie

Cho­cie­mir z mał­żon­ką; Cho­cie­mi­ro­stwo


SJP.pl


chociemirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cho­cie­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


chocieszów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­cie­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Szczyt­na
  • Cho­cie­szów – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ka­mień­skim ob­wo­du wo­łyń­skie­go
  • Cho­cie­szów – dawna gmina w woj. po­le­skim (obec­nie na Ukra­i­nie)

Wikipedia


chociesław

imię mę­skie


SJP.pl

Cho­cie­sław, Choc­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Cho­cie-" („chcieć”) i "-sław" („sława”). Mogło oz­na­czać "pra­gną­cy sławy”.

Cho­cie­sław imie­ni­ny ob­cho­dzi 7 stycz­nia i 10 maja.

Wikipedia


chociesławostwo

Cho­cie­sław z mał­żon­ką; Cho­cie­sła­wo­wie


SJP.pl


chociesławowie

Cho­cie­sław z mał­żon­ką; Cho­cie­sła­wo­stwo


SJP.pl


chociesławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cho­cie­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


chocieć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. chcieć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔt͡ɕɛ̇t͡ɕ, AS: χoćėć

Wiktionary


chocień

Cho­cień – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie my­śli­bor­skim, w gmi­nie No­wo­gró­dek Po­mor­ski.

Wikipedia


chocim

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto re­jo­no­we na za­chod­niej Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie czer­nio­wiec­kim, po­ło­żo­ne nad Dnie­strem;

Wiktionary

Cho­cim ( Хотин, "Cho­tyn") – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny, w ob­wo­dzie czer­nio­wiec­kim, w re­jo­nie dnie­strzań­skim, nad Dnie­strem, sie­dzi­ba ho­ma­dy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan III So­bie­ski od­niósł zwy­cię­stwo nad Tur­ka­mi pod Cho­ci­miem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔ.t͡ɕim

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chocimski

Wiktionary


chocimierz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś, a daw­niej mia­stecz­ko, w re­jo­nie tłu­mac­kim ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­ci­mierz – część wsi Bier­dza­ny, w Pol­sce, w woj. opol­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Tu­ra­wa
  • Cho­ci­mierz – część wsi Tu­cho­mie, w Pol­sce, w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Tu­cho­mie
  • Cho­ci­mierz – wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie tłu­mac­kim ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go
  • Cho­ci­mierz – dawna gmina wiej­ska w po­wie­cie tłu­mac­kim wo­je­wództ­wa sta­ni­sła­wow­skie­go II Rze­czy­po­spo­li­tej

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chocimierski

Wiktionary


chocimski

przy­miot­nik od: Cho­cim (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Cho­ci­miem, do­ty­czą­cy Cho­ci­mia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chocim m.

Wiktionary


chocimów

Cho­ci­mów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ostro­wiec­kim, w gmi­nie Kunów. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1968 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cho­ci­mów, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Kunów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


chociszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


chociwel

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Cho­ci­wel (niem. "Fre­ien­wal­de") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cho­ci­wel. Mia­sto leży na Po­je­zie­rzu Iń­skim, nad rzeką Krą­piel i je­zio­rem Sta­rzy­ca o cha­rak­te­ry­stycz­nym półk­się­ży­co­wym kształ­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­daw­no ob­cho­dzo­no 670 (= sześć­set sie­dem­dzie­siąt) lat praw miej­skich Cho­ciw­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈt͡ɕivɛl, AS: χoćivel

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chociwelski

Wiktionary


chociwelanin

miesz­ka­niec Cho­ciw­la (mia­sta w Pol­sce); Cho­ciw­la­nin


SJP.pl


chociwelanka

miesz­kan­ka Cho­ciw­la (mia­sta w Pol­sce); Cho­ciw­lan­ka


SJP.pl


chociwelski

przy­miot­nik od: Cho­ci­wel


SJP.pl


chociwlanin

miesz­ka­niec Cho­ciw­la (mia­sta w Pol­sce); Cho­ci­we­la­nin


SJP.pl


chociwlanka

miesz­kan­ka Cho­ciw­la (mia­sta w Pol­sce); Cho­ci­we­lan­ka


SJP.pl


chocki

przy­miot­nik od: Chocz; cho­dec­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cho­cza, zwią­za­ny z Cho­czem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spa­ce­ro­wa­li­śmy chwi­lę po choc­kim rynku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chocz mrz., choczanin mos., choczanka ż.

Wiktionary


chocz

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ple­szew­skim;

Wiktionary

Chocz – mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ple­szew­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Chocz.

Chocz uzy­skał lo­ka­cję miej­ską przed 1382 ro­kiem, zde­gra­do­wa­ny w 1870 roku, po­now­ne otrzy­ma­nie praw miej­skich w 2015 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ra­mach tre­nin­gów i ćwi­czeń do­ty­czą­cych sy­ste­mów alar­mo­wa­nia, celem jed­no­czes­ne­go upa­mięt­nie­nia 75. rocz­ni­cy wy­bu­chu Pow­sta­nia War­szaw­skie­go, w dniu 1 sierp­nia 2019 roku o godz. 17:00 w Cho­czu na­da­ny zo­sta­nie po­je­dyń­czy sic. aku­stycz­ny sy­gnał alar­mo­wy (sy­re­na).

 (1.1) Do atrak­cji tu­ry­stycz­nych Cho­cza na­le­ży ba­ro­ko­wa ko­le­gia­ta wraz z pa­ła­cem in­fu­ła­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choczanin mos., choczanka ż.

 przym. chocki

Wiktionary


choczanin

miesz­ka­niec Cho­cza (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cho­cza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W te­go­rocz­nym ple­bi­scy­te­bi­scy­cie ko­lej­ny raz wy­grał cho­cza­nin.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chocki

 rzecz. Chocz mrz.

:: fż. choczanka ż.

Wiktionary


choczanka

miesz­kan­ka Cho­cza (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cho­cza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chocz mrz.

:: fm. choczanin mos.

 przym. chocki

Wiktionary


choczański

→ Góry Cho­czań­skie


SJP.pl

Patrz:

Góry Choczańskie

choczewko

Cho­czew­ko (kaszb. "Chòczéwkò") – osada ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo. Leży na ob­sza­rze Wy­so­czyz­ny Żar­no­wiec­kiej.

Osada jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Cho­czew­ko". W skład so­łect­wa wcho­dzą rów­nież osady: Ku­ro­wo i Prze­ben­do­wo.

Wikipedia


choczewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cho­cze­wo ( Chòczewò, Chotts­chow) – wieś let­ni­sko­wa w pół­noc­nej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo, na ob­sza­rze Wy­so­czyz­ny Żar­no­wiec­kiej, w po­bli­żu Je­zio­ra Cho­czew­skie­go. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 213 i na tra­sie linii ko­le­jo­wej nr 230 (Wej­he­ro­wo-Gar­cze­go­rze, obec­nie za­wie­szo­nej).

Wikipedia


choczewski

przy­miot­nik od: Cho­cze­wo


SJP.pl


choczeń

Zo­bacz też: Cho­czeń (Bia­ło­ruś).

Cho­czeń – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sier­pec­kim, w gmi­nie Mo­cho­wo.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa Do­ba­cze­wo.

Wikipedia


chodacki

naz­wi­sko


SJP.pl


chodaczek

1. zdrob­nie­nie od: cho­dak;
2. daw­niej okre­śle­nie ubo­gie­go szlach­ci­ca;
3. przed­sta­wi­ciel kro­czą­cych (po­dro­dzi­ny sko­ru­pia­ków)


SJP.pl


chodaczki

zdrob­nie­nie od: cho­da­ki


SJP.pl


chodaczkowy

zwią­za­ny z cho­dacz­kiem


SJP.pl


chodaczów

Cho­da­czów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­żaj­skim, w gmi­nie Gro­dzi­sko Dolne. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży w wi­dłach Wi­sło­ka i jego do­pły­wu Le­szczyn­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa rze­szow­skie­go.

Wikipedia


chodak

ro­dzaj pry­mi­tyw­ne­go obu­wia wy­ko­na­ne­go ze słomy, skóry; łapeć; trep; kapeć; kry­peć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) but z drew­nia­ną po­desz­wą, bez pięty

 (1.2) daw. but cały zro­bio­ny z drew­na lub łyka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­dząc w cho­da­kach, pie­lę­gniar­ka bu­dzi­ła cały od­dział.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chód mrz.

:: zdrobn. chodaczek mrz.

 czas. obejść, chadzać, chodzić ndk.

 przym. chodaczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) trep

Wiktionary


chodaki

ro­dzaj pry­mi­tyw­ne­go obu­wia wy­ko­na­ne­go ze słomy, skóry; łap­cie, trepy, kap­cie, kryp­cie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­da­ki – ro­dzaj obu­wia
  • Cho­da­ki – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Za­dzim
  • Cho­da­ki – osada w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Wie­luń
  • Cho­da­ki – agro­mia­stecz­ko w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie iwa­ce­wic­kim
  • Cho­da­ki – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim
  • Cho­da­ki – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie ło­hoj­skim
  • Cho­da­ki – wieś w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie krze­mie­niec­kim
  • Cho­da­ki – wieś w ob­wo­dzie win­nic­kim, w re­jo­nie bar­skim
  • Cho­da­ky

Wikipedia


chodakiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


chodakowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cho­da­kow­ski – ho­ke­i­sta
  • Anna Cho­da­kow­ska – ak­tor­ka
  • Ewa Cho­da­kow­ska-Ka­vo­u­kis – tre­ner­ka fit­ness
  • Ka­zi­mierz Cho­da­kow­ski – ho­ke­i­sta, olim­pij­czyk
  • Mał­go­rza­ta Cho­da­kow­ska – po­stać fik­cyj­na z se­ria­lu M jak mi­łość
  • Mał­go­rza­ta Cho­da­kow­ska – rzeź­biar­ka
  • Mi­ro­sław Cho­da­kow­ski – pra­wo­sław­ny or­dy­na­riusz Woj­ska Pol­skie­go,
  • So­fi­ja Chodakauskaitė-Smetonienė – li­tew­ska dzia­łacz­ka spo­łecz­na, żona An­ta­na­sa Sme­to­ny, pier­wsza dama Re­pu­bli­ki Li­tew­skiej
  • Zo­rian Do­łę­ga-Cho­da­kow­ski – et­no­graf, ar­che­o­log, hi­sto­ryk i sło­wia­no­fil
  • Ulica Cho­da­kow­ska w War­sza­wie
  • Cho­da­kow­ska Fa­bry­ka Włó­kien Che­micz­nych „Che­mi­tex”
  • Mał­go­rza­ta Cho­da­kow­ska

Wikipedia


chodakówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cho­da­ków­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­wor­skim, w gmi­nie Kań­czu­ga. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś po­ło­żo­na w po­wie­cie prze­my­skim, była włas­no­ścią Alek­san­dra Mi­cha­ła Lu­bo­mir­skie­go, jej po­se­so­rem był Sta­ni­sław Ru­siec­ki, zo­sta­ła spu­sto­szo­na w cza­sie na­ja­zdu ta­tar­skie­go w 1672 roku.

Wikipedia


chodczanin

miesz­ka­niec Chod­cza


SJP.pl


chodczanka

miesz­kan­ka Chod­cza


SJP.pl


chodecki

1. przy­miot­nik od: Chocz; choc­ki;
2. przy­miot­nik od: Cho­decz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Chod­cza, zwią­za­ny z Chod­czem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈdɛt͡sʲci, AS: χodecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chodecz mrz., Chodeczka ż.

Wiktionary


chodecz

mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim;

Wiktionary

}|-

Cho­decz – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cho­decz.

Leży na Po­je­zie­rzu Ku­jaw­skim, w obrę­bie Wy­so­czyz­ny Ku­jaw­skiej. Cho­decz uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1442 roku, zde­gra­do­wa­ny po 1800 roku, po­now­ne na­da­nie praw miej­skich w 1822 roku, de­gra­da­cja w 1870 roku, na­da­nie praw miej­skich w 1921 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W se­zo­nie let­nim na pla­ża­a­ży w Chod­czu odbył się sze­reg im­prez spor­to­wo-re­kre­a­cyj­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔdɛt͡ʃ, AS: χodeč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chodeczek m., Chodeczka ż.

 przym. chodecki

Wiktionary


chodeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Pol­sce, na Po­je­zie­rzu Ku­jaw­skim; prawy do­pływ Zgło­wiącz­ki

Wiktionary

Cho­decz­ka – rzeka w cen­tral­nej Pol­sce w do­rze­czu Wisły. Prze­pły­wa przez ob­szar Po­je­zie­rza Ku­jaw­skie­go. Do­pływ Zgło­wiącz­ki. Dłu­gość Cho­decz­ki to 36,66 km.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Chodecz m., Chodeczek m.

 przym. chodecki

Wiktionary


chodel

wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim;

 (1.2) geogr. hist. dawna nazwa rzeki Cho­del­ki

Wiktionary

Cho­del – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Cho­del. Leży nad rzeką Cho­del­ką, w Kot­li­nie Cho­del­skiej.

Wieś jest so­łect­wem, sie­dzi­bą gminy Cho­del. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 1461 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miesz­kam w Chod­lu i je­stem plan­ta­to­rem malin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔdɛl, AS: χodel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chodlowianin m., chodlowianka ż., Chodelka ż., Chodelica ż., Chodlik m.

 przym. chodelski

Wiktionary


chodelski

przy­miot­nik od: Cho­del


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Chod­lem, do­ty­czą­cy Chod­la

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈdɛlsʲci, AS: χodelsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chodel

Wiktionary


chodkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pol­ski herb szla­chec­ki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Aloj­za Chod­kie­wicz – het­ma­no­wa wiel­ka li­tew­ska, żona Jana Ka­ro­la
  • Alek­san­der Chod­kie­wicz (zm. 1549) – wo­je­wo­da no­wo­gródz­ki
  • Alek­san­der Chod­kie­wicz (zm. 1626) – wo­je­wo­da troc­ki
  • Alek­san­der Krzysz­tof Chod­kie­wicz (zm. 1676) – bi­skup wen­deń­ski, ka­no­nik wi­leń­ski
  • Alek­san­der Chod­kie­wicz (1776-1838) – ge­ne­rał, li­te­rat, che­mik
  • Grze­gorz Chod­kie­wicz – het­man wiel­ki li­tew­ski, het­man polny li­tew­ski, wo­je­wo­da ki­jow­ski i wi­teb­ski
  • Hie­ro­nim Chod­kie­wicz (1500–1561) – sta­ro­sta ge­ne­ral­ny żmudz­ki, dzia­łacz pań­stwo­wy, dzia­dek Jana Ka­ro­la
  • Iwan Chod­kie­wicz – wo­je­wo­da ki­jow­ski, pro­to­pla­sta rodu Chod­kie­wi­czów
  • Jan Hie­ro­ni­mo­wicz Chod­kie­wicz – mar­sza­łek wiel­ki li­tew­ski, sta­ro­sta ge­ne­ral­ny żmudz­ki
  • Jan Karol Chod­kie­wicz – het­man wiel­ki li­tew­ski, wo­je­wo­da wi­leń­ski, sta­ro­sta ge­ne­ral­ny żmudz­ki, woj­sko­wy
  • Jan Mi­ko­łaj Chod­kie­wicz – sta­ro­sta ge­ne­ral­ny żmudz­ki
  • Jerzy Chod­kie­wicz – ujed­noz­nacz­nie­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza ro­dzi­na od XVIII wieku pie­czę­tu­je się Chod­kie­wi­czem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Chodkiewiczowy

Wiktionary


chodkowo

Chod­ko­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Bo­dza­nów, któ­rej od 1 stycz­nia 2021 jest sie­dzi­bą.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


chodkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Chod­kow­ski – pol­ski mu­zy­ko­log, pe­da­gog, pu­bli­cy­sta
  • Ed­ward Chod­kow­ski – pol­ski che­mik

Wikipedia


chodliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chod­li­wie


SJP.pl


chodliwość

→ chod­li­wy


SJP.pl

Patrz:

chodliwy

chodliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chod­li­wy


SJP.pl


chodliwy

znaj­du­ją­cy łatwo na­byw­ców, chęt­nie ku­po­wa­ny; po­kup­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. cie­szą­cy się po­py­tem; łatwo i szyb­ko sprze­da­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ba­za­rze sprze­da­ję tylko chod­li­wy towar.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈdlʲivɨ, AS: χodlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chodziarz mos., chodziarka ż., chodliwość ż., chadzanie n., chodzenie n.

 czas. chadzać, chodzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokupny

Wiktionary


chodnica

roz­cią­gnię­ta pod reją lina, na któ­rej ma­ry­na­rze pra­cu­ją­cy przy ża­glach opie­ra­ją stopy; perta


SJP.pl


chodnicki

naz­wi­sko


SJP.pl


chodniczek

zdrob­nie­nie od: chod­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: chod­nik

Wiktionary


chodnik

1. miej­sce przez­na­czo­ne dla ruchu pie­sze­go; tro­tu­ar;
2. wąski dy­wa­nik po­dło­go­wy;
3. ko­ry­tarz gór­ni­czy;
4. ka­na­li­ki drą­żo­ne w miąż­szu ro­ślin przez owady


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­dzie­lo­na część ulicy przez­na­czo­na dla pie­szych;

 (1.2) długi dywan do przy­kry­wa­nia tylko miej­sca, po któ­rym się cho­dzi;

 (1.3) górn. wy­drą­żo­ny tunel w ko­pal­ni;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chod­nik – część drogi przez­na­czo­ną do ruchu pie­szych
  • chod­nik (wy­ro­bi­sko) – w gór­nict­wie po­dziem­nym po­zio­me wy­ro­bi­sko wy­ko­na­ne w złożu
  • chod­nik mi­no­wy
  • chod­nik prze­ciw­mi­no­wy
  • chod­nik – w gwa­rze ślą­skiej – głów­ny ko­ry­tarz
  • chod­nik po­dło­go­wy – ro­dzaj po­dłuż­ne­go dy­wa­nu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj zna­la­złem na chod­ni­ku sto zło­tych.

 (1.2) U babci w cha­łu­pie na po­dło­dze leżą stare chod­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔdʲɲik, AS: χodʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chodzik m., chodak m., chodzony m., chadzka ż., chodzenie n., chadzanie n.

:: zdrobn. chodniczek m.

 czas. chodzić ndk., chadzać ndk.

 przym. chodnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trotuar

Wiktionary


chodnikojezdnia

droga przez­na­czo­na dla pie­szych, po któ­rej na usta­lo­nych wa­run­kach mogą po­ru­szać się po­ja­zdy


SJP.pl


chodnikowiec

gór­nik bę­dą­cy spe­cja­li­stą w prze­bi­ja­niu chod­ni­ków


SJP.pl


chodnikowy

zwią­za­ny z chod­ni­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy chod­ni­ka; sta­no­wią­cy część chod­ni­ka; dzie­ją­cy się na chod­ni­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔdʲɲiˈkɔvɨ, AS: χodʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodka ż., chodziarz mos., chodnik m., chodzenie n., chadzanie n., chodziarka ż.

 czas. chadzać, chodzić

Wiktionary


chodnikówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔdʲɲiˈkufka, AS: χodʹńikufka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


chodny

słu­żą­cy do cho­dze­nia


SJP.pl


chodnów

Chod­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie raw­skim, w gmi­nie Biała Raw­ska.

Wieś wspo­mi­na­na w 1450 r. jako Chod­no­wo.

Na te­re­nie wsi dzia­ła OSP Chod­nów. Ist­nie­je Szko­ła Pod­sta­wo­wa im. Je­rze­go Po­pie­łusz­ki. Na skra­ju wsi po­zo­sta­ło­ści cmen­ta­rza ewan­ge­lic­kie­go z XIX-XX w.

Wikipedia


chodorek

naz­wi­sko


SJP.pl


chodorkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chodorowski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Cho­do­ro­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Cho­do­row­ski – pol­ski gra­fik
  • Jan Cho­do­row­ski – pol­ski bry­dży­sta
  • Jan Cho­do­row­ski – pol­ski ma­te­ria­łoz­naw­ca
  • Ja­nusz Cho­do­row­ski – pol­ski in­ży­nier
  • Zyg­munt Cho­do­row­ski – pol­ski le­karz
  • Anna Beata Cho­do­row­ska – pol­ska po­et­ka
  • Irena Cho­do­row­ska – pol­ska bry­dżyst­ka
  • Irena Cho­do­row­ska-Dzi­kie­wicz – pol­ska har­cer­ka
  • Marta Cho­do­row­ska – pol­ska ak­tor­ka

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Chodorów mrz.

Wiktionary


chodorów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie w re­jo­nie ży­da­czow­skim ob­wó­du lwow­ski;

Wiktionary

Cho­do­rów ( Ходорів, "Cho­do­riw") – mia­sto na Ukra­i­nie, w re­jo­nie stryj­skim, w ob­wo­dzie lwow­skim. Sie­dzi­ba hro­ma­dy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chodorowski

Wiktionary


chodowski

przy­miot­nik od: Cho­dów


SJP.pl


chodowy

zwią­za­ny z cho­dem


SJP.pl


chodu

w ję­zy­ku po­tocz­nym: wy­krzy­knie­nie za­chę­ca­ją­ce do szyb­kiej uciecz­ki


SJP.pl


chody

1. po­tocz­nie: pro­tek­cja, zna­jo­mo­ści;
2. daw­niej, w ło­wiect­wie:
a) ścież­ki zwie­rząt, przej­ścia leśne;
b) nogi psa my­śliw­skie­go


SJP.pl


chodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ru­sza­nie się pie­szo

 (1.2) stałe i re­gu­lar­ne prze­mie­szcza­nie się w ja­kimś kie­run­ku, do ja­kieś miej­sca

 (1.3) o me­cha­niz­mie: dzia­ła­nie

 (1.4) pot. po­zo­sta­wa­nie w bli­skiej za­ży­ło­ści emo­cjo­nal­nej o po­dło­żu sek­su­al­nym z drugą osobą, bez for­mal­ne­go zo­bo­wią­za­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­me­ną fa­ki­ra jest cho­dze­nie boso po roz­ża­rzo­nych wę­glach.

 (1.2) Nigdy nie lu­bi­łem ro­dzin­ne­go cho­dze­nia do ko­ścio­ła.

 (1.4) W pią­tek jest rocz­ni­ca Ani i mo­je­go cho­dze­nia.

 (1.4) Upro­szczo­ną, na po­trze­by roz­wo­ju mło­dzień­cze­go, wer­sją mał­żeń­stwa jest cho­dze­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: χoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wchód mrz., zejście n., przechodka ż., nadejście n., chód m., chodzik m., chodnik m., chodniczek m., chodnikowiec m., chodak m., chodaczek m., chodzony m., chodnica ż., chodliwość ż., chodziarz m., chodziarka m., chadzka ż., chadzanie n.

 czas. zejść, obejść, chodzić ndk., chadzać ndk.

 przym. chodny, chodnikowy, chodliwy, chodziwy, chodziarski

 wykrz. chodu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kroczenie, stąpanie

 (1.2) uczęszczanie

 (1.4) bycie w związku, bycie ze sobą

Wiktionary


chodziarka

lek­ko­at­let­ka spe­cja­li­zu­ją­ca się w cho­dzie spor­to­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. za­wod­nicz­ka upra­wia­ją­ca chód spor­to­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Córka pani Mag­da­le­ny jest cho­dziar­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chodzenie n., chód mrz.

:: fm. chodziarz mos.

 czas. chadzać ndk., chodzić ndk.

 przym. chodny, chodnikowy, chodliwy, chodziwy, chodziarski

 wykrz. chodu

Wiktionary


chodziarski

do­ty­czą­cy chodu spor­to­we­go, cho­dzia­rzy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chodu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chód mrz., chodziarz mos., chadzanie n., chodzenie n., chodziarka ż.

 czas. chadzać, chodzić

Wiktionary


chodziarstwo

po­tocz­nie: chód (dy­scy­pli­na spor­to­wa)


SJP.pl


chodziarz

spor­to­wiec upra­wia­ją­cy chód


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. za­wod­nik upra­wia­ją­cy chód spor­to­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­bit­ny tyski cho­dziarz wy­wal­czył olim­pij­skie złoto.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chodzenie n., chodzik mrz., chód mrz.

:: fż. chodziarka ż.

 czas. chadzać ndk., chodzić ndk.

 przym. chodny, chodnikowy, chodliwy, chodziwy, chodziarski

 wykrz. chodu

Wiktionary


chodzidło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. cho­dzik dla dziec­ka

Wiktionary


chodzieski

przy­miot­nik od: Cho­dzież


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Cho­dzie­ży, zwią­za­ny z Cho­dzie­żą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chodzież ż., chodzieżanin m., chodzieżanka ż.

Wiktionary


chodzież

mia­sto po­wia­to­we w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim;

Wiktionary

Cho­dzież ( Kol­mar) – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu cho­dzie­skie­go i gminy wiej­skiej Cho­dzież. Jest po­ło­żo­na na Po­je­zie­rzu Cho­dzie­skim, mię­dzy je­zio­ra­mi: Cho­dzie­skim (zwa­nym także Miej­skim), Strze­lec­kim i Kar­czew­ni­kiem, przy dro­dze kra­jo­wej nr 11.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Cho­dzie­ży znaj­du­je się znana fa­bry­ka por­ce­la­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔd͡ʑɛʃ, AS: χoʒ́eš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chodzieżanin m., chodzieżanka ż.

 przym. chodzieski

Wiktionary


chodzieżanin

miesz­ka­niec Cho­dzie­ży


SJP.pl


chodzieżanka

miesz­kan­ka Cho­dzie­ży


SJP.pl


chodzik

1. przy­rząd ułat­wia­ją­cy nie­mow­lę­tom naukę cho­dze­nia;
2. przy­rząd do re­ha­bi­li­ta­cji ru­cho­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd słu­żą­cy małym dzie­ciom do utrzy­my­wa­nia ich w po­zy­cji pio­no­wej i nauki cho­dze­nia;

 (1.2) pod­po­ra z kół­ka­mi, ramką i ha­mul­cem ręcz­nym po­ma­ga­ją­ca oso­bom star­szym lub nie­peł­no­spraw­nym w po­ru­sza­niu się

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. pot. osoba włó­czą­ca się bez kon­kret­ne­go celu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyli mó­wiąc w skró­cie, za­prze­stań­my sto­so­wa­nia cho­dzi­ków, nie okła­daj­my dziec­ka po­du­cha­mi z każ­dej stro­ny żeby choć na chwi­lę usa­do­wić je w po­zy­cji sie­dzą­cej, nie pro­wa­dzaj­my dziec­ka zbyt czę­sto i długo za ręce gdy ono samo je­szcze tego nie robi.

 (1.2) Trzy­dzie­stu miesz­kań­ców po­wia­tu mław­skie­go otrzy­ma­ło za darmo wózki in­wa­lidz­kie. Wielu in­nych miej­sco­wych nie­peł­no­spraw­nych do­sta­ło laski, kule, cho­dzi­ki, bal­ko­ni­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chadzanie n., chodnik mrz., chodzenie n., chodziarz mos., chód mrz.

 czas. chadzać, chodzić

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) łazik

Wiktionary


chodzić

1. prze­no­sić się pie­szo z miej­sca na miej­sce; kro­czyć, stą­pać;
2. uczę­szczać gdzieś sy­ste­ma­tycz­nie, brać w czymś udział;
3. czę­sto od­wie­dzać ja­kieś miej­sce lub osobę; bywać;
4. po­tocz­nie:
a) o urzą­dze­niach, me­cha­niz­mach: być spraw­nym, dzia­łać, funk­cjo­no­wać;
b) o środ­kach lo­ko­mo­cji: kur­so­wać;
c) być w obie­gu; roz­cho­dzić się, roz­prze­strze­niać się, krą­żyć;
d) drgać, trząść się, chwiać się;
5. śro­do­wi­sko­wo: pły­wać na ja­kimś wod­nym środ­ku tran­spor­tu;
6. cho­dzić z kimś - być z kimś w związ­ku;
7. po­tocz­nie: cho­dzi (komuś) o coś -
a) rzecz po­le­ga na czymś;
b) komuś za­le­ży na czymś;
c) coś jest isto­tą spra­wy


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) po­ru­szać się za po­mo­cą nóg

 (1.2) po­ru­szać się (re­gu­lar­nie) w ja­kimś kie­run­ku, w ja­kieś miej­sce

 (1.3) o me­cha­niz­mie: dzia­łać, pra­co­wać

 (1.4) o środ­kach ko­mu­ni­ka­cji: kur­so­wać

 (1.5) mieć coś na myśli

 (1.6) pot. spo­ty­kać się ze sobą, będąc parą w nie­for­mal­nym związ­ku

 (1.7) cho­dzą­cy → przen. praw­dzi­wy, bę­dą­cy przy­kła­dem cze­goś

 (1.8) rozk. chodź, chodź­my, chodź­cie → po­dejdź (po­dejdź­cie, po­dejdź­my); idź (idź­cie, idźmy) za mną

 (1.9) rozk. chodź, chodź­my, chodź­cie → pot. za­chę­ta do zro­bie­nia cze­goś

 (1.10) uczę­szczać re­gu­lar­nie na ja­kieś za­ję­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co rano cho­dzę do ła­zien­ki.

 (1.1) W tym ty­god­niu cho­dzi­ła w ko­szul­ce w paski z na­pi­sem „Pos­si­ble”.

 (1.2) Czy w nie­dzie­lę też cho­dzisz do pracy?

 (1.3) Ze­ga­rek mi nie cho­dzi.

 (1.4) Po­mię­dzy tymi mia­stecz­ka­mi nie cho­dzi o tej porze żaden au­to­bus.

 (1.5) Nie wiem, o co mu cho­dzi.

 (1.6) Ela chcia­ła­by cho­dzić z Jac­kiem, ale nie­ste­ty Jacek cho­dzi już z Elizą.

 (1.7) Antek to cho­dzą­ca do­broć.

 (1.8) Chodź, coś ci po­ka­żę!

 (1.9) Więc chodź, po­ma­luj mój świat na żółto i na nie­bie­sko.

 (1.10) Dzie­ci cho­dzą do szko­ły.

 (1.10) Latem cho­dzi­łam na kurs ję­zy­ka hisz­pań­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: χoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wchód mrz., przechodka ż., uchodźczyni ż., chód m., chodzik m., chodnik m., chodniczek m., chodnikowiec m., chodak m., chodaczek m., chodzony m., chodnica ż., chodliwość ż., chodziarz m., chodziarka m., chadzka ż., chadzanie n., chodzenie n.

 czas. obejść, chadzać ndk.

 przym. chodny, chodnikowy, chodliwy, chodziwy, chodziarski

 wykrz. chodu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stawiać kroki

 (1.2) uczęszczać, chadzać

Wiktionary


chodziłbych

gwa­ro­wo: cho­dził­bym


SJP.pl


chodziński

naz­wi­sko


SJP.pl


chodzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do za­chod­nio­cze­skie­go re­gio­nu et­nicz­ne­go;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chod m.

Wiktionary


chodzony

pol­ski ta­niec lu­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) cho­re­ogr. pol­ski ta­niec tra­dy­cyj­ny

 (1.2) muz. mu­zy­ka to­wa­rzy­szą­ca cho­dzo­ne­mu (1.1)

Wiktionary

Cho­dzo­ny – pol­ski ta­niec lu­do­wy w wol­nym tem­pie, naj­czę­ściej w me­trum trój­mia­ro­wym. Tań­czo­ny para za parą. Znany w nie­mal całej Pol­sce.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chadzanie n., chodnik mrz., chodzenie n., chód mrz., przechodka ż.

 czas. chadzać, chodzić, obejść

Wiktionary


chodząca

chora, która może cho­dzić


SJP.pl


chodzący

po­tocz­nie, o urzą­dze­niu me­cha­nicz­nym: taki, który spraw­nie dzia­ła


SJP.pl


chodów

1. po­tocz­nie: pro­tek­cja, zna­jo­mo­ści;
2. daw­niej, w ło­wiect­wie:
a) ścież­ki zwie­rząt, przej­ścia leśne;
b) nogi psa my­śliw­skie­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­dów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Wart­ko­wi­ce
  • Cho­dów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Charsz­ni­ca
  • Cho­dów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Siedl­ce
  • Cho­dów – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Cho­dów
  • Cho­dów – przy­sió­łek wsi Bie­la­ny po­ło­żo­ny w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Ło­ma­zy
  • Cho­dów – gmina
  • Cho­dów – gro­ma­da
  • Cho­dów – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w la­tach 1930–1954 w woj. kie­lec­kim i woj. kra­kow­skim
  • Cho­dów – zlik­wi­do­wa­ny wą­sko­to­ro­wy przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Cho­do­wie, w po­wie­cie mie­chow­skim, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim

Wikipedia


chodźko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Bo­rej­ko Chodź­ko, herbu Ko­ście­sza
  • Do­mi­nik Chodź­ko
  • Igna­cy Chodź­ko
  • Jan Bo­rej­ko Chodź­ko
  • Józef Chodź­ko
  • Le­o­nard Bo­rej­ko Chodź­ko, herbu Ko­ście­sza
  • Lud­wik Chodź­ko (Bo­rej­ko) (1769-1843)
  • Olim­pia Chodź­ko
  • Mi­chał Chodź­ko (Bo­rej­ko)
  • Ry­szard Chodź­ko
  • Ty­bur­cy Chodź­ko
  • Wi­told Chodź­ko, herbu Ko­ście­sza

Wikipedia


chodźżeż

cza­sow­nik "chodź" wzmoc­nio­ny par­ty­ku­łą "-żeż"


SJP.pl


chodża

hodża;
1. wyksz­tał­co­ny mu­zuł­ma­nin; mistrz;
2. w In­diach: czło­nek kasty cho­dża


SJP.pl


chodżencki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cho­dżen­tem, do­ty­czą­cy Cho­dżen­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chodżent mrz.

Wiktionary


chodżent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­nym Ta­dży­ki­sta­nie, sto­li­ca wi­la­je­tu sog­dyj­skie­go, po­ło­żo­ne nad Syr-darią;

Wiktionary

Cho­dżent (tadż. Хуҷанд, "Chu­dżand", w la­tach 1936–1991 Le­ni­na­bad) – mia­sto w pół­noc­nym Ta­dży­ki­sta­nie, sto­li­ca wi­la­je­tu sog­dyj­skie­go (Sughd). Leży nad rzeką Syr-darią.

Dru­gie (po Du­szan­be) pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto kraju[].

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chodżencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Leninabad (1936-1992)

Wiktionary


choina

1. drze­wo igla­ste; choja;
2. nie­wiel­ki las sos­no­wy; so­śni­na;
3. ga­łę­zie drzew igla­stych;
4. zi­mo­zie­lo­ne drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce w około 10 ga­tun­kach; tsuga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ga­łę­zie z drze­wa igla­ste­go

 (1.2) leśn. drew­no z drze­wa igla­ste­go

 (1.3) bot. leśn. drze­wo igla­ste

 (1.4) leśn. młody las sos­no­wy

 (1.5) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pinus syl­ve­stris|L.|ref=tak., ga­tu­nek wiecz­nie zie­lo­ne­go drze­wa z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych

 (1.6) bot. drze­wo z ga­tun­ku choin (1.5)

 (1.7) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tsuga|Car­rie­re|ref=tak., ro­dzaj igla­stych drzew z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych, po­cho­dzą­cych z chłod­niej­szych ob­sza­rów Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Azji;

 (1.8) bot. drze­wo z ro­dza­ju choin (1.7)

 (1.9) szpil­ki drzew igla­stych

Wiktionary

Cho­i­na ("Tsuga" Car­rie­re) – ro­dzaj igla­stych drzew z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych. Na­le­ży do niego 11 ga­tun­ków (w tym 1 mie­sza­niec). Wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i wschod­niej Azji. Są dłu­go­wiecz­ne i cie­nioz­no­śne. Mają duże zna­cze­nie eko­no­micz­ne jako źró­dło drew­na kon­struk­cyj­ne­go i ście­ru oraz drze­wa ozdob­ne. Są waż­nym skład­ni­kiem gór­skich i ni­żo­wych lasów, od­gry­wa­jąc eko­lo­gicz­nie istot­ną rolę dla wielu grup zwie­rząt. Wy­ko­rzy­sty­wa­ne są też jako ro­śli­ny lecz­ni­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­rusz­ka obło­ży­ła grób cho­i­ną i za­pa­li­ła znicz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choinka ż., choinkowiec mrz., choinówka ż., choja ż.

:: zdrobn. choineczka ż.

 przym. choinowy, choinkowy

 przysł. choinkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) reg. śl. czetyna

 (1.5) sosna zwyczajna, sosna pospolita

Wiktionary


choineczka

zdrob­nie­nie od: cho­in­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała cho­in­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­rusz­ka miała na sto­li­ku nie­wiel­ką cho­i­necz­kę z ko­lo­ro­wy­mi lamp­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔjĩˈnɛt͡ʃka, AS: χoi ̯ĩnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojka ż., choinka ż., choina ż., choja ż.

 przym. choinkowy

 przysł. choinkowo

Wiktionary


choinek

1. małe drzew­ko igla­ste: świerk, so­sen­ka;
2. tra­dy­cyj­ne drzew­ko igla­ste (świerk albo jodła) ozdob­nie przy­bie­ra­ne w cza­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia i No­we­go Roku


SJP.pl

Cho­i­nek – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie go­sty­niń­skim, w gmi­nie Go­sty­nin.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


choinka

1. małe drzew­ko igla­ste: świerk, so­sen­ka;
2. tra­dy­cyj­ne drzew­ko igla­ste (świerk albo jodła) ozdob­nie przy­bie­ra­ne w cza­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia i No­we­go Roku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. drze­wo igla­ste, szcze­gól­nie świerk, jodła lub sosna

 (1.2) cho­in­ka (1.1) lub przy­po­mi­na­ją­cy ją sztucz­ny przed­miot przy­o­zda­bia­ny w okre­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia;

 (1.3) za­ba­wa urzą­dza­na dla dzie­ci w okre­sie bo­żo­na­ro­dze­nio­wym, w cza­sie któ­rej wrę­cza­ne są pre­zen­ty

 (1.4) pot. przen. pejor. coś nad­mier­nie ko­lo­ro­we­go, mi­ga­ją­ce­go, ba­ro­ko­we­go, prze­ła­do­wa­ne­go szcze­gó­ła­mi, w złym gu­ście

Wiktionary

Cho­in­ka – przy­o­zdo­bio­ne drzew­ko igla­ste (zwy­kle świer­ku lub jodły, rza­dziej sosny), na­tu­ral­ne lub sztucz­ne, bę­dą­ce nie­o­dłącz­ną ozdo­bą w cza­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia i ich głów­nym sym­bo­lem. Ba­da­cze wska­zu­ją na dwa moż­li­we źró­dła po­cho­dze­nia zwy­cza­ju cho­in­ki – przed­chrze­ści­jań­skie i chrze­ści­jań­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zo­bacz­cie, ile praw­dziw­ków zna­la­złem pod tą cho­in­ką!

 (1.2) Mam na­dzie­ję, że w tym roku znaj­dziesz pod cho­in­ką wy­ma­rzo­ną grę.

 (1.3) Dzie­ci świet­nie się ba­wi­ły na za­kła­do­wej cho­in­ce.

 (1.4) Wi­dzia­łeś tę BMW-icę? Ko­lo­ro­we świa­tła wokół szyby, pięć świa­teł stopu, no po pro­stu cho­in­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈjĩnka, AS: χoi ̯ĩnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choina ż., chojaczek m., chojak m., chojar m., chojara ż., chojuszka ż., choja ż., chojca ż., choinówka ż.

:: zdrobn. choineczka ż.

 przym. choinkowy, choinowy, choiniany, choinny

 przysł. choinkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) choina, chojaczek, chojak

 (1.2) drzewko, boże drzewko; reg. chójk

Wiktionary


choinkowiec

po­tocz­nie: bu­dy­nek przy­po­mi­na­ją­cy z wy­glą­du cho­in­kę


SJP.pl


choinkowo

przy­słó­wek

 (1.1) jak w okre­sie bo­żo­na­ro­dze­nio­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­ko­ra­cje skle­po­we spra­wi­ły, że zro­bi­ło się cho­in­ko­wo, bar­dzo świą­tecz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choineczka ż., choina ż., choinka ż.

 przym. choinkowy

Wiktionary


choinkowy

→ cho­in­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cho­in­ką (drze­wem igla­stym)

 (1.2) zwią­za­ny z cho­in­ką (tra­dy­cyj­ną ozdo­bą bo­żo­na­ro­dze­nio­wą)

 (1.3) zwią­za­ny z cho­in­ką (za­ba­wą)

Wiktionary

Patrz:

choinka

Przykłady

 (1.2) Har­ce­rze sprze­da­wa­li wy­ra­bia­ne przez sie­bie za­baw­ki, ozdo­by cho­in­ko­we, pocz­tów­ki, sznu­ro­wa­dła i inne przed­mio­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔjĩŋˈkɔvɨ, AS: χoi ̯ĩŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojka ż., choinówka ż., choinka ż., choina ż., choineczka ż., chojak m., chojar m., chojaczek m., choja ż.

 przym. choinowy

 przysł. choinkowo

Wiktionary


choinowy

zwią­za­ny z cho­i­ną


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z cho­i­ny

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści cho­i­ny

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią cho­i­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔjĩˈnɔvɨ, AS: χoi ̯ĩnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojka ż., choinówka ż., choinka ż., choina ż., choja ż.

 przym. choinkowy

Wiktionary


choinówka

nocny motyl z ro­dzi­ny noc­ni­có­wek; strzy­go­nia cho­i­nów­ka; sówka cho­i­nów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pa­no­lis flam­mea., owad z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głowa mło­dej larwy cho­i­nów­ki jest zie­lo­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojka ż., choja ż., choina ż., choinka ż., choinkowiec mrz.

 przym. choinkowy, choinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sówka choinówka, strzygonia choinówka

Wiktionary


choiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Cho­iń­ski (ur. 1951) – pol­ski ge­o­graf, hy­dro­log i lim­no­log, pro­fe­sor nauk o Ziemi, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu im. Adama Mic­kie­wi­cza w Poz­na­niu
  • Alek­san­der Cho­iń­ski (1892-1959) – ka­pi­tan pilot Woj­ska Pol­skie­go, ka­wa­ler Or­de­ru Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri
  • An­to­ni Cho­iń­ski (1839-1919) – pol­ski ksiądz, pro­boszcz w pa­ra­fii far­nej w Byd­go­szczy
  • Bo­gu­sław Cho­iń­ski (1925-1976) – pol­ski poeta, autor tek­stów pio­se­nek, sce­na­rzy­sta
  • Jan Cho­iń­ski-Dzie­du­szyc­ki (1890-1971) – pol­ski zie­mia­nin, dzia­łacz spo­łecz­ny, po­li­tyk, poseł Sejm w II RP
  • Ja­nusz Cho­iń­ski (ur. 1954) – pol­ski po­li­tyk i urzęd­nik pań­stwo­wy, poseł na Sejm I ka­den­cji
  • Ja­nusz Cho­iń­ski – pol­ski in­ży­nier i pu­bli­cy­sta hi­sto­rycz­ny
  • Krzysz­tof Cho­iń­ski (ur. 1940) – pol­ski dra­ma­turg, tłu­macz oraz znaw­ca li­te­ra­tu­ry i hi­sto­rii Fran­cji
  • Mi­chał Cho­iń­ski (ur. 1983) – pol­ski ame­ry­ka­ni­sta, hi­sto­ryk li­te­ra­tu­ry i poeta, wy­kła­dow­ca aka­de­mic­ki, pu­bli­cy­sta
  • Re­mi­gian Fran­ci­szek Cho­iń­ski (zm. 1701) – pol­ski szlach­cic, skarb­nik chełm­ski od 1659, ko­mor­nik ziem­ski chełm­ski w 1673
  • Te­o­dor Jeske-Cho­iń­ski (1854-1920) – pol­ski in­te­lek­tu­a­li­sta, pi­sarz i hi­sto­ryk, pu­bli­cy­sta kon­ser­wa­tyw­ny, kry­tyk te­a­tral­ny i li­te­rac­ki
  • Cho­iń­ska

Wikipedia


choj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Ira­nie, w osta­nie Azer­bej­dżan Za­chod­ni;

Wiktionary

Choj (per­ski: خوئ) – mia­sto w Ira­nie, w osta­nie Azer­bej­dżan Za­chod­ni.

Licz­ba miesz­kań­ców w 2011 roku wy­nio­sła 200 958; dla po­rów­na­nia, w 2006 było ich 181 465, a w 1996 – 148 944[].

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł drzew­ny oraz rze­mieśl­ni­czy.

Wikipedia


choja

cho­i­na, drze­wo igla­ste


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. leśn. drze­wo igla­ste, zwła­szcza sosna lub świerk, zwy­kle oka­za­le roz­wi­nię­te

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. drzew­ko igla­ste

Wiktionary

Choja – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Zbu­czyn. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś szla­chec­ka "Choje" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w ziemi łu­kow­skiej wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Drwal ścina choje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choina ż., choinówka ż., chojaczek mrz., chojak mrz., chojar mrz., chojara ż., chojca ż., Chojno n., chojuszka ż.

:: zdrobn. choineczka ż., chojka ż.

 przym. choinkowy, choinowy, choiniany, choinny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sośnina

Wiktionary


chojaczek

małe drzew­ko, so­sen­ka lub jo­deł­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mała cho­in­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgrab­ny cho­ja­czek z lamp­ka­mi bab­cin­ka usta­wi­ła na pia­ni­nie przy­kry­tym ser­we­tą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojka ż., choinka ż., choja ż., chojak mrz., chojar mrz.

 przym. choinkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chojak, choineczka

Wiktionary


chojak

sosna, świerk lub inne drze­wo igla­ste; cho­jar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. leśn. nie­sta­re drze­wo igla­ste, zwy­kle sosna lub świerk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pła­ski kra­jo­braz ota­cza­ło ze­wsząd si­na­we pasmo lasu. Bli­żej, na wyd­mu­chach sza­re­go pia­sku, rosły sa­mot­ne cho­ja­ki, a na­o­kół cią­gnę­ły się nie wie­dzieć do kogo na­le­żą­ce za­go­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojka ż., chojaczek mrz., choja ż., choinka ż.

 przym. choinkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zgrub. chojar; choina, daw. choja

Wiktionary


chojar

stare drze­wo igla­ste; cho­jak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. dendr. stare, oka­za­łe drze­wo igla­ste, zwy­kle sosna lub świerk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojka ż., chojaczek mrz., choja ż., choinka ż.

 przym. choinkowy

Wiktionary


chojecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Artur Cho­jec­ki – pol­ski po­li­tyk i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Ed­mund Cho­jec­ki – pol­ski woj­sko­wy
  • Ed­mund Cho­jec­ki – pol­ski pi­sarz, dzien­ni­karz, po­dróż­nik, pu­bli­cy­sta i poeta, tłu­macz
  • Ed­ward Cho­jec­ki – pol­ski rol­nik i po­li­tyk, poseł na Sejm
  • Hi­la­ry Cho­jec­ki – pol­ski szlach­cic, urzęd­nik
  • Jan Ne­po­mu­cen Cho­jec­ki – pol­ski szlach­cic, urzęd­nik
  • Karol Lu­bicz Cho­jec­ki – kon­fe­de­rat bar­ski
  • Lu­cjan Cho­jec­ki – pol­ski le­śnik i po­li­tyk, poseł na Sejm
  • Mi­ro­sław Cho­jec­ki – pol­ski wy­daw­ca, pro­du­cent fil­mo­wy
  • Paweł Cho­jec­ki – dzia­łacz re­li­gij­ny i po­li­tycz­ny, dzien­ni­karz, skan­da­li­sta

Wikipedia


chojeniec

Cho­je­niec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Sied­li­szcze.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cho­je­niec. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Wikipedia


chojewo

Cho­je­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie biel­skim, w gmi­nie Brańsk.

Wieś kró­lew­ska w sta­ro­stwie brań­skim w ziemi biel­skiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go w 1795 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


chojeński

1. przy­miot­nik od: Choj­na;
2. przy­miot­nik od: Choj­ny; choj­now­ski


SJP.pl


chojka

zdrob­nie­nie od: choja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zdrobn. od choja

 (1.2) daw. dendr. małe lub młode drze­wo igla­ste, zwła­szcza sosna albo świerk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choja ż., choina ż., choinówka ż., chojaczek mrz., chojak mrz., chojar mrz., chojara ż., chojca ż., Chojno n., chojuszka ż.

:: zdrobn. choineczka ż.

 przym. choinkowy, choinowy, choiniany, choinny

Wiktionary


chojna

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. gwara. sosna

Wiktionary

Choj­na ("Königsberg in der Ne­u­mark") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, nad rzeką Ru­rzy­cą. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Choj­na.

31 grud­nia 2013 roku mia­sto li­czy­ło 7344 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxɔjna, AS: χoi ̯na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) choina

Wiktionary


chojnacki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Choj­nac­ki – pol­skie naz­wi­sko
  • Adolf Choj­nac­ki (1932–2001) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, dzia­łacz opo­zy­cji de­mo­kra­tycz­nej w PRL
  • Bro­ni­sław Choj­nac­ki (1895–1955) – pol­ski na­u­czy­ciel, dzia­łacz spo­łecz­ny, po­li­tyk, poseł na Sejm w II RP
  • Ed­mund An­to­ni Choj­nac­ki (zm. 1774) – cze­śnik lwow­ski, kon­fe­de­rat bar­ski
  • Eu­ze­biusz Te­o­fil Choj­nac­ki (1833–1881) – pol­ski pow­sta­niec, fran­cisz­ka­nin
  • Fi­de­lis Choj­nac­ki (1906–1942) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, ka­pu­cyn, bło­go­sła­wio­ny
  • Grze­gorz Choj­nac­ki – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Hen­ryk Choj­nac­ki – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Hu­bert Choj­nac­ki (1920–2000) – pol­ski ko­le­jarz, poseł na Sejm PRL VII ka­den­cji
  • Jakub Choj­nac­ki (1922–2006) – pol­ski praw­nik, in­ży­nier tech­no­lo­gii drew­na, dok­tor nauk po­li­tycz­nych
  • Jan Choj­nac­ki – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Ja­ro­sław Choj­nac­ki – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


chojniak

za­gaj­nik sos­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) łódź. miesz­ka­niec łódz­kiej dziel­ni­cy Choj­ny

Wiktionary

Choj­niak ( Löbelshof) – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ełc­kim, w gmi­nie Ełk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­steś choj­niak czy ba­łu­ciarz?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. chojniunia

 przym. chojeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chojeński

Wiktionary


chojnianin

miesz­ka­niec Choj­ny (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


chojnianka

miesz­kan­ka Choj­ny (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


chojnice

mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Choj­ni­ce (, Chònice, Chòjnice; Ko­nitz) – mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu choj­nic­kie­go i gminy wiej­skiej Choj­ni­ce. Obec­nie 8. naj­więk­sze mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim pod wzglę­dem lud­no­ści (wg da­nych na 30 czerw­ca 2025 r.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Choj­ni­ce są po­ło­żo­ne w Bo­rach Tu­chol­skich.

 (1.1) Ko­rze­nie mojej ro­dzi­ny się­ga­ją oko­lic Choj­nic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔjˈɲit͡sɛ, AS: χoi ̯ńice

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojniczanin mos., chojniczanka ż.

 przym. chojnicki

Wiktionary


chojnicki

przy­miot­nik od: Choj­ni­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Choj­nic, zwią­za­ny Choj­ni­ca­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bog­dan Choj­nic­ki – pol­ski uczo­ny, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny nauk rol­ni­czych, in­ży­nier, pro­fe­sor nadz­wy­czaj­ny
  • Zbysz­ko Choj­nic­ki – pol­ski ge­o­graf, pro­fe­sor nauk przy­rod­ni­czych
  • Ta­de­usz Choj­nic­ki – re­gio­na­li­sta, pu­bli­cy­sta, spo­łecz­nik, dzia­łacz spor­to­wy, z za­wo­du bi­blio­te­karz
  • Zenon Choj­nic­ki – pol­ski sza­chi­sta, sę­dzia i dzia­łacz sza­cho­wy
  • Choj­ni­ce – mia­sto i gmina w wo­je­wództ­wie po­mor­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­wiat choj­nic­ki jest bar­dzo bo­ga­ty w pom­ni­ki przy­ro­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chojnice nmos., chojniczanin mos., chojniczanka ż.

Wiktionary


chojniczanin

miesz­ka­niec Choj­nic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Choj­nic

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Choj­nic, uro­dzo­na w Choj­ni­cach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chojnice nmos.

:: fż. chojniczanka ż.

 przym. chojnicki

Wiktionary


chojniczanka

miesz­kan­ka Choj­nic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Choj­nic

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Choj­nic, uro­dzo­na w Choj­ni­cach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Choć nie udało się choj­ni­czan­kom sta­nąć na po­dium, zdo­by­ły naj­więk­szy pu­char tur­nie­ju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chojnice nmos.

:: fm. chojniczanin mos.

 przym. chojnicki

Wiktionary


chojniki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Choj­ni­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ol­sze­wo-Borki
  • Choj­ni­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Nowy To­myśl
  • Choj­ni­ki – mia­sto w ob­wo­dzie ho­mel­skim
  • Choj­ni­ki – wieś w ob­wo­dzie brze­skim
  • Choj­ni­ki – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Choj­ni­ki, w re­jo­nie choj­nic­kim, w ob­wo­dzie ho­mel­skim

Wikipedia


chojnowianin

miesz­ka­niec Choj­no­wa


SJP.pl


chojnowianka

miesz­kan­ka Choj­no­wa


SJP.pl


chojnowski

1. przy­miot­nik od: Choj­nów;
2. przy­miot­nik od: Choj­ny; cho­jeń­ski


SJP.pl


chojny

1. wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim;
2. wieś w woj. łódz­kim;
3. wieś w woj. wiel­ko­pol­skim;
4. dziel­ni­ca miesz­ka­nio­wo-prze­my­sło­wa Łodzi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Choj­ny – część mia­sta Łódź
  • Choj­ny – część wsi Ot­mia­no­wo w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Bo­nie­wo
  • Choj­ny – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bień Ku­jaw­ski
  • Choj­ny – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Lu­tu­tów
  • Choj­ny – osada wsi Wiele w woj. po­mor­skim, w pow. ko­ścier­skim, w gmi­nie Kar­sin
  • Choj­ny – ko­lo­nia wsi Kle­men­ci­ce w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Wo­dzi­sław
  • Choj­ny – przy­sió­łek wsi Stara Zbe­lut­ka w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­ki, w gmi­nie Łagów
  • Choj­ny – część wsi Wólka Pęt­kow­ska w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­ki, w gmi­nie Bał­tów
  • Choj­ny – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Koło
  • Choj­ny – dawna gmina
  • Stare Choj­ny, Choj­ny Młode, Choj­ny-Na­ruszcz­ki

Wikipedia


chojnów

1. mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Choj­nów ( Ha­y­nau) – mia­sto i gmina w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie le­gnic­kim. Po­ło­żo­na w cen­tral­nej czę­ści Dol­ne­go Ślą­ska, na Rów­ni­nie Choj­now­skiej, nad rzeką Skorą.

Choj­nów uzy­skał lo­ka­cję miej­ską przed 1241 ro­kiem. Pier­wszy raz naz­wa­ny mia­stem (ci­vi­tas) w 1272 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Choj­nów leży nad rzeką Skorą.

 (1.1) W Choj­no­wie znaj­du­je się ko­pal­nia ba­zal­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔjnuf, AS: χoi ̯nuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojnowianin m., chojnowianka ż.

 przym. chojnowski

Wiktionary


chojnówek

Choj­nó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim, w gmi­nie Gra­je­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa łom­żyń­skie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Jana Pawła II Pa­pie­ża w Gra­je­wie.

Wikipedia


chojracki

od­no­szą­cy się do choj­ra­ka, wła­ści­wy choj­ra­ko­wi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z choj­ra­kiem, do­ty­czą­cy choj­ra­ka

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do choj­ra­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojractwo n., chojraczka ż., chojrak mos.

 czas. chojrakować ndk.

 przysł. chojracko

Wiktionary


chojracko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób choj­rac­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek za­wsze za­cho­wy­wał się choj­rac­ko, de­ner­wu­jąc tym nie­raz Ma­rio­lę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojractwo n., chojraczka ż., chojrak mos., chojrakowanie n.

 czas. chojrakować ndk.

 przym. chojracki

Wiktionary


chojractwo

po­tocz­nie: po­pi­sy­wa­nie się od­wa­gą; zu­chwa­łość, buń­czucz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­waż­ne po­pi­sy­wa­nie się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mar­ko­we choj­ract­wo nie­raz sta­wa­ło się przy­czy­ną jej łez.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojraczka ż., chojrak mos., chojrakowanie n.

 przym. chojracki

 przysł. chojracko

 czas. chojrakować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chojrakowanie, brawura

Wiktionary


chojraczka

ko­bie­ta zu­chwa­ła, po­pi­su­ją­ca się swoją od­wa­gą lub spraw­no­ścią fi­zycz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta po­pi­su­ją­ca się od­wa­gą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwie choj­racz­ki z IV c po­bi­ły uczen­ni­cę z pod­sta­wów­ki w szat­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojractwo n., chojrakowanie n.

:: fm. chojrak mos.

 czas. chojrakować ndk.

 przym. chojracki

 przysł. chojracko

Wiktionary


chojrak

po­tocz­nie: osoba zu­chwa­ła, po­pi­su­ją­ca się swoją od­wa­gą i tę­żyz­ną fi­zycz­ną; śmia­łek, zuch, kozak, od­waż­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek po­pi­su­ją­cy się od­wa­gą, spraw­no­ścią itd.

 (1.2) środ. więz. od­waż­ny, by­stry czło­wiek

 (1.3) środ. więz. py­sza­łek

 (1.5) daw. środ. więz. krzy­kacz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taki z niego choj­rak, a boi się włas­nej żony.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chojra

 przym. chojracki

 czas. chojrakować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwat, junak śmiałek, zuch, pot. gieroj, kozak, gw. Warszawa hojrak, gw. Warszawa ojrak, gw. Orawa chojrák

Wiktionary


chojrakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|choj­ra­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chojrakować

 przysł. chojracko

 rzecz. chojractwo n., chojraczka ż.

Wiktionary


chojrakować

po­tocz­nie: za­cho­wy­wać się zu­chwa­le, po­pi­sy­wać się swoją od­wa­gą i tę­żyz­ną fi­zycz­ną; bra­wu­ro­wać, szar­żo­wać


SJP.pl


choker

[czy­taj: czo­ker] na­szyj­nik mocno przy­le­ga­ją­cy do szyi; czo­ker, dusik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jubil. na­szyj­nik cias­no przy­le­ga­ją­cy do szyi

Wiktionary

Cho­ker (w Pol­sce na­zy­wa­ny czę­sto dusik) – ro­dzaj na­szyj­ni­ka za­pi­na­ne­go lub za­wią­zy­wa­ne­go na szyi, który ści­śle do niej przy­le­ga. Cho­ke­ry mogą być wy­ko­na­ne z łań­cusz­ka, ak­sa­mit­ki, ko­ron­ki, sa­ty­no­wej ta­siem­ki, sznur­ka, ele­men­tów me­ta­lo­wych lub rze­mie­nia. Mogą być też do­dat­ko­wo ozdo­bio­ne za­wiesz­ka­mi, ćwie­ka­mi, czy też ka­mie­nia­mi[].

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) dusik

Wiktionary


cholagoga

nazwa hand­lo­wa zio­ło­we­go leku żół­cio­pęd­ne­go


SJP.pl


cholamid

nazwa hand­lo­wa leku żół­cio­pęd­ne­go sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu za­bu­rzeń czyn­no­ści pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go


SJP.pl


cholangiografia

w me­dy­cy­nie: obra­zo­wa­nie pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go i dróg żół­cio­wych


SJP.pl


cholangiograficzny

→ cho­lan­gio­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

cholangiografia

cholangiopankreatografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. obra­zo­we ba­da­nie dróg żół­cio­wych i trzust­ki

Wiktionary


cholangioskopia

wzier­ni­ko­wa­nie prze­wo­dów żół­cio­wych spe­cjal­nym przy­rzą­dem


SJP.pl


cholecystektomia

ope­ra­cyj­ne wy­cię­cie pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go, zwy­kle z po­wo­du ka­mi­cy żół­cio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg wy­cię­cia pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go;

Wiktionary

Cho­le­cy­stek­to­mia – za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go, naj­czę­ściej z po­wo­du ka­mi­cy żół­cio­wej.

Za­bieg można wy­ko­nać me­to­dą kla­sycz­ną, po­le­ga­ją­cą na kla­sycz­nym chi­rur­gicz­nym roz­cię­ciu po­włok brzu­cha (w linii poś­rod­ko­wej lub w oko­li­cy po­dże­brza pra­we­go) i na­stę­po­wym wy­cię­ciem pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go. Tą me­to­dą bezwz­ględ­nie na­le­ży wy­ko­nać cho­le­cy­stek­to­mię w przy­pad­ku raka pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W stycz­niu prze­by­łem cho­le­cy­stek­to­mię z po­wo­du ostre­go za­pa­le­nia pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔlɛt͡sɨstɛkˈtɔ̃mʲja, AS: χolecystektõmʹi ̯a

Wiktionary


cholecystografia

w me­dy­cy­nie: obra­zo­wa­nie pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go i dróg żół­cio­wych; cho­le­gio­gra­fia


SJP.pl


cholecystograficzny

→ cho­le­cy­sto­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

cholecystografia

cholecystokinina

pep­ty­do­wy hor­mon prze­wo­du po­kar­mo­we­go zbu­do­wa­ny z 33 reszt ami­nok­wa­so­wych, wy­dzie­la­ny przez błonę ślu­zo­wą dwu­nast­ni­cy; pan­kre­o­zy­mi­na


SJP.pl

Cho­le­cy­sto­ki­ni­na (CCK, daw­niej znana rów­nież jako pan­kre­o­zy­mi­na; ATC: V04 CK02) – ro­dzi­na hor­mo­nów pep­ty­do­wych, dzia­ła­ją­cych w obrę­bie ukła­du po­kar­mo­we­go oraz oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go.

Wy­dzie­la­na jest m.in. przez ślu­zów­kę dwu­nast­ni­cy i je­li­ta czcze­go.

Wikipedia


cholegran

nazwa hand­lo­wa zio­ło­we­go leku sto­so­wa­ne­go w za­bu­rze­niach tra­wien­nych i przy za­par­ciach, za­wie­ra­ją­ce­go mie­sza­ni­nę wy­cią­gów z su­row­ców ro­ślin­nych


SJP.pl


cholekalcyferol

wi­ta­mi­na D3, jedna z po­sta­ci wi­ta­mi­ny D, w or­ga­niz­mie ludz­kim pow­sta­je pod wpły­wem pro­mie­nio­wa­nia ul­tra­fio­le­to­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. ro­dzaj wi­ta­mi­ny D pro­du­ko­wa­ny w skó­rze pod­czas ek­spo­zy­cji na świa­tło UVB;

Wiktionary

Cho­le­kal­cy­fe­rol ( cho­le­cal­ci­fe­ro­lum), wi­ta­mi­na D3 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wi­ta­min D. Re­gu­lu­je go­spo­dar­kę wap­nio­wo-fos­fo­ra­no­wą or­ga­niz­mu, umoż­li­wia wchła­nia­nie tych pier­wiast­ków w je­li­tach, a także za­pew­nia wła­ści­wą mi­ne­ra­li­za­cję kości.

Pow­sta­je z 7-de­hy­dro­cho­le­ste­ro­lu w skó­rze wy­sta­wio­nej na dzia­ła­nie pro­mie­ni UV. U czło­wie­ka ulega na­stęp­nie 25-hy­drok­sy­la­cji w wą­tro­bie oraz 1α-hy­drok­sy­la­cji w ner­kach dając po­stać ak­tyw­ną wi­ta­mi­ny D3 – kal­cy­triol.

Wikipedia


cholekinaza

hi­sto­rycz­na nazwa pre­pa­ra­tu sto­so­wa­ne­go przy za­bu­rze­niach czyn­no­ści wą­tro­by i dróg żół­cio­wych


SJP.pl


cholemia

obec­ność żółci lub barw­ni­ków żół­cio­wych we krwi, spo­wo­do­wa­na naj­czę­ściej me­cha­nicz­nym zam­knię­ciem prze­wo­du żół­cio­we­go


SJP.pl


cholera

1. ostra, epi­de­micz­na cho­ro­ba za­kaź­na
2. posp. złość, wzbu­rze­nie
3. wyraz uży­wa­ny jako prze­kleń­stwo, wyz­wi­sko, wy­stę­pu­ją­cy w wielu związ­kach fra­ze­o­lo­gicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. groź­na cho­ro­ba za­kaź­na;

 (1.2) pot. posp. wyz­wi­sko

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. posp. prze­kleń­stwo wy­ra­ża­ją­ce zde­ner­wo­wa­nie

Wiktionary

Cho­le­ra – ostra i za­raź­li­wa cho­ro­ba za­kaź­na prze­wo­du po­kar­mo­we­go, któ­rej przy­czy­ną jest spo­ży­cie po­kar­mu lub wody ska­żo­nej Gram-ujem­ną bak­te­rią – szcze­pa­mi prze­cin­kow­ca cho­le­ry ("Vi­brio cho­le­rae") pro­du­ku­ją­ce­go en­te­ro­tok­sy­nę.

Bak­te­ria wy­stę­pu­je w wielu se­ro­ty­pach, z któ­rych dwa wy­wo­łu­ją cho­le­rę u ludzi: O1 i O139.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­ka­rze stwier­dzi­li u ko­le­gi cho­le­rę.

 (1.2) Ta cho­le­ra znów ka­za­ła mi zo­stać po go­dzi­nach.

 (2.1) Do cho­le­ry! Czy ty się weź­miesz w końcu do pracy?

 (2.1) O cho­le­ra! Zep­suł mi się te­le­fon!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈlɛra, AS: χolera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

 czas. choleryzować, cholerować

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholerka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) (o kobiecie) baba, (o mężczyźnie) dziad

 (2.1) kurde, psiakrew, przest. do diaska, do kroćset

Wiktionary


cholercia

po­tocz­nie: osoba, do któ­rej czuje się nie­chęć; cho­le­ra, fran­ca, szcze­żu­ja


SJP.pl


cholerka

zdrob­nia­le: cho­le­ra


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. eufem. ła­god­ne prze­kleń­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba było, cho­ler­ka, wy­siąść i wyp­chać auto na czy­sty as­falt, bo się bałem, że ktoś w nas wje­dzie.

 (1.1) Przed wie­czo­rem mia­łem być w domu z po­wro­tem. A tu do oble­ce­nia — śmie­je się — je­szcze, cho­ler­ka, 14 am­ba­sad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈlɛrka, AS: χolerka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choleryczność ż., cholera ż.

 wykrz. cholera

Wiktionary


cholernica

→ cho­ler­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta łatwo wpa­da­ją­ca w złość

Wiktionary

Patrz:

cholernik

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., choleryk mos., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

:: fm. cholernik mos.

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


cholernie

przy­słó­wek

 (1.1) wulg. bar­dzo

 (1.2) wulg. bar­dzo źle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Masło cho­ler­nie trud­no sma­ru­je się łyżką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholerycznie

 wykrz. cholera

Wiktionary


cholerniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cho­ler­ny


SJP.pl


cholernik

czło­wiek łatwo wpa­da­ją­cy w złość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek łatwo wpa­da­ją­cy w złość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

:: fż. cholernica ż.

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


cholerny

po­tocz­nie:
1. wstręt­ny, bar­dzo zły; prze­klę­ty;
2. wiel­ki, niez­wy­kły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. wstręt­ny, prze­klę­ty, zły; wzbu­dza­ją­cy gniew, zde­ner­wo­wa­nie

 (1.2) pot. wiel­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak czy ina­czej – znów jest pan po­sia­da­czem tej cho­ler­nej willi.

 (1.1) Nie chcia­ła się bawić tą cho­ler­ną lalką i mama obie­ca­ła jej su­knię na bal kar­na­wa­ło­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈlɛrnɨ, AS: χolerny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. choleryczny, cholerowy

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


cholerowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cho­le­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n.

 czas. choleryzować, cholerować

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


cholerować

po­tocz­nie: wy­po­wia­dać wul­gar­ne słowa, prze­kli­nać; kląć, kur­wo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. wy­my­ślać kogoś, zwy­zy­wać od cho­ler; także. prze­kli­nać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cią­gle tylko wszyst­kich po­ga­nia i cho­le­ru­je.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

 czas. choleryzować ndk.

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


cholerowy

zwią­za­ny z cho­le­rą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z cho­le­rą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. choleryczny, cholerny

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


cholerski

daw­niej: cho­ler­ny


SJP.pl


cholerstwo

po­tocz­nie:
1. coś bu­dzą­ce­go złość, nie­chęć, iry­ta­cję;
2. coś złego, groź­ne­go, zwła­szcza dla zdro­wia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. coś bu­dzą­ce­go złość, nie­chęć, iry­ta­cję

 (1.2) pot. coś złego, groź­ne­go, zwła­szcza dla zdro­wia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. cholerny, choleryczny, cholerowy

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


choleryczka

1. ko­bie­ta po­ryw­cza, wy­bu­cho­wa, gwał­tow­na, dzia­ła­ją­ca pod wpły­wem im­pul­su; im­pe­tycz­ka, rap­tu­ska, gwał­tow­ni­ca;
2. ko­bie­ta chora na cho­le­rę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta o gwał­tow­nym, wy­bu­cho­wym uspo­so­bie­niu

 (1.2) ko­bie­ta chora na cho­le­rę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

:: fm. choleryk

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


choleryczniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. cmen­tarz cho­le­rycz­ny, cmen­tarz ofiar epi­de­mii cho­le­ry

Wiktionary


cholerycznie

przy­słó­wek

 (1.1) posp. bar­dzo, niez­wy­kle, sza­le­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


choleryczność

im­pul­syw­ność, wy­bu­cho­wość i nie­o­pa­no­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cho­le­rycz­ne; cecha tych, któ­rzy są cho­le­rycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choleryk m., choleryczka ż., cholera ż., cholerka ż., cholerstwo n., choleryna ż., cholernik m., cholerowanie n., choleryzowanie n., cholernica ż.

 czas. cholerować, choleryzować

 przym. choleryczny, cholerny, cholerowy

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera, cholerka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwałtowność, impulsywność, wybuchowość, porywczość, raptowność

Wiktionary


choleryczny

1. im­pul­syw­ny, wy­bu­cho­wy i nie­o­pa­no­wa­ny;
2. świad­czą­cy o ta­kich ce­chach;
3. zwią­za­ny z cho­le­rą (cho­ro­bą za­kaź­ną);
4. wy­wo­łu­ją­cy ne­ga­tyw­ne uczu­cia; pie­kiel­ny, cho­ler­ny, prze­klę­ty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cho­le­rą lub cho­ry­mi na cho­le­rę

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) skłon­ny do gwał­tow­nych re­ak­cji

 (2.2) pot. bar­dzo zły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. cholerny, cholerowy

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


choleryk

1. osoba po­ryw­cza, wy­bu­cho­wa, gwał­tow­na, dzia­ła­ją­ca pod wpły­wem im­pul­su; im­pe­tyk, rap­tus, gwał­tow­nik;
2. osoba chora na cho­le­rę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek o gwał­tow­nym, wy­bu­cho­wym uspo­so­bie­niu

 (1.2) psych. jeden z typów tem­pe­ra­men­tu; czło­wiek o szyb­kich i sil­nych re­ak­cjach uczu­cio­wych, za to wytr­wa­ły i od­por­ny

 (1.3) czło­wiek chory na cho­le­rę

Wiktionary

Cho­le­ryk (gr. "chole" – żółć) – jeden z tem­pe­ra­men­tów wy­róż­nia­nych w te­o­rii hu­mo­ral­nej. Wią­za­ny był z prze­wa­gą wpły­wu żółci na typ kon­sty­tu­cyj­ny czło­wie­ka. Wraz z roz­wo­jem te­o­rii hu­mo­ral­nej od sta­ro­żyt­no­ści do śred­nio­wie­cza i wy­róż­nia­ne­go w niej po­dzia­łu na czte­ry ele­men­ty, jako ko­lej­ne po­wią­za­nia po­da­wa­no mło­dość, lato, ogień (jako jeden z ży­wio­łów), wą­tro­bę, żół­cień, smak gorz­ki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: xɔˈlɛrɨk, AS: χoleryk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

:: fż. choleryczka ż.

 czas. choleryzować, cholerować

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. impetyk; pot. nerwus; posp. cholernik

Wiktionary


choleryna

ostre, bak­te­ryj­ne za­tru­cie po­kar­mo­we z ob­ja­wa­mi po­dob­ny­mi do cho­le­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostre, bak­te­ryj­ne za­tru­cie po­kar­mo­we z ob­ja­wa­mi po­dob­ny­mi do cho­le­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. cholerny, choleryczny, cholerowy

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


choleryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gnie­wa­nie się, zło­szcze­nie się, wy­my­śla­nie komuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., cholerowanie n.

 czas. choleryzować ndk., cholerować ndk.

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


choleryzować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. gnie­wać się, zło­ścić się, wy­my­ślać komuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholera ż., choleryna ż., cholerstwo n., choleryczność ż., cholernik m., cholernica ż., choleryk m., choleryczka ż., choleryzowanie n., cholerowanie n.

 czas. cholerować ndk.

 przym. choleryczny, cholerowy, cholerny

 przysł. cholerycznie, cholernie

 wykrz. cholera

Wiktionary


cholerzyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Lisz­ki;

Wiktionary

Cho­le­rzyn – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Lisz­ki.

Po­ło­żo­na jest w Ob­ni­że­niu Cho­le­rzyń­skim w obrę­bie ma­kro­re­gio­nu Brama Kra­kow­ska.

Leży w od­le­gło­ści 12,5 ki­lo­me­tra od Kra­ko­wa.

Wikipedia


cholesterol

zwią­zek or­ga­nicz­ny roz­pu­szczal­ny w tłu­szczach, bę­dą­cy skład­ni­kiem wszyst­kich ko­mó­rek i cie­czy ustro­jo­wych w or­ga­niz­mie; cho­le­ste­ry­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. med. zwią­zek che­micz­ny z grupy ste­ro­li, znaj­du­ją­cy się w każ­dej ko­mór­ce zwie­rzę­cej;

Wiktionary

Cho­le­ste­rol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lipid z grupy ste­ro­i­dów za­li­cza­ny także do al­ko­ho­li. Jego po­chod­ne wy­stę­pu­ją w bło­nie każ­dej ko­mór­ki zwie­rzę­cej, dzia­ła­jąc na nią sta­bi­li­zu­ją­co i de­cy­du­jąc o wielu jej włas­no­ściach. Jest także pre­kur­so­rem licz­nych waż­nych ste­ro­i­dów ta­kich jak kwasy żół­cio­we czy hor­mo­ny ste­ro­i­do­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­żesz zro­bić wiele w celu pow­strzy­ma­nia lub nawet od­wró­ce­nia skut­ków zbyt wy­so­kie­go po­zio­mu cho­le­ste­ro­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔlɛˈstɛrɔl, AS: χolesterol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholesteryna ż.

 przym. cholesterolowy

Wiktionary


cholesterolowy

zwią­za­ny z cho­le­ste­ro­lem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z cho­le­ste­ro­lem, do­ty­czą­cy cho­le­ste­ro­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholesterol mrz., cholesteryna ż.

Wiktionary


cholesteryna

daw­niej: zwią­zek or­ga­nicz­ny, roz­pu­szczal­ny w tłu­szczach, bę­dą­cy skład­ni­kiem wszyst­kich ko­mó­rek i oso­cza krwi; cho­le­ste­rol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. bio­chem. med. zob. cho­le­ste­rol.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholesterol mrz.

 przym. cholesterynowy, cholesterolowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cholesterol

Wiktionary


cholesterynowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. bio­chem. med. zob. cho­le­ste­ro­lo­wy.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) War­stwa cho­le­ste­ry­no­wa barwi się szyb­ko na kolor krwa­wo­czer­wo­ny, potem na wi­śnio­wo­czer­wo­ny aż do pur­pu­ro­we­go (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholesteryna ż.

Wiktionary


cholewa

wy­so­ka część buta okry­wa­ją­ca łydkę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obuw. część obu­wia okry­wa­ją­ca nogę ponad kost­ką

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. eufem. zob. cho­le­ra.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­le­wa – górna część buta okry­wa­ją­ca łydkę
  • Cho­le­wa – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Cho­le­wa (licz­ba mnoga: Cho­le­wo­wie) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. no­si­ło je 8100 osób.
  • Alek­san­der Cho­le­wa Ubysz (1832–1890) – pol­ski pi­sarz, pow­sta­niec stycz­nio­wy
  • Jan Cho­le­wa (1920–1966) – pol­ski pilot
  • Jan Cho­le­wa (ur. 1966) – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Ja­ro­sław Cho­le­wa (ur. 1966) – pol­ski spor­to­wiec, te­o­re­tyk spor­tu
  • Jo­an­na Cho­le­wa (ur. 1984) – pol­ska pio­sen­kar­ka i ak­tor­ka
  • Ka­zi­mierz Cho­le­wa (ur. 1943) – pol­ski dzia­łacz opo­zy­cyj­ny
  • Marek Cho­le­wa (ur. 1963) – pol­ski ho­ke­i­sta
  • Ma­rian Cho­le­wa (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Mi­chał Cho­le­wa (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­ko­na­nie wy­so­kich butów z cho­le­wa­mi zdaje się być nie lada sztu­ką.

 (2.1) Cho­le­wa! Prze­sta­nie­cie w końcu gadać?!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈlɛva, AS: χoleva

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. cholewka ż., cholewkarz mos.

 (2.1) wykrz. zdrobn. cholewcia ż.

Wiktionary


cholewcia

wy­krzy­knik

 (1.1) posp. eufem. zob. cho­le­ra.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­lew­cia! Tram­waj mi uciekł!

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. cholewa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) posp. cholewa

Wiktionary


cholewczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


cholewiak

naz­wi­sko


SJP.pl


cholewiasty

rzad­ko: ma­ją­cy wy­so­kie cho­le­wy


SJP.pl


cholewiński

naz­wi­sko


SJP.pl


cholewka

górna część buta obej­mu­ją­ca łydkę; cho­le­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cho­le­wa

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. eufem. zob. cho­le­ra.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­dek, bio­rąc je do ręki, spo­strzegł, że w lewej cho­lew­ce, tuż pod ję­zy­kiem, jest jakaś kar­tecz­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholewkarz mos.

Wiktionary


cholewkarka

→ cho­lew­karz


SJP.pl

Patrz:

cholewkarz

cholewkarnia

warsz­tat rze­mieśl­ni­czy lub od­dział fa­bry­ki, przy­go­to­wu­ją­cy cho­lew­ki do obu­wia


SJP.pl


cholewkarski

przy­miot­nik od: cho­lew­karz


SJP.pl


cholewkarstwo

wy­ra­bia­nie cho­le­wek do butów


SJP.pl


cholewkarz

rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy cho­lew­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) cze­lad­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ko­ny­wa­niem gór­nej czę­ści obu­wia – cho­lew­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈlɛfkaʃ, AS: χolefkaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cholewa ż., cholewka ż.

 wykrz. cholewka

Wiktionary


choliamb

sze­ścio­sto­po­wy wiersz (pięć stóp jam­bicz­nych + tro­chej albo spon­dej); cho­li­jamb


SJP.pl


choliambiczny

→ cho­liamb; cho­li­jam­bicz­ny


SJP.pl


cholibka

żar­to­bli­we prze­kleń­stwo; psia mać, psia­mać, cho­lew­ka, cho­ler­ka, kur­czę, kurde


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) eufem. cho­le­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­lib­ka, nie zda­łem eg­za­mi­nu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cholera, psiamać, niech to dunder świśnie, kurde, kurczę

Wiktionary


cholijamb

sze­ścio­sto­po­wy wiersz (pięć stóp jam­bicz­nych + tro­chej albo spon­dej); cho­liamb


SJP.pl


cholijambiczny

→ cho­li­jamb; cho­liam­bicz­ny


SJP.pl


cholina

za­sa­da azo­to­wa wcho­dzą­ca w skład fos­fo­li­pi­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. skład­nik odżyw­czy nie­zbęd­ny dla zdro­wia ukła­du ser­co­wo-na­czy­nio­we­go i mózgu oraz przy two­rze­niu błon ko­mór­ko­wych

Wiktionary

Nie mylić z: Ho­li­na.

Cho­li­na (ka­tion 2-hy­drok­sy­e­ty­lo­tri­me­ty­lo­a­mo­nio­wy) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­sia­da­ją­cy czwar­to­rzę­do­wą grupę ami­no­wą, wy­stę­pu­ją­cy naj­czę­ściej w po­sta­ci chlor­ku.

Wikipedia


cholinergiczny

1. układ cho­li­ner­gicz­ny - część ukła­du ner­wo­we­go, w któ­rej ko­mór­ki prze­ka­zu­ją sy­gna­ły za po­mo­cą ace­ty­lo­cho­li­ny;
2. zwią­za­ny z tym ukła­dem


SJP.pl


cholinesteraza

enzym wyt­wa­rza­ny w wą­tro­bie


SJP.pl


cholinoesteraza

w bio­che­mii: wyt­wa­rza­ny przez wą­tro­bę en­zy­my z grupy hy­dro­laz, ka­ta­li­zu­ją­cy hy­dro­li­zę estrów cho­li­ny; este­ra­za cho­li­no­wa


SJP.pl


cholinowy

→ cho­li­na


SJP.pl

Patrz:

cholina

cholowy

kwas cho­lo­wy - jeden z kwa­sów żół­cio­wych, sub­stan­cja ułat­wia­ją­ca tra­wie­nie tłu­szczów i wchła­nia­nie ich w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym


SJP.pl


chomeini

naz­wi­sko, np. Ru­hol­lah Cho­me­i­ni (1902-1989), is­lam­ski przy­wód­ca re­li­gij­ny i po­li­tyk irań­ski; Cho­mej­ni


SJP.pl


chomeinizacja

od naz­wi­ska aja­tol­la­ha Cho­me­i­nie­go, przy­wód­cy Iranu w la­tach 1979-89: pod­po­rząd­ko­wa­nie naj­waż­niej­szych aspek­tów życia ja­kie­goś kraju: kul­tu­ry, edu­ka­cji, są­dow­nict­wa itp. fun­da­men­ta­li­stycz­nej ide­o­lo­gii re­li­gij­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. pejor. wpro­wa­dza­nie sto­sun­ków mię­dzy pań­stwem a fun­da­men­ta­liz­mem re­li­gij­nym po­rów­ny­wal­nych do tych w Ira­nie za pa­no­wa­nia Ru­hol­la­ha Cho­mej­nie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda próba ochro­ny czy obro­ny war­to­ści chrze­ści­jań­skich jest in­ter­pre­to­wa­na jako wyraz nie­to­le­ran­cji, jako „cho­me­i­ni­za­cja” i próba na­rzu­ce­nia spo­łe­czeń­stwu pań­stwa wyz­na­nio­we­go.

 (1.1) Może prze­ra­żo­ny tą wizją wła­śnie Mich­nik rzu­cił na po­cząt­ku 1989 roku hasło o gro­żą­cej rze­ko­mo Pol­sce „cho­me­i­ni­za­cji”, przed którą je­dy­nym ra­tun­kiem miała być „droga hisz­pań­ska”: kom­pro­mis z wła­dzą?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chomeinizm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klerykalizacja, iranizacja, irlandyzacja

Wiktionary


chomeinizm

to­ta­li­tar­ny sy­stem spo­łecz­no-po­li­tycz­ny, ut­wo­rzo­ny w Ira­nie przez Ru­hol­la­ha Cho­mej­nie­go


SJP.pl


chomejni

naz­wi­sko, np. Ru­hol­lah Cho­mej­ni (1902-1989), is­lam­ski przy­wód­ca re­li­gij­ny i po­li­tyk irań­ski; Cho­me­i­ni


SJP.pl


chomelka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. prze­pa­ska do wło­sów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔ̃ˈmɛlka, AS: χõmelka

Wiktionary


chomentowo

Cho­men­to­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie łom­żyń­skim, w gmi­nie Śnia­do­wo.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Wnie­bow­zię­cia Najś­więt­szej Maryi Panny w Śnia­do­wie.

Wikipedia


chomentów

Cho­men­tów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Sob­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


chomentówek

Cho­men­tó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, w gmi­nie Chmiel­nik. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


chomer

1. bi­blij­na miara ob­ję­to­ści ciał syp­kich i pły­nów; kor;
2. bi­blij­na miara masy równa 218 kg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­roż. me­trol. bli­skows­chod­nia jed­nost­ka ob­ję­to­ści ciał syp­kich i pły­nów;

Wiktionary

Cho­mer (lub kor) – bi­blij­na miara ob­ję­to­ści ciał syp­kich i pły­nów (dla tych dru­gich uży­wa­no zaz­wy­czaj ter­mi­nu kor), równa około 393 lub 230 li­trów. Sto­so­wa­na rów­nież jako jed­nost­ka pola po­wierzch­ni, którą można ob­siać 1 cho­mer ziar­na (ok. 2,4 ha).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­by­łem ją za pięt­na­ście sy­klów srebr­nych, za cho­mer i letek jęcz­mie­nia.

Wiktionary


chomiak

naz­wi­sko


SJP.pl

Cho­miak – szczyt o wy­so­ko­ści 1544 m n.p.m. znaj­du­ją­cy się na Ukra­i­nie w ma­sy­wie Gor­ga­nów, które są czę­ścią Be­ski­dów Wschod­nich.

Ze szczy­tu widać są­sied­nie góry i grzbie­ty: Sy­niak i Do­bo­szan­ka (na pół­noc­nym za­cho­dzie), Ja­wor­nik (na pół­no­cy), Li­śniów (na wscho­dzie), a na­stęp­nie grzbiet Ro­kie­ty z Ły­si­ną Kos­mac­ką. Na po­łud­nio­wym wscho­dzie widać masyw Czar­no­ho­ra z Ho­wer­lą. Naj­bliż­sze wsie to Ta­ta­rów i Po­la­ni­ca.

Wikipedia


chomiakow

naz­wi­sko


SJP.pl


chomice

Cho­mi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie So­ko­ły.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa łom­żyń­skie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Wnie­bow­zię­cia Najś­więt­szej Maryi Panny w Wa­nie­wie.

Wikipedia


chomicki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Cho­mic­ki (1909-1993) – ksiądz
  • Ta­de­usz Cho­mic­ki (ur. 1962) – so­cjo­log
  • Wadim Cho­mic­ki (ur. 1982) – ho­ke­i­sta
  • Wło­dzi­mierz Cho­mic­ki (1878-1953) – pił­karz

Wikipedia


chomicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Cho­micz ps. „Sta­bra­wa” (1905-1944) – uczest­nik wojny obron­nej, żoł­nierz Armii Kra­jo­wej
  • Bo­le­sław Cho­micz (1878-1959) – jeden z or­ga­ni­za­to­rów pol­skiej stra­ży po­żar­nej, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Dmi­trij Cho­micz (ros. Дмитрий Николаевич Хомич, ur. 4 paź­dzier­ni­ka 1984 we Wła­dy­ka­u­ka­zie) – pił­karz ro­syj­ski gra­ją­cy na po­zy­cji bram­ka­rza
  • Kon­stan­tyn (Cho­micz) imię świec­kie Kon­stan­tin An­drie­je­wicz Cho­micz (1911-2000) – bia­ło­ru­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Mał­go­rza­ta Cho­micz (ur. 1970) – ar­ty­sta gra­fik, pro­fe­sor nadz­wy­czaj­ny w In­sty­tu­cie Sztuk Pię­knych Uni­wer­sy­te­tu War­miń­sko-Ma­zur­skie­go w Olsz­ty­nie
  • Sta­ni­sław Cho­micz-Adam­ski (ur. 1858 w Łodzi, data i miej­sce śmier­ci niez­na­ne) – pol­ski ar­chi­tekt dzia­ła­ją­cy w Im­pe­rium Ro­syj­skim
  • Wi­told Cho­micz (1910-1984) – ma­larz, gra­fik, od 1934 wy­kła­dow­ca w Pań­stwo­wym In­sty­tu­cie Sztuk Pla­stycz­nych, a od 1950 pro­fe­sor w Aka­de­mii Sztuk Pię­knych w Kra­ko­wie

Wikipedia


chomiczak

ro­dzaj gry­zo­ni z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków


SJP.pl

Cho­mi­czak ("Cri­ce­tu­lus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków (Cri­ce­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Wikipedia


chomiczek

1. ssak z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków, np. cho­mi­czek sy­ryj­ski;
2. zdrob­nie­nie od: cho­mik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. pieszcz. o cho­mi­ku

 (1.2) zool. nie­du­ży gry­zoń z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­so­cri­ce­tus|Neh­ring|ref=tak.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zrób po­rzą­dek cho­micz­ko­wi w klat­ce, bo już czuć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chomiczak mzw., chomiczka ż., chomicznik mzw., chomik mzw., chomikarstwo n., chomiki lm nm., chomikowanie n., chomikowate lm nm., zachomikowanie n.

 czas. chomikować ndk., zachomikować dk.

 przym. chomikowy, chomikarski, chomikowaty, chomiczy

Wiktionary


chomicznik

ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych

Wiktionary

Cho­micz­nik ("Pho­do­pus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków (Cri­ce­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chomiczek mzw., chomiki nmos.

Wiktionary


chomiczy

→ cho­mik; cho­mi­ko­wy


SJP.pl


chomiczówka

osied­le i ob­szar na war­szaw­skich Bie­la­nach


SJP.pl

Cho­mi­czów­ka – osied­le i ob­szar Miej­skie­go Sy­ste­mu In­for­ma­cji w dziel­ni­cy Bie­la­ny w War­sza­wie.

Nazwa „Cho­mi­czów­ka” po­cho­dzi od naz­wi­ska ro­dzi­ny Cho­mi­czów, która była wła­ści­cie­lem oko­licz­nych grun­tów.

Wikipedia


chomik

1. gry­zoń nie­wiel­kich roz­mia­rów z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych
2. żar­to­bli­wie o czło­wie­ku na­mięt­nie gro­ma­dzą­cym za­pa­sy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. gry­zoń z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cri­ce­ti­dae|G. Fis­cher|ref=tak.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. pot. osoba, która gro­ma­dzi dużo nie­po­trzeb­nych rze­czy

 (2.2) pot. żart. ho­mo­sek­su­a­li­sta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cho­mi­ki (Cri­ce­ti­nae) – po­dro­dzi­na gry­zo­ni z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych
  • cho­mik – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków (Cri­ce­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych
    • cho­mik bał­kań­ski (cho­mi­czak szary, Cri­ce­tu­lus mi­gra­to­rius) – po­cho­dzą­cy z Eu­ro­py ga­tu­nek cho­mi­cza­ka
    • cho­mik Camp­bel­la (Pho­do­pus camp­bel­li) – krót­ko­o­go­no­wy cho­mik kar­ło­wa­ty
    • cho­mik chiń­ski, chiń­ski cho­mik prę­go­wa­ny (Cri­ce­tu­lus gri­se­us) – ga­tu­nek kar­ło­wa­te­go cho­mi­ka
    • cho­mik dżun­gar­ski (Pho­do­pus sun­go­rus) – ga­tu­nek kar­ło­wa­te­go cho­mi­ka
    • cho­mik eu­ro­pej­ski (Cri­ce­tus cri­ce­tus) – naj­więk­szy ga­tu­nek cho­mi­ka
    • cho­mik Ro­bo­row­skie­go (Pho­do­pus ro­bo­rov­skii) – najm­niej­szy przed­sta­wi­ciel cho­mi­ków kar­ło­wa­tych
    • cho­mik ste­po­wy (Cri­ce­tu­lus ba­ra­ben­sis) – ga­tu­nek cho­mi­ka kar­ło­wa­te­go
    • cho­mi­czek sy­ryj­ski (cho­mik sy­ryj­ski, Me­so­cri­ce­tus au­ra­tus) – ga­tu­nek dziko ży­ją­ce­go cho­mi­ka
    • cho­mik tu­rec­ki (Me­so­cri­ce­tus brand­ti) – gry­zoń z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych, spo­krew­nio­ny z cho­mi­kiem sy­ryj­skim
  • Cho­mik – je­zio­ro w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim, w gmi­nie Morąg

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bar­dzo lubię zwie­rzę­ta - mam dwie ja­szczur­ki, dwie żaby, cho­mi­ka, psa, rybki i kota.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔ̃mʲik, AS: χõmʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chomiczak mzw., chomiczek mzw., chomikarstwo n., chomikowanie n., zachomikowanie n., chomiczka ż.

:: zdrobn. chomiczek mzw., chomiś mzw.

 czas. chomikować ndk., zachomikować dk.

 przym. chomikowy, chomikarski, chomikowaty, chomiczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. chomiak, daw. krzeczek, daw. skrzeczek, daw. skrzek

 (2.2) gej; pot. ciepły brat, pedzio; środ. czajnik; pogard. pot. cieplak, pedalarz, pedalista, pedryl

Wiktionary


chomikarski

ty­czą­cy się cho­mi­kar­stwa


SJP.pl


chomikarstwo

skłon­ność do cho­mi­ko­wa­nia


SJP.pl


chomiki

1. gry­zoń nie­wiel­kich roz­mia­rów z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych
2. żar­to­bli­wie o czło­wie­ku na­mięt­nie gro­ma­dzą­cym za­pa­sy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cri­ce­ti­nae|G. Fis­cher|ref=tak., po­dro­dzi­na gry­zo­ni z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych;

 (1.2) zwi­sa­ją­ce to­reb­ki tłu­szczo­we twa­rzy osób star­szych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: cho­mik

 (2.2) M. i W. lm. od: cho­mik (forma de­pre­cja­tyw­na)

Wiktionary

Cho­mi­ki (Cri­ce­ti­nae) – po­dro­dzi­na gry­zo­ni z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Do ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych za­li­cza się bli­sko 300 ga­tun­ków. Mysz do­mo­wa, my­szar­ka leśna, suwak mon­gol­ski i inne my­szo­wa­te są da­le­ki­mi krew­ny­mi cho­mi­ków. Jako zwie­rzę­ta do­mo­we ho­do­wa­ne by­wa­ją: cho­mi­czek sy­ryj­ski, cho­micz­nik ma­lut­ki, "Cri­ce­tu­lus ba­ra­ben­sis gri­se­us", cho­micz­nik dżun­gar­ski i cho­micz­nik za­baj­kal­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­dro­dzi­na cho­mi­ków obej­mu­je ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w Eu­raz­ji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chomiczak mzw., chomiczek mzw., chomiczka ż., chomicznik mzw., chomik mzw., chomikarstwo n., chomikowanie n., chomikowate lm nm., zachomikowanie n.

 czas. chomikować ndk., zachomikować dk.

 przym. chomikowy, chomikarski, chomikowaty, chomiczy

Wiktionary


chomikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. prze­trzy­my­wa­nie cze­goś w nad­mier­nej ilo­ści, na zapas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chomik m., chomikarstwo n., chomiczek mzw., chomiki nmos.

 czas. chomikować ndk.

 przym. chomikarski, chomikowy, chomikowaty

 przysł. chomikowato

Wiktionary


chomikowate

1. przy­po­mi­na­ją­cy cho­mi­ka
2. o ce­chach cho­mi­ko­wa­tych (ro­dzi­na gry­zo­ni)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cri­ce­ti­dae|Fis­cher|ref=tak., ro­dzi­na ssa­ków z rzędu gry­zo­ni;

Wiktionary

Cho­mi­ko­wa­te (Cri­ce­ti­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du Su­pra­my­o­morp­ha w obrę­bie rzędu gry­zo­ni (Ro­den­ta). Są to nie­wiel­kie zwie­rzę­ta o krę­pym ciele, pro­wa­dzą­ce prze­de wszyst­kim na­ziem­ny tryb życia, lecz także na­drzew­ny, po­dziem­ny czy ziem­no­wod­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do cho­mi­ko­wa­tych za­li­cza­nych jest 6 po­dro­dzin, około 112 ro­dza­jów i 580 ga­tun­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chomik mzw., chomiczek mzw., chomiki nmos.

 przym. chomikowy, chomikarski, chomikowaty, chomiczy

Wiktionary


chomikowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy cho­mi­ka
2. o ce­chach cho­mi­ko­wa­tych (ro­dzi­na gry­zo­ni)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy cho­mi­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chomik mos./mzw.

Wiktionary


chomikować

po­tocz­nie:
1. gro­ma­dzić coś na zapas;
2. umie­szczać plik na por­ta­lu cho­mi­kuj.pl;
3. cho­mi­ko­wać się - ukry­wać się, cho­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pot. żart. lub pejor. gro­ma­dzić coś w nad­mier­nej ilo­ści, ro­biąc nie­po­trzeb­ne za­pa­sy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chomikowanie n., chomik m., chomiczek mzw., chomiki nmos.

 czas. zachomikować

Wiktionary


chomikowy

→ cho­mik; cho­mi­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cho­mi­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chomiczek mzw., chomik mzw./mos.

Wiktionary


chomiuk

naz­wi­sko


SJP.pl


chomiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Igna­cy Cho­miń­ski – pol­ski dwo­rza­nin, urzęd­nik, poseł na Sejm
  • Józef Mi­chał Cho­miń­ski – pol­ski mu­zy­ko­log, pe­da­gog, te­o­re­tyk mu­zy­ki

Wikipedia


chomla

daw­niej ozdo­ba no­szo­na na gło­wie, pod­trzy­mu­ją­ca włosy


SJP.pl


chomofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na ko­rzy­sta­ją­ca z war­stew­ki gleby na po­wierzch­ni skały

Wiktionary


chomolec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ryb. drze­wo w końcu skrzy­deł nie­wo­du

Wiktionary


chomski

naz­wi­sko


SJP.pl


chomsky

naz­wi­sko


SJP.pl


chomątko

1. zdrob­nie­nie od: cho­mą­to;
2. me­ta­lo­wa ramka w kształ­cie pier­ście­nia, usz­tyw­nia­ją­ca i chro­nią­ca pętlę na końcu liny przed zgnie­ce­niem; ka­u­sza, ser­ców­ka


SJP.pl


chomąto

część uprzę­ży wkła­da­na na szyję ko­nio­wi po­cią­go­we­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) część uprzę­ży za­przę­go­wej w for­mie obrę­czy za­kła­da­nej zwie­rzę­ciu na szyję;

 (1.2) to, co ogra­ni­cza swo­bo­dę, wol­ność

Wiktionary

Cho­mą­to – ro­dzaj jarz­ma uży­wa­ne­go do za­przę­ga­nia zwie­rząt po­cią­go­wych do cią­gnię­cia wozu, pługa, itp.

Cho­mą­to poz­wa­la na rów­no­mier­ne ro­zło­że­nie ob­cią­że­nia do­o­ko­ła karku zwie­rzę­cia, co poz­wa­la na wy­ko­rzy­sta­nie więk­szej siły po­cią­go­wej (zaz­wy­czaj konia).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.2) jarzmo

Wiktionary


chomątowy

przy­miot­nik od: cho­mą­to


SJP.pl


chomęcice

Cho­mę­ci­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Ko­mor­ni­ki.

Wikipedia


chomętowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­mę­to­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin
  • Cho­mę­to­wo – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew
  • Cho­mę­to­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Ra­dza­no­wo
  • Cho­mę­to­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Draw­no
  • Cho­mę­to­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Trze­bia­tów
  • Cho­mę­to­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. świd­wiń­skim, w gmi­nie Brzeż­no
  • Cho­mę­to­wo – gro­ma­da w po­wie­cie gry­fic­kim
  • Cho­mę­to­wo – gro­ma­da w po­wie­cie szu­biń­skim
  • Cho­mę­to­wo – dawna gmina

Wikipedia


chon

[czy­taj: czon]
1. jedna setna wona, po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skiej jed­nost­ki mo­ne­tar­nej; jeon;
2. jedna setna wona, pół­noc­no­ko­re­ań­skiej jed­nost­ki mo­ne­tar­nej; jun


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ju­stin Chon – ame­ry­kań­ski aktor
  • Agata Chŏn Kyŏng-hyŏb – ko­re­ań­ska mę­czen­ni­ca, świę­ta ka­to­lic­ka

Wikipedia


chonaksowate

ro­dzi­na mor­skich, dra­pież­nych ryb


SJP.pl

Cho­nak­so­wa­te (Cha­u­na­ci­dae) – nie­wiel­ka ro­dzi­na mor­skich, dra­pież­nych ryb żab­ni­coksz­tałt­nych (Lop­hii­for­mes). Niek­tó­re ga­tun­ki są po­ła­wia­ne jako ryby kon­sump­cyj­ne.

Wikipedia


chonaksowaty

o ce­chach cho­nak­so­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


chondra

drob­ne, ku­li­ste sku­pie­nie krze­mia­nów kry­sta­licz­nych


SJP.pl


chondriom

w bio­lo­gii: ogół mi­to­chon­driów znaj­du­ją­cych się w ko­mór­ce


SJP.pl

Chon­driom – ze­staw wszyst­kich mi­to­chon­driów znaj­du­ją­cych się w po­je­dyn­czej ko­mór­ce eu­ka­rio­tycz­nej.

Wikipedia


chondriosom

twór nit­ko­wa­ty, pa­łecz­ko­wa­ty lub ziar­ni­sty, znaj­du­ją­cy się w ko­mór­kach ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych, do­star­cza­ją­cy ko­mór­ce ener­gii, dzię­ki za­cho­dzą­cym w nim pro­ce­som bio­che­micz­nym; mi­to­chon­drium


SJP.pl


chondroblast

ko­mór­ka chrząst­kot­wór­cza


SJP.pl

Chon­dro­blast, ko­mór­ka chrząst­kot­wór­cza – ko­mór­ka wyt­wa­rza­ją­ca sub­stan­cję mię­dzy­ko­mór­ko­wą tkan­ki chrzęst­nej. Chon­dro­bla­sty są czyn­ne w okre­sie bu­do­wy i re­ge­ne­ra­cji chrząst­ki, potem przeksz­tał­ca­ją­ce się w chon­dro­cy­ty. Za­cho­wu­ją zdol­ność do po­dzia­łu.

Wikipedia


chondrocyt

ko­mór­ka tkan­ki chrzęst­nej


SJP.pl

Chon­dro­cyt – ko­mór­ka tkan­ki chrzęst­nej, pow­sta­ją­ca z chon­dro­bla­stu. Chon­dro­cy­ty znaj­du­ją się w jam­kach, za­nu­rzo­ne w ma­cie­rzy mię­dzy­ko­mór­ko­wej, zwa­nej chon­dry­ną.

Wikipedia


chondrodysplastyczny

→ chon­dro­dy­splaz­ja; chon­dro­dy­stro­ficz­ny


SJP.pl


chondrodysplazja

cho­ro­ba wro­dzo­na, któ­rej isto­tą jest za­bu­rze­nie kost­nie­nia śród­chrzęst­ne­go, jedna z naj­częst­szych przy­czyn kar­ło­wa­to­ści (ni­skie­go wzro­stu) u ludzi; achon­dro­plaz­ja, chon­dro­dy­stro­fia, kar­ło­wa­tość chon­dro­dy­stro­ficz­na


SJP.pl


chondrodystrofia

cho­ro­ba wro­dzo­na, któ­rej isto­tą jest za­bu­rze­nie kost­nie­nia śród­chrzęst­ne­go, jedna z naj­częst­szych przy­czyn kar­ło­wa­to­ści (ni­skie­go wzro­stu) u ludzi; chon­dro­dy­splaz­ja, achon­dro­plaz­ja, kar­ło­wa­tość chon­dro­dy­stro­ficz­na


SJP.pl


chondrodystroficzny

→ chon­dro­dy­stro­fia; chon­dro­dy­spla­stycz­ny


SJP.pl


chondrografia

w me­dy­cy­nie: obra­zo­wa­nie lub opis tkan­ki chrzęst­nej


SJP.pl


chondrograficzny

→ chon­dro­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

chondrografia

chondroityna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zo­a­mi­no­gli­ka­nów, jest głów­nym bu­dul­cem chrząst­ki sta­wo­wej;

Wiktionary

Chon­dro­i­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zo­a­mi­no­gli­ka­nów, mu­ko­po­li­sa­cha­ryd zbu­do­wa­ny z na­prze­mien­nie wy­stę­pu­ją­cych reszt kwasu glu­ku­ro­no­we­go i "N"-ace­ty­lo­ga­lak­to­zo­a­mi­ny. Jest jed­nym z głów­nych skład­ni­ków chrząst­ki sta­wo­wej, gdzie w po­sta­ci siar­cza­nu od­gry­wa istot­ną rolę w lik­wi­do­wa­niu tar­cia po­mię­dzy sty­ka­ją­cy­mi się ele­men­ta­mi ru­cho­my­mi stawu.

Wikipedia


chondrokalcynoza

wyt­wo­rze­nie się zło­gów soli wap­nia w obrę­bie sta­wów


SJP.pl

Chon­dro­kal­cy­no­za (dna rze­ko­ma, łac. "chon­dro­cal­ci­no­sis", ang. chon­dro­cal­ci­no­sis, cal­cium py­rop­hosp­ha­te di­hy­dra­te de­po­si­tion di­se­a­se, pse­u­do­go­ut) – cho­ro­ba za­li­cza­na do grupy re­u­ma­tycz­nych, któ­rej przy­czy­ną są krysz­ta­ły dwu­wod­ne­go pi­ro­fos­fo­ra­nu wap­nia od­kła­da­ją­ce się w chrząst­kach sta­wo­wych i obec­ne w pły­nie sta­wo­wym. Do­pro­wa­dza to do ostre­go stanu za­pal­ne­go za­ję­te­go stawu, który swo­i­mi ce­cha­mi i prze­bie­giem przy­po­mi­na dnę mo­cza­no­wą, stąd dawna nazwa chon­dro­kal­cy­no­zy - "dna rze­ko­ma".

Wikipedia


chondrologia

nauka o chrząst­kach


SJP.pl


chondrologiczny

→ chon­dro­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

chondrologia

chondromalacja

pro­ces cho­ro­bo­wy pro­wa­dzą­cy do utra­ty ela­stycz­no­ści chrząst­ki, jej roz­mię­ka­nia i w kon­sek­wen­cji ni­szcze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba pro­wa­dzą­ca do de­struk­cji tkan­ki chrzęst­nej, naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­ca w obrę­bie stawu ko­la­no­we­go;

Wiktionary

Chon­dro­ma­la­cja (do­słow­nie: roz­mię­ka­nie chrząst­ki) – cho­ro­ba pro­wa­dzą­ca do de­struk­cji tkan­ki chrzęst­nej. Wy­stę­pu­je naj­czę­ściej w obrę­bie stawu ko­la­no­we­go. Zmia­ny do­ty­ka­ją­ce chrząst­ki rzep­ki i prze­ciw­le­głych kłyk­ci uda cha­rak­te­ry­zu­ją się roz­włó­knie­niem, pow­sta­niem szcze­lin i eroz­ją, do­pro­wa­dza­ją­cą w kon­sek­wen­cji do zmian zwy­rod­nie­nio­wych stawu rzep­ko­wo–udo­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌxɔ̃ndrɔ̃maˈlat͡sʲja, AS: χõndrõmalacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chondromalacyjny

Wiktionary


chondron

jed­nost­ka struk­tu­ral­na tkan­ki chrzęst­nej


SJP.pl

Chon­dron – za­sa­do­chłon­ne te­ry­to­rium chrzęst­ne. Jest to jed­nost­ka struk­tu­ral­na tkan­ki chrzęst­nej. Chon­dron obej­mu­je grupę izo­ge­nicz­ną – 2-5 chon­dro­cy­tów w jamce chrzęst­nej (wspól­na to­reb­ka) oraz ota­cza­ją­cą ją sub­stan­cję pod­sta­wo­wą – chon­dro­mu­ko­id i włó­kna biał­ko­we. Po­mię­dzy chon­dro­na­mi znaj­du­je się sub­stan­cja mię­dzy­te­ry­to­rial­na.

Wikipedia


chondrotropina

hor­mon wzro­sto­wy wyt­wa­rza­ny w przed­nim pła­cie przy­sad­ki móz­go­wej; so­ma­to­tro­pi­na


SJP.pl


chondryna

isto­ta mię­dzy­ko­mór­ko­wa wraz z roz­mie­szczo­ny­mi w niej ele­men­ta­mi włó­kni­sty­mi, two­rzą­ca tkan­kę chrzęst­ną; chrząst­nik, chon­dro­mu­ko­id


SJP.pl

Chon­dry­na – ma­cierz po­za­ko­mór­ko­wa, two­rzą­ca tkan­kę chrzęst­ną. W chon­dry­nie za­nu­rzo­ne są ele­men­ty ko­mór­ko­we (chon­dro­cy­ty) oraz biał­ko­we włó­kna.

Wikipedia


chondryt

me­te­o­ryt ka­mien­ny skła­da­ją­cy się głów­nie z oli­wi­nu i pi­rok­se­nów


SJP.pl

Chon­dryt – me­te­o­ry­ty ka­mien­ne skła­da­ją­ce się głów­nie z oli­wi­nu i pi­rok­se­nów. Ich nazwa po­cho­dzi stąd, że więk­szość za­wie­ra chon­dry, czyli drob­ne, naj­czę­ściej zbu­do­wa­ne pro­mie­ni­ście, ku­li­ste sku­pie­nia kry­sta­licz­ne (chondr nie mają niek­tó­re chon­dry­ty wę­gli­ste).

Wikipedia


chongqing

[czy­taj: CZONKcing] mia­sto w Chi­nach; Czung­cing


SJP.pl

Chong­qing (chiń. upr. 重庆; chiń. trad. 重慶; pi­ny­in "Chóngqìng";) – me­ga­mia­sto w środ­ko­wych Chi­nach, jedno z czte­rech miast wy­dzie­lo­nych Chiń­skiej Re­pu­bli­ki Lu­do­wej. Jed­nost­ka w obec­nym kształ­cie pow­sta­ła w 1997 roku po wy­dzie­le­niu z te­ry­to­rium pro­win­cji Sy­czu­an, sta­jąc się naj­więk­szym ob­sza­rem me­tro­po­li­tal­nym w kraju.

Wikipedia


chonsu

bó­stwo egip­skie, pa­tron księ­ży­ca, opie­kun cho­rych oraz przysz­łych matek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­te­gip. sta­ro­e­gip­ski bóg księ­ży­ca czczo­ny w Te­bach;

Wiktionary

Chon­su (eg. Ḫnsw, dosł. „Wę­dro­wiec”) – te­bań­ski bóg Księ­ży­ca.

Funk­cje i atry­bu­ty prze­jął od her­mo­po­li­tań­skie­go Thota. W Te­bach uwa­ża­ny był za syna Amona i Mut. Zwią­za­ny był także z kul­ta­mi Szu i Ho­ru­sa, a u schył­ku No­we­go Pań­stwa zy­skał aspekt boga-uz­dro­wi­cie­la. W okrę­gu Amona w Kar­na­ku miał włas­ną świą­ty­nię.

Wikipedia


chop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. męż­czyz­na

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. mąż

Wiktionary


chopeniana

[czy­taj: szo­pe­nia­na] wszyst­ko, co do­ty­czy życia i twór­czo­ści Szo­pe­na; szo­pe­nia­na, cho­pi­nia­na


SJP.pl


chopin

1. [czy­taj: szo­pen] naz­wi­sko fran­cu­skie;
2. [czy­taj: szoł­pen] naz­wi­sko ame­ry­kań­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 3784, znaj­du­ją­ca się w głów­nym pasie aste­ro­id;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Emi­lia Cho­pin (1812–1827) – sio­stra Fry­de­ry­ka Cho­pi­na
  • Fry­de­ryk Cho­pin (1810–1849) – pol­ski kom­po­zy­tor i pia­ni­sta
  • Henri Cho­pin (1922–2008) – fran­cu­ski poeta
  • Kate Cho­pin (1850–1904) – ame­ry­kań­ska pi­sar­ka
  • Mi­ko­łaj Cho­pin (1771–1844) – oj­ciec Fry­de­ry­ka Cho­pi­na
  • Tekla Ju­sty­na Cho­pin (1782–1861) – matka Fry­de­ry­ka Cho­pi­na
  • Cho­pin – pier­wsza au­tor­ska płyta w do­rob­ku Krzysz­to­fa Her­dzi­na
  • STS Fry­de­ryk Cho­pin – ża­glo­wiec
  • (3784) Cho­pin – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Cho­pin – kra­ter ude­rze­nio­wy na po­wierzch­ni Mer­ku­re­go
  • Cho­pin – wódka pro­du­ko­wa­na przez Pol­mos Siedl­ce
  • Fry­de­ryk Cho­pin – od­mia­na róży

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chopiniada ż., szopeniada ż., chopiniana nmos., szopeniana nmos., chopinista m., szopenista m., chopinistka ż., szopenistka ż., chopinistyka ż., szopenistyka ż.

 przym. chopinowski, szopenowski, Chopinowski, Szopenowski

Wiktionary


chopinada

[czy­taj: szo­pe­na­da] okaz­jo­na­lizm: kon­cert z mu­zy­ką Szo­pe­na; cho­pi­nia­da, szo­pe­nia­da


SJP.pl


chopiniada

[czy­taj: szo­pe­nia­da] okaz­jo­na­lizm: kon­cert z mu­zy­ką Szo­pe­na; cho­pi­na­da, szo­pe­nia­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. wy­da­rze­nie mu­zycz­ne (kon­cert, fe­sti­wal, itp.), pod­czas któ­re­go słu­cha się mu­zy­ki Cho­pi­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­sto zo­bo­wią­za­ło się do or­ga­ni­zo­wa­nia raz na trzy lata sierp­nio­wej cho­pi­nia­dy w musz­li kon­cer­to­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chopin m./ż.

 przym. chopinowski, Chopinowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szopeniada

Wiktionary


chopiniana

[czy­taj: szo­pi­nia­na, szo­pe­nia­na] wszyst­ko, co do­ty­czy życia i twór­czo­ści Szo­pe­na; szo­pe­nia­na, cho­pe­nia­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) liter. au­to­gra­fy i do­ku­men­ty do­ty­czą­ce Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

 (1.2) druk. księg. wy­daw­nict­wa zwią­za­ne z Fry­de­ry­kiem Cho­pi­nem i jego twór­czo­ścią

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Syl­fi­dy”. Zo­bacz też: Syl­fi­da.

Cho­pi­nia­na – ne­o­ro­man­tycz­ny balet Mi­cha­i­ła Fo­ki­na w I akcie do mu­zy­ki zbio­ru ut­wo­rów for­te­pia­no­wych Fry­de­ry­ka Cho­pi­na, znany rów­nież pod ty­tu­łem "Syl­fi­dy".

Pier­wot­na wer­sja cho­re­o­gra­ficz­na Mi­cha­i­ła Fo­ki­na, nigdy potem nie wy­sta­wia­na, po­ja­wi­ła się 10 lu­te­go 1907 na sce­nie Te­a­tru Ma­ryj­skie­go w Pe­ters­bur­gu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hra­bie­mu udało się ze­brać sporą licz­bę cho­pi­nia­nów.

 (1.2) W tej księ­gar­ni ku­pisz ostat­nie cho­pi­nia­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chopin m.

 przym. chopinowski, Chopinowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szopeniana

 (1.2) szopeniana

Wiktionary


chopinista

[czy­taj: szo­pe­ni­sta] szo­pe­ni­sta;
1. pia­ni­sta spe­cja­li­zu­ją­cy się w wy­ko­ny­wa­niu dzieł Cho­pi­na;
2. znaw­ca twór­czo­ści Cho­pi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w wy­ko­ny­wa­niu ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

 (1.2) muz. znaw­ca twór­czo­ści Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ho­te­lu już za­trzy­ma­ło się kilku cho­pi­ni­stów, bo za ty­dzień roz­po­czy­na­ją się prze­słu­cha­nia.

 (1.2) Jej wy­kła­dow­ca z mu­zy­ko­lo­gii był wy­bit­nym cho­pi­ni­stą.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chopinowski, Chopinowski

 rzecz. Chopin mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szopenista

 (1.2) szopenista

Wiktionary


chopinistka

→ cho­pi­ni­sta [czy­taj: szo­pe­nist­ka]; szo­pe­nist­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. pia­nist­ka wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w wy­ko­ny­wa­niu ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

 (1.2) muz. znaw­czy­ni twór­czo­ści Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chopin mrz.

 przym. chopinowski, Chopinowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szopenistka

 (1.2) szopenistka

Wiktionary


chopinistyka

[czy­taj: szo­pe­ni­sty­ka] szo­pe­ni­sty­ka;
1. nauka gry ut­wo­rów Cho­pi­na;
2. spo­sób in­ter­pre­ta­cji ut­wo­rów Cho­pi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ćwi­cze­nie się w wy­ko­ny­wa­niu ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

 (1.2) muz. spo­sób in­ter­pre­ta­cji ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dusz­ni­ki wyz­na­cza­ją tren­dy cho­pi­ni­sty­ki świa­to­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chopinowski, Chopinowski

 rzecz. Chopin mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szopenistyka

 (1.2) szopenistyka

Wiktionary


chopinizm

[czy­taj: szo­pe­nizm] ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla mu­zy­ki Cho­pi­na


SJP.pl


chopinograf

[czy­taj: szo­pe­no­graf] mu­zy­ko­log spe­cja­li­zu­ją­cy się w ana­li­zie i opi­sie mu­zy­ki Cho­pi­na


SJP.pl


chopinolog

[czy­taj: szo­pe­no­log] mu­zy­ko­log, znaw­ca twór­czo­ści Cho­pi­na; szo­pe­no­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. mu­zy­ko­log ba­da­ją­cy twór­czość i życie Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tej półce znaj­dziesz książ­ki wy­bit­nych cho­pi­no­lo­gów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chopinologia ż.

 przym. chopinologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szopenolog

Wiktionary


chopinologia

[czy­taj: szo­pe­no­lo­gia] ba­da­nia nad twór­czo­ścią Fry­de­ry­ka Cho­pi­na; szo­pe­no­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. nauka o życiu i twór­czo­ści Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chopinolog m.

 przym. chopinologiczny, Chopinowski

Wiktionary


chopinologiczny

do­ty­czą­cy cho­pi­no­lo­gii


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cho­pi­no­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kla­u­dia wzię­ła udział w sym­poz­jum cho­pi­no­lo­gicz­nym w Pile.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chopinologia ż., chopinolog m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szopenologiczny

Wiktionary


chopinolożka

→ cho­pi­no­log


SJP.pl

Patrz:

chopinolog

chopinowski

[czy­taj: szo­pe­now­ski] taki, jak u Cho­pi­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mu­zy­ki Cho­pi­na; szo­pe­now­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. do­ty­czą­cy życia i mu­zy­ki Fry­de­ry­ka Cho­pi­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Cho­pi­na lub jego mu­zy­ki, taki jak u Cho­pi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chopin mrz., chopiniada ż., chopiniana nmos., chopinista mos., chopinistka ż., chopinistyka ż.

 przym. Chopinowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szopenowski

Wiktionary


chopinowy

[czy­taj: szo­pe­no­wy] przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cho­pi­na (Szo­pe­na) lub z nim zwią­za­ny; Szo­pe­no­wy, Cho­pi­now­ski, Szo­pe­now­ski


SJP.pl


chopior

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, lewy do­pływ Donu;

Wiktionary

Cho­pior (ros. "Хопёр") – rzeka w Rosji. Lewy do­pływ Donu.

Więk­sze mia­sta po­ło­żo­ne nad rzeką: Ba­ła­szow, No­wo­cho­piorsk, Uriu­pinsk.

Wikipedia


chopper

[czy­taj: czo­per] ro­dzaj prze­ro­bio­ne­go mo­to­cy­kla


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chop­per Har­ris – były an­giel­ski pił­karz
  • Chop­per Read – au­stra­lij­ski prze­stęp­ca
  • Chop­per – zwy­cza­jo­wa an­giel­ska nazwa ryby lufar
  • Chop­per (tasak) – na­rzę­dzie do rą­ba­nia mięsa, topór
  • Chop­per – oto­cza­ko­we na­rzę­dzie ka­mien­ne daw­nych form pra­ludz­kich
  • Chop­per (mo­to­cykl) – prze­ro­bio­ny mo­to­cykl
  • Chop­per (prze­ry­wacz prądu sta­łe­go, przet­wor­ni­ca DC-DC) – układ ener­go­e­lek­tro­nicz­ny zmie­nia­ją­cy war­tość na­pię­cia sta­łe­go.
  • Ra­le­igh Chop­per – ro­we­ry sty­li­zo­wa­ne na mo­to­cy­kle, bar­dzo po­pu­lar­ne w Wiel­kiej Bry­ta­nii po 1970 r.
  • Chop­per - ina­czej se­lek­tor ne­u­tro­nów
  • Chop­per – an­giel­ski tytuł filmu z 2000 r. o Marku Bran­do­nie „Chop­pe­rze” Re­a­dzie
  • Ame­ry­kań­ski chop­per

Wikipedia


chopperowy

→ chop­per [czy­taj: czo­pe­ro­wy]


SJP.pl


chor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na Da­le­kim Wscho­dzie Rosji, do­pływ rzeki Us­su­ri

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔr, AS: χor

Wiktionary


chor.

skrót od: cho­rą­ży (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = wojsk. cho­rą­ży

Wiktionary

Powiązane:

 skr. pchor., podchor.

Wiktionary


chora

ko­bie­ta cho­ru­ją­ca, dot­knię­ta cho­ro­bą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta dot­knię­ta cho­ro­bą

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: chory

Wiktionary

Chora (tur. "Ka­riye Camii", gr. ἡ Ἐκκλησία του Ἅγιου Σωτῆρος ἐν τῃ Χώρᾳ) – me­czet w Stam­bu­le w Tur­cji, a w przesz­ło­ści ko­lej­no świą­ty­nia chrze­ści­jań­ska, me­czet i mu­ze­um. Usy­tu­o­wa­ny w dy­stryk­cie Edirnekapı. Znaj­do­wał się on poza mu­ra­mi miej­ski­mi, stąd jego nazwa: „Ko­ściół za mu­ra­mi” lub „Ko­ściół na wsi”, czyli wła­śnie Chora.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­ka­rze pod­ję­li de­cyz­ję o prze­wie­zie­niu cho­rej do kli­ni­ki, bo to cięż­ki przy­pa­dek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choroba ż., choróbsko n., schorzenie n., chorowanie n., zachorowanie n.

:: fm. chory m.

 czas. chorować ndk., zachorować dk.

 przym. chory, chorowity, chorobliwy

 przysł. chorowicie, chorobliwie

 wykrz. choroba

Wiktionary


chorasan

hi­sto­rycz­na kra­i­na w Azji Środ­ko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji Środ­ko­wej;

 (1.2) geogr. adm. dawna naj­więk­sza pro­win­cja Iranu

Wiktionary

Cho­ra­san (pers: خراسان) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji Środ­ko­wej, po­ło­żo­na na te­re­nie dzi­siej­sze­go wschod­nie­go Iranu, za­chod­nie­go i środ­ko­we­go Af­ga­ni­sta­nu oraz czę­ścio­wo na te­ry­to­rium Ta­dży­ki­sta­nu, Turk­me­ni­sta­nu i Uzbe­ki­sta­nu. Nazwa kra­i­ny po­cho­dzi od per­skie­go słowa oz­na­cza­ją­ce­go „skąd słoń­ce przy­by­wa” i znana jest od cza­sów pa­no­wa­nia Sa­sa­ni­dów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Emir po­cho­dził z Cho­ra­sa­nu, ze zna­ko­mi­tej i bo­ga­tej ro­dzi­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chorasański

Wiktionary


chorasański

→ Cho­ra­san (hi­sto­rycz­na kra­i­na w Azji Środ­ko­wej)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cho­ra­sa­nem, do­ty­czą­cy Cho­ra­sa­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chorasan mrz.

Wiktionary


chorał

1. śpiew ko­ściel­ny; utwór opar­ty na mo­ty­wach ko­ściel­nych, li­tur­gicz­nych;
2. utwór po­e­tyc­ki w pod­nio­słym stylu i po­waż­nym na­stro­ju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. uro­czy­sty wie­lo­gło­so­wy śpiew ko­ściel­ny

 (1.2) muz. ko­ściel­ny utwór mu­zycz­ny do wy­ko­ny­wa­nia pod­czas na­bo­żeństw

 (1.3) liter. pod­nio­sły utwór po­e­tyc­ki o po­waż­nej te­ma­ty­ce

Wiktionary

Cho­rał (z łac. "cho­ra­lis" - chó­ral­ny):

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Me­lo­die cho­ra­łu sta­no­wi­ły pod­sta­wę wie­lo­gło­so­wej mu­zy­ki śred­nio­wiecz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔraw, AS: χorau̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chorałowy

 rzecz. choralista mos., chór mrz., chórzysta mos.

Wiktionary


chorałowy

zwią­za­ny z cho­ra­łem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do cho­ra­łu, zwią­za­ny z cho­ra­łem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choralista mos., chorał mrz.

Wiktionary


chorda

szkie­let osio­wy niż­szych stru­now­ców, ma­ją­cy po­stać ela­stycz­ne­go pręta; stru­na grzbie­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. anat. stru­na grzbie­to­wa u ryb

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔrda, AS: χorda

Wiktionary


chordofon

in­stru­ment mu­zycz­ny, w któ­rym źró­dłem dźwię­ku jest drga­ją­ca stru­na; in­stru­ment stru­no­wy


SJP.pl


chordofonowy

→ chor­do­fon


SJP.pl

Patrz:

chordofon

chordometr

przy­rząd do mie­rze­nia czę­stot­li­wo­ści drgań strun


SJP.pl


chordotonalny

w bio­lo­gii: organ chor­do­to­nal­ny - na­rząd słu­chu, czu­cia i rów­no­wa­gi, wy­stę­pu­ją­cy u niek­tó­rych owa­dów; apa­rat chor­do­to­nal­ny, organ stru­no­wy


SJP.pl


chore

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) lp., lm. n., lm. ż. i n. od: chory

Wiktionary

Chore – ka­na­dyj­ski ze­spół roc­ko­wy, za­ło­żo­ny w stycz­niu 1995 roku w Dunn­vil­le. Ze­spół wpu­ścił na rynek trzy al­bu­my wy­da­ne w wyt­wór­ni Unyon, na te­re­nie mia­sta Ha­mil­ton, po­ło­żo­ne­go w ka­na­dyj­skiej pro­win­cji On­ta­rio: Anot­her Ple­be­ian w 1997, Take My Mask and Bre­at­he w 1999, oraz The Co­a­sta­li­ne Fire w 2002.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te dzie­ci są chore.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔrɛ, AS: χore

Wiktionary


chorea

1. scho­rze­nie oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go; plą­sa­wi­ca;
2. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: ta­niec w kole wraz ze śpie­wem;
3. w śred­nio­wie­czu: pieśń ta­necz­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cho­rea – ta­niec prak­ty­ko­wa­ny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, wy­ko­ny­wa­ny w kole, z to­wa­rzy­sze­niem śpie­wu
  • cho­rea – ta­niec modny w XVI i XVII wieku, głów­nie cho­dzo­ny, w ryt­mie pa­rzy­stym
  • Sto­wa­rzy­sze­nie Te­a­tral­ne Cho­rea
  • plą­sa­wi­ca Hun­ting­to­na
  • plą­sa­wi­ca Sy­den­ha­ma

Wikipedia


choreg

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: oby­wa­tel, ma­ją­cy obo­wią­zek ze­bra­nia i przy­go­to­wa­nia chóru na igrzy­ska te­a­tral­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. teatr. muz. za­moż­ny Grek zo­bo­wią­za­ny do sfi­nan­so­wa­nia chóru wi­do­wisk te­a­tral­nych lub mu­zycz­nych;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choregia ż.

 przym. choregiczny

Wiktionary


choregia

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: wy­po­sa­że­nie i przy­go­to­wa­nie chó­rów na igrzy­ska te­a­tral­ne


SJP.pl

Cho­re­gia – w sta­ro­żyt­nych Ate­nach jedna z form li­tur­gii, czyli świad­czeń bo­ga­tych oby­wa­te­li na rzecz ca­łe­go polis. Po­le­ga­ła na sfi­nan­so­wa­niu przy­go­to­wa­nia i wy­stę­pu chóru pod­czas ago­nów te­a­tral­nych lub mu­zycz­nych.

Pier­wot­nie cho­re­gia (gr. "choregía") oz­na­cza­ła wy­łącz­nie pro­wa­dze­nie chóru (stąd cho­reg to do­słow­nie „prze­wod­nik chóru”). Za­pew­ne w 502/501 roku p.n.e. for­mal­nie uz­na­no ją za jedną z form li­tur­gii, moż­li­we, że stało się to przy okaz­ji wpro­wa­dza­nia nowej or­ga­ni­za­cji świąt w Ate­nach.

Wikipedia


choregiczny

→ cho­re­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cho­re­gią, do­ty­czą­cy cho­re­gii

Wiktionary

Patrz:

choregia

Powiązane:

 rzecz. choreg m., choregia ż.

Wiktionary


choreiczny

→ cho­rej; tro­che­icz­ny


SJP.pl


chorej

w wier­szach: stopa me­trycz­na z sy­la­by ak­cen­to­wa­nej i nie­ak­cen­to­wa­nej; tro­chej


SJP.pl


choreo-

prze­dro­stek

 (1.1) oz­na­cza­ją­cy zwią­zek z tań­cem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) cho­re­o­dram, cho­re­o­te­ra­pia, cho­re­o­graf­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorea

Wiktionary


choreodram

pan­to­mi­micz­ny dra­mat ba­le­to­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cho­re­ogr. teatr. dra­mat z ele­men­ta­mi tańca

Wiktionary


choreograf

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w two­rze­niu cho­re­o­gra­fii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) cho­re­ogr. re­a­li­za­tor, re­ży­ser ta­necz­ne­go ut­wo­ru sce­nicz­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɛˈɔɡraf, AS: χoreograf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choreografia ż.

:: fż. choreografka ż.

 przym. choreograficzny

 przysł. choreograficznie

Wiktionary


choreografia

1. pla­no­wa­nie i na­u­cza­nie ruchu sce­nicz­ne­go;
2. układ ru­chów w tańcu i spor­cie;
3. w XVI-XVIII wieku: za­pi­sy­wa­nie ru­chów ta­necz­nych przy po­mo­cy spe­cjal­nych zna­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. sztu­ka, umie­jęt­ność kom­po­no­wa­nia ukła­dów ta­necz­nych

 (1.2) kom­po­zy­cja ta­necz­na

 (1.3) zob. ki­ne­to­gra­fia.

Wiktionary

Cho­re­o­gra­fia (z gr. "χορεία" "ta­niec" i "γραφή" "pisać") – pier­wot­nie zaj­mo­wa­ła się ukła­dem ru­chów ta­necz­nych w ba­le­cie, "kom­po­no­wa­niem tańca", dziś po­ję­cie to roz­sze­rzy­ło się na wszyst­kie dzie­dzi­ny, w któ­rych ruch ludz­ki ma cha­rak­ter ar­ty­stycz­ny – na po­ka­zo­we walki, ruch gwiazd mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej, łyż­wiar­stwo fi­gu­ro­we czy gim­na­sty­kę ar­ty­stycz­ną.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja, AS: χoreografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choreograf m., choreografka ż.

 przym. choreograficzny

 przysł. choreograficznie

Wiktionary


choreograficznie

przy­słó­wek

 (1.1) od: cho­re­o­gra­ficz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowy układ ta­necz­ny oka­zał się zbyt trud­ny cho­re­o­gra­ficz­nie dla młod­szych uczest­ni­ków grupy.

 (1.1) Utwór ba­le­to­wy był niez­wy­kle wy­ma­ga­ją­cy cho­re­o­gra­ficz­nie, ale tan­ce­rze po­ra­dzi­li sobie do­sko­na­le.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choreografia ż., choreograf m., choreografka ż.

 przym. choreograficzny

Wiktionary


choreograficzny

zwią­za­ny z cho­re­o­gra­fią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ukła­dem tańca, cho­re­o­gra­fią, cho­re­o­gra­fa­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­si­cal jest per­fek­cyj­nie przy­go­to­wa­ny od stro­ny wo­kal­nej i cho­re­o­gra­ficz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choreografia ż., choreograf m., choreografka ż.

 przysł. choreograficznie

 czas. choreografować

Wiktionary


choreografka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się cho­re­o­gra­fią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: cho­re­o­graf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choreografia ż.

:: fm. choreograf mos.

 przym. choreograficzny

 przysł. choreograficznie

Wiktionary


choreolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cho­re­o­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta z za­kre­su cho­re­o­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choreologia ż.

:: fż. choreolożka ż.

 przym. choreologiczny

 przysł. choreologicznie

Wiktionary


choreologia

nauka o tech­ni­ce, hi­sto­rii i me­to­dy­ce na­u­cza­nia tańca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o tech­ni­kach i hi­sto­rii tańca

Wiktionary

Cho­re­o­lo­gia – nauka o za­sa­dach, tech­ni­ce, hi­sto­rii i me­to­do­lo­gii na­u­cza­nia tańca. Jest to też no­ta­cja tańca we­dług sy­ste­mu stwo­rzo­ne­go przez Joan i Ru­dol­fa Be­nes­hów w la­tach 1947–1955.

Spe­cja­li­stą w za­kre­sie tech­ni­ki, hi­sto­rii i me­to­do­lo­gii na­u­cza­nia tańca jest cho­re­o­log.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. choreolog m., choreolożka ż.

 przym. choreologiczny

 przysł. choreologicznie

Wiktionary


choreologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) od cho­re­o­lo­gicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choreologia ż., choreolog m., choreolożka ż.

 przym. choreologiczny

Wiktionary


choreologiczny

→ cho­re­o­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cho­re­o­lo­gii lub cho­re­o­lo­gów

Wiktionary

Patrz:

choreologia

Powiązane:

 rzecz. choreologia ż., choreolog m., choreolożka ż.

 przysł. choreologicznie

Wiktionary


choreolożka

→ cho­re­o­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od cho­re­o­log

Wiktionary

Patrz:

choreolog

Powiązane:

 rzecz. choreologia ż.

:: fm. choreolog m.

 przym. choreologiczny

 przysł. choreologicznie

Wiktionary


choreoterapeuta

te­ra­pe­u­ta le­czą­cy z po­mo­cą tańca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) te­ra­pe­u­ta le­czą­cy tań­cem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choreoterapia ż.

:: fż. choreoterapeutka ż.

 przym. choreoterapeutyczny

 przysł. choreoterapeutycznie

Wiktionary


choreoterapeutka

→ cho­re­o­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od cho­re­o­te­ra­pe­u­ta

Wiktionary

Patrz:

choreoterapeuta

Powiązane:

 rzecz. choreoterapia ż.

:: fm. choreoterapeuta m.

 przym. choreoterapeutyczny

 przysł. choreoterapeutycznie

Wiktionary


choreoterapeutycznie

przy­słó­wek

 (1.1) od cho­re­o­te­ra­pe­u­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choreoterapia ż., choreoterapeuta m., choreoterapeutka ż.

 przym. choreoterapeutyczny

Wiktionary


choreoterapeutyczny

→ cho­re­o­te­ra­pia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cho­re­o­te­ra­pii lub cho­re­o­te­ra­pe­u­tów

Wiktionary

Patrz:

choreoterapia

Powiązane:

 rzecz. choreoterapia ż., choreoterapeuta m., choreoterapeutka ż.

 przysł. choreoterapeutycznie

Wiktionary


choreoterapia

le­cze­nie ner­wic lub scho­rzeń koń­czyn za po­mo­cą wy­ko­ny­wa­nia ru­chów ta­necz­nych w takt mu­zy­ki; terp­sy­cho­te­ra­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­re­ogr. te­ra­pia tań­cem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choreoterapeuta m., choreoterapeutka ż.

 przym. choreoterapeutyczny

 przysł. choreoterapeutycznie

Wiktionary


choreuta

czło­nek chóru w sta­ro­żyt­nym te­a­trze grec­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. teatr. chó­rzy­sta sta­ro­żyt­ne­go te­a­tru grec­kie­go

Wiktionary


chorezm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. hi­sto­rycz­na kra­i­na nad dolną Amu-darią, obej­mu­ją­ca ob­szar dzi­siej­sze­go Uzbe­ki­sta­nu, Turk­me­ni­sta­nu i Ka­zach­sta­nu;

Wiktionary

Cho­rezm – hi­sto­rycz­na kra­i­na nad dolną Amu-darią, obej­mu­ją­ca ob­szar dzi­siej­sze­go Uzbe­ki­sta­nu, Turk­me­ni­sta­nu i Iranu.

Cho­rezm był za­sied­lo­ny już w III ty­siąc­le­ciu p.n.e. Po­cząt­ko­wo mieli go za­miesz­ki­wać Hu­ry­ci, na­stęp­nie lud­ność po­cho­dze­nia in­do­e­u­ro­pej­skie­go, zdo­mi­no­wa­na w śred­nio­wie­czu przez ludy tu­rec­ko­ję­zycz­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chorezmijski

 rzecz. chorezmijski mrz.

Wiktionary


chorezmijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cho­rez­mem, do­ty­czą­cy Cho­rez­mu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cho­rez­mij­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chorezm mrz.

Wiktionary


choriamb

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z cho­re­ja i jambu; cho­ri­jamb, chor­jamb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. ro­dzaj stopy wier­szo­wej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. choriambiczny

Wiktionary


choriambiczny

→ cho­riamb; cho­ri­jam­bicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o wier­szu: na­pi­sa­ny cho­riam­bem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choriamb m.

Wiktionary


chorijamb

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z cho­re­ja i jambu; cho­riamb, chor­jamb


SJP.pl


chorijambiczny

→ cho­ri­jamb; cho­riam­bicz­ny


SJP.pl


chorion

zew­nętrz­na błona pło­do­wa gadów, pta­ków, ssa­ków i czło­wie­ka, ota­cza­ją­ca za­ro­dek i po­zo­sta­łe błony pło­do­we; kos­mów­ka


SJP.pl

Cho­rion ( cho­rion, cho­rium) – osło­na ja­jo­wa wy­stę­pu­ją­ca u roz­ma­i­tych grup bez­krę­gow­ców (m.in. u owa­dów, sko­ru­pia­ków, wijów, pa­ję­cza­ków, mię­cza­ków i pier­ście­nic). U krę­gow­ców ter­min uży­wa­ny jest w dwóch zna­cze­niach. Pier­wsze od­no­si się do osło­ny przej­rzy­stej ( zona pel­lu­ci­da) – w tym zna­cze­niu ter­min ten uży­wa­ny jest zwła­szcza u pro­mie­nio­płet­wych. Dru­gie zna­cze­nie od­no­si się do błony pło­do­wej owod­niow­ców, w ję­zy­ku pol­skim na­zy­wa­nej kos­mów­ką.

Wikipedia


choriongonadotropina

gli­ko­pro­te­id wyt­wa­rza­ny przez ko­mór­ki przy­kos­mów­ko­we za­rod­ka, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w te­stach cią­żo­wych; go­na­do­tro­pi­na kos­mów­ko­wa.


SJP.pl


chorizo

[czy­taj: czoRIzo] hisz­pań­ska kieł­ba­sa wie­przo­wa z dużą ilo­ścią pa­pry­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. tra­dy­cyj­na hisz­pań­ska lub mek­sy­kań­ska kieł­ba­sa wie­przo­wa z pa­pry­ką;

Wiktionary

Cho­ri­zo – ro­dzaj tra­dy­cyj­nej kieł­ba­sy hisz­pań­skiej wyt­wa­rza­nej z wie­przo­wi­ny przy­pra­wia­nej wę­dzo­ną pa­pry­ką. Pro­dukt wy­róż­nia­ją­cy się w ga­stro­no­mii hisz­pań­skiej dzię­ki sil­ne­mu i cha­rak­te­ry­stycz­ne­mu za­pa­cho­wi.

Wikipedia


chorjamb

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z cho­re­ja i jambu; cho­riamb, cho­ri­jamb


SJP.pl


chorkówecki

przy­miot­nik od: Chor­ków­ka


SJP.pl


chorkówka

wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim


SJP.pl

Chor­ków­ka – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, sie­dzi­ba gminy Chor­ków­ka. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chor­ków­ka. W la­tach 1975–1998 wieś po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kro­śnień­skim.

Wikipedia


choro

po­łud­nio­wo­sło­wiań­ski ta­niec lu­do­wy o zmien­nym tem­pie, w któ­rym tan­ce­rze, trzy­ma­jąc się za ręce (w sze­re­gu po­je­dyn­czym lub pod­wój­nym, w tym dru­gim przy­pad­ku spla­ta­jąc ręce poza ple­ca­mi) for­mu­ją pó­ło­krąg ot­war­ty; oro, kolo


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) rzad. (o sy­tu­a­cji) w spo­sób od­bie­ga­ją­cy od normy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • choro (ina­czej kolo) – buł­gar­ski ta­niec lu­do­wy
  • chôro, choro – bra­zy­lij­ski styl mu­zycz­ny
  • Choro – wieś w Rosji, Re­pu­bli­ce Sachy (Ja­ku­cji), ułu­sie wierch­nie­wi­luj­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cała ta sy­tu­a­cja wy­glą­da choro.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔrɔ, AS: χoro

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chorować ndk.

 rzecz. chory mos., choroba ż.

 przym. chory

 wykrz. choroba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) patologicznie, źle, nienormalnie, nieprawidłowo

Wiktionary


choroba

1. każdy stan za­kłó­ca­ją­cy nor­mal­ne funk­cjo­no­wa­nie or­ga­niz­mu lub jego czę­ści;
2. ne­ga­tyw­ne zja­wi­sko albo czy­jaś wada


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. od­stęp­stwo od stanu okre­śla­ne­go jako peł­nia zdro­wia or­ga­niz­mu;

 (1.2) przen. ne­ga­tyw­ne zja­wi­sko lub czy­jaś ujem­na cecha

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. eufem. okrzyk wy­ra­ża­ją­cy wzbu­rze­nie, za­sko­cze­nie

Wiktionary

Cho­ro­ba – jedno z pod­sta­wo­wych pojęć me­dycz­nych; ogól­ne okre­śle­nie każ­de­go od­stęp­stwa od pełni zdro­wia or­ga­niz­mu. Zde­fi­nio­wa­nie stanu cho­ro­bo­we­go jest tak samo trud­ne, jak spre­cy­zo­wa­nie stanu pełni zdro­wia (zob. do­bro­stan su­biek­tyw­ny). Pa­to­fiz­jo­lo­gia odróż­nia cho­ro­bę od pro­ce­su pa­to­lo­gicz­ne­go oraz stanu pa­to­lo­gicz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­kład zo­stał od­wo­ła­ny z po­wo­du cho­ro­by pre­le­gen­ta.

 (1.2) Smu­tek jest cho­ro­bą spo­łe­czeń­stwa, które z do­bre­go sa­mo­po­czu­cia uczy­ni­ło obo­wią­zek i które karze nie­u­dacz­ni­ków.

 (2.1) Cho­ro­ba! Znowu muszę wszyst­ko prze­pi­sy­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈrɔba, AS: χoroba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chory m., chora ż., chorowitość ż., chorobliwość ż., zachorowalność ż., schorzenie n., chorowanie n., odchorowanie n., zachorowanie n., rozchorowanie n., chorobowe n.

:: rzecz. zgrub. choróbsko n.

 czas. chorować ndk., odchorować dk., zachorować ndk., rozchorować się ndk.

 przym. chorobowy, chory, chorobliwy, chorowity, przedchorobowy

 przysł. chorobowo, chorobliwie, chorowicie, choro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dolegliwość, niedomaganie, patologia, przypadłość, rozstrój, schorzenie, syndrom, zespół; pot. choróbsko, franca

 (1.2) dżuma, gangrena, patologia, rak, wrzód

 (2.1) pot. cholera, cholera jasna, do jasnej cholery; pot. eufem. cholewa, holender

Wiktionary


chorobliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cho­ro­bli­wy, niez­dro­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choroba ż., chorowanie n., zachorowanie n., chora ż., chorobowe n., chorobliwość ż.

 czas. chorować ndk., zachorować dk.

 przym. chorobliwy, chorobowy, przedchorobowy

 wykrz. choroba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieprawidłowo

Wiktionary


chorobliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cho­ro­bli­wie


SJP.pl


chorobliwość

→ cho­ro­bli­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­bie­ga­nie od stanu pra­wi­dło­we­go

Wiktionary

Patrz:

chorobliwy

Powiązane:

 przym. chorobliwy

 przysł. chorobliwie

 rzecz. choroba ż., chorobowe n.

 wykrz. choroba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) patologia

Wiktionary


chorobliwy

1. bę­dą­cy ob­ja­wem cho­ro­by;
2. prze­sad­ny, nie­nor­mal­ny; niez­dro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zna­mio­nu­ją­cy cho­ro­bę

 (1.2) przen. o ce­chach mocno nie­pra­wi­dło­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jed­nym z naj­bar­dziej po­trzeb­nych wy­dat­ków Ty­so­na było dzie­więć ty­się­cy mie­sięcz­nie na psy­cho­a­na­li­ty­ka, u któ­re­go le­czył się z cho­ro­bli­wej roz­rzut­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈblʲivɨ, AS: χoroblʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choroba ż., choróbsko n., chorobowe n., chorobliwość ż., chorowitość ż., chorowanie n., zachorowanie n., chora ż.

 czas. chorować ndk., zachorować dk.

 przym. chorobowy, chorowity, przedchorobowy

 przysł. chorobliwie, chorobowo

 wykrz. choroba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chorobowy

 (1.2) alergiczny, patologiczny

Wiktionary


chorobnik

gwa­ro­wo:
1. osoba bu­dzą­ca nie­chęć, po­dziw lub zaz­drość; sku­ba­niec, skur­ko­wa­niec;
2. nie­do­bre zwie­rzę;
3. daw­niej: zły duch po­wo­du­ją­cy cho­ro­by


SJP.pl


chorobny

daw­niej: cho­ro­bo­wy


SJP.pl


chorobodzień

śro­do­wi­sko­wo: dzień cho­ro­by, le­cze­nia w szpi­ta­lu pra­cow­ni­ka


SJP.pl


chorobotwórczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cho­ro­bot­wór­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorobotwórczość ż.

 przym. chorobotwórczy

Wiktionary


chorobotwórczość

→ cho­ro­bot­wór­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zdol­ność do wy­wo­ły­wa­nia cho­rób;

Wiktionary

Cho­ro­bot­wór­czość ( pat­ho­ge­ni­ci­ty) – zdol­ność da­ne­go czyn­ni­ka (zwa­ne­go pa­to­ge­nem) do wy­wo­ły­wa­nia zmian pa­to­lo­gicz­nych lub cho­ro­by. Można ją okre­ślić dzie­ląc licz­bę or­ga­niz­mów, u któ­rych roz­wi­ja się cho­ro­ba, na licz­bę or­ga­niz­mów na­ra­żo­nych na dzia­ła­nie da­ne­go pa­to­ge­nu. Pa­to­ge­nem może być czyn­nik bio­lo­gicz­ny, che­micz­ny, fi­zycz­ny, spo­łecz­ny czy ge­ne­tycz­ny[].

Wikipedia

Patrz:

chorobotwórczy

Przykłady

 (1.1) Obiek­tem tych badań stały się bak­te­ryj­ne formy L wspom­nia­nych bak­te­rii oraz ich an­ty­ge­ny po­wierzch­nio­we, w tym prze­de wszyst­kim li­po­po­li­sa­cha­ryd Pro­te­us sp. oraz inne czyn­ni­ki cho­ro­bot­wór­czo­ści tych pa­łe­czek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔbɔˈtfurt͡ʃɔɕt͡ɕ, AS: χorobotfurčość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chorobotwórczy

 przysł. chorobotwórczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) patogeniczność, patogenność

Wiktionary


chorobotwórczy

wy­wo­łu­ją­cy cho­ro­bę; pa­to­gen­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. wy­wo­łu­ją­cy cho­ro­bę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znika cuch­ną­ca obór­ka dla każ­dej cho­rej na gruź­li­cę kro­wi­ny i znika dwa­kroć bar­dziej cuch­ną­cy chle­wik dla brud­nej świn­ki, ma­ją­cej na sobie i w sobie mi­lio­ny za­raz­ków cho­ro­bot­wór­czych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔbɔˈtfurt͡ʃɨ, AS: χorobotfurčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorobotwórczość ż.

 przysł. chorobotwórczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) patogenny, patogenetyczny, patogeniczny

Wiktionary


chorobowe

po­tocz­nie: za­si­łek wy­pła­ca­ny pra­cow­ni­ko­wi za okres cho­ro­by


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. skład­ka na ubez­pie­cze­nie cho­ro­bo­we

 (1.2) pot. za­si­łek pła­co­ny przez okres cho­ro­by

 (1.3) pot. zwol­nie­nie z pracy z po­wo­du cho­ro­by

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) n. lp., nmos. lm. od: cho­ro­bo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) W mie­ście na ubez­pie­cze­nie przyj­mu­je tylko jeden le­karz cho­rób ko­bie­cych. Po­zo­sta­li są albo na ur­lo­pach, albo na cho­ro­bo­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈbɔvɛ, AS: χorobove

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choroba ż., choróbsko n., chorowanie n., zachorowanie n., chorowitość ż., chorobliwość ż.

 czas. chorować ndk., zachorować dk.

 przym. chorobowy, chorobliwy, chorowity, przedchorobowy

 przysł. chorobowo, chorobliwie, chorowicie

 wykrz. choroba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zasiłek chorobowy

Wiktionary


chorobowość

licz­ba cho­rych na okre­ślo­ną cho­ro­bę; za­cho­ro­wal­ność, za­pa­dal­ność


SJP.pl

Cho­ro­bo­wość ( pre­va­len­ce), a do­kład­niej współ­czyn­nik cho­ro­bo­wo­ści ( pre­va­len­ce rate) – licz­ba cho­rych w danej chwi­li na kon­kret­ną cho­ro­bę w okre­ślo­nej gru­pie miesz­kań­ców (np. na 100 tys. miesz­kań­ców). Współ­czyn­nik ten obej­mu­je za­rów­no osoby cho­ru­ją­ce już wcze­śniej, jak i nowo stwier­dzo­ne przy­pad­ki (za­pa­dal­ność).

Wikipedia


chorobowy

od­no­szą­cy się do cho­ro­by; zwią­za­ny z cho­ro­bą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy cechy cho­ro­by

 (1.2) zwią­za­ny z cho­ro­bą

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jan do­stał zwol­nie­nie cho­ro­bo­we .

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈbɔvɨ, AS: χorobovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choroba ż., choróbsko n., chorobowe n.

 czas. chorować ndk., zachorować dk.

 przym. chorobliwy, chorowity, pochorobowy, przedchorobowy

 przysł. chorobliwie, chorowicie

 wykrz. choroba, do choroby

Wiktionary


chorobrów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie so­kal­skim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­ro­brów, wieś w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie so­kal­skim,
  • Cho­ro­brów, wieś w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim w re­jo­nie ko­zow­skim, miej­sce uro­dze­nia Ta­de­u­sza Bora-Ko­mo­row­skie­go.
  • Cho­ro­brów – dawna gmina

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chorobrowski

Wiktionary


chorog

mia­sto w Ta­dży­ki­sta­nie, sto­li­ca Gór­ne­go Ba­dach­sza­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Ta­dży­ki­sta­nie, po­ło­żo­ne u uj­ścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;

Wiktionary

Cho­rog (Хоруғ) – mia­sto w Ta­dży­ki­sta­nie, po­ło­żo­ne u uj­ścia rzeki Gunt do rzeki Pandż, na gra­ni­cy z Af­ga­ni­sta­nem; 32 tys. miesz­kań­ców (2010). Sto­li­ca Gór­skie­go Ba­dach­sza­nu. W są­siedzt­wie ta­dżyc­ko-af­gań­skie przej­ście gra­nicz­ne.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych oraz odzie­żo­wy. W mie­ście znaj­du­je się mu­ze­um kra­joz­naw­cze.

Wikipedia


chorografia

1. w epoce an­tycz­nej: ge­o­gra­fia;
2. dział ge­o­gra­fii, zaj­mu­ją­cy się opi­sem kraju lub re­gio­nu z uwz­ględ­nie­niem za­miesz­ku­ją­cej go lud­no­ści i efek­tów ludz­kiej dzia­łal­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szcze­gó­ło­wy opis ge­o­gra­ficz­ny kraju lub jego czę­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fran­cu­ski ge­o­graf Paul Vidal de la Bla­che pod­niósł cho­ro­gra­fię do ka­te­go­rii nauki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈɡrafʲja, AS: χorografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chorograficzny

Wiktionary


chorograficzny

→ cho­ro­gra­fia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z cho­ro­gra­fią, do­ty­czą­cy cho­ro­gra­fii

Wiktionary

Patrz:

chorografia

Powiązane:

 rzecz. chorografia ż.

Wiktionary


chorolog

spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy roz­mie­szcze­nie po­szcze­gól­nych ga­tun­ków flory i fauny na kuli ziem­skiej


SJP.pl


chorologia

dział bio­ge­o­gra­fii, ba­da­ją­cy struk­tu­rę flory i fauny, ich za­sięg i pra­wi­dło­wo­ści roz­mie­szcze­nia oraz zaj­mu­ją­cy się wy­o­dręb­nia­niem stref bio­ge­o­gra­ficz­nych


SJP.pl

Cho­ro­lo­gia (z greki "khōros", „miej­sce, prze­strzeń”; i "logos", „nauka”) – kie­ru­nek w zo­o­ge­o­gra­fii obej­mu­ją­cy ba­da­nia roz­mie­szcze­nia fauny na Ziemi, jej za­się­gu oraz przy­czyn zróż­ni­co­wa­nia na ob­sza­rze całej kuli ziem­skiej. Na pod­sta­wie tych badań wy­o­dręb­nia się re­gio­ny zo­o­ge­o­gra­ficz­ne.

Wikipedia


chorologiczny

→ cho­ro­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

chorologia

chorolożka

→ cho­ro­log


SJP.pl

Patrz:

chorolog

choromański

naz­wi­sko


SJP.pl


choronim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa włas­na krain ge­o­gra­ficz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa kra­i­ny, kraju;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈrɔ̃ɲĩm, AS: χorõńĩm

Wiktionary


choronimia

w ję­zy­koz­naw­stwie: dział ono­ma­sty­ki opi­su­ją­cy nazwy włas­ne róż­nych krain, ich bu­do­wę, po­cho­dze­nie, zmia­ny itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o naz­wach czę­ści świa­ta, kra­jów, państw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔ̃ˈɲĩmʲja, AS: χorõńĩmʹi ̯a

Wiktionary


chorosiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cho­ro­siń­ski – pol­ski or­ga­ni­sta
  • Jan Cho­ro­siń­ski – pol­ski fol­klo­ry­sta
  • Mi­chał Cho­ro­siń­ski – pol­ski aktor
  • Wie­sław Cho­ro­siń­ski – pol­ski al­to­wio­li­sta, pe­da­gog, or­ga­ni­sta i dy­ry­gent

Wikipedia


choroski

→ Cho­roszcz; cho­ro­szczań­ski


SJP.pl


chorostków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie hu­sia­tyń­skim;

Wiktionary

Cho­rost­ków ( Хоростків) – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie czort­kow­skim, sie­dzi­ba hro­ma­dy Cho­rost­ków.

Do 1945 w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie tar­no­pol­skim, w po­wie­cie ko­py­czy­niec­kim, sie­dzi­ba gminy Cho­rost­ków. Oś­ro­dek prze­my­słu spo­żyw­cze­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chorostkowski

Wiktionary


choroszcz

mia­sto w wo­je­wództ­wie pod­la­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

}|-

Cho­roszcz – mia­sto w woj. pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cho­roszcz. Po­ło­żo­ne nad rzeką Ho­rod­nian­ką. Jest za­li­cza­ne do aglo­me­ra­cji bia­ło­stoc­kiej.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2024 r. Cho­roszcz li­czy­ła 6162 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxɔrɔʃt͡ʃ, AS: χorošč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choroszczanin mos., choroszczanka ż.

 przym. choroszczański

Wiktionary


choroszczanin

miesz­ka­niec Cho­ro­szczy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cho­ro­szczy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔʃˈt͡ʃãɲĩn, AS: χoroščãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Choroszcz ż.

:: fż. choroszczanka ż.

 przym. choroszczański

Wiktionary


choroszczanka

miesz­kan­ka Cho­ro­szczy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cho­ro­szczy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔʃˈt͡ʃãnka, AS: χoroščãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Choroszcz ż.

:: fm. choroszczanin mos.

 przym. choroszczański

Wiktionary


choroszczański

→ Cho­roszcz; cho­ro­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od Cho­roszcz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go spe­cja­li­ści z cho­ro­szczań­skiej spół­ki ko­mu­nal­nej kal­ku­lu­ją wła­śnie kosz­ty za­in­sta­lo­wa­nia agre­ga­tu pod­trzy­mu­ją­ce­go pracę prze­pom­pow­ni.

 (1.1) Pro­ku­ra­tu­rę o spra­wie za­wia­do­mił kon­cern me­dycz­ny, który w cho­ro­szczań­skim szpi­ta­lu te­sto­wał lek na schi­zo­fre­nię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔʃˈt͡ʃãj̃sʲci, AS: χoroščãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Choroszcz, choroszczanin, choroszczanka

Wiktionary


choroszczynka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cho­ro­szczyn­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Tucz­na.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Tucz­na. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 150 miesz­kań­ców.

Wikipedia


chorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­cho­dze­nie cho­ro­by

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­sjo­na­rze roz­nie­ci­li urok cho­ro­wa­nia, lecz roz­nie­ci­wszy, po­ską­pi­li leków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈvãɲɛ, AS: χorovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choroba ż., chorobowe n., chora ż., chory mos., zachorowalność ż., zachorowanie n.

 czas. rozchorować się, chorować ndk.

 przym. chorowity, chorobliwy

 przysł. chorobliwie

 wykrz. choroba

Wiktionary


chorować

cier­pieć na jakąś cho­ro­bę, być cho­rym


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­cho­ro­wać)

 (1.1) cier­pieć z po­wo­du cho­ro­by, mieć jakąś cho­ro­bę, być cho­rym

 (1.2) przen. pot. bar­dzo cze­goś chcieć, dążyć usil­nie do cze­goś

 (1.3) przen. pot. usil­nie chcieć kimś być, uda­wać kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On czę­sto cho­ru­je, ale tym razem sy­tu­a­cja jest po­waż­na.

 (1.3) Wil­helm cho­ro­wał na szlach­ci­ca, miał się żenić z jakąś hra­bian­ką, pisał się de Mel­ler, do Łodzi przy­jeż­dżał ze służ­bą uli­be­rio­no­wa­ną, na ka­re­tach uży­wał po­łą­czo­nych her­bów przysz­łej żony i Bo­ro­wiec­kie­go (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈrɔvat͡ɕ, AS: χorovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choroba ż., chory m., chora ż., chorowanie n., choróbsko n., chorobowe n.

 czas. dk. zachorować, przechorować

 przym. chory, chorowity, chorobliwy, chorobowy, przedchorobowy

 wykrz. choroba

 przysł. chorobliwie, choro

Wiktionary


chorowitość

→ cho­ro­wi­ty


SJP.pl

Patrz:

chorowity

chorowitszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cho­ro­wi­ty; bar­dziej cho­ro­wi­ty


SJP.pl


chorowity

1. skłon­ny do cho­rób, czę­sto cho­ru­ją­cy; sła­bo­wi­ty, wątły;
2. świad­czą­cy o cho­ro­bie, o sła­bym zdro­wiu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) czę­sto cho­ru­ją­cy; skłon­ny do cho­rób; ma­ją­cy słabe zdro­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec był spo­koj­ny, świę­tej pa­mię­ci, i matka cho­ro­wi­ta, a ten taki czort.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɔrɔˈvʲitɨ, AS: χorovʹity

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorowitość ż., choroba ż., chorobowe n., chorowanie n., zachorowanie n., chora ż.

 czas. chorować, zachorować

 przym. chorobowy, chorobliwy, przedchorobowy

 wykrz. choroba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słabowity

Wiktionary


choroś

naz­wi­sko


SJP.pl


chorta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. ty­po­wo grec­ka po­tra­wa z mie­szan­ki du­szo­nych lub su­ro­wych zie­lo­nych wa­rzyw li­ścia­stych i ziół

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ta­wer­nie na Egi­nie ja­dłem moją ulu­bio­ną chor­tę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔrta, AS: χorta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chortopita ż.

Wiktionary


chorus

jed­nost­ka for­mal­na w jaz­zie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­rus – chór w tra­ge­dii an­tycz­nej
  • Chór (A Cho­rus Line) – ame­ry­kań­ski film mu­zycz­ny z 1985 roku
  • ChorusOS – roz­pro­szo­ny sy­stem ope­ra­cyj­ny
  • Cho­rus – jed­nost­ka for­mal­na w jaz­zie
  • Cho­rus – efekt gi­ta­ro­wy
  • Cho­rus – album Era­su­re
    • Cho­rus – sin­gel Era­su­re
  • Cho­rus – album Fly­ing Sa­u­cer At­tack
  • Cho­rus – album Eber­har­da We­be­ra
  • Cho­rus – ze­spół mu­zycz­ny wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę disco polo
  • Horus

Wikipedia


choruszek

pie­szczot­li­wie: chory lub czę­sto cho­ru­ją­cy chłop­czyk


SJP.pl


chorw.

skrót od: chor­wac­ki


SJP.pl

skrót

 (1.1) = chor­wac­ki

Wiktionary


chorwacczyzna

język uży­wa­ny przez Chor­wa­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język chor­wac­ki

 (1.2) przest. zbiór cech ty­po­wych dla kul­tu­ry i oby­cza­jów chor­wac­kich

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chorwacki

 rzecz. chorwackość ż., chorwacki mrz., Chorwat mos., Chorwatka ż.

Wiktionary


chorwacja

pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Za­grze­biu; Re­pu­bli­ka Chor­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w po­łud­nio­wej czę­ści Eu­ro­py ze sto­li­cą w Za­grze­biu;

Wiktionary

Chor­wa­cja, Re­pu­bli­ka Chor­wa­cji ( Hrvat­ska, Re­pu­bli­ka Hrvat­ska) – pań­stwo le­żą­ce na po­gra­ni­czu Eu­ro­py Środ­ko­wej i Eu­ro­py Po­łud­nio­wej, nad Mo­rzem Adria­tyc­kim i gra­ni­czą­ce od po­łud­nia z Bo­śnią i Her­ce­go­wi­ną oraz Czar­no­gó­rą, od wscho­du z Ser­bią oraz Wę­gra­mi i Sło­we­nią od pół­no­cy. Od po­łud­nio­we­go za­cho­du ma do­stęp do Morza Adria­tyc­kie­go. Od 1 lipca 2013 na­le­ży do Unii Eu­ro­pej­skiej jako 27. czło­nek wspól­no­ty (wcze­śniej 28.). Od 1 stycz­nia 2023 w stre­fie euro i Schen­gen.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ona miesz­ka w Chor­wa­cji od kilku lat.

 (1.1) Nasi są­sie­dzi, pań­stwo Szy­mań­scy, byli w tym roku na wa­ka­cjach w Chor­wa­cji.

 (1.1) Bo­śnia i Her­ce­go­wi­na gra­ni­czy z Chor­wa­cją, Ser­bią oraz Czar­no­gó­rą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔrˈvat͡sʲja, AS: χorvacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorwacki mrz., Chorwat mos., Chorwatka ż., chorwackość ż.

 przym. chorwacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Chorwacji

Wiktionary


chorwacki

zwią­za­ny z Chor­wa­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chor­wa­cją, do­ty­czą­cy Chor­wa­cji lub Chor­wa­tów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. jedna z czte­rech ure­gu­lo­wa­nych od­mian ję­zy­ka serb­sko-chor­wac­kie­go, ze sta­tu­sem ję­zy­ka urzę­do­we­go w Chor­wa­cji i BiH;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W chor­wac­kich i pol­skich la­sach żyje wiele dzi­kich zwie­rząt.

 (2.1) Ta praca wy­ma­ga wię­cej niż tylko zna­jo­mo­ści chor­wac­kie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔrˈvat͡sʲci, AS: χorvacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chorwacja ż., Chorwat m., Chorwatka ż., chorwacczyzna ż., chorwackość ż.

Wiktionary


chorwackojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem chor­wac­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem chor­wac­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku chor­wac­kim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔrˈvat͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: χorvackoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


chorwackość

→ chor­wac­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest chor­wac­kie; cecha tych, któ­rzy są chor­wac­cy

Wiktionary

Patrz:

chorwacki

Powiązane:

 rzecz. Chorwacja ż., Chorwat m., Chorwatka ż., chorwacczyzna ż., chorwacki mrz.

 przym. chorwacki

 przysł. chorwacko

Wiktionary


chorwat

oby­wa­tel Chor­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek na­ro­do­wo­ści chor­wac­kiej, oby­wa­tel Chor­wa­cji, miesz­ka­niec Chor­wa­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy wiesz, że Chor­wa­ci jako pierw­si no­si­li kra­wa­ty?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔrvat, AS: χorvat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chorwacja ż., chorwacczyzna ż.

:: fż. Chorwatka ż.

 przym. chorwacki

Wiktionary


chorwatka

oby­wa­tel­ka Chor­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na na­ro­do­wo­ści chor­wac­kiej, oby­wa­tel­ka Chor­wa­cji, miesz­kan­ka Chor­wa­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔrˈvatka, AS: χorvatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chorwacja ż., Chorwat m., chorwacki m., chorwacczyzna ż., chorwackość ż.

 przym. chorwacki

Wiktionary


chory

1. cier­pią­cy na jakąś cho­ro­bę;
2. nie­nor­mal­ny, sza­lo­ny;
3. źle funk­cjo­nu­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dot­knię­ty cho­ro­bą

 (1.2) pot. dzi­wacz­ny, nie­nor­mal­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba dot­knię­ta cho­ro­bą

Wiktionary

Osoba chora – osoba znaj­du­ją­ca się w sta­nie przej­ścio­wej lub sta­łej utra­ty zdro­wia, zde­fi­nio­wa­ne­go przez Świa­to­wą Or­ga­ni­za­cję Zdro­wia jako "stan peł­ne­go do­bro­sta­nu fi­zycz­ne­go, psy­chicz­ne­go i so­cjal­ne­go". Chory zdany jest na moż­li­wo­ści obron­ne or­ga­niz­mu oraz na pomoc me­dycz­ną. W przy­pad­ku niek­tó­rych cho­rób psy­chicz­nych, osoba chora po­sia­da ogra­ni­czo­ną od­po­wie­dzial­ność karną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja bab­cia jest chora na cu­krzy­cę.

 (1.2) To chory po­mysł!

 (2.1) W szpi­ta­lu jest dużo cho­rych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔrɨ, AS: χory

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choroba ż., choróbsko n.

:: fż. chora ż.

 czas. chorować, zachorować, chorzeć, rozchorować się

 przysł. choro

 wykrz. choroba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezdrów, cierpiący, niedysponowany, wycieńczony, obolały

 (1.2) nienaturalny, głupi, nierozsądny

 (2.1) pacjent

Wiktionary


chorybzda

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Hu­szcza,Mił­ko­wi­ce-Maćki. po­gard. czło­wiek cho­ro­wi­ty

Wiktionary


chorzelanin

miesz­ka­niec Cho­rze­li


SJP.pl


chorzelanka

miesz­kan­ka Cho­rze­li


SJP.pl


chorzele

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Zo­bacz też: Cho­rze­le w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Cho­rze­le – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie przas­ny­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cho­rze­le. Leży nad Orzy­cem.

W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Cho­rze­lach krę­co­no nie­miec­ki film pro­pa­gan­do­wy pt. „Po­wrót do oj­czyz­ny”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈʒɛlɛ, AS: χožele

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chorzelski

 rzecz. Chorzelanin m., Chorzelanka ż.

Wiktionary


chorzelski

→ Cho­rze­le (mia­sto lub wieś)


SJP.pl


chorzelów

wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie zam­brow­skim


SJP.pl

Cho­rze­lów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie mie­lec­kim, w gmi­nie Mie­lec. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś leży na ob­sza­rze Kot­li­ny San­do­mier­skiej. Przez wieś prze­pły­wa Kanał Cho­rze­low­ski.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cho­rze­lów.

Wikipedia


chorzemin

Cho­rze­min – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Wolsz­tyn.

Wikipedia


chorzenice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­rze­ni­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pa­ję­czań­skim, w gmi­nie Sul­mie­rzy­ce
  • Cho­rze­ni­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Kłom­ni­ce
  • Cho­rze­ni­ce – gro­ma­da

Wikipedia


chorzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cho­rzeć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chorzeć

Wiktionary


chorzepin

Cho­rze­pin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Świ­ni­ce Warc­kie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wieś leży w od­le­gło­ści 8 km na pół­noc­ny za­chód od Świ­nic Warc­kich.

Wikipedia


chorzeszów

Cho­rze­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ła­skim, w gmi­nie Wo­dzie­ra­dy.

W miej­sco­wo­ści ist­nie­je straż po­żar­na, która zo­sta­ła za­ło­żo­na w 1920 roku.

W daw­nej szko­le pod­sta­wo­wej od 1 lipca 2001 r. dzia­ła Dom Po­mo­cy Spo­łecz­nej, pro­wa­dzo­ny przez Fun­da­cję im. Brata Al­ber­ta.

Wikipedia


chorzewo

Cho­rze­wo (pol. hist.„Cha­rze­wo") – wieś so­łec­ka w za­chod­niej Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie mię­dzy­chodz­kim, we wschod­niej czę­ści gminy Kwilcz, nad pół­noc­nym brze­giem je­zio­ra Lu­bo­szek.

W skład so­łect­wa wcho­dzi też nie­wiel­ka wieś o roz­pro­szo­nej za­bu­do­wie - Ka­ro­le­wi­ce, po­ło­żo­ne przy dro­dze kra­jo­wej nr 24.

Wikipedia


chorzewski

naz­wi­sko


SJP.pl


chorzeć

prze­sta­rza­łe: cho­ro­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. cho­ro­wać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔʒɛt͡ɕ, AS: χožeć

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chory

 rzecz. schorzenie n., chorzenie n., chory mos.

Wiktionary


chorzowianin

miesz­ka­niec Cho­rzo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cho­rzo­wa

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Cho­rzo­wa, uro­dzo­na w Cho­rzo­wie

Wiktionary

Cho­rzo­wia­nin – pol­ski mie­sięcz­nik miej­ski o te­ma­ty­ce spo­łecz­no-kul­tu­ral­nej, wy­da­wa­ny w Cho­rzo­wie.

Pier­wszy (ze­ro­wy) numer „Cho­rzo­wia­ni­na” uka­zał się 20 wrze­śnia 2000 roku, ty­dzień póź­niej do­stęp­ny był w kio­skach i punk­tach sprze­da­ży prasy na te­re­nie Cho­rzo­wa. Do grud­nia 2010 roku był ty­god­ni­kiem, który uka­zy­wał się co środę. Od stycz­nia 2011 roku uka­zu­je się raz w mie­sią­cu jako pismo bez­płat­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Chorzów m.

:: fż. chorzowianka ż.

 przym. chorzowski

Wiktionary


chorzowianka

miesz­kan­ka Cho­rzo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cho­rzo­wa

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Cho­rzo­wa, uro­dzo­na w Cho­rzo­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chorzów m.

:: fm. chorzowianin m.

 przym. chorzowski

Wiktionary


chorzowski

przy­miot­nik od: Cho­rzów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od Cho­rzów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie wojny znacz­ne usz­ko­dze­nia w cho­rzow­skich Za­kła­dach spo­wo­do­wa­ła ek­sploz­ja au­to­kla­wu przy in­sta­la­cji stę­żo­ne­go kwasu azo­to­we­go.

 (1.1) Cho­rzow­skim ogro­dem zo­o­lo­gicz­nym za­in­te­re­so­wa­ni są z kolei Fran­cu­zi, któ­rzy chcie­li­by ot­wo­rzyć tutaj ca­ło­rocz­ne del­fi­na­rium oraz eg­zo­ta­rium.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈʒɔfsʲci, AS: χožofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chorzów, chorzowianin, chorzowianka

Wiktionary


chorzów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim;

 (1.2) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Roź­wie­ni­ca;

Wiktionary

Cho­rzów (1922–1934 "Kró­lew­ska Huta"; Königshütte) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w cen­trum Gór­no­ślą­skie­go Okrę­gu Prze­my­sło­we­go (GOP), lo­kal­ny oś­ro­dek go­spo­dar­czy oraz kul­tu­ral­ny. Przez mia­sto prze­pły­wa rzeka Rawa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za je­de­na­ście dni spot­ka­my się w Cho­rzo­wie na zi­mo­wym zlo­cie na­sze­go sto­wa­rzy­sze­nia.

 (1.1) (1.2) W Pol­sce mamy aż dwa Cho­rzo­wy, jeden na Gór­nym Ślą­sku, drugi na Pod­kar­pa­ciu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔʒuf, AS: χožuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorzowianin mos., chorzowianka ż.

 przym. chorzowski, podchorzowski

Wiktionary


chorzów-batory

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. dziel­ni­ca mia­sta Cho­rzo­wa w wo­je­wództ­wie ślą­skim;

Wiktionary

Cho­rzów-Ba­to­ry, też: "Cho­rzów Ba­to­ry", (niem. 1941–1945 "Königshütte-Bis­marck;" śl. "Haj­du­ki") – dziel­ni­ca Cho­rzo­wa po­ło­żo­na w po­łud­nio­wej czę­ści mia­sta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­ra­fia NSPJ w Cho­rzo­wie-Ba­to­rym or­ga­ni­zu­je wspól­ny wy­jazd dla se­nio­rów na Górę Świę­tej Anny.

 (1.1) Mo­że­my do­je­chać aż do Cho­rzo­wa-Ba­to­re­go i potem się prze­siąść.

Wiktionary


chorzęcin

Cho­rzę­cin – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie To­ma­szów Ma­zo­wiec­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Cho­rzę­cin jest włą­czo­ny do siat­ki po­łą­czeń Miej­skie­go Za­kła­du Ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go w To­ma­szo­wie Ma­zo­wiec­kim. Do wsi kur­su­ją dwie linie.

Wikipedia


chorzępowo

Cho­rzę­po­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Sie­ra­ków, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 198. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa, w któ­re­go skład wcho­dzi także miej­sco­wość Ko­by­lar­nia. We wschod­niej czę­ści wsi nad Je­zio­rem Kło­sow­skim znaj­du­je się in­te­gral­na część wsi Cho­rze­wo.

Wikipedia


choróbsko

zgru­bie­nie od: cho­ro­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od: cho­ro­ba

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈrupskɔ, AS: χorupsko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chora ż., chorobowe n., choroba ż., chory

 przym. chorobowy, chory, chorobliwy, przedchorobowy

 czas. chorować

 wykrz. choroba

Wiktionary


chorów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ostrog­skim ob­wo­du ró­wień­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cho­rów – wieś na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie wo­łyń­skim
  • Cho­rów – wieś na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie ró­wień­skim
  • Cho­rów – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1939 roku w po­wie­cie ho­ro­chow­skim wo­je­wództ­wa wo­łyń­skie­go w Pol­sce (obec­nie na Ukra­i­nie)
  • Cho­rów – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1939 roku po­wie­cie zdoł­bu­now­skim wo­je­wództ­wa wo­łyń­skie­go (obec­nie na Ukra­i­nie)

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chorowski

Wiktionary


chorągiew

1. barw­na tka­ni­na przyt­wier­dzo­na do drzew­ca, czę­sto z go­dłem pań­stwa lub ja­kiejś or­ga­ni­za­cji; flaga, sztan­dar;
2. na­drzęd­na jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na w har­cer­stwie;
3. daw­niej: pod­sta­wo­wa jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na woj­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przyt­wier­dzo­ny do drzew­ca płat tka­ni­ny o okre­ślo­nych bar­wach i go­dłach, ozdo­bio­ny haf­tem, bę­dą­cy zna­kiem pań­stwa, mia­sta, od­dzia­łu woj­sko­we­go, or­ga­ni­za­cji spo­łecz­nej, po­li­tycz­nej, itp.;

 (1.2) harc. te­ry­to­rial­na jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na w har­cer­stwie obej­mu­ją­ca zwy­kle ob­szar wo­je­wództ­wa;

 (1.3) hist. w daw­nej Pol­sce: od­dział żoł­nie­rzy, pod­sta­wo­wa jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­no-tak­tycz­na, głów­nie jazdy, od­po­wia­da­ją­ca obec­nej kom­pa­nii;

 (1.4) kynol. dłuż­sze włosy wy­stę­pu­ją­ce u niek­tó­rych ras psów na spod­niej stro­nie ogona;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cho­rą­giew (wek­sy­lo­lo­gia)
  • cho­rą­giew (har­cer­stwo)
  • cho­rą­giew (woj­sko)
  • cho­rą­giew (ky­no­lo­gia)
  • cho­rą­giew­ka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: xɔˈrɔ̃ŋʲɟɛf, AS: χorõŋʹǵef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorąży m., chorążyc m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorążyna ż., chorąża ż., chorążanka ż., chorążostwo n.

:: zdrobn. chorągiewka ż.

 czas. chorążować

 przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary


chorągiewka

1. mała cho­rą­giew;
2. górna część pióra ptaka zbu­do­wa­na z wło­sków na­zy­wa­nych pro­my­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od cho­rą­giew

 (1.2) mała cho­rą­giew

 (1.3) muz. w pi­sow­ni nut, fa­lu­ją­ca kre­ska pi­sa­na po obok kre­ski pio­no­wej oz­na­cza­ją­ca dłu­gość trwa­nia nuty

 (1.4) ornit. część pta­sie­go pióra o pła­skiej po­wierzch­ni po obu stro­nach sto­si­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cho­rą­giew (wek­sy­lo­lo­gia) – płat ma­te­ria­łu
  • cho­rą­giew­ka (lot­nict­wo) – usta­wie­nie łopat śmi­gła
  • cho­rą­giew­ka – część pta­sie­go pióra
  • Cho­rą­giew­ka – przy­sió­łek w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Wiel­ka Nie­szaw­ka
  • cho­rą­giew­ka – dawny typ kie­run­kow­ska­zu (kie­run­kow­skaz ra­mie­nio­wy)
  • cho­rą­giew­ka ro­we­ro­wa
  • cho­rą­giew

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziew­czyn­ka trzy­ma cho­rą­giew­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorąży m., chorążyc m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorążyna ż., chorąża ż., chorążanka ż., chorągiew ż., chorążostwo n.

 czas. chorążować

 przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) flaga, banderola, proporczyk, sygnałówka

Wiktionary


chorągiewkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem cho­rą­giew­kę


SJP.pl


chorągiewny

daw­niej: zwią­za­ny z cho­rąg­wią, pod­sta­wo­wą jed­nost­ką or­ga­ni­za­cyj­ną woj­ska


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. hist. wojsk. zwią­za­ny z cho­rąg­wią (od­dzia­łem żoł­nie­rzy w daw­nej Pol­sce)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy z nich uży­wał osob­nej stan­ni­cy, czyli znaku cho­rą­giew­ne­go, wy­o­bra­ża­ją­ce­go runę wią­za­ną, z dwóch run skan­dy­naw­skich zło­żo­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorążyna ż., chorążyc mos., chorąży mos., chorążowic m., chorążanka ż., chorągwiarz mos., chorągiew ż., chorągiewka ż.

 przym. chorągwiany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chorągwiany

Wiktionary


chorągwiany

→ cho­rą­giew


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cho­rąg­wią (przyt­wier­dzo­nym do drzew­ca pła­tem tka­ni­ny)

 (1.2) harc. zwią­za­ny z cho­rąg­wią (jed­nost­ką or­ga­ni­za­cyj­ną w har­cer­stwie)

 (1.3) hist. wojsk. zwią­za­ny z cho­rąg­wią (od­dzia­łem żoł­nie­rzy w daw­nej Pol­sce)

Wiktionary

Patrz:

chorągiew

Przykłady

 (1.1) Cho­rąg­wia­ne drzew­ce w po­tęż­nych ła­pach Bart­ka zmie­ni­ło się teraz w ja­kieś pie­kiel­ne cepy.

 (1.2) Byłam ostat­nio przez chwi­lę na warsz­ta­tach dla sze­fów cho­rąg­wia­nych in­spek­to­ra­tów ra­tow­ni­czych, aku­rat trwa­ły pre­zen­ta­cje in­spek­to­ra­tów.

 (1.3) A có­że­śmy, au­to­ra­ment, za­wi­ni­li, że koło cho­rąg­wia­ne wać­pa­na zgu­bi­ło, a wać­pan sam sie­bie zna­la­złeś mię­dzy nami?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorążyna ż., chorążyc mos., chorąży mos., chorążowic m., chorążanka ż., chorągwiarz mos., chorągiew ż., chorągiewka ż.

 przym. chorągiewny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) daw. chorągiewny

Wiktionary


chorągwiarz

daw­niej, rzad­ko: ry­cerz lub żoł­nierz wyz­na­czo­ny do no­sze­nia cho­rąg­wi swo­jej jed­nost­ki; cho­rą­ży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. ry­cerz lub żoł­nierz no­szą­cy cho­rą­giew swo­jej jed­nost­ki woj­sko­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorążyna ż., chorążyc mos., chorążowic m., chorążanka ż., chorąży mos., chorągiew ż., chorągiewka ż.

 przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chorąży

Wiktionary


chorągwica

Cho­rąg­wi­ca – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wie­lic­kim, w gmi­nie Wie­licz­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wikipedia


chorągwice

Cho­rąg­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gó­row­skim, w gmi­nie Je­miel­no.

Wikipedia


chorąża

1. ko­bie­ta no­szą­ca cho­rą­giew na ja­kichś uro­czy­sto­ściach;
2. ko­bie­ta ma­ją­ca sto­pień woj­sko­wy po­mię­dzy po­do­fi­cer­skim a ofi­cer­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta nio­są­ca cho­rą­giew, wyz­na­czo­na do no­sze­nia cho­rąg­wi

 (1.2) pot. ko­bie­ta ma­ją­ca sto­pień woj­sko­wy cho­rą­że­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­rą­ża pol­skiej re­pre­zen­ta­cji nie wy­stą­pi­ła w na­ro­do­wych bar­wach, a je­dy­nie z na­pi­sem "Po­land" na swoim stro­ju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorążyc m., chorążowic m., chorążyna ż., chorążanka ż., chorążostwo n.

:: fm. chorąży

 czas. chorążować

Wiktionary


chorążacki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cho­rą­że­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorąży

Wiktionary


chorążanka

córka cho­rą­że­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. córka cho­rą­że­go

Wiktionary

Cho­rą­żan­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie To­ma­szów Lu­bel­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go. 1 stycz­nia 1998 włą­czo­na do gminy To­ma­szów Lu­bel­ski z gminy Jar­czów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chorąży m., chorążyc m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorążyna ż., chorąża ż., chorągiewka ż., chorągiew ż., chorążostwo n.

 czas. chorążować

 przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary


chorążewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


chorążostwo

daw­niej: urząd, god­ność cho­rą­że­go


SJP.pl


chorążowic

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) przest. wnuk cho­rą­że­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorążanka ż., chorąży m., chorążyc m., chorągwiarz m., chorągiew ż., chorążyna ż., chorąża ż., chorągiewka ż.

 czas. chorążować

 przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary


chorąży

1. osoba no­szą­ca cho­rą­giew na ja­kichś uro­czy­sto­ściach;
2. woj­sko­wy ma­ją­cy sto­pień po­mię­dzy po­do­fi­cer­skim a ofi­cer­skim;
3. pro­pa­ga­tor lub obroń­ca ja­kiejś idei;
4. dawny ziem­ski tytuł ho­no­ro­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. jeden ze stop­ni woj­sko­wych; hist. rów­nież urząd i tytuł szla­chec­ki;

 (1.2) osoba nio­są­ca flagę, cho­rą­giew

Wiktionary

Cho­rą­ży (chor.) – nazwa stop­nia w kor­pu­sie oso­bo­wym po­do­fi­cer­skim (do 2004 roku w osob­nym kor­pu­sie cho­rą­żych). Do kor­pu­su po­do­fi­ce­rów na­le­ży młod­szy cho­rą­ży, a do po­do­fi­ce­rów star­szych na­le­żą: cho­rą­ży, star­szy cho­rą­ży i star­szy cho­rą­ży szta­bo­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do sali wszedł cho­rą­ży i krzy­knął: Po­bud­ka żoł­nie­rze!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈrɔ̃w̃ʒɨ, AS: χorõũ̯žy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorążyc m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorągiew ż., chorążyna ż., chorąża ż., chorągiewka ż., chorążanka ż., chorążostwo n.

 czas. chorążować

 przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty, chorążacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rzad. chorągwiarz

Wiktionary


chorążyc

daw­niej: syn cho­rą­że­go, ry­ce­rza lub żoł­nie­rza wyz­na­czo­ne­go do no­sze­nia cho­rąg­wi jed­nost­ki woj­sko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. syn cho­rą­że­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorąży m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorągiew ż., chorążyna ż., chorąża ż., chorągiewka ż., chorążanka ż., chorążostwo n.

 czas. chorążować

 przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary


chorążyczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


chorążyna

żona cho­rą­że­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. żona cho­rą­że­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chorąży m., chorążyc m., chorążowic m., chorągwiarz m., chorągiew ż., chorąża ż., chorążanka ż., chorągiewka ż., chorążostwo n.

 czas. chorążować

 przym. chorągwiany, chorągiewny, chorągiewkowaty

Wiktionary


choszcz

naz­wi­sko


SJP.pl


choszczeński

przy­miot­nik od: Choszcz­no


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Choszcz­na, zwią­za­ny z Choszcz­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lasy są bar­dzo waż­nym wa­lo­rem po­wia­tu cho­szczeń­skie­go, zwła­szcza jego wschod­niej czę­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Choszczno n., Choszcznianin mos., Choszcznianka ż.

Wiktionary


choszcznianin

miesz­ka­niec Choszcz­na


SJP.pl


choszcznianka

miesz­kan­ka Choszcz­na


SJP.pl


choszczno

mia­sto w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Choszcz­no ( Arns­wal­de) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu cho­szczeń­skie­go oraz gminy miej­sko-wiej­skiej Choszcz­no. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. go­rzow­skie­go. Po­ło­żo­ne na Po­je­zie­rzu Cho­szczeń­skim nad je­zio­rem Kluki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxɔʃt͡ʃnɔ, AS: χoščno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Choszcznianin mos., Choszcznianka ż.

 przym. choszczeński

Wiktionary


choszczów

naz­wi­sko


SJP.pl

Cho­szczów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie pu­ław­skim, w gmi­nie Kurów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Kurów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 266 miesz­kań­ców.

Wikipedia


chotcza

1. gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim;
2. dolny bieg Ił­żan­ki


SJP.pl


chotczanin

miesz­ka­niec Chot­czy


SJP.pl


chotczanka

miesz­kan­ka Chot­czy


SJP.pl


chotczański

przy­miot­nik od: Chot­cza; cho­tec­ki


SJP.pl


chotecki

przy­miot­nik od: Chot­cza; chot­czań­ski


SJP.pl


chotel

1. część wsi Ka­zan­ki;
2. Cho­tel Czer­wo­ny - wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cho­tel – część wsi Ka­zan­ki w Pol­sce po­ło­żo­nej w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Izbi­ca Ku­jaw­ska. W po­bli­żu wsi znaj­du­je się je­zio­ro Cho­tel­skie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.

Wikipedia


chotelecki

→ Cho­te­lek


SJP.pl

Patrz:

Chotelek

chotelek

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cho­te­lek (nazwa hi­sto­rycz­na: Cho­te­lek Zie­lo­ny) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Busko-Zdrój. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad rzeką Ma­ska­lis.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kie­lec­kim.

Wikipedia


chotelski

→ Cho­tel


SJP.pl

Patrz:

Chotel

chotkowo

Chot­ko­wo (ka­szub. "Kôtkòwò" lub też "Kôtkòwë", niem. "Kath­kow") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na na Po­je­zie­rzu By­tow­skim, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Bo­rzy­tu­chom. Leży nad je­zio­rem Chot­kow­skim. Ma sta­tus so­łect­wa

W la­tach 1954–1957 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chot­ko­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Bo­rzy­tu­chom. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.

Wikipedia


chotkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chotków

Chot­ków – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie ża­gań­skim, w gmi­nie Brzeź­ni­ca.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chot­ków. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


chotoj

ptak z ro­dzi­ny garn­ca­rzy


SJP.pl


chotomów

Cho­to­mów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie le­gio­now­skim, w gmi­nie Ja­błon­na. Przez miej­sco­wość prze­cho­dzi linia ko­le­jo­wa nr 9 War­sza­wa – Gdańsk z przy­stan­kiem Cho­to­mów.

Ad­mi­ni­stra­cyj­nie na te­re­nie wsi ut­wo­rzo­no dwa so­łect­wa: "Cho­to­mów" i "Cho­to­mów Pół­noc­ny".

Wikipedia


chotyniec

Cho­ty­niec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Ra­dym­no, w po­łud­nio­wej czę­ści Pła­sko­wy­żu Tar­no­grodz­kie­go. Ma sta­tus so­łect­wa.

Sły­nie z cerk­wi Na­ro­dze­nia Prze­najś­więt­szej Bo­gu­ro­dzi­cy, która zo­sta­ła wpi­sa­na na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO wraz z in­ny­mi drew­nia­ny­mi cerk­wia­mi w Pol­sce i na Ukra­i­nie w 2013 roku.

Wikipedia


chotynin

Cho­ty­nin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Bo­le­sła­wiec.

Wikipedia


chotyłów

Cho­ty­łów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Pi­szczac. Leży nad rzeką Lut­nią.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie bial­sko­pod­la­skim.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Pi­szczac. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 941 miesz­kań­ców i była drugą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy.

Wikipedia


chow-chow

[czy­taj: czał-czał] - rasa psów o dłu­giej, gę­stej sier­ści ko­lo­ru czar­ne­go, ru­de­go albo pło­we­go; pies tej rasy; czau-czau


SJP.pl


chowacz

drob­ny chrząszcz z ro­dzi­ny ryj­kow­ców wy­stę­pu­ją­cy w mniej wię­cej 100 ga­tun­kach


SJP.pl


chowaniak

naz­wi­sko


SJP.pl


chowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cho­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈvãɲɛ, AS: χovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chować, przechowywać

 rzecz. chów mrz.

Wiktionary


chowaniec

daw­niej, rzad­ko: osoba wzię­ta przez kogoś na utrzy­ma­nie, po­zo­sta­ją­ca pod czy­jąś opie­ką; wy­cho­wa­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg. duch do­mo­wy

 (1.2) stpol. póź­niej gwara. przy­bra­ne dziec­ko

 (1.3) reg. za­ba­wa w cho­wa­ne­go

Wiktionary

Cho­wa­niec – w eu­ro­pej­skim fol­klo­rze isto­ta po­ma­ga­ją­ca cza­row­ni­cy w magii. W śred­nio­wie­czu po­sia­da­nie os­wo­jo­ne­go zwie­rzę­cia wska­zy­wa­ło, że wła­ści­ciel może być cza­row­ni­kiem.

W wielu grach, czy to fa­bu­lar­nych czy też kom­pu­te­ro­wych i wideo, cho­wa­niec to stwo­rze­nie to­wa­rzy­szą­ce cza­row­ni­cy, cza­row­ni­ko­wi lub ma­go­wi, po­sia­da­ją­ce po­nad­prze­cięt­ną in­te­li­gen­cję i zdol­ność ko­mu­ni­ka­cji z wła­ści­cie­lem.

Wikipedia

Powiązane:

 (1.2) fż. chowanica, chowanka; czas. chować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chowanek, chobołd, gospodarczyk, komornik, piecuch, latawiec, wychowaniec

 (1.2) wychowaniec

 (1.3) chowanka, chowanki lm.

Wiktionary


chowanka

za­ba­wa dzie­cię­ca, w któ­rej jedna osoba szuka ukry­wa­ją­cych się po­zo­sta­łych uczest­ni­ków; cho­wa­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­cię­ca za­ba­wa po­le­ga­ją­ca na szu­ka­niu przez jedną osobę ukry­wa­ją­cych się po­zo­sta­łych uczest­ni­ków lub jed­nej ukry­tej osoby przez po­zo­sta­łych uczest­ni­ków

 (1.2) daw. miej­sce, w któ­rym coś się prze­cho­wu­je, chowa

 (1.3) stpol. póź­niej gwara. przy­bra­na córka

 (1.4) w lm. cho­wan­ki → ro­dzaj pasz­te­ci­ków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈvãnka, AS: χovãnka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.3) fm. chowanek, chowaniec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chowany, chowanki, chowaniec

 (1.2) schowek, schowanko, daw. chowanko

 (1.3) chowanica

Wiktionary


chowanna

dawny kwar­tal­nik pe­da­go­gicz­ny poś­wię­co­ny na­u­ko­wym za­gad­nie­niom wy­cho­wa­nia


SJP.pl

Cho­wan­na czyli sy­stem pe­da­go­gi­ki na­ro­do­wej jako umie­jęt­no­ści wy­cho­wa­nia, nauki i oś­wia­ty, sło­wem wyksz­tał­ce­nia na­szej mło­dzie­ży – mo­nu­men­tal­ne, dwu­to­mo­we dzie­ło pe­da­go­gicz­ne au­tor­stwa Bro­ni­sła­wa Fer­dy­nan­da Tren­tow­skie­go, któ­re­go pier­wo­druk uka­zał się w 1842 w Poz­na­niu (Księ­gar­nia Nowa). Było to wła­ści­wie je­dy­ne dzie­ło Tren­tow­skie­go z za­kre­su pe­da­go­gi­ki. Pisał je po­czą­wszy od 1840.

Wikipedia


chowany

za­ba­wa dzie­cię­ca po­le­ga­ją­ca na od­na­le­zie­niu przez szu­ka­ją­ce­go po­zo­sta­łych uczest­ni­ków za­ba­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dzie­cię­ca za­ba­wa, po­le­ga­ją­ca na tym, że wszyst­kie dzie­ci usi­łu­ją ukryć się, a jedno z nich szuka;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: cho­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gramy w cho­wa­ne­go. Adam liczy na głos do dzie­się­ciu, a my się cho­wa­my.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔˈvãnɨ, AS: χovãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chowanka ż.

 czas. chować ndk., przechowywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chowanka, zabawa w chowanego

Wiktionary


chować

ukry­wać się, ka­mu­flo­wać przed kimś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. scho­wać)

 (1.1) ukry­wać kogoś / coś przed kimś

 (1.2) pie­lę­gno­wać, wy­cho­wy­wać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­cho­wać)

 (2.1) grze­bać zmar­łych

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. od­cho­wać)

 (3.1) ho­do­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cho­wać się (dk. scho­wać się)

 (4.1) ukry­wać się przed kimś

 (4.2) przest. wy­cho­wy­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­drzej cho­wał przed ro­dzi­ca­mi zdję­cia go­łych ko­biet pod swoim łóż­kiem.

 (1.2) Ka­ta­rzy­na cho­wa­ła dziec­ko swo­jej zmar­łej sio­stry.

 (2.1) Ro­dzi­na i przy­ja­cie­le cho­wa­li zmar­łe­go w ciszy.

 (4.1) Jurek cho­wał się pod kocem.

 (4.2) Jurek cho­wał się na wsi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔvat͡ɕ, AS: χovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chowany mrz., wychowaniec mos., wychowanica ż., chów m., schowanko n., schowek m., zachowek m., pochówek m., wychowanek m., chowaniec m., wychowanka ż., przychówek m., wychowanie n., chowanie n.

 czas. przechować dk., przechowywać ndk., schować dk., pochować dk., wychować dk., wychowywać ndk., odchować dk., odchowywać ndk., podchować dk., podchowywać ndk., uchować dk., dochować dk., dochowywać ndk.

 przym. pochówkowy, wychowawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ukrywać, zatajać, kitrać

 (1.2) wychowywać, hodować

Wiktionary


chowański

naz­wi­sko


SJP.pl


chowańszczyzna

pow­sta­nie mo­skiew­skich strzel­ców w 1682 in­spi­ro­wa­ne i do­wo­dzo­ne przez księ­cia Iwana An­drie­je­wi­cza Cho­wań­skie­go


SJP.pl

Cho­wań­szczyz­na (ros. Хованщина) – opera Mo­de­sta Mu­sorg­skie­go, opar­ta na au­ten­tycz­nych wy­da­rze­niach z hi­sto­rii Rosji – nie­u­da­nej pró­bie za­ma­chu stanu z 1682 r.

Wikipedia


chowder

[czy­taj: czał­der] gęsta zupa z ryb i sko­ru­pia­ków mor­skich, zaz­wy­czaj z mle­kiem


SJP.pl

Chow­der – zupa rybna lub z owo­ca­mi morza. Po­tra­wa kuch­ni an­glo­sa­skiej, po­pu­lar­na na wschod­nim wy­brze­żu USA, Au­stra­lii, Ir­lan­dii i Nowej Ze­lan­dii. Pier­wot­nie zupa go­to­wa­na była na ża­glow­cach.

Przy­go­to­wy­wa­na jest na bazie wy­wa­ru z łbów ry­bich oraz ości i bocz­ku. Wywar za­bie­la­ny jest zas­maż­ką lub mle­kiem, ewen­tu­al­nie śmie­ta­ną. Do wy­wa­ru do­da­je się ka­wał­ki ryb lub owo­ców morza, które go­tu­je się ok. 15 min. Po­da­ny prze­pis jest jed­nym z wielu, gdyż ist­nie­je wiele re­gio­nal­nych od­mian tej po­tra­wy.

Wikipedia


chozrascziot

(samo)opła­cal­ność go­spo­dar­cza (z ros., skrót od cho­ziaj­stwien­nyj ras­cziot)


SJP.pl


choć

cho­ciaż;
1. spój­nik roz­po­czy­na­ją­cy zda­nia po­drzęd­ne (lub ich czę­ści), wy­ra­ża­ją­ce kon­trast, ro­zbież­ność mię­dzy ocze­ki­wa­nia­mi a tym, co się do­ko­nu­je, re­a­li­zu­je, np. "Ko­bie­ta to bar­dzo atrak­cyj­na, choć trud­no po­wie­dzieć, że ładna."; ale, mimo;
2. spój­nik roz­po­czy­na­ją­cy zda­nia po­drzęd­ne (lub ich czę­ści), wy­ra­ża­ją­ce szcze­gól­ność, spe­cy­fi­kę sy­tu­a­cji, w któ­rych po­dej­mo­wa­ne dzia­ła­nia są bez­sku­tecz­ne, pro­wa­dzą do nie­o­cze­ki­wa­nych re­zul­ta­tów, np.: "Spró­bo­wał, choć wie­dział, że się nie uda.";
3. par­ty­ku­ła uwy­dat­nia­ją­ca treść, na któ­rej ma być skon­cen­tro­wa­na szcze­gól­na uwaga, np. "Spró­buj choć jed­ne­go."; bodaj, przy­najm­niej * przed spój­ni­kiem "choć" sta­wia­my za­wsze prze­ci­nek


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) uży­wa­ny, aby wy­ra­zić, że to, co jest po­wie­dzia­ne w pier­wszej czę­ści zda­nia po­mi­mo przy­to­czo­nych w dru­giej czę­ści zda­nia oko­licz­no­ści jest praw­dą

par­ty­ku­ła

 (2.1) pod­kre­śle­nie tre­ści, na któ­rej za­le­ży mó­wią­ce­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa­na­ście cy­lin­drów fer­ra­ri 410 pra­co­wa­ło nadal bez­gło­śnie, choć strzał­ka szyb­ko­ścio­mie­rza prze­kra­cza­ła cyfrę sto dwa­dzie­ścia.

 (1.1) Cie­szył się, choć sam nie wie­dział dla­cze­go.

 (2.1) Choć raz po­słu­chaj mnie uważ­nie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔt͡ɕ, AS: χoć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chociaż, stpol. lubo

Wiktionary


choćby

1. spój­nik, skró­co­ne "cho­ciaż­by";
2. par­ty­ku­ła, np. "Przyjdź choć­by jutro."


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) spój­nik wzmac­nia­ją­cy treść zda­nia na­drzęd­ne­go i ko­mu­ni­ku­ją­cy, że sy­tu­a­cja po­da­na w zda­niu po­drzęd­nym nie bę­dzie miała lub nie po­win­na mieć wpły­wu na re­a­li­za­cję zda­nia na­drzęd­ne­go

 (1.2) spój­nik wy­ra­ża­ją­cy lek­ce­wa­że­nie mówcy wobec okre­ślo­ne­go wy­bo­ru i jed­no­cze­śnie su­ge­ru­ją­cy jedną z opcji

par­ty­ku­ła

 (2.1) par­ty­ku­ła wska­zu­ją­ca na dolne ogra­ni­cze­nie ja­kiejś wiel­ko­ści lub in­ten­syw­no­ści ja­kie­goś zja­wi­ska

 (2.2) par­ty­ku­ła su­ge­ru­ją­ca, że do­łą­cza­ny skład­nik jest tylko jed­nym z wielu moż­li­wych przy­kła­dów lub opcji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Choć­by cię sma­ży­li w smole, nie mów bra­cie, co jest w szko­le.

 (1.1) Choć­by­śmy na rzę­sach sta­wa­li, i tak ich nie do­go­ni­my.

 (1.2) Ku­pisz lep­szy wszę­dzie, choć­by i na ba­za­rze.

 (2.1) Chciał­bym za­ra­biać choć­by po­ło­wę tego co on.

 (2.1) Po­wi­nie­neś ustą­pić jej w jed­nej choć­by kwe­stii, żeby nie po­czu­ła się ura­żo­na.

 (2.1) Po­życz mi choć­by stówę!

 (2.1) Jeśli ten chło­pak choć­by dot­knie mojej córki, prze­trze­pię mu skórę!

 (2.2) Po­ga­daj­cie choć­by o po­go­dzie.

 (2.2) Nie­ste­ty nie wszy­scy są kul­tu­ral­ni, weźmy choć­by two­je­go są­sia­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔd͡ʑbɨ, AS: χoʒ́by

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nawet gdyby, nawet jeśli, chociażby

 (1.2) chociażby

 (2.1) przynajmniej, co najmniej

 (2.2) na przykład

Wiktionary


choćmirowo

Choć­mi­ro­wo (kaszb. "Stôré Chòcmirowò" lub też "Stôré Chòczmirowò", Alt Gutz­me­row) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce.

Wieś wcho­dzi w skład "so­łect­wa Choć­mi­rów­ko".

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.

Wikipedia


choćmirówko

Choć­mi­rów­ko (kaszb. "Nowé Chòcmirowò" lub też "Nowé Chòczmirowò", Neu Gutz­me­row) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 213. Ma sta­tus so­łect­wa.

W skład "so­łect­wa Choć­mi­rów­ko" wcho­dzą wsie Choć­mi­rów­ko i Choć­mi­ro­wo. W 2024 so­łect­wo li­czy­ło 166 miesz­kań­ców.

Wikipedia


chołdzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


chołmogorski

1. rasa choł­mo­gor­ska krów - rasa krów po­cho­dzą­ca z Rosji;
2. gęś choł­mo­gor­ska - rasa gęsi po­cho­dzą­ca z Rosji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Choł­mo­go­ra­mi, do­ty­czą­cy Choł­mo­gor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chołmogory nmos.

Wiktionary


chołmogory

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Rosji eu­ro­pej­skiej;

Wiktionary

Choł­mo­go­ry (ros. Холмого́ры) – miej­sco­wość w pół­noc­nej Rosji ad­mi­ni­stra­cyj­ne cen­trum Re­jo­nu Choł­mo­gor­skie­go w ob­wo­dzie ar­chan­giel­skim. Jest po­ło­żo­na na lewym brze­gu rzeki Dwiny, 75 km na po­łud­nio­wy wschód od Ar­chan­giel­ska i 90 km na pół­noc od mo­na­ste­ru An­to­nie­wo-Sij­skie­go. Nazwa po­cho­dzi od fiń­skie­go "Kalmomäki" co oz­na­cza „wzgó­rze cmen­tar­ne”.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chołmogorski

Wiktionary


chołodziec

chłod­nik; zupa (owo­co­wa lub z bot­wi­ny) po­da­wa­na na zimno


SJP.pl


chołojów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś, a daw­niej mia­stecz­ko, na Ukra­i­nie w re­jo­nie ra­dzie­chow­skim ob­wo­du lwow­skie­go;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chołojowski

Wiktionary


chołoniewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cho­ło­niew­ski – ka­to­lic­ki du­chow­ny
  • An­drzej Cho­ło­niew­ski – pol­ski ofi­cer
  • An­to­ni Cho­ło­niew­ski – pol­ski dzien­ni­karz, pu­bli­cy­sta, dzia­łacz na­ro­do­wy
  • Jacek Cho­ło­niew­ski – pol­ski przed­się­bior­ca, pu­bli­cy­sta i ek­spert eko­no­micz­ny
  • Marek Cho­ło­niew­ski – pol­ski kom­po­zy­tor, ani­ma­tor kul­tu­ry
  • Sta­ni­sław Cho­ło­niew­ski - pol­ski du­chow­ny
  • Ka­mil­la Cho­ło­niew­ska - dzia­łacz­ka spo­łecz­na, pi­sar­ka, dzien­ni­kar­ka

Wikipedia


chołuj

naz­wi­sko


SJP.pl


chośnica

Cho­śni­ca (ka­szub. Chòsznica) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce na za­chod­nim skra­ju Po­je­zie­rza Ka­szub­skie­go po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Par­cho­wo.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Cho­śni­ca". W skład so­łect­wa wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Ba­wer­ni­ca, Fol­wark i Cha­łu­pa.

Wikipedia


chrabostówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Chra­bo­stów­ka (bia­ło­rus. Храбастоўка Chrabastoŭka) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim, w gmi­nie Narew.

Pra­wo­sław­ni miesz­kań­cy wsi na­le­żą do pa­ra­fii Pod­wyż­sze­nia Krzy­ża Pań­skie­go w Narwi, a wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go do pa­ra­fii Wnie­bow­zię­cia Najś­więt­szej Maryi Panny i św. Sta­ni­sła­wa Bi­sku­pa i Mę­czen­ni­ka w Narwi.

Wikipedia


chrabota

naz­wi­sko


SJP.pl


chrabąszcz

nie­wiel­ki brą­zo­wy chrząszcz, groź­ny szkod­nik w le­śnict­wie i sa­dow­nict­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. roln. mały brą­zo­wa­wy chrząszcz

 (1.2) pot. mot. jeden z mo­de­li sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chra­bąszcz ma­jo­wy
  • chra­bąszcz kasz­ta­no­wy
  • gu­niak czerw­czyk
  • chra­bą­szczo­wa­te

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ogro­dach są­sia­du­ją­cych z te­re­na­mi le­śny­mi można w póź­no­wio­sen­ne wie­czo­ry na­pot­kać duże, nisko la­ta­ją­ce chra­bą­szcze. Po­ja­wia­ją się w znacz­nej licz­bie raz na czte­ry lata i przez cały maj do­bie­ra­ją się w pary.

 (1.2) W Pę­po­wie można obej­rzeć 40 mo­de­li, z czego 30 to za­byt­ko­we sa­mo­cho­dy spod znaku Volks­wa­ge­na. Kró­lu­ją gar­bu­sy: od naj­star­sze­go, z 1956 roku, pro­duk­cji nie­miec­kiej, po naj­no­wszy model „chra­bą­szcza”, wy­pro­du­ko­wa­ny w Mek­sy­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chrabąszczowaty

 rzecz. chrobak m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chrząszcz, garbus

Wiktionary


chrabąszczowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem chra­bą­szcza


SJP.pl


chrabąszczowy

→ chra­bąszcz


SJP.pl

Patrz:

chrabąszcz

chrabąszczyk

mały chra­bąszcz


SJP.pl


chrabęszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chra­bę­ścić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrabęścić

Wiktionary


chrabęścić

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. sze­le­ścić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Coś chra­bę­ści za win­klem.

 (1.1) "Sły­chać było jak w gę­stwi­nie wiatr się krzą­ta i chra­bę­ści,

::Tedy szkie­let po­sko­czył i za­cis­nął swe pię­ści!"

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrabęszczenie n.

Wiktionary


chram

świą­ty­nia lub miej­sce kultu re­li­gij­ne­go, szcze­gól­nie w kon­tek­ście re­li­gii sło­wiań­skich lub az­ja­tyc­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. świą­ty­nia po­gań­ska;

Wiktionary

Zo­bacz też: Chram (król).

Chram (także ką­ci­na, ku­pisz­ta; ne­o­lo­giz­my: kon­ty­na, gon­ty­na) – typ bu­dow­li sa­kral­nej w re­li­gii Sło­wian. Miej­sce spot­kań, mod­litw, na­bo­żeństw i wróżb, któ­re­go rolę pier­wot­nie peł­ni­ły poś­wię­co­ne kul­to­wi drzew oraz sił przy­ro­dy gaje – sło­wiań­skie od­po­wied­ni­ki świę­tych gajów w in­nych kul­tu­rach.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) stpol. bożnica

Wiktionary


chramanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chra­mać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chramać ndk.

Wiktionary


chramać

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. kuleć, uty­kać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrãmat͡ɕ, AS: χrãmać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chramanie n.

Wiktionary


chramowy

→ chram


SJP.pl

Patrz:

chram

chrap

1. głos słon­ki wy­da­wa­ny pod­czas lotu to­ko­we­go;
2. głos łoszy wy­da­wa­ny w cza­sie rui


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) śrpol. gniew

 (1.2) śrpol. chryp­ka

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od chra­pać

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: chra­pa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrap, AS: χrap

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrapa ż.

Wiktionary


chrapa

1. część gór­nej wargi u niek­tó­rych ssa­ków;
2. urzą­dze­nie do­pro­wa­dza­ją­ce po­wie­trze do sil­ni­ka spa­li­no­we­go na okrę­cie pod­wod­nym pły­ną­cym w nie­wiel­kim za­nu­rze­niu; chra­py


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. anat. fałd przy­kry­wa­ją­cy noz­drza niek­tó­rych zwie­rząt np. koni;

 (1.2) łow. noz­drza zwie­rzy­ny pło­wej (je­le­nio­wa­tych) oraz mu­flo­na i ko­zi­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z przy­jem­no­ścią gła­ska­ła ak­sa­mit­ne chra­py uro­dzi­wej gnia­dej kla­czy.

 (1.2) Wy­lę­knio­na łosza za­dzie­ra chra­py, okrę­ca się na tyl­nych bie­gach i daje susa, aby uciec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrap mrz., chrapanie n., chrapanina ż., chrapnięcie n.

 czas. chrapać ndk., chrapnąć dk.

 przym. chrapliwy

 przysł. chrapliwie

Wiktionary


chrapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) o lu­dziach: ha­ła­śli­we char­cze­nie w cza­sie snu

 (1.2) o zwie­rzę­tach, np. ko­niach: wy­da­wa­nie chra­pli­we­go dźwię­ku

Wiktionary

Chra­pa­nie – wi­bra­cja ję­zycz­ka i pod­nie­bie­nia mięk­kie­go pod­czas wde­chu. Naj­czę­ściej wy­stę­pu­je pod­czas snu. Choć nie za­gra­ża życiu, może być ob­ja­wem groź­ne­go be­zde­chu sen­ne­go. Chra­pa­nie może utrud­niać sen oso­bie dot­knię­tej tym pro­ble­mem i innym, śpią­cym w po­bli­żu. Oce­nia się, że około 30% do­ro­słych ludzi chra­pie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mu­si­my po­ło­żyć kres two­je­mu chra­pa­niu, kupmy le­kar­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xraˈpãɲɛ, AS: χrapãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrapnięcie n., chrapa ż.

 czas. chrapać ndk., chrapnąć dk.

 przym. chrapliwy

 przysł. chrapliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) parskanie

Wiktionary


chrapanina

po­tocz­nie: char­kot­li­we dźwię­ki wy­da­wa­ne w cza­sie snu; chra­pa­nie, po­chra­py­wa­nie


SJP.pl


chrapanów

Chra­pa­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie san­do­mier­skim, w gmi­nie Za­wi­chost. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­no­brze­skie­go.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 755.

Wikipedia


chrapać

1. wy­da­wać char­kot­li­we, świ­szczą­ce dźwię­ki pod­czas snu; po­chra­py­wać;
2. po­tocz­nie: spać; drze­mać, kimać;
3. wy­da­wać chry­pli­we dźwię­ki; rzę­zić, char­czeć, char­ko­tać;
4. o sa­mi­cy je­le­nia, łosia, da­nie­la: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny głos w cza­sie rui


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chrap­nąć)

 (1.1) od­dy­chać w trak­cie snu char­cząc

 (1.2) żart. spać

 (1.3) o lu­dziach: rzę­zić jakby chra­piąc (1.1)

 (1.4) o zwie­rzę­tach: par­skać jakby chra­piąc (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie zmru­ży­łem oka całą noc, bo są­siad do­no­śnie chra­pał.

 (1.2) Zaj­rza­łam do sy­pial­ni, ale chra­pa­łeś tak słod­ko, że cie­bie nie bu­dzi­łam.

 (1.4) Konie chra­pa­ły i wy­prę­żo­ne ich nogi sil­nie biły ko­py­ta­mi w twar­dą drogę, żeby się na niej utrzy­mać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrapat͡ɕ, AS: χrapać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrapa ż., chrapanie

 przysł. chrapliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) spać, drzemać, kimać

 (1.3) charczeć

Wiktionary


chrapek

po­tocz­nie:
1. mała chra­pa (część gór­nej wargi);
2. prze­sta­rza­łe: ocho­ta, chęt­ka, ka­prys; dziś zwy­kle w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: mieć na coś chrap­kę - mieć chęć, ape­tyt na coś


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Chra­pek
  • Krzysz­tof Chra­pek
  • Mi­chał Chra­pek

Wikipedia


chrapickiego

żar­to­bli­wie: ciąć (uci­nać) chra­pic­kie­go - spać, chra­piąc


SJP.pl


chrapka

po­tocz­nie:
1. mała chra­pa (część gór­nej wargi);
2. prze­sta­rza­łe: ocho­ta, chęt­ka, ka­prys; dziś zwy­kle w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: mieć na coś chrap­kę - mieć chęć, ape­tyt na coś


SJP.pl


chrapkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


chrapkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chrapliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chra­pli­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrapa ż., chrapliwość ż., chrapanie n.

 czas. chrapać ndk.

 przym. chrapliwy

Wiktionary


chrapliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chra­pli­wie


SJP.pl


chrapliwość

→ chra­pli­wy


SJP.pl

Patrz:

chrapliwy

chrapliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chra­pli­wy


SJP.pl


chrapliwy

przy­po­mi­na­ją­cy chra­pa­nie; ochry­pły, char­czą­cy, szorst­ki


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy chra­pa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrapa ż., chrapliwość ż., chrapanie n.

 przysł. chrapliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrypliwy, ochrypły, szorstki

Wiktionary


chrapowaty

chro­pa­wy, chro­pa­ty, chro­po­wa­ty;
1. ma­ją­cy szorst­ką po­wierzch­nię;
2. po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści; ma­to­wy, chra­pli­wy;
3. prze­no­śnie: da­le­ki od ide­a­łu, wy­ma­ga­ją­cy po­pra­wy


SJP.pl


chrapowo

Chra­po­wo (do 1945 Ho­hen­gra­pe) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Peł­czy­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

W 2007 wieś li­czy­ła 304 miesz­kań­ców. Leży ok. 3,5 km na za­chód od Peł­czyc i jest naj­bar­dziej na za­chód po­ło­żo­ną miej­sco­wo­ścią za­rów­no gminy jak i po­wia­tu.

Wikipedia


chrapy

1. głos słon­ki wy­da­wa­ny pod­czas lotu to­ko­we­go;
2. głos łoszy wy­da­wa­ny w cza­sie rui


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chra­py – część gór­nej wargi u niek­tó­rych ssa­ków
  • chra­py – urzą­dze­nie sto­so­wa­ne na okrę­tach pod­wod­nych do do­pro­wa­dza­nia po­wie­trza do sil­ni­ków spa­li­no­wych w cza­sie, kiedy okręt jest za­nu­rzo­ny
  • Chra­py – osada w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Wią­zow­ni­ca
  • Chra­py – część wsi Dzi­ko­wo w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim
  • Chra­py – część wsi Głu­chów w wo­je­wództ­wie łódz­kim
  • Chra­py – część wsi Przy­by­sła­wi­ce w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim
  • Chra­py – część wsi Stró­że w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim
  • Chra­py – część wsi Kuź­nia­ki w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Straw­czyn

Wikipedia


chrcynno

Chrcyn­no – daw­niej Chrzcin­no, wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie no­wod­wor­skim, w gmi­nie Na­sielsk. około 45 km na pół­noc od War­sza­wy.

W la­tach 1962–1973 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chrcyn­no, wcze­śniej w gro­ma­dzie Krzycz­ki. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


chreia

[czy­taj: chre­ja] w sta­ro­żyt­no­ści: zbiór hu­mo­ry­stycz­nych po­wie­dzeń sław­nych ludzi i aneg­dot o tych oso­bach; chre­ja, chry­ja


SJP.pl


chreja

w sta­ro­żyt­no­ści: zbiór hu­mo­ry­stycz­nych po­wie­dzeń sław­nych ludzi i aneg­dot o tych oso­bach; chre­ia, chry­ja


SJP.pl

Chre­ja (gr. "chre­ia, chráomai, chrḗsimos" ’po­ży­tek, ko­rzyść, ko­niecz­ność’) – sta­ro­żyt­ny ga­tu­nek li­te­rac­ki.

Chre­ja po­krew­na jest takim for­mom li­te­rac­kim, jak afo­ryzm, aneg­do­ta, apof­teg­mat. Po­ję­cia te by­wa­ły uży­wa­ne za­mien­nie, dla­te­go też trud­no jest pre­cy­zyj­nie roz­gra­ni­czyć te formy.

Wikipedia


chrematonim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa włas­na ma­te­rial­ne­go wyt­wo­ru rąk ludz­kich, np. nazwa kos­me­ty­ku, urzą­dze­nia, po­ja­zdu itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na przed­mio­tu kul­tu­ry ma­te­rial­nej, np. dzia­ła, stat­ku, dzwo­nu, ze­ga­ra itp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɛ̃maˈtɔ̃ɲĩm, AS: χrẽmatõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrematonomastyka ż., chrematonimia ż.

Wiktionary


chrematonimia

dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nazw włas­nych ma­te­rial­nych wyt­wo­rów rąk ludz­kich (chre­ma­to­ni­mów)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauk. dzie­dzi­na ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem nazw włas­nych wszel­kich wyt­wo­rów dzia­łal­no­ści ludz­kiej

Wiktionary

Chre­ma­to­ni­mia (gr. "chre­ma, chre­ma­tos" „rzecz, przed­miot, towar”) – nauka, któ­rej przed­mio­tem badań są nazwy włas­ne niek­tó­rych wyt­wo­rów prze­my­sło­wych, rę­ko­dziel­ni­czych, jed­nost­ko­wych i se­ryj­nych, które nie są trwa­le zwią­za­ne z okre­ślo­nym kra­jo­bra­zem, tzw. chre­ma­to­ni­my. Jest to naj­bar­dziej dy­sku­syj­ny dział ono­ma­sty­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chrematonim mrz., chrematonomastyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrematonomastyka

Wiktionary


chrematonomastyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauk. dzie­dzi­na ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem nazw włas­nych wszel­kich wyt­wo­rów dzia­łal­no­ści ludz­kiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrematonim mrz., chrematonimia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrematonimia

Wiktionary


chreptowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrep­to­wi­czo­wie
  • Te­o­dor (Fie­dor „Tedko, Fedko”) Chrep­to­wicz, herbu Odro­wąż (? – 1528), syn Boh­da­na
  • Adam Iwa­no­wicz Chrep­to­wicz, herbu Odro­wąż (1557, Sien­no – 1628), pod­ko­mo­rzy no­wo­gródz­ki
  • Jerzy Chrep­to­wicz, herbu Odro­wąż (1586, Wisz­niew – 1650), wo­je­wo­da no­wo­gródz­ki od 1646
  • Karol Li­ta­wor Chrep­to­wicz, herbu Odro­wąż (? – ok. 1801)
  • Jo­a­chim Li­ta­wor Chrep­to­wicz, herbu Odro­wąż (1729 – 1812), kanc­lerz wiel­ki li­tew­ski
  • Pałac Chrep­to­wi­czów w Grod­nie
  • Gą­sie­ni­ca (naz­wi­sko)
  • Chrep­tow­ce

Wikipedia


chresto

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) reg-pl|Bia­ły­stok. karc. trefl

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. kresto n.

Wiktionary


chrestomatia

pu­bli­ka­cja za­wie­ra­ją­ca wybór ut­wo­rów (w ca­ło­ści lub we frag­men­tach) róż­nych au­to­rów, przez­na­czo­na zaz­wy­czaj do użyt­ku szkol­ne­go; an­to­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wy­pi­sy, wybór frag­men­tów pism (z ja­kie­goś wzglę­du szcze­gól­nie waż­nych, przy­dat­nych do cze­goś - np. do badań lub do ogól­nej orien­ta­cji w pi­śmien­nict­wie ja­kie­goś typu)

Wiktionary

Chre­sto­ma­tia – wy­daw­nict­wo za­wie­ra­ją­ce wy­bra­ne tek­sty róż­nych twór­ców, opu­bli­ko­wa­ne w ca­ło­ści lub we frag­men­tach. Przez­na­czo­ne do użyt­ku szkol­ne­go lub nauki sa­mo­dziel­nej.

Słowo "chre­sto­ma­tia" wy­wo­dzi się z ję­zy­ka grec­kie­go – "chrēstomátheia" – "wy­pi­sy", "chrēstós" – "po­ży­tecz­ny".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌxrɛstɔ̃ˈmatʲja, AS: χrestõmatʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wypisy, wybór tekstów

Wiktionary


christensen

naz­wi­sko


SJP.pl

Chri­sten­sen – były ame­ry­kań­ski kon­struk­tor wy­ści­go­wy, star­tu­ją­cy w wy­ści­gu In­dia­na­po­lis 500 na prze­ło­mie lat 50. i 60.

Wikipedia


christian

obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chry­stian – imię mę­skie
  • Chri­stian – wrest­ler uży­wa­ją­cy pse­u­do­ni­mu „Chri­stian”, właśc. Jason Reso
  • Chri­stian (Chri­stian Corrêa Dio­ni­sio (ur. 1975) – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • hrab­stwo Chri­stian (ang. Chri­stian Co­un­ty) – w sta­nie Il­li­no­is
  • hrab­stwo Chri­stian (ang. Chri­stian Co­un­ty) – w sta­nie Ken­tuc­ky
  • hrab­stwo Chri­stian (ang. Chri­stian Co­un­ty) – w sta­nie Mis­so­u­ri
  • hasła o ty­tu­le Chry­stian

Wikipedia


christiania

ostry skręt na nar­tach; kry­stia­nia, chry­stia­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chri­stia­nia – dziel­ni­ca Ko­pen­ha­gi
  • Chri­stia­nia – jedna z daw­nych nazw nor­we­skiej sto­li­cy (Oslo)
  • Chri­stia­nia – pier­wszy pu­blicz­ny teatr w Nor­we­gii ze stałą sie­dzi­bą, po­ło­żo­ny przy placu Ban­ko­wym (Bank­plas­sen), w cen­trum Chri­stia­nii
  • Chri­stia­nia (ang. Chri­stia­nia Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Jack­son
  • Chri­stia­nia (ang. Chri­stia­nia Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Bur­le­igh

Wikipedia


christianrockowy

→ chri­stian rock [czy­taj: krist­jan­ro­ko­wy]


SJP.pl


christie

[czy­taj: kri­sti] naz­wi­sko obce


SJP.pl

Chri­stie – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Adair.

Wikipedia


christine

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chri­sti­ne – po­wieść Step­he­na Kinga
  • Chri­sti­ne – ekra­ni­za­cja po­wie­ści Step­he­na Kinga z 1983 roku
  • Chri­sti­ne – szó­sty sin­gel ze­spo­łu Sio­ux­sie and the Bans­he­es
  • Chri­sti­ne – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Rich­land
  • Chri­sti­ne – miej­sco­wość w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Ata­sco­sa

Wikipedia


christo

Chri­sto (właśc. Chri­sto Wła­di­mi­row Ja­wa­szew, bułg. "Христо Владимиров Явашев", znany także jako Chri­sto Ja­va­cheff, ur. 13 czerw­ca 1935 w Ga­bro­wie, zm. 31 maja 2020 w Nowym Jorku) – ame­ry­kań­ski ar­ty­sta po­cho­dze­nia buł­gar­skie­go. Jeden z twór­ców sztu­ki kra­jo­bra­zu. Wraz z żoną, fran­cu­ską ar­tyst­ką Je­an­ne-Cla­u­de Denat de Gu­il­le­bon (ur. 13 czerw­ca 1935, zm. 19 li­sto­pa­da 2009), two­rzył duet Chri­sto i Je­an­ne-Cla­u­de.

Wikipedia


christoph

[czy­taj: kri­stof] obce imię mę­skie


SJP.pl


christophe

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ber­nard Chri­stop­he – fran­cu­ski astro­nom
  • Chri­stop­he – fran­cu­ski pio­sen­karz
  • Chri­stop­he – fran­cu­ski pi­sarz
  • Henri Chri­stop­he – ha­i­tań­ski po­li­tyk
  • Paul Chri­stop­he – bel­gij­ski in­ży­nier
  • Pier­re Chri­stop­he – fran­cu­ski kom­po­zy­tor
  • Ro­bert Chri­stop­he – fran­cu­ski pły­wak
  • Krzysz­tof
  • Saint-Chri­stop­he

Wikipedia


christopher

[czy­taj: kri­sto­fer] obce imię mę­skie


SJP.pl

Chri­stop­her – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Fran­klin.

Wikipedia


chrl

[czy­taj: cha-er-el] skrót od: Chiń­ska Re­pu­bli­ka Lu­do­wa


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = geogr. polit. Chiń­ska Re­pu­bli­ka Lu­do­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sto­li­cą ChRL jest Pekin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xa‿ɛr‿ˈɛl, AS: χa‿er‿el

Wiktionary


chrobacja

sta­ro­żyt­na kra­i­na sło­wiań­ska z pier­wot­ną sto­li­cą na Łysej Górze


SJP.pl


chrobak

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. robak, małe zwie­rzę, zwła­szcza owad i jego gą­sie­ni­ce, zwie­rzę peł­za­ją­ce

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ge­niusz Chro­bak – pol­ski ta­ter­nik, al­pi­ni­sta i hi­ma­la­i­sta
  • Ha­li­na Chro­bak – pol­ska ak­tor­ka te­a­tral­na, fil­mo­wa i dub­bin­go­wa
  • Ta­de­usz Chro­bak – pol­ski fi­lo­zof
  • Ta­de­usz Chro­bak – pol­ski kar­to­graf
  • Ru­dolf Chro­bak – au­striac­ki le­karz gi­ne­ko­log

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxrɔbak, AS: χrobak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrobotek m., chrobot m., chrobąszcz m., chrabąszcz m., chrobotanie n., chrobactwo n., chrobotacz m.

:: zdrobn. chrobaczek m.

 czas. chrobotać, chrobotnąć

 przym. chrobaczywy, chrobotkowaty, chrobotliwy, chrobotny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) robak, czerw; daw. czyrw, czyrzw, pandrow, ruch, rupie

Wiktionary


chrobocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chro­bot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrobot m.

Wiktionary


chrobok

naz­wi­sko


SJP.pl


chrobot

od­głos pow­sta­ją­cy przy dra­pa­niu, gry­zie­niu lub prze­su­wa­niu (się) cze­goś cięż­kie­go, twar­de­go; chrzęst, trzask, zgrzyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) niski od­głos dra­pa­nia, gry­zie­nia, od­głos dzia­ła­nia me­ta­lo­we­go me­cha­niz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chro­bot myszy pod po­dło­gą wzbu­dził pa­ni­kę lo­ka­tor­ki.

 (1.1) Chro­bot klu­cza w zamku spło­szył wła­my­wa­cza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrɔbɔt, AS: χrobot

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrobotać

 rzecz. chrobocik mrz., chrobak m., chrobotanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zgrzyt, chrzęst, chrupot

Wiktionary


chrobotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chro­bo­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrobotać

 rzecz. chrobak m., chrobot mrz.

Wiktionary


chrobotać

wy­da­wać chro­bot, chrzęst; chrzę­ścić


SJP.pl


chrobotek

ro­dzaj krzacz­ko­wa­te­go po­ro­stu z rzędu mi­secz­ni­kow­ców


SJP.pl


chrobotkowate

ro­dzi­na po­ro­stów krzacz­ko­wa­tych


SJP.pl

Chro­bot­ko­wa­te ("Cla­do­nia­ce­ae" Zen­ker) – ro­dzi­na wor­kow­ców. Ze wzglę­du na współ­ży­cie z glo­na­mi za­li­cza­na jest do grupy po­ro­stów.

Wikipedia


chrobotkowaty

o ce­chach chro­bot­ko­wa­tych


SJP.pl


chrobotkowy

→ chro­bo­tek


SJP.pl

Patrz:

chrobotek

chrobotliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chro­bot­li­wy


SJP.pl


chrobotliwy

wy­da­ją­cy od­głos po­dob­ny do chro­bo­ta­nia


SJP.pl


chrobotnąć

wydać chro­bot, chrzęst; chrzęst­nąć, chrząst­nąć, za­chrzę­ścić


SJP.pl


chrobrość

daw­niej: cecha kogoś od­waż­ne­go, dziel­ne­go, męż­ne­go


SJP.pl


chrobry

daw­niej:
1. od­waż­ny, dziel­ny, mężny, śmia­ły;
2. świad­czą­cy o czy­jejś od­wa­dze, śmia­ło­ści, np. chro­bry czyn


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. dziś książk. podn. dziel­ny, mężny, od­waż­ny, śmia­ły, wa­lecz­ny, bo­ha­ter­ski

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Świa­to­sław I Chro­bry (ok. 942 – ok. 972) – kniaź Rusi Ki­jow­skiej
  • Bo­le­sław I Chro­bry (967–1025) – pier­wszy król Pol­ski
  • Mści­sław Chro­bry (? – 1036) – ksią­żę tmu­ta­ra­kań­ski i czer­ni­how­ski
  • Mści­sław II Ro­ści­sła­wicz Chro­bry (? – 1180) – ksią­żę bieł­go­rodz­ki, smo­leń­ski i no­wo­grodz­ki
  • Mi­chał Chro­bry (? – 1248) – ksią­żę mo­skiew­ski i wiel­ki ksią­żę wło­dzi­mier­ski
  • Wło­dzi­mierz Chro­bry (1353–1410) – ksią­żę bo­row­sko-sier­pu­chow­ski, mo­skiew­ski, wo­łuc­ki, rżew­ski, ho­ro­dec­ki i uglic­ki
  • Olga Chro­bra (1926–1994) – pol­ska pi­sar­ka, rzeź­biar­ka
  • 1 Pułk Pan­cer­ny im. Króla Bo­le­sła­wa Chro­bre­go AK
  • 17 Pułk Uła­nów Wiel­ko­pol­skich im. Króla Bo­le­sła­wa Chro­bre­go 1919–1939
  • 2 Pułk Gre­na­die­rów Wiel­ko­pol­skich im. Króla Bo­le­sła­wa Chro­bre­go – pułk pie­cho­ty PSZ na Za­cho­dzie
  • 5 Kre­so­wa Bry­ga­da Zme­cha­ni­zo­wa­na im. Króla Bo­le­sła­wa Chro­bre­go 1998–2002
  • 5 Kre­so­wa Dy­wiz­ja Zme­cha­ni­zo­wa­na im. Króla Bo­le­sła­wa Chro­bre­go 1990–1998

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxrɔbrɨ, AS: χrobry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrobrość ż., Chrobry m.

 przysł. chrobrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzielny, mężny, odważny, śmiały, waleczny, bohaterski, bitny

Wiktionary


chrobrzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chro­brze


SJP.pl


chrobrów

Chro­brów (niem. "Pe­ters­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie ża­gań­skim, w gmi­nie Żagań przy dro­dze kra­jo­wej nr 12.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie zie­lo­no­gór­skim.

Wikipedia


chrodegang

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary


chrom

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cr i licz­bie ato­mo­wej 24;

Wiktionary

Chrom (Cr, chro­mium) – pier­wia­stek che­micz­ny, metal przej­ścio­wy z bloku d ukła­du okre­so­we­go. Ma 13 izo­to­pów, od do, z czego trwa­łe są izo­to­py 50, 52, 53 i 54. Zo­stał od­kry­ty w roku 1797 przez Lo­u­i­sa Ni­co­la­sa Va­u­qel­li­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma chrom?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrɔ̃m, AS: χrõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chromian m., chromianka ż., chromit m., chromoferryt m., chromowanie n.

 czas. chromować ndk.

 przym. chromowany, chromowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Cr

Wiktionary


chroma

1. pig­ment ma­lar­ski otrzy­my­wa­ny z siar­cza­nu oło­wiu lub chro­mia­nów
2. w sy­ste­mie barw Mun­sel­la: jedna z trzech cech barwy, od­po­wia­da­ją­ca jej na­sy­ce­niu; po­zo­sta­łe cechy to: hue (od­cień) i value (jas­ność)


SJP.pl

Chro­ma – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Ja­ku­cji. Dłu­gość 685 km (wraz z Tem­te­ken 711 km); po­wierzch­nia do­rze­cza 19 700 km².

Pow­sta­je w gó­rach Po­ło­us­ny Kriaż z po­łą­cze­nia rzek "Tem­te­ken" i "Ne­ma­łak-Aran­gus"; pły­nie za­ba­gnio­ną do­li­ną w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim przez Ni­zi­nę Jań­sko-In­dy­gir­ską, two­rząc licz­ne me­an­dry; ucho­dzi do Za­to­ki Chrom­skiej Morza Wschod­nio­sy­be­ryj­skie­go. W do­rze­czu bar­dzo licz­ne je­zio­ra, prze­waż­nie nie­wiel­kie.

Wikipedia


chromacjusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostat­nie lata życia Chro­ma­cju­sza przy­pa­dły na czasy na­ja­zdu Wi­zy­go­tów pod wodzą Ala­ry­ka.

Wiktionary


chromal

stop że­la­za, chro­mu i alu­mi­nium, sto­so­wa­ny do wy­ro­bu ele­men­tów grzej­nych w pie­cach elek­trycz­nych


SJP.pl


chromalit

kru­chy żużel otrzy­my­wa­ny jako pro­dukt ubocz­ny przy wy­ta­pia­niu że­la­zo­chro­mu, sto­so­wa­ny w od­lew­nict­wie do ut­war­dza­nia mas for­mier­skich ze szkłem wod­nym; żużel że­la­zo­chro­mo­wy


SJP.pl


chromanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chro­mać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chromać ndk.

 przym. chromy

 rzecz. chromy m.

Wiktionary


chromatofor

1. ko­mór­ka skóry wła­ści­wej krę­gow­ców wyt­wa­rza­ją­ca i za­wie­ra­ją­ca różne barw­ni­ki;
2. barw­ne ciał­ko wy­stę­pu­ją­ce w cy­to­plaz­mie ko­mó­rek ro­ślin; barw­ny pla­styd;
3. or­ga­nel­la za­wie­ra­ją­ca barw­ni­ki u niek­tó­rych bak­te­rii i sinic, uczest­ni­czą­ca w fo­to­syn­te­zie


SJP.pl

Chro­ma­to­fo­ry – struk­tu­ry zwią­za­ne z pow­sta­wa­niem barw u róż­nych or­ga­niz­mów.

Chro­ma­to­fo­ry zwie­rząt za­wie­ra­ją­ce pig­ment ko­mór­ki spo­ty­ka­ne sze­ro­ko wśród zwie­rząt, w tym pła­zów, ryb, gadów, sko­ru­pia­ków, gło­wo­no­gów, a także u bak­te­rii. Dla od­mia­ny u ssa­ków i pta­ków wy­stę­pu­je ro­dzaj ko­mó­rek zwa­nych me­la­no­cy­ta­mi, peł­nią­cych po­dob­ną funk­cję.

Wikipedia


chromatoforowy

→ chro­ma­to­for


SJP.pl

Patrz:

chromatofor

chromatograf

urzą­dze­nie do wy­ko­ny­wa­nia chro­ma­to­gra­fii


SJP.pl


chromatografia

me­to­da roz­dzie­la­nia jed­no­rod­nych mie­sza­nin na skład­ni­ki


SJP.pl

Chro­ma­to­gra­fia (z gr. "chrōma" – barwa i "gráphō" – piszę) – tech­ni­ka ana­li­tycz­na lub pre­pa­ra­tyw­na słu­żą­ca do roz­dzie­la­nia lub ba­da­nia skła­du mie­sza­nin związ­ków che­micz­nych.

W każ­dej tech­ni­ce chro­ma­to­gra­ficz­nej naj­pierw roz­dzie­la się ba­da­ną mie­sza­ni­nę, a na­stęp­nie prze­pro­wa­dza się de­tek­cję po­szcze­gól­nych skład­ni­ków.

Wikipedia


chromatograficzny

→ chro­ma­to­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

chromatografia

chromatogram

ciecz lub gaz słu­żą­cy do roz­dzie­la­nia lub ba­da­nia skła­du mie­sza­nin związ­ków che­micz­nych


SJP.pl


chromatoliza

roz­pu­szcza­nie się chro­ma­ty­ny w cie­czy jądra ko­mór­ko­we­go


SJP.pl

Chro­ma­to­li­za – czę­sta zmia­na ne­u­ro­pa­to­lo­gicz­na. W po­cząt­ko­wej fazie na­stę­pu­je obrz­mie­nie ko­mór­ki, zanik sub­stan­cji Niss­la i pe­ry­fe­ryj­ne prze­su­nię­cie jądra ko­mór­ko­we­go.

Cha­rak­te­ry­stycz­na np. dla za­pa­le­nia rogów przed­nich rdze­nia krę­go­we­go w wy­ni­ku in­fek­cji wi­ru­sa­mi Pi­cor­na.

Wikipedia


chromatopolarografia

ana­li­za po­la­ro­gra­ficz­na skład­ni­ków mie­sza­ni­ny roz­dzie­lo­nej me­to­da­mi chro­ma­to­gra­ficz­ny­mi; ana­li­za chro­ma­to­po­la­ro­gra­ficz­na


SJP.pl


chromatopolarograficzny

→ chro­ma­to­po­la­ro­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

chromatopolarografia

chromatopsja

1. zdol­ność do wi­dze­nia barw­ne­go, spo­strze­ga­nia i roz­róż­nia­nia ko­lo­rów;
2. w me­dy­cy­nie: za­bu­rze­nie wzro­ku po­le­ga­ją­ce na wi­dze­niu przed­mio­tów be­zbarw­nych w ko­lo­rach


SJP.pl


chromatron

ki­ne­skop barw­ny o trzech wy­rzut­niach elek­tro­no­wych umie­szczo­nych w jed­nej linii


SJP.pl


chromatyczność

→ chro­ma­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

chromatyczny

chromatyczny

1. barw­ny;
2. w mu­zy­ce:
a) skala chro­ma­tycz­na - skala, w któ­rej ko­lej­nych 12 dźwię­ków od­dzie­lo­nych jest se­kun­dą małą, pół­to­nem; skala do­de­ka­fo­nicz­na;
b) znaki chro­ma­tycz­ne - znaki no­ta­cji mu­zycz­nej zmie­nia­ją­ce wy­so­kość dźwię­ku od­po­wia­da­ją­ce­go nucie, np. krzy­ży­ki i be­mo­le;
c) in­stru­ment chro­ma­tycz­ny - in­stru­ment poz­wa­la­ją­cy wy­do­być wszyst­kie dźwię­ki skali chro­ma­tycz­nej;


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. szt. ma­ją­cy wiele barw; zwią­za­ny z bar­wa­mi; zdol­ny do roz­dzia­łu ko­lo­rów widma po­przez za­ła­ma­nie świa­tła

 (1.2) muz. wy­do­by­wa­ją­cy barwę mu­zy­ki po­przez po­stę­po­wa­nie ko­lej­no pół­to­na­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chromatyka ż.

 przysł. chromatycznie

 przym. chromowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) barwny, kolorowy

Wiktionary


chromatyda

część chro­mo­so­mu (zbu­do­wa­na z jed­nej nici chro­ma­ty­no­wej)


SJP.pl

Chro­ma­ty­da (gr. "chrṓma" = barwa; "eídos" = po­stać, kształt) – ramię (po­ło­wa) chro­mo­so­mu wi­docz­ne w fa­zach bez­poś­red­nio po­prze­dza­ją­cych po­dział ko­mór­ki jako odręb­na jed­nost­ka mor­fo­lo­gicz­na. W wy­ni­ku re­pli­ka­cji DNA każdy chro­mo­som ma dwie iden­tycz­ne chro­ma­ty­dy, które po­łą­czo­ne są cen­tro­me­rem i na­zy­wa­ją się chro­ma­ty­da­mi sio­strza­ny­mi.

Wikipedia


chromatyka

1. nauka o bar­wach, skła­da­niu i mie­sza­niu ko­lo­rów;
2. ko­lo­ry­sty­ka obra­zu;
3. w mu­zy­ce:
a) za­sa­dy al­te­ra­cji, pod­wyż­sza­nia lub ob­ni­ża­nia dźwię­ków skali dia­to­nicz­nej;
b) wy­ko­rzy­sty­wa­nie tych zasad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o bar­wach

 (1.2) ko­lo­ry­sty­ka obra­zu

 (1.3) muz. pod­wyż­sze­nie lub ob­ni­że­nie stop­nia w skali dia­to­nicz­nej

Wiktionary

Frag­ment wa­ria­cji "" Césara Franc­ka z chro­ma­ty­ką wokół oś­rod­ka to­nal­ne­go fis-moll

Chro­ma­ty­ka – w mu­zy­ko­lo­gii za­sa­da do­bo­ru dźwię­ków po­le­ga­ją­ca na do­da­wa­niu do me­lo­dii i har­mo­nii opar­tej na skali dia­to­nicz­nej (sied­miodź­wię­ko­wej) dźwię­ków pod­wyż­szo­nych i ob­ni­żo­nych o pół tonu, gdy dźwięk są­sia­du­ją­cy od­le­gły jest o cały ton.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chromatyczny

Wiktionary


chromatyna

pod­sta­wo­wy skład­nik chro­mo­so­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. włó­kni­sta sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w ją­drze ko­mór­ko­wym;

Wiktionary

Chro­ma­ty­na ("chro­ma­ti­num") – włó­kni­sta sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w ją­drze ko­mór­ko­wym, zbu­do­wa­na z DNA, hi­sto­nów, nie­hi­sto­no­wych bia­łek i małej ilo­ści RNA. Sta­no­wi głów­ny skład­nik chro­mo­so­mów i jest no­śni­kiem genów. Wy­stę­pu­je rów­nież w nu­kle­o­i­dzie bak­te­rii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chro­ma­ty­na może kur­czyć się i roz­kur­czać, po­wo­du­jąc zmia­nę upa­ko­wa­nia struk­tu­ry chro­mo­so­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃maˈtɨ̃na, AS: χrõmatỹna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chromatynowy

Wiktionary


chromatynowy

zwią­za­ny z chro­ma­ty­ną


SJP.pl


chromatyzm

za­bar­wie­nie obra­zu pow­sta­ją­ce na sku­tek roz­szcze­pie­nia pro­mie­ni świetl­nych w so­czew­ce (aber­ra­cji chro­ma­tycz­nej)


SJP.pl


chromać

uty­kać na nogę, kuleć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. kuleć

 (1.2) przen. nie­do­ma­gać, szwan­ko­wać, mieć uster­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrɔ̃mat͡ɕ, AS: χrõmać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chromy

 czas. ochromieć

 rzecz. chromy m., chromanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kuleć, utykać, pot. kuśtykać

Wiktionary


chromel

stop niklu wy­ko­rzy­sty­wa­ny do bu­do­wy ter­mo­e­le­men­tów, za­wie­ra 10% chro­mu


SJP.pl

Chro­mel – ża­ro­od­por­ny stop niklu (90%) z chro­mem (10%), od­por­ny na ko­roz­ję.

Sto­so­wa­ny jest jako ma­te­riał opo­ro­wy, np. do wy­ro­bu spi­ral grzej­nych oraz w ter­mo­o­gni­wach typu E i K. Ter­mo­o­gni­wa z chro­me­lu w po­łą­cze­niu z alu­me­lem wy­ka­zu­ją bar­dzo dobrą li­nio­wą za­leż­ność na­pię­cia od tem­pe­ra­tu­ry i sto­so­wa­ne są do 1370 °C.

Wikipedia


chromestezja

barw­ne sły­sze­nie; zdol­ność do trwa­łe­go ko­ja­rze­nia wra­żeń słu­cho­wych


SJP.pl


chromian

sól kwasu chro­mo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól kwasu chro­mo­we­go(VI) (H₂CrO₄), za­wie­ra­ją­ca anion CrO₄²⁻, jak i sam ten wła­śnie anion

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chro­mia­ny są sil­ny­mi ut­le­nia­cza­mi, mają zaz­wy­czaj in­ten­syw­nie żółtą barwę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dichromian mrz., chrom mrz.

 przym. chromowy

Wiktionary


chromianometria

me­to­da ana­li­zy mia­recz­ko­wej, w któ­rej do mia­recz­ko­wa­nia sto­su­je się rozt­wo­ry chro­mia­nów (głów­nie chro­mian po­ta­su)


SJP.pl

Chro­mia­no­me­tria – dział re­dok­sy­me­trii, tech­ni­ka ana­li­tycz­na po­le­ga­ją­ca na mia­recz­ko­wa­niu ana­li­zo­wa­nej sub­stan­cji jo­na­mi chro­mia­no­wy­mi na VI stop­niu ut­le­nie­nia. Wy­ko­rzy­stu­je się do tego mia­no­wa­ne rozt­wo­ry di­chro­mia­nu po­ta­su (#PATRZ).

W re­ak­cji z ana­li­zo­wa­ną sub­stan­cją po­ma­rań­czo­we jony chro­mia­no­we peł­nią rolę ut­le­nia­cza i w śro­do­wi­sku kwa­śnym re­du­ku­ją się do jonów #PATRZ o zie­lo­nym za­bar­wie­niu. Przy­kła­dem może być oz­na­cza­nie jonów że­la­za(II):

Wikipedia


chromianować

wyt­wa­rzać po­wło­ki ochron­ne na po­wierzch­ni me­ta­lu dzia­ła­nie związ­ka­mi chro­mu


SJP.pl


chromianowy

zwią­za­ny z chro­mia­nem


SJP.pl


chromiany

1. mi­ne­ra­ły za­wie­ra­ją­ce anio­ny kwasu chro­mo­we­go lub di­chro­mo­we­go;
2. nie­or­ga­nicz­ne sole kwasu chro­mo­we­go


SJP.pl


chromiec

wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, gmina Stara Ka­mie­ni­ca


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chro­miec – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kar­ko­no­skim, w gmi­nie Stara Ka­mie­ni­ca
  • Chro­miec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Nowe Mia­sto nad Wartą
  • Chro­miec − prawy do­pływ Ka­mie­ni­cy w do­rze­czu Bobru

Wikipedia


chromieć

prze­sta­rza­łe:
1. sta­wać się chro­mym;
2. być chro­mym; uty­kać, kuleć;
3. prze­no­śnie: tra­cić war­tość, zna­cze­nie


SJP.pl


chromik

naz­wi­sko


SJP.pl


chromin

Chro­min – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Bo­ro­wie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Świę­tej Trój­cy w Bo­ro­wiu.

Wikipedia


chrominancja

w fi­zy­ce: ja­ko­ścio­wa cecha barwy obej­mu­ją­ca na­sy­ce­nie i od­cień ko­lo­ru; chro­ma­tycz­ność (po­ję­cie czę­sto my­lo­ne z chi­ro­man­cją)


SJP.pl

Chro­mi­nan­cja – skła­do­wa ana­lo­go­we­go lub cy­fro­we­go sy­gna­łu obra­zu ko­lo­ro­we­go od­po­wia­da­ją­ca za od­cień oraz na­sy­ce­nie ko­lo­ru.

Wikipedia


chromisty

grupa pro­stych or­ga­niz­mów, któ­rej dużą część sta­no­wią glony, bru­nat­ni­ce, okrzem­ki i bruzd­ni­ce, trak­to­wa­na jako od­dziel­ne kró­le­stwo lub pod­kró­le­stwo pro­ti­stów


SJP.pl

Chro­mi­sty ("Chro­mi­sta"), grzy­bo­pływ­ki, chro­mi­sta – grupa eu­ka­rio­tycz­nych or­ga­niz­mów w więk­szo­ści o pro­stej, zwy­kle jed­no­ko­mór­ko­wej bu­do­wie, choć wy­stę­pu­ją wśród nich rów­nież or­ga­niz­my tkan­ko­we. Chro­mi­sty w więk­szo­ści przy­pad­ków odży­wia­ją się na dro­dze fo­to­syn­te­zy.

Wikipedia


chromit

mi­ne­rał z grupy spi­ne­li, tle­nek że­la­za i chro­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał za­wie­ra­ją­cy tle­nek że­la­za i chro­mu (FeCr2O4)

Wiktionary

Chro­mit – mi­ne­rał z grupy tlen­ków, za­li­cza­ny do grupy spi­ne­li chro­mo­wych.

Nazwa po­cho­dzi od skła­du che­micz­ne­go mi­ne­ra­łu, któ­re­go głów­nym skład­ni­kiem jest chrom; "gr. khro­ma (chro­ma) = kolor, barwa" (W Ha­i­din­ger – 1845 r.). Mi­ne­rał po­spo­li­ty, sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny. Jeden z pier­wszych mi­ne­ra­łów, które wy­o­dręb­nia­ją się w pro­ce­sie róż­ni­co­wa­nia magmy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chrom mrz.

 przym. chromowy

Wiktionary


chromitowy

zwią­za­ny z chro­mi­tem


SJP.pl


chromiński

naz­wi­sko


SJP.pl


chromoaluminiowanie

na­sy­ca­nie po­wierzch­ni stali lub że­li­wa jed­no­cze­śnie chro­mem i gli­nem; chro­mo­gli­no­wa­nie


SJP.pl


chromochłonny

guz chro­mo­chłon­ny - rzad­ki, zaz­wy­czaj ła­god­ny no­wot­wór, który roz­wi­ja się w rdze­niu nad­ner­czy


SJP.pl


chromocynkografia

w po­li­gra­fii: fo­to­che­micz­na me­to­da spo­rzą­dza­nia płyt cyn­ko­wych do barw­ne­go druku wy­pu­kłe­go


SJP.pl


chromocystoskopia

ba­da­nie dróg mo­czo­wych z wy­ko­rzy­sta­niem po­da­ne­go do­żyl­nie barw­ni­ka


SJP.pl


chromodiopsyd

mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, od­mia­na diop­sy­du


SJP.pl


chromodruk

chro­mo­ty­pia; prze­sta­rza­le:
1. tech­ni­ka wy­pu­kłe­go dru­ko­wa­nia wie­lo­barw­ne­go;
2. od­bit­ka wy­ko­na­na za po­mo­cą tej tech­ni­ki


SJP.pl


chromodynamika

w fi­zy­ce: dział kwan­to­wej te­o­rii pola opi­su­ją­cy od­dzia­ły­wa­nia silne wy­stę­pu­ją­ce mię­dzy kwar­ka­mi; chro­mo­dy­na­mi­ka kwan­to­wa


SJP.pl


chromofil

ko­mór­ka, która łatwo za­bar­wia się przy ab­sorp­cji soli chro­mu


SJP.pl


chromofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ko­lo­ra­mi


SJP.pl

Chro­mo­fo­bia (ang. "Chro­mop­ho­bia") – bry­tyj­sko-ame­ry­kań­sko-fran­cu­ski thril­ler z ga­tun­ku dra­mat z 2005 roku w re­ży­se­rii Mart­hy Fien­nes. Wy­pro­du­ko­wa­na przez wyt­wór­nię Qu­in­ta Com­mu­ni­ca­tions.

Pre­mie­ra filmu od­by­ła się 21 maja 2005. Zdję­cia do filmu zre­a­li­zo­wa­no na Wy­spie Man oraz w Lon­dy­nie w Wiel­kiej Bry­ta­nii.

Wikipedia


chromofor

1. ugru­po­wa­nie ato­mów, które w po­łą­cze­niu z ukła­dem wią­zań po­zo­sta­łej czę­ści czą­stecz­ki che­micz­nej jest przy­czy­ną jej barwy;
2. w ge­o­lo­gii: czyn­nik bar­wią­cy obec­ny w sieci kry­sta­licz­nej mi­ne­ra­łu i po­wo­du­ją­cy jego za­bar­wie­nie


SJP.pl

Chro­mo­for – atom, jon, czą­stecz­ka lub inne in­dy­wi­du­um che­micz­ne, w obrę­bie któ­re­go lub któ­rej za­cho­dzą przej­ścia elek­tro­no­we od­po­wia­da­ją­ce za pasmo wid­mo­we. Pier­wot­nie ter­min ten do­ty­czył grup funk­cyj­nych czą­stecz­ki de­cy­du­ją­cych o jej bar­wie.

Gdy czą­stecz­ka ab­sor­bu­je świa­tło wi­dzial­ne o niek­tó­rych dłu­go­ściach fali, a od­bi­ja lub prze­pu­szcza świa­tło o innej dłu­go­ści fali, wtedy ma ona barwę.

Wikipedia


chromoforowy

→ chro­mo­for


SJP.pl

Patrz:

chromofor

chromofotografia

daw­niej:
1. tech­ni­ka otrzy­my­wa­nia zdjęć ko­lo­ro­wych;
2. zdję­cie barw­ne


SJP.pl


chromofototypia

w po­li­gra­fii: tech­ni­ka pła­skie­go druku barw­ne­go, świa­tło­druk barw­ny


SJP.pl


chromogen

be­zbarw­na sub­stan­cja, która po zaj­ściu od­po­wied­niej re­ak­cji che­micz­nej zo­sta­je przeksz­tał­co­na w barw­ny zwią­zek


SJP.pl


chromogeniczny

→ chro­mo­gen


SJP.pl

Patrz:

chromogen

chromogenny

→ chro­mo­gen


SJP.pl

Patrz:

chromogen

chromoglinowanie

na­sy­ca­nie po­wierzch­ni stali lub że­li­wa jed­no­cze­śnie chro­mem i gli­nem; chro­mo­a­lu­mi­nio­wa­nie


SJP.pl


chromokrzemowanie

na­sy­ca­nie po­wierzch­ni stali jed­no­cze­śnie chro­mem i krze­mem


SJP.pl


chromolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chro­mo­lić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chromolić

Wiktionary


chromolitografia

tech­ni­ka gra­ficz­na, w któ­rej każdy kolor na wie­lo­barw­nej od­bit­ce uzy­ski­wa­ny jest z innej płyty li­to­gra­ficz­nej; li­to­gra­fia barw­na


SJP.pl

Chro­mo­li­to­gra­fia (barw­na li­to­gra­fia) – dawna tech­ni­ka wie­lo­barw­ne­go druku li­to­gra­ficz­ne­go, w któ­rej każdy kolor na wie­lo­barw­nej od­bit­ce uzy­ski­wa­ny był z innej płyty li­to­gra­ficz­nej. Wy­na­le­zio­na w XIX wieku, w na­stęp­nym stu­le­ciu zo­sta­ła wy­par­ta przez off­set. Ter­mi­nem tym okre­śla się także wie­lo­barw­ną od­bit­kę wy­ko­na­ną tą tech­ni­ką.

Wikipedia


chromolitograficzny

→ chro­mo­li­to­gra­fia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szt. druk. zwią­za­ny z chro­mo­li­to­gra­fią, wy­ko­na­ny w tech­ni­ce chro­mo­li­to­gra­fii

Wiktionary

Patrz:

chromolitografia

Powiązane:

 rzecz. chromolitografia ż.

Wiktionary


chromolić

pier­dy­kać; po­tocz­nie:
1. lek­ce­wa­żyć coś lub kogoś; walić;
2. mówić głu­po­ty; pie­przyć, chrza­nić


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) nie przy­wią­zy­wać wagi, nie przej­mo­wać się czymś lub kimś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W nie­dzie­lę to nie widać mnie za wiele, się nie golę, chro­mo­lę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈmɔlʲit͡ɕ, AS: χrõmolʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chromolenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) olewać, lekceważyć

Wiktionary


chromomer

w bio­lo­gii: sku­pie­nie chro­ma­ty­ny, zgru­bie­nie pow­sta­łe na okre­ślo­nym i sta­łym od­cin­ku chro­mo­so­mu


SJP.pl


chromon

ro­dzaj czer­wo­ne­go lub po­ma­rań­czo­we­go barw­ni­ka


SJP.pl

Chro­mon (kro­mon) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na chro­ma­nu. Jego po­chod­ne two­rzą grupę leków zwa­nych kro­mo­na­mi. Związ­ki za­wie­ra­ją­ce roz­ma­i­cie pod­sta­wio­ny szkie­let chro­mo­nu, zwła­szcza za­wie­ra­ją­ce grupy hy­drok­sy­lo­we i ete­ro­we, spo­ty­ka­ne są po­wszech­nie w świe­cie ro­ślin­nym. Niek­tó­re z tych po­chod­nych – fla­wo­ny i fla­wo­no­le – sta­no­wią wy­dzie­lo­ne grupy fla­wo­no­i­dów.

Wikipedia


chromonema

najm­niej­sza nić w chro­mo­so­mie i chro­ma­ty­dzie, która jest wi­docz­na pod mi­kro­sko­pem op­tycz­nym


SJP.pl

Chro­mo­ne­ma – włó­kno bę­dą­ce wyż­szym po­zio­mem or­ga­ni­za­cji chro­ma­ty­ny w struk­tu­rze chro­mo­so­mu. Włó­kno może być ob­ser­wo­wa­ne w mi­kro­sko­pie świetl­nym po de­kon­den­sa­cji chro­ma­ty­ny. Na po­cząt­ku fazy G1 ma gru­bość 100-130 nm. W wy­ni­ku dal­szej de­kon­den­sa­cji we wczes­nej fazie S gru­bość włó­kna ma­le­je do 60–80 nm.

Wikipedia


chromonikiel

od­por­ny na ko­roz­ję stop chro­mu i niklu; chro­mo­ni­kie­li­na


SJP.pl

Chro­mo­ni­kiel – stop wy­ko­na­ny z niklu i chro­mu [].

Stop cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się od­por­no­ścią na ko­roz­ję i zna­czą­cym opo­rem elek­trycz­nym, dla­te­go zna­lazł za­sto­so­wa­nie w pro­duk­cji pie­cy­ków oraz grzej­ni­ków elek­trycz­nych[].

Wikipedia


chromonikielina

od­por­ny na ko­roz­ję stop chro­mu i niklu; chro­mo­ni­kiel


SJP.pl

Chro­mo­ni­kie­li­na – opo­ro­wy stop niklu (80%) i chro­mu (20%), czę­sto z do­dat­kiem że­la­za, od­por­ny na ko­roz­ję, mak­sy­mal­na tem­pe­ra­tu­ra pracy 1100 °C. Sto­so­wa­ny do wy­ro­bu opor­ni­ków i ele­men­tów grzej­nych pie­ców.

Wikipedia


chromoniklować

po­kry­wać metal, zwła­szcza stal, war­stwą chro­mo­ni­klu


SJP.pl


chromoniklownia

gal­wa­ni­zer­nia spe­cja­li­zu­ją­ca się w na­kła­da­niu na po­wierzch­nię me­ta­li chro­mo­ni­klu


SJP.pl


chromoniklowy

zwią­za­ny z chro­mo­ni­klem


SJP.pl


chromonogi

daw­niej: ma­ją­cy chro­mą nogę; ku­la­wy


SJP.pl


chromoplast

barw­na od­mia­na pla­sty­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. barw­ny pla­styd, nie­ak­tyw­ny w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy;

Wiktionary

Chro­mo­pla­sty – barw­ne pla­sty­dy, nie­ak­tyw­ne w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy. Za­wie­ra­ją one barw­ni­ki ka­ro­te­no­i­do­we, ksan­to­fil i ka­ro­te­ny. Na­da­ją barwę kwia­tom, owo­com, a cza­sem rów­nież ko­rze­niom (np. mar­chwi) lub bul­wom. Chro­mo­pla­sty mogą pow­sta­wać z pro­pla­sty­dów, chlo­ro­pla­stów i amy­lo­pla­stów. Pow­sta­wa­nie chro­mo­pla­stów z chlo­ro­pla­stów jest zja­wi­skiem le­żą­cym u po­dło­ża tzw. doj­rze­wa­nia owo­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈmɔplast, AS: χrõmoplast

Wiktionary


chromoproteid

biał­ko zło­żo­ne, ma­ją­ce barw­nik w swej gru­pie pro­ste­tycz­nej (nie­biał­ko­wej), np. he­mo­glo­bi­na, chlo­ro­fil; chro­mo­pro­te­i­na


SJP.pl


chromoproteina

biał­ko zło­żo­ne, ma­ją­ce barw­nik w swej gru­pie pro­ste­tycz­nej (nie­biał­ko­wej), np. he­mo­glo­bi­na, chlo­ro­fil; chro­mo­pro­te­id


SJP.pl


chromoproteinowy

→ chro­mo­pro­te­i­na


SJP.pl

Patrz:

chromoproteina

chromosfera

druga war­stwa at­mos­fe­ry sło­necz­nej znaj­du­ją­ca pod fo­tos­fe­rą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. war­stwa at­mos­fe­ry gwia­zdy, roz­cią­ga­ją­ca się mię­dzy fo­tos­fe­rą a ko­ro­ną, po­sia­da­ją­ca cha­rak­te­ry­stycz­ną czer­wo­ną barwę;

Wiktionary

Chro­mos­fe­ra (łac. "chro­ma" barwa + "sfera") – war­stwa at­mos­fe­ry sło­necz­nej, znaj­du­ją­ca się po­mię­dzy fo­tos­fe­rą, a war­stwa przej­ścio­wą. Chro­mos­fe­rę cha­rak­te­ry­zu­je po­wol­ny wzrost tem­pe­ra­tu­ry od 4400 K do 25 000 K ze wzro­stem wy­so­ko­ści ponad po­wierzch­nię Słoń­ca od 500 km do około 2000 km. Dolna gra­ni­ca chro­mos­fe­ry wyz­na­czo­na jest przez mi­ni­mum tem­pe­ra­tu­ry w at­mos­fe­rze Słoń­ca (4400 K), które znaj­du­je się około 500 km po­wy­żej po­wierzch­ni Słoń­ca.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra, AS: χrõmosfera

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chromosferyczny

Wiktionary


chromosferyczny

→ chro­mos­fe­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) astr. zwią­za­ny z chro­mos­fe­rą, do­ty­czą­cy chro­mos­fe­ry

Wiktionary

Patrz:

chromosfera

Powiązane:

 rzecz. chromosfera ż.

Wiktionary


chromosom

stały skład­nik jądra ko­mór­ko­we­go da­ne­go or­ga­niz­mu ży­we­go, bę­dą­cy no­śni­kiem in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. no­śnik in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej w ko­mór­ce;

Wiktionary

Chro­mo­som – forma or­ga­ni­za­cji ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go wew­nątrz ko­mór­ki. Nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go, gdzie χρῶμα (chro­ma, kolor) i σῶμα (soma, ciało). Chro­mo­so­my roz­róż­nia­no po­przez wy­bar­wie­nie. Pier­wszy raz ter­mi­nu tego użył He­in­rich Wil­helm Wal­de­y­er w roku 1888.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chro­ma­ty­na może kur­czyć się i roz­kur­czać, po­wo­du­jąc zmia­nę upa­ko­wa­nia struk­tu­ry chro­mo­so­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m, AS: χrõmosõm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chromosomowy, chromosomalny

Wiktionary


chromosomalny

→ chro­mo­som; chro­mo­so­mo­wy


SJP.pl


chromosomowy

→ chro­mo­som; chro­mo­so­mal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z chro­mo­so­mem, do­ty­czą­cy chro­mo­so­mów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gar­ni­tur chro­mo­so­mo­wy adak­sa two­rzy 29 par chro­mo­so­mów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chromosom mrz.

 przym. chromosomalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chromosomalny

Wiktionary


chromota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ka­lect­wo, ułom­ność

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈmɔta, AS: χrõmota

Wiktionary


chromotaksja

ruch kie­run­ko­wy or­ga­niz­mu ży­we­go wy­wo­ła­ny dzia­ła­niem bodź­ca barw­ne­go; chro­mo­tak­tyzm


SJP.pl


chromotaktyczny

→ chro­mo­tak­sja, → chro­mo­tak­tyzm


SJP.pl

Patrz:

chromotaksja, → chromotaktyzm

chromotaktyzm

ruch kie­run­ko­wy or­ga­niz­mu ży­we­go wy­wo­ła­ny dzia­ła­niem bodź­ca barw­ne­go; chro­mo­tak­sja


SJP.pl


chromoterapeutka

→ chro­mo­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl

Patrz:

chromoterapeuta

chromoterapeutyczny

→ chro­mo­te­ra­pia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z chro­mo­te­ra­pią, do­ty­czą­cy chro­mo­te­ra­pii

Wiktionary

Patrz:

chromoterapia

Powiązane:

 rzecz. chromoterapia ż.

Wiktionary


chromoterapia

nie­po­sia­da­ją­cy pod­staw na­u­ko­wych ro­dzaj me­dy­cy­ny al­ter­na­tyw­nej po­le­ga­ją­cy na le­cze­niu przez od­dzia­ły­wa­nie na ciało świa­tłem o róż­nych bar­wach


SJP.pl


chromotropiczny

→ chro­mo­tro­pizm


SJP.pl

Patrz:

chromotropizm

chromotropizm

ruch czę­ści or­ga­niz­mu, zwła­szcza ro­śli­ny, w kie­run­ku bodź­ca barw­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chro­mo­tro­pizm (bio­lo­gia) – ruch ro­śli­ny wy­wo­ła­ny barwą
  • Chro­mo­tro­pizm (che­mia) – od­wra­cal­na zmia­na barwy związ­ku che­micz­ne­go

Wikipedia


chromotypia

1. tech­ni­ka wy­pu­kłe­go dru­ko­wa­nia wie­lo­barw­ne­go;
2. od­bit­ka wy­ko­na­na za po­mo­cą tej tech­ni­ki


SJP.pl


chromotypografia

w po­li­gra­fii:
1. me­to­da wy­pu­kłe­go druku barw­ne­go;
2. od­bit­ka uzy­ska­na tą me­to­dą


SJP.pl


chromotypograficzny

→ chro­mo­ty­po­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

chromotypografia

chromowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. met. po­kry­wa­nie me­ta­lu chro­mem

Wiktionary

Chro­mo­wa­nie – po­kry­wa­nie przed­mio­tów me­ta­lo­wych i z two­rzyw sztucz­nych po­wło­ką chro­mo­wą. Sto­su­je się je w celu zwięk­sze­nia od­por­no­ści na zu­ży­cie, po­pra­wie­nia włas­no­ści ter­micz­nych lub dla ozdo­by. Wy­ko­nu­je się je naj­czę­ściej me­to­da­mi elek­tro­li­tycz­ny­mi, w wan­nach wy­peł­nio­nych rozt­wo­ra­mi soli chro­mu, pod­grza­ny­mi do kil­ku­dzie­się­ciu stop­ni Cel­sju­sza, w któ­rych za­nu­rza się przed­miot przez­na­czo­ny do po­kry­cia chro­mem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chrom m.

 czas. chromować ndk.

 przym. chromowy

Wiktionary


chromować

1. po­kry­wać po­wierzch­nię me­ta­lu war­stwą chro­mu;
2. w che­mii: na­sy­cać związ­kiem chro­mu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­kry­wać chro­mem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrom m., chromowanie n.

 czas. pochromować dk.

 przym. chromowy

Wiktionary


chromowce

pier­wiast­ki che­micz­ne na­le­żą­ce do 6 grupy ukła­du okre­so­we­go; chrom, mo­lib­den i wol­fram


SJP.pl

Chro­mow­ce

Wikipedia


chromowi

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M. i W. mos. lm. od: chro­mo­wy

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) C. lp. od: chrom

Wiktionary


chromowiec

jeden z pier­wiast­ków na­le­żą­cych do 6 grupy ukła­du okre­so­we­go: chrom, mo­lib­den lub wol­fram


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek na­le­żą­cy do szó­stej grupy ukła­du okre­so­we­go;

Wiktionary


chromownik

pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się na­kła­da­niem chro­mu na po­wierzch­nię me­ta­lu


SJP.pl


chromowy

przy­miot­nik od: chrom


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chro­mem, do­ty­czą­cy chro­mu, zro­bio­ny z chro­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrom m., chromianka ż., chromowanie m., pochromowanie n., chromian m., chromit m.

 czas. chromować ndk., pochromować dk.

 przym. chromianowy, chromatyczny

Wiktionary


chromość

→ chro­my


SJP.pl

Patrz:

chromy

chromy

uty­ka­ją­cy na nogę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. ku­la­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) książk. czło­wiek chro­my (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­ni­sław Chro­my – pol­ski ar­ty­sta rzeź­biarz, me­da­lier, ma­larz, ry­sow­nik
  • Ed­ward Chro­my – pol­ski woj­sko­wy, poseł na Sejm
  • Jan Chro­my – pol­ski woj­sko­wy
  • Ka­zi­mierz Chro­my – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm
  • Chro­my – herb szla­chec­ki
  • Timur Chro­my – wódz mon­gol­skie­go ple­mie­nia Bar­ła­sów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mimo ka­lect­wa (był chro­my) peł­nił funk­cję za­kry­stia­na.

 (2.1) Sły­sza­łem o Tobie, że uz­dra­wiasz ludzi bez le­karstw i ziół, […] chro­mym ka­żesz cho­dzić, trę­do­wa­tych oczy­szczasz i zmar­łych wskrze­szasz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrɔ̃mɨ, AS: χrõmy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chromanie n., chromiec m.

 czas. chromać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kulawy

 (2.1) kulawy

Wiktionary


chromówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Chro­mów­ka – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Ruda-Huta.

Do 1954 r. wieś na­le­ża­ła do gminy Świer­że. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Ko­lo­nia jest so­łect­wem w gmi­nie Ruda-Huta. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 203 miesz­kań­ców i była dzie­wią­tą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Ruda-Huta.

Wikipedia


chrona

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. miej­sce schro­nie­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrɔ̃na, AS: χrõna

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chronić

Wiktionary


chronaksja

miara po­bud­li­wo­ści tka­nek, czas re­ak­cji na dzia­ła­nie prądu elek­trycz­ne­go o na­tę­że­niu dwu­krot­nie więk­szym od war­to­ści pro­go­wej


SJP.pl


chronaksjometr

przy­rząd do mie­rze­nia chro­nak­sji (po­bud­li­wo­ści ner­wów i mię­śni)


SJP.pl


chronaksjometria

me­to­da ba­da­nia po­bud­li­wo­ści ner­wów i mię­śni za po­mo­cą chro­nak­sjo­me­tru


SJP.pl


chronicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chro­nicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chroniczność ż.

 przym. chroniczny

Wiktionary


chroniczność

trwa­łość w cza­sie; przew­le­kłość, cią­głość


SJP.pl


chroniczny

pow­ta­rza­ją­cy się cy­klicz­nie, nag­min­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. trwa­ją­cy bar­dzo długo

 (1.2) książk. cier­pią­cy na przew­le­kłą cho­ro­bę lub uza­leż­nie­nie

 (1.3) książk. ma­ją­cy jakąś utr­wa­lo­ną wadę, ne­ga­tyw­ną cechę cha­rak­te­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ek­spo­zy­cja na opary tej sub­stan­cji może po­wo­do­wać chro­nicz­ne po­draż­nie­nie dróg od­de­cho­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: χrõńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chroniczność ż.

 przysł. chronicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewlekły, ciągły

Wiktionary


chronienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chro­nić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: χrõńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chronić, ochraniać

 rzecz. ochrona ż., ochroniarz mos.

Wiktionary


chronik

czło­wiek przew­le­kle chory


SJP.pl


chroniony

przy­miot­nik

 (1.1) pod­le­ga­ją­cy ochro­nie

 (1.2) o ogra­ni­czo­nym do­stę­pie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny zob. chro­nić.

Wiktionary


chronić

strzec, pil­no­wać, za­bez­pie­czać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) bro­nić przed nie­bez­pie­czeń­stwem; opie­ko­wać się, po­ma­gać, ra­to­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chro­nić się

 (2.1) za­bez­pie­czać sie­bie przed czymś

 (2.2) szu­kać schro­nie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci na­le­ży chro­nić przed nie­bez­piecz­ny­mi rze­cza­mi!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrɔ̃ɲit͡ɕ, AS: χrõńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ochroniarka ż., chronienie n., chrona ż., schronisko n., schron mrz., schronienie n., ochrona, ochroniarz, ochraniacz

 przym. ochronny

 czas. ochraniać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bronić, opiekować się

Wiktionary


chronka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny chron­ko­wa­tych


SJP.pl


chronkowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl

Chron­ko­wa­te (Tham­nop­hi­li­dae) – ro­dzi­na pta­ków z po­drzę­du ty­ran­kow­ców (Ty­ran­ni) w rzę­dzie wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), obej­mu­ją­ca ponad 230 ga­tun­ków. Za­sied­la­ją one Mek­syk, całą Ame­ry­kę Cen­tral­ną oraz pół­noc, śro­dek i wschód Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej.

Daw­niej były za­li­cza­ne do ro­dzi­ny mrów­ko­wo­dów, która zo­sta­ła po­dzie­lo­na na dwie ro­dzi­ny. Są bli­sko spo­krew­nio­ne z mrów­ko­że­ra­mi. Więk­szość za­sied­la gęste lasy, ale niek­tó­re żyją w za­ro­ślach, na po­la­nach, na sa­wan­nach i w ogro­dach.

Wikipedia


chronkowaty

o ce­chach chron­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


chronobiolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie chro­no­bio­lo­gii


SJP.pl


chronobiologia

dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ryt­ma­mi bio­lo­gicz­ny­mi or­ga­niz­mów, zwią­za­ny­mi z po­ra­mi roku, doby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ryt­ma­mi bio­lo­gicz­ny­mi or­ga­niz­mów;

Wiktionary

Chro­no­bio­lo­gia ( χρόvoς "chró­nos" ‘czas’) – dział bio­lo­gii, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem ryt­mów bio­lo­gicz­nych, czyli pe­rio­dycz­nych (cy­klicz­nych) zja­wisk za­cho­dzą­cych pod wpły­wem czyn­ni­ków wew­nętrz­nych (zwią­za­nych z fiz­jo­lo­gią) oraz zew­nętrz­nych (np. pory roku, sek­wen­cja świa­tła i ciem­no­ści), za­rów­no w po­je­dyn­czych ko­mór­kach, tkan­kach, na­rzą­dach, jak rów­nież w ca­łych or­ga­niz­mach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wie­dzę wy­ni­ka­ją­cą z po­stę­pów chro­no­bio­lo­gii z coraz więk­szym po­wo­dze­niem sto­su­je się bądź można sto­so­wać na po­szcze­gól­nych eta­pach po­stę­po­wa­nia le­kar­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. biochronologia ż., chronobiolog m., chronobiolożka ż., biochronolog m., biochronolożka ż.

 przym. chronobiologiczny, biochronologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biorytmologia

Wiktionary


chronobiologiczny

→ chro­no­bio­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

chronobiologia

chronofarmakologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­na far­ma­ko­lo­gii ba­da­ją­ca wpływ ryt­mów do­bo­wych or­ga­niz­mu na skut­ki far­ma­ko­lo­gicz­ne leku;

Wiktionary

Chro­no­far­ma­ko­lo­gia (gr. "Χρόνος" – czas, "φάρμακον (phármakon)" – le­kar­stwo, "lógos" – słowo, nauka) – dzie­dzi­na far­ma­ko­lo­gii ba­da­ją­ca wpływ ryt­mów do­bo­wych or­ga­niz­mu na skut­ki far­ma­ko­lo­gicz­ne leku. Chro­no­far­ma­ko­lo­dzy dążą do uzy­ska­nia szcze­gó­ło­wych wska­zó­wek co do ro­zło­że­nia daw­ko­wa­nia leków w ciągu doby.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chro­no­far­ma­ko­lo­gia od­gry­wa dużą rolę w le­cze­niu hor­mo­nal­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃nɔfarmakɔˈlɔɟja, AS: χrõnofarmakoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chronofarmakolog m.

 przym. chronofarmakologiczny

Wiktionary


chronofotograf

apa­rat do spo­rzą­dza­nia chro­no­fo­to­gra­fii, wy­ko­nu­ją­cy serię zdjęć w rów­nych od­stę­pach czasu


SJP.pl


chronofotografia

ze­staw zdjęć wy­ko­na­nych w rów­nych od­stę­pach czasu, do­ku­men­tu­ją­cy ko­lej­ne fazy ruchu obiek­tu


SJP.pl

Chro­no­fo­to­gra­fia – fo­to­gra­ficz­ne odz­wier­cied­le­nie ruchu po­przez udo­ku­men­to­wa­nie jego ko­lej­nych faz me­to­dą wie­lo­krot­nej ek­spo­zy­cji mo­ty­wu w re­gu­lar­nych od­stę­pach czasu. Ko­lej­ne uję­cia mogą być re­je­stro­wa­ne na tym samym frag­men­cie ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go, lub na jego ko­lej­nych czę­ściach.

Wikipedia


chronofotograficzny

→ chro­no­fo­to­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

chronofotografia

chronograf

autor chro­no­gra­fu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chro­no­graf – urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce za­pi­sać prze­bieg ba­da­nych zja­wisk fi­zycz­nych w funk­cji czasu. Przy­kła­dy:
  • Chro­no­graf – dawna nazwa kro­ni­ki
  • Chro­no­graf – prze­nie­sio­na z an­giel­skie­go nazwa ze­ga­ra ze sto­pe­rem; zegar o dużej do­kład­no­ści wska­zań to chro­no­metr

Wikipedia


chronografia

1. ogół metod słu­żą­cych do no­to­wa­nia przy po­mo­cy chro­no­gra­fu mo­men­tów, w któ­rych pow­sta­ją różne fazy zja­wisk na­głych
2. pi­sa­nie dzie­jów we­dług po­rząd­ku lat; kro­ni­kar­stwo; rów­nież dzie­ło hi­sto­rycz­ne w ten spo­sób na­pi­sa­ne (chro­no­graf)


SJP.pl


chronograficzny

→ chro­no­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

chronografia

chronogram

wyraz lub układ wy­ra­zów, w któ­rym pewne, wy­róż­nio­ne gra­ficz­nie li­te­ry skła­da­ją się na licz­bę, która oz­na­cza datę wy­da­rze­nia opi­sy­wa­ne­go w ut­wo­rze


SJP.pl


chronokinematograf

ka­me­ra fil­mo­wa po­łą­czo­na z chro­no­gra­fem no­tu­ją­cym czas pow­sta­nia zdję­cia


SJP.pl

Chro­no­ki­ne­ma­to­graf – in­stru­ment astro­no­micz­ny zbu­do­wa­ny z apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go, chro­no­me­tru i chro­no­gra­fu, poz­wa­la­ją­cy re­je­stro­wać obraz wraz z do­kład­nym cza­sem ob­ser­wa­cji. Wy­na­le­zio­ny w 1927 przez astro­no­ma, ma­te­ma­ty­ka i ge­o­de­tę Ta­de­u­sza Ba­na­chie­wi­cza do ob­ser­wa­cji cał­ko­wi­tych zać­mień Słoń­ca i w czerw­cu tego sa­me­go roku użyty do ob­ser­wa­cji zać­mie­nia w szwedz­kiej La­po­nii, na­stęp­nie w USA (sier­pień 1932) oraz w Gre­cji, Ja­po­nii i Sy­be­rii (czer­wiec 1936).

Wikipedia


chronolog

osoba spi­su­ją­ca dzie­je i umie­szcza­ją­ca je na osi czasu


SJP.pl


chronologia

ko­lej­ność wy­stę­po­wa­nia wy­da­rzeń, od naj­star­sze­go do naj­młod­sze­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­stęp­stwo, ko­lej­ność zda­rzeń

 (1.2) nauka zaj­mu­ją­ca się ra­chu­bą czasu;

Wiktionary

Chro­no­lo­gia – nauka o mie­rze­niu czasu, ko­lej­no­ści na­stę­po­wa­nia po sobie wy­da­rzeń, zja­wisk, a także oz­na­cze­niu wy­da­rzeń, zja­wisk na pod­sta­wie przy­ję­te­go po­dzia­łu czasu. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "chro­nos" (czas) i "logos" (słowo, nauka).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­pie­ro po kilku la­tach pracy udało się usta­lić chro­no­lo­gię zda­rzeń, które do­pro­wa­dzi­ły były do wojny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja, AS: χrõnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chronologiczność ż.

 przym. chronologiczny

 przysł. chronologicznie

Wiktionary


chronologicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) we­dług ko­lej­no­ści zda­rzeń, w po­rząd­ku czasu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chronologia ż.

 przym. chronologiczny

Wiktionary


chronologiczność

→ chro­no­lo­gicz­ny


SJP.pl

Patrz:

chronologiczny

chronologiczny

upo­rząd­ko­wa­ny we­dług czasu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. uło­żo­ny we­dług ko­lej­no­ści wy­da­rzeń, ich na­stęp­stwa w cza­sie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każde ka­len­da­rium za­wie­ra ze­sta­wie­nie wy­da­rzeń uło­żo­nych w po­rząd­ku chro­no­lo­gicz­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chronologia ż., chronologiczność ż.

 przysł. chronologicznie

Wiktionary


chronologizacja

upo­rząd­ko­wa­nie wy­da­rzeń lub zja­wisk we­dług czasu, w któ­rym się wy­da­rzy­ły i okre­śla­nie po­wią­zań cza­so­wych mię­dzy nimi


SJP.pl


chronologizacyjny

przy­miot­nik od: chro­no­lo­gi­za­cja


SJP.pl


chronometr

1. zegar o dużej do­kład­no­ści wska­zy­wa­nia czasu, uży­wa­ny w astro­no­mii, ge­o­dez­ji i na­wi­ga­cji;
2. urzą­dze­nie do po­mia­ru i wska­zy­wa­nia czasu; zegar, ze­ga­rek, cza­so­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. bar­dzo do­kład­ny zegar, sto­so­wa­ny w astro­no­mii, ge­o­dez­ji i na­wi­ga­cji;

 (1.2) daw. ze­ga­rek kie­szon­ko­wy

Wiktionary

Chro­no­metr – zegar ce­chu­ją­cy się dużą do­kład­no­ścią i od­por­no­ścią na zmien­ne wa­run­ki pracy. Daw­niej po­ję­cie to od­no­si­ło się wy­łącz­nie do ze­ga­rów me­cha­nicz­nych; obec­nie chro­no­me­tra­mi by­wa­ją na­zy­wa­ne rów­nież inne sy­ste­my po­mia­ru czasu, dzia­ła­ją­ce w opar­ciu o urzą­dze­nia elek­tro­nicz­ne i łącz­ność sa­te­li­tar­ną lub ra­dio­wą.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chronometria ż.

 przym. chronometryczny, chronometrowy

Wiktionary


chronometraż

po­miar czasu trwa­nia ja­kiejś czyn­no­ści lub pro­ce­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­miar czasu wy­ko­na­nia ja­kiejś czyn­no­ści w celu osza­co­wa­nia jej śred­nie­go trwa­nia w da­nych wa­run­kach

 (1.2) śred­ni czas trwa­nia czyn­no­ści zmie­rzo­ny w chro­no­me­tra­żu (1.2)

 (1.3) lotn. do­ku­ment, w któ­rym za­pi­su­je się czas wy­lo­tu i lą­do­wa­nia sa­mo­lo­tu wraz z in­ny­mi istot­ny­mi in­for­ma­cja­mi na temat lotu

Wiktionary

Chro­no­me­traż jest jedną z metod usta­la­nia czasu po­trzeb­ne­go na wy­ko­na­nie pracy w okre­ślo­nych wa­run­kach tech­nicz­no-or­ga­ni­za­cyj­nych na pod­sta­wie okre­ślo­nej licz­by po­mia­rów czasu. Na pod­sta­wie po­mia­rów cza­sów me­to­dą chro­no­me­tra­żu okre­śla­ne są nor­ma­ty­wy cza­sów pla­no­wa­nych na wy­ko­na­nie da­ne­go za­da­nia. Ca­łość ba­da­nia zwią­za­ne­go z po­mia­rem czasu dzie­li się na trzy etapy:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chro­no­me­traż musi być obiek­tyw­ny, bo­wiem ba­da­ni ro­bot­ni­cy mogą po­zo­ro­wać więk­szą do­kład­ność wy­ko­ny­wa­nia za­bie­gów, a tym samym prze­dłu­żać ce­lo­wo czas wy­ko­ny­wa­nia za­bie­gu czy czyn­no­ści.

 (1.2) Uro­czy­stość do­bie­ga­ła końca. Po­wo­li za­czą­łem się od­prę­żać, bo udało się nam do­kład­nie zmie­ścić w na­rzu­co­nym chro­no­me­tra­żu.

 (1.3) Zresz­tą, jako ad­mi­ni­stra­ty­wist­ka, zo­sta­łam już wy­ko­rzy­sta­na przez uczest­ni­ków let­nie­go kursu. Ko­le­dzy ka­za­li mi wy­peł­niać chro­no­me­traż.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chronometrażysta mos.

Wiktionary


chronometrażowy

zwią­za­ny z chro­no­me­tra­żem


SJP.pl


chronometrażysta

pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się po­mia­rem czasu trwa­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba mie­rzą­ca czas trwa­nia cze­goś

 (1.2) pra­cow­nik portu lot­ni­cze­go od­no­to­wu­ją­cy go­dzi­ny od­lo­tów i przy­lo­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ju­lian za­trud­nił się jako chro­no­me­tra­ży­sta pod­czas za­wo­dów spor­to­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chronometraż mrz.

:: fż. chronometrażystka ż.

 przym. chronometrażowy

Wiktionary


chronometrażystka

→ chro­no­me­tra­ży­sta


SJP.pl

Patrz:

chronometrażysta

chronometria

dział me­tro­lo­gii, nauka o po­mia­rze czasu i o przy­rzą­dach do jego mie­rze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o po­mia­rze czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chri­stia­an Hu­y­gens (…) w 1656 r. opa­ten­to­wał me­cha­nizm pier­wsze­go od­po­wied­nio do­kład­ne­go ze­ga­ra wa­ha­dło­we­go, roz­po­czy­na­jąc w ten spo­sób nową epokę w chro­no­me­trii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃nɔ̃ˈmɛtrʲja, AS: χrõnõmetrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chronometr m.

 przym. chronometryczny, chronometrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) metrologia czasu

Wiktionary


chronometrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chro­no­me­tro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chronometrować

Wiktionary


chronometrować

mie­rzyć i re­je­stro­wać czas trwa­nia ja­kichś czyn­no­ści lub pro­ce­sów


SJP.pl


chronometrowy

przy­miot­nik od: chro­no­metr, np. wy­chwy­ty chro­no­me­tro­we


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chro­no­metr, do­ty­czą­cy chro­no­metr

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chronometria ż., chronometr mrz.

 przym. chronometryczny

Wiktionary


chronometry

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|chro­no­metr.

Wiktionary


chronometryczny

→ chro­no­me­tria


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chro­no­me­trią, do­ty­czą­cy chro­no­me­trii

Wiktionary

Patrz:

chronometria

Powiązane:

 rzecz. chronometria ż., chronometr mrz.

 przym. chronometrowy

Wiktionary


chrononauta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. po­dróż­nik w cza­sie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) So­wiec­ki chro­no­na­u­ta Gauki zdjął słu­chaw­ki oraz mi­kro­fon i z wy­cią­gnię­tą dło­nią po­spie­szył ku trzem ame­ry­kań­skim tem­po­na­u­tom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɔ̃nɔ̃ˈnawta, AS: χrõnõnau̯ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrononautyka ż.

:: fż. chrononautka ż.

 przym. chrononautyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) temponauta

Wiktionary


chronopotencjometria

me­to­da oz­na­cza­nia stę­że­nia de­po­la­ry­za­to­ra w rozt­wo­rze, po­le­ga­ją­ca na re­je­stra­cji zmian po­ten­cja­łu elek­tro­dy wskaź­ni­ko­wej pod­czas elek­tro­li­zy rozt­wo­ru pro­wa­dzo­nej przy prze­pły­wie prądu o sta­łym na­tę­że­niu


SJP.pl


chronorefleksometr

urzą­dze­nie do po­mia­ru czasu re­ak­cji czło­wie­ka na bo­dziec, sto­so­wa­ne np. przy ba­da­niu kan­dy­da­tów na kie­row­ców


SJP.pl


chronos

w mi­to­lo­gii grec­kiej: uo­so­bie­nie czasu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bó­stwo po­gań­skie, bóg czasu;

Wiktionary

Chro­nos (gr. Χρόνος "Chró­nos" – czas, łac. "Chro­nus") – bóg w mi­to­lo­gii grec­kiej, w przed­so­kra­tej­skich pra­cach fi­lo­zo­ficz­nych uwa­ża­ny za per­so­ni­fi­ka­cję czasu, który wszyst­ko widzi, ujaw­nia i wy­rów­nu­je. We­dług niek­tó­rych kos­mo­go­nii źró­dło wsze­chrze­czy, bu­dow­ni­czy wszyst­kie­go. Cza­sem my­lo­ny z Kro­no­sem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Boga Chro­no­sa my­lo­no cza­sem z Kro­no­sem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. gwara. przest. Chronosowy

Wiktionary


chronoskop

ro­dzaj chro­no­me­tru, słu­żą­cy do do­kład­ne­go po­mia­ru drob­nych od­stę­pów czasu


SJP.pl


chronoskopowy

→ chro­no­skop


SJP.pl

Patrz:

chronoskop

chronosowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Chro­no­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grecy czci­li Chro­no­so­wy posąg.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chronos mos.

Wiktionary


chronostratygrafia

w ge­o­lo­gii: me­to­da stra­ty­gra­fii po­le­ga­ją­ca na po­rząd­ko­wa­niu sek­wen­cji skal­nych we­dług wieku skał


SJP.pl

Chro­no­stra­ty­gra­fia – jedna z metod stra­ty­gra­ficz­nych. Po­le­ga na po­rząd­ko­wa­niu skał sko­ru­py ziem­skiej na pod­sta­wie ich wieku. Chro­no­stra­ty­gra­fia wy­ko­rzy­stu­je for­mal­ne jed­nost­ki chro­no­stra­ty­gra­ficz­ne, które obej­mu­ją wszyst­kie skały pow­sta­łe w okre­ślo­nym cza­sie ge­o­lo­gicz­nym. Są to:

Wikipedia


chronostych

chro­no­gram w for­mie wier­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zda­nie lub wiersz, w któ­rym po­przez wy­róż­nie­nie niek­tó­rych liter za­ko­do­wa­no datę rocz­ną w cy­frach rzym­skich;

 (1.2) chro­no­stych (1.1) bę­dą­cy po­je­dyn­czym wy­ra­zem lub zda­niem na­pi­sa­nym prozą

Wiktionary

Chro­no­stych lub chro­no­gram – jeden ze spo­so­bów za­pi­sy­wa­nia dat rocz­nych sto­so­wa­ny m.in. w okre­sie ba­ro­ku.

Jest to coś w ro­dza­ju ła­mi­głów­ki wy­ko­rzy­stu­ją­cej fakt, że w al­fa­be­cie ła­ciń­skim li­te­ry I, V, X, L, C, D, M peł­nią jed­no­cze­śnie funk­cje cyfr rzym­skich. Do za­pi­sa­nia w ten spo­sób daty uży­wa­no cy­ta­tów z Pisma Świę­te­go lub wier­szy. Aby od­czy­tać datę, na­le­ży zsu­mo­wać war­to­ści licz­bo­we liter bę­dą­cych jed­no­cze­śnie cy­fra­mi. Dla ułat­wie­nia li­te­ry te wy­róż­nia­no od­mien­nym mo­du­łem.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) chronogram

Wiktionary


chronoterapeutyczny

→ chro­no­te­ra­pia


SJP.pl

Patrz:

chronoterapia

chronoterapia

le­cze­nie po­le­ga­ją­ce na pro­wa­dze­niu za­bie­gów lub po­da­wa­niu leków do­sto­so­wa­nym do cyklu bio­lo­gicz­ne­go czło­wie­ka


SJP.pl


chronotyp

pre­fe­ro­wa­ny okres ak­tyw­no­ści w ciągu dnia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) oso­bi­sta pre­fe­ren­cja czasu ak­tyw­no­ści pod­czas doby de­ter­mi­nu­ją­ca to, o ja­kiej porze dnia i nocy ktoś czuje się le­piej i jest bar­dziej ak­tyw­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­nie­waż za­rów­no chro­no­typ, jak i doj­rze­wa­nie mają swoje bio­lo­gicz­ne de­ter­mi­nan­ty, można przy­pu­szczać, że prze­su­nię­cie pre­fe­ren­cji pory dnia na go­dzi­ny póź­niej­sze w okre­sie doj­rze­wa­nia uwa­run­ko­wa­ne jest czyn­ni­ka­mi bio­lo­gicz­ny­mi.

Wiktionary


chronowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chronozofia

in­ter­dy­scy­pli­nar­na nauka o cza­sie, łą­czą­ca ele­men­ty fi­zy­ki, bio­lo­gii, psy­cho­lo­gii i so­cjo­lo­gii


SJP.pl


chronozoficzny

→ chro­no­zo­fia


SJP.pl

Patrz:

chronozofia

chropaty

chro­pa­wy, chro­po­wa­ty, chra­po­wa­ty;
1. ma­ją­cy szorst­ką po­wierzch­nię;
2. po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści; ma­to­wy, chra­pli­wy;
3. prze­no­śnie: da­le­ki od ide­a­łu, wy­ma­ga­ją­cy po­pra­wy


SJP.pl


chropawiec

1. chro­pa­wiec po­spo­li­ty - ro­śli­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, o ja­dal­nych na­sio­nach, upra­wia­na w stre­fie podz­wrot­ni­ko­wej; wspię­ga, fa­sol­nik egip­ski;
2. opuch­lak chro­pa­wiec - chrząszcz z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych, szkod­nik upraw ogrod­ni­czych i sa­dow­ni­czych


SJP.pl

Chro­pa­wiec ("Tra­chy­sper­mum") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 15 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w po­łud­nio­wej Azji (od Iraku po Chiny) oraz we wschod­niej Afry­ce (od Etio­pii po Tan­za­nię). Chro­pa­wiec wonny "T. ammi" zo­stał roz­prze­strze­nio­ny i ro­śnie jako dzi­cze­ją­cy także w po­łud­nio­wo-za­chod­niej i środ­ko­wej Azji, w róż­nych kra­jach eu­ro­pej­skich, w Ma­ro­ku i Mi­chi­gan.

Wikipedia


chropawość

→ chro­pa­wy


SJP.pl

Patrz:

chropawy

chropawy

chro­pa­ty, chro­po­wa­ty, chra­po­wa­ty;
1. ma­ją­cy szorst­ką po­wierzch­nię;
2. po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści; ma­to­wy, chra­pli­wy;
3. prze­no­śnie: da­le­ki od ide­a­łu, wy­ma­ga­ją­cy po­pra­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy szorst­ką, nie­rów­ną po­wierzch­nię

 (1.2) muz. po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści, ni­skie­go tonu, nieco zgrzyt­li­wy

 (1.3) nie w pełni udany, wy­ma­ga­ją­cy po­pra­wek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chropawość ż.

 przym. chropowaty

 przysł. chropawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niegładki, szorstki

 (1.3) szorstki

Wiktionary


chropiatka

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny chro­piat­ko­wa­tych


SJP.pl


chropiatkowate

o ce­chach chro­piat­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl

Chro­piat­ko­wa­te ("The­lep­ho­ra­ce­ae" Ehrh. ex Willd.) – ro­dzi­na grzy­bów na­le­żą­ca do rzędu chro­piat­kow­ców ("The­lep­ho­ra­les").

Wikipedia


chropiatkowaty

o ce­chach chro­piat­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl


chropiatkowce

rząd grzy­bów z klasy pie­czar­nia­ków


SJP.pl

Chro­piat­kow­ce ("The­lep­ho­ra­les" Cor­ner ex Oberw.) – rząd grzy­bów na­le­żą­cy do klasy pie­czar­nia­ków ("Aga­ri­co­my­ce­tes").

Wikipedia


chropicha

chro­pi­cha nie­bie­sko­o­ka - ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl

Chro­pi­cha, ark­to­tis, niedź­wie­dzie ucho ("Arc­to­tis") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 68 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na­tu­ral­nie w Afry­ce po­łud­nio­wej w: Na­mi­bii, Po­łud­nio­wej Afry­ce, Le­sot­ho i Zim­bab­we.

Ro­śli­ny z tego ro­dza­ju są upra­wia­ne jako ozdob­ne, zwła­szcza chro­pi­cha wiel­ka zwana też ark­to­ti­sem oka­za­łym "A. sto­e­cha­di­fo­lia". Ga­tu­nek ten jako in­tro­du­ko­wa­ny i zdzi­cza­ły wy­stę­pu­je już na wszyst­kich kon­ty­nen­tach poza An­tark­ty­dą.

Wikipedia


chropowacieć

tra­cić gład­kość, sta­wać się szorst­kim, chro­po­wa­tym


SJP.pl


chropowacizna

1. wła­ści­wość chro­po­wa­tej po­wierzch­ni;
2. chro­po­wa­ta po­wierzch­nia


SJP.pl


chropowatościomierz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do po­mia­ru chro­po­wa­to­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chropowatość

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miernik chropowatości, profilometr

Wiktionary


chropowatość

→ chro­po­wa­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chro­po­wa­te

Wiktionary

Patrz:

chropowaty

Powiązane:

 przym. chropowaty

 rzecz. chropowatościomierz mrz.

Wiktionary


chropowaty

chro­pa­wy, chro­pa­ty, chra­po­wa­ty;
1. ma­ją­cy szorst­ką po­wierzch­nię;
2. po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści; ma­to­wy, chra­pli­wy;
3. prze­no­śnie: da­le­ki od ide­a­łu, wy­ma­ga­ją­cy po­pra­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) z po­wierzch­nią pełną drob­nych wy­pu­kło­ści

 (1.2) po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbyt chro­po­wa­ta po­wierzch­nia stołu nie poz­wa­la­ła nam grać w cym­ber­ga­ja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɔpɔˈvatɨ, AS: χropovaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chropowatość ż.

 przym. chropawy

 przysł. chropowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szorstki, chropawy, niegładki, nierówny, wyboisty, żwirowy, żwirowaty

 (1.2) matowy, chrapliwy

Wiktionary


chrosno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chros­no – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca
  • Chros­no – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Ła­nię­ta

Wikipedia


chrostek

naz­wi­sko


SJP.pl


chrostkowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Chrost­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Chrost­ko­wo, nad rzeką Ru­ziec.

Wikipedia


chrostkowski

→ Chrost­ko­wo


SJP.pl


chrostowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chro­sto­wo – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Tro­szyn
  • Chro­sto­wo – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie łom­żyń­skim, w gmi­nie Jed­wab­ne
  • Chro­sto­wo Wiel­kie, Chró­sto­wo

Wikipedia


chrostowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chroszcz

ro­śli­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych, ros­ną­ca na pia­szczy­stych grun­tach ni­zin­nych


SJP.pl

Chroszcz ("Te­es­da­lia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych ("Bras­si­ca­ce­ae"). Obej­mu­je trzy ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one w Eu­ro­pie, po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji i w pół­noc­nej Afry­ce. W Pol­sce ro­śnie jeden ga­tu­nek – chroszcz na­go­ło­dy­go­wy ("T. nu­di­ca­u­lis"). In­tro­du­ko­wa­ne ro­śli­ny z tego ro­dza­ju obec­ne są w Ame­ry­ce Pół­noc­nej (Stany Zjed­no­czo­ne i Ka­na­da oraz Po­łud­nio­wej (Chile), a także na Tas­ma­nii. Nazwa na­u­ko­wa po­cho­dzi od naz­wi­ska bry­tyj­skie­go bo­ta­ni­ka i ogrod­ni­ka Ro­ber­ta Te­es­da­le'a.

Wikipedia


chrotta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. muz. śred­nio­wiecz­ny ir­landz­ki in­stru­ment, praw­do­po­dob­nie stru­no­wy, uży­wa­ny przez ir­landz­kich bar­dów

Wiktionary

Chrot­ta, crota, rota, rotta, crwth – stru­no­wy in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów smycz­ko­wych, ro­dzaj liry o pła­skim, po­dłuż­nym pudle re­zo­nan­so­wym. Dwa wy­sta­ją­ce ra­mio­na złą­czo­ne są u szczy­tu po­przecz­ką z koł­ka­mi do strun. Licz­ba strun waha się od 2 do kil­ku­na­stu. Są one skra­ca­ne przez do­ty­ka­nie paz­nok­cia­mi (tech­ni­ka paz­nok­cio­wa).

Wikipedia


chrołowice

Chro­ło­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dro­hi­czyn. Leży na pra­wym brze­gu Bugu.

W cza­sach II Rze­czy­po­spo­li­tej wieś na­le­ża­ła (do 1934) do gminy Na­roj­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


chrościce

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chro­ści­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Sońsk
  • Chro­ści­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Ka­łu­szyn
  • Chro­ści­ce – dawna gmina

Wikipedia


chrościcki

naz­wi­sko


SJP.pl


chrościn

Chro­ścin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Dzie­rząż­nia.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


chroślice

Chro­śli­ce (niem. "Hen­ners­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ja­wor­skim, w gmi­nie Mę­cin­ka.

Wikipedia


chroślina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. krze­wy, za­ro­śla

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrɔɕˈlʲĩna, AS: χroślʹĩna

Wiktionary


chrośniak

chrust­niak; daw­niej: chru­śniak;
1. miej­sce gęsto za­ro­śnię­te krze­wa­mi; gąszcz, za­ro­śla;
2. daw­niej:
a) suche ga­łę­zie;
b) płot z su­chych ga­łę­zi


SJP.pl


chrośno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chro­śno – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Alek­san­drów Łódz­ki
  • Chro­śno – osada leśna w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Alek­san­drów Łódz­ki

Wikipedia


chrr

wyraz na­śla­du­ją­cy od­głos chra­pa­nia


SJP.pl


chrudimski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chru­di­miem, do­ty­czą­cy Chru­di­mia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chrudim mrz.

Wiktionary


chrum

żar­to­bli­wie: wyraz dźwię­ko­na­śla­dow­czy, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny przez świ­nię lub od­głos, który pow­sta­je przy gry­zie­niu przez czło­wie­ka lub zwie­rzę cze­goś twar­de­go; chrum-chrum; chrum, chrum


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. od­głos wy­da­wa­ny przez świ­nię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A małe świn­ki w chle­wi­ku / Roz­mów pro­wa­dzą bez liku / I wszyst­kie wo­ła­ją, gdy robi się szum / Chrum, chrum, chrum.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrumkanie

 czas. chrumkać

Wiktionary


chrum-chrum

żar­to­bli­wie: ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos wy­da­wa­ny przez świ­nię lub od­głos, który pow­sta­je przy gry­zie­niu przez czło­wie­ka lub zwie­rzę cze­goś twar­de­go; chrum, chrum


SJP.pl


chrumkania

o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrzą­kać


SJP.pl


chrumkanie

o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrzą­kać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrum­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niechrumkanie n.

 czas. chrumkać ndk.

 wykrz. chrum

Wiktionary


chrumkać

o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrzą­kać


SJP.pl


chrumknąć

o świ­niach: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); za­chrum­kać, chrzą­knąć


SJP.pl


chrup

od­głos chru­pa­nia, gry­zie­nia cze­goś twar­de­go


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos gry­zie­nia, chru­pa­nia

 (1.2) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos ła­ma­nia kru­chych przed­mio­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A kró­li­czek chrup chrup mar­che­wecz­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrupanie n., chrupka ż.

 czas. chrupać

 przym. chrupiący

Wiktionary


chrup-chrup

dźwięk ła­ma­nia się, kru­sze­nia cze­goś twar­de­go; chrup, chrup


SJP.pl


chrupanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gry­zie­nie cze­goś chrup­kie­go z jed­no­czes­nym wy­da­wa­niem cha­rak­te­ry­stycz­ne­go od­gło­su

 (1.2) wy­da­wa­nie od­gło­su zwią­za­ne­go z kru­sze­niem się cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrup m., chrupot m., chrupotanie n., chrupnięcie n., chrupka ż.

 czas. chrupać ndk., chrupnąć dk.

 przym. chrupki, chrupiący

 przysł. chrupko

 wykrz. chrup, chrup, chrup

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chrzęszczenie

Wiktionary


chrupać

1. wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy ła­ma­niu, gry­zie­niu, kru­sze­niu cze­goś;
2. gryźć coś twar­de­go, kru­che­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. schru­pać)

 (1.1) gryźć wy­da­jąc dźwięk chru­pa­nia

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chrup­nąć)

 (2.1) wy­da­wać od­głos chru­pa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za nami ktoś chru­pał pop­corn.

 (2.1) Śnie­żek nam chru­pał pod po­desz­wa­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrup mrz., chrupot mrz., chrupanie n., chrupotanie n., chrupnięcie n., chrupka ż., schrupanie n.

 czas. chrupnąć dk., schrupać dk.

 przym. chrupiący, chrupki

 przysł. chrupko

 wykrz. chrup, chrup, chrup

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) skrzypieć

Wiktionary


chrupeczek

zdrob­nie­nie od: chrup­ka; chru­pe­czek


SJP.pl


chrupeczka

zdrob­nie­nie od: chrup­ka; chru­pe­czek


SJP.pl


chrupek

po­tocz­nie: opa­ko­wa­nie z chrup­ka­mi, pacz­ka chru­pek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. chrup­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Paweł Chru­pek – pol­ski po­li­tyk, rol­nik in­dy­wi­du­al­ny, poseł na Sejm
  • Zbi­gniew Chru­pek – pol­ski eko­no­mi­sta

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chrupka ż.

Wiktionary


chrupiący

1. wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy ła­ma­niu, gry­zie­niu, kru­sze­niu cze­goś;
2. gryźć coś twar­de­go, kru­che­go


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: chru­pać

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który chru­pie

Wiktionary

Patrz:

chrupać

Przykłady

 (2.1) W dzwo­nią­cej łań­cu­cha­mi obo­rze trwał chru­pią­cy nie­gło­śny hałas żucia, mleka strzy­ka­ją­ce­go w na­czy­nie i kro­ków stą­pa­ją­cych po zgno­jo­nej sło­mie.

 (2.1) — Z tegom wy­ro­sła i jako ten wia­ter nie będę się tłu­kła po świe­cie, nie! — szep­ta­ła z mocą, zwol­ni­ła nieco, bo za­pa­da­ła miej­sca­mi w chru­pią­cy śnieg aż po ko­la­na, że trepy trze­ba było wy­cią­gać!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrup mrz., chrupot mrz., chrupanie n., chrupotanie n., chrupnięcie n., chrupka ż.

 czas. chrupać ndk., chrupnąć dk.

 przym. chrupki

 przysł. chrupko

 wykrz. chrup, chrup, chrup

Wiktionary


chrupka

po­tocz­nie:
1. prze­ką­ska wy­ra­bia­na z mąki ku­ku­ry­dzia­nej lub ze spe­cjal­nie pre­pa­ro­wa­nych ziem­nia­ków; chips, czips; chru­pek;
2. ro­dzaj de­li­kat­ne­go, kru­che­go ciast­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. forma prze­ką­ski pod po­sta­cią ka­wał­ka cia­sta upra­żo­ne­go albo us­ma­żo­ne­go w tłu­szczu;

 (1.2) wet. po­je­dyn­czy ka­wa­łek su­chej karmy dla psa lub kota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrupanie n., chrupek m., schrupanie n.

 czas. chrupać ndk., schrupać dk.

 przym. chrupki, chrupiący

 wykrz. chrup

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrupek

 (1.2) chrupek

Wiktionary


chrupki

po­tocz­nie:
1. taki, który wy­da­je cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy ła­ma­niu, gry­zie­niu, kru­sze­niu cze­goś; chru­pią­cy;
2. kru­chy, łam­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechę chrup­ko­ści,

 (1.2) wy­da­ją­cy cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy gry­zie­niu

Wiktionary

Chrup­ki – po­pu­lar­ne prze­ką­ski, przet­wo­ry spo­żyw­cze pro­du­ko­wa­ne me­to­dą ek­struz­ji naj­czę­ściej z grysu ku­ku­ry­dzia­ne­go (lub mąki ku­ku­ry­dzia­nej), ale także z do­dat­kiem mąki pszen­nej, ry­żo­wej lub z or­ki­szo­wej. Pro­du­ko­wa­ne są chrup­ki o róż­nym smaku, czę­sto z do­dat­kiem orze­chów, cze­ko­la­dy, pa­pry­ki, po­mi­do­rów, sera, ziół, a także z otrąb pszen­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chrupot mrz., chrupanie n., chrupka ż.

 czas. chrupać

 przym. chrupiący

Wiktionary


chrupkowy

→ chrup­ka, → chru­pek


SJP.pl

Patrz:

chrupka, → chrupek

chrupkość

→ chrup­ki


SJP.pl

Patrz:

chrupki

chrupnięcie

cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy zła­ma­niu, skru­sze­niu lub ugry­zie­niu cze­goś


SJP.pl


chrupnąć

wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy ła­ma­niu, gry­zie­niu, kru­sze­niu cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|chru­pać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­sko­czył do In­ży­nie­ra i rąb­nął go w twarz, aż coś chrup­nę­ło. Męż­czyz­na ję­knął i opadł na plecy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrupanie n., chrupot mrz.

 czas. chrupać

 przym. chrupiący

Wiktionary


chrupot

od­głos kru­sze­nia, ła­ma­nia się cze­goś; trzask, chrzęst


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos kru­sze­nia, ła­ma­nia się cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­stra­szył mnie chru­pot ła­ma­nych ga­łę­zi .

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrupɔt, AS: χrupot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrupanie n., chrupotanie n.

 przym. chrupki, chrupiący

 przysł. chrupko

 czas. chrupać, chrupnąć, chrupotać

Wiktionary


chrupotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chru­po­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrupotać, chrupać

 rzecz. chrupot m., chrupanie n.

 przym. chrupiący

Wiktionary


chrupotać

1. o czymś ła­ma­nym, kru­szo­nym: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos;
2. gryźć coś twar­de­go, chrup­kie­go, z to­wa­rzy­szą­cym temu od­gło­sem


SJP.pl


chrusnąć

1. wydać dźwięk cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ła­ma­nia się cze­goś; za­chrzę­ścić, za­trze­szczeć, trzas­nąć;
2. zjeść, schru­pać coś


SJP.pl


chrust

1. suche ga­łę­zie odła­ma­ne od drze­wa;
2. kar­na­wa­ło­we ciast­ka sma­żo­ne w głę­bo­kim tłu­szczu; fa­wor­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) suche ga­łę­zie słu­żą­ce za opał;

 (1.2) kulin. ro­dzaj kru­chych, słod­kich cia­stek sma­żo­nych na głę­bo­kim tłu­szczu;

 (1.3) przest. gęste za­ro­śla

 (1.4) stpol. chro­bot

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chrust – ma­ło­wy­mia­ro­wy sor­ty­ment drew­na
  • Chrust – album Igora Her­bu­ta z 2020 roku
  • Chrust – pol­ska grupa mu­zycz­na gra­ją­ca mu­zy­kę et­nicz­ną, za­ło­żo­na w 2021 roku
  • fa­wor­ki – znane też jako chrust lub ja­wor­ki, pol­skie tra­dy­cyj­ne, chrup­kie ciast­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­bra­nia się na pla­ża­a­ży (przed­wyd­mie), wyd­mach i kli­fach (…) ni­szcze­nia umoc­nień brze­go­wych przez wy­bie­ra­nie z nich fa­szy­ny, chru­stu (…) oraz ni­szcze­nia ogro­dzeń na przej­ściach na pla­ża­a­żę, wyd­mach i kli­fach (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrust, AS: χrust

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrustanie n., chrustniak mrz., chrustówka ż., chruszczenie n., chruściel mzw., chruściele nmos., chruścielowate nmos., chruścina ż., chruścisko n., chruśniak mrz., chruśnięcie n.

:: zdrobn. chruścik mrz.

 czas. chrusnąć dk., chrustać ndk., chruścić ndk.

 przym. chrustowy, chruściany, chruścielowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chruścisko

 (1.2) faworek

 (1.3) gąszcz, zarośla, chrustniak, chruścina, chruśniak

Wiktionary


chrustanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chru­stać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrustać

 rzecz. chrust mrz.

Wiktionary


chrustać

1. wy­da­wać dźwięk cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ła­ma­nia się cze­goś; chrzę­ścić, trze­szczeć, trza­skać;
2. zja­dać, chru­pać coś


SJP.pl


chrustniak

chro­śniak; daw­niej: chru­śniak;
1. miej­sce gęsto za­ro­śnię­te krze­wa­mi; gąszcz, za­ro­śla;
2. daw­niej:
a) suche ga­łę­zie;
b) płot z su­chych ga­łę­zi


SJP.pl


chrustowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chru­sto­wo – część wsi Ku­jaw­ka w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. alek­san­drow­skim, w gmi­nie Bąd­ko­wo
  • Chru­sto­wo – część wsi Wola Sos­no­wa w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bra­niec
  • Chru­sto­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Gro­dzisk Wiel­ko­pol­ski
  • Chru­sto­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Prze­decz
  • Chru­sto­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki
  • Chru­sto­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Uj­ście
  • Chru­sto­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Mi­ło­sław
  • Chró­sto­wo, Chru­sto­wi­ce

Wikipedia


chrustowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chrustowy

do­ty­czą­cy chru­stu, su­chych ga­łę­zi odła­ma­nych od drzew; chru­ścia­ny


SJP.pl


chrustówka

drew­nia­ny róg my­śliw­ski o nie­wiel­kich roz­mia­rach i do­no­śnym gło­sie


SJP.pl


chruszcz

naz­wi­sko


SJP.pl


chruszczewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Chru­szczew­ski (1932–2019) – pol­ski hi­sto­ryk
  • Cze­sław Chru­szczew­ski (1922–1982) – pol­ski autor fan­ta­sty­ki
  • (ur. 1974) – pol­ski psy­cho­log
  • Piotr P. Chru­szczew­ski (ur. 1973) – pol­ski an­gli­sta, ame­ry­ka­ni­sta, tłu­macz i ję­zy­koz­naw­ca

Wikipedia


chruszczow

naz­wi­sko, np. Ni­ki­ta Chru­szczow (1894-1971), dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny i pań­stwo­wy w Związ­ku Ra­dziec­kim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chru­szczow Alek­sandr – ro­syj­ski ge­ne­rał, bo­ha­ter obro­ny Se­wa­sto­po­la (1854—1855) w cza­sie wojny krym­skiej
  • Chru­szczow Alek­siej – moł­daw­ski sza­chi­sta
  • Chru­szczow Ni­ki­ta – I se­kre­tarz KC Ko­mu­ni­stycz­nej Par­tii Związ­ku Ra­dziec­kie­go (KPZR) w la­tach 1953-1964.
  • Chru­szczow Sier­giej – syn Ni­ki­ty Chru­szczo­wa, na­u­ko­wiec i pu­bli­cy­sta
  • Chru­szczow (Chru­szczo­wo­wie) – ro­syj­ski ród szla­chec­ki.
  • Chru­szczow – w la­tach 1961-1969 nazwa mia­sta Swi­tło­wodsk na Ukra­i­nie

Wikipedia


chruszczowka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj bu­do­wa­nict­wa z ta­nich pre­fa­bry­ka­tów w Związ­ku Ra­dziec­kim od po­cząt­ku lat 60

Wiktionary

Chru­szczow­ka ( хрущёвка) – po­tocz­na nazwa roz­po­wszech­nio­ne­go w Rosji i re­pu­bli­kach by­łe­go Związ­ku Ra­dziec­kie­go ro­dza­ju bu­dyn­ku miesz­kal­ne­go wy­ko­na­ne­go z wy­ko­rzy­sta­niem tech­no­lo­gii wiel­kiej płyty lub cegły. Był ma­so­wo bu­do­wa­ny w la­tach 1959–1985.

Naj­czę­ściej miał 5 kon­dy­gna­cji (par­ter w ZSRR był li­czo­ny jako pier­wsze pię­tro), a swoją nazwę czer­pał od naz­wi­ska I se­kre­ta­rza KC KPZR i przy­wód­cy pań­stwa ra­dziec­kie­go Ni­ki­ty Chru­szczo­wa, za któ­re­go rzą­dów roz­po­czę­to na skalę ma­so­wą bu­do­wa­nie tego ro­dza­ju bu­dyn­ków.

Wikipedia


chruszczowowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z po­sta­cią ra­dziec­kie­go przy­wód­cy Ni­ki­ty Chru­szczo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chruszczow mos.

 przym. Chruszczowowski

Wiktionary


chruściany

1. zro­bio­ny z chru­stu, su­chych ga­łę­zi odła­ma­nych od drzew; chru­sto­wy;
2. ma­ją­cy zwią­zek z chru­stem, np. chru­sto­we drew­no opa­ło­we


SJP.pl


chruścice

Chru­ści­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie piń­czow­skim, w gmi­nie Piń­czów. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


chruścicki

naz­wi­sko


SJP.pl


chruściechów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chru­ście­chów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Żół­kiew­ka
  • Chru­ście­chów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Stara Błot­ni­ca

Wikipedia


chruściel

1. ptak z ro­dzi­ny żu­ra­wio­wa­tych, za­miesz­ku­ją­cy błota, za­ro­śla nad­wod­ne i stepy;
2. nie­wiel­ki ptak łą­ko­wy; der­kacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. der­kacz

Wiktionary

Zo­bacz też: Chru­ściel w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Chru­ściel ("niem. Tied­manns­dorf") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bra­niew­skim, w gmi­nie Pło­ski­nia, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 506 i w po­bli­żu linii ko­le­jo­wej El­bląg-Bra­nie­wo-Kró­le­wiec. W kie­run­ku pół­noc­no-za­chod­nim od miej­sco­wo­ści znaj­du­je się węzeł dro­go­wy "Chru­ściel (Bra­nie­wo Po­łud­nie)" w ciągu drogi kra­jo­wej nr 22 (dawna Ber­lin­ka). Wieś znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxruɕt͡ɕɛl, AS: χruśćel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrust m., chruściele nmos.

 czas. chruścić

Wiktionary


chruścielak

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny chru­ście­li


SJP.pl


chruściele

ro­dzi­na pta­ków z rzędu żu­ra­wio­wych, za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny nad­wod­ne i pod­mo­kłe nie­o­mal na całym świe­cie, słabo la­ta­ją­cych (lub wcale), o drob­nym ciele, krót­kich no­gach i ubar­wie­niu od czar­ne­go, ciem­no­nie­bie­skie­go do sza­re­go; chru­ście­lo­wa­te, wod­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ral­li­dae|Ra­fi­nes­que|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu żu­ra­wio­wych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chru­ście­le – ro­dzi­na pta­ków
  • Chru­ście­le – osada w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Go­ły­min-Oś­ro­dek
  • Chru­ście­le – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Dą­brów­ka
  • Chru­ście­le – część wsi Gro­cho­we. w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Tu­szów Na­ro­do­wy
  • Chru­ście­le – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Ełk
  • Chru­ściel

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ro­dzi­na chru­ście­li obej­mu­je ga­tun­ki zaz­wy­czaj zwią­za­ne z wodą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrust mrz., chruściel mzw., chruścielak mzw., Chruściele lm nm., chruścielowiec mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chruścielowate, wodniki

Wiktionary


chruścielowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu żu­ra­wio­wych, za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny nad­wod­ne i pod­mo­kłe nie­o­mal na całym świe­cie, słabo la­ta­ją­cych (lub wcale), o drob­nym ciele, krót­kich no­gach i ubar­wie­niu od czar­ne­go, ciem­no­nie­bie­skie­go do sza­re­go; chru­ście­le, wod­ni­ki


SJP.pl


chruścielowaty

o ce­chach chru­ście­lo­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


chruścik

1. fa­wo­rek, kru­che cia­stecz­ko;
2. owad z rzędu siat­kos­krzy­dłych po­dob­ny do ćmy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­chop­te­ra|ref=tak., owad, larwy żyją w wo­dzie, do­ro­słe po­dob­ne do ćmy;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ro­dzaj ciast­ka kar­na­wa­ło­we­go, chrust, fa­wo­rek (jeden lub wię­cej fa­wor­ków)

 (2.2) zdrobn. od: chrust

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chru­ścik – owad wodny
  • chru­ścik – fa­wor­ki, ro­dzaj wy­ro­bu cu­kier­ni­cze­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­star­sze ska­mie­nia­ło­ści chru­ści­ków po­cho­dzą z permu.

 (2.1) Chru­ści­ki smaży się z obu stron na mocno roz­grza­nym tłu­szczu.

 (2.2) Jak mam roz­pa­lić ogni­sko, skoro przy­nio­słeś za­led­wie odro­bi­nę chru­ści­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxruɕt͡ɕik, AS: χruśćik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrust mrz.

 przym. chruścikowy

 czas. chruścić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. kłódka (mała kłoda), obszywka, klajduk

 (2.1) faworek, chrust

Wiktionary


chruściki

1. fa­wo­rek, kru­che cia­stecz­ko;
2. owad z rzędu siat­kos­krzy­dłych po­dob­ny do ćmy


SJP.pl

Chru­ści­ki (Tri­chop­te­ra) – rząd owa­dów wod­nych o prze­o­bra­że­niu zu­peł­nym. Są sto­sun­ko­wo nie­wiel­kich roz­mia­rów, od 2 mm do 4–5 cm. Naj­więk­sze znane chru­ści­ki za­miesz­ku­ją Hi­ma­la­je (ro­dza­je: Eu­ba­si­lis­sa, Hi­ma­lop­sy­che, u owa­dów do­ro­słych roz­pię­tość skrzy­deł do­cho­dzi do 8 cm). Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną po­sta­ci do­ro­słych są wło­ski na skrzy­dłach, na­to­miast larwy mają wy­raź­nie od­nó­ża anal­ne za­koń­czo­ne pa­zur­kiem.

Wikipedia


chruścina

daw­niej: chrust­niak, chru­śniak


SJP.pl

Chru­ści­na, je­żów­ka ("Ar­bu­tus") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych. Obej­mu­je około 10 ga­tun­ków. Pięć z nich wy­stę­pu­je w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Po­zo­sta­łe rosną głów­nie w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go, z "A. unedo" się­ga­ją­cym na pół­no­cy do po­łud­nio­wo-za­chod­niej Ir­lan­dii i "A.

Wikipedia


chruścić

chrzę­ścić, trze­szczeć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­da­wać od­głos przy­po­mi­na­ją­cy chrzęst

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakiś owad pół wie­czo­ru chru­ścił su­mien­nie za tap­cza­nem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrust mrz., chrustniak mrz., chruściel mzw., chruścik mzw., chruścina ż., chruścisko n., chruśniak mrz., chruśniaczek mrz.

 czas. chrustać ndk., chrusnąć dk.

 przym. chrustowy, chruściany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrupać, chrupotać, chrzęścić, skrzypieć

Wiktionary


chruściński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jacek Chru­ściń­ski
  • Ma­te­usz Chru­ściń­ski
  • Zyg­munt Chru­ściń­ski
  • Chru­ściń­skie

Wikipedia


chruślice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chru­śli­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Wo­la­nów.
  • Chru­śli­ce – osied­le w Nowym Sączu

Wikipedia


chruślin

Chru­ślin (daw­niej "Chro­ślin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Bie­la­wy.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 703.

Wikipedia


chruśniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chru­śniak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chruśniak m.

 czas. chruścić

Wiktionary


chruśniak

chrust;
1. miej­sce gęsto za­ro­śnię­te krze­wa­mi; gąszcz, za­ro­śla;
2. daw­niej:
a) suche ga­łę­zie;
b) płot z su­chych ga­łę­zi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) poet. za­ro­śla, gęste krza­ki

 (1.2) przest. suche ga­łę­zie

 (1.3) przest. płot wy­ko­na­ny z chru­stu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ma­li­no­wym chru­śnia­ku, przed cie­ka­wych wzro­kiem / Za­po­dzia­ni po głowy, przez dłu­gie go­dzi­ny / Zry­wa­li­śmy przy­by­łe tej nocy ma­li­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxruɕɲak, AS: χruśńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrust m.

:: zdrobn. chruśniaczek m.

 czas. chruścić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krzewina

 (1.2) chrust

Wiktionary


chryja

1. draka, burda;
2. w sta­ro­żyt­no­ści: zbiór hu­mo­ry­stycz­nych po­wie­dzeń sław­nych ludzi i aneg­dot o tych oso­bach; chre­ja, chre­ia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. awan­tu­ra

 (1.2) hist. rozw­le­kła prze­mo­wa

 (1.3) hist. eduk. roz­praw­ka szkol­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) pot. Bę­dzie chry­ja, bo znowu nie od­da­łeś ksią­żek na czas.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) awantura, burda, draka

Wiktionary


chrympanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrym­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrympać ndk.

Wiktionary


chrympać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. strzę­pić, kroić tępym nożem

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ochrympać, pochrympać

 rzecz. chrympanie n.

Wiktionary


chrypa

chro­po­wa­ty, niski głos wsku­tek stanu za­pal­ne­go krta­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. mó­wie­nie ni­skim gło­sem na sku­tek jego nad­wy­rę­że­nia lub za­pa­le­nia krta­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z po­wo­du chry­py chyba nie wy­stą­pię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrypienie n., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

:: zdrobn. chrypka ż.

 czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

 przym. chrypły, chrypliwy, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

 przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrypka

Wiktionary


chrypienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mó­wie­nie ochry­płym gło­sem

 (1.2) wy­da­wa­nie ochry­płych dźwię­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

 czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

 przym. chrypły, chrypliwy, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

 przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary


chrypieć

1. mówić ochry­płym gło­sem;
2. wy­da­wać ochry­pły dźwięk, głos


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­chry­pieć)

 (1.1) mówić za­chryp­nię­tym gło­sem

 (1.2) wy­da­wać ni­skie chry­pli­we dźwię­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fi­zycz­ka chry­pia­ła całe 45 minut, za­miast iść na L4.

 (1.2) Nasze radio za­czę­ło dziw­nie chry­pieć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

 czas. chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

 przym. chrypliwy, chrypły, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

 przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary


chrypka

lekka chry­pa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: chry­pa

 (1.2) med. za­bu­rzo­ny, szorst­ki głos, wy­wo­ła­ny przez nie­pra­wi­dło­wy prze­pływ po­wie­trza przez krtań

Wiktionary

Chryp­ka (łac. "dysp­ho­nia, ra­u­ci­tas") – za­bu­rze­nie drgań fał­dów gło­so­wych krta­ni po­wo­du­ją­ce pow­sta­nie tur­bu­lent­ne­go prze­pły­wu po­wie­trza w obrę­bie gło­śni, co ob­ja­wia się wy­stę­po­wa­niem szorst­kie­go, ma­to­we­go głosu.

Do roz­wo­ju chryp­ki do­cho­dzi w przy­pad­ku:

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Tak się wy­dzie­ra­ły­śmy, że przez pół dnia na­stęp­ne­go mia­łam okrop­ną chryp­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrɨpka, AS: χrypka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypliwość ż., ochrypłość ż., chrypa ż., chrypienie n.

 czas. ochrypnąć, chrypnąć, zachrypnąć, chrypieć ndk., zachrypieć dk.

 przysł. ochryple, chrypliwie

 przym. chrypliwy, chrypły, zachrypły, zachrypnięty, ochrypnięty, schrypły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zachrypły głos

Wiktionary


chrypliwie

przy­słó­wek

 (1.1) o wy­da­wa­niu głosu nisko i chro­po­wa­to

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ptak skrze­knął na nią chry­pli­wie i się na­stro­szył.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

 czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

 przym. chrypliwy, chrypły, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

 przysł. ochryple

Wiktionary


chrypliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chry­pli­wie


SJP.pl


chrypliwość

→ chry­pli­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego co chry­pli­we

Wiktionary

Patrz:

chrypliwy

Przykłady

 (1.1) Stwier­dzi­ła, że chry­pli­wość jego głosu dzia­ła na nią ko­ją­co.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., ochrypłość ż.

 czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

 przym. chrypły, chrypliwy, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

 przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) charkotliwość

Wiktionary


chrypliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chry­pli­wy


SJP.pl


chrypliwy

spo­wo­do­wa­ny chry­pą; ochry­pły, chro­pa­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o gło­sie ma­ją­cy chro­po­wa­tą i niską barwę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­szel jej był gruby, chry­pli­wy, gło­śny, jakby do­by­wał się z głębi becz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

 czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

 przym. chrypły, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

 przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary


chrypnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­sta­wa­nie chry­py

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy stop­nio­we­mu chryp­nię­ciu to­wa­rzy­szył ka­szel?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrypa ż., chrypka ż., chrypienie n., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

 czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

 przym. chrypły, chrypliwy, ochrypnięty, zachrypły, ochrypły, zachrypnięty

 przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary


chrypnąć

1.
a) do­sta­wać chry­py;
b) o gło­sie: sta­wać się chry­pli­wym;
2. w ło­wiect­wie, o głusz­cu: wy­da­wać chry­pli­wy głos


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­chryp­nąć, ochryp­nąć)

 (1.1) do­sta­wać chry­py

 (1.2) łow. o głusz­cu wy­da­wać chra­pli­wy głos pod­czas toków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

 czas. chrypieć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

 przym. chrypły, chrypliwy, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

 przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary


chrypły

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) chry­pią­cy, gar­dło­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z gar­dzie­li smoka wy­do­był się chry­pły dźwięk i be­stia sko­na­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrypnięcie n., zachrypnięcie n., zachrypienie n., ochrypnięcie n., chrypa ż., chrypienie n., chrypka ż., chrypliwość ż., ochrypłość ż.

 czas. chrypieć ndk., chrypnąć ndk., zachrypieć dk., zachrypnąć dk., ochrypnąć dk.

 przym. chrypliwy, zachrypły, zachrypnięty, ochrypły, ochrypnięty

 przysł. chrypliwie, ochryple

Wiktionary


chrysler

[czy­taj: krajs­ler lub krajz­ler] marka sa­mo­cho­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Chrys­ler

Wiktionary

Chrys­ler – ame­ry­kań­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych z sie­dzi­bą w Au­burn Hills dzia­ła­ją­cy od 1925 roku. Jako Chrys­ler Cor­po­ra­tion także kon­cern mo­to­ry­za­cyj­ny w la­tach 1925–1998 i 2007–2014. Na­le­ży do mię­dzy­na­ro­do­we­go kon­cer­nu Stel­lan­tis.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kuzyn z Chi­ca­go ma no­wiuś­kie­go chrys­le­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chrysler mrz.

Wiktionary


chrystadelfianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek ruchu chrze­ści­jań­skie­go pow­sta­łe­go w USA w XIX wieku, wyz­na­ją­ce­go chrze­ści­jań­stwo opar­te na włas­nej in­ter­pre­ta­cji Bi­blii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chry­sta­del­fia­nin co­dzien­nie stu­diu­je Bi­blię.

Wiktionary


chrystadelfiański

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chry­sta­del­fia­nów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɨstadɛlˈfʲjä̃j̃sʲci, AS: χrystadelfʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 (1) zob. chrystadelfianin.

Wiktionary


chryste

imię na­da­ne Je­zu­so­wi z Na­za­re­tu w związ­ku z utoż­sa­mia­niem go przez Iz­ra­el z osobą Me­sja­sza


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. wy­ra­ża zde­ner­wo­wa­nie, zdzi­wie­nie, po­dziw lub prze­ra­że­nie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: Chry­stus

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chry­ste! Nie zdą­ży­my, jak się tak bę­dziesz wlo­kła!

 (1.1) Chry­ste! Ale fajna gar­son­ka!

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Chrystusowy

 rzecz. Chrystus mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Chryste Panie

Wiktionary


chrystian

1. (1618-72) ksią­żę pol­ski;
2. (przed 1180-ok. 1244), pier­wszy bi­skup Prus; Kri­stian;
3. imię wielu kró­lów z dy­na­stii Ol­den­bur­gów oraz Son­der­burg-Glücksburg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kry­stian – imię
  • Chry­stian I – król Danii w la­tach 1448-1481, wład­ca Nor­we­gii 1450-1481, Szwe­cji 1457-1464
  • Chry­stian II – król Danii 1513-1523, Szwe­cji 1520-1521
  • Chry­stian IV – król Danii i Nor­we­gii 1588-1648
  • Chry­stian (1653-1707) – ksią­żę Sak­so­nii w księ­stwie Sak­so­nii-Gothy-Al­ten­bur­ga
  • Chry­stian (1682-1736) – ksią­żę Sak­so­nii-Weißenfels
  • Chry­stian (1942-2013) – syn księ­cia Knuta
  • Chry­stian (1585-1637) – hra­bia Wal­deck-Wil­dun­gen
  • Chry­stian X – król Danii 1912-1947, Is­lan­dii 1912-1944
  • Chry­stian – ksią­żę brunsz­wic­ko-lüneburski na Celle 1611–1633
  • Chry­stian (ur. 2005) – ksią­żę ko­ron­ny Danii
  • Chry­stian z Oliwy – mi­syj­ny bi­skup Prus

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy Chry­stian III obej­mu­je wła­dzę w 1536 roku, roz­wią­zu­je nor­we­ską Radę Pań­stwa, a Nor­we­gia zo­sta­je przeksz­tał­co­na z sa­mo­dziel­ne­go kró­le­stwa (pod rzą­da­mi tego sa­me­go mo­nar­chy co Dania) w duń­ską pro­win­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrɨstʲjãn, AS: χrystʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chrystus m., chrystianizm mrz.

Wiktionary


chrystiania

ostry skręt na nar­tach; kry­stia­nia, chri­stia­nia


SJP.pl


chrystianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik chry­stia­niz­mu (na­u­cza­nia Je­zu­sa Chry­stu­sa)

Wiktionary

Powiązane:

 czas. schrystianizować, chrystianizować

 rzecz. chrystianizm mrz., chrystianizowanie n.

Wiktionary


chrystianizacja

wpro­wa­dza­nie re­li­gii, pojęć i oby­cza­jów chrze­ści­jań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. na­rzu­ca­nie wiary chrze­ści­jań­skiej po­ga­nom; także. pro­ces do­bro­wol­ne­go prze­cho­dze­nia na chrze­ści­jań­stwo przez ludy nie­chrze­ści­jań­skie;

Wiktionary

Chry­stia­ni­za­cja – pro­ces wy­pie­ra­nia re­li­gii et­nicz­nych, osia­dłe­go w okre­ślo­nym re­jo­nie ludu, przez re­li­gię chrze­ści­jań­ską. Jego naj­więk­sze na­si­le­nie przy­pa­da­ło w okre­sie śred­nio­wie­cza, a spo­wo­do­wa­ne było do­mi­nu­ją­cą po­zy­cją chrze­ści­jań­stwa wśród ów­czes­nych eu­ro­pej­skich wład­ców oraz ros­ną­cy­mi wpły­wa­mi pa­pie­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wpraw­dzie chry­stia­ni­za­cja Sło­wian trwa­ła kil­ka­set lat, a do jej celów przy­go­to­wy­wa­no mi­sjo­na­rzy, czy wręcz całe kon­wen­ty czy bi­skup­stwa, nie przy­nio­sło to jed­nak re­zul­ta­tu w po­sta­ci szer­szej cha­rak­te­ry­sty­ki zwal­cza­ne­go kultu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɨstʲjä̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: χrystʹi ̯ä̃ńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrystianizm m., Chrystus m., chrystianizowanie n.

 czas. schrystianizować, chrystianizować ndk.

 przym. chrystianizacyjny, Chrystusowy, chrystusowy

Wiktionary


chrystianizacyjny

przy­miot­nik od: chry­stia­ni­za­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chry­stia­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. schrystianizować, chrystianizować

 rzecz. chrystianizowanie n., chrystianizm mrz., Chrystus mos., chrystianizacja ż.

 przym. Chrystusowy, chrystusowy

Wiktionary


chrystianizator

osoba, która wpro­wa­dza i roz­po­wszech­nia re­li­gię chrze­ści­jań­ską


SJP.pl


chrystianizm

chrze­ści­jań­stwo;
1. re­li­gia opie­ra­ją­ca się na na­u­kach Je­zu­sa Chry­stu­sa;
2. dok­try­na chrze­ści­jań­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. chrze­ści­jań­stwo.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chry­stia­nizm głosi od­ku­pie­nie, mi­łość, rów­ność i bra­ter­stwo wszyst­kich ludzi.

 (1.1) Ar­cy­bi­skup or­miań­sko-wschod­nie­go obrząd­ku (…) rów­nież stwier­dził, że nie widzi w tej idei nic sprzecz­ne­go z za­sa­da­mi chryst­ja­niz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrɨˈstʲjä̃ɲism̥, AS: χrystʹi ̯ä̃ńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chrystus m., Chrystian m., chrystianizacja ż., chrystianin m., chrystianizowanie n., chrystusowiec mos.

 przym. chrystianizacyjny, Chrystusowy, chrystusowy

 czas. schrystianizować, chrystianizować ndk., chrystianizować się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrześcijaństwo

Wiktionary


chrystianizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. teol. za­pro­wa­dza­nie chrze­ści­jań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilka setek lat trwa­ło chry­stia­ni­zo­wa­nie ple­mię­e­mion pru­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chrystus m., chrystianizacja ż., chrystianizm m., chrystianin m., chrystusowiec mos.

 przym. chrystianizacyjny, Chrystusowy, chrystusowy

 czas. chrystianizować ndk., schrystianizować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrystianizacja

Wiktionary


chrystianizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. schry­stia­ni­zo­wać)

 (1.1) hist. teol. za­pro­wa­dzać chrze­ści­jań­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Które ple­mię miał chry­stia­ni­zo­wać świę­ty Woj­ciech?

 (1.1) Świa­dect­wo Ter­tu­lia­na nie wy­mie­nia jed­nak Ksią­żę Apo­sto­łów poś­ród tych, któ­rzy chry­stia­ni­zo­wa­li Afry­kę Pół­noc­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrystianizacja ż., chrystianizowanie n., Chrystus m., chrystianizm m., chrystianin m., chrystusowiec mos.

 przym. chrystianizacyjny, Chrystusowy, chrystusowy

 czas. schrystianizować dk.

Wiktionary


chrystianofob

osoba od­czu­wa­ją­ca wstręt i nie­na­wiść do chrze­ści­jań­stwa i chrze­ści­jan


SJP.pl


chrystianofobia

nie­chęć i odra­za do chrze­ści­jań­stwa i chrze­ści­jan; chry­sto­fo­bia


SJP.pl

Chry­stia­no­fo­bia – lęk lub nie­na­wiść od­czu­wa­ne wobec chrze­ści­jan.

Nie­chęć do chrze­ści­jań­stwa może wy­ni­kać z po­bu­dek re­li­gij­nych bądź ide­o­lo­gicz­nych. Chry­stia­no­fo­bia może być mo­ty­wa­cją do po­peł­nia­nia prze­stępstw. Aż 3/4 osób prze­śla­do­wa­nych fi­zycz­nie ze wzglę­dów re­li­gij­nych sta­no­wią chrze­ści­ja­nie.

Wikipedia


chrystianostwo

Chry­stian z mał­żon­ką; Chry­stia­no­wie


SJP.pl


chrystianowie

Chry­stian z mał­żon­ką; Chry­stia­no­stwo


SJP.pl


chrystianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chry­stia­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


chrystocentryczny

→ chry­sto­cen­tryzm


SJP.pl

Patrz:

chrystocentryzm

chrystocentryzm

nurt w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej uz­na­ją­cy, że Jezus Chry­stus zaj­mu­je cen­tral­ne miej­sce w świe­cie ludz­kim i w hi­sto­rii zba­wie­nia


SJP.pl

Chry­sto­cen­tryzm – nurt w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej (pro­te­stanc­kiej i ka­to­lic­kiej) uz­na­ją­cy, że Jezus Chry­stus zaj­mu­je cen­tral­ne miej­sce w hi­sto­rii zba­wie­nia i w świe­cie.

Za twór­cę ter­mi­nu uwa­ża­ny jest wło­ski te­o­log Gio­van­ni Mo­io­li. Wy­róż­niał on chry­sto­cen­tryzm przed­mio­to­wy i pod­mio­to­wy.

Wikipedia


chrystofania

uka­za­nie się Je­zu­sa Chry­stu­sa po zmart­wychw­sta­niu


SJP.pl

Chry­sto­fa­nia (gr. Χριστόφάνια od Χριστός "Po­ma­za­niec" i φαίνειν "uka­zać się") – zja­wia­nie się Je­zu­sa Chry­stu­sa po zmart­wychw­sta­niu; Ewan­ge­lie za­wie­ra­ją dużo opi­sów chry­sto­fa­nii, zwła­szcza przy pu­stym gro­bie i wobec grup ucz­niów; wspól­ne cechy chry­sto­fa­nii za­war­te w tych re­la­cjach to: wra­że­nie in­no­ści Je­zu­sa, niez­wy­kłe wła­ści­wo­ści jego ciała, za­cho­wu­ją­ce­go jed­nak ludz­ką po­stać i zmy­sło­wą do­ty­kal­ność.

Wikipedia


chrystofobia

nie­chęć i odra­za do chrze­ści­jań­stwa i chrze­ści­jan; chry­stia­no­fo­bia


SJP.pl


chrystogeneza

kon­cep­cja te­o­lo­gicz­na, we­dług któ­rej Jezus Chry­stus jest zam­knię­ciem pro­ce­su two­rze­nia świa­ta, ostat­nim ele­men­tem ciągu kos­mo­ge­ne­za->bio­ge­ne­za->an­tro­po­ge­ne­za


SJP.pl


chrystogram

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. teol. mo­no­gram sym­bo­li­zu­ją­cy Chry­stu­sa w for­mie akro­ni­mu;

Wiktionary

Mo­no­gram IHS

Chry­sto­gram – mo­no­gram bę­dą­cy sym­bo­lem Je­zu­sa Chry­stu­sa w for­mie akro­ni­mu lub li­ga­tu­ry. Naj­bar­dziej znane chry­sto­gra­my to Chi Rho (znak ⳩) i mo­no­gram IHS. Rolę chry­sto­gra­mu peł­nił rów­nież sta­u­ro­gram i inne li­ga­tu­ry.

IHS (właśc. IHΣ) jest grec­kim skró­tem imie­nia IHΣΟΥΣ (Jezus).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ob­ser­wan­ci roz­po­wszech­ni­li chry­sto­gram IHS na te­re­nie Eu­ro­py.

Wiktionary


chrystolog

te­o­log zaj­mu­ją­cy się ży­ciem Je­zu­sa Chry­stu­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teol. ba­dacz, spe­cja­li­sta w chry­sto­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na sym­poz­jum przy­je­cha­ło dwóch chry­sto­lo­gów z Czech.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrystologia ż.

 przym. chrystologiczny

Wiktionary


chrystologia

dział te­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się Chry­stu­sem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. nauka do­ty­czą­ca osoby Je­zu­sa Chry­stu­sa i dok­try­ny z nim zwią­za­nej, cen­tral­ny trak­tat te­o­lo­gii dog­ma­tycz­nej;

Wiktionary

Chry­sto­lo­gia – jeden z dzia­łów te­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się re­flek­sją nad osobą Je­zu­sa Chry­stu­sa w świet­le wiary chrze­ści­jań­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po chry­sto­lo­gii mie­li­śmy je­szcze wy­kład z fo­ne­ty­ki pa­sto­ral­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrystolog m., chrystolożka ż.

 przym. chrystologiczny

Wiktionary


chrystologiczny

→ chry­sto­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) teol. zwią­za­ny z chry­sto­lo­gią

Wiktionary

Patrz:

chrystologia

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor wró­cił z sym­poz­jum chry­sto­lo­gicz­ne­go w Wied­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrystolog m., chrystologia ż.

Wiktionary


chrystozofia

du­cho­we poz­na­nie i zro­zu­mie­nie Chry­stu­sa i jego nauki


SJP.pl


chrystozoficzny

→ chry­sto­zo­fia


SJP.pl

Patrz:

chrystozofia

chrystus

imię na­da­ne Je­zu­so­wi z Na­za­re­tu w związ­ku z utoż­sa­mia­niem go przez Iz­ra­el z osobą Me­sja­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. tytuł, przy­do­mek Je­zu­sa z Na­za­re­tu;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy się Chry­stus rodzi i na świat przy­cho­dzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxrɨstus, AS: χrystus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chrystian mos., chrystianizm mrz., chrystianizacja ż., chrystianizowanie n., schrystianizowanie n., chrystusowiec mos., chrystianizator mos., chrystianizatorka ż., Kryst mos.

:: zdrobn. Chrystusik mos.

 czas. schrystianizować dk., chrystianizować ndk.

 przym. Chrystusowy, chrystusowy, chrystianizacyjny

 wykrz. Chryste

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Jezus, Syn Boży; stpol. Kryst

Wiktionary


chrystusowcy

1. wyz­naw­ca jed­ne­go z wyz­nań pro­te­stanc­kich, czło­nek Ko­ścio­ła Chry­stu­so­we­go;
2. ka­to­lic­ki ka­płan lub za­kon­nik, czło­nek To­wa­rzy­stwa Chry­stu­so­we­go dla Po­lo­nii Za­gra­nicz­nej;
3. uczest­nik pow­sta­nia chry­stu­sow­ców (Cri­sta­da, 1926-29) w Mek­sy­ku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chry­stu­sow­cy – wier­ni Ko­ścio­ła Chry­stu­so­we­go (jed­ne­go z wyz­nań pro­te­stanc­kich)
  • chry­stu­sow­cy – człon­ko­wie rzym­sko­ka­to­lic­kie­go To­wa­rzy­stwa Chry­stu­so­we­go dla Po­lo­nii Za­gra­nicz­nej
  • chry­stu­sow­cy (hisz. Cri­ste­ros) – uczest­ni­cy pow­sta­nia Cri­ste­ro w Mek­sy­ku, 1926-1929

Wikipedia


chrystusowiec

1. wyz­naw­ca jed­ne­go z wyz­nań pro­te­stanc­kich, czło­nek Ko­ścio­ła Chry­stu­so­we­go;
2. ka­to­lic­ki ka­płan lub za­kon­nik, czło­nek To­wa­rzy­stwa Chry­stu­so­we­go dla Po­lo­nii Za­gra­nicz­nej;
3. uczest­nik pow­sta­nia chry­stu­sow­ców (Cri­sta­da, 1926-29) w Mek­sy­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. ksiądz z za­kon­ne­go zgro­ma­dze­nia To­wa­rzy­stwa Chry­stu­so­we­go dla Po­lo­nii Za­gra­nicz­nej

 (1.2) rel. wier­ny pro­te­stanc­kie­go Ko­ścio­ła Chry­stu­so­we­go

 (1.3) hist. uczest­nik tzw. pow­sta­nia Cri­ste­ro w Mek­sy­ku w la­tach 20. XX w.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ko­ście­le chry­stu­sow­ców wisi obraz mo­je­go au­tor­stwa.

 (1.2) W ko­ście­le chry­stu­sow­ców wisi obraz mo­je­go au­tor­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chrystus m., Chrystusik m., chrystianizm m., chrystianizowanie n., schrystianizowanie n.

 czas. schrystianizować dk., chrystianizować ndk.

 przym. Chrystusowy, chrystusowy

Wiktionary


chrystusowy

taki jak u Chry­stu­sa, po­dob­ny do Chry­stu­sa lub od niego się wy­wo­dzą­cy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­dob­ny do Chry­stu­sa, taki jak u Chry­stu­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ten bru­ne­cik po­do­ba się tobie? Albo może ten blon­dyn z chry­stu­so­wą bród­ką?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɨstuˈsɔvɨ, AS: χrystusovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chrystus mos., chrystianizm mrz., chrystianizacja ż., chrystianizowanie n., chrystusowiec mos.

 czas. chrystianizować ndk., chrystianizować się ndk., schrystianizować dk., schrystianizować się dk.

 przym. chrystianizacyjny

:: przest. gwara. Chrystusowy

 temsłow. chrysto-

Wiktionary


chrystyjanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. chrze­ści­ja­nin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɨstɨˈjä̃ɲĩn, AS: χrystyi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary


chryzanilina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sub­stan­cja pow­sta­ją­ca jako etap poś­red­ni przy pro­duk­cji fuk­sy­ny, wy­ko­rzy­sty­wa­na do bar­wie­nia jed­wa­biu na zło­to­żół­ty kolor


SJP.pl


chryzant

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Chry­zant – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go (Χρυσάνθης), ut­wo­rzo­ne od przy­miot­ni­ka "chrysanthés" – „o zło­tym kwiie­cie”, pier­wot­nie od­no­szą­ce­go się do kro­ku­sa ( χρυσός "chry­sos" – „złoty” i άνθος "ant­hos" – „kwiat”). Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Chry­zant (†283), pa­tron sę­dziów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chryzantema ż.

 przym. chryzantemowy

Wiktionary


chryzantem

1. ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych; zło­cień ogro­do­wy
2. po­tocz­nie: fry­zu­ra dam­ska o swo­bod­nych, lekko na­stro­szo­nych wło­sach


SJP.pl


chryzantema

1. ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych; zło­cień ogro­do­wy
2. po­tocz­nie: fry­zu­ra dam­ska o swo­bod­nych, lekko na­stro­szo­nych wło­sach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Den­drant­he­ma|Des Moul|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju chry­zan­tem (1.1)

 (1.3) kwiat chry­zan­te­my (1.2)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jacek po­sa­dził dwie chry­zan­te­my przy gro­bie ojca.

 (1.3) Jacku, czy lu­bisz za­pach chry­zan­tem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma, AS: χryzãntẽma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chryzant m., Chryzanta ż.

:: zdrobn. chryzantemka ż.

 przym. chryzantemowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) złocień; gw. Górny Śląsk dombek

 (1.3) gw. Górny Śląsk dombek

Wiktionary


chryzantemowy

przy­miot­nik od: chry­zan­te­ma


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chry­zan­te­mą, do­ty­czą­cy chry­zan­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chryzantema ż., Chryzant m., Chryzanta ż., chryzantemka ż.

Wiktionary


chryzarobina

sub­stan­cja o sil­nym dzia­ła­niu od­ka­ża­ją­cym, po­zy­ski­wa­na z kory in­dyj­skie­go drze­wa An­di­ra ara­ro­ba lub otrzy­my­wa­na syn­te­tycz­nie, sto­so­wa­na w le­cze­niu cho­rób skóry


SJP.pl


chryzeida

w mi­to­lo­gii grec­kiej: ka­płan­ka świą­ty­ni Apol­li­na w Troi, córka Chry­ze­sa


SJP.pl


chryzejda

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z 3000 oke­a­nid, córka ty­ta­na Oke­a­no­sa i ty­ta­ni­dy Te­ty­dy


SJP.pl

Chry­ze­i­da (gr. Χρυσηΐς "Khrysēḯs", łac. "Chry­se­is") – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, wy­stę­pu­je w Ilia­dzie.

Wikipedia


chryzelefantyna

tech­ni­ka wy­ko­ny­wa­nia rzeźb z dro­go­cen­nych ma­te­ria­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. rzem. tech­ni­ka rzeź­biar­ska z wy­ko­rzy­sta­niem złota, ka­mie­ni szla­chet­nych i kości sło­nio­wej sto­so­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści;

Wiktionary

Chry­ze­le­fan­ty­na (gr. χρῡσελεφάντινος "chrȳselephántinos" – ze złota i kości sło­nio­wej, od "chry­sós" – złoto i "elephás" – słoń) – tech­ni­ka rzeź­biar­ska sto­so­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści, w któ­rej wy­ko­rzy­sty­wa­no kość sło­nio­wą i złoto oraz inne dro­gie ma­te­ria­ły (np. ka­mie­nie szla­chet­ne).

Wikipedia


chryzen

po­li­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny zbu­do­wa­ny z czte­rech sprzę­żo­nych pier­ście­ni ben­ze­no­wych


SJP.pl

Chry­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­li­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny zbu­do­wa­ny z czte­rech sprzę­żo­nych pier­ście­ni ben­ze­no­wych skon­den­so­wa­nych ką­to­wo.

Wę­glo­wo­dór mniej re­ak­tyw­ny od izo­me­rycz­ne­go naf­ta­ce­nu.

W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest be­zbarw­ną sub­stan­cją kry­sta­licz­ną. Otrzy­my­wa­ny przez pi­ro­li­zę in­de­nu, lub przez wy­o­dręb­nia­nie z smoły po­ga­zo­wej.

Wikipedia


chryzmat

1. mi­stycz­ny znak, jaki otrzy­mu­je osoba przyj­mu­ją­ca chrzest;
2. w prze­no­śni: wy­róż­nik, pięt­no


SJP.pl


chryzmał

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rel. krzyż­mał

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chryzmo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. chrzyżmał

Wiktionary


chryzmo

świę­co­ny olej uży­wa­ny w niek­tó­rych sa­kra­men­tach i ce­re­mo­niach ko­ściel­nych; olej świę­ty; krzyż­mo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. rel. w chrze­ści­jań­stwie kon­se­kro­wa­ny olej uży­wa­ny m.in. przy poś­wię­ca­niu oł­ta­rzy i ko­ścio­łów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ce­re­mo­niarz podał bi­sku­po­wi na­czy­nie z chryz­mem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chryzmał m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krzyżmo, daw. chrzyżmo

Wiktionary


chryzoberyl

mi­ne­rał, tle­nek glinu i be­ry­lu o bar­wie zie­lo­na­wo­żół­tej lub szma­rag­do­wo­zie­lo­nej; jego od­mia­ną jest alek­san­dryt


SJP.pl

Chry­zo­be­ryl – rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków. Nazwa mi­ne­ra­łu wy­wo­dzi się od grec­kich słów "chry­sos" – złoto oraz "be­ryl­los" – beryl, co na­wią­zu­je do jego ty­po­wej barwy oraz pier­wiast­ka be­ry­lu obec­ne­go w skła­dzie.

Wikipedia


chryzofenina

barw­nik azowy, uży­wa­ny do far­bo­wa­nia ba­weł­ny na żółto w ką­pie­li myd­la­nej


SJP.pl


chryzofil

ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny są­czyń­co­wa­tych; Chry­sop­hyl­lum ca­i­ni­to


SJP.pl


chryzofit

jeden z typów glo­nów jed­no­ko­mór­ko­wych lub ko­lo­nij­nych


SJP.pl


chryzogon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Chry­zo­gon — imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce "złote dziec­ko", zło­żo­ne z czło­nów "chry­sos" — "złoty" i "gónos"— "la­to­rośl". Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Chry­zo­gon, ka­płan rzym­ski (III/IV wiek).

Chry­zo­gon imie­ni­ny ob­cho­dzi 24 li­sto­pa­da.

Wikipedia


chryzografia

sztu­ka pi­sa­nia i ma­lo­wa­nia płyn­nym zło­tem na per­ga­mi­nie, sto­so­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu


SJP.pl


chryzoidyna

po­ma­rań­czo­wy barw­nik azowy sto­so­wa­ny do bar­wie­nia pre­pa­ra­tów mi­kro­sko­po­wych oraz pa­pie­ru i skóry


SJP.pl


chryzokola

mi­ne­rał, uwod­nio­ny krze­mian mie­dzi


SJP.pl

Chry­zo­ko­la – po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny mi­ne­rał mie­dzi z gro­ma­dy krze­mia­nów. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "khry­zos" i "kolla" oz­na­cza­ją­cych złoto oraz klej. W sta­ro­żyt­no­ści był uży­wa­ny jako spo­i­wo przy łą­cze­niu złota.

Wikipedia


chryzokracja

forma rzą­dów, w któ­rej wła­dzę spra­wu­je grupa ludzi naj­bo­gat­szych; plu­to­kra­cja


SJP.pl


chryzolit

mi­ne­rał, przez­ro­czy­sta od­mia­na oli­wi­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jubil. miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chryzolitowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) forsteryt

Wiktionary


chryzolitowy

przy­miot­nik od: chry­zo­lit


SJP.pl


chryzopraz

mi­ne­rał, od­mia­na chal­ce­do­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zie­lo­ny mi­ne­rał, od­mia­na chal­ce­do­nu;

Wiktionary

Chry­zo­praz, pra­zer – prześ­wie­ca­ją­cy, so­czy­ście zie­lo­ny mi­ne­rał, cenna od­mia­na chal­ce­do­nu. Nazwa po­cho­dze­nia grec­kie­go, wy­ni­ka­ją­ca z po­łą­cze­nia słów "chry­sos" – złoto i "pra­si­nos" – zie­lon­ka­wy.

Barwa wy­wo­ła­na jest do­miesz­ką niklu. Ulega ona zmia­nie (wy­bla­knię­ciu) pod­czas ogrze­wa­nia lub dłu­gotr­wa­łe­go naś­wiet­le­nia pro­mie­nia­mi sło­necz­ny­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: xrɨˈzɔpras, AS: χryzopras

Wiktionary


chryzostom

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Chry­zo­stom – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go (χρυσόστομος, "chry­so­sto­mos" – "Zło­to­u­sty").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­pew­ni­łam pana Chry­zo­sto­ma o na­szej przy­chyl­no­ści dla tego pro­jek­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xrɨˈzɔstɔ̃m, AS: χryzostõm

Wiktionary


chryzostomostwo

Chry­zo­stom z mał­żon­ką; Chry­zo­sto­mo­sto­wie


SJP.pl


chryzostomowie

Chry­zo­stom z mał­żon­ką; Chry­zo­sto­mo­stwo


SJP.pl


chryzostomowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chry­zo­sto­ma lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


chryzotyl

mi­ne­rał, od­mia­na ser­pen­ty­nu; sta­no­wi 95% wszyst­kich hand­lo­wych azbe­stów; azbest chry­zo­ty­lo­wy


SJP.pl

Chry­zo­tyl (azbest ser­pen­ty­no­wy, azbest biały) – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy ser­pen­ty­nów (włó­kni­stych). Po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny. Pod wzglę­dem che­micz­nym jest to uwod­nio­ny krze­mian ma­gne­zu. Za­wie­ra ok. 40% krze­mion­ki, tle­nek ma­gne­zu i do­miesz­ki że­la­za, glinu i in­nych me­ta­li.

Wikipedia


chryzotylowy

przy­miot­nik od: chry­zo­tyl


SJP.pl


chryzyna

żółty barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w pą­kach to­po­li, po­mi­do­rach i pyłku pszcze­lim, na­tu­ral­ny in­hi­bi­tor aro­ma­ta­zy


SJP.pl


chryzyp

fi­lo­zof grec­ki (ok. 277-ok. 208 p.n.e.)


SJP.pl

Chry­zyp z Soloi (gr. Χρύσιππος ὁ Σολεύς "Chry­sip­pos"; uro­dzo­ny około 279, zmarł mię­dzy 207 a 204 p.n.e.) – ateń­ski fi­lo­zof i my­śli­ciel, czo­ło­wy przed­sta­wi­ciel i obroń­ca sto­i­cyz­mu.

Wikipedia


chryzypowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chry­zy­pa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


chrz.

skrót od: chrze­ści­jań­ski; chrześc.


SJP.pl


chrzan

ro­śli­na z by­li­no­wa­tych o gru­bym, mię­si­stym ko­rze­niu, ros­ną­ca dziko i upra­wia­na; wy­ko­rzy­sty­wa­na jako ostra przy­pra­wa do dań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ar­mo­ra­cia|P. Ga­ertn.|ref=tak., ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych;

 (1.2) pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ar­mo­ra­cia ru­sti­ca­na|G. Ga­ertn.|ref=tak., chrzan po­spo­li­ty

 (1.3) bot. ro­śli­na z ga­tun­ku chrzan po­spo­li­ty

 (1.4) kulin. ko­rzeń chrza­nu (1.3) o sil­nym, gry­zą­cym za­pa­chu i ostrym smaku

 (1.5) spoż. kulin. przy­pra­wa z tar­te­go chrza­nu (1.4)

Wiktionary

Chrzan ("Ar­mo­ra­cia") – ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych do któ­re­go na­le­żą trzy ga­tun­ki. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je po­łud­nio­wo-wschod­nią Eu­ro­pę, po­łud­nio­wą Rosję, Sy­be­rię i Ka­zach­stan. Chrzan po­spo­li­ty jest w Pol­sce upra­wia­ny i ro­śnie dziko jako za­do­mo­wio­ny an­tro­po­fit, poza tym zaw­le­czo­ny i zdzi­cza­ły jest także w po­zo­sta­łej czę­ści Eu­ro­py, w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i we wschod­niej Azji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Z po­wo­du ko­rze­ni trud­no usu­nąć chrzan z ogro­du.

 (1.5) Ku­pi­li sobie dwa kufle do­sko­na­łej wody i dwa duże pier­ni­ki, mając przy tym spo­koj­ne fiz­jo­no­mie mie­szczan, któ­rzy zwy­kli jadać przy her­ba­cie go­rą­cą szyn­kę z chrza­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃãn, AS: χšãn

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrzanić ndk.

 przym. chrzanowy

Wiktionary


chrzaniak

pa­śnik chrza­niak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


chrzanienie

po­tocz­nie: z nie­chę­cią, po­gar­dą o ja­kimś prze­mó­wie­niu, wy­stą­pie­niu te­le­wi­zyj­nym lub ra­dio­wym, tek­ście pra­so­wym itp., które jest nie­praw­dzi­we lub nie wnosi ni­cze­go no­we­go do te­ma­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrza­nić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrzanić

Wiktionary


chrzanik

zdrob­nie­nie od: chrzan


SJP.pl


chrzaniony

po­tocz­nie: wy­wo­łu­ją­cy w mó­wią­cym nie­chęć, iry­ta­cję, rza­dziej po­dziw; pie­przo­ny, sku­ba­ny


SJP.pl


chrzanić

pie­przyć; po­tocz­nie:
1. mówić głup­stwa, bzdu­ry; bre­dzić, baj­du­rzyć, pi­to­lić, pier­ni­czyć;
2. robić coś źle, psuć; pa­ta­ła­szyć, par­to­lić, pa­prać, par­ta­czyć;
3. lek­ce­wa­żyć, igno­ro­wać; chro­mo­lić, ole­wać;
4. chrza­nić się:
a) psuć się; par­to­lić się, pa­prać się;
b) sta­wać się trud­nym do odróż­nie­nia; mie­szać się, plą­tać się;
c) robić coś bar­dzo po­wo­li; grze­bać się, guz­drać się;
d) trak­to­wać kogoś zbyt ła­god­nie; pa­tycz­ko­wać się, cac­kać się, pie­ścić się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) kulin. do­pra­wiać po­tra­wę do­da­jąc chrzan

 (1.2) przen. lek­ce­wa­żyć

 (1.3) przen. kła­mać

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mimo wszyst­ko, po­cie­sza­łem się, na uczel­ni świat się nie koń­czy. Mogę z niej uciec, zna­leźć cie­ka­we za­ję­cie i chrza­nić tę całą ma­gi­ster­kę i za­faj­da­ną ka­rie­rę na­u­ko­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃãɲit͡ɕ, AS: χšãńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrzan m., chrzanik m., charzanienie n., Chrzanów m., ochrzanianie n., ochrzanienie n., ochrzan m., schrzanianie n., schrzanienie n., pochrzanienie n., chrzanienie n.

 czas. ochrzaniać ndk., ochrzanić dk., schrzaniać ndk., schrzanić dk., pochrzanić dk.

 przym. chrzanowy, chrzanikowy

 przysł. chrzanowo

 wykrz. chrzań się

Wiktionary


chrzanowianin

miesz­ka­niec Chrza­no­wa (mia­sta w po­łud­nio­wej Pol­sce)


SJP.pl


chrzanowianka

miesz­kan­ka Chrza­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


chrzanowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrza­no­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Go­mu­ni­ce
  • Chrza­no­wi­ce – ko­lo­nia w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Go­mu­ni­ce
  • Chrza­no­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Błasz­ki
  • Chrza­no­wi­ce – gro­ma­da

Wikipedia


chrzanowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrza­no­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Ja­no­wiec Wiel­ko­pol­ski
  • Chrza­no­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Opi­no­gó­ra Górna
  • Chrza­no­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Rzew­nie
  • Chrza­no­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Szel­ków
  • Chrza­no­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Przy­tu­ły
  • Chrza­no­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. wej­he­row­skim, w gmi­nie Łę­czy­ce
  • Chrza­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Ełk
  • Chrza­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Cho­dów
  • Chrza­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. słu­pec­kim, w gmi­nie Ostro­wi­te
  • Chrza­no­wo-Bro­ni­sze
  • Chrza­nów

Wikipedia


chrzanowski

przy­miot­nik od: Chrza­nów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chrza­no­wem, do­ty­czą­cy Chrza­no­wa, wła­ści­wy Chrza­no­wo­wi, po­cho­dzą­cy z Chrza­no­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrza­nów
    • Fa­blok Chrza­nów
    • Po­wiat chrza­now­ski, po­wiat w Pol­sce (wo­je­wództ­wo ma­ło­pol­skie), odt­wo­rzo­ny w 1999 roku w ra­mach re­for­my ad­mi­ni­stra­cyj­nej
  • Ja­worz­nic­ko-Chrza­now­ski Okręg Prze­my­sło­wy, okręg prze­my­sło­wy w po­łud­nio­wej Pol­sce
  • Góra Chrza­now­ska, wzgó­rze
  • Go­rzów Chrza­now­ski, przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Agniesz­ka Chrza­now­ska (ur. 1968) – pol­ska pio­sen­kar­ka, kom­po­zy­tor­ka i ak­tor­ka
  • An­drzej Maria Chrza­now­ski (ur. 1945) – nie­za­leż­ny twór­ca, re­ży­ser, aktor, pro­jek­tant i wy­na­laz­ca
  • An­drzej Chrza­now­ski (ur. 1948) – pol­ski po­li­tyk, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Anna Ko­wal­ska, née Chrza­now­ska (1903–1969) – pol­ska pi­sar­ka, no­we­list­ka, au­tor­ka
  • Anna Do­ro­ta Chrza­now­ska, zd. de Fre­zen (XVII w.) – żona ka­pi­ta­na Jana Sa­mu­e­la Chrza­now­skie­go
  • Ber­nard Chrza­now­ski (1861–1944) – pol­ski dzia­łacz

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Chrzanów m., chrzanowianin m., chrzanowianka ż.

Wiktionary


chrzanowy

zwią­za­ny z chrza­nem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z chrza­nem, do­ty­czą­cy chrza­nu

 (1.2) za­wie­ra­ją­cy chrzan, ma­ją­cy smak chrza­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrzan mrz.

 czas. chrzanić ndk.

Wiktionary


chrzanów

ro­śli­na z by­li­no­wa­tych o gru­bym, mię­si­stym ko­rze­niu, ros­ną­ca dziko i upra­wia­na; wy­ko­rzy­sty­wa­na jako ostra przy­pra­wa do dań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Chrza­nów – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie chrza­now­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu chrza­now­skie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej Chrza­nów.

Chrza­nów uzy­skał lo­ka­cję miej­ską około 1350 roku.

We­dług da­nych GUS mia­sto za­miesz­ku­je 33,707 osób (stan na 30 czerw­ca 2024). Chrza­nów jest naj­więk­szym mia­stem w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim na te­ry­to­rium gminy miej­sko-wiej­skiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxʃãnuf, AS: χšãnuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrzanowianin m., chrzanowianka ż.

 czas. chrzanić ndk.

 przym. chrzanowski

Wiktionary


chrzanówek

Chrza­nó­wek – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie cie­cha­now­skim, w gmi­nie Opi­no­gó­ra Górna.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


chrzbiet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. grzbiet

Wiktionary


chrzciciel

1. osoba udzie­la­ją­ca chrztu;
2. żar­to­bli­wie: osoba, która sprze­da­je nie­peł­no­war­to­ścio­we, roz­cień­czo­ne pa­li­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba chrzczą­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcę, żebyś mi zaraz dał na misie głowę Jana Chrzci­cie­la.

 (1.1) Zwie­dzi­li­śmy ko­ściół pw. św. Jana Chrzci­cie­la.

 (1.1) By­li­śmy na gro­bie ks. Cy­bul­skie­go, mo­je­go chrzci­cie­la.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

 czas. ochrzcić dk., chrzcić ndk., przechrzcić dk.

 przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary


chrzcicielka

→ chrzci­ciel


SJP.pl

Patrz:

chrzciciel

chrzcielnica

na­czy­nie do prze­cho­wy­wa­nia wody chrzciel­nej; bap­ty­ste­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­ściel­ne na­czy­nie z wodą świę­co­ną przez­na­czo­ne do chrztu;

 (1.2) rel. ar­chit. część ko­ścio­ła, gdzie do­ko­nu­je się chrztu

Wiktionary

Chrzciel­ni­ca – zbior­nik z wodą świę­co­ną, uży­wa­ną pod­czas sa­kra­men­tu chrztu. Wy­ko­na­na z ka­mie­nia, me­ta­lu lub drew­na. Forma de­ko­ra­cji i pro­por­cji zmie­nia­ła się wraz z obo­wią­zu­ją­cy­mi sty­la­mi w ar­chi­tek­tu­rze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zo­bacz­cie, jaka pię­kna chrzciel­ni­ca!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃʲt͡ɕɛlʲˈɲit͡sa, AS: χšʹćelʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrzest m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześnik m., chrześnica ż., chrzciciel mos., chrzciny nmos., chrześniaczka ż., chrześniak mos., chrzczenie n., przechrzta mos., ochrzczenie n.

 czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk.

 przym. chrzcielny, chrzestny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) baptysterium

Wiktionary


chrzcielny

do­ty­czą­cy chrzcze­nia; chrzest­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny ze chrztem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W nowej for­mie ry­tu­a­łu chrzciel­ne­go eg­zor­cyz­my są zre­du­ko­wa­ne do trud­no za­u­wa­żal­nej po­sta­ci.

 (1.1) Chrzest­ny bę­dzie trzy­mał świe­cę chrzciel­ną.

 (1.1) Ksiądz za­in­to­no­wał li­ta­nię chrzciel­ną.

 (1.1) Ale się na­cho­dzi­li za ubran­kiem chrzciel­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., chrzciny lm nm., przechrzta m., chrześcijaństwo n., chrześcijanin m., chrześcijanka ż.

 czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

 przym. chrześcijański, chrzestny, przedchrzcielny

Wiktionary


chrzcinowy

→ chrzci­ny


SJP.pl

Patrz:

chrzciny

chrzciny

przy­ję­cie to­wa­rzy­szą­ce chrzto­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kult. rel. uro­czy­sto­ści i zwy­cza­je zwią­za­ne z przy­ję­ciem sa­kra­men­tu chrztu

 (1.2) żart. lanie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mie­li­śmy ur­wa­nie głowy przed chrzci­na­mi.

 (1.2) Wzię­li szla­uch i urzą­dzi­li jej nie­złe chrzci­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrześcijaństwo n., chrześcijanin m., chrześcijanka ż.

 czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

 przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary


chrzcić

1. na­da­wać imię; naz­wać, mia­no­wać;
2. udzie­lać sa­kra­men­tu chrztu;
3. po­tocz­nie: do­da­wać wody do ja­kiejś cie­czy, np. do al­ko­ho­lu, mleka; roz­cień­czać wodą;
4. chrzcić się - przyj­mo­wać sa­kra­ment chrztu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ochrz­cić)

 (1.1) kośc. udzie­lać komuś sa­kra­men­tu chrztu

 (1.2) rel. daw. czy­nić nad kimś znak ini­cju­ją­cy nową ja­kość w życiu, zry­wa­ją­cy z przesz­ło­ścią

 (1.3) pot. ini­cjo­wać kogoś w czymś

 (1.4) przen. na­da­wać komuś lub cze­muś imię lub nazwę

 (1.5) pot. żart. roz­cień­czać coś wodą, po­gar­sza­jąc ja­kość

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chrzcić się

 (2.1) być chrzczo­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­boszcz chrzcił za­wsze w drugą nie­dzie­lę mie­sią­ca.

 (1.2) Ja was chrzczę wodą… On chrzcić was bę­dzie Du­chem Świę­tym i ogniem.

 (1.2) Jan chrzcił wodą, ale wy wkrót­ce zo­sta­nie­cie ochrz­cze­ni Du­chem Świę­tym.

 (1.3) Wo­ja­cy chrzcze­ni byli w boju.

 (1.4) Za ko­mu­ny w stocz­ni chrzczo­no kil­ka­na­ście stat­ków na rok.

 (1.4) Chrzci­li go jako Ka­ro­la Jana, ale potem za­wsze był już Jan­kiem.

 (1.5) Za­wsze chrzci­ła trun­ki i nikt się nie cze­piał.

 (2.1) Rzy­mia­nie chrzci­li się ma­so­wo po edyk­cie me­dio­lań­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

 czas. ochrzcić dk., przechrzcić dk.

 przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary


chrzczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. udzie­la­nie chrztu

 (1.2) publ. na­da­wa­nie komuś lub cze­muś imie­nia lub nazwy

 (1.3) pot. do­ko­ny­wa­nie czy­jejś ini­cja­cji

 (1.4) pot. roz­cień­cza­nie cze­goś, mie­sza­nie ze tań­szy­mi skład­ni­ka­mi, czemu to­wa­rzy­szy po­gor­sze­nie ja­ko­ści cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chrzcze­nie nie­mow­ląt jest u nas rze­czą nor­mal­ną.

 (1.3) Dyra za­ka­za­ła chrzcze­nia ko­cia­ków po to­a­le­tach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrześcijanin mos., ochrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

 czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

 przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrzest

Wiktionary


chrzczonowice

Chrzczo­no­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie skier­nie­wic­kim, w gmi­nie Ko­wie­sy.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie biel­skim ziemi raw­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


chrzept

daw­niej (dziś tylko w gwa­rze ka­szub­skiej): grzbiet, plecy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. grzbiet, plecy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃɛpt, AS: χšept

Wiktionary


chrzest

w re­li­gii chrze­ści­jań­skiej: oczy­szcze­nie z grze­chu pier­wo­rod­ne­go i przy­ję­cie do wspól­no­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. obrzęd przy­ję­cia kogoś do Ko­ścio­ła, po­łą­czo­ny z ob­my­ciem wodą lub za­nu­rze­niem w wo­dzie;

 (1.2) mar. żegl. uro­czy­ste na­da­nie nazwy stat­ko­wi

 (1.3) pot. w związ­kach wy­ra­zo­wych: ini­cja­cja, pier­wszy udział w czymś

Wiktionary

Chrzest – w chrze­ści­jań­stwie obrzęd na­wró­ce­nia i oczy­szcze­nia z grze­chów, spra­wo­wa­ny na po­le­ce­nie sa­me­go jego za­ło­ży­cie­la Je­zu­sa Chry­stu­sa (por. Mt 28,18–20). Będąc "ob­my­ciem wodą, któ­re­mu to­wa­rzy­szy słowo" (Ef 5,26) stoi na po­cząt­ku drogi wiary każ­de­go z ucz­niów Chry­stu­sa, jest pier­wszym z sa­kra­men­tów wta­jem­ni­cze­nia chrze­ści­jań­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas chrztu na­da­je się chrzczo­ne­mu imię.

 (1.2) Pod­czas chrztu tra­dy­cyj­nie ro­zbi­ja się o burtę bu­tel­kę szam­pa­na.

 (1.3) Bitwa pod Monte Cas­si­no była dla Po­la­ków chrztem bo­jo­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃɛst, AS: χšest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrześcijanka ż., chrześcijanin mos., ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel mos., chrzestny mos., chrzestna ż., chrześniak mos., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., przechrzta mos., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

 czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

 przym. chrzestny, chrzcielny, chrześcijański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrzciny

Wiktionary


chrzestna

1. matka chrzest­na;
2. córka chrzest­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zob. matka chrzest­na.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja chrzest­na już nie żyje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrzest m., chrzestny m., chrześniak m., chrześniaczek m., chrześnica ż., chrześniaczka ż., chrzcielnica ż., chrzciciel m., chrzciny nmos., chrzczenie n., chrześcijaństwo n., chrześcijanin m., chrześcijanka ż., ochrzczenie n., ochrzczenie się n., przechrzta m., przechrzczenie się n., wychrzta m., wychrzcianka ż.

 czas. chrzcić ndk., chrzcić się ndk., ochrzcić dk., ochrzcić się dk., przechrzcić dk., przechrzcić się dk., wychrzcić dk., wychrzcić się dk.

 przym. chrzestny, chrzcielny, chrześcijański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) matka chrzestna; przest. kuma; gwara. kmotra

Wiktionary


chrzestniaczka

po­tocz­nie: chrze­śniacz­ka


SJP.pl


chrzestniak

syn chrzest­ny; chrze­śnik, chrze­śniak


SJP.pl


chrzestny

przy­miot­nik od: chrzest


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chrztu, od­no­szą­cy się do chrztu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. zob. oj­ciec chrzest­ny.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Mój chrzest­ny już nie żyje.

 (2.1) Czy du­chow­nym wolno in­ge­ro­wać w wybór chrzest­nych?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃɛstnɨ, AS: χšestny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrzest mrz., chrzestna ż., chrześniak mos., chrześniaczek mos., chrześnica ż., chrześniaczka ż., chrzcielnica ż., chrzciciel mos., chrzciny lm nm., chrzczenie n., chrześcijaństwo n., chrześcijanin mos., chrześcijanka ż., ochrzczenie n., ochrzczenie się n., przechrzta mos., przechrzczenie się n., wychrzta mos., wychrzcianka ż.

 czas. chrzcić ndk., chrzcić się ndk., ochrzcić dk., ochrzcić się dk., przechrzcić dk., przechrzcić się dk., wychrzcić dk., wychrzcić się dk.

 przym. chrzcielny, chrześcijański

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) ojciec chrzestny; przest. kum; gwara. kmotr, kmoter

Wiktionary


chrześc.

skrót od: chrze­ści­jań­ski; chrz.


SJP.pl


chrześcijanin

osoba wyz­na­ją­ca chrze­ści­jań­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca chrze­ści­jań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy chrze­ści­ja­nin po­wi­nien choć raz w życiu prze­czy­tać Bi­blię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃ɲĩn, AS: χšeśćii ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrześcijaństwo n., chrzest mrz., chrzciny nmos., chrzczenie n.

:: fż. chrześcijanka ż.

 przym. chrześcijański, chrzcielny, chrzestny

Wiktionary


chrześcijanin-niekatolik

wyz­naw­ca re­li­gii ob­ja­wio­nej przez Chry­stu­sa, wyz­na­nia in­ne­go niż ka­to­lic­kie; chrze­ści­ja­nin nie­ka­to­lik


SJP.pl


chrześcijanka

ko­bie­ta wyz­na­ją­ca chrze­ści­jań­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta, która wyz­na­je chrze­ści­jań­stwo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjãnka, AS: χšeśćii ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrześcijaństwo n., chrzest mrz.

:: fm. chrześcijanin mos.

 przym. chrześcijański, chrzcielny, chrzestny

Wiktionary


chrześcijański

przy­miot­nik od: chrze­ści­ja­nin


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chrze­ści­jań­stwem i chrze­ści­ja­na­mi, do­ty­czą­cy chrze­ści­jań­stwa

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla chrze­ści­jań­stwa i chrze­ści­jan

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­waż­niej­szą chrze­ści­jań­ską mod­lit­wą jest „Ojcze nasz”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci, AS: χšeśćii ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrześcijaństwo n., chrześcijanin mos., chrześcijanka ż., chrzest mrz., chrzciny nmos., chrzciciel mos., chrzestny mos., chrzestna ż., chrześniak mos., chrześniaczka ż., chrześnica ż., przechrzta mos., chrzczenie n., ochrzczenie n.

 przym. chrzcielny, chrzestny

 czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk.

 przysł. po chrześcijańsku

Wiktionary


chrześcijańskość

→ chrze­ści­jań­ski


SJP.pl

Patrz:

chrześcijański

chrześcijaństwo

1. re­li­gia opie­ra­ją­ca się na na­u­kach Je­zu­sa Chry­stu­sa; chry­stia­nizm;
2. wspól­no­ta chrze­ści­jań­ska; eku­me­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. re­li­gia mo­no­te­i­stycz­na wy­wo­dzą­ca się z ju­da­iz­mu, któ­rej człon­ko­wie wie­rzą, że Jezus Chry­stus jest Synem Bożym i zmart­wychw­stał po swo­jej śmier­ci;

 (1.2) ogół wier­nych wszyst­kich wyz­nań w obrę­bie chrze­ści­jań­stwa (1.1)

Wiktionary

Chrze­ści­jań­stwo ( Χριστιανισμóς, "Chri­stia­nis­mós", Chri­stia­ni­tas), chry­stia­nizm – re­li­gia mo­no­te­i­stycz­na za­li­cza­na do grupy abra­ha­micz­nej. Pow­sta­ła w I wieku n.e. w Azji Za­chod­niej, na te­re­nie Judei, wów­czas pod­le­ga­ją­cej Ce­sar­stwu Rzym­skie­mu. Re­li­gię tę za­po­cząt­ko­wał Jezus z Na­za­re­tu, przez wyz­naw­ców naz­wa­ny Chry­stu­sem, po­nie­waż uz­na­no go za me­sja­sza prze­po­wie­dzia­ne­go w Bi­blii he­braj­skiej, przez chrze­ści­jan na­zy­wa­nej Sta­rym Te­sta­men­tem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­cen­to­wo naj­wię­cej wyz­naw­ców chrze­ści­jań­stwa miesz­ka w Eu­ro­pie i Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃stfɔ, AS: χšeśćii ̯ä̃ĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrześcijanin m., chrześcijanka ż., chrzest m., chrzciciel m., chrzciny nmos., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., przechrzta m., chrzczenie n., ochrzczenie n., przechrzczenie n.

 czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

 przym. chrześcijański, chrzcielny, chrzestny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrystianizm; war. śląski chřeśćijaństwo

Wiktionary


chrześniaczek

zdrob­nia­le o chrze­śnia­ku, synu chrzest­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od chrze­śniak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrześniak m., chrzestna ż., chrzestny mos.

 przym. chrzestny

Wiktionary


chrześniaczka

córka chrzest­na; chrze­śni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. córka chrzest­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Józia była ze swoją chrze­śniacz­ką w Szczyr­ku.

 (1.1) Żona ku­pi­ła chrze­śniacz­ce kol­czy­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

:: fm. chrześniak m.

 czas. chrzcić, ochrzcić dk., przechrzcić dk.

 przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrześnica

Wiktionary


chrześniak

syn chrzest­ny; chrze­śnik, chrzest­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. syn chrzest­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem z moim chrze­śnia­kiem na Ry­sach.

 (1.1) Mój chrze­śniak ma na imię Jurek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

:: zdrobn. chrześniaczek m.

:: fż. chrześnica ż., chrześniaczka ż.

 czas. chrzcić, ochrzcić dk., przechrzcić dk.

 przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary


chrześnica

córka chrzest­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. córka chrzest­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Józia była ze swoją chrze­śni­cą w Szczyr­ku.

 (1.1) Żona ku­pi­ła chrze­śni­cy kol­czy­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniaczka ż., chrzcielnica ż., chrzest m., przechrzta m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

:: fm. chrześniak m.

 czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

 przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrześniaczka

Wiktionary


chrześnik

syn chrzest­ny; chrze­śniak, chrzest­niak


SJP.pl


chrztowo

Chrzto­wo (kasz. "Chrztowò", dawn. "Kar­to­wo") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ścier­skim, w gmi­nie Li­nie­wo. Leży na po­łud­nio­wym brze­gu je­zio­ra So­bąc­kie­go.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Chrzto­wo". W skład so­łect­wa wcho­dzi rów­nież osada Równe.

Wikipedia


chrzypski

przy­miot­nik od: Chrzyp­sko, Chrzyp­sko Małe, Chrzyp­sko Wiel­kie


SJP.pl


chrzypsko

przy­miot­nik od: Chrzyp­sko, Chrzyp­sko Małe, Chrzyp­sko Wiel­kie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrzyp­sko Małe
  • Chrzyp­sko Wiel­kie

Wikipedia


chrzyżmał

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rel. krzyż­mał

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. chryzmał

Wiktionary


chrzyżmo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. rel. krzyż­mo

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrzyżmować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. chryzmo

Wiktionary


chrzyżmować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. rel. na­ma­szczać chrzyż­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bi­skup or­dy­na­riusz chrzyż­mu­je bierz­mo­wań­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrzyżmo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krzyżmować

Wiktionary


chrząblice

Chrzą­bli­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie tu­rec­kim, w gmi­nie Bru­dzew.

Nazwa wsi po­cho­dzi praw­do­po­dob­nie od słowa chrzan, który za­pew­ne rósł tutaj w du­żych ilo­ściach. Na sta­rych ma­pach spo­ty­ka się także pi­sow­nię "Chrzam­li­ce".

Wikipedia


chrząchów

Chrzą­chów – wieś po­ło­żo­na nad rzeką Ku­rów­ką w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, po­wie­cie pu­ław­skim, gmi­nie Koń­sko­wo­la, w od­le­gło­ści 4 km od Ku­ro­wa, 6 km od Koń­sko­wo­li, 12 km od Puław i 35 km od Lu­bli­na. Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Koń­sko­wo­la. Naj­wyż­szym punk­tem wsi jest Łysa Góra (180,2 m n.p.m.).

Wikipedia


chrząkania

1. wy­da­wać krót­ki, nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny dźwięk z krta­ni; char­kać;
2. o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrum­kać


SJP.pl


chrząkanie

1. wy­da­wać krót­ki, nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny dźwięk z krta­ni; char­kać;
2. o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrum­kać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzą­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niechrząkanie n., chrząknięcie n.

 czas. chrząkać ndk.

Wiktionary


chrząkać

1. wy­da­wać krót­ki, nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny dźwięk z krta­ni; char­kać;
2. o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrum­kać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chrzą­knąć)

 (1.1) wy­da­wać krót­ki, chra­pli­wy dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy od­głos char­cze­nia lub kaszl­nię­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chrzą­kał zwy­kle, zanim roz­po­czy­nał prze­mó­wie­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrząkanie n., chrząknięcie n.

Wiktionary


chrząknięcie

1. wydać krót­ki, nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny dźwięk z krta­ni; za­char­kać, char­knąć;
2. o świ­niach: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); za­chrum­kać, chrum­knąć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzą­knąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃɔ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χšõŋʹḱńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząknąć dk., chrząkać ndk.

 rzecz. chrząkanie

Wiktionary


chrząknąć

1. wydać krót­ki, nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny dźwięk z krta­ni; za­char­kać, char­knąć;
2. o świ­niach: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); za­chrum­kać, chrum­knąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chrzą­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|chrzą­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gru­bas w żół­tym ku­bra­ku prze­stą­pił z nogi na nogę, chrzą­knął, zdjął z głowy wy­mię­ty biret.

 (1.1) Ale na wszel­ki wy­pa­dek od­po­wie­dział chłop­cu su­ro­wym spoj­rze­niem i chrzą­knął groź­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃɔ̃ŋknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χšõŋknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrząknięcie n.

Wiktionary


chrząsnąć

wydać chrzęst; chrzęst­nąć, chrzęs­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chrzę­ścić / chrzę­szczeć)

 (1.1) zob. chrzę­ścić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃɔ̃w̃snɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χšõũ̯snõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie n., chrząstnięcie n., chrzęśnięcie n., chrzęstnięcie n., chrzęst m.

Wiktionary


chrząstek

ro­dzaj tkan­ki łącz­nej szkie­le­to­wej, ela­stycz­na tkan­ka uczest­ni­czą­ca w two­rze­niu niek­tó­rych czę­ści szkie­le­tu krę­gow­ców (u ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych - ca­łe­go); tkan­ka chrzęst­na


SJP.pl


chrząstka

ro­dzaj tkan­ki łącz­nej szkie­le­to­wej, ela­stycz­na tkan­ka uczest­ni­czą­ca w two­rze­niu niek­tó­rych czę­ści szkie­le­tu krę­gow­ców (u ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych - ca­łe­go); tkan­ka chrzęst­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. ela­stycz­na tkan­ka sta­no­wią­ca część wielu na­rzą­dów, np. nosa, krta­ni, sta­wów itp.;

 (1.2) kulin. sprę­ży­sty i zbity twór w po­kar­mie mięs­nym, czę­sto nie kon­su­mo­wa­na

 (1.3) gw-pl|Tar­nów. bot. skrzyp polny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­rów­no łę­kot­ka, jak i mał­żo­wi­na uszna są chrząst­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃɔ̃w̃stka, AS: χšõũ̯stka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrzęstniak mrz., ochrzęstna ż.

 przym. chrząstkowaty, chrząstkowy, chrzęstny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tkanka chrzęstna

Wiktionary


chrząstkoszkieletowy

ryba chrząst­kosz­kie­le­to­wa - ryba ma­ją­ca stru­nę grzbie­to­wą i chrzęst­ny szkie­let; ryba chrzęst­nosz­kie­le­to­wa


SJP.pl


chrząstkotwórczy

po­sia­da­ją­cy zdol­ność do two­rze­nia ko­mó­rek chrząst­ki


SJP.pl


chrząstkowacieć

zmie­niać się w chrząst­kę, na­bie­rać cech chrząst­ki


SJP.pl


chrząstkowaty

ma­ją­cy bu­do­wę lub wła­ści­wo­ści zbli­żo­ne do chrząst­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. po­sia­da­ją­cy chrząst­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrząstka ż.

 przym. chrząstkowy

Wiktionary


chrząstkowiec

ro­śli­na z ro­dzi­ny ko­mo­so­wa­tych; ło­mian­ka


SJP.pl

Chrząst­ko­wiec ("Po­lyc­ne­mum") – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych za­li­cza­ny w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go do ro­dzi­ny ko­mo­so­wa­tych lub szar­ła­to­wa­tych. Na­le­ży do niego 6 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je pół­noc­no-za­chod­nią Afry­kę, po­łud­nio­wą i środ­ko­wą Eu­ro­pę, rejon Azji Mniej­szej i Ka­u­ka­zu na wscho­dzie sięga zaś po Azję Środ­ko­wą (włącz­nie z chiń­skim re­gio­nem Sin­ciang).

Wikipedia


chrząstkowy

zwią­za­ny z chrząst­ką


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z chrząst­ką, do­ty­czą­cy chrzą­stek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrząstka ż., chrzęstniak mrz., ochrzęstna ż.

 przym. chrzęstny, chrząstkowaty

Wiktionary


chrząstkozrost

czę­ścio­wo ru­cho­me po­łą­cze­nie kości za po­mo­cą tkan­ki chrzęst­nej


SJP.pl

Chrząst­koz­rost, po­łą­cze­nie chrzęst­ne ( syn­chon­dro­sis, junc­tu­ra car­ti­la­gi­nea) – po­łą­cze­nie ści­słe dwóch kości za po­mo­cą tkan­ki chrzęst­nej. U czło­wie­ka wy­stę­pu­je m.in. mię­dzy pier­wszym że­brem a most­kiem, które po­łą­czo­ne są chrząst­ką szkli­stą. Chrząst­koz­ro­sta­mi włó­kni­sty­mi są np. krąż­ki mię­dzy­krę­go­we, chrząst­ki na pod­sta­wie czasz­ki, chrząst­ki mię­dzy kość­mi ło­no­wy­mi (w spo­je­niu ło­no­wym).

Wikipedia


chrząstniak

no­wot­wór o bu­do­wie chrząst­ko­wej


SJP.pl


chrząstnica

ro­dzaj kras­no­ro­stu wy­stę­pu­ją­ce­go w Morzu Pół­noc­nym; chrzą­ści­ca, chrzą­śni­ca


SJP.pl

Chrząst­ni­ca, chrzą­ści­ca ("Chon­drus") – ro­dzaj kras­no­ro­stów z rzędu "Gi­gar­ti­na­les". Ple­chy mchu ir­landz­kie­go ("Chon­drus cri­spus"), ga­tun­ku wy­stę­pu­ją­ce­go w pół­noc­nym Oce­a­nie At­lan­tyc­kim, wy­płu­ka­ne, wy­bie­lo­ne i wy­su­szo­ne na słoń­cu, do­star­cza­ją ka­ra­ge­nu, su­row­ca sto­so­wa­ne­go w wielu ga­łę­ziach prze­my­słu oraz w lecz­nict­wie.

Wikipedia


chrząstnik

isto­ta mię­dzy­ko­mór­ko­wa wraz z roz­mie­szczo­ny­mi w niej ele­men­ta­mi włó­kni­sty­mi, two­rzą­ca tkan­kę chrzęst­ną; chon­dry­na, chon­dro­mu­ko­id


SJP.pl


chrząstnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrząst­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃɔ̃w̃ˈstʲɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χšõũ̯stʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząśnięcie n., chrzęśnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęszczenie ndk., chrzęst

Wiktionary


chrząstny

rzad­ko: chrząst­ko­wy, chrzęst­ny


SJP.pl


chrząstnąć

wydać chrzęst; zgrzyt­nąć, za­trze­szczeć, za­chro­bo­tać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chrzę­ścić / chrzę­szczeć)

 (1.1) do­ko­na­ny od|chrzę­ścić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃɔ̃w̃stnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χšõũ̯stnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie ndk., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęst

Wiktionary


chrząstowianin

miesz­ka­niec Chrzą­sto­wa


SJP.pl


chrząstowianka

miesz­kan­ka Chrzą­sto­wa


SJP.pl


chrząstowice

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrzą­sto­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Wol­brom
  • Chrzą­sto­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wa­do­wic­kim, w gmi­nie Brzeź­ni­ca
  • Chrzą­sto­wi­ce – wieś w woj. opol­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Chrzą­sto­wi­ce
  • Chrzą­sto­wi­ce – gmina
  • Chrzą­sto­wi­ce – gro­ma­da
  • Chrzą­sto­wi­ce – sta­cja ko­le­jo­wa w Chrzą­sto­wi­cach, w wo­je­wództ­wie opol­skim
  • Chrzą­sto­wo, Chrzą­stów, Chrzą­stó­wek

Wikipedia


chrząstowicki

przy­miot­nik od: Chrzą­sto­wi­ce; chrzą­stow­ski


SJP.pl


chrząstowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrzą­sto­wo – część mia­sta Wałcz
  • Chrzą­sto­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Gniew­ko­wo
  • Chrzą­sto­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Nakło nad No­te­cią
  • Chrzą­sto­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Człu­chów
  • Chrzą­sto­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. śrem­skim, w gmi­nie Książ Wiel­ko­pol­ski
  • Chrzą­sto­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ka­mień­skim, w gmi­nie Ka­mień Po­mor­ski
  • Chrzą­sto­wo – gro­ma­da
  • Chrzą­sto­wo – dawna gmina
  • Chrzą­sto­wi­ce, Chrzą­stów, Chrzą­stó­wek

Wikipedia


chrząstowski

przy­miot­nik od: Chrzą­sto­wi­ce; chrzą­sto­wic­ki


SJP.pl


chrząstów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrzą­stów – przy­sió­łek wsi Bu­ko­wie w woj. opol­skim, w pow. na­my­słow­skim, w gmi­nie Wil­ków
  • Chrzą­stów – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie mie­lec­kim, w gmi­nie Mie­lec
  • Chrzą­stów – część mia­sta Ko­niec­po­la, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Ko­niec­pol; do 1959 sa­mo­dziel­na gmina (Chrzą­stów (gmina))
  • Chrzą­stów (gmina), była gmina (obec­nie część mia­sta Ko­niec­pol)
  • Chrzą­stów (gro­ma­da)
  • Chrzą­stów Wiel­ki
  • Chrzą­sto­wi­ce, Chrzą­sto­wo, Chrzą­stó­wek

Wikipedia


chrząstówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrzą­stó­wek – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łę­czyc­kim, w gmi­nie Łę­czy­ca
  • Chrzą­stó­wek – osada w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Pa­rzę­czew
  • Chrzą­stó­wek – część wsi Chrzą­stów w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Mie­lec
  • Chrzą­stó­wek – nie­czyn­ny wą­sko­to­ro­wy przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Chrzą­stów­ku, w gmi­nie Łę­czy­ca, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w wo­je­wództ­wie łódz­kim
  • Chrzą­sto­wi­ce, Chrzą­sto­wo, Chrzą­stów

Wikipedia


chrząszcz

owad z rzędu o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­le­op­te­ra|ref=tak., za­miesz­ku­ją­cy róż­no­rod­ne śro­do­wi­ska rząd owa­dów po­sia­da­ją­cy osło­nię­te skrzy­dła i od­włok;

 (1.2) rzad. mot. pot. jeden z mo­de­li Volks­wa­ge­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrząszcz – przed­sta­wi­ciel rzędu owa­dów (Co­le­op­te­ra)
  • Jan Piotr Chrząszcz – dr te­o­lo­gii, kro­ni­karz ślą­skich miast z prze­ło­mu XIX i XX w. W 1912 r. wydał Ges­chich­te der Stadt Ne­u­stadt in Obersch­le­sien (Hi­sto­ria Prud­ni­ka), a w 1926 r. Ges­chich­te der Stadt ...

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grały jej tedy do snu der­ka­cze i prze­piór­ki, mi­go­ta­ły gwia­zdy, gdy po­wiew po­ru­szył ga­łę­zie, brzę­cza­ły chrzą­szcze na dę­bo­wych li­ściach – i us­nę­ła wresz­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃɔ̃w̃ʃt͡ʃ, AS: χšõũ̯šč

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chrząszczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) garbus, chrabąszcz

Wiktionary


chrząszcze

jeden z naj­licz­niej­szych rzę­dów owa­dów; tę­go­po­kry­we, tę­gos­krzy­dłe


SJP.pl

Chrzą­szcze, tę­go­po­kry­we (Co­le­op­te­ra) – rząd owa­dów z in­fra­gro­ma­dy no­wos­krzy­dłych i na­drzę­du skry­tos­krzy­dłych. Obej­mu­je około 400 tys. opi­sa­nych na­u­ko­wo ga­tun­ków, co czyni go naj­licz­niej­szym pod tym wzglę­dem rzę­dem zwie­rząt. Ostroż­ne sza­cun­ki fak­tycz­nej licz­by ga­tun­ków współ­czes­nych z dru­giej de­ka­dy XXI wieku po­da­ją za­leż­nie od me­to­dy od około pół do pół­to­ra mi­lio­na ga­tun­ków, w niek­tó­rych przy­pad­kach wska­zu­jąc na błon­ków­ki jako nawet ponad trzy­krot­nie licz­niej­sze w ga­tun­ki od chrzą­szczy.

Wikipedia


chrząszczewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chrzą­szcze­wo – część wsi Łysek w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Wierz­bi­nek
  • Chrzą­szcze­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ka­mień­skim, w gmi­nie Ka­mień Po­mor­ski

Wikipedia


chrząszczowaty

po­dob­ny do chrzą­szcza


SJP.pl


chrząszczowy

zwią­za­ny z chrzą­szczem


SJP.pl


chrząszczyce

Chrzą­szczy­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Chrzumczütz, wcze­śniej "Chrzumbzüz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Prósz­ków.

Wikipedia


chrząszczyk

mały chrząszcz


SJP.pl


chrząścica

ro­dzaj kras­no­ro­stu wy­stę­pu­ją­ce­go w Morzu Pół­noc­nym; chrząst­ni­ca, chrzą­śni­ca


SJP.pl


chrząśnica

ro­dzaj kras­no­ro­stu wy­stę­pu­ją­ce­go w Morzu Pół­noc­nym; chrzą­ści­ca, chrząst­ni­ca


SJP.pl


chrząśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrząs­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃɔ̃w̃ɕˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χšõũ̯śńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząstnięcie n., chrzęśnięcie n., chrzęstnięcie n., chrzęszczenie n., chrzęst m.

Wiktionary


chrzęsnąć

wydać chrzęst; chrzęst­nąć, chrząs­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chrzę­ścić / chrzę­szczeć)

 (1.1) zob. chrzę­ścić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃɛ̃w̃snɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χšẽũ̯snõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie n., chrząstnięcie n., chrzęśnięcie n., chrzęstnięcie n., chrzęst m.

Wiktionary


chrzęst

od­głos kru­sze­nia się, ła­ma­nia się cze­goś, tar­cia o coś; trzask, szczęk, zgrzyt; chro­bo­ta­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos tar­cia o coś, kru­sze­nia, ła­ma­nia; zgrzyt, chru­pot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stary prze­kaz głosi, że ​​bor­suk może za­a­ta­ko­wać my­śli­we­go, wgryźć się w jego nogę i pu­ścić ją do­pie­ro, gdy usły­szy chrzęst miaż­dżo­nych kości.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃɛ̃w̃st, AS: χšẽũ̯st

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząśnięcie n., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęszczenie ndk.

Wiktionary


chrzęstniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chrzęst­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrzęstniak m.

Wiktionary


chrzęstniak

no­wot­wór ła­god­ny pow­sta­ją­cy z tkan­ki chrzęst­nej, roz­wi­ja­ją­cy się wew­nątrz kości lub na jej po­wierzch­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ła­god­ny no­wot­wór tkan­ki chrzęst­nej;

Wiktionary

Chrzęst­niak (łac. "chon­dro­ma") – ła­god­ny no­wot­wór tkan­ki chrzęst­nej, róż­ni­cu­ją­cy się w kie­run­ku chrząst­ki szkli­stej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ob­ja­wem chrzęst­nia­ka są bóle i cza­sem zła­ma­nia kości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrząstka ż.

:: zdrobn. chrzęstniaczek m.

 przym. chrząstkowy

Wiktionary


chrzęstniakomięsak

ro­dzaj zło­śli­we­go no­wot­wo­ru kości


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. zło­śli­wy no­wot­wór tkan­ki chrzęst­nej;

Wiktionary

Chrzęst­nia­ko­mię­sak (chrzęst­niak mię­sa­ko­wy, łac. "chon­dro­sar­co­ma") – zło­śli­wy no­wot­wór tkan­ki chrzęst­nej na­le­żą­cy do grupy mię­sa­ków kości. Wy­róż­nia się pod­ty­pów hi­sto­lo­gicz­nych tego no­wot­wo­ru, róż­nią­cych się lo­ka­li­za­cją, prze­bie­giem i wie­kiem za­cho­ro­wa­nia.

Wikipedia


chrzęstniakowatość

za­bu­rze­nia kost­nie­nia pro­wa­dzą­ce do róż­no­rod­nych znieksz­tał­ceń


SJP.pl


chrzęstnik

ga­tu­nek ryby o chrzęst­nym szkie­le­cie


SJP.pl


chrzęstnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzęst­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃɛ̃w̃ˈstʲɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χšẽũ̯stʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząśnięcie n., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęszczenie ndk., chrzęst

Wiktionary


chrzęstnoszkieletowe

gro­ma­da ryb które mają stru­nę grzbie­to­wą i chrzęst­ny szkie­let, obej­mu­ją­ca chi­me­ry, płaszcz­ki i re­ki­ny


SJP.pl


chrzęstnoszkieletowy

ryba chrzęst­nosz­kie­le­to­wa - ryba ma­ją­ca stru­nę grzbie­to­wą i chrzęst­ny szkie­let; ryba chrząst­kosz­kie­le­to­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go szkie­let zbu­do­wa­ny jest z chrzą­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­star­sze ślady ko­pal­ne chrzęst­nosz­kie­le­to­wych są bar­dzo ubo­gie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃɛ̃w̃stnɔˌʃʲcɛlɛˈtɔvɨ, AS: χšẽũ̯stnošʹḱeletovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrzęstny

Wiktionary


chrzęstny

w ana­to­mii: zbu­do­wa­ny z chrząst­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. taki, który zbu­do­wa­ny jest z chrząst­ki

 (1.2) anat. zwią­za­ny z chrząst­ką, do­ty­czą­cy chrząst­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrząstka ż., chrząsteczka ż.

 przym. chrząstkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chrząstkowy

Wiktionary


chrzęstnąć

wydać chrzęst; chrzęs­nąć, chrząs­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chrzę­ścić / chrzę­szczeć)

 (1.1) do­ko­na­ny od|chrzę­ścić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃɛ̃w̃stnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χšẽũ̯stnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie ndk., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęst

Wiktionary


chrzęszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzę­ścić.

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzę­szczeć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃɛ̃w̃ʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: χšẽũ̯ščẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząśnięcie n., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęst

Wiktionary


chrzęszczeć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chrząs­nąć / chrząst­nąć / chrzęs­nąć / chrzęst­nąć)

 (1.1) wy­da­wać od­głos tar­cia o coś, kru­sze­nia, ła­ma­nia; zgrzy­tać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woda wy­płu­ku­je z ziemi szkie­le­ty i łuski po po­ci­skach, ty­sią­ce łusek. Chrzę­szczą, jak­byś szedł po żwi­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃɛ̃w̃ʃt͡ʃɛt͡ɕ, AS: χšẽũ̯ščeć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie ndk., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęst

Wiktionary


chrzęścieć

daw­niej: chrzę­ścić


SJP.pl


chrzęścić

wy­da­wać chrzęst; zgrzy­tać, trze­szczeć, chro­bo­tać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chrząs­nąć / chrząst­nąć / chrzęs­nąć / chrzęst­nąć)

 (1.1) wy­da­wać od­głos tar­cia o coś, kru­sze­nia, ła­ma­nia; zgrzy­tać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A sa­mo­chód to­czył się niez­grab­nie, chrzę­ścił i skrzy­piał, dzwo­nił i kasz­lał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxʃɛ̃w̃ɕt͡ɕit͡ɕ, AS: χšẽũ̯śćić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk.

 rzecz. chrząśnięcie n., chrzęszczenie ndk., chrzęśnięcie dk., chrząstnięcie dk., chrzęśnięcie dk., chrzęstnięcie dk., chrzęst

Wiktionary


chrzęśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzęs­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xʃɛ̃w̃ɕˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χšẽũ̯śńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chrząsnąć dk., chrząstnąć dk., chrzęsnąć dk., chrzęstnąć dk., chrzęszczeć ndk., chrzęścić ndk.

 rzecz. chrząstnięcie n., chrząśnięcie n., chrzęstnięcie n., chrzęszczenie n., chrzęst m.

Wiktionary


chróstnik

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Chróst­nik (niem. "Bra­u­chitsch­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lu­biń­skim, w gmi­nie Lubin.

Wieś leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 333 i przy węźle Lubin Po­łud­nie drogi ek­spre­so­wej S3. Liczy 1012 miesz­kań­ców – jest szó­stą naj­lud­niej­szą miej­sco­wo­ścią gminy.

Wikipedia


chróstno

Chróst­no (daw­niej "Za­le­sie", Sa­lis­wal­de) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie głub­czyc­kim, w gmi­nie Głub­czy­ce.

Wio­ska leży na te­re­nie Ob­sza­ru Chro­nio­ne­go Kra­jo­bra­zu Rejon Mokre - Le­wi­ce. Leży na te­re­nie Nad­le­śnict­wa Prud­nik (obręb Prud­nik).

Wikipedia


chróstowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chró­sto­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Bi­sku­pia
  • Chró­sto­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Stę­ży­ca
  • Chró­sto­wo – część wsi Ustro­nie Mor­skie w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, pow. ko­ło­brze­skim w gmi­nie Ustro­nie Mor­skie
  • Chró­sto­wo – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Po­la­nów
  • Chru­sto­wo, Chro­sto­wo

Wikipedia


chróścice

Chró­ści­ce ( Chrosczütz, Chrosczütz, Kro­ści­ce) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Do­brzeń Wiel­ki.

Wikipedia


chróścicki

naz­wi­sko


SJP.pl


chróścielewski

naz­wi­sko


SJP.pl


chróścielów

Chró­ście­lów ( Chra­sti­lov lub Chrastělovo, Kra­stil­lau) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie głub­czyc­kim, w gmi­nie Kietrz, na Pła­sko­wy­żu Prud­nic­ko-Głub­czyc­kim. Wieś obej­mu­je ad­mi­ni­stra­cyj­nie przy­sió­łek Gniew­ko­wi­ce i Ko­lo­nia Za­chód.

Ob­szar głów­nie rol­ni­czy z za­cho­wa­ną po upad­ku so­cja­liz­mu w 1989 roku Rol­ni­czą Spół­dziel­nią Pro­duk­cyj­ną. Za­kład RSP zaj­mu­je się ho­dow­lą zwie­rząt oraz pro­duk­cją wy­so­kiej ja­ko­ści mleka. Po­nad­to dy­spo­nu­je du­ży­mi ob­sza­ra­mi upraw­ny­mi.

Wikipedia


chróścikowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chróścin

Chró­ścin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Bo­le­sła­wiec.

Wikipedia


chss

skró­to­wiec

 (1.1) = polit. hist. Chrze­ści­jań­skie Sto­wa­rzy­sze­nie Spo­łecz­ne;

Wiktionary


chswn

skró­to­wiec

 (1.1) = hist. Chrze­ści­jań­ska Służ­ba Wyz­wo­le­nia Na­ro­dów;

Wiktionary


chtoniczny

po­dziem­ny; od­no­si się do bóstw pie­kiel­nych (chto­nicz­nych) sto­ją­cych w opo­zy­cji do nie­biań­skich


SJP.pl


chu

wyraz, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, na­śla­du­ją­cy od­głos chu­cha­nia


SJP.pl


chubsugulski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chub­su­gu­łem, do­ty­czą­cy Chub­su­gu­łu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chubsuguł mrz.

Wiktionary


chubsuguł

je­zio­ro w pół­noc­nej Mon­go­lii


SJP.pl

Chub­su­guł ( Хөвсгөл нуур, "Chöwsgöl nuur"; zwane po­tocz­nie Małym Baj­ka­łem, w przesz­ło­ści w j. pol­skim uży­wa­no także nazwy Koso-Goł) – słod­ko­wod­ne je­zio­ro tek­to­nicz­ne w pół­noc­nej czę­ści Mon­go­lii, w po­bli­żu gra­ni­cy z Rosją.

Jest to dru­gie co do wiel­ko­ści je­zio­ro Mon­go­lii i za­ra­zem naj­głęb­sze je­zio­ro tego kraju.

Wikipedia


chuch

po­tocz­nie: chuch­nię­cie, od­dech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. wy­dy­cha­ne po­wie­trze pod­czas chu­cha­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xux, AS: χuχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuchanie n., chuchnięcie n.

 czas. chuchać ndk., chuchnąć dk.

Wiktionary


chucha

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3 os. lp. ter. chu­chać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxuxa, AS: χuχa

Wiktionary


chuchanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chu­chać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈxãɲɛ, AS: χuχãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuch m., chuchnięcie n.

 czas. chuchać ndk., chuchnąć dk.

Wiktionary


chuchać

1. ogrze­wać od­de­chem
2. ob­cho­dzić się z czymś lub kimś bar­dzo de­li­kat­nie, bar­dzo o coś lub kogoś dbać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chuch­nąć)

 (1.1) wy­dy­chać po­wie­trze, wy­do­by­wać z sie­bie od­dech

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) roz­grze­wać coś od­de­chem

 (2.2) przen. pot. pie­lę­gno­wać, chro­nić coś, dbać o coś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxuxat͡ɕ, AS: χuχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuchnięcie n., chuchanie n., chuch m.

 czas. chuchnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) troszczyć się

Wiktionary


chucherko

osoba drob­na i wątła


SJP.pl


chucherkowaty

sła­bo­wi­ty, mi­zer­ny, drob­ny, de­li­kat­ny


SJP.pl


chuchla

naz­wi­sko


SJP.pl


chuchnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chuch­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuxʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: χuχʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuch m., chuchanie n.

 czas. chuchnąć dk., chuchać ndk.

Wiktionary


chuchnąć

wy­pu­ścić usta­mi po­wie­trze zwięk­sza­jąc jego ci­śnie­nie


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. chu­chać)

 (1.1) zob. chu­chać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxuxnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: χuχnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuch m., chuchanie n., chuchnięcie n.

 czas. chuchać ndk.

Wiktionary


chuchrak

osoba o drob­nej i wą­tłej po­stu­rze; chu­chro; chu­cher­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba wątła i drob­na

Wiktionary


chuchro

zwy­kle o czło­wie­ku: isto­ta słaba, drob­na, mi­zer­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czło­wiek słaby, mi­zer­ny lub cho­ro­wi­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxuxrɔ, AS: χuχro

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chuchrowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdechlak

Wiktionary


chuchrowaty

o wy­glą­dzie chu­chra; mi­zer­ny, słaby, wątły


SJP.pl


chuck

[czy­taj: czak] imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chuck – se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • Chuck – album wy­da­ny przez grupę Sum 41

Wikipedia


chucpa

po­tocz­nie: bez­czel­ność, tupet, aro­gan­cja; hucpa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nad­mier­na pew­ność sie­bie, po­łą­czo­na z zu­chwa­ło­ścią albo chę­cią ukry­cia swo­je­go braku umie­jęt­no­ści

 (1.2) zu­chwa­łe dzia­ła­nie, źle po­strze­ga­ne przez in­nych, np. jako oszu­stwo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxut͡spa, AS: χucpa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hucpa, tupet

 (1.2) hucpa

Wiktionary


chucpiarski

po­tocz­nie: bez­czel­ny, aro­ganc­ki; huc­piar­ski


SJP.pl


chucpiarz

osoba bez­czel­na i aro­ganc­ka; huc­piarz


SJP.pl


chuda

chuda ko­bie­ta, dziew­czy­na


SJP.pl


chudaczewo

Chu­da­cze­wo (niem. "Alt Kud­de­zow") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie sła­wień­skim, w gmi­nie Po­sto­mi­no przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 203. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Chu­da­cze­wo" w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Ro­ni­no.

Wikipedia


chudak

naz­wi­sko


SJP.pl


chudan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka na wschod­niej Sy­be­rii w Rosji, lewy do­pływ Udy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chudański

Wiktionary


chudawy

po­tocz­nie: nieco chudy; szczu­pły


SJP.pl


chudański

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Chu­da­nem (rzeką na Sy­be­rii w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chudan mrz.

Wiktionary


chudecki

naz­wi­sko


SJP.pl


chudek

naz­wi­sko


SJP.pl

Chu­dek – luźno ro­zbu­do­wa­na wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ka­dzi­dło.

Roz­cią­ga się na od­le­gło­ści 5 km wzdłuż drogi z Ło­dzisk do Bro­do­wych Łąk. Przy dro­dze po­pro­wa­dzo­no pas pie­szo-ro­we­ro­wy. So­łect­wo two­rzą ko­lo­nie: Lipki, Morgi, Rule, Ru­le­wek i Stara Wieś.

Wikipedia


chuderlaczek

zdrob­nie­nie od: chu­der­lak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od chu­der­lak

Wiktionary

Patrz:

chuderlak

Powiązane:

 rzecz. chuderlak m.

Wiktionary


chuderlaczka

zdrob­nie­nie od: chu­der­lak


SJP.pl

Patrz:

chuderlak

chuderlak

po­tocz­nie: czło­wiek chudy i cho­ro­wi­ty; cher­la­wiec, mi­ze­rak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek chudy i za­pa­da­ją­cy na zdro­wiu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­lo­wym szpi­ta­lu le­ża­ło na no­szach kilku chu­der­la­ków z oban­da­żo­wa­ny­mi gło­wa­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuderlawość ż., chudzina ż., chudość ż.

:: zdrobn. chuderlaczek m.

 przym. chuderlawy, chudy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mizerak, chudeusz, chudzielec; stpol. chudoba; skóra i kości, chodzący kościotrup, żywy kościotrup, kościotrup, chudy jak szczapa, szczapa, chudy jak szkielet, szkielet, chudy jak patyk, patyk, wieszak; reg. pozn. ogigiel

Wiktionary


chuderlawiec

po­tocz­nie: czło­wiek chudy i cho­ro­wi­ty; cher­lak, mi­ze­rak


SJP.pl


chuderlawość

→ chu­der­la­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest chu­der­la­we; cecha tych, któ­rzy są chu­der­la­wi

Wiktionary

Patrz:

chuderlawy

Powiązane:

 przym. chuderlawy

 przysł. chuderlawo

 rzecz. chuderlak mos.

Wiktionary


chuderlawy

chudy, drob­ny, mi­zer­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­glą­da­ją­cy mi­zer­nie, spra­wia­ją­cy wra­że­nie po­zba­wio­ne­go sił czy cho­re­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaś to tam­ten chu­der­la­wy chło­pak z za­pad­nię­ty­mi po­licz­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuderlak mos., chuderlawość ż.

 przym. chudy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cherlawy, mizerny, słabowity, wątły, wychudzony

Wiktionary


chudeusz

po­tocz­nie: czło­wiek chudy, wy­nędz­nia­ły; chu­dzie­lec, chu­dziak, chu­dzi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. żart. chudy i słaby czło­wiek

 (1.2) przen. bie­da­czy­na, ho­łysz

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Westch­ną­łem. — Mój Boże! jakby też to mnie chu­de­u­szo­wi wi­gil­ja sma­ko­wa­ła w takim sa­lo­nie…

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. chudo

 przym. chudy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chudzielec, chudzina, cherlak, chuderlak, mizerak; stpol. chudoba; reg. pozn. ogigiel; skóra i kości, chodzący kościotrup, żywy kościotrup, kościotrup, chudy jak szczapa, szczapa, chudy jak szkielet, szkielet, chudy jak patyk, patyk, wieszak

 (1.2) biedak, biedaczek, biedaczyna

Wiktionary


chudkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


chudnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) tra­ce­nie wagi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­stę­pu­ją mało swo­i­ste ob­ja­wy ogól­ne: osła­bie­nie, go­rącz­ka, chud­nię­cie, brak ape­ty­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chudość ż., chudzina ż., schudnięcie n.

 czas. chudnąć ndk., schudnąć dk.

 przym. chudy, chudziutki, chudzieńki

Wiktionary


chudnąć

tra­cić na wadze, zmniej­szać cię­żar swo­je­go ciała; szczu­pleć, wąt­leć, mi­zer­nieć, ni­knąć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) sta­wać się chud­szym, szczu­plej­szym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chudnięcie n., schudnięcie n.

 czas. odchudzać, schudnąć dk.

 przym. chudy, chudzieńki, chudziutki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tracić na wadze

Wiktionary


chudoba

1. zwie­rzę­ta ho­dow­la­ne; żywy in­wen­tarz;
2. prze­sta­rza­le: lu­dzie bied­ni; bie­do­ta, nędza;
3. daw­niej: skrom­ny do­by­tek, ubo­gie go­spo­dar­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. bieda, ubó­stwo, nie­do­sta­tek

 (1.2) przest. pot. mie­nie osoby ubo­giej, skrom­ny do­by­tek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chu­do­ba – prze­sta­rza­le drob­ny do­by­tek, skrom­ne i ubo­gie go­spo­dar­stwo; po­cho­dzi od cze­skie­go słowa „chu­do­ba” oz­na­cza­ją­ce­go biedę
  • Chu­do­ba – przy­sió­łek wsi Ur­ba­no­wi­ce w woj. opol­skim, w pow. kę­dzie­rzyń­sko-ko­ziel­skim, w gmi­nie Pa­wło­wicz­ki
  • Chu­do­ba – wieś w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie By­czy­na
  • Chu­do­ba – wieś w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie La­so­wi­ce Wiel­kie
  • Chu­do­ba – osada leśna w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie La­so­wi­ce Wiel­kie
  • Chu­do­ba – przy­sió­łek wsi Nowe Kot­ko­wi­ce w woj. opol­skim, w pow. prud­nic­kim, w gmi­nie Gło­gó­wek
  • Chu­do­ba – ko­lo­nia w woj. po­mor­skim, w pow. wej­he­row­skim, w gmi­nie Łę­czy­ce
  • Chu­do­ba – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny
  • Chu­do­ba – gro­ma­da
  • Chu­do­ba – pol­ska grupa mu­zycz­na wy­ko­nu­ją­ca mu­zy­kę folk
  • Chu­do­ba – wzgó­rze we wsi Trzeb­niów w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mysz­kow­skim, w gmi­nie Nie­go­wa (Wy­ży­na Czę­sto­chow­ska)
  • Sta­ni­sław Chu­do­ba

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ja­ka­bądź bywa nasza chu­do­ba, / Na pokaz świa­tu, za­wsze­śmy cu­dzej / Mą­dro­ści słu­dzy. / Pra­wem są dla nas wzglę­dy te oba: / — Jeść mo­żesz, jak się tobie po­do­ba — / Lecz się ubie­raj tak — jak chcą dru­dzy.

 (1.2) Chwa­lę szczę­ście sta­tecz­ne: / Nie chce­li też być wiecz­ne, / Spu­szczę, com wziął, a w cnotę włas­ną się ogar­nę / I ucz­ci­wej chu­do­by bez po­sa­gu pra­gnę.

 (1.2) I po co to kwie­cie ro­śnie, i dla kogo – / Żeby je wróg dep­tał swą prze­klę­tą nogą? / I po co ta Wisła srebr­ne toczy fale – / Żeby w niej swe konie pła­wi­li Mo­ska­le! / Na co się te nasze dziew­ki wy­cho­wa­ły – / Żeby dziś mo­skiew­skie dzie­ci pia­sto­wa­ły! / Oj, bra­cia Ma­zu­ry! Krzyw­da nam się dzie­je, / Oj­cow­ską chu­do­bę roz­krad­li zło­dzie­je

 (1.2,4) Oj ci go­spo­da­rze, co go­rzał­kę lubią, / I sie­bie i żonę i dzie­ci­ny gubią; / Mar­nie­je chu­do­ba, bo nie ma opie­ki, / Prze­klę­ta go­rzał­ko prze­pad­nij na wieki.

 (1.4) Stary sam mu­siał my­śleć o wszyst­kim teraz. Sy­no­wa sza­la­ła, syn pił i gdyby nie on, chu­do­ba by wy­zdy­cha­ła i pole za­o­dło­go­wa­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈdɔba, AS: χudoba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. gwara. chudóbka, gwara. chudobina

 przym. daw. chudobny

 przysł. daw. chudobnie, daw. chudobno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) chudzielec, chudeusz

Wiktionary


chudobczyce

Chu­dob­czy­ce – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Kwilcz. Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest około 8,5 km na pół­noc­ny wschód od Kwil­cza nie­o­po­dal po­łud­nio­we­go krań­ca je­zio­ro Lu­bosz Wiel­ki.

Wikipedia


chudobny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bied­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chudoba ż.

Wiktionary


chudopachołek

1. daw­niej: czło­wiek po­cho­dzą­cy z ubo­giej szlach­ty lub ni­skie­go stanu; sza­ra­czek, ple­be­jusz;
2. lek­ce­wa­żą­co: czło­wiek bied­ny, ubogi; ho­łysz


SJP.pl


chudość

→ chudy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan bycia chu­dym

Wiktionary

Patrz:

chudy

Przykłady

 (1.1) I po­mi­mo swo­jej chu­do­ści i po­zor­nej kru­cho­ści, zwy­cię­żył po­je­dy­nek na rękę ze spa­sio­nym Ty­mo­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxudɔɕt͡ɕ, AS: χudość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chudnięcie n., chudzinka ż., chuderlak mos.

 przym. chudzieńki, chudziutki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mizerność, cienkość, nietłustość, nietęgość, niemięsistość, wiotkość , drobność, delikatność , filigranowość

Wiktionary


chudszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chudy


SJP.pl

Chud­szy (ang. "Thin­ner") – po­wieść Step­he­na Kinga z 1984 roku, którą na­pi­sał pod pse­u­do­ni­mem Ri­chard Bach­man.

Wikipedia


chudy

1. ma­ją­cy (zbyt) mało ciała; bar­dzo szczu­pły;
2. ma­ją­cy mało tłu­szczu, nie­tłu­sty;
3. prze­no­śnie:
a) cien­ki, nie­po­kaź­ny; lichy, mi­zer­ny;
b) skrom­ny, nie­ob­fi­ty;
c) ubogi, bied­ny;
d) nie­u­ro­dzaj­ny;
e) ma­ją­cy zbyt mało ja­kie­goś skład­ni­ka, skład­ni­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o czło­wie­ku: wąski w pasie; bar­dziej, niż szczu­pły; taki, któ­re­mu da­le­ko do oty­ło­ści

 (1.2) o je­dze­niu: za­wie­ra­ją­cy mało tłu­szczu

 (1.3) stpol. bied­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re mo­del­ki są tak chude, że wy­glą­da­ją niez­dro­wo – jakby się gło­dzi­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxudɨ, AS: χudy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chudnięcie n., chuderlak m., chudzina ż., chudzinka ż., chudzielec m., chudeusz mos.

 czas. chudnąć, odchudzać, schudnąć

 przym. chuderlawy, wychudzony, odchudzony, chudzieńki, chudziutki

 przysł. chudo, chuderlawo, przychudo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczupły

 (1.2) odtłuszczony

Wiktionary


chudziaczek

zdrob­nie­nie od: chu­dziak


SJP.pl


chudziak

1. żar­to­bli­wie lub ze współ­czu­ciem: osoba chuda; chu­dzi­na;
2. prze­no­śnie: osoba godna współ­czu­cia; bie­dak, nie­bo­rak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba chuda

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) beton o ni­skiej kla­sie wy­trzy­ma­ło­ści

Wiktionary


chudzice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chu­dzi­ce (wo­je­wództ­wo wiel­ko­pol­skie) – wieś koło Środy Wiel­ko­pol­skiej
  • Chu­dzi­ce – nie­czyn­ny przy­sta­nek oso­bo­wy we wsi Cu­dzi­ce
  • Chu­dzi­ce (ple­mię) – Chu­dzi­cy – ple­mię sło­wiań­skie

Wikipedia


chudzicki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Chu­dzic­ki – pol­ski le­karz woj­sko­wy
  • Józef Chu­dzic­ki – pol­ski woj­sko­wy

Wikipedia


chudziec

1. wątłe, wy­chu­dzo­ne zwie­rzę;
2. w prze­my­śle mięs­nym: zwie­rzę rzeź­ne bar­dzo ni­skiej klasy, o sła­bym umię­śnie­niu


SJP.pl


chudziej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chudo


SJP.pl


chudzielec

po­tocz­nie: czło­wiek chudy, wy­nędz­nia­ły; chu­de­usz, chu­dziak, chu­dzi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. chudy czło­wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I rze­czy­wi­ście sie­dzia­ło ja­kieś licho w tym chu­dziel­cu o dłu­gich no­gach.

 (1.1) Nie­siem miski tłu­stej jagły, / By se chu­dziel­ce pod­ja­dły!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chudy m.

 przym. chudy, chudzieńki, chudziutki

 przysł. chudo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chudeusz, chudzina, chuderlak; stpol. chudoba; reg. pozn. ogigiel; skóra i kości, chodzący kościotrup, żywy kościotrup, kościotrup, chudy jak szczapa, szczapa, chudy jak szkielet, szkielet, chudy jak patyk, patyk, wieszak, mizerak

Wiktionary


chudzieć

daw­niej: chud­nąć - tra­cić na wadze, zmniej­szać cię­żar swo­je­go ciała; szczu­pleć, wąt­leć, mi­zer­nieć, ni­knąć


SJP.pl


chudzieńki

re­gio­nal­ne zdrob­nie­nie od: chudy; chu­dziut­ki, chu­dziuś­ki, chu­dziuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: chudy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈd͡ʑɛ̇̃ɲci, AS: χuʒ́ė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chudzielec m., chudość ż., chudnięcie n.

 czas. chudnąć ndk.

 przym. chudy, chudziutki, chudawy

 przysł. chudo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chudziutki

Wiktionary


chudzik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chu­dzik (Ga­brius) – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych
  • Grze­gorz Chu­dzik, pol­ski ra­tow­nik gór­ski, na­czel­nik Grupy Bie­szczadz­kiej GOPR
  • Ka­mi­la Chu­dzik (1986–), pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • Jan Chu­dzik (1904–1933), pol­ski praw­nik, dzia­łacz na­ro­do­wy i spo­łecz­ny
  • Krzysz­tof Lipka-Chu­dzik (1972–), pol­ski kry­tyk fil­mo­wy
  • Ma­rian Chu­dzik (1945–), pol­ski po­li­tyk, wi­ce­wo­je­wo­da tar­now­ski
  • Na­ta­lia Chu­dzik (1989–), pol­ska pił­kar­ka
  • Pawło Chu­dzik (1985–2015), ukra­iń­ski pił­karz
  • Ry­szard Chu­dzik (1954–), pol­ski dzia­łacz związ­ko­wy, sa­mo­rzą­do­wiec

Wikipedia


chudzikiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


chudzina

po­tocz­nie o szczu­płej ko­bie­cie, dziew­czy­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) z po­li­to­wa­niem: ktoś bar­dzo chudy

 (1.2) śrpol. bie­dak

 (1.3) śrpol. lu­dzie bied­ni

 (1.4) śrpol. czło­wiek nie­szczę­śli­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈd͡ʑĩna, AS: χuʒ́ĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chudnięcie n., chudzinka ż., chuderlak mos.

 przym. chudy, chudziutki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. szczapa

Wiktionary


chudzinka

po­tocz­nie: ko­bie­ta wy­chu­dzo­na, o wą­tłej bu­do­wie ciała; także o męż­czyź­nie (z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym); chu­dzi­na, mi­ze­ro­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od zob. chu­dzi­na., pot. bar­dzo szczu­pła osoba lub zwie­rzę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈd͡ʑĩnka, AS: χuʒ́ĩnka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chudy

 rzecz. chudzina ż., chudość ż.

Wiktionary


chudziuchny

zdrob­nie­nie od: chudy; chu­dziut­ki


SJP.pl


chudziusieńki

zdrob­nie­nie od: chu­dziuś­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: chudy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxud͡ʑüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: χuʒ́üśė̃ńḱi

Wiktionary


chudziuteńki

zdrob­nie­nie od: chu­dziut­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: chudy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Ma­lut­ki taki był, chu­dziu­teń­ki, ale ener­gicz­ny - wspo­mi­na­ją kar­dy­na­ła Sa­pie­hę kra­ko­wia­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxud͡ʑuˈtɛ̃ɲci, AS: χuʒ́utẽńḱi

Wiktionary


chudziutki

zdrob­nie­nie od: chudy; chu­dziuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: chudy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈd͡ʑutʲci, AS: χuʒ́utʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chudzielec m., chudzina m./ż., chudzizna ż., chudość ż., chudnięcie n.

 czas. chudnąć ndk.

 przym. chudy, chudzieńki, chudawy

 przysł. chudo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chudzieńki

Wiktionary


chudziątko

pie­szczot­li­wie o kimś wą­tłym, bied­nym


SJP.pl


chudzić

prze­sta­rza­łe: ogra­ni­czać je­dze­nie w celu od­chu­dze­nia kogoś; czy­nić chu­dym


SJP.pl


chudziński

naz­wi­sko


SJP.pl

Chu­dziń­ski (forma żeń­ska: Chu­dziń­ska; licz­ba mnoga: Chu­dziń­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 3490 osoby, we­dług no­wszych, in­ter­ne­to­wych opar­ty da­nych licz­ba jest 3372. Naz­wi­sko po­cho­dzi od słowa "chudy" i jest naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne w za­chod­niej i środ­ko­wej Pol­sce.

Wikipedia


chudzowice

Chu­dzo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, w gmi­nie Trze­biel.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go. Miej­sco­wość jest oto­czo­na gę­sty­mi la­sa­mi.

Wikipedia


chudzynek

Chu­dzy­nek – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Dro­bin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


chudzyno

Chu­dzy­no – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Dro­bin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


chudzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


chuglaczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kulin. zupa z chle­ba i wody

Wiktionary


chuj

(wul­gar­ne) huj;
1. czło­nek męski;
2. wyz­wi­sko kie­ro­wa­ne do męż­czyzn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) wulg. penis, czło­nek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. wulg. bar­dzo obraź­li­wa forma zwro­tu do męż­czyz­ny

wy­krzy­knik

 (3.1) wulg. wy­krzy­knik, gdy coś się nie udało, nie wysz­ło, posz­ło nie po na­szej myśli

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (4.1) jęz. język z ro­dzi­ny ję­zy­ków ma­jań­skich;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • język chuj – język ma­jań­ski, uży­wa­ny w Gwa­te­ma­li i Mek­sy­ku
  • Chu­jo­wie – Ma­jo­wie za­miesz­ku­ją­cy Gwa­te­ma­lę i Mek­syk
  • chuj – wul­gar­ne okre­śle­nie człon­ka mę­skie­go lub męż­czyz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) He­niek na­ry­so­wał chuja na pło­cie.

 (2.1) Za­pier­do­lę tego chuja za zło­dziej­stwo!

 (2.1) I to on to spra­wił, ten ciem­ny chuj mo­ro­wy, w ge­ne­ral­skim, za­le­pio­nym or­de­ra­mi mun­du­rze.

 (3.1) Chuj, nic z tego nie wysz­ło.

 (3.1) No i chuj! Wszyst­ko się zje­ba­ło.

 (4.1) Język chuj jest uży­wa­ny przez niek­tó­rych miesz­kań­ców Mek­sy­ku i Gwa­te­ma­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuj, AS: χui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 (1-3)

:: rzecz. chujnia ż., chujoza ż., chujowizna ż., chujowość ż., przechuj mzw., ochujenie n., wychujanie n.

::: zdrobn. chujek mzw., chuik mzw., chujeczek mzw.

:: czas. ochujeć dk., wychujać dk.

:: przym. chujowy

:: przysł. chujowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. ciul, pyta, pytong, kutas, frędzel, faja, fajfus, fujara, fiut, lacha, pała, kapucyn, laga; posp. pindol, wacek; pot. siusiak, siurek, siutek, ptaszek, reg. śl. siusiok; przest. reg. kuśka; stpol. kiep; neutr. fallus, przyrodzenie, prącie, penis

 (2.1) wulg. kutas, kutafon, fiut, skurwiel, skurwysyn, jebaniec; obraź. palant, debil; stpol. kiep

 (4.1) czuh

Wiktionary


chujawica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. silny wiatr z de­szczem lub śnie­giem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dujawica, fujawica, zawierucha

Wiktionary


chujczak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) reg. nie­wiel­ki, lichy wie­przek

Wiktionary


chujec

daw­niej: knur, kier­noz, wieprz; kier­da


SJP.pl


chujeczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. wulg. bar­dzo obraź­li­wa forma zwro­tu do chłop­ca

Wiktionary


chujek

zdrob­nie­nie od: chuj


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) wulg. zdrobn. od chuj (lek­ce­wa­żą­co, pie­szczot­li­wie lub iro­nicz­nie o pe­ni­sie)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. wulg. zdrobn. iron. chuj (od­no­śnie męż­czyz­ny)

 (2.2) przen. wulg. żart. osoba, na temat któ­rej lub z którą się roz­ma­wia, ale nie chce się jej obra­zić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­chy­lił płaszcz i wyjął tego swo­je­go ma­łe­go, śmiesz­ne­go chuj­ka.

 (2.1) Ten tak­sów­karz to taki zwy­kły chu­jek, nie ma co się nim przej­mo­wać.

 (2.2) O ty chuj­ku… mój bro­war scho­wa­łeś?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxujɛk, AS: χui ̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuj m., chujoza ż., chujnia ż., chujowizna ż., chujowość ż.

 czas. ochujeć

 przym. chujowy

 przysł. chujowo

 wykrz. chuj

Wiktionary


chujnia

chu­jo­za, chu­jo­wiz­na;
1. wul­gar­nie: coś zep­su­te­go lub ni­skiej ja­ko­ści; ba­dzie­wie;
2. nie­przy­jem­na, nie­ko­rzyst­na sy­tu­a­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. coś kiep­skie­go, nie­cie­ka­we­go, nie­za­do­wa­la­ją­ce­go; coś od­bie­ra­ne­go ne­ga­tyw­nie

 (1.2) wulg. zwrot ma­ją­cy wy­ra­zić de­za­pro­ba­tę dla ja­kie­goś zja­wi­ska czy stanu rze­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Strasz­na chuj­nia z tą ro­bo­tą! Od ty­god­ni wy­sy­łam CV i nikt nie dzwo­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxujɲa, AS: χui ̯ńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chujostwo n., chuj m., chujoza ż., chujek m., chujowość ż., chujówka ż., chujowizna ż.

 czas. ochujeć, wychujać

 przym. chujowy

 przysł. chujowo

 wykrz. chuj

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chujoza, swołocz, siara, beznadzieja, dno

Wiktionary


chujostwo

wul­gar­nie:
1. rzecz lub sy­tu­a­cja oce­nia­na bar­dzo ne­ga­tyw­nie; chuj­stwo;
2. za­cho­wa­nie oce­nia­ne bar­dzo ne­ga­tyw­nie;
3. grupa osób, któ­rych za­cho­wa­nie oce­nia­ne jest bar­dzo ne­ga­tyw­nie; chuj­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wulg. coś be­zu­ży­tecz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sprzęt to ja­kieś chu­jo­stwo, pra­wie cią­gle się za­ci­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chujnia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jebaństwo, chujowizna, gówno, szajs, badziewie

Wiktionary


chujowizna

chu­jo­za, chuj­nia;
1. wul­gar­nie: coś zep­su­te­go lub ni­skiej ja­ko­ści; ba­dzie­wie;
2. nie­przy­jem­na, nie­ko­rzyst­na sy­tu­a­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. obiekt lub sy­tu­a­cja, które mó­wią­cy oce­nia bar­dzo ne­ga­tyw­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy męż­czyz­na zdro­wy, każdy nor­mal­ny czło­wiek i każdy medyk przyz­na mi rację, że ce­li­bat jest chu­jo­wiz­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuj m., chujek m., chujowość ż., chujnia ż., chujoza ż.

 przym. chujowy

 przysł. chujowo

 wykrz. chuj

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. chujnia, chujnia z grzybnią, chujoza, kurewstwo; pot. beznadzieja, dziadostwo

Wiktionary


chujowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) wulg. kiep­sko, bar­dzo źle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eg­za­min po­szedł mi chu­jo­wo. Będę miał po­praw­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈjɔvɔ, AS: χui ̯ovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuj m., chujek m., chujnia ż., chujoza ż., chujowizna ż., chujowość ż.

 czas. ochujeć dk., wychujać dk.

 przym. chujowy

 wykrz. chuj

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) byle jak, wulg. po chuju, pizdowato; eufem. ciulowo, kijowo; pot. do chrzanu, do kitu; neutralnie beznadziejnie, kiepsko, nędznie, tragicznie

Wiktionary


chujowość

→ chu­jo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. cecha tego, co chu­jo­we

Wiktionary

Patrz:

chujowy

Powiązane:

 rzecz. chuj m., chujek m., chujnia ż., chujoza ż., chujowizna ż., ochujenie n., wychujanie n.

 czas. ochujeć dk., wychujać dk.

 przym. chujowy

 przysł. chujowo

 wykrz. chuj

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. pizdowatość; posp. dziadowskość; pot. kiepskość

Wiktionary


chujowszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chu­jo­wy; bar­dziej chu­jo­wy


SJP.pl


chujowy

wul­gar­nie: oce­nia­ny bar­dzo ne­ga­tyw­nie; ki­czo­wy, ki­jo­wy, bez­na­dziej­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wulg. kiep­ski, marny, do ni­cze­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chu­jo­wy dzień dzi­siaj mia­łem, nic mi nie wy­cho­dzi­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈjɔvɨ, AS: χui ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuj m., chujek m., chujnia ż., chujoza ż., chujowizna ż., chujowość ż.

 czas. ochujeć dk., wychujać dk.

 przysł. chujowo

 wykrz. chuj

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. do dupy, dupny, dupiasty, gówniany, pizdowaty, zjebany; eufem. ciulowy; pot. do chrzanu, do kitu, dziadowski, ruski; neutralnie beznadziejny, kiepski, marny, do niczego

Wiktionary


chujoza

wul­gar­nie:
1. coś zep­su­te­go lub ni­skiej ja­ko­ści; chu­jo­wiz­na, chuj­nia;
2. nie­przy­jem­na, nie­ko­rzyst­na sy­tu­a­cja; chu­jo­wiz­na, chuj­nia;
3. ko­bie­ta oce­nia­na ne­ga­tyw­nie; skur­wy­syn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. skom­pli­ko­wa­na, nie­cie­ka­wa sy­tu­a­cja

 (1.2) wulg. coś nie­u­da­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale chu­jo­za, zo­sta­wi­łem w domu klu­cze do warsz­ta­tu i wszy­scy pra­cow­ni­cy mu­sie­li cze­kać, aż obró­cę wte i wewte.

 (1.2) Nie masz co ża­ło­wać, że nie byłeś na im­pre­zie u wujka Leona, to była to­tal­na chu­jo­za.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈjɔza, AS: χui ̯oza

Wiktionary

Powiązane:

 zob. chuj.

Wiktionary

Synonimy:

chujnia

Wiktionary


chujstwo

chu­jo­stwo; wul­gar­nie:
1. rzecz lub sy­tu­a­cja oce­nia­na bar­dzo ne­ga­tyw­nie;
2. grupa osób, któ­rych za­cho­wa­nie oce­nia­ne jest bar­dzo ne­ga­tyw­nie


SJP.pl


chukudu

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dwu­ko­ło­wy, ręcz­nie ro­bio­ny z drew­na po­jazd uży­wa­ny na wscho­dzie De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ki Konga do tran­spor­tu ła­dun­ków

Wiktionary


chuligan

osoba ła­mią­ca za­sa­dy współ­ży­cia spo­łecz­ne­go: bio­rą­ca udział w bój­kach, do­ko­nu­ją­ca de­wa­sta­cji mie­nia pu­blicz­ne­go, po­peł­nia­ją­ca drob­ne prze­stęp­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek na­ru­sza­ją­cy po­rzą­dek pu­blicz­ny, skłon­ny do wszczy­na­nia burd;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chod­ni­kiem szła grupa chu­li­ga­nów, któ­rzy plu­ću­li na chod­nik i ko­pa­li w kosze na śmie­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuliganeria ż., chuligaństwo n., chuliganienie n., rozchuliganienie n.

:: fż. chuliganka ż.

 czas. chuliganić ndk., rozchuliganić się dk.

 przym. chuligański

 przysł. chuligańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) awanturnik, grandziarz, łobuz, łotrzyk, żul, żulik

Wiktionary


chuliganeria

chu­li­gań­stwo, chu­li­gan­ka;
1. gro­ma­da chu­li­ga­nów;
2. chu­li­gań­skie za­cho­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) grupa chu­li­ga­nów

 (1.2) na­ru­sza­nie norm współ­ży­cia spo­łecz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W parku miej­skim prze­sia­du­je chu­li­ga­ne­ria, która de­mo­lu­je ławki i kosze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuligan mos., chuliganienie n., chuliganizm mrz., chuliganka ż., chuligańskość ż.

 czas. chuliganić ndk.

 przym. chuligański

 przysł. chuligańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hołota

 (1.2) chuliganienie, chuligaństwo

Wiktionary


chuliganizm

wul­gar­ne, awan­tur­ni­cze za­cho­wa­nie się, lek­ce­wa­że­nie przy­ję­tych norm etycz­nych i spo­łecz­nych; chu­li­gań­stwo


SJP.pl


chuliganić

za­cho­wy­wać się w spo­sób ty­po­wy dla chu­li­ga­na


SJP.pl


chuliganka

1. ko­bie­ta ła­mią­ca za­sa­dy współ­ży­cia spo­łecz­ne­go: bio­rą­ca udział w bój­kach, do­ko­nu­ją­ca de­wa­sta­cji mie­nia pu­blicz­ne­go, po­peł­nia­ją­ca drob­ne prze­stęp­stwa;
2. chu­li­ga­ne­ria, chu­li­gań­stwo; po­tocz­nie:
a) ogół chu­li­ga­nów; chu­li­ga­ni;
b) chu­li­gań­skie za­cho­wa­nie;
3. po­tocz­nie: męska czap­ka z dasz­kiem, wy­ko­na­na zwy­kle z tka­ni­ny w kratę; opry­chów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta na­ru­sza­ją­ca po­rzą­dek pu­blicz­ny, skłon­na do wszczy­na­nia burd

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuliganeria ż., chuligaństwo n., chuliganienie n., rozchuliganienie n.

:: fm. chuligan mos.

 czas. chuliganić ndk., rozchuliganić się dk.

 przym. chuligański

 przysł. chuligańsko

Wiktionary


chuliganolog

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się pro­ble­mem chu­li­gań­stwa


SJP.pl


chuligański

→ chu­li­gan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chu­li­ga­na­mi, do­ty­czą­cy chu­li­ga­nów, taki jak chu­li­gan

Wiktionary

Patrz:

chuligan

Powiązane:

 rzecz. chuligan mrz., chuliganka ż., chuliganeria ż., chuligaństwo n., chuliganienie n., rozchuliganienie n.

 czas. chuliganić ndk., rozchuliganić się dk.

 przysł. chuligańsko

Wiktionary


chuligańsko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób chu­li­gań­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuligaństwo n., chuliganeria ż., chuligan mos., chuliganienie n., chuliganizm mrz., chuliganka ż., chuligańskość ż.

 czas. chuliganić ndk.

 przym. chuligański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hultajsko, łobuzersko

Wiktionary


chuligaństwo

chu­li­ga­ne­ria, chu­li­gan­ka;
1. wul­gar­ne, awan­tur­ni­cze za­cho­wa­nie się, lek­ce­wa­że­nie przy­ję­tych norm etycz­nych i spo­łecz­nych; chu­li­ga­nizm;
2. ogół chu­li­ga­nów; chu­li­ga­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­cho­wa­nie wła­ści­we chu­li­ga­nom

Wiktionary

Chu­li­gań­stwo – awan­tur­nict­wo, za­cho­wa­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się lek­ce­wa­że­niem norm życia spo­łecz­ne­go oraz obo­wią­zu­ją­ce­go po­rząd­ku praw­ne­go naj­czę­ściej o cha­rak­te­rze prze­stęp­czym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śled­czy wstęp­nie za­ło­ży­li, że był to akt chu­li­gań­stwa, a nie akcja sa­ta­ni­stów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuligan mos., chuliganienie n., chuliganizm mrz., chuliganka ż.

 czas. chuliganić ndk.

 przym. chuligański

 przysł. chuligańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chuliganeria, łobuzerka, łobuzerstwo; gwara. przestępcza: hultajka

Wiktionary


chumidło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dzi­wacz­nie ubra­na dziew­czy­na

Wiktionary


chumiętki

Chu­mięt­ki (pol. hist. "Unię­ci­ce", niem. "Ma­rien­he­im") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie go­styń­skim, w gmi­nie Kro­bia.

Wikipedia


chunchuz

czło­nek band gra­bież­czych dzia­ła­ją­cych w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach na po­cząt­ku wieku XX; hun­huz


SJP.pl


chuniald

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary


chunzybski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język chun­zyb­ski;

Wiktionary


chupa

ro­dzaj dasz­ka, pod któ­rym od­by­wa się tra­dy­cyj­ny ży­dow­ski ślub


SJP.pl

Chupa (pi­sa­na także "huppa" lub "chup­pa") – w tra­dy­cji ży­dow­skiej bal­da­chim, pod któ­rym za­wie­ra­ny jest zwią­zek mał­żeń­ski. Asz­ke­na­zyj­czy­cy jako chupy uży­wa­ją zdo­bio­nej tka­ni­ny roz­pię­tej na czte­rech słup­kach, która jest sta­wia­na na wol­nym po­wie­trzu przed sy­na­go­gą.

Wikipedia


chupa-chups

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczn. lizus

Wiktionary


chupacabra

[czy­taj: czu­pa­ka­bra] le­gen­dar­na la­ty­no­a­me­ry­kań­ska kryp­ty­da (hi­po­te­tycz­ne zwie­rzę)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) folk. stwo­rze­nie po­ja­wia­ją­ce się w la­ty­no­a­me­ry­kań­skim fol­klo­rze i le­gen­dach miej­skich, któ­re­mu przy­pi­su­je się wy­sy­sa­nie krwi zwie­rząt in­wen­tar­skich;

Wiktionary

Chu­pa­ca­bra (wym. //; la chu­pa­ca­bra, rów­nież chu­pa­ca­bras – dosł. "wy­sy­sacz kóz", z hiszp. "chu­par" – ssać, "la cabra" – koza) – le­gen­dar­ne la­ty­no­a­me­ry­kań­skie zwie­rzę, obiekt badań kryp­to­zo­o­lo­gii, któ­re­go ist­nie­nia nie udało się wia­ry­god­nie pot­wier­dzić.

Wikipedia


chuppa

w obrzę­do­wo­ści ży­dow­skiej:
1. ce­re­mo­nia za­ślu­bin;
2. bal­da­chim ślub­ny z bo­ga­to haf­to­wa­nej tka­ni­ny, sym­bo­li­zu­ją­cy dach domu pana mło­de­go, pod który wcho­dzi panna młoda


SJP.pl


churał

rada, te­re­no­wy organ wła­dzy pań­stwo­wej w Mon­go­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. par­la­ment Mon­go­lii, Bu­ria­cji, Kał­mu­cji lub Tuwy;

 (1.2) hist. polit. w Mon­go­lii Lu­do­wej: te­re­no­wy organ wła­dzy pań­stwo­wej

 (1.3) hist. w daw­nej Mon­go­lii: wiec star­szyz­ny wio­sko­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ku­ruł­taj () – rada cha­nów
  • Wiel­ki Chu­rał Pań­stwo­wy – jed­no­i­zbo­wy par­la­ment Mon­go­lii
  • – organ usta­wo­daw­czy MRL w l. 1924–1949 i 1990–1992
  • , Chu­rał Bu­ria­cji – par­la­ment Bu­ria­cji
  • , Chu­rał Kał­mu­cji – par­la­ment Kał­mu­cji
  • , Wiel­ki Chu­rał Re­pu­bli­ki Tuwy, Naj­wyż­szy Chu­rał Tuwy, Chu­rał Tuwy – par­la­ment Tuwy
  • – lo­kal­ny organ przed­sta­wi­ciel­ski Mon­go­lii Wew­nętrz­nej
  • kry­tycz­ne okre­śle­nie w sto­sun­ku do (Ogól­no­bia­ło­ru­skie­go Zja­zdu Lu­do­we­go, ) pod prze­wod­nict­wem pre­zy­den­ta Alak­san­dra Łu­ka­szen­ki

Wikipedia


churałowy

→ chu­rał


SJP.pl

Patrz:

churał

churchanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chur­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. churchać ndk.

Wiktionary


churchać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. kasz­leć, zwła­szcza mę­czą­cym kasz­lem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co on tak dzi­siaj chur­cha?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. churchanie n.

Wiktionary


churchill

[czy­taj: czer­czil] naz­wi­sko, m.in. Win­ston Chur­chill (1874-1965) - bry­tyj­ski mąż stanu i pi­sarz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ara­bel­la Chur­chill – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Char­les Spen­cer-Chur­chill, 9. ksią­żę Marl­bo­ro­ugh – bry­tyj­ski ary­sto­kra­ta i po­li­tyk
  • Fran­cis Spen­cer, 1. baron Chur­chill – bry­tyj­ski ary­sto­kra­ta i po­li­tyk
  • Ge­or­ge Spen­cer-Chur­chill – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • John Chur­chill – an­giel­ski po­li­tyk, za­ło­ży­ciel rodu ksią­żąt Marl­bo­ro­ugh
  • John Spen­cer-Chur­chill – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • John Stran­ge Spen­cer-Chur­chill – bry­tyj­ski woj­sko­wy
  • Mar­gu­e­ri­te Chur­chill – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka sce­nicz­na i fil­mo­wa
  • lord Ran­dolph Chur­chill – bry­tyj­ski ary­sto­kra­ta i po­li­tyk
  • Ran­dolph Fre­de­rick Chur­chill – bry­tyj­ski po­li­tyk
  • Sarah Chur­chill – była żoną Johna Chur­chil­la, 1. księ­cia Marl­bo­ro­ugh
  • Ward Chur­chill – ame­ry­kań­ski pi­sarz, we­te­ran z Wiet­na­mu

Wikipedia


churching

[czy­taj: czer­czing] czę­ste zmie­nia­nie ko­ścio­łów, do któ­rych cho­dzi się na mszę świę­tą


SJP.pl


churchlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|church­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. churchlać ndk.

Wiktionary


churchlać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zob. chur­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. churchlanie n.

Wiktionary


churn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. te­le­kom. bank. odej­ście klien­ta (klien­tów), za­prze­sta­nie ko­rzy­sta­nia z usłu­gi danej firmy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Churn może być dzia­ła­niem for­mal­nym – np. zło­że­nie przez klien­ta wnio­sku o re­zy­gna­cję z usług lub dzia­ła­niem nie­for­mal­nym – np. za­prze­sta­nie płat­no­ści fak­tur bez wy­po­wie­dze­nia umowy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. churner (czyt. czerner)

 przym. churnowy (czyt. czernowy)

 czas. churnować się (czyt. czernować się), schurnować się (czyt. sczernować się)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odejście klienta, migracja klientów

Wiktionary


churrigueresco

[czy­taj: czurrigeREsko] kie­ru­nek w osiem­na­sto­wiecz­nej ar­chi­tek­tu­rze hisz­pań­skiej, w któ­rym ele­ment de­ko­ra­cyj­no­ści gó­ru­je nad kon­struk­cją; chur­ri­gu­e­ryzm


SJP.pl


churrigueryzm

[czy­taj: czur­ri­ge­ryzm] kie­ru­nek w osiem­na­sto­wiecz­nej ar­chi­tek­tu­rze hisz­pań­skiej, w któ­rym ele­ment de­ko­ra­cyj­no­ści gó­ru­je nad kon­struk­cją; chur­ri­gu­e­re­sco


SJP.pl

Chur­ri­gu­e­ryzm – spe­cy­ficz­na, hisz­pań­ska od­mia­na ba­ro­ku, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się prze­ro­stem ele­men­tów or­na­men­to­wych i niez­wy­kłą ob­fi­to­ścią rzeź­biar­skich de­ta­li wy­stę­pu­ją­ca w Hisz­pa­nii i Mek­sy­ku.

Styl pow­stał pod ko­niec XVII wieku i ce­cho­wał się znacz­nym na­gro­ma­dze­niem de­ko­ra­cji za­rów­no ar­chi­tek­to­nicz­nych, rzeź­biar­skich i ma­lar­skich, które prze­sła­nia­ły układ kon­struk­cyj­ny bu­dow­li.

Wikipedia


churros

[czy­taj; czu­ros] tra­dy­cyj­ny słod­ki wy­piek hisz­pań­ski z cia­sta pa­rzo­ne­go, w for­mie dłu­gich pa­łe­czek, sma­żo­nych na głę­bo­kim tłu­szczu


SJP.pl


churski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chur, do­ty­czą­cy Chur, po­cho­dzą­cy z Chur (mia­sta w Szwaj­ca­rii)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chur

Wiktionary


chusic

wy­krzy­knik

 (1.1) daw. po­wi­ta­nie pie­kar­skie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxuɕit͡s, AS: χuśic

Wiktionary


chust

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto re­jo­no­we w ob­wo­dzie za­kar­pac­kim Ukra­i­ny;

Wiktionary

Zamek w Chu­ście

Chust ( Хуст, rus. dawn. Густ, cz. i słow. "Chust", Huszt, Hust, Chust, ‏חוסט‎) – mia­sto re­jo­no­we na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie za­kar­pac­kim, sie­dzi­ba hro­ma­dy Chust.

Chust leży u uj­ścia Riki do Cisy, w Kot­li­nie Mar­ma­ro­skiej. Przez mia­sto prze­bie­ga lo­kal­na linia ko­le­jo­wa z Uż­ho­ro­du do Tia­czo­wa, na któ­rej jest sta­cja ko­le­jo­wa Chust. Droga re­gio­nal­na R03 z Ja­rem­czy do Mu­ka­cze­wa, z którą łączy się droga re­gio­nal­na R38 z Do­ły­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chuściański

Wiktionary


chusta

duża chust­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża chust­ka

 (1.2) pas ma­te­ria­łu słu­żą­cy do no­sze­nia dzie­ci;

 (1.3) naj­czę­ściej ko­bie­ce okry­cie głowy i wło­sów

 (1.4) ele­ment har­cer­skie­go mun­du­ru;

 (1.5) ozdo­bio­ny frag­ment tka­ni­ny no­szo­ny przez żoł­nie­rzy prze­cho­dzą­cych do re­zer­wy

Wiktionary

Chu­sta – płat ma­te­ria­łu, zwy­kle kwa­dra­to­wy, pro­sto­kąt­ny lub trój­kąt­ny. Sto­so­wa­na jest, prze­waż­nie jako część ubio­ru ko­bie­ce­go, do okry­wa­nia głowy, ra­mion i ple­ców, czę­sto jako ozdo­ba. Niek­tó­re chu­sty służą do no­sze­nia przed­mio­tów lub dzie­ci.

Nie­kie­dy chu­sta może peł­nić funk­cję odz­na­ki wy­róż­nia­ją­cej jakąś grupę osób, jak np. chu­sta har­cer­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Zdro­wiej jest nosić dziec­ko w chu­ście niż w sztyw­nym no­si­deł­ku.

 (1.3) (…) w Ho­lan­dii także zda­rza mi się zo­ba­czyć star­szą (ho­len­der­ską!) panią w chust­ce. Or­to­dok­syj­ne pro­te­stant­ki i ży­dów­ki obo­wiąz­ko­wo noszą na­kry­cia głowy.

 (1.4) W jego dru­ży­nie za­miast chu­sty no­si­ło się kraj­kę.

 (1.5) Na pe­ro­nie sie­dzia­ło trzech re­zer­wi­stów okry­tych ko­lo­ro­wy­mi chu­sta­mi z wiel­ki­mi pom­po­na­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxusta, AS: χusta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuścinka ż., chuścina ż., chustczyna ż., zdrobn. chustka; zdrobn. chusteczka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) gw. Śląsk Cieszyński łochtusza, łoktusza

Wiktionary


chustczyna

po­tocz­nie: licha, marna chust­ka; chu­ści­na, chu­ściąt­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kraw. licha chu­sta na głowę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chłop­ka miała na gło­wie ciem­ną chust­czy­nę po matce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuścinka ż., chusta ż., chusteczka ż., chustka ż., chuścina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chuścina

Wiktionary


chustecki

naz­wi­sko


SJP.pl


chusteczka

zdrob­nie­nie od: chu­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­wiel­ki ka­wa­łek mięk­kiej tka­ni­ny lub pa­pie­ru uży­wa­ny zwy­kle do wy­cie­ra­nia nosa

 (1.2) łow. u saren jasna plama z tyłu

Wiktionary

Zo­bacz też: „chu­sta”, „chu­stecz­ka do nosa” oraz „po­szet­ka”.

Chu­stecz­ka (oryg. ukr. "Хустина") – bal­la­da Ta­ra­sa Szew­czen­ki na­pi­sa­na w dru­giej po­ło­wie roku 1847.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy mo­żesz podać mi chu­stecz­kę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈstɛt͡ʃka, AS: χustečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuścinka ż., chuścina ż., chustczyna ż., chusta ż., chustka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) lusterko, serwetka

Wiktionary


chusteczkowy

przy­miot­nik od: chu­stecz­ka


SJP.pl


chustecznik

po­jem­nik na chu­stecz­ki hi­gie­nicz­ne


SJP.pl


chustka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okry­cie głowy

 (1.2) chu­stecz­ka do nosa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja bab­cia no­si­ła na gło­wie chust­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxustka, AS: χustka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuścinka ż., chuścina ż., chustczyna ż., chusta ż., chusteczka ż.

Wiktionary


chustkowy

przy­miot­nik od: chust­ka


SJP.pl


chustonoszenie

po­tocz­nie: no­sze­nie dziec­ka przy ciele z uży­ciem spe­cjal­nej chu­sty


SJP.pl


chustować

śro­do­wi­sko­wo: nosić dziec­ko w chu­ście


SJP.pl


chustowy

→ chu­sta


SJP.pl

Patrz:

chusta

chusyt

czło­nek odła­mu ju­da­iz­mu, odz­na­cza­ją­ce­go się ry­go­ry­stycz­nym prze­strze­ga­niem tra­dy­cyj­nych zwy­cza­jów re­li­gij­nych i prze­pi­sów Tal­mu­du; cha­syd


SJP.pl


chutba

w is­la­mie: ka­za­nie wy­gła­sza­ne przez cha­ti­ba w me­cze­cie w cza­sie piąt­ko­wej mod­lit­wy; chut­bah, chut­be


SJP.pl

Chut­ba – w is­la­mie ka­za­nie wy­gła­sza­ne przez cha­ti­ba w me­cze­cie pod­czas wspól­nej piąt­ko­wej mod­lit­wy. Za­wie­ra prze­de wszyst­kim tre­ści re­li­gij­ne, ale także od­no­si się do wy­da­rzeń bie­żą­cych.

Wikipedia


chutbah

[czy­taj: chut­ba] w is­la­mie: ka­za­nie wy­gła­sza­ne przez cha­ti­ba w me­cze­cie w cza­sie piąt­ko­wej mod­lit­wy; chut­ba, chut­be


SJP.pl


chutbe

w is­la­mie: ka­za­nie wy­gła­sza­ne przez cha­ti­ba w me­cze­cie w cza­sie piąt­ko­wej mod­lit­wy; chut­bah, chut­ba


SJP.pl


chute

wy­krzy­knik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pręd­ko

Wiktionary

Chute – wieś w An­glii, w hrab­stwie Wilts­hi­re. Leży 28 km na pół­noc­ny wschód od mia­sta Sa­lis­bu­ry i 104 km na za­chód od Lon­dy­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pódź chute! → Chodź pręd­ko!

Wiktionary


chutkowice

Chut­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dro­hi­czyn. Leży na pra­wym brze­gu Bugu.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Trój­cy Prze­najś­więt­szej w Dro­hi­czy­nie.

Wikipedia


chutliwiec

ro­dzaj ssaka z po­dro­dzi­ny nie­ła­zów


SJP.pl

Chut­li­wiec ("An­te­chi­nus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny my­szo­wo­rów (Pha­sco­ga­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny nie­ła­zo­wa­tych (Da­sy­u­ri­dae).

Wikipedia


chutliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. cecha tego, co chut­li­we; cecha tych, któ­rzy są chut­li­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuć ż., chętny mos., chęć ż.

 przym. chutliwy, chutnie, chętny

 przysł. chutnie, chętnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pożądliwość, rozwiązłość

Wiktionary


chutliwy

daw­niej: łatwo się pod­nie­ca­ją­cy sek­su­al­nie


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­bud­li­wy sek­su­al­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­stęp­nie za­pro­wa­dził nowo przy­by­łe­go do ma­low­ni­czej go­spo­dy: piwo, śpie­wy, chut­li­we pa­nien­ki, cy­gań­ska ka­pe­la.

 (1.1) Za­ra­za na tę par­szy­wą dziu­rę, fał­szy­we­go Udol­fa i chut­li­we­go kle­chę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈtlʲivɨ, AS: χutlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuć ż., chętny mos., chęć ż., niechęć ż., chutliwość ż., chętka ż.

 przym. chętny, niechętny

 przysł. chętnie, niechętnie, chutliwie

Wiktionary


chutnej

[czy­taj: czat­nej] pi­kant­ny lub ła­god­ny sos sto­so­wa­ny jako do­da­tek do po­traw, po­pu­lar­ny głów­nie w In­diach; chut­ney, czat­nej, ćatni


SJP.pl


chutney

[czy­taj: czat­ni albo czat­nej] sos z owo­ców i wa­rzyw sto­so­wa­ny jako do­da­tek do po­traw, po­pu­lar­ny głów­nie w In­diach; czat­nej, chut­nej, ćatni


SJP.pl

Chut­ney, czat­ni, चटनी "ćatni" – gęsty sos uży­wa­ny w kuch­ni in­dyj­skiej. Spo­rzą­dza­ny z owo­ców i wa­rzyw, z ro­dzyn­ka­mi, czosn­kiem, ce­bu­lą, musz­tar­dą, octem itp. Uży­wa­ny do po­traw mięs­nych i we­ge­ta­riań­skich. W smaku może się wahać od bar­dzo pi­kant­ne­go do ła­god­ne­go, także słod­kie­go. W Eu­ro­pie Za­chod­niej do­stęp­ny w for­mie go­to­wej, sprze­da­wa­ny w sło­icz­kach. W In­diach spo­rzą­dza­ny na bie­żą­co, czę­sto z se­zo­no­wych skład­ni­ków. W po­łud­nio­wych In­diach po­da­wa­ny wraz z sam­ba­rem jako do­da­tek do dosy.

Wikipedia


chutnie

przy­słó­wek

 (1.1) stpol. szyb­ko, pręd­ko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxutʲɲɛ, AS: χutʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chutliwość ż.

Wiktionary


chutny

daw­niej: na­mięt­ny, ocho­czy


SJP.pl


chutor

osied­le lub sta­ni­ca ko­zac­ka; futor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. odo­sob­nio­na za­gro­da wiej­ska na słabo za­lud­nio­nych ob­sza­rach Rosji lub Ukra­i­ny

 (1.2) hist. przy­sió­łek sta­ni­cy ko­zac­kiej na ukra­iń­skich ste­pach

Wiktionary

Chu­tor (gwar. futor, хутoр, хутір) – odo­sob­nio­ny, naj­czę­ściej nie­wiel­ki punkt osad­ni­czy; zna­cze­nie tego słowa zmie­nia­ło się w róż­nych okre­sach hi­sto­rycz­nych. W XVI–XVII wieku mia­nem chu­to­ru okre­śla­na była jed­no­za­gro­do­wa osad­ni­cza po­sia­dłość wiej­ska na mało za­lud­nio­nych ob­sza­rach Ukra­i­ny i Rosji, po­ło­żo­na poś­ród pól i ste­pów, zło­żo­na z jed­ne­go lub kilku za­bu­do­wań, sta­no­wią­cych jedno go­spo­dar­stwo.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chutornik mos.

 przym. chutorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. futor

Wiktionary


chutornik

wła­ści­ciel chu­to­ru


SJP.pl


chutorowy

→ chu­tor; fu­to­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chu­to­rem, do­ty­czą­cy chu­to­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chutor mrz., chutornik mos.

Wiktionary


chutuchtu

tytuł wyż­szych do­stoj­ni­ków w daw­nej Mon­go­lii; chu­tuk­tu


SJP.pl


chutuktu

tytuł na­da­wa­ny wyż­szym do­stoj­ni­kom w daw­nej Mon­go­lii; chu­tuch­tu


SJP.pl


chuzestański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chu­ze­sta­nem, do­ty­czą­cy Chu­ze­sta­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chuzestan mrz.

Wiktionary


chuć

popęd sek­su­al­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. chęć, ocho­ta, wola dzia­ła­nia

 (1.2) daw. chęć do ro­bie­nia złych rze­czy

 (1.3) trud­ne do opa­no­wa­nia po­żą­da­nie fi­zycz­ne, po­zba­wio­ny ha­mul­ców po­ciąg płcio­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie pie­nię­dzy nam trze­ba, wasz­mo­ścio­wie, a chuci szla­chet­nej.

 (1.2) Tylko do fi­glów chuć ma za­wsze, nie do nauki.

 (1.3) Po­czuł, że ogar­nia go zwie­rzę­ca chuć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xut͡ɕ, AS: χuć

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: przym. chętny, ochotny

 (1.2)

:: przym. chutliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chęć, ochota, wola działania

 (1.3) pożądanie

Wiktionary


chuściak

1. dziec­ko no­szo­ne w chu­ście; chu­ścioch;
2. chu­sta do no­sze­nia dzie­ci


SJP.pl


chuścina

po­tocz­nie: licha, marna chust­ka; chust­czy­na, chu­ściąt­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kraw. licha chust­ka na głowę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mały wyjął za­wi­nię­te­go w chu­ści­nę zło­ci­sza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chusta ż., chusteczka ż., chustka ż., chustczyna ż.

:: zdrobn. chuścinka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chustczyna, chustka

Wiktionary


chuścinka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. zdrobn. od: chu­ści­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stała w tej swo­jej chu­ścin­ce, ze stra­chem w za­pła­ka­nych oczach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chusta ż., chusteczka ż., chustka ż., chustczyna ż., chuścina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chuścina, chustka

Wiktionary


chuścioch

dziec­ko no­szo­ne w chu­ście; chu­ściak


SJP.pl


chuścionka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. onuca

Wiktionary


chuścionki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Ży­wiec­czyz­na. szma­ty do owi­ja­nia nóg

Wiktionary


chuściątko

rzad­ko, po­tocz­nie: licha, marna chust­ka; chust­czy­na, chu­ści­na


SJP.pl


chuśle

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. muz. skrzyp­ce

Wiktionary


chwacić

po­wo­do­wać ochwat u konia (gość­co­we za­pa­le­nie mięk­kich czę­ści ko­py­ta koń­skie­go), prze­waż­nie przez nie­wła­ści­we ży­wie­nie lub nad­mier­ne prze­mę­cze­nie


SJP.pl


chwacki

dziel­ny, śmia­ły


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) świad­czą­cy o sile i dziel­no­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfat͡sʲci, AS: χfacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwackość ż., chwat mos.

 przysł. chwacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziarski, dzielny, zaradny, gracki, zuchowaty

Wiktionary


chwacko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chwac­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lecz za­nuć­cie mi ją chwac­ko, / Jak to nieg­dyś, gdy my spo­łem / Roz­trą­ca­li chmu­ry czo­łem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwat mos., chwackość ż.

 przym. chwacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziarsko, zawadiacko

Wiktionary


chwackość

→ chwac­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest chwac­kie

Wiktionary

Patrz:

chwacki

Powiązane:

 rzecz. chwat mos.

 przym. chwacki

 przysł. chwacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawadiackość

Wiktionary


chwalba

prze­sta­rza­le:
1. po­chwa­ła, uz­na­nie
2. cheł­pli­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. uwiel­bie­nie, chwa­le­nie

 (1.2) daw. cheł­pli­wość, prze­chwa­la­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bra­cia śpie­szy­li, od­da­jąc Panu na­leż­ne chwal­by, a cała noc rozbrz­mie­wa­ła okrzy­ka­mi we­se­la.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. chwalebnie

 rzecz. chwała ż.

 przym. chwalny, chwalebny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochwała

Wiktionary


chwalborzyce

Chwal­bo­rzy­ce – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Świ­ni­ce Warc­kie.

W skład so­łect­wa wcho­dzą czę­ści wsi: Góry Chwal­bor­skie, Odra­da, Pień­ki.

Wikipedia


chwalczyni

→ chwal­ca; piew­czy­ni, poch­leb­czy­ni, glo­ry­fi­ka­tor­ka


SJP.pl


chwalebnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chwa­leb­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwalba ż., chwalebność ż.

 przym. chwalebny

Wiktionary


chwalebniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chwa­leb­nie


SJP.pl


chwalebniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chwa­leb­ny


SJP.pl


chwalebność

→ chwa­leb­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. cecha tego, co jest chwa­leb­ne

Wiktionary

Patrz:

chwalebny

Powiązane:

 przym. chwalebny, chwalny

 przysł. chwalebnie

Wiktionary


chwalebny

1. godny po­chwa­ły;
2. przy­no­szą­cy chwa­łę; za­szczyt­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) godny po­chwa­ły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xfaˈlɛbnɨ, AS: χfalebny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwalba ż., chwalebność ż., chwalenie n., pochwalenie n., pochwalenie n., zachwalanie n., zachwalenie n.

 czas. chwalić ndk., pochwalić dk., pochwalać ndk., zachwalać ndk., zachwalić dk.

 przym. chwalny, pochwalny

 przysł. chwalebnie, pochwalnie, chwalnie

Wiktionary


chwalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwa­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xfaˈlɛ̃ɲɛ, AS: χfalẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwalić

 rzecz. chwała ż., chwalstwo n.

 przym. chwalebny

Wiktionary


chwalibogowice

Chwa­li­bo­go­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Opa­to­wiec. Ma sta­tus so­łect­wa.

Na te­re­nie miej­sco­wo­ści od­kry­to zna­le­zi­ska z okre­su ne­o­li­tu. Od­na­le­zio­no tu także ślady wczes­noś­red­nio­wiecz­nej osady.

Wikipedia


chwalibogowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwa­li­bo­go­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bień Ku­jaw­ski
  • Chwa­li­bo­go­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. słu­pec­kim, w gmi­nie Strzał­ko­wo
  • Chwa­li­bo­go­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Wrze­śnia
  • Chwa­li­bo­go­wo – gro­ma­da
  • Chwa­li­bo­go­wo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy we wsi Chwa­li­bo­go­wo, w po­wie­cie wrze­siń­skim

Wikipedia


chwalibogowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chwa­li­bo­ga lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


chwalibożyce

Chwa­li­bo­ży­ce (niem. "Fra­u­en­ha­in") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie oław­skim, w gmi­nie Oława.

Wikipedia


chwalibóg

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Józef Chwa­li­bóg − pol­ski dzia­łacz opo­zy­cyj­ny
  • Jan Chwa­li­bóg − pol­ski ofi­cer
  • Józef Chwa­li­bóg − pol­ski poeta, fi­lo­zof i po­dróż­nik
  • Karol Chwa­li­bóg − pol­ski urzęd­nik
  • Krzysz­tof Chwa­li­bóg − pol­ski ar­chi­tekt
  • Maria Chwa­li­bóg − pol­ska ak­tor­ka
  • Ma­rian Chwa­li­bóg − pol­ski spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ma­szyn i me­cha­niz­mów włó­kien­ni­czych
  • Ry­szard Chwa­li­bóg − pol­ski in­ży­nier me­cha­nik
  • Ta­de­usz Chwa­li­bóg − pol­ski zie­mia­nin, poseł na Sejm II RP
  • Win­cen­ty Chwa­li­bóg − pol­ski ofi­cer
  • Zbi­gniew Chwa­li­bóg − pol­ski ar­chi­tekt
  • Ko­pal­nia Chwa­li­bóg – Ko­pal­nia Węgla Ka­mien­ne­go Chwa­li­bóg

Wikipedia


chwalidup

po­tocz­nie: ko­bie­ta nad­mier­nie prze­chwa­la­ją­ca się; także o męż­czyź­nie (z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym)


SJP.pl


chwalidupa

po­tocz­nie: męż­czyz­na nad­mier­nie prze­chwa­la­ją­cy się


SJP.pl


chwalimir

imię mę­skie


SJP.pl

Chwa­li­mir, Cha­li­mir, Fa­li­mir, Kwa­li­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nu "Chwa­li-" („chwa­lić, sła­wić, dzię­ko­wać”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Praw­do­po­dob­nie oz­na­cza­ło „tego, który sławi pokój”.

Forma „Fa­li­mir” pow­sta­ła w wy­ni­ku upro­szcze­nia się grupy "chw" w "f", które zasz­ło na Ślą­sku, w Ma­ło­pol­sce i na Ma­zo­wszu w pol­szczyź­nie epoki przed­pi­śmien­nej.

Wikipedia


chwalimirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chwa­li­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


chwalipięta

(r. męski) osoba, która się chwa­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) pot. ktoś, kto stale się czymś chwa­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie lubię się bawić z Anią, to taka okrop­na chwa­li­pię­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxfalʲiˈpʲjɛ̃nta, AS: χfalʹipʹi ̯ẽnta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwalipięctwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. samochwał, samochwała; książk. bufon, reklamiarz; przest. samochwalca, fanfaron; wulg. chwalidup

Wiktionary


chwalipost

żar­to­bli­wie: post, w któ­rym ktoś się czymś chwa­li


SJP.pl


chwalisz

naz­wi­sko


SJP.pl


chwaliszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwa­li­sze­wo – część Poz­na­nia
  • Chwa­li­sze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gm. Kcy­nia
  • Chwa­li­sze­wo – gro­ma­da w po­wie­cie szu­biń­skim

Wikipedia


chwaliszowice

Chwa­li­szo­wi­ce (do 1945 niem. "Qu­ols­dorf") – wieś w za­chod­niej Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, w gmi­nie Trze­biel.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Nazwa po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go, od słowa "chwał". Kon­stan­ty Dam­rot w swej książ­ce o po­cho­dze­niu nazw miej­sco­wo­ści na Ślą­sku wy­da­nej w 1896 roku w By­to­miu wzmian­ko­wał miej­sco­wość pod pol­ską nazwą "Chwa­li­ce", łu­życ­ką "Khwa­le­cy" i nie­miec­ką "Qu­ols­dorf".

Wikipedia


chwalisław

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwa­li­sław – imię
  • Chwa­li­sław – wieś w woj. dol­no­ślą­skim

Wikipedia


chwalisława

imię żeń­skie


SJP.pl

Chwa­li­sła­wa, Fa­li­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nu "Chwa­li-" („chwa­lić, sła­wić, dzię­ko­wać”) i "-sława" („sława”). Praw­do­po­dob­nie oz­na­cza­ło „tę, która chwa­li sławę”. W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne od XIII wieku. Forma Fa­li­sła­wa pow­sta­ła w wy­ni­ku upro­szcze­nia się grupy "chw" w "f", które zasz­ło na Ślą­sku, w Ma­ło­pol­sce i na Ma­zo­wszu w pol­szczyź­nie epoki przed­pi­śmien­nej.

Wikipedia


chwalisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chwa­li­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


chwalisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chwa­li­sła­wa (Chwa­li­sła­wy) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


SJP.pl


chwalić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) mówić lub pisać o czymś lub o kimś do­brze

 (1.2) przest. czcić, wiel­bić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chwa­lić sobie

 (2.1) być z cze­goś za­do­wo­lo­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chwa­lić się

 (3.1) pod­kre­ślać swoje osią­gnię­cia, za­słu­gi, lub mówić z dumą o po­sia­da­nych przed­mio­tach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie chwal jej zbyt czę­sto, bo po­pad­nie w sa­mo­za­chwyt.

 (1.2) Graj­my Panu na har­fie, graj­my Panu na cy­trze, chwal­my śpie­wem i tań­cem cuda te fan­ta­stycz­ne.

 (2.1) Bab­cia chwa­li sobie nowy apa­rat słu­cho­wy.

 (3.1) Mi­chał chwa­li się swoim nowym kom­pu­te­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfalʲit͡ɕ, AS: χfalʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwalstwo n., chwalenie n., chwała ż., pochwała ż.

 czas. pochwalić, zachwalać, przechwalać, wychwalać

 przym. chwalebny, chwalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doceniać

 (1.2) czcić, gloryfikować, sławić, wielbić, uwielbiać, oddawać cześć

 (2.1) zachwalać

 (3.1) afiszować się, chełpić się, chlubić się, chodzić jak paw, popisywać się, przechwalać się, wychwalać się, zadzierać nosa; pot. kręcić kuprem

Wiktionary


chwaliński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­ni­sław Chwa­liń­ski – pol­ski woj­sko­wy, dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Piotr Chwa­liń­ski – pol­ski rol­nik i sa­mo­rzą­do­wiec, poseł na Sejm

Wikipedia


chwalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) stpol. chwa­leb­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfalʲɲɛ, AS: χfalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwała

 przym. chwalebny

Wiktionary


chwalny

1. daw­niej: chwa­lą­cy, po­chwal­ny;
2. daw­niej: godny chwa­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. sław­ny

 (1.2) stpol. chwa­leb­ny

 (1.3) daw. i gwara. cheł­pli­wy, za­ro­zu­mia­ły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfalnɨ, AS: χfalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwała ż., chwalba ż., chwalebność ż., pochwała ż.

 czas. chwalić, pochwalić

 przym. chwalebny

Wiktionary


chwalstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chwa­le­nie, czcze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwalić ndk.

 rzecz. chwalca mos., chwalczyni ż., chwalenie n., chwała ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwalenie

Wiktionary


chwalęcice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwa­lę­ci­ce – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. go­rzow­skim, w gmi­nie Kło­da­wa
  • Chwa­lę­ci­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Go­szcza­nów
  • Chwa­lę­ci­ce – dziel­ni­ca Go­rzo­wa Wiel­ko­pol­skie­go

Wikipedia


chwalęcin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwa­lę­cin – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. dzier­żo­niow­skim, w gmi­nie Niem­cza
  • Chwa­lę­cin – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. lidz­bar­skim, w gmi­nie Or­ne­ta
  • Chwa­lę­cin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Nowe Mia­sto nad Wartą
  • Chwa­lę­cin – gro­ma­da w po­wie­cie bra­niew­skim
  • Chwa­lę­cin – gro­ma­da w po­wie­cie ja­ro­ciń­skim

Wikipedia


chwarstnica

Chwarst­ni­ca (niem. "Klein Schönfeld") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Gry­fi­no. Jest to wieś o typie owal­ni­cy. Ki­lo­metr od wsi znaj­du­je się Je­zio­ro Chwarst­nic­kie o po­wierzch­ni 9 ha. Jest tu za­byt­ko­wy ko­ściół pw. Świę­tej Trój­cy z frag­men­tem murów ota­cza­ją­cych przy­ko­ściel­ny cmen­tarz. We wsi dzia­ła rów­nież Ze­spół Szkół, w któ­re­go skład wcho­dzą: Szko­ła Pod­sta­wo­wa im. Jana Pawła II.

Wikipedia


chwarstno

Chwarst­no (niem. "Horst") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Wę­go­rzy­no.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2011 roku wieś li­czy­ła 116 miesz­kań­ców.

W la­tach 1975–98 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


chwarszyjski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język chwar­szyj­ski;

Wiktionary


chwarzenko

Chwa­rzen­ko (kaszb. "Chwôrzënko", niem. "Klein Gwarsz­no", 1867-1918 "El­sent­hal") – wieś po­gra­ni­cza ka­szub­sko-ko­ciew­skie­go w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ścier­skim, w gmi­nie Stara Ki­sze­wa. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 214. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


chwarzno

dziel­ni­ca Gdyni


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwarz­no – część mia­sta Gdy­nia
  • Chwarz­no – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. ko­ścier­skim, w gmi­nie Stara Ki­sze­wa

Wikipedia


chwast

wiąz­ka nici, wełny, kor­don­ków zdo­bią­ca brze­gi tka­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. ogrod. ro­śli­na dziko ros­ną­ca, nie­ko­rzyst­nie wpły­wa­ją­ca na roz­wój ro­ślin upraw­nych przez po­bie­ra­nie z gleby wil­go­ci i skład­ni­ków po­kar­mo­wych;

 (1.2) pot. wszel­kie ro­śli­ny nie­u­żyt­ko­we, uwa­ża­ne za zbęd­ne

 (1.3) daw. pę­czek nici, piór lub wło­sia użyty jako ozdo­ba

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Chwa­sty”. Zo­bacz też: Chwa­sty (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Chwast lub ro­śli­na se­ge­tal­na – ro­śli­na nie­po­żą­da­na w upra­wach (z punk­tu wi­dze­nia go­spo­dar­ki rol­nej, le­śnej lub ry­bac­kiej). Chwa­sty rosną zaz­wy­czaj dziko na sied­li­skach se­ge­tal­nych (polu upraw­nym, łące, pa­stwi­sku itp). Wiele uz­na­wa­nych daw­niej za chwa­sty to dziś ro­śli­ny gi­ną­ce, niek­tó­re (np. niek­tó­re chwa­sty lnu) są już w Pol­sce wy­mar­łe. Nauką zaj­mu­ją­cą się chwa­sta­mi i ich zwal­cza­niem jest her­bo­lo­gia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­pie­lę­gno­wa­ny ogród za­rósł chwa­sta­mi.

 (1.3) Ar­ka­dy­usz Pa­wło­wicz miał na sobie sze­ro­kie sza­ra­wa­ry jed­wab­ne, czar­ną kurt­kę ak­sa­mit­ną, pię­kny fez z chwa­stem i żółte chiń­skie pan­to­fle bez na­pięt­ków. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xfast, AS: χfast

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwastownik m., chwastówka ż., chwastnica ż.

:: zdrobn. chwaścik mrz.

 przym. chwastowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zielsko, ziele, badyl

 (1.3) frędzel, kita, fontaź, pompon, chwost, kutas

Wiktionary


chwastek

naz­wi­sko


SJP.pl


chwastnica

1. po­spo­li­ty chwast polny z ro­dzi­ny traw;
2. ro­śli­na zbo­żo­wa upra­wia­na w Azji; pajza


SJP.pl

Chwast­ni­ca ("Echi­noch­loa" P.Beauv.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Do ro­dza­ju na­le­żą 33 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, w więk­szo­ści na sied­li­skach wil­got­nych lub w wo­dach. Kilka ga­tun­ków jest sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny­mi chwa­sta­mi, dwa są rzad­ko upra­wia­ne jako ro­śli­ny zbo­żo­we.

Wikipedia


chwastobójczy

sto­so­wa­ny do za­bi­ja­nia chwa­stów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) roln. chem. przez­na­czo­ny do zwal­cza­nia chwa­stów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ta za­wie­si­na to pre­pa­rat chwa­sto­bój­czy, o który cię po­pro­si­łem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxfastɔˈbujt͡ʃɨ, AS: χfastobui ̯čy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. chwastobójczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) herbicydowy

Wiktionary


chwastownik

spe­cjal­na brona do usu­wa­nia chwa­stów


SJP.pl


chwastowy

zwią­za­ny z chwa­stem


SJP.pl


chwastówkowate

o ce­chach chwa­stów­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl

Chwa­stów­ko­wa­te (Ci­sti­co­li­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), do któ­rej w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go za­li­cza się około 150–160 ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w cie­plej­szych, po­łud­nio­wych re­gio­nach Sta­re­go Świa­ta oraz w Au­stra­laz­ji. Daw­niej były włą­cza­ne do ro­dzi­ny po­krzew­ko­wa­tych (Syl­vii­dae).

Wikipedia


chwastówkowaty

o ce­chach chwa­stów­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


chwaszczewo

Chwa­szcze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie Sidra.

Wieś kró­lew­ska eko­no­mii gro­dzień­skiej po­ło­żo­na była w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


chwaszczyno

Chwa­szczy­no (ka­szub. Chwaszczëno) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Żu­ko­wo. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś leży w pasie Wzgórz Chwa­szczyń­skich z prze­wa­ża­ją­cą za­bu­do­wą jed­no­ro­dzin­no-pod­miej­ską. W Chwa­szczy­nie jest węzeł dro­go­wy (skrzy­żo­wa­nie drogi kra­jo­wej nr 20 Star­gard – Szcze­ci­nek – Gdy­nia z drogą wo­je­wódz­ką nr 218 Kro­ko­wa – Gdańsk).

Wikipedia


chwat

1. czło­wiek od­waż­ny, dziel­ny, śmia­ły; śmia­łek, zuch, od­waż­niak;
2. w ło­wiect­wie: pół­ko­le w że­la­zie na­sta­wio­nym na zwie­rzy­nę, które za­trza­sku­je się przez po­ru­sze­nie się zwie­rza;
3. w zo­o­lo­gii: ryba kar­pio­wa­ta, brzu­cho­płet­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. krzep­ki męż­czyz­na, morus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. boleń po­spo­li­ty

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) łow. ro­dzaj pó­ło­krą­głe­go wnyka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Chwat – pier­wot­na toż­sa­mość, z którą uro­dził się Alek­san­der Wat (1900–1967), pi­sarz i poeta
  • Le­szek Chwat (1957–), po­li­tyk, urzęd­nik sa­mo­rzą­do­wy, poseł na Sejm II ka­den­cji
  • Lud­wik Chwat (1831–1914), le­karz chi­rurg
  • Chwat (dzia­ło pan­cer­ne) – nie­miec­kie dzia­ło pan­cer­ne Jagd­pan­zer 38(t) zdo­by­te pod­czas pow­sta­nia war­szaw­skie­go
  • Pająk chwat wszyst­kich brat – wę­gier­ski se­rial ani­mo­wa­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy ci uda się taka sztu­ka, toś jest chwat!

 (2.1) Brały tak sobie, zła­pa­li­śmy dwa śred­nie chwa­ty.

 (3.1) Zła­pa­li go le­śni­cy, jak wjeż­dżał z chwa­ta­mi w tor­bie do lasu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chwacki, chwatki

 przysł. chwatko, chwacko

 rzecz. chwackość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bohater, chojrak, gieroj, junak, kozak, mołojec, śmiałek, zuch; gw. Śląsk Cieszyński, Zaolzie pierón, pieróńszczok

 (2.1) boleń pospolity, boleń, rap, rapa

Wiktionary


chwatanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwa­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwatać ndk.

Wiktionary


chwatać

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. chwy­tać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfatat͡ɕ, AS: χfatać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwatanie n.

Wiktionary


chwatki

chwat­ny; daw­niej:
1. taki, który ma cechy chwa­ta, jest od­waż­ny, spraw­ny i dziel­ny; śmia­ły;
2. taki, który łatwo i szyb­ko chwy­ta; chwyt­ny, chwyt­ki, chwyt­li­wy


SJP.pl


chwatko

→ chwat­ki


SJP.pl

Patrz:

chwatki

chwatniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chwat­ny


SJP.pl


chwatny

chwat­ki; daw­niej:
1. taki, który ma cechy chwa­ta, jest od­waż­ny, spraw­ny i dziel­ny; śmia­ły;
2. taki, który łatwo i szyb­ko chwy­ta; chwyt­ny, chwyt­ki, chwyt­li­wy


SJP.pl


chwatosz

chwa­tosz plusk­wia­ko­wiec - błon­ków­ka z ro­dzi­ny grze­ba­czo­wa­tych


SJP.pl


chwała

uz­na­nie, cześć, chlu­ba; za­szczyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uz­na­nie, sza­cu­nek, cześć

 (1.2) chlu­ba

 (1.3) ma­je­stat

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwa­ła – ame­ry­kań­ski film wo­jen­ny z 1989
  • Chwa­ła – ko­re­ań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny z 2022
  • Chwa­ła! Chwa­ła! – ame­ry­kań­ska ko­me­dia z 1989
  • Glo­ria
  • Sława i chwa­ła
  • Gorz­ka chwa­ła

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bogu na chwa­łę, bliź­nie­mu na ra­tu­nek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfawa, AS: χfau̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwalstwo n., chwalenie, przest. chwalba

 czas. chwalić

 przysł. chwalnie

 przym. chwalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) gloria

Wiktionary


chwałek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Chwa­łek – rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny, mu­zy­ko­log i or­gan­mistrz
  • Se­ba­stian Chwa­łek – pol­ski po­li­tyk i praw­nik
  • Wil­helm Chwa­łek – pol­ski in­ży­nier, ge­o­de­ta

Wikipedia


chwałkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwał­ko­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wo­łow­skim, w gmi­nie Wiń­sko
  • Chwał­ko­wi­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. słu­pec­kim, w gmi­nie Strzał­ko­wo
  • Chwał­ko­wi­ce-Huby – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Strzał­ko­wo

Wikipedia


chwałkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwał­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. go­styń­skim, w gmi­nie Kro­bia
  • Chwał­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Środa Wiel­ko­pol­ska
  • Chwał­ko­wo – gro­ma­da
  • Chwał­ko­wo Ko­ściel­ne, Chwał­ków

Wikipedia


chwałków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Mar­ci­no­wi­ce;

Wiktionary

Chwał­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Mar­ci­no­wi­ce.

Wikipedia


chwałkówko

Chwał­ków­ko – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Łu­bo­wo przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 434.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


chwałowice

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. dziel­ni­ca Ryb­ni­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwa­ło­wi­ce – część mia­sta Ryb­nik
  • Chwa­ło­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. oław­skim, w gmi­nie Jelcz-La­sko­wi­ce
  • Chwa­ło­wi­ce – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. go­rzow­skim, w gmi­nie Bog­da­niec
  • Chwa­ło­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Iłża
  • Chwa­ło­wi­ce – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. sta­lo­wo­wol­skim, w gmi­nie Ra­do­myśl nad Sanem
  • Chwa­ło­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. piń­czow­skim, w gmi­nie Piń­czów
  • Gro­ma­da Chwa­ło­wi­ce – po­wiat ryb­nic­ki
  • Gro­ma­da Chwa­ło­wi­ce – po­wiat ił­żec­ki
  • Gro­ma­da Chwa­ło­wi­ce – po­wiat tar­no­brze­ski
  • Chwa­ło­wi­ce (gmina)
  • KWK Chwa­ło­wi­ce

Wikipedia


chwałowicki

przy­miot­nik od: Chwa­ło­wi­ce


SJP.pl


chwałszyce

Chwał­szy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wrze­siń­skim, w gmi­nie Nekla.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

W po­bli­żu miej­sco­wo­ści znaj­du­je się Miej­sce Ob­słu­gi Po­dróż­nych (MOP Chwał­szy­ce) dla ja­dą­cych Au­to­stra­dą A2 w kie­run­ku Poz­na­nia.

Wikipedia


chwaścik

zdrob­nie­nie od: chwast


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chwast

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie chwast, lecz tylko mały chwa­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwast m.

Wiktionary


chwaścisko

zgru­bie­nie od: chwast


SJP.pl


chwdp

slan­go­we, wul­gar­ne: skrót okre­śle­nia Chuj W Dupę Po­li­cji


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = wulg. chuj w dupę po­li­cji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jarek i jego kum­ple na­pi­sa­li na murze ChWDP.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxa‿vu‿dɛ‿ˈpɛ, AS: χa‿vu‿de‿pe

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) JP

Wiktionary


chwedczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


chwedoruk

naz­wi­sko


SJP.pl


chwianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwiać

 przym. chwiejny

Wiktionary


chwiać

1. po­chy­lać w różne stro­ny; huś­tać, ko­ły­sać, chy­bo­tać;
2. chwiać się:
a) być chwia­nym, po­ru­sza­nym w różne stro­ny; ko­ły­sać się;
b) po­chy­lać się, ugi­nać się, ko­ły­sać się;
c) książ­ko­wo: słab­nąć, upa­dać, za­ni­kać;
d) prze­sta­rza­łe: być nie­zde­cy­do­wa­nym, wahać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­chwiać)

 (1.1) po­ru­szać na boki czymś przyt­wier­dzo­nym z jed­nej stro­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chwiać się (dk. za­chwiać się)

 (2.1) po­ru­szać się na różne stro­ny, trzy­ma­jąc się pod­sta­wy

 (2.2) tra­cić uprzed­nią moc, wiel­kość

 (2.3) być nie­zde­cy­do­wa­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwianie n., chwiejek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chybotać, kiwać, kołysać, odchylać

 (2.1) chybotać się, gibać się, kiwać się, kołysać się, odchylać się, tańczyć, zataczać się

 (2.2) słabnąć, upadać, zanikać

 (2.3) wahać się

Wiktionary


chwiałkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chwiej

czło­wiek nie­zde­cy­do­wa­ny, wa­ha­ją­cy się


SJP.pl

Chwiej – forma re­kla­my pne­u­ma­tycz­nej w po­sta­ci hu­ma­no­i­dal­nej kon­struk­cji, która w wy­ni­ku prze­pły­wu po­wie­trza wy­ko­nu­je ruchy przy­po­mi­na­ją­ce ta­niec.

W bran­ży re­kla­mo­wej spo­ty­ka się także okre­śle­nia takie jak: "win­dy­man" lub "sky­dan­cer". W Sta­nach Zjed­no­czo­nych, gdzie cie­szą się dużą po­pu­lar­no­ścią, są ko­ja­rzo­ne głów­nie z ko­mi­sa­mi sa­mo­cho­do­wy­mi.

Wikipedia


chwiejba

chwia­nie się, ko­ły­sa­nie się


SJP.pl


chwiejczak

naz­wi­sko


SJP.pl


chwiejek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ktoś chwiej­ny, nie­sta­bil­ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwiać

 przym. chwiejny

Wiktionary


chwiejnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chwiej­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwiejność ż.

 przym. chwiejny

Wiktionary


chwiejniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chwiej­nie


SJP.pl


chwiejniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chwiej­ny; bar­dziej chwiej­ny


SJP.pl


chwiejność

→ chwiej­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest chwiej­ne; cecha tego, kto być chwiej­ny

Wiktionary

Patrz:

chwiejny

Powiązane:

 przym. chwiejny

 przysł. chwiejnie

Wiktionary


chwiejny

1. prze­chy­la­ją­cy się w różne stro­ny, chy­bot­li­wy;
2. nie­zde­cy­do­wa­ny, czę­sto zmie­nia­ją­cy zda­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chy­lą­cy się w różne stro­ny

 (1.2) czę­sto zmie­nia­ją­cy zda­nie, nie­sta­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tego wie­czo­ra dwóch ame­ry­kań­skich żoł­nie­rzy chwiej­nym kro­kiem wysz­ło z baru, ska­to­wa­ło do nie­przy­tom­no­ści orzy­sza­ni­na i za­bra­ło mu forda fo­cu­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. chwiejnie

 rzecz. chwiejek mos., chwiejność ż., chwianie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chybotliwy, niestabilny

 (1.2) niezdecydowany, niepewny, labilny, zmienny, niestały, kapryśny, niestabilny

Wiktionary


chwierutanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwie­ru­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwierutać

Wiktionary


chwierutać

gwa­ro­wo: nie­spraw­nie i z ha­ła­sem coś długo robić


SJP.pl


chwierutny

gwa­ro­wo: chwiej­ny; chwie­ją­cy się


SJP.pl


chwila

krót­ki od­ci­nek czasu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bar­dzo krót­ki czas

 (1.2) punkt w cza­sie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chwi­la – pol­sko­ję­zycz­na ga­ze­ta o cha­rak­te­rze na­ro­do­wo-sy­jo­ni­stycz­nym wy­da­wa­na przez śro­do­wi­ska ży­dow­skie we Lwo­wie
  • Chwi­la – sin­gel pol­skie­go ze­spo­łu mu­zycz­ne­go Za­ko­po­wer
  • Chwi­la – tom po­ez­ji Wi­sła­wy Szym­bor­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jerzy pa­trzył (przez) chwi­lę na wy­sta­wę skle­po­wą.

 (1.1) W jed­nej chwi­li Jas­mi­ne traci wszyst­ko.

 (1.2) Chwi­lo, trwaj, je­steś taka pię­kna!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfʲila, AS: χfʹila

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwilunia ż., chwilówka ż.

:: zdrobn. chwilka ż., chwileczka ż.

 przym. chwilowy

 przysł. chwilowo, chwilami

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) moment

 (1.1) mgnienie oka

Wiktionary


chwilami

od czasu do czasu; nie­sta­le


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) co jakiś czas, cza­sa­mi, od czasu do czasu

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) N. lm. od chwi­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chwi­la­mi mie­wam za­wro­ty głowy.

 (1.1) Chwi­la­mi dziew­czy­na stała i nie śpie­wa­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xfʲiˈlãmʲi, AS: χfʹilãmʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwila ż., chwilka ż., chwileczka ż., chwilunia ż., chwilowość ż., chwilówka ż.

 przym. chwilowy

 przysł. chwilowo

Wiktionary


chwileczka

zdrob­nie­nie od: chwil­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: chwi­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ła­ska­wa pani zech­cia­ła­by chwi­lecz­kę za­cze­kać?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xfʲiˈlɛt͡ʃka, AS: χfʹilečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwila ż., chwilka ż., chwilunia ż.

 przysł. chwilami

Wiktionary


chwileczkę

zdrob­nie­nie od: chwil­ka


SJP.pl


chwileńka

zdrob­nie­nie od: chwi­la


SJP.pl


chwilka

zdrob­nie­nie od: chwi­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od chwi­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­po­wie­dze­nie na ten list za­ję­ło­by ci chwil­kę, a teraz, jak już klient się obra­ził, to tak łatwo się nie da tego na­pra­wić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfʲilka, AS: χfʹilka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwila ż., chwileczka ż., chwilunia ż., chwilowość ż., chwilówka ż.

 przym. chwilowy

 przysł. chwilowo, chwilami

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) momencik

Wiktionary


chwilkę

zdrob­nie­nie od: chwi­la


SJP.pl


chwilowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) przez chwi­lę; bar­dzo krót­ko

 (1.2) tym­cza­so­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To jest zbior­nik wodny, cho­ciaż chwi­lo­wo jest pusty.

 (1.2) Radca chwi­lo­wo prze­pro­sił ze­bra­nych, naj­wi­docz­niej zmie­rza­jąc po­spiesz­nie do pre­we­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xfʲiˈlɔvɔ, AS: χfʹilovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwila ż., chwilka ż.

 przym. chwilowy

 przysł. chwilami

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) na razie

Wiktionary


chwilowość

→ chwi­lo­wy


SJP.pl

Patrz:

chwilowy

chwilowy

trwa­ją­cy przez krót­ki okres czasu; tem­po­ral­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przej­ścio­wy, wy­stę­pu­ją­cy w danej chwi­li, wła­ści­wy danej chwi­li

 (1.2) trwa­ją­cy tylko chwi­lę

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zanim wy­ru­szy­li­śmy w dal­szą drogę, zro­bi­li­śmy sobie chwi­lo­wy po­stój w schro­ni­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xfʲiˈlɔvɨ, AS: χfʹilovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwila ż., chwilowość ż., chwilówka ż., chwilka ż.

 przysł. chwilowo, chwilami

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) krótkotrwały

Wiktionary


chwilunia

zdrob­nie­nie od: chwi­la; chwil­ka, chwi­lecz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od chwi­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Muszę za­sta­no­wić się chwi­lu­nię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xfʲiˈlũɲa, AS: χfʹilũńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwila ż., chwilka ż., chwileczka ż.

 przysł. chwilami

Wiktionary


chwilówka

po­tocz­nie:
1. krót­ko­ter­mi­no­wa po­życz­ka go­tów­ko­wa o wy­so­kich kosz­tach spła­ty;
2. wcze­śniej­sza wy­pła­ta czę­ści pen­sji na proś­bę pra­cow­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. krót­ko­ter­mi­no­wa po­życz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwilka ż., chwila ż.

 przysł. chwilami

 przym. chwilowy

Wiktionary


chwilówkowy

→ chwi­lów­ka


SJP.pl

Patrz:

chwilówka

chwilę

krót­ki od­ci­nek czasu


SJP.pl


chwin

naz­wi­sko


SJP.pl


chwistek

naz­wi­sko


SJP.pl


chwiulewy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Bi­sku­piz­na. jas­no­fio­le­to­wy

Wiktionary


chwiułowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Bi­sku­piz­na. jas­no­fio­le­to­wy

Wiktionary


chwost

1. ozdob­ny pęk nici, piór lub wło­sia; kutas;
2. prze­sta­rza­le:
a) ogon;
b) za­koń­cze­nie ogona w kształ­cie pędz­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. pęk piór lub nici uży­wa­ny jako ozdo­ba przy odzie­ży;

 (1.2) przest. także reg-pl|Górny Śląsk. gw-pl|Bu­ko­wi­na. ogon

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Oto zwierz, co chwost po­no­si kol­cza­ty / Po gó­rach, twier­dze i zbro­je druz­go­ce, / Wstręt­nym od­de­chem za­po­wie­trza świa­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwościk mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwast

Wiktionary


chwostanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwo­stać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwostać ndk.

Wiktionary


chwostać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. schwo­stać)

 (1.1) stpol. chło­stać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfɔstat͡ɕ, AS: χfostać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwostanie n.

Wiktionary


chwostka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny chwost­ko­wa­tych


SJP.pl


chwostkowate

o ce­chach chwost­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl

Chwost­ko­wa­te (Ma­lu­ri­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), obej­mu­ją­ca 32 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją w Au­stra­lii, na Nowej Gwi­nei i są­sied­nich wy­spach.

Wikipedia


chwostkowaty

o ce­chach chwost­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


chwostowy

→ chwost


SJP.pl

Patrz:

chwost

chwościk

1. pa­so­żyt bu­ra­cza­ny;
2. w węd­kar­stwie: ele­ment mo­co­wa­ny do błyst­ki;
3. zdrob­nie­nie od: chwost


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chwost

Wiktionary

Chwo­ścik lub cer­ko­spo­ro­za – grupa grzy­bo­wych cho­rób ro­ślin wy­wo­ła­na przez ga­tun­ki za­li­cza­ne do ro­dza­ju "Cer­co­spo­ra". W opra­co­wa­niu „Pol­skie nazwy cho­rób ro­ślin upraw­nych” pre­fe­ro­wa­na jest pol­ska nazwa chwo­ścik. Ma to uza­sad­nie­nie także w tym, że zmia­ny w tak­so­no­mii tego ro­dza­ju spo­wo­do­wa­ły, że obec­nie wiele jego ga­tun­ków na­le­ży do in­nych ro­dza­jów, w związ­ku z tym uży­wa­nie nazwy ce­ro­ko­spo­ro­za jest już nie­pra­wi­dło­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To nie chwost, lecz tylko mały chwo­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwost m.

Wiktionary


chwycenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwy­cić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwycić

 rzecz. chwytnia ż., podchwytywanie n.

 przym. uchwytny

Wiktionary


chwycik

zdrob­nie­nie od: chwyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chwyt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie chwyt, lecz tylko mały chwy­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwyt m.

Wiktionary


chwycić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|chwy­tać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny chwy­cić się (ndk. chwy­tać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|chwy­tać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ta chwy­ci­ła go za rękę mó­wiąc: "Nie od­chodź ode mnie!"

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfɨt͡ɕit͡ɕ, AS: χfyćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwytak m., chwytaczka ż., chwytnia ż., chwycenie n.

 czas. chwytać, schwytać

 przym. chwytliwy, chwytny, chwytakowy, uchwytny

Wiktionary


chwyt

1. zła­pa­nie kogoś lub cze­goś;
2. spryt­ne po­su­nię­cie, for­tel;
3. spo­sób chwy­ce­nia prze­ciw­ni­ka w walce wręcz;
4. daw­niej: uchwyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­ność chwy­ce­nia cze­goś – ręką lub na­rzę­dziem

 (1.2) sport. pe­wien okre­ślo­ny spo­sób uchwy­ce­nia prze­ciw­ni­ka w walce wręcz

 (1.3) med. pe­wien okre­ślo­ny spo­sób uchwy­ce­nia osoby ra­to­wa­nej

 (1.4) muz. pe­wien okre­ślo­ny spo­sób przy­ci­śnię­cia strun gi­ta­ry, da­ją­cy w re­zul­ta­cie akord

 (1.5) przen. za­pla­no­wa­ne, spryt­ne po­su­nię­cie

 (1.6) daw. uchwyt, za­czep, to za co się chwy­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chwyt – okre­ślo­ny spo­sób chwy­ce­nia
    • osoby:
      • chwyt ra­tow­ni­czy – zob. chwyt Ra­u­te­ka
      • chwy­ty Le­o­pol­da (po­łoż­nict­wo), chwyt He­im­li­cha (pier­wsza pomoc)
      • prze­ciw­ni­ka w walce wręcz, zob. chwyt klam­ro­wy – klincz, dźwi­gnia, du­sze­nie, nel­son, grap­pling
    • przed­mio­tu, zob. na­chwyt, pod­chwyt
  • za­pla­no­wa­ne dzia­ła­nie:
    • chwyt li­te­rac­ki – po­ję­cie z dzie­dzi­ny li­te­ra­tu­ry
    • chwyt mar­ke­tin­go­wy, chwyt re­kla­mo­wy
    • chwyt far­so­wy – gag
    • chwyt nar­ra­cyj­ny – su­spens
  • w tech­ni­ce:

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Z pew­no­ścią Vader zaraz roz­luź­ni chwyt i Ozzel pad­nie na po­kład, po­si­nia­czo­ny i przy­wo­ła­ny do po­rząd­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xfɨt, AS: χfyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwytak m., chwytanie n., chwycenie n., uchwycenie n., wychwytywanie n., wychwycenie n., nachwyt m., podchwyt m., schwytanie n., schwycenie n., podchwytliwość ż., chwytacz m., chwytadło n., chwytarka ż., chwytka ż., chwytliwość ż., chwytnik m., chwytność ż., chwytnik m., chwytnica ż., chwytacz m., Chwytowo n.

:: zdrobn. chwycik m.

 czas. chwytać (się), chwycić (się), schwytać, schwycić, przechwytywać, przechwycić, wychwytywać, wychwycić, uchwycić

 przym. chwytny, chwytliwy, podchwytliwy, chwytakowy, chwytalny, chwytki

 przysł. chwytnie, podchwytliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ujmowanie, łapanie

Wiktionary


chwytacz

1. przy­rząd lub część urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go do chwy­ta­nia, przy­trzy­my­wa­nia; chwy­tak; chwy­tar­ka;
2. ssak z ro­dzi­ny szo­po­wa­tych; kin­ka­żu, wi­kła­wiec


SJP.pl

Chwy­tacz to urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne słu­żą­ce do za­trzy­ma­nia ka­bi­ny lub prze­ciw­wa­gi dźwi­gu w przy­pad­ku prze­kro­cze­nia

do­pu­szczal­nej pręd­ko­ści jazdy spo­wo­do­wa­ne spad­kiem swo­bod­nym. Dźwi­gi naj­czę­ściej wy­po­sa­ża się w układ dwóch chwy­ta­czy.

W za­leż­no­ści od spo­so­bu dzia­ła­nia wy­róż­nia się:

Wikipedia


chwytak

przy­rząd lub część urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go do chwy­ta­nia, przy­trzy­my­wa­nia; chwy­tacz; chwy­tar­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chwy­tak (bu­dow­nict­wo) – os­przęt ro­bo­czy dźwi­gni­cy ustro­jo­wej, ma­szy­ny cią­gni­ko­wej, słu­żą­cy do prze­ła­dun­ku ma­te­ria­łów ma­so­wych (syp­kich lub w ka­wał­kach) lub do ko­pa­nia urob­ku przy du­żych głę­bo­ko­ściach
  • chwy­tak – oprzy­rzą­do­wa­nie ma­ni­pu­la­to­rów, ro­bo­tów, da­ją­ce moż­li­wość chwy­ce­nia i tran­spor­tu przed­mio­tów w za­u­to­ma­ty­zo­wa­nych czyn­no­ściach pre­cy­zyj­nych
  • chwy­tak ręcz­ny (ma­gne­tycz­ny, pod­ci­śnie­nio­wy) – uchwyt słu­żą­cy do ręcz­ne­go prze­no­sze­nia blach, płyt szkla­nych
  • chwy­tak – ter­min sto­so­wa­ny w węd­kar­stwie

Wikipedia


chwytakowy

zwią­za­ny z chwy­ta­kiem


SJP.pl


chwytanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwy­tać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­u­wa­żo­no u niej, że po­mi­mo za­bu­rzeń roz­poz­na­wa­nia kształ­tów, nie ma pro­ble­mów z chwy­ta­niem przed­mio­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xfɨˈtãɲɛ, AS: χfytãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwytać ndk.

 przym. chwytny, uchwytny

 rzecz. chwytak m., uchwyt m., chwytnia ż., schwytanie n., podchwytywanie n.

Wiktionary


chwytarka

przy­rząd lub część urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go do chwy­ta­nia, przy­trzy­my­wa­nia; chwy­tak


SJP.pl


chwytać

1. uj­mo­wać coś szyb­ko; łapać; po­ry­wać;
2. za­czy­nać orien­to­wać się w czymś; po­strze­gać coś słu­chem lub wzro­kiem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chwy­cić)

 (1.1) szyb­ko łapać coś lub kogoś i mocno trzy­mać

 (1.2) za­czy­nać ro­zu­mieć coś lub orien­to­wać się w czymś

 (1.3) po­strze­gać coś słu­chem (sły­szeć) lub wzro­kiem (wi­dzieć)

 (1.4) (o po­my­śle, re­kla­mie) od­naj­do­wać za­in­te­re­so­wa­nie, tra­fiać do prze­ko­na­nia

 (1.5) (o sta­nie, uczu­ciu, na­stro­ju) znaj­do­wać, ogar­niać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chwy­tać się (dk. chwy­cić się)

 (2.1) łapać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kowal chwy­ta rasz­pel, by wy­gła­dzić ko­py­to konia do pod­ku­cia.

 (1.1) Po­mysł jest pro­sty: mło­dzież chwy­ta za pędz­le i farby i od­ma­lo­wu­je zni­szczo­ne przy­stan­ki we­dług włas­ne­go pro­jek­tu.

 (1.2) Do­pie­ro po kilku mi­nu­tach wy­ja­śnień chło­pak za­czął chwy­tać dow­cip.

 (1.4) Zde­cy­do­wa­nie mogę po­wie­dzieć, że twój po­mysł zmia­ny ko­lo­ru ścian za­czął chwy­tać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfɨtat͡ɕ, AS: χfytać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwytak m., chwytność ż., chwyt m., chwytanie n., uchwyt m., nachwyt m., podchwyt m., podchwytliwość ż., przechwyt m., chwytacz m., chwytaczka ż., chwytnik m., chwytnia ż., schwytanie n., podchwytywanie n.

 czas. chwycić, uchwycić, schwytać, schwycić, przechwytywać, przechwycić, wychwytywać, wychwycić

 przym. chwytny, chwytliwy, chwytany, schwytany, podchwytliwy, uchwytny

 przysł. chwytnie, podchwytliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1, 1.2,5) łapać

 (2.1) obejmować się, przytulać się

Wiktionary


chwytka

przy­rząd lub część urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go do chwy­ta­nia, przy­trzy­my­wa­nia; chwy­tak


SJP.pl


chwytki

chwyt­ny, chwyt­li­wy;
1. przy­sto­so­wa­ny do chwy­ta­nia, ma­ją­cy zdol­ność do chwy­ta­nia; chwat­ny, chwat­ki;
2. prze­no­śnie: łatwo poj­mu­ją­cy, szyb­ko przys­wa­ja­ją­cy sobie wie­dzę; by­stry, po­jęt­ny, mądry


SJP.pl


chwytliwość

1. zdol­ność łat­we­go chwy­ta­nia, ła­pa­nia, przy­trzy­my­wa­nia; chwyt­ność;
2. prze­no­śnie: łat­wość poj­mo­wa­nia, przys­wa­ja­nia wie­dzy; po­jęt­ność, by­strość, mą­drość, chwyt­ność;
3. prze­no­śnie: zdol­ność łat­we­go tra­fia­nia do prze­ko­na­nia, np. chwyt­li­wość haseł re­kla­mo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chwyt­li­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chwytliwy

 przysł. chwytliwie

 rzecz. chwytnia ż., schwytanie n.

Wiktionary


chwytliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chwyt­li­wy


SJP.pl


chwytliwy

1. przy­sto­so­wa­ny do chwy­ta­nia, ma­ją­cy zdol­ność do chwy­ta­nia; chwat­ny, chwat­ki, chwyt­ny, chwyt­ki;
2. prze­no­śnie: łatwo poj­mu­ją­cy, szyb­ko przys­wa­ja­ją­cy sobie wie­dzę; by­stry, po­jęt­ny, mądry, chwyt­ki, chwyt­ny;
3. prze­no­śnie: taki, który łatwo znaj­du­je po­słuch, szyb­ko jest przyj­mo­wa­ny, ak­cep­to­wa­ny, np. chwyt­li­we hasło re­kla­mo­we


SJP.pl


chwytnia

1. urzą­dze­nie do chwy­ta­nia kon­te­ne­rów, część dźwi­gni­cy;
2. miej­sce na gry­fie in­stru­men­tu, do któ­re­go do­ci­ska się stru­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. miej­sce na gry­fie in­stru­men­tu, do któ­re­go do­ci­ska się stru­ny

 (1.2) techn. urzą­dze­nie, które sta­no­wi wy­po­sa­że­nie dźwi­gni­cy i służy do chwy­ta­nia kon­te­ne­rów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfɨtʲɲa, AS: χfytʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chwyt m., chwytak m., chwytaczka ż., uchwyt m., chwytanie n., chwycenie n., uchwycenie n., chwytność ż., chwytliwość ż., schwytanie n.

 czas. chwytać ndk., chwycić dk., uchwycić dk.

 przym. chwytny, chwytliwy

 przysł. chwytnie, chwytliwie

Wiktionary


chwytnica

ro­dzaj pła­zów be­zo­go­no­wych


SJP.pl


chwytniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chwyt­ny


SJP.pl


chwytnik

1. część przed­mio­tu słu­żą­ca do chwy­ta­nia;
2. nit­ko­wa­ta ko­mór­ka niek­tó­rych grzy­bów, glo­nów, po­ro­stów i msza­ków speł­nia­ją­ca rolę ko­rze­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. nit­ko­wa­ty na­rząd jed­no­ko­mór­ko­wy lub wie­lo­ko­mór­ko­wy słu­żą­cy do przyt­wier­dza­nia or­ga­niz­mu do po­dło­ża, a cza­sem także do po­bie­ra­nia wody i soli mi­ne­ral­nych

 (1.2) techn. małe urzą­dze­nie słu­żą­ce do chwy­ta­nia

 (1.3) techn. część dźwi­gu, ko­par­ki, czer­par­ki, itp. słu­żą­ce do chwy­ta­nia i prze­no­sze­nia ma­te­ria­łu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwytać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ryzoid

 (1.2) war. chwytak

 (1.3) zaczep, war. chwytacz, chwytak

Wiktionary


chwytniki

1. część przed­mio­tu słu­żą­ca do chwy­ta­nia;
2. nit­ko­wa­ta ko­mór­ka niek­tó­rych grzy­bów, glo­nów, po­ro­stów i msza­ków speł­nia­ją­ca rolę ko­rze­ni


SJP.pl

Chwyt­ni­ki, ry­zo­i­dy, ri­zo­i­dy – cien­kie, nit­ko­wa­te wy­rost­ki o bu­do­wie jedno- lub wie­lo­ko­mór­ko­wej, wyt­wa­rza­ne przez msza­ki, wie­lo­ko­mór­ko­we glony, niek­tó­re grzy­by, prze­dro­śla pa­prot­ni­ków czy niek­tó­re gąbki.

Służą do przyt­wier­dza­nia or­ga­niz­mów do po­dło­ża oraz po­bie­ra­nia z gleby wody i związ­ków po­kar­mo­wych. Peł­nią funk­cje po­dob­ne do ko­rze­ni or­ga­now­ców, lecz nimi nie są – nie po­sia­da­ją tka­nek prze­wo­dzą­cych – drew­na i łyka.

Wikipedia


chwytność

chwyt­li­wość;
1. zdol­ność łat­we­go chwy­ta­nia, ła­pa­nia, przy­trzy­my­wa­nia;
2. prze­no­śnie: łat­wość poj­mo­wa­nia, przys­wa­ja­nia wie­dzy; po­jęt­ność, by­strość, mą­drość


SJP.pl


chwytny

chwyt­ki, chwyt­li­wy;
1. przy­sto­so­wa­ny do chwy­ta­nia, ma­ją­cy zdol­ność do chwy­ta­nia; chwat­ny, chwat­ki;
2. prze­no­śnie: łatwo poj­mu­ją­cy, szyb­ko przys­wa­ja­ją­cy sobie wie­dzę; by­stry, po­jęt­ny, mądry


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy zdol­ność ła­pa­nia przed­mio­tów; do­sto­so­wa­ny do chwy­ta­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U słoni na­rzą­dem chwyt­nym jest trąba.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxfɨtnɨ, AS: χfytny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chwycić, ndk. chwytać

 rzecz. schwytanie n., chwytnia ż., chwytanie n., chwyt, uchwyt

Wiktionary


chwytowy

→ chwyt


SJP.pl

Patrz:

chwyt

chyba

1. par­ty­ku­ła wy­ra­ża­ją­ca osła­bie­nie tre­ści, do któ­rej się od­no­si, przy­pu­szcze­nie, nie­pew­ność, np.: "On chyba śpi."; przy­pu­szczal­nie, praw­do­po­dob­nie;
2. skład­nik spój­ni­ków zło­żo­nych "chyba że", "chyba żeby", które ko­mu­ni­ku­ją, iż wy­łącz­nie w wy­pad­ku zaj­ścia zda­rze­nia, o któ­rym mowa w zda­niu po­drzęd­nym, nie na­stą­pi to, o czym mowa w zda­niu na­drzęd­nym, np.: "Przy­się­gi do­trzy­mam, chyba że wcze­śniej umrę."


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) …wy­ra­ża­ją­ca nie­pew­ność, przy­pu­szcze­nie

 (1.2) …uży­wa­na w py­ta­niach re­to­rycz­nych

 (1.3) …uży­wa­na do sta­wia­nia wa­run­ku

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) stpol. po­mył­ka

przy­i­mek

 (3.1) stpol. oprócz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chyba bę­dzie padał deszcz, bo słoń­ce skry­ło się za czar­ny­mi chmu­ra­mi.

 (1.2) Chyba nie trak­tu­jesz po­waż­nie tego, co mówi ten koleś?

 (1.3) Nigdy w życiu nie ku­pił­bym ta­kie­go te­le­wi­zo­ra. No, chyba żeby mi coś do­ło­ży­li do tego złomu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɨba, AS: χyba

Wiktionary


chybcik

tylko w zwro­tach: na chyb­ci­ka, chyb­ci­kiem - na­pręd­ce, szyb­ko, w poś­pie­chu


SJP.pl


chybcikiem

po­tocz­nie: na­pręd­ce, szyb­ko, w poś­pie­chu; na chyb­ci­ka


SJP.pl


chybianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nie­tra­fia­nie do celu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chybienie n.

 czas. chybiać ndk., chybić dk.

 przym. chybiony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pudłowanie

Wiktionary


chybianin

miesz­ka­niec Chy­bia


SJP.pl


chybianka

miesz­kan­ka Chy­bia


SJP.pl


chybiać

1. omi­jać za­mie­rzo­ny cel, nie tra­fiać; pu­dło­wać;
2. daw­niej: sprze­nie­wie­rzać się, po­stę­po­wać wbrew cze­muś; uchy­biać, po­gar­dzać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chy­bić)

 (1.1) o pod­mio­cie nie tra­fiać do za­mie­rzo­ne­go celu

 (1.2) o przed­mio­cie omi­jać cel

 (1.3) nie przy­no­sić za­mie­rzo­ne­go skut­ku

 (1.4) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bra­ko­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chy­bia­łem za każ­dym razem, gdy źle zło­ży­łem się do strza­łu.

 (1.4) Za­czy­no mi chy­biać mlyka, bo Gwia­zdu­la na dobre już przi­su­szy­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɨbʲjät͡ɕ, AS: χybʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chybiony

 czas. chybić dk.

 rzecz. chybianie n., niechybianie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pudłować

Wiktionary


chybicki

naz­wi­sko


SJP.pl


chybie

wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ślą­skim


SJP.pl

Chy­bie ( Chyby, Chybi) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie cie­szyń­skim, sie­dzi­ba i so­łect­wo w gmi­nie Chy­bie.

Wikipedia


chybiony

1. omi­nąć za­mie­rzo­ny cel, nie tra­fić; spu­dło­wać;
2. za­wieść, nie udać się, nie do­pi­sać;
3. daw­niej: sprze­nie­wie­rzyć się, po­stą­pić wbrew cze­muś; uchy­bić, po­gar­dzić


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie tra­fił w cel, a miał

 (1.2) taki, który nie przy­nie­sie po­żą­da­ne­go efek­tu i/lub jest błęd­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na od­głos pier­wszych strza­łów wy­padł z sza­ła­su Filip i po­biegł wprost na ukry­te­go za drze­wem ko­lo­ni­stę. Padł chy­bio­ny strzał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uchybienie n., uchybianie n., chybianie n., chybienie n.

 czas. dk. chybić, ndk. chybiać, dk. uchybić, ndk. uchybiać

 przym. chybny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) nietrafiony

Wiktionary


chybić

1. omi­nąć za­mie­rzo­ny cel, nie tra­fić; spu­dło­wać;
2. za­wieść, nie udać się, nie do­pi­sać;
3. daw­niej: sprze­nie­wie­rzyć się, po­stą­pić wbrew cze­muś; uchy­bić, po­gar­dzić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chy­biać)

 (1.1) o pod­mio­cie nie tra­fić w cel

 (1.2) o przed­mio­cie omi­nąć cel

 (1.3) nie przy­nieść od­po­wied­nie­go skut­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chybienie n., chybianie n., uchybienie n.

 czas. chybiać ndk.

 przym. chybiony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spudłować

Wiktionary


chybiński

naz­wi­sko


SJP.pl


chybki

1. książ­ko­wo: szyb­ki, zwin­ny;
2. rzad­ko: gięt­ki, chy­bot­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przest. pot. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się zwin­no­ścią i ener­gią

 (1.2) przest. taki, który łatwo się chwie­je i gnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na naszą wyspę na chyb­kim szku­ne­rze przy­pły­nę­ła za zbie­gły­mi nie­wol­ni­ka­mi za­cie­kła pogoń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chybkość ż.

 przysł. chybko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rączy, bystry, śmigły, szparki, raźny, śpieszny, szybki, prędki, zwinny; poet. chyży

 (1.2) chybotliwy, wahliwy, chwiejny, niestabilny, gibki, giętki

Wiktionary


chybkość

szyb­kość, zwin­ność, gib­kość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. cecha bycia chyb­kim, tj. szyb­kim, zwin­nym, żwa­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego chyb­kość zdu­mie­wa­ła wszyst­kich wojów, ledwo kto zdo­łał za nim na­dą­żyć.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chybki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gibkość, szybkość, zręczność, zwinność, żwawość

Wiktionary


chybnięcie

1. po­ru­szyć, za­chwiać czymś; za­chy­bo­tać, za­ko­ły­sać;
2. chyb­nąć się - za­ko­ły­sać się, za­chwiać się, za­chy­bo­tać się


SJP.pl


chybność

daw­niej: bycie nie­cel­nym; nie­cel­ność, nie­traf­ność, nie­sku­tecz­ność


SJP.pl


chybny

daw­niej: taki, który nie tra­fia do celu, zwła­szcza o strza­le; nie­traf­ny, nie­cel­ny, chy­bio­ny


SJP.pl


chybnąć

1. po­ru­szyć, za­chwiać czymś; za­chy­bo­tać, za­ko­ły­sać;
2. chyb­nąć się - za­ko­ły­sać się, za­chwiać się, za­chy­bo­tać się


SJP.pl


chybot

po­ru­sza­nie się cze­goś w różne stro­ny; chwia­nie się, chy­bo­ta­nie się


SJP.pl


chybotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chy­bo­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chybot m., chybotliwość ż., chybotnięcie n.

 czas. chybotać ndk., chybotnąć dk.

 przym. chybotliwy

 przysł. chybotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wahanie, kołysanie, chwianie, gibanie

Wiktionary


chybotać

1. po­chy­lać w różne stro­ny; huś­tać, ko­ły­sać, chwiać;
2. prze­chy­lać się z jed­nej stro­ny na drugą; chy­bo­tać się, chwiać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chy­bot­nąć, za­chy­bo­tać)

 (1.1) wpra­wiać w chwiej­ny ruch; po­ru­szać czymś w różne stro­ny

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chy­bot­nąć, za­chy­bo­tać)

 (2.1) prze­chy­lać się z jed­nej stro­ny na drugą

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chy­bo­tać się (dk. chy­bot­nąć się, za­chy­bo­tać się)

 (3.1) prze­chy­lać się z jed­nej stro­ny na drugą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiatr chy­bo­tał ga­łę­zia­mi drzew.

 (2.1) Stół chy­bo­cze, bo ma krót­szą nogę.

 (3.1) Krze­sło chy­bo­cze się przy sia­da­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chybotanie n., chybotliwość ż.

 czas. chybotnąć dk., zachybotać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwiać, kołysać

 (2.1) chwiać się, kołysać się, przechylać się, war. chybotać się

 (3.1) chwiać się, kołysać się, przechylać się, war. chybotać

Wiktionary


chybotliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chy­bot­li­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chybotanie n., chybotliwość ż.

Wiktionary


chybotliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chy­bot­li­wie


SJP.pl


chybotliwość

→ chy­bot­li­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chy­bot­li­we

Wiktionary

Patrz:

chybotliwy

Powiązane:

 rzecz. chybot m., chybotanie n., chybotnięcie n.

 czas. chybotać ndk., chybotnąć dk.

 przym. chybotliwy

 przysł. chybotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chybkość, chwiejność, wywrotność, wahliwość, niestabilność

Wiktionary


chybotliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chy­bot­li­wy


SJP.pl


chybotliwy

łatwy do po­ru­sze­nia, nie­sta­bil­ny


SJP.pl


chybotnąć

po­ru­szyć, za­chwiać


SJP.pl


chybowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Boh­dan Chy­bow­ski – pol­ski in­ży­nier sa­ni­tar­ny, spe­cja­li­sta ogrzew­nict­wa i wen­ty­la­cji
  • Bro­ni­sław Chy­bow­ski - kmdr. ppor. Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej, dzia­łacz kon­spi­ra­cyj­ny
  • Le­szek Chy­bow­ski – pol­ski in­ży­nier me­cha­nik, wy­na­laz­ca, pro­fe­sor
  • Syl­we­ster Chy­bow­ski – pol­ski in­ży­nier che­mik, wy­na­laz­ca

Wikipedia


chybski

przy­miot­nik od: Chy­bie


SJP.pl


chybów

Chy­bów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Sar­na­ki.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa Bi­sku­pa i Mę­czen­ni­ka w Sar­na­kach.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


chyc

rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. upał, wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra zob. hica.

Wiktionary


chych

daw­niej: śmiech, chi­chot


SJP.pl


chycina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

 (1.2) geogr. je­zio­ro w Pol­sce;

Wiktionary

Chy­ci­na – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Ble­dzew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

W miej­sco­wo­ści, nad je­zio­rem Chy­ci­na znaj­du­je się oś­ro­dek dy­dak­tycz­no-so­cjal­ny Aka­de­mii Wy­cho­wa­nia Fi­zycz­ne­go im. Eu­ge­niu­sza Pia­sec­kie­go w Poz­na­niu.

Wikipedia


chylak

naz­wi­sko


SJP.pl


chylat

w Tur­cji os­mań­skiej i w daw­nej Per­sji: szata ho­no­ro­wa ofia­ro­wy­wa­na przez wład­cę oso­bom za­słu­żo­nym


SJP.pl


chylenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chy­lić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chylić

 przym. pochyły

Wiktionary


chyleniec

Chy­le­niec – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Nie­bo­rów. Wieś ma cha­rak­ter bar­dzo luź­nej, roz­pro­szo­nej za­bu­do­wy skła­da­ją­cej się z za­led­wie 18 nu­me­rów, bez wy­o­dręb­nio­ne­go cen­trum.

Przy je­dy­nej we wsi dro­dze as­fal­to­wej znaj­du­je się ka­mien­na ka­plicz­ka Św. Ro­dzi­ny, zbu­do­wa­na na po­cząt­ku lat 2000.

Wikipedia


chylewski

naz­wi­sko


SJP.pl


chylice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chy­li­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Jak­to­rów
  • Chy­li­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Pia­secz­no
  • Chy­li­ce – dziel­ni­ca Kon­stan­ci­na-Je­zior­ny
  • Ce­giel­nia-Chy­li­ce – dziel­ni­ca Kon­stan­ci­na-Je­zior­ny
  • Chy­li­ce – gro­ma­da
  • Chy­li­ce – zlik­wi­do­wa­na wą­sko­to­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa w Kon­stan­ci­nie-Je­zior­nie

Wikipedia


chylin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chy­lin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Wierz­bi­ca
  • Chy­lin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. tu­rec­kim, w gmi­nie Wła­dy­sła­wów
  • Chy­lin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Mała Wieś
  • Chy­lin – wieś na Ukra­i­nie
  • Chy­li­ny

Wikipedia


chylić

zni­żać, po­chy­lać, na­chy­lać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zni­żać, zgi­nać coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chy­lić się

 (2.1) zbli­żać się do końca cze­goś

 (2.2) kie­ro­wać się w jakąś stro­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiatr chy­lił łódź na bok.

 (2.1) Pod ko­niec XVII wieku Pol­ska za­czę­ła chy­lić się ku upad­ko­wi.

 (2.2) Szala zwy­cię­stwa chyli się na jego stro­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chylenie n., pochyłość ż., pochylenie n.

 czas. schylić dk., pochylić dk.

 przym. pochyły

 przysł. pochyło

Wiktionary


chyliński

naz­wi­sko


SJP.pl

Chy­liń­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Ja­strzę­biec.

Wikipedia


chylomikron

jedna z li­po­pro­te­in, ku­li­sta czą­stecz­ka znaj­du­ją­ca się we krwi bio­rą­ca udział w tran­spor­cie cho­le­ste­ro­lu i tri­gli­ce­ry­dów po­cho­dzą­cych z po­kar­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. naj­więk­sza i najm­niej gęsta li­po­pro­te­i­na krwi, syn­te­ty­zo­wa­na w ko­mór­kach je­li­ta cien­kie­go, któ­rej funk­cją jest tran­sport eg­zo­gen­nych li­pi­dów z je­li­ta do chłon­ki i krwi po spo­ży­ciu po­sił­ku tłu­szczo­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krwią chy­lo­mi­kro­ny do­star­cza­ją tri­gli­ce­ry­dy do tka­nek ob­wo­do­wych.

Wiktionary


chylonia

dziel­ni­ca Gdyni


SJP.pl

Chy­lo­nia ( Chiloniô, Kie­lau) – naj­więk­sza pod wzglę­dem licz­by miesz­kań­ców dziel­ni­ca Gdyni – za­miesz­ku­je ją pra­wie 19 tys. osób (2025). Jej za­bu­do­wa jest zróż­ni­co­wa­na, sta­no­wią ją głów­nie bloki miesz­kal­ne i domy jed­no­ro­dzin­ne (na po­łud­nio­wy za­chód od ma­gi­stra­li ko­le­jo­wej Trój­mia­sta) oraz te­re­ny prze­my­sło­we i ko­le­jo­we (na pół­noc­ny wschód od torów).

Wikipedia


chyloński

→ Chy­lo­nia (dziel­ni­ca Gdyni)


SJP.pl


chylus

płyn w je­li­cie cien­kim pow­sta­ły ze stra­wio­ne­go i roz­pu­szczo­ne­go po­kar­mu; limfa tra­wien­na


SJP.pl


chymkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chymodenina

hor­mon je­li­to­wy po­bu­dza­ją­cy wy­dzie­la­nie chy­mo­tryp­sy­ny


SJP.pl


chymotrypsyna

enzym tra­wien­ny


SJP.pl

Chy­mo­tryp­sy­na (EC 3.4.21.1) – pro­te­o­li­tycz­ny enzym tra­wien­ny, pro­du­ko­wa­ny przez trzust­kę (jako pro­en­zym chy­mo­tryp­sy­no­gen) i wcho­dzą­cy w skład soku trzust­ko­we­go. Jest uczyn­nia­ny przez tryp­sy­nę. Wy­ka­zu­je mak­si­mum ak­tyw­no­ści przy pH 8–9. Od tryp­sy­ny odróż­nia go to, że nie po­wo­du­je krzep­nię­cia krwi.

Wikipedia


chymozyna

enzym w soku żo­łąd­ko­wym; pod­puszcz­ka; ren­ni­na


SJP.pl


chymus

kwa­śna za­war­tość żo­łąd­ka wyt­wo­rzo­na w re­zul­ta­cie tra­wie­nia po­kar­mu przez soki żo­łąd­ko­we


SJP.pl

Chy­mus, chym (gr. "chy­mós", sok) – papka (pół­płyn­na masa) po­kar­mo­wa prze­cho­dzą­ca z żo­łąd­ka (przez odź­wier­nik) do dwu­nast­ni­cy, pow­sta­ła w wy­ni­ku dzia­ła­nia soków tra­wien­nych. In­ny­mi słowy, jest to czę­ścio­wo stra­wio­na żyw­ność.

Ma od­czyn kwa­so­wy (pH równe 2), gdyż za­wie­ra kwas solny.

Wikipedia


chynchy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ku­ja­wy. za­ro­śla, krza­ki, nie­u­żyt­ki

Wiktionary


chynowo

Chy­no­wo (niem. "Chin­now") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Wolin.

Wikipedia


chynowski

przy­miot­nik od: Chy­nów


SJP.pl

Herb Chy­now­ski i jego od­mia­ny

Chy­now­ski (Chi­nan, Chin­now, Chi­now, Chi­now­ski) – ka­szub­ski herb szla­chec­ki.

Wikipedia


chynów

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. dziel­ni­ca Zie­lo­nej Góry


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chy­nów – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Druż­bi­ce
  • Chy­nów – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gró­jec­kim, w gmi­nie Chy­nów
  • Chy­nów – dziel­ni­ca Zie­lo­nej Góry
  • Chy­nów – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gró­jec­kim
  • Chy­nów – gro­ma­da w po­wie­cie zie­lo­no­gór­skim
  • Chy­nów – gro­ma­da w po­wie­cie gró­jec­kim w wo­je­wództ­wie war­szaw­skim
  • Chy­nów – sta­cja ko­le­jo­wa w Chy­no­wie, w gmi­nie Chy­nów, w po­wie­cie gró­jec­kim, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim

Wikipedia


chypre

[czy­taj: szypr] szypr;
1. kom­po­zy­cja za­pa­cho­wa łą­czą­ca za­pa­chy drzew­ne, zwie­rzę­ce i kwia­to­we;
2. per­fu­my o takim za­pa­chu


SJP.pl


chypre'owy

→ chy­pre [czy­taj: szi­pro­wy]; szy­pro­wy


SJP.pl


chyra

włosy wy­ra­sta­ją­ce na grzbie­cie łosia lub dzika


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lwów. koł­tun

 (1.2) łow. pasmo dłu­giej i gę­stej szcze­ci­ny na karku dzika

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kołtun

 (1.2) chyb

Wiktionary


chyrlać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Kra­ków, Górny Śląsk, Czę­sto­cho­wa. kasz­leć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. krzipić, krzipieć, kucać

Wiktionary


chyrowiak

daw­niej: uczeń Za­kła­du Na­u­ko­wo-Wy­cho­waw­cze­go Ojców Je­zu­i­tów w Chy­ro­wie


SJP.pl


chyrowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Chy­ro­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chyrów mrz.

Wiktionary


chyrów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w re­jo­nie sam­bor­skim ob­wo­du lwow­skie­go Ukra­i­ny, po­ło­żo­ne nad Strwią­żem;

Wiktionary

Chy­rów ( Хирів, "Chy­riw") – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie sam­bor­skim, sie­dzi­ba władz hro­ma­dy Chy­rów.

Chy­rów leży nad Strwią­żem. Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1528 po­ło­żo­ne było w XVI w. w wo­je­wództ­wie ru­skim.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chyrowski

Wiktionary


chytać

gwa­ro­wo: chwy­tać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. chwy­tać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za bajt­la my ła­zi­li na rzeka chy­tać raki.

Wiktionary


chytra

ko­bie­ta chci­wa, skąpa


SJP.pl

Chy­tra (gwa­ro­we: "Chítra") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim, w gmi­nie Haj­nów­ka.

Wieś kró­lew­ska w le­śnict­wie biel­skim w ziemi biel­skiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go w 1795 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


chytrawy

nieco chy­try


SJP.pl


chytreńki

zdrob­nie­nie od: chy­try; chy­truś­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: chy­try

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɨˈtrɛ̃ɲci, AS: χytrẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chytry

 rzecz. chytrus mos.

Wiktionary


chytrość

→ chy­try


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie chy­trym, odz­na­cza­nie się prze­bie­gło­ścią

 (1.2) bycie chy­trym w wy­da­wa­niu

Wiktionary

Patrz:

chytry

Powiązane:

 przym. chytry

 przysł. chytrze

 rzecz. chytrus mos., chytrzec m.

 czas. chytrzeć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podstępność, przebiegłość, spryt

 (1.2) chciwość, skąpstwo, sknerstwo

Wiktionary


chytrus

1. po­tocz­nie: czło­wiek chy­try, pod­stęp­ny;
2. po­tocz­nie: chci­wiec, du­si­grosz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ktoś prze­bie­gły, pod­stęp­ny

 (1.2) pot. ktoś chci­wy i skąpy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A kto wie, co ten chy­trus tam wy­kom­bi­no­wał.

 (1.2) Nie bądź chy­trus, po­życz ołó­wek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɨtrus, AS: χytrus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chytrość ż., chytrzec m., chytrzenie n.

:: fż. chytruska ż.

:: zdrobn. chytrusek m.

 czas. chytrzeć ndk., chytrzyć ndk.

 przym. chytreńki, chytry

 przysł. chytrze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwaniak, spryciarz, wyga, szczwany lis

 (1.2) pot. centuś, dusigrosz, kutwa, liczykrupa, skąpiec, skąpiradło, sknera, żyła, chciwiec; reg. śl. dziurdziuch; przest. żyd, harpagon

Wiktionary


chytrusek

zdrob­nie­nie od: chy­trus


SJP.pl


chytruska

1. ko­bie­ta chy­tra, prze­bie­gła; spry­cia­ra, krę­tacz­ka, prze­che­ra;
2. ko­bie­ta chci­wa


SJP.pl


chytruśki

zdrob­nie­nie od: chy­try; chy­treń­ki


SJP.pl


chytry

1. prze­bie­gły, pod­stęp­ny, fał­szy­wy;
2. chci­wy;
3. po­my­sło­wo zro­bio­ny, wy­my­ślo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pod­stęp­ny, prze­bie­gły

 (1.2) skąpy, chci­wy

 (1.3) pot. po­my­sło­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pew­nej chwi­li stare bab­sko z chy­try­mi ocza­mi wpro­wa­dzi­ło mię­dzy stroj­ny tłum młode koź­ląt­ko z sier­ścią jak śnieg bie­lut­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɨtrɨ, AS: χytry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chytrość ż., chytrus m., chytrzec m.

 przym. chytreńki

 przysł. chytrze

 czas. chytrzeć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przebiegły, podstępny, zdradziecki

Wiktionary


chytrze

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób chy­try, prze­bie­gły

 (1.2) pot. w spo­sób chy­try, prze­my­śla­ny; z po­my­słem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chytrus mos., chytrzec mos., chytrość ż.

 czas. chytrzeć ndk.

 przym. chytry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podstępnie, przebiegle, zdradziecko

 (1.2) pomysłowo

Wiktionary


chytrzec

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. czło­wiek prze­bie­gły, cwa­niak

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɨṭʃɛt͡s, AS: χyṭšec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chytrus mos., chytrusek mos., chytruska ż., chytrość ż.

 czas. chytrzeć

 przym. chytry

 przysł. chytrze

Wiktionary


chytrzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chy­trze


SJP.pl


chytrzejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chy­try


SJP.pl


chytrzeć

sta­wać się chy­trym


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sta­wać się chy­trym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chytrość mrz., chytrzec mos., chytrus mos.

 przym. chytry

 przysł. chytrze

Wiktionary


chytrzy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) stpol. prze­bie­gły

 (1.2) stpol. po­my­sło­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɨṭʃɨ, AS: χyṭšy

Wiktionary


chytrzyć

1. po­tocz­nie: prze­ja­wiać chci­wość, skąp­stwo; ską­pić;
2. prze­sta­rza­łe: po­stę­po­wać chy­trze, pod­stęp­nie


SJP.pl


chyła

naz­wi­sko


SJP.pl


chyłek

daw­niej: prze­chy­le­nie, krzy­wiz­na, wy­gię­cie; chył


SJP.pl


chyłkiem

skra­da­jąc się w nie­wi­docz­ny spo­sób; bocz­kiem


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) ukrad­kiem, nie­po­strze­że­nie, po­ta­jem­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łu­pi­li i gra­bi­li pod­cho­dząc chył­kiem i nocą jak sza­ka­le. Plą­dro­wa­li ko­ścio­ły zdzie­ra­jąc złoto nawet z oł­ta­rzów, a kiedy bo­skie­go mie­nia za­bra­kło, za­czę­li na­pa­sto­wać gro­ma­da­mi ludz­kie domy.

 (1.1) Przez trzy lata radni Świd­nik Wspól­na Spra­wa czte­ro­krot­nie pró­bo­wa­li uchy­lić sta­no­wi­sko, jed­nak każda próba koń­czy­ła się po­raż­ką. W końcu unij­ni urzęd­ni­cy za­gro­zi­li, że sa­mo­rzą­dy, które przy­ję­ły tzw. uchwa­ły anty-LGBT nie będą mogły li­czyć na pie­nią­dze z UE. Sej­mi­ki, rady po­wia­tów, gmin i miast za­czę­ły chył­kiem wy­co­fy­wać się ze sta­rych za­pi­sów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ukradkiem, niepostrzeżenie, potajemnie, cichaczem, cichcem, niezauważenie

Wiktionary


chyłomierz

mier­nik po­chy­le­nia ukła­du wzglę­dem okre­ślo­nej pła­szczyz­ny, np. na­chy­le­nia skrzy­deł sa­mo­lo­tu wzglę­dem po­zio­mu


SJP.pl


chyż

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. wiej­ska cha­łu­pa, chata

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɨʃ, AS: χyš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chyżek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chyża

Wiktionary


chyża

dawna bu­dow­la na wsi, w któ­rej po­mie­szcze­nia miesz­kal­ne i go­spo­dar­skie były pod jed­nym da­chem; za­gro­da (chata) łem­kow­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sto­do­ła

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chyża – ro­dzaj za­gro­dy
  • Chyża – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Za­mość.
  • Chyża - część cen­trum Dre­zden­ka
  • Chyża – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie za­kar­pac­kim, w re­jo­nie be­re­how­skim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chyżek mrz.

Wiktionary


chyżanie

wczes­noś­red­nio­wiecz­ne ple­mię za­chod­nio­sło­wiań­skie


SJP.pl

Chy­ża­nie, Chy­ży­ni, Ki­cy­ni (niem. "Kes­si­ner") – śred­nio­wiecz­ne ple­mię sło­wiań­skie na­le­żą­ce do grupy ple­mion wie­lec­kich (Zwią­zek wie­lec­ki).

Nazwa "Kes­si­ner" może po­cho­dzić od okre­śle­nia "chyże" oz­na­cza­ją­ce osady o cha­rak­te­rze ry­bac­kim, prze­waż­nie po­sia­da­ją­ce włas­ną struk­tu­rę or­ga­ni­za­cyj­ną.

Wikipedia


chyżanin

czło­nek wczes­noś­red­nio­wiecz­ne­go ple­mie­nia za­chod­nio­sło­wiań­skie­go


SJP.pl


chyżanka

człon­ki­ni wczes­noś­red­nio­wiecz­ne­go ple­mie­nia za­chod­nio­sło­wiań­skie­go


SJP.pl


chyżej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chyżo


SJP.pl


chyżek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. domek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɨʒɛk, AS: χyžek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chyż, chyża

Wiktionary


chyżne

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Nie mylić z: Hyżne i Chyžné.

Wikipedia


chyżniański

→ Chyż­ne (wieś w Pol­sce)


SJP.pl


chyżo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) poet. szyb­ko, pręd­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Konie chyżo mknę­ły przez rów­ni­nę.

 (1.1) Przy­nieś mi ga­ze­tę, a chyżo!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɨʒɔ, AS: χyžo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chyży

 rzecz. chyżość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szybko, prędko, żwawo

Wiktionary


chyżonogi

bie­ga­ją­cy szyb­ko; szyb­ko­no­gi


SJP.pl


chyżowice

Chy­żo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Ucha­nie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Ucha­nie. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 406 miesz­kań­ców i była trze­cią co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy.

Wikipedia


chyżość

szyb­kość, pręd­kość, zwin­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. przest. cecha tego, co po­ru­sza się chyżo lub jest szyb­ko wy­ko­ny­wa­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɨʒɔɕt͡ɕ, AS: χyžość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chyży

 przysł. chyżo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chybkość, bystrość, rączość, szparkość, śmigłość, wartkość, prędkość; zoblistę|szybkość.

Wiktionary


chyższy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chyży


SJP.pl


chyży

pręd­ki, szyb­ki, zwin­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) poet. po­ru­sza­ją­cy się szyb­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie do­go­ni­my go, jest zbyt chyży.

 (1.1) Chyży zając uni­knął śmier­ci, w porę ucie­ka­jąc li­so­wi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɨʒɨ, AS: χyžy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. chyżo

 rzecz. chyżość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szybki, prędki, żwawy

Wiktionary


chyżyński

naz­wi­sko


SJP.pl


chz

[czy­taj: ce-ha-ZET] skrót od: Cen­tra­la Hand­lu Za­gra­nicz­ne­go


SJP.pl


chzt

skró­to­wiec

 (1.1) = ekol. che­micz­ne za­po­trze­bo­wa­nie na tlen;

Wiktionary


chód

1. sta­wia­nie kro­ków, stą­pa­nie; cho­dze­nie;
2. spo­sób cho­dze­nia;
3. ruch, dzia­ła­nie ma­szy­ny lub me­cha­niz­mu;
4. kon­ku­ren­cja lek­ko­at­le­tycz­na, marsz na okre­ślo­ny dy­stans;
5. re­gu­ły prze­mie­szcza­nia figur w sza­chach i in­nych grach;
6. daw­niej: przej­ście, ko­ry­tarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cho­dze­nie, zob. krok.

 (1.2) sport. sport i dy­scy­pli­na olim­pij­ska

Wiktionary

Chód – forma lo­ko­mo­cji zwie­rząt na lą­dzie przy uży­ciu koń­czyn. Jest to seria cy­klicz­nych, na­prze­mien­nych ru­chów ca­łe­go ciała – koń­czyn i tu­ło­wia – po­wo­du­ją­cych prze­mie­szcza­nie się. Pod­czas cho­dze­nia śro­dek cięż­ko­ści unosi się i opada w dół. Może rów­nież wy­ko­ny­wać nie­wiel­kie wa­ha­nia na boki (chód ko­ły­szą­cy).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ro­bert Ko­rze­niow­ski zdo­był dwa me­da­le olim­pij­skie w cho­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xut, AS: χut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chodak mrz., chodziarz mos., chodziarka ż., chodzik m., chodzony m., chodzenie n., chadzanie n.

 czas. chadzać ndk., chodzić ndk.

 przym. chodziarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krok

 (1.2) chód sportowy

Wiktionary


chójk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) reg. cho­in­ka, sosna

Wiktionary


chójki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osada w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w gmi­nie Krzy­mów;

Wiktionary

Chój­ki – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, w gmi­nie Krzy­mów, w so­łect­wie Za­le­sie. W skład tej miej­sco­wo­ści wcho­dzi 7 go­spo­darstw.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chójkowski

Wiktionary


chór

1. ze­spół śpie­wa­ków;
2. śpiew zbio­ro­wy; utwór śpie­wa­ny zbio­ro­wo;
3. część ko­ścio­ła przez­na­czo­na dla ze­spo­łu śpie­wa­cze­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. ze­spół mu­zycz­ny skła­da­ją­cy się z wo­ka­li­stów;

 (1.2) utwór na­pi­sa­ny do wy­ko­ny­wa­nia przez chór (1.1)

 (1.3) miej­sce na sce­nie lub w świą­ty­ni przez­na­czo­ne dla chóru (1.1), także dla in­stru­men­tów

 (1.4) ar­chit. pre­zbi­te­rium

 (1.5) hist. teatr. grupa osób wy­ko­nu­ją­ca zbio­ro­we re­cy­ta­cje lub śpie­wy;

 (1.6) przen. grupa zgod­nych ze sobą osób

Wiktionary

Chór – ze­spół mu­zycz­ny skła­da­ją­cy się z wo­ka­li­stów wy­ko­nu­ją­cy utwór jedno- lub wie­lo­gło­so­wy, "a cap­pel­la" bądź z akom­pa­nia­men­tem. Naj­czę­ściej pro­wa­dzo­ny przez dy­ry­gen­ta lub chór­mi­strza (kie­row­ni­ka chóru).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na kon­cer­cie zaś­pie­wa chór uni­wer­sy­tec­ki.

 (1.1) W swo­jej celi dłu­gie go­dzi­ny spę­dzał na mod­lit­wach, dał sobie ogo­lić włosy, przyw­dział strój ka­płań­ski i czte­ry razy na dobę uczę­szczał do chóru naj­młod­szych ka­pła­nów.

 (1.2) Bar­dzo pię­kna jest par­tia chóru w Re­qu­iem Mo­zar­ta.

 (1.3) W ko­ście­le z chóru bar­dzo do­brze widać oł­tarz.

 (1.4) W chó­rze ka­te­dry umie­szczo­no krze­sło dla pa­pie­ża.

 (1.6) Przy każ­dym na­szym nowym po­my­śle od razu odzy­wa się chór scep­ty­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xur, AS: χur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chórzysta m., chórzystka ż., chorał m., chóralistyka ż.

:: zdrobn. chórek m.

 przym. chóralny, chórowy

 przysł. chóralnie, chórem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) empora, orchestra

Wiktionary


chóralistyka

ogół za­gad­nień do­ty­czą­cych mu­zy­ki chó­ral­nej i dzia­łal­no­ści chó­rów


SJP.pl


chóralność

→ chó­ral­ny


SJP.pl

Patrz:

chóralny

chóralny

1. przez­na­czo­ny do śpie­wa­nia chó­rem;
2. sta­no­wią­cy chór, np. ze­spół chó­ral­ny;
3. prze­no­śnie o dźwię­kach: zbio­ro­wy, ogól­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) in­ter­pre­to­wa­ny przez chór

 (1.2) sta­no­wią­cy chór

 (1.3) przen. zbio­ro­wy, ogól­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Za­ję­ci sztur­mo­wa­niem wa­go­nu i jed­no­cze­śnie chó­ral­ną dzia­łal­no­ścią ar­ty­stycz­ną re­zer­wi­ści nie zwró­ci­li najm­niej­szej uwagi na stró­żów prawa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chór m., chóralistyka ż., chórmistrz mos., chórzysta mos., chórzystka ż.

 przym. chórowy

Wiktionary


chórek

zdrob­nie­nie od: chór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: chór

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chór mrz., chórzysta mos., chórzystka ż.

Wiktionary


chórem

jed­no­cze­śnie, razem, zbio­ro­wo


SJP.pl


chórkiem

zdrob­nie­nie od: chór


SJP.pl


chórmistrz

osoba kie­ru­ją­ca chó­rem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kie­row­nik chóru

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chórmistrzowski, chóralny

Wiktionary


chórmistrzowski

→ chór­mistrz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chór­mi­strzem, do­ty­czą­cy chór­mi­strza

Wiktionary

Patrz:

chórmistrz

Powiązane:

 rzecz. chórmistrz mos.

Wiktionary


chórmistrzyni

→ chór­mistrz


SJP.pl

Patrz:

chórmistrz

chórowy

do­ty­czą­cy chóru


SJP.pl


chórzysta

czło­nek chóru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na lub chło­piec, który śpie­wa w chó­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuˈʒɨsta, AS: χužysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chór m., chórek m., chóralistyka ż., chorał m.

:: fż. chórzystka ż.

 przym. chóralny

 przysł. chórem, chóralnie

Wiktionary


chórzystka

→ chó­rzy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na, która śpie­wa w chó­rze

Wiktionary

Patrz:

chórzysta

Wymowa:

IPA: xuˈʒɨstka, AS: χužystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chór m., chórek m., chóralistyka ż.

:: fm. chórzysta m.

 przym. chóralny

 przysł. chórem

Wiktionary


chów

ra­cjo­nal­ne utrzy­my­wa­nie zwie­rząt i opie­ka nad nimi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. trzy­ma­nie, kar­mie­nie i pie­lę­gno­wa­nie zwie­rząt ho­dow­la­nych

 (1.2) przen. utrzy­my­wa­nie, wy­cho­wy­wa­nie kogoś

Wiktionary

Chów – za­pew­nie­nie zwie­rzę­tom użyt­ko­wym i ho­dow­la­nym pra­wi­dło­wych wa­run­ków by­to­wa­nia i roz­wo­ju, dzię­ki któ­rym moż­li­wy jest pełny roz­wój po­żą­da­nych cech. Obej­mu­je czyn­no­ści takie jak kar­mie­nie i pie­lę­gna­cja, zwią­za­ne z utrzy­ma­niem zwie­rząt od czasu ich na­by­cia – zwy­kle mło­dych osob­ni­ków – do czasu uzy­ska­nia przez nie ocze­ki­wa­nych cech użyt­ko­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ziar­no zbóż służy jako pro­dukt kon­sump­cyj­ny dla czło­wie­ka i jako zna­ko­mi­ta pasza tre­ści­wa w cho­wie zwie­rząt go­spo­dar­skich.

 (1.2) Nie do­pu­szczaj­cie do życia pu­blicz­ne­go dok­try­ne­rów cu­dze­go i włas­ne­go chowu!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xuf, AS: χuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chowanie n., chowaniec m., wychowanie n., wychowanek m., wychowanka ż., schowek m., schowanie n., odchowanie n.

 czas. chować ndk., schować dk., wychowywać ndk., wychować dk., odchować dk.

 przym. wychowawczy

 przysł. wychowawczo

Wiktionary


chądzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


chąsa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. zgra­ja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔ̃w̃sa, AS: χõũ̯sa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chąsba ż., chąśba, chąźba, chądźba, chąśnik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chąsza, chąza

Wiktionary


chąsba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. kra­dzież

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chąśnik mos., chąsa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starop|chąźba.

Wiktionary


chąsieński

zwią­za­ny z Chą­śnem


SJP.pl


chąsza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. zgra­ja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔ̃w̃ʃa, AS: χõũ̯ša

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chąsa

Wiktionary


chąziebny

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. do­ty­czą­cy kra­dzie­ży

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɔ̃w̃ˈʑɛbnɨ, AS: χõũ̯źebny

Wiktionary


chąśnik

wo­jow­nik - uczest­nik sło­wiań­skich wy­praw łu­pież­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek sło­wiań­skich wy­praw łu­pież­czych, or­ga­ni­zo­wa­nych w XI i XII wieku;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɔ̃w̃ɕɲik, AS: χõũ̯śńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chąsa ż., chąsba ż.

Wiktionary


chąśno

gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie łódz­kim


SJP.pl

Chą­śno (nazwa hi­sto­rycz­na: Nowe Chą­śno, do 31 grud­nia 1991 "Chą­śno Nowe") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Chą­śno.

Wikipedia


chąźba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. zob. chąs­ba.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chąsa ż.

Wiktionary


chęch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. gęsto ros­ną­cy mech

 (1.2) bot. nad­brzeż­ne za­ro­śla

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej stopy de­li­kat­nie dep­ta­ły ugi­na­ją­cy się pod nimi chęch.

 (1.1) Zając czmych­nął i ukrył się w chę­chu nad ru­cza­jem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chęchy lm. nmos.

Wiktionary


chęchy

gwa­ro­wo: mokre za­ro­śla, pod­mo­kłe te­re­ny, nie­u­żyt­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) łódź., reg. pozn. gęste krza­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chę­cha­mi za­ro­sło, trze­ba to wy­ciąć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chęch m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zarośla

Wiktionary


chęcinianin

miesz­ka­niec Chę­cin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Chę­cin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W te­go­rocz­nym ple­bi­scy­te­bi­scy­cie ko­lej­ny raz wy­grał chę­ci­nia­nin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chęciny lm. nmos.

:: fż. chęcinianka ż.

 przym. chęciński

Wiktionary


chęcinianka

miesz­kan­ka Chę­cin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Chę­cin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilka chę­ci­nia­nek już cze­ka­ło przed szko­łą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chęciny lm. nmos.

:: fm. chęcinianin mos.

 przym. chęciński

Wiktionary


chęciny

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
3. część mia­sta Msza­na Dolna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim;

 (1.2) geogr. nazwa kilku wsi i czę­ści miast w Pol­sce

Wiktionary

Chę­ci­ny – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Chę­ci­ny. Po­ło­żo­ne około 15 ki­lo­me­trów od Kielc, na Wy­ży­nie Kie­lec­kiej, hi­sto­rycz­nie w Ma­ło­pol­sce.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2022 roku mia­sto zaj­mo­wa­ło po­wierzch­nię 14,13 km² i li­czy­ło 4316 miesz­kań­ców, z czego licz­ba męż­czyzn wy­no­si­ła 2103 osób (48,7%), zaś ko­biet – 2213 (51,3%). Gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 305 osób/km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na zamku w Chę­ci­nach wię­zio­no knia­zia An­drze­ja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛ̃ɲˈt͡ɕĩnɨ, AS: χẽńćĩny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chęciński

 rzecz. chęcinianin mos., chęcinianka

Wiktionary


chęciński

przy­miot­nik od: Chę­ci­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chę­cin, zwią­za­ny z Chę­ci­na­mi

Wiktionary

Naz­wi­sko pol­skie, od nazwy miej­sco­wo­ści Chę­ci­ny lub Chę­cin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wła­śnie zwie­dza­my chę­ciń­skie za­byt­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chęciny lm. nmos., chęcinianin mos., chęcinianka ż.

Wiktionary


chędogi

1. książ­ko­wo: czy­sty, schlud­ny, po­rząd­ny, np. "Dom miesz­kal­ny nie­wiel­ki, lecz ze­wsząd chę­do­gi." (Adam Mic­kie­wicz);
2. daw­niej: pię­kny, ładny, ślicz­ny, np. "Wać­pan stwo­rzy­łeś bar­dzo chę­do­gi wiersz."


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. schlud­ny

 (1.2) daw. pię­kny, ładny, ślicz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛ̃nˈdɔɟi, AS: χẽndoǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chędożenie n., ochędóstwo n.

 czas. chędożyć ndk., ochędożyć dk., wychędożyć dk.

 przysł. chędogo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) schludny, czysty, porządny, zadbany, wysprzątany

 (1.1) piękny, ładny, śliczny

Wiktionary


chędogo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) daw. schlud­nie, czy­sto, po­rząd­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] od kopy nożów mę­skich tak od prze­bi­ja­nych, ma­lo­wa­nych, no­wo­krzen­skich, tak „sto­li­kiem pi­ło­wa­nym, tak z gałką, jako sper­tem i od in­szych wsze­la­kich chę­do­go uro­bio­nych okrom tych, któ­re­by były ma­ci­cą albo inszą ma­te­ryą na klej sa­dzo­ne, po gr. 15.

 (1.1) [...] po­dzi­wia­no także znacznéj wiel­ko­ści sa­mo­wa­ry, czaj­ni­ki, lich­ta­rze, kan­de­la­bry i t.d. w gu­ście sta­roś­wiec­ko-mod­nym, chę­do­go i z do­brym sma­kiem wy­pra­co­wa­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛ̃nˈdɔɡɔ, AS: χẽndogo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chędogi

 czas. chędożyć

 rzecz. chędożenie

Wiktionary


chędożej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chę­do­go


SJP.pl


chędożenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. ro­bie­nie po­rząd­ku

 (1.2) wulg. o męż­czyź­nie upra­wia­nie seksu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxɛ̃ndɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: χẽndožẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chędożyć

 przym. chędogi

 przysł. chędogo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wulg. jebanie, pierdolenie, pieprzenie, posuwanie; posp. ciupcianie

Wiktionary


chędożyć

1. po­spo­li­cie: mieć sto­su­nek sek­su­al­ny;
2. książ­ko­wo: sprzą­tać, ła­dzić, po­rząd­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. sprzą­tać, czy­ścić, po­rząd­ko­wać

 (1.2) przest. od­by­wać z kimś sto­su­nek płcio­wy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chę­do­żyć się

 (2.1) przest. współ­żyć płcio­wo ze sobą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osob­no jest czter­na­ście ty­się­cy rze­mieśl­ni­ków, któ­rzy ręcz­ne bro­nie robią do sza­ra­ju usta­wicz­nie, i po­win­ni je chę­do­żyć w skle­pach co ty­dzień, aby nic por­dze­wia­łe­go nie na­la­zło się, kiedy tam ce­sarz zaj­rzy.

 (1.1) W Rawie już sto­jąc na kwa­te­rze, nie mia­łem obo­wiąz­ku chę­do­że­nia konia, lecz przy trą­bie­niu po­bud­ki mu­sia­łem być w staj­ni tak jak inni żoł­nie­rze, wo­lał­bym jed­nak był konia chę­do­żyć a spać na sien­ni­ku w ko­sza­rach, jak mieć kwa­te­rę jaką tam mia­łem.

 (1.2) Degas żyje jak mały no­ta­riusz i nie lubi ko­biet; wie, że gdyby je lubił i dużo chę­do­żył, to ze swoją móz­go­wą cho­ro­bą byłby w ma­lo­wa­niu do ni­cze­go.

 (2.1) I pra­gnie jak naj­prę­dzej po­łą­czyć się z tobą. / Ach, już widzę, jak bę­dzie­cie chę­do­żyć się z sobą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛ̃nˈdɔʒɨt͡ɕ, AS: χẽndožyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chędożenie n., chędożyciel m., chędożnik m.

 czas. ochędożyć dk.

 (1.1) przym. chędogi

:: przysł. chędogo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kopulować, uprawiać seks; wulg. ruchać, bzykać, posuwać, pieprzyć, pierdolić

Wiktionary


chętka

po­tocz­nie: ocho­ta na coś, zwy­kle krót­kotr­wa­ła; zach­cian­ka, ka­prys, chrap­ka


SJP.pl


chętkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


chętkość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest chęt­kie; cecha tych, któ­rzy są chęt­cy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chętki

 przysł. chętko

Wiktionary


chętliwy

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. chęt­ny (np. do po­mo­cy), przy­chyl­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛ̃nˈtlʲivɨ, AS: χẽntlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chętny

 rzecz. chętny mos., chęć ż.

Wiktionary


chętnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z chę­cią, z ocho­tą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) One mó­wi­ły chęt­nie, opo­wia­da­jąc o spraw­nej or­ga­ni­za­cji RGO w Tar­now­skiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɛ̃ntʲɲɛ, AS: χẽntʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chęć ż., chętny mos., chuć ż., chutliwość ż.

 przym. chętny, chutny, chutliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ochoczo

Wiktionary


chętniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chęt­nie


SJP.pl


chętniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chęt­ny


SJP.pl


chętność

→ chęt­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chęt­ne; cecha tych, któ­rzy są chęt­ni

 (1.2) stpol. przy­jem­ność

 (1.3) stpol. wdzięk

Wiktionary

Patrz:

chętny

Powiązane:

 rzecz. chętny mos., zachęta ż., zachęcanie n., chętka ż., niechętność ż.

 czas. zachęcać ndk., zachęcić dk.

 przym. chętny

Wiktionary


chętny

ma­ją­cy chęć do cze­goś; skory, skłon­ny do cze­goś; ocho­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy chęć zro­bie­nia cze­goś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ochot­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On twier­dził, że jest chęt­ny do po­mo­cy.

 (2.1) Firma szuka chęt­nych do pracy na sta­no­wi­sku star­sze­go ma­ry­na­rza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxɛ̃ntnɨ, AS: χẽntny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chęć ż., chętka ż., chuć ż., chutliwość ż., chętność ż.

 przym. chętliwy, chutny, chutliwy

 przysł. chętnie, chutliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ochoczy, skłonny, chętliwy, skory, gotowy, skwapliwy

Wiktionary


chęć

1. wola, ocho­ta, pra­gnie­nie;
2. in­ten­cja, za­miar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pra­gnie­nie zro­bie­nia cze­goś, ocho­ta na coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Choć Piotr nie pali już dwa lata, nagle po­czuł chęć na pa­pie­ro­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xɛ̃ɲt͡ɕ, AS: χẽńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chętny m., chętna ż., chuć ż., chutliwość ż.

:: zdrobn. chętka ż.

 przym. chętny, chętliwy, chutny, chutliwy

 przysł. chętnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ochota, chrapka, chętka, apetyt

Wiktionary


chłam

coś bez­war­to­ścio­we­go; tan­de­ta; szajs; szaj­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś bez­war­to­ścio­we­go, tan­det­ne­go; także więk­sza ilość tych przed­mio­tów, to­wa­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I po co w ogóle oglą­dasz te stra­ga­ny? Prze­cież to sam chłam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwãm, AS: χu̯ãm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) badziew, barachło, tandeta, szmelc, szajs, dziadostwo, bubel

Wiktionary


chłamowaty

po­tocz­nie: bez­war­to­ścio­wy, marny, lichy; tan­det­ny, bu­blo­wa­ty


SJP.pl


chłaniów

Chła­niów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w gmi­nie Żół­kiew­ka.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chła­niów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wikipedia


chłapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chła­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chłapać

Wiktionary


chłapać

chwy­tać coś usta­mi


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. chłap­nąć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|chłap­nąć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niedź­wiedź przy­gnia­tał go. Nie­bez­piecz­nie zbli­żał ocie­ka­ją­cą śliną pa­szczę do jego głowy. Chła­pał pa­szczą, chcąc wbić swoje zęby w jego twarz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłapanie n.

 czas. chłapnąć

Wiktionary


chłapnąć

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. chła­pać)

 (1.1) pot. chwy­cić coś gwał­tow­nie lub chci­wie przy uży­ciu ust lub pyska

 (1.2) pot. wypić coś chci­wie, łap­czy­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] kieł­ba­sy już nie było, więc do­stał krów­kę-mor­do­klej­kę, którą chyżo chłap­nął.

 (1.2) U szwa­gra my byli na imie­ni­nach, chłap­ną­łem jed­ne­go, dru­gie­go, na ko­niec roz­chod­nia­czek.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chłapać ndk.

 rzecz. chłapnięcie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwycić, schwycić, złapać, chapnąć, chapsnąć, capnąć

 (1.2) łyknąć, żłopnąć

Wiktionary


chłapowo

nie­wiel­ka osada w po­bli­żu Wła­dy­sła­wo­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chła­po­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Wła­dy­sła­wo­wo
  • Chła­po­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Do­mi­no­wo

Wikipedia


chłapowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Chła­pow­ski – pol­skie naz­wi­sko. Osoby o tym naz­wi­sku:

Wikipedia


chłep

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas picia; chlip


SJP.pl


chłeptanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chłep­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. chłeptać

Wiktionary


chłeptać

po­tocz­nie:
1. zwy­kle o zwie­rzę­tach: pić wcią­ga­jąc płyn ję­zy­kiem;
2. pić gło­śno, wcią­ga­jąc usta­mi; chli­pać, sior­pać, sior­bać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. zwy­kle o zwie­rzę­tach: pić, za­gar­nia­jąc płyn ję­zy­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pies pod­biegł do swo­jej miski i za­czął chłep­tać wodę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɛptat͡ɕ, AS: χu̯eptać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłeptanie n.

 czas. wychłeptać dk.

Wiktionary


chłodek

1. po­tocz­nie: nie­zbyt silny chłód - względ­nie ob­ni­żo­na, ko­rzyst­na tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza;
2. jed­no­rocz­na ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych, kwit­ną­ca od czerw­ca do wrze­śnia, wy­stę­pu­ją­ca na dużej czę­ści Eu­ro­py


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­wiel­ki chłód wy­wo­łu­ją­cy przy­jem­ne uczu­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­brze, że ot­wo­rzy­łeś okno, wresz­cie jakiś chło­dek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɔdɛk, AS: χu̯odek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłodnik mos./mrz., chłodzenie n., chłód

 przym. chłodny

 przysł. chłodno

Wiktionary


chłodnawy

1. nieco chłod­ny;
2. nieco os­chły, obo­jęt­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) tro­chę chłod­ny

 (1.2) przen. tro­chę obo­jęt­ny, lekko os­chły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwɔdˈnavɨ, AS: χu̯odnavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłód m., chłodność ż.

Wiktionary


chłodnia

po­mie­szcze­nie (także mebel lub po­jazd) z urzą­dze­niem chłod­ni­czym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym pa­nu­je niska tem­pe­ra­tu­ra, przez­na­czo­ne do prze­cho­wy­wa­nia szyb­ko psu­ją­cej się żyw­no­ści, ciał osób zmar­łych bądź pre­pa­ra­tów bio­lo­gicz­nych

 (1.2) sa­mo­chód lub wagon to­wa­ro­wy słu­żą­cy za chłod­nię (1.1)

Wiktionary

Chłod­nia – zaj­mu­je się prze­cho­wy­wa­niem, schła­dza­niem lub zam­ra­ża­niem nietr­wa­łych su­row­ców i pro­duk­tów w celu za­cho­wa­nia ja­ko­ści przez dłuż­szy czas.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chłodzenie n., chłód mrz., chłodność ż.

 czas. ochładzać, schłodzić

 przym. chłodny, chłodniowy

 przysł. chłodno

Wiktionary


chłodniarka

urzą­dze­nie słu­żą­ce do chło­dze­nia; chło­dziar­ka


SJP.pl


chłodniarz

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie chłod­nict­wa


SJP.pl


chłodnica

1. w tech­ni­ce: urzą­dze­nie do chło­dze­nia cie­czy lub skra­pla­nia par i gazów;
2. w tech­ni­ce: urzą­dze­nie do ozię­bia­nia płynu chło­dzą­ce­go cy­lin­dry;
3. w ukła­dzie ter­mo­dy­na­micz­nym: zbior­nik ener­gii o niż­szej tem­pe­ra­tu­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do wy­mia­ny ener­gii ciepl­nej po­mię­dzy dwoma jej no­śni­ka­mi;

 (1.2) mot. urzą­dze­nie słu­żą­ce do chło­dze­nia sil­ni­ka po­ja­zdu

 (1.3) stpol. al­ta­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • wy­mien­nik cie­pła
    • chłod­ni­ca sa­mo­cho­do­wa
      • chłod­ni­ca mię­dzy­stop­nio­wa
      • chłod­ni­ca Lam­bli­na
    • chłod­ni­ca la­bo­ra­to­ryj­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ka­lo­ry­fer i chłod­ni­ca sa­mo­cho­do­wa są ra­dia­to­ra­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwɔdʲˈɲit͡sa, AS: χu̯odʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłodnik mos./mrz., chłód mrz., chłodnictwo n., chłodniowiec mrz., chłodziarka ż., chłodziwo n.

 czas. chłodzić

 przym. chłodny, chłodniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymiennik ciepła

Wiktionary


chłodnicki

naz­wi­sko


SJP.pl


chłodnicowiec

sta­tek z chło­dzo­ny­mi ła­dow­nia­mi, słu­żą­cy do prze­wo­zu łatwo psu­ją­cych się pro­duk­tów spo­żyw­czych; chłod­nio­wiec


SJP.pl


chłodnictwo

dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się tech­no­lo­gia­mi chło­dze­nia za po­mo­cą urzą­dzeń chłod­ni­czych; chło­dziar­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się urzą­dze­nia­mi wyt­wa­rza­ją­cy­mi chłód

Wiktionary

Chłod­nict­wo – dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się od­pro­wa­dza­niem cie­pła ze śro­do­wi­ska chło­dzo­ne­go w celu uzy­ska­nia i utrzy­ma­nia tem­pe­ra­tur niż­szych od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia. Ma naj­więk­sze za­sto­so­wa­nie w utr­wa­la­niu żyw­no­ści.

Najw­cze­śniej poz­na­ny­mi sub­stan­cja­mi chłod­ni­czy­mi były lód i śnieg.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chłodnik mos./mrz., chłodnica ż.

Wiktionary


chłodniczka

zdrob­nie­nie od: chłod­ni­ca


SJP.pl


chłodniczy

zwią­za­ny z chłod­nict­wem, przez­na­czo­ny do chło­dze­nia lub prze­cho­wy­wa­ny w ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chłod­nict­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fre­o­ny cha­rak­te­ry­zu­ją się dużą pręż­no­ścią pary w ni­skich tem­pe­ra­tu­rach i dużym cie­płem pa­ro­wa­nia, co umoż­li­wia wy­ko­rzy­sta­nie ich jako sub­stan­cji chło­dzą­cych do pro­duk­cji urzą­dzeń chłod­ni­czych, two­rzyw sztucz­nych i ae­ro­zo­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłodnik mos./mrz., chłodnica ż.

Wiktionary


chłodniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chłod­no


SJP.pl


chłodniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chłod­ny


SJP.pl


chłodnieć

chłod­nąć;
1. sta­wać się coraz zim­niej­szym; ozię­biać się, sty­gnąć;
2. w prze­no­śni: tra­cić sen­ty­ment, sta­wać się os­chłym, be­zu­czu­cio­wym


SJP.pl


chłodnik

spe­cja­li­sta w za­kre­sie chłod­nict­wa; chłod­niarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. barszcz z bot­wi­ny albo z bu­ra­ków po­da­wa­ny na zimno

 (1.2) kulin. zupa owo­co­wa po­da­wa­na na zimno

 (1.3) hist. ogrod. bin­daż

 (1.4) przest. ogrod. al­ta­na, per­go­la

 (1.5) techn. urzą­dze­nie do chło­dze­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) środ. techn. spe­cja­li­sta w za­kre­sie chłod­nict­wa

Wiktionary

Zo­bacz też: Chłod­nik – potok, do­pływ Wierz­bia­ka.

Chłod­nik – zupa po­da­wa­na na zimno, naj­czę­ściej po­ni­żej tem­pe­ra­tu­ry po­ko­jo­wej. Po­dręcz­ni­ko­wo schło­dzo­na do tem­pe­ra­tu­ry po­ni­żej 14°C. Czę­sto przy­go­to­wy­wa­na ze zmik­so­wa­nych bądź po­szat­ko­wa­nych wa­rzyw lub owo­ców. Wiele spoś­ród kuch­ni na­ro­do­wych po­sia­da w swoim menu po­pu­lar­ne wer­sje chłod­ni­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxwɔdʲɲik, AS: χu̯odʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłodziwo n., chłód m., chłodek m., chłodnictwo n., chłodziarka ż., chłodnica ż., chłodzenie n., chłodność ż.

 czas. schłodzić, chłodzić ndk.

 przym. chłodny, chłodniczy

 przysł. chłodno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. chołodziec

 (1.3) berso, kolebka

 (1.4) altanka, przest. ciennik

Wiktionary


chłodniowiec

sta­tek z chło­dzo­ny­mi ła­dow­nia­mi, słu­żą­cy do prze­wo­zu łatwo psu­ją­cych się pro­duk­tów spo­żyw­czych; chłod­ni­co­wiec


SJP.pl

Chłod­nio­wiec (rów­nież chłod­ni­co­wiec) – sta­tek wodny słu­żą­cy do prze­wo­zu łatwo psu­ją­cych się pro­duk­tów spo­żyw­czych w chło­dzo­nych ła­dow­niach.

Wikipedia


chłodniowy

przy­miot­nik od: chłod­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chłod­nią, do­ty­czą­cy chłod­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłodnia ż.

Wiktionary


chłodno

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) do pew­ne­go stop­nia zimno

 (1.2) przen. w spo­sób po­zba­wio­ny ser­decz­no­ści

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) gw-pl|Kra­ków, Boch­nia, Wa­do­wi­ce. opryszcz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacek za­ło­żył swe­ter, bo zro­bi­ło się chłod­no.

 (1.2) Po dłu­giej i mę­czą­cej po­dró­ży zo­sta­li­śmy przy­ję­ci ra­czej chłod­no.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłodek mrz., chłodnia ż., chłodnica ż., chłodnik mrz., chłodnorost mrz., chłodność ż., chłód mrz., chłodzenie n.

 czas. ochładzać, chłodzić ndk.

 przym. chłodny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zimno

 (1.2) obojętnie, oschle, ozięble, sztywno

Wiktionary


chłodnorost

ro­śli­na do­brze zno­szą­ca zimno i zi­mo­wą przer­wę we wzro­ście


SJP.pl


chłodność

→ chłod­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest chłod­ne; cecha tych, któ­rzy są chłod­ni

Wiktionary

Patrz:

chłodny

Powiązane:

 rzecz. chłód m., chłodek m., chłodnia ż., chłodnica ż., chłodzenie n., schładzanie n., schłodzenie n., ochładzanie n., ochłodzenie n., przechładzanie n., przechłodzenie n., chłodnictwo n., chłodnik m.

 czas. chłodzić ndk., schładzać ndk., schłodzić dk., ochładzać ndk., schłodzić dk., ochładzać ndk., ochłodzić dk., przechładzać ndk., przechłodzić dk.

 przym. chłodny, chłodniczy, chłodnawy

 przysł. chłodno, chłodnawo

Wiktionary


chłodny

zimny;
1. ma­ją­cy niską tem­pe­ra­tu­rę, wy­wo­łu­ją­cy uczu­cie chło­du; mroź­ny, lo­do­wa­ty;
2. prze­no­śnie: nie­u­le­ga­ją­cy łatwo uczu­ciom, wzru­sze­niom; opa­no­wa­ny, zrów­no­wa­żo­ny;
3. prze­no­śnie: nie­spo­wo­do­wa­ny uczu­ciem, nie­pod­le­ga­ją­cy uczu­ciu, np. chłod­ny rozum;
4. prze­no­śnie: ma­ją­cy obo­jęt­ny sto­su­nek do kogoś lub cze­goś; os­chły, ozię­bły, lo­do­wa­ty;
5. wy­ra­ża­ją­cy taki sto­su­nek, np. chłod­ny ukłon; os­chły, ozię­bły, lo­do­wa­ty;
6. o ko­lo­rach: wy­wo­łu­ją­cy ra­że­nie zimna, zbli­żo­ny do błę­ki­tu lub zie­le­ni


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ra­czej zimny; rześ­ki

 (1.2) o re­la­cjach mię­dzy­ludz­kich, o uczu­ciach: po­zba­wio­ny sil­nych, cie­płych, do­brych uczuć; zdy­stan­so­wa­ny

 (1.3) gw-pl|Pod­ha­le. trwa­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ła­si­ce żyją w chłod­nym kli­ma­cie.

 (1.2) Part­ner dą­żą­cy w związ­ku do za­leż­no­ści mógł wy­nieść z dzie­ciń­stwa doś­wiad­cze­nie chłod­nych re­la­cji z ro­dzi­ca­mi lub mógł być zo­sta­wio­ny przez jed­ne­go z nich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɔdnɨ, AS: χu̯odny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłodziwo n., chłód m., chłodek m., chłodnik m., chłodziarka ż., chłodnia ż., chłodnica ż., chłodzenie n., schłodzenie n., chłodność ż.

 czas. chłodzić, schłodzić, ochładzać

 przym. chłodniczy

 przysł. chłodno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) beznamiętny, zimny, słaby, bezemocjonalny, nieczuły, obojętny

Wiktionary


chłodnąć

chłod­nieć;
1. sta­wać się coraz zim­niej­szym; ozię­biać się, sty­gnąć;
2. w prze­no­śni: tra­cić sen­ty­ment, sta­wać się os­chłym, be­zu­czu­cio­wym


SJP.pl


chłody

okres o nie­przy­jem­nej, ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze po­wie­trza


SJP.pl


chłodzarnia

po­mie­szcze­nie z urzą­dze­niem chłod­ni­czym; chłod­nia, chło­dziar­nia


SJP.pl


chłodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czyn­ność lub pro­ces ob­ni­ża­nia tem­pe­ra­tu­ry

Wiktionary

Chło­dze­nie – ze­spół dzia­łań i urzą­dzeń do od­pro­wa­dza­nia cie­pła z ukła­du w celu za­po­bie­że­nia nad­mier­ne­mu wzro­sto­wi tem­pe­ra­tu­ry ukła­du. Chło­dze­nie sto­so­wa­ne jest w róż­nych urzą­dze­niach me­cha­nicz­nych, m.in. w sil­ni­kach spa­li­no­wych, sprę­żar­kach, ma­szy­nach elek­trycz­nych (np. sil­ni­kach elek­trycz­nych), trans­for­ma­to­rach, ukła­dach elek­tro­nicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­szek przy­wią­zy­wał dużą wagę do chło­dze­nia kom­pu­te­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: χu̯oʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłód m., chłodek m., chłodziarka ż., chłodnia ż., schłodzenie n., schładzanie n., chłodnik mos./mrz.

 czas. chłodzić ndk., schłodzić dk., schładzać ndk.

 przym. chłodny, chłodniczy

 przysł. chłodno

Wiktionary


chłodzeniowy

słu­żą­cy do chło­dze­nia; chło­dzą­cy


SJP.pl


chłodziarka

urzą­dze­nie słu­żą­ce do chło­dze­nia; chłod­niar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do chło­dze­nia cze­goś, kosz­tem do­pro­wa­dzo­nej ener­gii

Wiktionary

Chło­dziar­ka (zwycz. lo­dów­ka) – urzą­dze­nie (ma­szy­na ciepl­na), któ­re­go za­da­niem jest ob­ni­że­nie tem­pe­ra­tu­ry śro­do­wi­ska chło­dzo­ne­go, kosz­tem do­pro­wa­dzo­nej ener­gii. W chło­dziar­kach ab­sorp­cyj­nych ener­gia od­pro­wa­dza­na jest w po­sta­ci cie­pła, na­to­miast w po­zo­sta­łych (sprę­żar­ko­wych, stru­mie­ni­co­wych, ter­mo­e­lek­trycz­nych) w po­sta­ci pracy. Chło­dzo­nym czyn­ni­kiem może być po­wie­trze, woda lub inny czyn­nik poś­red­ni­czą­cy (chło­dzi­wo).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. chłodnik mos./mrz.

Wiktionary


chłodziarka-zamrażarka

urzą­dze­nie skła­da­ją­ce się z chło­dziar­ki i zam­ra­żar­ki w jed­nej obu­do­wie; chło­dziar­ko­zam­ra­żar­ka


SJP.pl


chłodziarko-zamrażarka

urzą­dze­nie skła­da­ją­ce się z chło­dziar­ki i zam­ra­żar­ki; chło­dziar­ka-zam­ra­żar­ka, chło­dziar­ko­zam­ra­żar­ka


SJP.pl


chłodziarkozamrażarka

urzą­dze­nie skła­da­ją­ce się z chło­dziar­ki i zam­ra­żar­ki w jed­nej obu­do­wie; chło­dziar­ka-zam­ra­żar­ka


SJP.pl


chłodziarnia

po­mie­szcze­nie z urzą­dze­niem chłod­ni­czym; chłod­nia, chło­dzar­nia


SJP.pl


chłodziarstwo

dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się tech­no­lo­gia­mi chło­dze­nia za po­mo­cą urzą­dzeń chłod­ni­czych; chłod­nict­wo


SJP.pl


chłodziarz

spe­cja­li­sta w za­kre­sie na­praw chło­dzia­rek


SJP.pl


chłodzik

zdrob­nie­nie od: chłód


SJP.pl


chłodziwo

płyn lub gaz poś­red­ni­czą­cy w od­bie­ra­niu cie­pła cia­łom pod­da­wa­nym chło­dze­niu; zię­bi­wo, zięb­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. sub­stan­cja, naj­czę­ściej ciecz, o spe­cjal­nym skła­dzie, stwo­rzo­na do od­bie­ra­nia cie­pła cia­łom chło­dzo­nym;

Wiktionary

Chło­dzi­wo − czyn­nik poś­red­ni­czą­cy w od­bie­ra­niu cie­pła cia­łom ochła­dza­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cie­kły sód, uwa­ża­ny za chło­dzi­wo bar­dziej wy­daj­ne niż woda pod ci­śnie­niem, może się za­pa­lić w zet­knię­ciu z po­wie­trzem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłodnica ż. chłodnik mos./mrz., chłód mrz., chłodnictwo n., chłodniowiec mrz., chłodziarka ż.

 czas. chłodzić

 przym. chłodny, chłodniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ziębiwo

Wiktionary


chłodzić

1. ob­ni­żać tem­pe­ra­tu­rę cze­goś lub kogoś; ozię­biać, schła­dzać, stu­dzić;
2. chło­dzić się -
a) być chło­dzo­nym; ozię­biać się, stu­dzić się;
b) chło­dzić sa­me­go sie­bie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) spra­wiać, że coś staje się chłod­niej­sze

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chło­dzić się

 (2.1) spra­wiać, że sa­me­mu staje się chłod­niej­szym

 (2.2) być pod­da­wa­nym schła­dza­niu, zmniej­sza­niu tem­pe­ra­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Szam­pan chło­dzi się w lo­dów­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɔd͡ʑit͡ɕ, AS: χu̯oʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłód m., chłodzenie n., ochłodzenie n., chłodnica ż., chłodnik mos./mrz., chłodziwo n.

 czas. schłodzić dk., ochłodzić dk., ochładzać ndk.

 przym. chłodny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oziębiać, mrozić, ziębić, zamrażać

Wiktionary


chłodzony

1. ob­ni­żać tem­pe­ra­tu­rę cze­goś lub kogoś; ozię­biać, schła­dzać, stu­dzić;
2. chło­dzić się -
a) być chło­dzo­nym; ozię­biać się, stu­dzić się;
b) chło­dzić sa­me­go sie­bie


SJP.pl


chłodząco

→ chło­dzić


SJP.pl

Patrz:

chłodzić

chłoniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chło­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłoniak m.

Wiktionary


chłoniak

no­wot­wór ukła­du lim­fa­tycz­ne­go, wy­wo­dzą­cy się z lim­fo­cy­tów T lub B, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się gu­zo­wa­tym roz­ro­stem tka­nek wcho­dzą­cych w skład ukła­du od­por­no­ścio­we­go, wy­stę­pu­ją­cy nie tylko w po­sta­ci guza, ale może uo­gól­nić się w po­sta­ci bia­łacz­ki; lymp­ho­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ro­dzaj no­wot­wo­ru zło­śli­we­go, wy­wo­dzą­ce­go się z ele­men­tów tkan­ki chłon­nej;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłonność ż., chłonięcie n., ochłonięcie n., pochłonięcie n., pochłanianie n., wchłonięcie n., wchłanianie n.

:: zdrobn. chłoniaczek mrz.

 czas. chłonąć ndk., ochłonąć dk., pochłonąć dk., pochłaniać ndk., wchłonąć dk., wchłaniać ndk.

 przym. chłonny

Wiktionary


chłonica

cho­ro­ba wę­złów chłon­nych


SJP.pl


chłonka

płyn ustro­jo­wy krą­żą­cy w ukła­dzie lim­fa­tycz­nym, od­gry­wa­ją­cy znacz­ną rolę w wy­mia­nie skład­ni­ków po­mię­dzy krwią a tkan­ka­mi; limfa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. płyn ustro­jo­wy poś­red­ni­czą­cy w wy­mia­nie skład­ni­ków mię­dzy krwią i tkan­ka­mi; limfa;

Wiktionary

Chłon­ka, limfa ( lymp­ha) – płyn tkan­ko­wy spły­wa­ją­cy do na­czyń chłon­nych, two­rzą­cych układ na­czyń lim­fa­tycz­nych (układ chłon­ny). Chłon­ka jest zbie­ra­na przez na­czy­nia chłon­ne afe­rent­ne, ślepo za­koń­czo­ne, za­czy­na­ją­ce się w tkan­kach. Tran­spor­to­wa­na jest do wę­złów chłon­nych, skąd z kolei przy po­mo­cy na­czyń chłon­nych efe­rent­nych wy­pro­wa­dza­na jest do krwio­bie­gu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. chłonny

 czas. chłonąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) limfa

Wiktionary


chłonniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chłon­nie


SJP.pl


chłonniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chłon­ny


SJP.pl


chłonność

→ chłon­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łat­wość wchła­nia­nia, wsy­sa­nia cze­goś

 (1.2) przen. łat­wość przys­wa­ja­nia sobie cze­goś, przej­mo­wa­nia cze­goś

Wiktionary

Patrz:

chłonny

Przykłady

 (1.1) No i wszyst­kie te dzie­ła jakoś nigdy nie wspo­mi­na­ły, że przed wy­ru­sze­niem w dłuż­szą drogę pi­lo­ci za­kła­da­ją „bie­liz­nę o mak­sy­mal­nej chłon­no­ści”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłoniak mrz.

 czas. chłonąć ndk.

 przym. chłonny

Wiktionary


chłonny

1. ma­ją­cy zdol­ność wchła­nia­nia, ab­sorp­cji cze­goś;
2. w eko­no­mii, o rynku, kon­su­men­cie: cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużym za­po­trze­bo­wa­niem na pro­dukt lub usłu­gę;
3. chłon­ny umysł - poz­wa­la­ją­cy na szyb­kie przys­wa­ja­nie wie­dzy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. wchła­nia­ją­cy, wsy­sa­ją­cy coś

 (1.2) przen. szyb­ko przys­wa­ja­ją­cy, in­ten­syw­nie chło­ną­cy coś dla sie­bie z zew­nątrz; żądny, cie­ka­wy cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wkład­ka przy­po­mi­na wy­glą­dem pod­pa­skę, jest jed­nak od niej mniej­sza, cień­sza i mniej chłon­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɔ̃nːɨ, AS: χu̯õ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłonność ż., chłonięcie n., chłoniak mrz., chłonka ż.

 czas. chłonąć ndk., wchłonąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) absorpcyjny, higroskopijny, nasiąkliwy

Wiktionary


chłonąco-trawiący

taki, który chło­nie i trawi, np. jama chło­ną­co-tra­wią­ca u ja­mo­chło­nów; tra­wią­co-chło­ną­cy, chło­ną­co-tra­wien­ny (rzad­ko)


SJP.pl


chłonąć

przys­wa­jać, po­bie­rać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­chło­nąć)

 (1.1) po­bie­rać in­ten­syw­nie

 (1.2) po­wo­do­wać ka­ta­klizm, śmierć, ruinę wielu jed­no­stek

 (1.3) przen. za­bie­rać dużo czasu i wy­sił­ku

 (1.4) przen. mocno od­bie­rać wra­że­nia

 (1.5) przen. ekon. przys­wa­jać za­chłan­nie ka­pi­tał

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wchło­nąć)

 (2.1) wcią­gać do swego wnę­trza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłoniak mrz., chłonięcie n., chłonka ż., chłonność ż.

 czas. pochłaniać ndk., pochłonąć dk., wchłaniać ndk., wchłonąć dk.

 przym. chłonny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) absorbować, pochłaniać, przyswajać

 (1.4) napawać się

 (2.1) wchłaniać, wsysać

Wiktionary


chłop

drob­ny rol­nik, pro­du­ku­ją­cy wraz z ro­dzi­ną, głów­nie w celu za­spo­ko­je­nia włas­nych po­trzeb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek war­stwy spo­łecz­nej chłop­stwa

 (1.2) pot. rol­nik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. part­ner, mąż

 (2.2) pot. męż­czyz­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chłop – okre­śle­nie męż­czyz­ny z war­stwy spo­łecz­nej za­miesz­ku­ją­cej te­re­ny wiej­skie.
  • Chłop – je­zio­ro na Rów­ni­nie Go­rzow­skiej w woj. lu­bu­skim, po­wie­cie go­rzow­skim, w gmi­nie Kło­da­wa
  • Chłop – je­zio­ro na krań­cu Bru­zdy Zbą­szyń­skiej przy gra­ni­cy z Po­je­zie­rzem Poz­nań­skim, w woj. lu­bu­skim, po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Pszczew
  • Chłop – je­zio­ro na Po­je­zie­rzu My­śli­bor­skim w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, po­wie­cie py­rzyc­kim, w gmi­nie Li­pia­ny
  • Chłop Rybka – po­stać le­gen­dar­na.
  • We­so­ły chłop – ope­ret­ka Leo Falla w trzech ak­tach z 1907 roku.
  • Chłop i baba – pol­ski se­rial ko­me­dio­wy.
  • Bob – swój chłop (ang. Bob Pat­ter­son, 2001) – ame­ry­kań­ski se­rial ko­me­dio­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cięż­ka była dola chło­pów pań­szczyź­nia­nych.

 (1.2) PSL za­wsze kon­cen­tro­wał się na po­trze­bach chło­pów.

 (2.1) Mój chłop ma za­jo­ba na punk­cie drew­na i nie ma opcji, żeby przesz­ła płyta.

 (2.2) Ech, te chło­py. Nic, tylko by sie­dzia­ły na ka­na­pie przed te­le­wi­zo­rem i chla­ły piw­sko.

 (2.2) Chło­pu i babie czę­sto trud­no się do­ga­dać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwɔp, AS: χu̯op

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopstwo n., chłopskość ż., chłopisko n./mos., chłopiec mos., chłopak mos., chłopczyk mos., chłopczyca ż., chłopaczek mos., chłoptaś mos.

:: fż. chłopka ż.

 przym. chłopski

 przysł. chłopsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wieśniak

 (1.2) rolnik

 (2.2) facet

Wiktionary


chłopaciara

dziew­czy­na wo­lą­ca ko­le­go­wać się z chło­pa­ka­mi; chłop­czy­ca, chło­pa­cza­ra


SJP.pl


chłopacki

→ chło­pak (rzad­ko)


SJP.pl


chłopackość

→ chło­pac­ki


SJP.pl

Patrz:

chłopacki

chłopaczara

dziew­czy­na wo­lą­ca ko­le­go­wać się z chło­pa­ka­mi; chłop­czy­ca, chło­pa­cia­ra


SJP.pl


chłopaczek

zdrob­nie­nie od: chło­pak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od chło­pak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopak m., chłop mos., chłopczyk mos.

 przym. chłopięcy

Wiktionary


chłopaczkowaty

o wy­glą­dzie chło­pacz­ka; chło­pię­cy


SJP.pl


chłopaczku

zdrob­nie­nie od: chło­pak


SJP.pl


chłopaczydło

zgru­bie­nie od: chło­pak; chłop­czy­sko, chło­pa­czy­sko


SJP.pl


chłopaczyna

ze współ­czu­ciem lub po­li­to­wa­niem o chłop­cu; chłop­czy­na


SJP.pl


chłopaczysko

zgru­bie­nie od: chło­pak; chłop­czy­sko, chło­pa­czy­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) duży lub wy­so­ki chło­pak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopak mos., chłopczyk mos., chłopiec mos.

 przym. chłopięcy

Wiktionary


chłopak

chło­piec;
1. dziec­ko płci mę­skiej;
2. syn;
3. młody męż­czyz­na; mło­dzie­niec;
4. mło­dzie­niec w związ­ku nie­bę­dą­cym mał­żeń­stwem;
5. daw­niej: młody męż­czyz­na wy­ko­nu­ją­cy prace po­moc­ni­cze w ja­kimś miej­scu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) dziec­ko płci mę­skiej

 (1.2) pot. młody męż­czyz­na

 (1.3) pot. młody męż­czyz­na da­rzo­ny sym­pa­tią lub mi­ło­ścią przez drugą osobę

 (1.4) przest. młody pra­cow­nik za­kła­du

 (1.5) daw. zdrobn. od: chłop

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacek i Ada mają dwóch chło­pa­ków i dziew­czyn­kę.

 (1.2) Z Pawła jest równy chło­pak.

 (1.3) To jest jej chło­pak już od dawna.

 (1.3) Kasia ma no­we­go chło­pa­ka.

 (1.4) Za­trud­ni­łem nie­daw­no chło­pa­ka do koni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɔpak, AS: χu̯opak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopczyca ż., chłop m., chłopka ż., chłopek m., chłopięctwo n., chłopina m.

:: zdrobn. chłopaczek m., chłopiec m., chłopczyk m., chłopiątko n., chłoptaś m., chłoptyś m.

:: zgrub. chłopię n., chłopaczysko n., chłopczysko m., chłop m., chłopisko m., chłopaczyna m.

 czas. schłopieć

 przym. chłopięcy, chłopcowaty, chłopczykowaty, chłopski

 przysł. chłopięco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) chłopiec, małolat, młodzieniec, młokos, nastolatek, nieletni, niepełnoletni, szczeniak, wyrostek, młodzian, młodzieniaszek, niedorostek, smarkacz

 (1.3) chłopiec, sympatia, narzeczony, ukochany, partner, absztyfikant, adorator, amant, konkurent, zalotnik, pogard. fagas, reg. śl. galan

 (1.4) chłopiec, praktykant, uczeń, stażysta, boj

Wiktionary


chłopaku

chło­piec;
1. dziec­ko płci mę­skiej;
2. syn;
3. młody męż­czyz­na; mło­dzie­niec;
4. mło­dzie­niec w związ­ku nie­bę­dą­cym mał­żeń­stwem;
5. daw­niej: młody męż­czyz­na wy­ko­nu­ją­cy prace po­moc­ni­cze w ja­kimś miej­scu


SJP.pl


chłopcodziewczyna

rzad­ko: dziew­czy­na wo­lą­ca ko­le­go­wać się z chło­pa­ka­mi; chło­pa­cia­ra, chło­pa­cza­ra, chłop­czy­ca


SJP.pl


chłopcowaty

po­dob­ny do chłop­ca; chło­pię­cy


SJP.pl


chłopczak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. chło­piec.

Wiktionary


chłopczara

dziew­czy­na wo­lą­ca ko­le­go­wać się z chło­pa­ka­mi; chłop­czy­ca, chło­pa­cza­ra, chło­pa­cia­ra


SJP.pl


chłopczyca

dziew­czy­na wo­lą­ca ko­le­go­wać się z chło­pa­ka­mi; chło­pa­cia­ra, chło­pa­cza­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. dziew­czy­na lub dziew­czyn­ka, ubie­ra­ją­ca się i za­cho­wu­ją­ca się jak chło­pak;

 (1.2) eufem. pot. dziew­czy­na usil­nie za­bie­ga­ją­ca o wzglę­dy chło­pa­ków

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chłop­czy­ca – dziew­czy­na, która za­cho­wu­je się jak chło­piec lub jest po­dob­na do chłop­ca
  • chłop­czy­ca – styl w mo­dzie ist­nie­ją­cy w la­tach 20. XX wieku
  • chłop­czy­ca – dziew­czy­na za­bie­ga­ją­ca o wzglę­dy chłop­ców
  • Chłop­czy­ca (fr. La Garçonne) – po­wieść Vic­to­ra Mar­gu­e­rit­te
  • Chłop­czy­ce – wieś na Ukra­i­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dzie­ciń­stwie była chłop­czy­cą – no­si­ła spod­nie i wspi­na­ła się po drze­wach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwɔpˈt͡ʃɨt͡sa, AS: χu̯opčyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłop mos., chłopiec mos., chłopięcość ż., chłopak mos., chłopczyk mos., chłopiątko n., chłopstwo n.

 przym. chłopięcy

 przysł. chłopięco

Wiktionary


chłopczycowy

→ chłop­czy­ca


SJP.pl

Patrz:

chłopczyca

chłopczyk

po­tocz­nie: sa­miec psa lub in­ne­go zwie­rzę­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od chło­piec

 (1.2) pieszcz. nie­mow­lę lub małe dziec­ko płci mę­skiej

 (1.3) przen. żart. o oso­bie po­strze­ga­nej jako młoda lub pełna ener­gii, pełna po­my­słów osoba płci mę­skiej

 (1.4) przen. pejor. o oso­bie po­strze­ga­nej jako in­fan­tyl­na, nie­doś­wiad­czo­na osoba płci mę­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Py­za­ty chłop­czyk, na oko sze­ścio­let­ni, tur­lał piłkę po ścież­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɔpt͡ʃɨk, AS: χu̯opčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłop m., chłopak m., chłopaczek m., chłopaczysko m., chłopiec m., chłopczyca ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chłopaczek

 (1.2) smyk

Wiktionary


chłopczykowaty

o wy­glą­dzie chłop­czy­ka, ma­ją­cy cechy chłop­czy­ka; chło­pię­cy, chłop­czy­ko­wy


SJP.pl


chłopczykowy

o wy­glą­dzie chłop­czy­ka, ma­ją­cy cechy chłop­czy­ka; chło­pię­cy, chłop­czy­ko­wa­ty


SJP.pl


chłopczyku

po­tocz­nie: sa­miec psa lub in­ne­go zwie­rzę­cia


SJP.pl


chłopczyna

ze współ­czu­ciem lub po­li­to­wa­niem o chłop­cu; chło­pa­czy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) z roz­czu­le­niem lub po­li­to­wa­niem o chłop­cu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cóż za miły chłop­czy­na – za­u­wa­ży­ła zza roz­czo­chra­nej głów­ki Bobka, sta­ra­jąc się nie do­ty­kać jego za­ku­rzo­nej kur­tecz­ki.

Wiktionary


chłopczysko

zgru­bie­nie od: chło­pak; chło­pa­czy­sko, chło­pa­czy­dło


SJP.pl


chłopczyński

rzad­ko: wła­ści­wy chłop­cu, ty­po­wy dla chłop­ca; chło­pię­cy


SJP.pl


chłopecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Chło­pec­ki – pol­ski mu­zy­ko­log, te­o­re­tyk, kry­tyk mu­zycz­ny, pu­bli­cy­sta
  • Jerzy Chło­pec­ki – pol­ski so­cjo­log i po­li­to­log

Wikipedia


chłopeczka

zdrob­nie­nie od: chłop­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: chłop­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwɔˈpɛt͡ʃka, AS: χu̯opečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopka ż.

Wiktionary


chłopek

1. zdrob­nie­nie od: chłop (prze­sta­rza­łe lub z po­li­to­wa­niem);
2. chło­pek-roz­tro­pek - lek­ce­wa­żą­ce okre­śle­nie osoby nie­kom­pe­tent­nej a prze­mą­drza­łej;
3. daw­niej: pio­nek w sza­chach;
4. śro­do­wi­sko­wo:
a) krót­ki ko­pal­niak, pod­po­ra stro­pu w ko­pal­ni;
b) dźwi­gnia na roz­jeź­dzie do prze­sta­wia­nia zwrot­ni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. chłop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pio­nek w sza­chach

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: chłop­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chło­pek – w gwa­rze pod­ha­lań­skiej tur­nicz­ka z da­le­ka po­dob­na do czło­wie­ka
  • Chło­pek (Masyw Śnież­ni­ka) – wznie­sie­nie w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce w Su­de­tach Wschod­nich, w Ma­sy­wie Śnież­ni­ka – Kro­wiar­kach
  • Chło­pek (Tatry) – nie­wiel­ka tur­nicz­ka wzno­szą­ca się po­wy­żej Mię­gu­szo­wiec­kiej Prze­łę­czy pod Chłop­kiem, znaj­du­ją­ca się w grani głów­nej Tatr Wy­so­kich, na gra­ni­cy pol­sko-sło­wac­kiej
  • Chło­pek – je­zio­ro w woj. lu­bu­skim, w po­wie­cie go­rzow­skim, w gmi­nie Kło­da­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do dzi­siaj, gdy za sto­do­łę poś­pie­sza chło­pek z kło­po­tem, to za­miast liści ło­pia­nu używa la­brów z klej­no­tem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopiec mos., chłopskość ż., chłopina mos., chłopak mos., Chłopek mzw., chłop mos., chłopka ż., chłopstwo n.

 przym. chłopski

Wiktionary


chłopek-roztropek

po­gard­li­wie: osoba prze­mą­drza­ła, kom­bi­na­tor, w rze­czy­wi­sto­ści o ni­skiej in­te­li­gen­cji lub zna­jo­mo­ści te­ma­tu, wiej­ski fi­lo­zof


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lek­cew. prze­mą­drza­lec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­zi­ka to taki chłop­ków-roz­trop­ków.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mądrala, wielepa

Wiktionary


chłopi

chłop­ski;
1. do­ty­czą­cy chło­pa (rol­ni­ka), na­le­żą­cy do chło­pa, uży­wa­ny przez chło­pa;
2. zło­żo­ny z chło­pów, do­ko­ny­wa­ny przez chło­pów;
3. wła­ści­wy chło­pu albo chło­pom;
4. po­tocz­nie: wła­ści­wy męż­czyz­nom; męski


SJP.pl

Chło­pi – war­stwa spo­łecz­na za­miesz­ku­ją­ca te­re­ny wiej­skie, do­mi­nu­ją­ca w spo­łe­czeń­stwach prze­din­du­strial­nych, zaj­mu­ją­ca się pro­duk­cją rolną. Chło­pów cha­rak­te­ry­zu­je odręb­ność wa­run­ków życia, oby­cza­jów i tra­dy­cji, wy­ni­ka­ją­ca z po­wią­za­nia miej­sca pracy z go­spo­dar­stwem do­mo­wym oraz uza­leż­nie­nie pro­ce­su pro­duk­cji od wa­run­ków na­tu­ral­nych.

Wikipedia


chłopice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Chło­pi­ce (ukr. Хлопиці, lub Хлопичі) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Chło­pi­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chło­pi­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa prze­my­skie­go.

Wikipedia


chłopicki

przy­miot­nik od: Chło­pi­ce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Grze­gorz Chło­pic­ki, herbu Nie­czu­ja (1771–1854)
  • Re­gi­na Chło­pic­ka, z d. Rud­nic­ka (1934–2021), te­o­re­tyk mu­zy­ki
  • Wła­dy­sław Chło­pic­ki (1894–1980), pol­ski le­karz

Wikipedia


chłopiec

1. dziec­ko płci mę­skiej; chłop­czyk;
2. mło­dzie­niec, ka­wa­ler, chło­pak;
3. daw­niej: młody pra­cow­nik wy­ko­nu­ją­cy po­moc­ni­cze prace


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) młody czło­wiek płci mę­skiej

 (1.2) pot. młody męż­czyz­na da­rzo­ny sym­pa­tią lub mi­ło­ścią, z któ­rym się cho­dzi, uma­wia na rand­ki

Wiktionary

Chło­piec (także: "chło­pak"; daw­niej "chło­pię", "otrok") – młody czło­wiek płci mę­skiej. Wiek, w któ­rym chło­piec staje się męż­czyz­ną, jest różny w róż­nych spo­łe­czeń­stwach. Zwy­kle przej­ście z okre­su doj­rze­wa­nia do doj­rza­ło­ści na­stę­pu­je w wieku kil­ku­na­stu lat.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten chło­piec jest bar­dzo uzdol­nio­nym skocz­kiem nar­ciar­skim.

 (1.1) Pla­kat przed­sta­wiał chłop­ca w pia­skow­ni­cy.

 (1.2) Do­sta­ła od chłop­ca czer­wo­ną różę i misia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɔpʲjɛt͡s, AS: χu̯opʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopczyca ż., chłop mos., chłopak mos., chłopek m., chłopstwo n., chłopię n.

:: zdrobn. chłopczyk mos.

:: zgrub. chłopaczysko n.

 przym. chłopięcy, chłopski, chłopacki

 przysł. chłopięco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chłopak, młodzik, podrostek, młodzieniec; pot. małolat; reg. pozn. chłopyszek; daw. chłopię n., otrok m.; wulg. gówniarz m.

 (1.2) chłopak

Wiktionary


chłopieć

fi­zycz­nie lub men­tal­nie upo­dab­niać się do chło­pa, na­bie­rać cech chłop­skich


SJP.pl


chłopina

ze współ­czu­ciem, po­li­to­wa­niem o męż­czyź­nie, chło­pie; chło­po­wi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. z po­li­to­wa­niem, współ­czu­ciem, zwy­kle ser­decz­nie o męż­czyź­nie, chło­pie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A w ka­ret­ce mu­sie­li użyć de­fi­bry­la­to­ra, bo chło­pi­na z wra­że­nia stra­cił akcję serca na chwi­lę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłop m., chłopisko n., chłopek m., chłopstwo n., chłopak mos.

 przym. chłopski

Wiktionary


chłopisko

zgru­bie­nie od: chłop; po­gard­li­wie lub z po­li­to­wa­niem o męż­czyź­nie albo chłop­cu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) pot. silny, wy­so­ki męż­czyz­na

 (1.2) pot. ekspr. chłop, męż­czyz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­ro­lek, wiel­kie nad wyraz chło­pi­sko, ukoń­czył ostat­nią klasę.

 (1.2) Pocz­ci­we z niego było chło­pi­sko, nie po­wiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłop mos., chłopak mos., chłopina mos., chłopiątko n.

Wiktionary


chłopiątko

zdrob­nie­nie od: chło­pię (daw­niej: chło­piec)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: chło­pię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłop m., chłopak m., chłopiec m., chłopię n., chłopisko n., chłopczyca ż.

 przym. chłopięcy

Wiktionary


chłopię

młody chło­piec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. chło­piec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłop m., chłopak m., chłopiec m.

:: zdrobn. chłopiątko n.

Wiktionary


chłopięco

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chło­pię­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopięcość ż., chłopiec mos., chłopak mos., chłopczyca ż.

Wiktionary


chłopięcość

→ chło­pię­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chło­pię­ce

Wiktionary

Patrz:

chłopięcy

Powiązane:

 przym. chłopięcy

 przysł. chłopięco

 rzecz. chłopczyca ż.

Wiktionary


chłopięctwo

wiek chło­pię­cy, poś­red­ni mię­dzy dzie­cięct­wem a wie­kiem mło­dzień­czym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres bycia chlop­cem

 (1.2) ogół cech ty­po­wych dla chlop­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopak mos.

Wiktionary


chłopięcy

1. wła­ści­wy chło­pięct­wu, od­no­szą­cy się do wieku poś­red­nie­go mię­dzy dzie­cięct­wem a wie­kiem mło­dzień­czym; chłop­czyń­ski;
2. zło­żo­ny z chłop­ców, np. ze­spół chło­pię­cy


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do chłop­ca, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z chło­pa­kiem, chłop­cem, do­ty­czą­cy chłop­ca

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) taki, jak u chło­pa­ka, chłop­ca

Wiktionary

Przykłady

 (3.1) Pa­trzy­łem na nią, jak cho­dzi­ła po po­ko­ju, dumna ze swych dżin­sów, ale i ze swej chło­pię­cej fi­gu­ry, zer­ka­jąc co chwi­lę w lu­stro.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwɔˈpʲjɛ̃nt͡sɨ, AS: χu̯opʹi ̯ẽncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopak m., chłopiec m., chłopięcość ż., chłopczyca ż., chłopaczysko n., chłopaczek m., chłopaczątko n., chłoptaś m., chłopaczara ż., chłopiątko n.

Wiktionary


chłopka

1. ko­bie­ta wiej­ska; wie­śniacz­ka;
2. su­kien­ka o ob­ci­słym sta­ni­ku z de­kol­tem i sze­ro­kiej, mar­szczo­nej spód­ni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ze wsi

 (1.2) kraw. ro­dzaj su­kien­ki

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: chło­pek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­spiań­ski po­ślu­bił chłop­kę, bo tak ro­bi­li inni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopskość ż.

:: zdrobn. chłopeczka ż.

:: fm. chłop m.

 przym. chłopski

 przysł. chłopsko

 czas. schłopieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wieśniaczka, daw. gburka

Wiktionary


chłopobaba

po­tocz­nie: ko­bie­ta przy­po­mi­na­ją­ca wy­glą­dem lub za­cho­wa­niem męż­czyz­nę; ba­bo­chłop, baba-chłop, ko­bie­ton


SJP.pl


chłopobyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) śrpol. mitgr. Mi­no­ta­ur

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ná ko­niec y ſam ćieślá / który to miſtrował / Aby tu rogátégo chłopobyká cho­wał / Nie záwżdy do wrót tráfi […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwɔˈpɔbɨk, AS: χu̯opobyk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chłopobykowiec

Wiktionary


chłopok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. chło­pak

 (1.2) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. syn

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) A sum­sia­dów chło­pok to sobie tak nogi pom­ro­zieł, ze do tych pór skór­sko mu złazi, miyn­so na wierz­chu sie pa­prze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłop m.

Wiktionary


chłopoman

czło­wiek prze­sad­nie ide­a­li­zu­ją­cy chło­pów i ich życie; lu­do­man


SJP.pl


chłopomania

prze­sad­na fa­scy­na­cja wsią i ży­ciem chło­pów; lu­do­ma­nia, lu­do­mań­stwo, chło­po­mań­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. liter. prze­sad­ne fa­scy­no­wa­nie się chłop­stwem i fol­klo­rem, także prąd w li­te­ra­tu­rze cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się na­iw­nym, na­ce­cho­wa­nym eg­zal­ta­cją ide­a­li­zo­wa­niem chłop­stwa i jego roli spo­łecz­nej;

Wiktionary

Chło­po­ma­nia – lu­do­ma­nia, w po­sta­ci za­in­te­re­so­wa­nia ży­ciem wsi i spo­łecz­no­ści chłop­skiej oraz nurt kul­tu­ral­no-ar­ty­stycz­ny, który po­ja­wił się wśród in­te­li­gen­cji mło­do­pol­skiej i ukra­iń­skiej w dru­giej po­ło­wie XIX wieku.

Chło­po­ma­nia cha­rak­te­ry­zo­wa­ła się fa­scy­na­cją fol­klo­rem i co­dzien­nym ży­ciem chło­pów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dobra, pol­ska kuch­nia, miłe wnę­trze, które uni­knę­ło wsze­cho­bec­nej cho­ro­by chło­po­ma­nii i gó­ral­szczyz­ny od Tatr po Bał­tyk. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌxwɔpɔ̃ˈmãɲja, AS: χu̯opõmãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopomaństwo n.

 przym. chłopomański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ludomania, chłopomaństwo

Wiktionary


chłopomanka

→ chło­po­man


SJP.pl

Patrz:

chłopoman

chłopomański

→ chło­po­ma­nia


SJP.pl

Patrz:

chłopomania

chłopomaństwo

prze­sad­na fa­scy­na­cja wsią i ży­ciem chło­pów; lu­do­ma­nia, lu­do­mań­stwo, chło­po­ma­nia


SJP.pl


chłoporobotnica

→ chło­po­ro­bot­nik


SJP.pl

Patrz:

chłoporobotnik

chłoporobotniczy

→ chło­po­ro­bot­nik


SJP.pl

Patrz:

chłoporobotnik

chłoporobotnik

wła­ści­ciel go­spo­dar­stwa wiej­skie­go pra­cu­ją­cy do­dat­ko­wo jako ro­bot­nik


SJP.pl


chłopowina

ze współ­czu­ciem, po­li­to­wa­niem o męż­czyź­nie, chło­pie; chło­pi­na


SJP.pl


chłopowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chło­po­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Krzę­cin
  • Chło­po­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie My­śli­bórz
  • Chło­po­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Bar­wi­ce
  • Chło­po­wo – gro­ma­da w po­wie­cie cho­szczeń­skim
  • Chło­po­wo – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Krzę­cin

Wikipedia


chłopski

chło­pi;
1. do­ty­czą­cy chło­pa (rol­ni­ka), na­le­żą­cy do chło­pa, uży­wa­ny przez chło­pa;
2. zło­żo­ny z chło­pów, do­ko­ny­wa­ny przez chło­pów;
3. wła­ści­wy chło­pu albo chło­pom;
4. po­tocz­nie: wła­ści­wy męż­czyz­nom; męski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chło­pa

 (1.2) stpol. męski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Współ­czes­na twór­czość chłop­ska jest naj­bar­dziej dy­na­micz­nym nur­tem li­te­ra­tu­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɔpsʲci, AS: χu̯opsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopek mzw./mos., chłopstwo n., chłop mos., chłopka ż., chłopak mos., chłopina mos., chłopskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. włościański

Wiktionary


chłopsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób chłop­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłop mos., chłopka ż., chłopskość ż., chłopstwo n.

 przym. chłopski

Wiktionary


chłopskość

chłop­stwo;
1. spo­sób bycia chło­pów;
2. chłop­skie po­cho­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chłop­skie; cecha tych, któ­rzy są chłop­scy

 (1.2) po­cho­dze­nie chłop­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopstwo n., chłop m., chłopek m., chłopka ż., chłopienie n.

 czas. chłopieć

 przym. chłopski

 przysł. chłopsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chłopstwo

Wiktionary


chłopstwo

po­tocz­nie:
1. chło­pi, rol­ni­cy; war­stwa chłop­ska;
2. spo­sób bycia chło­pów; chłop­skość;
3. chłop­skie po­cho­dze­nie; chłop­skość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. so­cjol. war­stwa spo­łecz­na skła­da­jąc się z drob­nych rol­ni­ków;

 (1.2) daw. po­cho­dze­nie chłop­skie

 (1.3) pot. żart. ogół męż­czyzn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chłop­stwo w zgro­ma­dze­niach sta­no­wych nie brało udzia­łu, z jed­nym krót­ko trwa­ją­cym wy­jąt­kiem w hrab­stwie go­ryc­kim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłopek mzw./mos., chłop m., chłopina mos., chłopak m., chłopka ż., chłopczyca ż., chłopskość ż.

 przym. chłopski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chłopi; daw. włościaństwo

 (1.2) chłopskość

Wiktionary


chłoptaś

iro­nicz­nie o chłop­cu, mło­dzień­cu; chłop­tyś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekspr. chło­piec, chło­pak

 (1.2) ekspr. młody męż­czyz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) My­ślisz, że jakiś chłop­taś cię obro­ni?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłop mos., chłopak mos.

 przym. chłopięcy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chłopak; rzad. chłoptyś

 (1.2) chłopaczysko, chłopak, młodzieniec; rzad. chłoptyś

Wiktionary


chłoptyś

iro­nicz­nie o chłop­cu, mło­dzień­cu; chłop­taś


SJP.pl


chłopyszek

zdrob­nie­nie od: chłop


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. chło­piec

Wiktionary


chłopyś

pie­szczot­li­wie o małym chłop­cu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pieszcz. mały chło­piec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z takim my­śle­niem to mógł­byś, chło­py­siu, co naj­wy­żej paść gęsi na rowie przy dro­dze, boś za głupi, żeby krów upil­no­wać!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłop m., chłopak m., chłopiec m.

Wiktionary


chłosnąć

1. ude­rzyć kogoś lub coś batem, rózgą;
2. o wie­trze de­szczu: gwał­tow­nie ude­rzyć, za­ciąć;
3. w prze­no­śni: ostro skry­ty­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chło­stać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|chło­stać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłosta ż., chłostanina ż., chłostak mos., chłostanie n., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n.

 czas. chłostać ndk., schłostać dk., wychłostać dk., zachłostać dk.

Wiktionary


chłosta

kara cie­les­na po­le­ga­ją­ca na wie­lo­krot­nym ude­rza­niu ciała ka­ra­ne­go za po­mo­cą przed­mio­tu mo­gą­ce­go za­da­wać ból przy takim jego uży­ciu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bicie rózgą, batem, bi­czem itp.

 (1.2) przen. su­ro­wa, ostra kry­ty­ka

Wiktionary

Chło­sta, bi­czo­wa­nie ( fla­gel­la­tio) – ro­dzaj kary cie­les­nej (sto­so­wa­nej też w cha­rak­te­rze tor­tu­ry), po­le­ga­ją­cej na wie­lo­krot­nym ude­rza­niu osoby tor­tu­ro­wa­nej w plecy (ewen­tu­al­nie inne czę­ści ciała, np. nie­po­kor­ne­go nie­wol­ni­ka, rze­ko­mej cza­row­ni­cy – w twarz, czy w stopy – fa­la­ka) przy po­mo­cy bicza, bata, kań­czu­ga, rze­mie­nia lub rózgi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈxwɔsta, AS: χu̯osta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłostanie n., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n., chłostak mos., chłostanina ż.

 czas. chłosnąć, zachłostać, schłostać, chłostać ndk., wychłostać dk.

Wiktionary


chłostak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. po­słu­gacz w łaźni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłosta ż., chłostanina ż., chłostanie n., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n.

 czas. chłostać ndk., chłosnąć dk., schłostać dk., wychłostać dk., zachłostać dk.

Wiktionary


chłostanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ude­rza­nie kogoś bi­czem, batem, pej­czem lub po­dob­nym na­rzę­dziem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłosta ż., chłostanina ż., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n., chłostak mos.

 czas. chłostać, schłostać, wychłostać, zachłostać, chłosnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biczowanie, batożenie, ćwiczenie, smaganie

Wiktionary


chłostanina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. bicie, chło­sta­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłosta ż., chłostak mos., chłostanie n., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n.

 czas. chłostać ndk., chłosnąć dk., schłostać dk., wychłostać dk., zachłostać dk.

Wiktionary


chłostać

ude­rzać kogoś lub coś batem, rózgą


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chłos­nąć)

 (1.1) bić rózgą, bi­czem itp.

 (1.2) przen. su­ro­wo kry­ty­ko­wać

 (1.3) me­te­o­rol. gwał­tow­nie ude­rzyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie spo­do­ba­ło się to kasz­te­la­no­wi, który kazał go prze­pę­dzić. Gdy pod­da­ni sprze­ci­wi­li się temu roz­ka­zo­wi, wście­kły, sam oso­bi­ście za­czął go chło­stać i chło­stał tak długo, aż lir­nik umarł.

 (1.2) Wpierw mie­rzy­li się naw­za­jem zim­nym, wzgard­li­wym spoj­rze­niem, potem chło­sta­li obraź­li­wym sło­wem.

 (1.3) A potem po­chło­nę­ły nas po­to­ki ulewy. Stru­gi wody lały się na nas jak z po­tęż­ne­go kubła, a wiatr po­ry­wał wodę i chło­stał nią jak bi­czem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɔstat͡ɕ, AS: χu̯ostać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłosta ż., chłostanina ż., chłostak mos., chłostanie n., schłostanie n., wychłostanie n., zachłostanie n.

 czas. chłosnąć dk., schłostać dk., wychłostać dk., zachłostać dk.

Wiktionary


chłośnięcie

1. ude­rzyć kogoś lub coś batem, rózgą;
2. o wie­trze de­szczu: gwał­tow­nie ude­rzyć, za­ciąć;
3. w prze­no­śni: ostro skry­ty­ko­wać


SJP.pl


chłubliwy

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. cheł­pli­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwuˈblʲivɨ, AS: χu̯ublʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chluba

 czas. chlubić się

 przym. chlubny

Wiktionary


chłyst

w ło­wiect­wie: młody sa­miec je­le­nia szla­chet­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rel. czło­nek ro­syj­skiej sekty re­li­gij­nej pow­sta­łej w 1645;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) łow. młody jeleń (sa­miec), to­wa­rzy­szą­cy stadu pod­czas ry­ko­wi­ska, prze­pę­dza­ny przez sta­re­go byka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. chłystek m.

Wiktionary


chłystek

po­gard­li­wie o mło­dym czło­wie­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. nie­po­waż­ny, młody czło­wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znany po­li­tyk mu­siał dwu­krot­nie prze­pra­szać za naz­wa­nie dzien­ni­ka­rza chłyst­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈxwɨstɛk, AS: χu̯ystek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłyst mos./mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pętak, młokos, fircyk, smarkacz

Wiktionary


chłyści

czło­nek ro­syj­skiej sekty re­li­gij­nej pow­sta­łej w 1645 roku, za­ło­żo­nej przez Da­ni­łę Fi­li­po­wi­cza


SJP.pl

Chły­ści ( хлысты) – ro­syj­ska sekta re­li­gij­na pow­sta­ła w 1645 roku. Jej za­ło­ży­ciel, Da­ni­ła Fi­li­po­wicz, ogło­sił się nowym wcie­le­niem Boga i roz­po­czął na­u­cza­nie opar­te na dwu­na­stu no­wych przy­ka­za­niach, które miały za­stą­pić do­tych­cza­so­wy de­ka­log.

Wikipedia


chłód

1. stan względ­nie ni­skiej tem­pe­ra­tu­ry, umiar­ko­wa­ne zimno; ziąb, ozię­bie­nie, ochło­dze­nie;
2. prze­no­śnie: nie­życz­li­wość, nie­o­ka­zy­wa­nie lub brak uczuć; obo­jęt­ność, ozię­błość, os­chłość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dość niska tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza, umiar­ko­wa­ne zimno

 (1.2) przen. nie­o­ka­zy­wa­nie uczuć

Wiktionary

Chłód (także: "zimno", "ziąb", "mróz", "niska tem­pe­ra­tu­ra", cza­sa­mi też żar­to­bli­wie okre­śla­ne jako "zim­ni­ca") – po­ję­cie od­no­szą­ce się do stanu o ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze (to zna­czy ta­kie­go w któ­rym brak jest cie­pła). Ter­min może od­no­sić się do ni­skiej tem­pe­ra­tu­ry da­ne­go obiek­tu (fi­zy­ka), zja­wi­ska at­mos­fe­rycz­ne­go (me­te­o­ro­lo­gia, pla­ne­to­lo­gia, itp.) i od­czu­cia chło­du (fiz­jo­lo­gia czło­wie­ka). Chłod­nym okre­śla się obiekt, który ma niż­szą tem­pe­ra­tu­rę w po­rów­na­niu z tem­pe­ra­tu­rą uz­na­ną za nor­mal­ną lub stan­dar­do­wą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W skwar­ny dzień zesz­li­śmy do piw­ni­cy, gdzie pa­no­wał przy­jem­ny chłód.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: xwut, AS: χu̯ut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chłodnica ż., chłodziarka ż., chłodnik m., chłodzenie n., schłodzenie n., ochładzanie n., wychładzanie n., wychłodzenie n., chłodnia ż., ochłodzenie n., chłodnictwo n., chłodność ż.

:: zdrobn. chłodek m.

 czas. schłodzić dk., ochładzać ndk., chłodzić ndk., schładzać ndk., ochłodzić dk., wychładzać ndk., wychłodzić dk.

 przym. chłodny, chłodnawy, chłodniutki

 przysł. chłodno, chłodnawo, chłodniutko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ziąb

Wiktionary


ci

za­i­mek peł­nią­cy w zda­niu różne funk­cje


SJP.pl

za­i­mek oso­bo­wy, forma flek­syj­na

 (1.1) C. lp. od: ty (nie­ak­cen­to­wa­ne)

za­i­mek wska­zu­ją­cy, forma flek­syj­na

 (2.1) M. lm. mos. od: ten

par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca

 (3.1) pot. lub gwara. …słu­żą­ca do wy­ra­ża­nia emo­cjo­nal­ne­go sto­sun­ku do tre­ści zda­nia

rze­czow­nik

 (4.1) liter. ga­tu­nek po­ez­ji chiń­skiej

 (4.2) filoz. ter­min w fi­lo­zo­fii chiń­skiej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ci – dwuz­nak wy­stę­pu­ją­cy w ję­zy­ku pol­skim i wło­skim.
  • ڞ (Ci) – li­te­ra al­fa­be­tu arab­skie­go.
  • CI

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Coś ci po­wiem.

 (2.1) Ci lu­dzie mnie de­ner­wu­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕi, AS: ći

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tobie (akcentowane)

Wiktionary


cia

[czy­taj: s-i-aj-ej] Cen­tral In­tel­li­gen­ce Agen­cy, Cen­tral­na Agen­cja Wy­wia­dow­cza


SJP.pl


ciabatka

wło­ski chle­bek pszen­ny; cia­bat­ta


SJP.pl


ciabatta

[czy­taj: cia­ba­ta lub czia­bat­ta] wło­ski chleb pszen­ny; cia­bat­ka


SJP.pl

Cia­bat­ta (, pol. wym. czia­bat­ta) – wło­ski mięk­ki lekki i po­ro­wa­ty biały chleb o chru­pią­cej skór­ce, ro­bio­ny z mąki pszen­nej i droż­dży. Bo­che­nek cia­bat­ty jest wy­dłu­żo­ny, sze­ro­ki i pła­ski. Po wło­sku słowo „cia­bat­ta” oz­na­cza „kapeć”. Od dru­giej po­ło­wy lat 90. jest sze­ro­ko znana w Eu­ro­pie i Sta­nach Zjed­no­czo­nych, naj­czę­ściej uży­wa­na jako pie­czy­wo do ka­na­pek. Za twór­cę wy­pie­ku uz­na­je się Ar­nal­do Ca­val­la­rie­go, wło­skie­go pie­ka­rza, który wy­piekł pier­wszą cia­bat­tę w 1982 roku.

Wikipedia


ciaccona

[czy­taj: czak­ko­na] ta­niec hisz­pań­ski z XVI w. w me­trum trój­dziel­nym; cha­con­ne


SJP.pl


ciach

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy cię­cie, ude­rze­nie, szyb­kie wy­ko­ny­wa­nie cze­goś bądź za­chę­tę do szyb­kie­go dzia­ła­nia


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) wykrz. oz­na­cza­ją­cy szyb­kie cię­cie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. obciachowy

 rzecz. ciachanie n.

Wiktionary


ciach-mach

po­tocz­nie: szyb­ko, bły­ska­wicz­nie, na­tych­miast; ciach mach, szach-mach (szach mach), rach-ciach (rach ciach), rachu-cia­chu (rachu cia­chu), mach-mach (mach mach)


SJP.pl


ciachanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. ener­gicz­ne kro­je­nie lub cię­cie nożem

 (1.2) pot. eli­mi­no­wa­nie pew­nej czę­ści cze­goś

 (1.3) pot. ro­bie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Jak posz­ło Sa­bi­nie cia­cha­nie fotek w gó­rach?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciachnięcie n., obciach mos./mrz.

 czas. ciachać ndk., ciachać się ndk., ciachnąć dk.

 wykrz. ciach

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) strzelanie, walenie

Wiktionary


ciachać

po­tocz­nie: ciąć, kra­jać, rąbać


SJP.pl


ciachnięcie

po­tocz­nie: uciąć, ukra­jać, rąb­nąć


SJP.pl


ciachnąć

po­tocz­nie: uciąć, ukra­jać, rąb­nąć


SJP.pl


ciacho

1. po­tocz­nie: atrak­cyj­ny fi­zycz­nie męż­czyz­na; sło­dziak;
2. zgru­bie­nie od: ciast­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. cia­sto, ciast­ko

 (1.2) pot. przy­stoj­ny i wy­spor­to­wa­ny, atrak­cyj­ny męż­czyz­na

Wiktionary

Cia­cho – pol­ska ko­me­dia w re­ży­se­rii Pa­try­ka Vegi, któ­rej pre­mie­ra od­by­ła się na po­cząt­ku 2010. Zdję­cia trwa­ły 27 dni i za­koń­czy­ły się w sierp­niu 2009.

W ciągu 31 dni wyś­wiet­la­nia w pol­skich ki­nach wpły­wy ze sprze­da­ży bi­le­tów wy­nio­sły 15 539 950 zł.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Upie­kłam pysz­ne cia­cho. Chcesz spró­bo­wać?

 (1.2) Z two­je­go brata to nie­złe cia­cho jest.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕaxɔ, AS: ćaχo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciasteczko n., ciasto n., ciastownia ż., ciastowy mos.

 przym. ciastowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przystojniak

Wiktionary


ciachrocz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. par­tacz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk bazger, complok, dudra, pyprok; gw. Śląsk Cieszyński niszczyż

Wiktionary


ciak

naz­wi­sko


SJP.pl


cialis

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu za­bu­rzeń erek­cji, za­wie­ra­ją­ce­go ta­da­la­fil


SJP.pl


ciamajda

(r. męski) męż­czyz­na fleg­ma­tycz­ny, nie­u­dol­ny; ciapa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) pot. czło­wiek nie­zdar­ny, śla­ma­zar­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕãˈmajda, AS: ćãmai ̯da

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fajtłapa, niezdara, fujara, ciapa, oferma, safanduła, niedołęga, gamoń, ułomek

Wiktionary


ciamajdowatość

→ cia­maj­do­wa­ty


SJP.pl

Patrz:

ciamajdowaty

ciamajdowaty

po­tocz­nie: śla­ma­zar­ny, nie­zdar­ny, nie­u­dol­ny; cia­po­wa­ty, ofer­mo­wa­ty, ciap­cio­wa­ty


SJP.pl


ciamcia

(ro­dzaj żeń­ski) lek­ce­wa­żą­co o ko­bie­cie fleg­ma­tycz­nej, śla­ma­za­rze; także o męż­czyź­nie, z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym; nie­do­raj­da


SJP.pl


ciamcialamcia

po­tocz­nie: ko­bie­ta nie­zdar­na, po­wol­na, nie­po­tra­fią­ca ra­dzić sobie w życiu; także o męż­czyź­nie z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym; ciam­cia­ram­cia, ciam­cia, sier­mię­ga, cie­mię­ga, nie­doj­da, nie­do­raj­da, ofer­ma, cia­maj­da


SJP.pl


ciamciaramcia

po­tocz­nie: męż­czyz­na nie­zdar­ny, po­wol­ny, nie­po­tra­fią­cy ra­dzić sobie w życiu; ciam­cia­lam­cia, ciam­cia, cie­mię­ga, nie­doj­da, nie­do­raj­da, ofer­ma, cia­maj­da


SJP.pl


ciamkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciam­kać.

 (1.2) od­głos wy­da­wa­ny, gdy się ciam­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bob­cio ma­czał w soku her­bat­ni­ki i zja­dał je bez ape­ty­tu, lecz za to z gło­śnym ciam­ka­niem.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciamkać

Wiktionary


ciamkać

mla­skać; po­tocz­nie:
1. jeść gło­śno; cmok­tać, cmo­kać, smok­tać, gla­mać;
2. o sub­stan­cjach płyn­nych lub pół­płyn­nych: chlu­pać, chlu­po­tać, plu­skać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ciam­knąć)

 (1.1) roz­dzie­la­jąc wargi lub odry­wa­jąc język od pod­nie­bie­nia, wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos

 (1.2) odry­wa­jąc się od cze­goś lub ude­rza­jąc o coś, wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos po­dob­ny do ciam­ka­nia (1.1)

 (1.3) wy­do­by­wać z cze­goś ciecz usta­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciamknięcie n.

 czas. ciamknąć dk.

 przym. mlaskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mlaskać

 (1.2) mlaskać, chlupać, chlupotać, klapać

 (1.3) ssać

Wiktionary


ciangsi

pro­win­cja w Chi­nach; Jiang­xi, Kiang­si


SJP.pl


ciangsu

pro­win­cja w Chi­nach; Jiang­su, Kiang­su


SJP.pl


cianoju

ja­poń­ska ce­re­mo­nia picia her­ba­ty


SJP.pl


cianowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Skała;

Wiktionary

Cia­no­wi­ce (do 31 grud­nia 2014 Cia­no­wi­ce Duże) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Skała przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 794. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Cia­no­wi­ce".

Do 1954 roku sie­dzi­ba gminy Cia­no­wi­ce. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cia­no­wi­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wikipedia


ciao

poz­dro­wie­nie wło­skie od­po­wia­da­ją­ce pol­skie­mu: cześć!


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. żart. cześć (na po­że­gna­nie)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ciao – ma­skot­ka o imie­niu Ciao pro­mo­wa­na pod­czas mi­strzostw świa­ta we Wło­szech w 1990 roku
  • Ciao – film fa­bu­lar­ny w reż. Yen Tan z 2008 roku
  • Ciao – ja­poń­ski ma­ga­zyn z shōjo-man­ga­mi
  • Ciao – po­rów­ny­war­ka cen po­pu­lar­na w kra­jach Eu­ro­py Za­chod­niej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ɕaw, AS: ćau̯

Wiktionary


ciap

wyraz, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, ma­ją­cy od­da­wać od­głos pow­sta­ją­cy pod­czas cho­dze­nia po bło­cie, chlu­po­ta­nia wody itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg. but uży­wa­ny w domu, kapeć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po domu cho­dzę w cia­pach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kapeć, pantofel, bambosz, laczek, papuć, papeć

Wiktionary


ciapa

(r. męski) męż­czyz­na fleg­ma­tycz­ny, nie­u­dol­ny; cia­maj­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. coś pół­płyn­ne­go, mie­sza­ni­na płynu i skład­ni­ków sta­łych

 (1.2) pot. osoba nie­zdar­na lub śla­ma­zar­na

 (1.3) pot. nie­re­gu­lar­na, spora plama

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po od­wil­ży z nies­prząt­nię­te­go śnie­gu zro­bi­ła się pa­skud­na ciapa na chod­ni­kach.

 (1.2) Ależ z niego ciapa – wszyst­ko robi tak po­wo­li i nie­zdar­nie.

 (1.3) Kra­wa­ty w wiel­kie ciapy ko­lo­ro­we w ogóle nie ist­nie­ją. No, może znaj­dzie­cie je na obrze­żach w skle­pach z tzw. ab­so­lut­nym szaj­sem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕapa, AS: ćapa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciapowatość ż., ciapciak m., ciapek m., Ciapek m., ciapy nmos., ciapanie n., ciapnięcie n., naciapanie n., wyciapanie n., obciapanie n., uciapanie n.

:: zdrobn. ciapka ż.

 czas. ciapać ndk., ciapnąć dk., naciapać dk., wyciapać dk., obciapać dk., uciapać dk.

 przym. ciapowaty

 przysł. ciapowato

 wykrz. ciap ciap, ciapu ciap

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) papka, breja

 (1.2) ciamajda, ślamazara, oferma, niezdara

Wiktionary


ciapaczka

po­gard­li­wie: ko­bie­ta o ciem­niej­szej kar­na­cji (głów­nie Arab­ka i Hin­du­ska); cia­pa­ta


SJP.pl


ciapak

cia­pa­ty; po­gard­li­wie:
1. osoba o ciem­niej­szej kar­na­cji (zwy­kle Arab lub Hin­dus);
2. emi­grant z Bli­skie­go Wscho­du, miesz­ka­ją­cy w Eu­ro­pie


SJP.pl


ciapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­wol­ne cho­dze­nie, zwła­szcza w bło­cie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciapać

 wykrz. ciap, ciap

 rzecz. ciapa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) człapanie

Wiktionary


ciapata

po­gard­li­wie: do­ty­czą­cy osoby o ciem­niej­szej kar­na­cji (głów­nie Araba i Hin­du­sa)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. okrą­gły, cien­ki, prza­śny, pszen­ny pla­cek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciapaty mos.

Wiktionary


ciapaty

po­gard­li­wie: do­ty­czą­cy osoby o ciem­niej­szej kar­na­cji (głów­nie Araba i Hin­du­sa)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. obraź. osoba po­cho­dzą­ca z Indii, Pa­ki­sta­nu, Ban­gla­de­szu lub kra­jów arab­skich

 (1.2) po­gard. obraź. osoba ciem­no­skó­ra

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: kulin. cia­pa­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pow­sta­ło nowe obraź­li­we słow­nict­wo stwo­rzo­ne przez pol­skich imi­gran­tów na okre­śle­nie miesz­kań­ców Bli­skie­go Wscho­du, Afry­ki Pół­noc­nej i Azji Po­łud­nio­wej – „ciap­ki”, „cia­pa­ci”, „be­żo­wi” (…), „szma­to­gło­wi”, „mu­zo­le” oraz „mus­li­my”.

 (2.1) Sonam, żeby za­o­szczę­dzić chleb, czę­sto pie­cze nam „cia­pa­ty", czyli pod­pło­my­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciapaciątko n., ciapata ż.

:: fż. ciapatka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pakol, arabus, szmatogłowy

 (1.2) pogard. ciapol, ciapak, ciapata, ciapatka, brudas, smoluch, pastowaniec, czarnuch, asfalt

Wiktionary


ciapać

po­tocz­nie:
1. ude­rzać nożem;
2. iść z tru­dem, w błot­ni­stym te­re­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) iść z tru­dem, zwła­szcza po bło­cie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciapanie n., ciapa ż.

 czas. ciapnąć dk.

Wiktionary


ciapcia

(r. żeń­ski) po­tocz­nie: ko­bie­ta nie­zdar­na, śla­ma­zar­na; także o męż­czyź­nie z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym; nie­zda­ra, cia­maj­da, śla­ma­za­ra


SJP.pl


ciapciak

po­tocz­nie: czło­wiek mało ener­gicz­ny i nie­po­rad­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś nie­po­rad­ny lub nie­zdar­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciapa ż.

Wiktionary


ciapciać

po­tocz­nie:
1. roz­drab­niać i roz­gar­niać je­dze­nie; cia­pać;
2. pry­skać drob­ny­mi kro­pla­mi na wszyst­kie stro­ny; cia­pać;
3. nied­ba­le ma­lo­wać pędz­lem; cia­pać;
4. cho­dzić w mięk­kich bu­tach;
5. o de­szczu: padać; pa­ciać;
6. ciap­ciać się -
a) grze­bać się lub po­kry­wać się czymś mo­krym, ma­zi­stym; cia­prać się, pać­kać się, pa­prać się, pa­ciać się;
b) roz­ma­zy­wać się; cia­prać się, pać­kać się, pa­prać się, pa­ciać się;
c) wy­ko­ny­wać długo jakąś czyn­ność; ba­brać się, pać­kać się, pa­prać się


SJP.pl


ciapciowaty

po­tocz­nie: śla­ma­zar­ny, nie­zdar­ny, nie­u­dol­ny; cia­maj­do­wa­ty, ofer­mo­wa­ty, cia­po­wa­ty


SJP.pl


ciapek

po­tocz­nie:
1. deseń na tka­ni­nie, pa­pie­rze itp. w po­sta­ci pla­mek, kro­pek, kre­sek;
2. tka­ni­na o takim wzo­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zo­o­nim po­pu­lar­ne imię dla psa, zwła­szcza uma­szczo­ne­go w pla­ma­a­my

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciapa ż.

Wiktionary


ciapeć

po­tocz­nie, rzad­ko: mięk­ki but do cho­dze­nia po domu; łapeć, kapeć, kapuć, papeć, papuć, la­czek


SJP.pl


ciapka

drob­na plam­ka, kre­ska, punkt itp. czę­sto wcho­dzą­ce w skład de­se­niu, wzoru na ja­kimś tle


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) drob­na plam­ka, czę­sto wcho­dzą­ca w skład de­se­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciapa ż.

Wiktionary


ciapkapusta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. reg. ślą­ska po­tra­wa z ki­szo­nej ka­pu­sty wy­mie­sza­nej z purée ziem­nia­cza­nym;

Wiktionary

Ciap­ka­pu­sta – ślą­skie danie przy­go­to­wy­wa­ne z purée ziem­nia­cza­ne­go i ka­pu­sty, zwy­kle ki­szo­nej.

Do ciap­ka­pu­sty do­da­wa­ny jest pods­ma­żo­ny i po­kro­jo­ny w kost­kę bo­czek, kieł­ba­sa lub zru­mie­nio­na ce­bu­la. Po­tra­wę tę zwy­kle po­da­je się z mię­sem (czę­sto z że­ber­ka­mi).

Na­le­ży do po­traw tra­dy­cyj­nie umie­szcza­nych na wi­gi­lij­nym stole.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Gór­nym Ślą­sku ciap­ka­pu­ście tra­dy­cyj­nie to­wa­rzy­szą w obia­do­wym daniu że­ber­ka, kieł­ba­sa, ryba albo kar­mi­nad­le, a rza­dziej spo­ży­wa się ją jako sa­mo­ist­ne danie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciaperkapusta, ciaperkrałt, ciamkrałt, pot. ciaprówa, posp. ćpocha, klaplastra

Wiktionary


ciapki

po­tocz­nie:
1. deseń na tka­ni­nie, pa­pie­rze itp. w po­sta­ci pla­mek, kro­pek, kre­sek;
2. tka­ni­na o takim wzo­rze


SJP.pl


ciapowato

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cia­po­wa­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciapowatość ż., ciapa ż.

Wiktionary


ciapowatość

1. śla­ma­zar­ność, nie­po­rad­ność, guz­dral­stwo;
2. lep­kość, ga­la­re­to­wa­tość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cia­po­wa­te; cecha tych, któ­rzy są cia­po­wa­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciapa m./ż.

 przym. ciapowaty

 przysł. ciapowato

Wiktionary


ciapowaty

po­tocz­nie: śla­ma­zar­ny, nie­zdar­ny, nie­u­dol­ny; cia­maj­do­wa­ty, ofer­mo­wa­ty, ciap­cio­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. śla­ma­zar­ny, nie­zdar­ny (o oso­bie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciapowatość ż., ciapa ż.

Wiktionary


ciaprać

po­tocz­nie:
1. bru­dzić; walać, ba­brać, kidać, faj­dać, syfić;
2. po­kry­wać czymś mo­krym, ma­zi­stym; pa­ciać, pać­kać


SJP.pl


ciapryka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. błoto

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak pu­szczo ziąb to się cia­pry­ka robi na placu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciaprać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk maras

Wiktionary


ciara

Ciara Prin­cess Wil­son (z domu Har­ris, ur. 25 paź­dzier­ni­ka 1985 w Au­stin w sta­nie Tek­sas) – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka, pro­du­cent­ka mu­zycz­na, ak­tor­ka i mo­del­ka.

Wikipedia


ciarach

zgru­bie­nie od: ciar­ki (lek­kie dre­szcze)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. po­gard. szlach­cic, szla­chet­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕarax, AS: ćaraχ

Wiktionary


ciarka

owoc tar­ni­ny; tarka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. owoc tar­ni­ny

Wiktionary

Ciar­ka (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Schior­ke) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie klucz­bor­skim, w gmi­nie La­so­wi­ce Wiel­kie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie opol­skim.

Po­ło­żo­na w wi­dłach źró­dło­we­go biegu rzek Bo­ga­ci­cy i Sto­bra­wy, na ni­zin­nych te­re­nach Rów­ni­ny Opol­skiej (sta­no­wią­cej część ob­sza­ru Ni­zi­ny Ślą­skiej) i skra­ju waż­nej, zwar­tej stre­fy le­śnej Opol­szczyz­ny – Sto­braw­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Ciarka ż., ciarki nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tarka

Wiktionary


ciarki

lek­kie dre­szcze; mro­wie


SJP.pl


ciarkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ciary

zgru­bie­nie od: ciar­ki (lek­kie dre­szcze)


SJP.pl


ciaseński

przy­miot­nik od: Cias­na


SJP.pl


ciasna

1. nie­wy­god­ny, zbyt mały lub wąski;
2. taki, w któ­rym jest mało miej­sca;
3. ogra­ni­czo­ny, bez per­spek­tyw


SJP.pl

Cias­na (niem. "Czias­nau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie lu­bli­niec­kim, w gmi­nie Cias­na. Hi­sto­rycz­nie leży na Gór­nym Ślą­sku.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cias­na. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

Wikipedia


ciasnawy

o nie­do­sta­tecz­nych roz­mia­rach; nie­wy­god­nie mały


SJP.pl


ciasno

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) tak, że nie ma wiele wol­ne­go miej­sca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bra­łem z sobą pisma i ręcz­nik, który cias­no zwi­ja­łem i pod­ty­ka­łem pod głowę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciaśnina ż., ciasnota ż.

 przym. ciasny, ciaśniutki

 przysł.

:: zdrobn. ciaśniutko

Wiktionary


ciasnocha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ko­szu­la

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕasˈnɔxa, AS: ćasnoχa

Wiktionary


ciasnogłowy

taki, który jest ogra­ni­czo­ny in­te­lek­tu­al­nie, ma wą­skie ho­ry­zon­ty umy­sło­we; tępy, ogra­ni­czo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) czło­wiek ogra­ni­czo­ny umy­sło­wo, nie­o­bej­mu­ją­cy ogółu pro­ble­mów, z któ­ry­mi się styka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Par­la­men­cie Eu­ro­pej­skim pełno jest cias­no­gło­wych de­cy­den­tów, któ­rym trud­no przy­cho­dzi zro­zu­mieć przy­czy­ny obec­ne­go kry­zy­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕasnɔɡˈwɔvɨ, AS: ćasnogu̯ovy

Wiktionary


ciasnota

1. zbyt mała prze­strzeń, brak miej­sca;
2. zbyt mały roz­miar ja­kiejś czę­ści ubra­nia;
3. w prze­no­śni: brak szer­szych ho­ry­zon­tów my­ślo­wych; ubó­stwo umy­sło­we, ogra­ni­czo­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak prze­strze­ni, brak wol­ne­go miej­sca

 (1.2) przen. niski po­ziom umy­sło­wy, ogra­ni­czo­ność, brak sze­ro­kich ho­ry­zon­tów umy­sło­wych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕasˈnɔta, AS: ćasnota

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciasny

 czas. ścieśniać, zacieśniać

 przysł. ciasno

 rzecz. ciaśnina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tępota

Wiktionary


ciasność

prze­sta­rza­le: cias­no­ta;
1. zbyt mała prze­strzeń, brak miej­sca;
2. zbyt mały roz­miar ja­kiejś czę­ści ubra­nia;
3. w prze­no­śni: brak szer­szych ho­ry­zon­tów my­ślo­wych; ubó­stwo umy­sło­we, ogra­ni­czo­ność


SJP.pl


ciasny

1. nie­wy­god­ny, zbyt mały lub wąski;
2. taki, w któ­rym jest mało miej­sca;
3. ogra­ni­czo­ny, bez per­spek­tyw


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, w któ­rym jest mało miej­sca

 (1.2) o ubra­niu: zbyt mały lub wąski

 (1.3) przen. ogra­ni­czo­ny, za­ścian­ko­wy

 (1.4) stpol. bied­ny

 (1.5) stpol. przy­kry

 (1.6) stpol. su­ro­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ko­ik jest ma­lut­ki i cias­ny, z wi­do­kiem na plac przed ko­ścio­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕasnɨ, AS: ćasny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciaśnina ż., ciasnota ż.

 przysł. ciasno

 przym. ciaśniutki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) wąski

Wiktionary


ciasteczko

1. frag­ment tek­stu wy­sy­ła­ny przez ser­wis in­ter­ne­to­wy do prze­glą­dar­ki in­ter­na­u­ty, poz­wa­la­ją­cy m.in. na za­pa­mię­ta­nie da­nych i utrzy­ma­nie sesji; co­o­kie, kuki;
2. zdrob­nie­nie od: ciast­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od ciast­ko

 (1.2) pot. atrak­cyj­na sek­su­al­nie dziew­czy­na

 (1.3) in­form. ze­staw in­for­ma­cji wy­sy­ła­ny przez ser­wer i prze­cho­wy­wa­ny na kom­pu­te­rze użyt­kow­ni­ka, za­wie­ra­ją­cy in­for­ma­cje wy­ko­rzy­sty­wa­ne póź­niej przez ser­wer;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cia­stecz­ko – małe ciast­ko
  • cia­stecz­ko (ciast­ko, co­o­kie) – po­ję­cie in­for­ma­tycz­ne
  • Cia­stecz­ko (Cake) – ame­ry­kań­sko-ka­na­dyj­ski film ko­me­dio­wy z 2005 roku, reż. Nisha Ga­na­tra

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta firma pro­du­ku­je wy­bor­ne cia­stecz­ka z wi­śnią.

 (1.2) Ej, cia­stecz­ko, jak­byś tu je­szcze kie­dyś była, to odez­wij się na GG.

 (1.3) Gdy tylko uda się skraść cia­stecz­ko, można mieć do­stęp do konta ofia­ry bez hasła przez długi czas.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕaˈstɛt͡ʃkɔ, AS: ćastečko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciastowy mos., ciastownia ż., ciasto n., ciastko n.

:: zgrub. ciacho n.

 przym. ciasteczkowy, ciastowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ciacho

 (1.3) cookie

Wiktionary


ciasteczkowy

→ cia­stecz­ko


SJP.pl

Patrz:

ciasteczko

ciastek

wyrób cu­kier­ni­czy m.in. z mąki, wody i jaj


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cia­stek – ani­mo­wa­na po­stać z serii fil­mów Shrek, lu­dzik z pier­ni­ka
  • Bar­ba­ra Cia­stek – pol­ska le­kar­ka, dia­gno­sta la­bo­ra­to­ryj­ny
  • Grze­gorz Cia­stek (1955–2007) – pol­ski gim­na­styk
  • Józef Cia­stek (1920–2012) – pol­ski skrzy­pek lu­do­wy

Wikipedia


ciastkarka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się wy­ro­bem ciast i cia­stek;
2. wła­ści­ciel­ka lub pra­cow­ni­ca ciast­kar­ni


SJP.pl


ciastkarnia

1. za­kład pro­du­ku­ją­cy ciast­ka;
2. sklep z ciast­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sklep z ciast­ka­mi

Wiktionary


ciastkarski

do­ty­czą­cy ciast­ka­rza, ciast­kar­ni, wyt­wa­rza­nia cia­stek


SJP.pl


ciastkarstwo

1. wy­piek cia­stek;
2. zawód ciast­ka­rza


SJP.pl

Ciast­kar­stwo – dział wyt­wór­czo­ści ści­śle zwią­za­ny z pie­kar­stwem i cu­kier­nict­wem, zaj­mu­ją­cy się głów­nie pro­duk­cją tzw. pie­czy­wa cu­kier­ni­cze­go nietr­wa­łe­go, np. droż­dżo­we­go (struc­la, baba wiel­ka­noc­na, pla­cek) oraz in­nych nietr­wa­łych pro­duk­tów, ta­kich jak ciast­ko, tort, keks itp.

Wikipedia


ciastkarz

1. osoba zaj­mu­ją­ca się wy­ro­bem ciast i cia­stek;
2. wła­ści­ciel lub pra­cow­nik ciast­kar­ni


SJP.pl


ciastko

wyrób cu­kier­ni­czy m.in. z mąki, wody i jaj


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. mały, słod­ki wy­piek, czę­sto zdo­bio­ny kre­mem, owo­ca­mi, lu­krem;

Wiktionary

Zo­bacz też: ciast­ko – po­ję­cie in­for­ma­tycz­ne.

Ciast­ko – ro­dzaj zaz­wy­czaj słod­kie­go wy­ro­bu cu­kier­ni­cze­go o róż­no­rod­nych kształ­tach, sma­kach, wiel­ko­ści i spo­so­bach przy­go­to­wy­wa­nia. Ciast­ka są mniej­sze od ciast i przez­na­czo­ne na jedną por­cję.

W tech­no­lo­gii ciast­kar­skiej sto­su­je się na­stę­pu­ją­cy po­dział cia­stek ze wzglę­du na spo­sób ich for­mo­wa­nia:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Boże Na­ro­dze­nie pie­cze­my do­mo­we ciast­ka z cy­na­mo­nem.

 (1.1) Za­pro­si­łem dziew­czy­nę na ciast­ka do cu­kier­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕastkɔ, AS: ćastko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciasto n., ciastkarz m., ciastkarnia ż.

:: zdrobn. ciasteczko n.

 przym. ciasteczkowy, ciastkowy, ciastowy, ciastowaty

Wiktionary


ciastkować

po­tocz­nie:
1. ciast­ko­wać się - o pod­kła­dzie na twarz: zbry­lać się na skó­rze;
2. jeść ciast­ka;
3. piec ciast­ka


SJP.pl


ciastkowy

→ ciast­ko


SJP.pl

Patrz:

ciastko

ciasto

1. gęsta masa z mąki, wody, jaj i in­nych skład­ni­ków
2. wy­piek z ta­kiej masy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. su­ro­wy pół­pro­dukt, gęsta masa pow­sta­ła z po­łą­cze­nia mąki z wodą, mle­kiem lub in­ny­mi spo­żyw­czy­mi pro­duk­ta­mi;

 (1.2) kulin. słod­ki, de­se­ro­wy wy­piek, zwy­kle w for­mie pla­ce­kac­ka;

Wiktionary

Cia­sto – pla­stycz­na i ela­stycz­na masa pow­sta­ła przez za­gnie­ce­nie lub wy­mie­sza­nie mąki, pły­nów (wody lub mleka) i in­nych skład­ni­ków, np. cukru, jajek, tłu­szczów.

Niek­tó­re cia­sta, np. na bezy lub ma­ka­ro­ni­ki nie za­wie­ra­ją w swoim skła­dzie w ogóle mąki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szyb­ko za­gnieść cia­sto i wsta­wić na go­dzi­nę do lo­dów­ki.

 (1.1) audio|Pl-za­wsze pod­bie­ra­łem mamie dużą i słod­ką grudę kru­szon­ki zanim zdą­ży­ła po­sy­pać cia­sto.ogg. Za­wsze pod­bie­ra­łem mamie dużą i słod­ką grudę kru­szon­ki, zanim zdą­ży­ła po­sy­pać cia­sto.

 (1.2) Może spró­bu­jesz tego pysz­ne­go cia­sta z owo­ca­mi?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕastɔ, AS: ćasto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciastko n., ciastownia ż., ciastowy m., ciastkarnia ż., ciastkarstwo n., ciastkarz m.

:: zdrobn. ciasteczko n.

:: zgrub. ciacho n.

 przym. ciastowy, ciastowaty, ciastkarski, ciastkowy, ciasteczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) placek

Wiktionary


ciastoholiczka

ko­bie­ta uwiel­bia­ją­ca jeść cia­sto


SJP.pl


ciastoholik

osoba, która uwiel­bia jeść cia­sto


SJP.pl


ciastolina

masa pla­stycz­na z mąki, wody i soli, przy­po­mi­na­ją­ca pla­ste­li­nę


SJP.pl

Cia­sto­li­na – masa pla­stycz­na przez­na­czo­na dla dzie­ci, przy­po­mi­na­ją­ca swoim włas­no­ścia­mi me­cha­nicz­ny­mi pla­ste­li­nę. W skład wcho­dzą m.in. mąka, woda, sól oraz skład­ni­ki od­po­wia­da­ją­ce za gład­ką struk­tu­rę, za­pach, barwę i za­bez­pie­cza­ją­ce przed ple­śnie­niem. Do­kład­ny skład cia­sto­li­ny jest ta­jem­ni­cą hand­lo­wą.

Wikipedia


ciastolinowy

→ cia­sto­li­na


SJP.pl

Patrz:

ciastolina

ciastowatość

→ cia­sto­wa­ty


SJP.pl

Patrz:

ciastowaty

ciastowaty

o kon­sy­sten­cji cia­sta; ela­stycz­ny, mięk­ki


SJP.pl


ciastować

żar­to­bli­wie: przy­go­to­wy­wać lub jeść cia­sto


SJP.pl


ciastownia

dział w pie­kar­ni zaj­mu­ją­cy się przy­go­to­wy­wa­niem i prze­cho­wy­wa­niem cia­sta na pie­czy­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział pie­kar­ni, w któ­rym przy­go­to­wu­je się cia­sto na pie­czy­wo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕaˈstɔvʲɲa, AS: ćastovʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciasto, ciastko, ciasteczko, ciastowy, ciastkarnia, ciastkarstwo, ciastkarz, ciacho

 przym. ciastowy, ciastowaty, ciastkarski

Wiktionary


ciastowy

zwią­za­ny z cia­stem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od cia­sto

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pra­cow­nik pie­kar­ni, który zaj­mu­je się przy­go­to­wy­wa­niem cia­sta na pie­czy­wo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕaˈstɔvɨ, AS: ćastovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciasto, ciastko, ciasteczko, ciastownia, ciastkarnia, ciastkarstwo, ciastkarz, ciacho

 przym. ciastowaty, ciastkarski

Wiktionary


ciastoń

naz­wi­sko


SJP.pl


ciaszczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


ciaszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ciaćkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciać­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciaćkać

Wiktionary


ciaćkać

1. rzad­ko, re­gio­nal­nie: pie­ścić, bawić; cac­kać, cec­kać;
2. ciać­kać się - re­gio­nal­nie: cac­kać się (1. ob­cho­dzić się z czymś lub z kimś czule; 2. poś­wię­cać zbyt wiele czasu na wy­ko­ny­wa­nie ja­kiejś czyn­no­ści); cieć­kać się (re­gio­nal­nie), cec­kać się (re­gio­nal­nie)


SJP.pl


ciałeczko

zdrob­nie­nie od: ciał­ko


SJP.pl


ciałko

1. zdrob­nia­le o ciele (w zna­cze­niu or­ga­niz­mu czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia albo ze­spo­łu tka­nek okry­wa­ją­cych szkie­let);
2. drob­ny twór peł­nią­cy okre­ślo­ne funk­cje w or­ga­niz­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: ciało

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ciał­ko bia­ła­we – struk­tu­ra pow­sta­ją­ca w wy­ni­ku de­gra­da­cji ciał­ka żół­te­go
  • ciał­ko blasz­ko­wa­te (ciał­ko Va­te­ra-Pa­ci­nie­go) – re­cep­tor do­ty­ku i na­ci­sku
  • ciał­ko Ca­ja­la – sfe­rycz­ne in­kluz­je, ziar­ni­sto­ści do­strze­ga­ne w ją­drach ko­mór­ko­wych ko­mó­rek pro­li­fe­ru­ją­cych
  • ciał­ko do­ty­ko­we – za­koń­cze­nie czu­cio­we oto­czo­ne to­reb­ką
  • ciał­ko kie­run­ko­we, po­lo­cyt, ciał­ko po­lar­ne – mała ko­mór­ka od­dzie­la­ją­ca się od ko­mór­ki ja­jo­wej zwie­rząt
  • ciał­ko ner­ko­we, ciał­ko Mal­pig­hie­go – część ne­fro­nu zbu­do­wa­na z kłę­busz­ka ner­ko­we­go (sieć dziw­na) oraz ota­cza­ją­cej go to­reb­ki Bow­ma­na
  • chlo­ro­plast, ciał­ko zie­le­ni – or­ga­nel­lum ko­mór­ko­we wy­stę­pu­ją­ce u ro­ślin i glo­nów eu­ka­rio­tycz­nych
  • ery­tro­cyt, czer­wo­ne ciał­ko krwi – mor­fo­tycz­ny skład­nik krwi
  • ciał­ko żółte – efekt przeksz­tał­ceń pę­che­rzy­ka jaj­ni­ko­we­go

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ciało n.

Wiktionary


ciało

1. or­ga­nizm ludz­ki lub zwie­rzę­cy jako ca­łość;
2. zwło­ki;
3. tkan­ki obra­sta­ją­ce szkie­let czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia;
4. obiekt lub sub­stan­cja o okre­ślo­nych wła­ści­wo­ściach;
5. w ma­te­ma­ty­ce: do­wol­ny zbiór co najm­niej dwóch ele­men­tów, w któ­rym okre­ślo­ne są i wy­ko­nal­ne dzia­ła­nia do­da­wa­nia i mno­że­nia, przy speł­nie­niu okre­ślo­nych wa­run­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) or­ga­nizm ludz­ki lub zwie­rzę­cy

 (1.2) zwło­ki czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia

 (1.3) fiz. chem. ma­te­ria, sub­stan­cja

 (1.4) mat. zbiór, któ­re­go każde dwa ele­men­ty mogą być do­da­ne, od­ję­te, pom­no­żo­ne i po­dzie­lo­ne (z wy­jąt­kiem dzie­le­nia przez zero);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ciało ludz­kie
  • ciało – po­ję­cie z dzie­dzi­ny fi­zy­ki
  • ciało – po­ję­cie ma­te­ma­tycz­ne do­ty­czą­ce al­ge­bry ogól­nej
  • ciało zbio­rów – po­ję­cie ma­te­ma­tycz­ne do­ty­czą­ce te­o­rii mno­go­ści i sto­so­wa­ne w te­o­rii miary
  • Ciało – opo­wia­da­nie S. Kinga z 1982
  • Ciało – film fa­bu­lar­ny pro­duk­cji pol­skiej z 2003
  • „Ciało” – sin­gel Ewy Far­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ryza pa­pie­ru, którą wrę­czył mi gość, za­sko­czy­ła mnie bar­dziej, niż jego zdzi­wił widok mo­je­go ciała sauté. Mimo to wzię­łam pa­ku­nek w ręce, a on po­kle­pał mnie po po­ślad­kach i mru­knął: – Takie dup­sko to ro­zu­miem!

 (1.1) Do skóry, do ciała przyl­gnę­ły mi kości, / oca­li­łem tylko ciało moich dzią­seł.

 (1.2) W miesz­ka­niu le­ża­ło ciało sta­rej ko­bie­ty.

 (1.3) Gwia­zda jest cia­łem fi­zycz­nym.

 (1.4) Licz­by rze­czy­wi­ste two­rzą ciało.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕawɔ, AS: ćau̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cielesność ż., cielistość ż.

:: zdrobn. ciałko n.

:: zgrub. cielsko n.

 przym. cielesny, cielisty

 przysł. cieleśnie, cieliście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciałko, mięso

 (1.2) zwłoki, truchło, trup

Wiktionary


ciałokupiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. hand­larz nie­wol­ni­ków

 (1.2) stpol. su­te­ner

Wiktionary


ciałopalenie

pa­le­nie zwłok w ofie­rze; ca­ło­pa­le­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) etn. obrzę­do­we spa­la­nie zwłok czło­wie­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stało się to mię­dzy IX a XI wie­kiem na­szej ery, gdy ludy środ­ko­wo­e­u­ro­pej­skie na­wró­ci­ły się na chrze­ści­jań­stwo i w związ­ku z tym mu­sia­ły zre­zy­gno­wać z cia­ło­pa­le­nia zmar­łych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciałopalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kremacja

Wiktionary


ciałopalny

zwią­za­ny ze spa­le­niem, spo­pie­le­niem zwłok w ra­mach obrzę­du po­grze­bo­we­go, np. po­grzeb cia­ło­pal­ny, grób cia­ło­pal­ny


SJP.pl


ciałopodobny

przy­po­mi­na­ją­cy z wy­glą­du ciało ludz­kie


SJP.pl


ciałopozytywność

ak­cep­ta­cja włas­ne­go ciała


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) psych. po­zy­tyw­ne, po­zba­wio­ne kom­plek­sów na­sta­wie­nie do włas­ne­go ciała i jego man­ka­men­tów;

Wiktionary

Cia­ło­po­zy­tyw­ność – po­gląd mó­wią­cy o tym, że każdy czło­wiek po­wi­nien ak­cep­to­wać swoje ciało bez wzglę­du na jego wy­gląd. Sze­rzej de­fi­nio­wa­ne jako ruch spo­łecz­ny uz­na­ją­cy, że każdy czło­wiek po­wi­nien mieć po­zy­tyw­ne wy­o­bra­że­nie o włas­nym ciele oraz zwra­ca­ją­cy uwagę na spo­so­by, w jaki spo­łe­czeń­stwo pre­zen­tu­je i po­strze­ga cie­les­ność.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ciałopozytywny

Wiktionary


ciałopozytywny

do­ty­czą­cy ak­cep­ta­cji włas­ne­go ciała bez wzglę­du na jego wy­gląd


SJP.pl


ciaśniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cias­no


SJP.pl


ciaśniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cias­ny


SJP.pl


ciaśnina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. cias­ne przej­ście, cias­ne miej­sce

 (1.2) daw. geogr. zwę­że­nie ob­sza­ru wod­ne­go po­mię­dzy dwoma ak­we­na­mi (oce­a­na­mi, mo­rza­mi lub je­zio­ra­mi)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciasny

 rzecz. ciasnota ż.

 przysł. ciasno

 czas. ścieśniać ndk., zacieśniać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) war. współcz. cieśnina

Wiktionary


ciaśniutki

zdrob­nie­nie od: cias­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: cias­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕäɕˈɲutʲci, AS: ćäśńutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciasny

 przysł. ciasno

Wiktionary


ciba

naz­wi­sko


SJP.pl


cibalgin

[czy­taj: c-ibal­gin] nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go pro­py­fe­na­zon; Ci­bal­gi­na


SJP.pl


cibalgina

[czy­taj: c-ibal­gi­na] nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go pro­py­fe­na­zon; Ci­bal­gin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. pa­bial­gi­na

Wiktionary


cibazol

[czy­taj: c-iba­zol] hi­sto­rycz­na nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go za­wie­ra­ją­ce­go sul­fa­tia­zol


SJP.pl


cibor

ro­śli­na ba­gien­na z ro­dzi­ny tu­rzy­co­wa­tych


SJP.pl


cibora

ro­śli­na ba­gien­na z ro­dzi­ny tu­rzy­co­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cy­pe­rus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ci­bo­ro­wa­tych, li­czą­cy 686 ga­tun­ków;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju cibor (1.1)

Wiktionary

Ci­bo­ra ("Cy­pe­rus" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ci­bo­ro­wa­tych ("Cy­pe­ra­ce­ae"). Obej­mu­je ok. 700–950 ga­tun­ków. Ro­śli­ny z tego ro­dza­ju wy­stę­pu­ją na wszyst­kich kon­ty­nen­tach z wy­jąt­kiem stref oko­ło­bie­gu­no­wych. W za­leż­no­ści od uję­cia dwa lub trzy ga­tun­ki rosną dziko w Pol­sce jako ro­dzi­me (ci­bo­ra bru­nat­na "C.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po­sa­dzi­li­śmy ci­bo­ry i cze­ka­my na plony.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciborowate lm nm., ciborowce lm nm.

Wiktionary


ciborowate

ro­dzi­na bylin po­dob­nych do traw, daw­niej tu­rzy­co­wa­te


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cy­pe­ra­ce­ae|Juss.|ref=tak., ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu wiech­li­now­ców;

Wiktionary

Ci­bo­ro­wa­te, tu­rzy­co­wa­te ("Cy­pe­ra­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin w rzę­dzie wiech­li­now­ców. Obej­mu­je około 5500 ga­tun­ków zgru­po­wa­nych w 109 ro­dza­jów. Ro­dzi­na jest kos­mo­po­li­tycz­na – jej przed­sta­wi­cie­le spo­ty­ka­ni są na całym świe­cie, szcze­gól­nie czę­sto w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go chłod­ne­go. Zaj­mu­ją naj­czę­ściej sied­li­ska mo­kra­dło­we. Są to ro­śli­ny ziel­ne ce­chu­ją­ce się znacz­ną re­duk­cją kwia­tów. Cha­rak­te­ry­stycz­ne są także trój­kan­cia­ste, pełne ło­dy­gi z tra­wia­sty­mi liść­mi wy­ra­sta­ją­cy­mi w trzech rzę­dach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Blasz­ka li­ścia ci­bo­ro­wa­tych jest ca­ło­brze­ga lub drob­no­pił­ko­wa­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cibora ż., ciborowce lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turzycowate

Wiktionary


ciborowaty

o ce­chach ci­bo­ro­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


ciborowce

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych; tu­rzy­co­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cy­pe­ra­les|Hutch.|ref=tak., rząd ro­ślin na­le­żą­cy do klasy jed­no­li­ścien­nych;

Wiktionary

Ci­bo­row­ce, tu­rzy­cow­ce ("Cy­pe­ra­les") – rząd ro­ślin wy­róż­nia­ny w niek­tó­rych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych w obrę­bie jed­no­li­ścien­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do rzędu ci­bo­row­ców za­li­cza się ci­bo­ro­wa­te.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cibora ż., ciborowate lm nm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turzycowce

Wiktionary


ciborowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych; tu­rzy­co­wiec


SJP.pl


ciborowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ciborski

naz­wi­sko


SJP.pl

Ci­bor­ski – od­mia­na herbu Ja­strzę­biec

Wikipedia


cic

Con­gre­ga­tio So­ro­rum Im­ma­cu­la­tae Con­cep­tio­nis Be­a­tae Ma­riae Vir­gi­nis, zakon nie­po­ka­la­nek


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Codex iuris ca­no­ni­ci
  • Cor­pus iuris ci­vi­lis
  • Co­un­ter In­tel­li­gen­ce Corps
  • Chri­stian In­for­ma­tion Cen­tre

Wikipedia


cicciolina

[czy­taj: czi­czo­li­na] pse­u­do­nim ar­ty­stycz­ny Ilony Stal­ler, wło­skiej ak­tor­ki por­no­gra­ficz­nej wę­gier­skie­go po­cho­dze­nia


SJP.pl


cicero

[czy­taj c-icero] cy­ce­ro;
1. sto­pień pisma o wiel­ko­ści 12 punk­tów ty­po­gra­ficz­nych;
2. jed­nost­ka dłu­go­ści w ukła­dzie wiel­ko­ści dru­kar­skich wy­no­szą­ca 12 punk­tów ty­po­gra­ficz­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cy­ce­ro – jed­nost­ka dłu­go­ści uży­wa­na w po­li­gra­fii
  • Marek Tu­liusz Cy­ce­ron – rzym­ski praw­nik, retor i fi­lo­zof.
  • Elyas Bazna ps. „Ci­ce­ro” – nie­miec­ki szpieg po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go, dzia­ła­ją­cy w okre­sie II wojny świa­to­wej.
  • Cícero – pił­karz z Gwi­nei Bis­sau.
  • Ci­ce­ro Mo­ra­es – bra­zy­lij­ski twór­ca gra­fi­ki kom­pu­te­ro­wej.
  • Ci­ce­ro – miej­sco­wość w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Cook
  • Ci­ce­ro – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ha­mil­ton
  • Ci­ce­ro – miej­sco­wość w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Onon­da­ga
  • Ci­ce­ro – miej­sco­wość w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Ou­ta­ga­mie
  • Ci­ce­ro () – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Cook
  • Ci­ce­ro () – gmina w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Tip­ton
  • Ci­ce­ro () – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Onon­da­ga

Wikipedia


cicerone

[czy­taj: czi­cze­ro­ne] osoba opro­wa­dza­ją­ca po mu­ze­ach itp.; prze­wod­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. prze­wod­nik opro­wa­dza­ją­cy po za­byt­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po Rzy­mie opro­wa­dzał nas ra­dos­ny ci­ce­ro­ne, któ­re­go po­le­ci­ła jedna za­kon­ni­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ʃʲit͡ʃɛˈrɔ̃nɛ, AS: čʹičerõne

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciceronować ndk.

Wiktionary


ciceroniański

w re­to­ry­ce: zda­nie cy­ce­ro­niań­skie, okres cy­ce­ro­niań­ski - sta­ran­nie zbu­do­wa­ny frag­ment wy­po­wie­dzi, o dużej zło­żo­no­ści i kunsz­tow­nej for­mie


SJP.pl


ciceronowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ci­ce­ro­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciceronować

Wiktionary


ciceronować

[czy­taj: czi­cze­ro­no­wać] opro­wa­dzać zwie­dza­ją­cych, peł­nić funk­cję ci­ce­ro­na


SJP.pl


cichacz

po­tocz­nie: po­ta­jem­ne wy­pu­szcze­nie gazów z or­ga­niz­mu; cichy bąk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żart. ciche pierd­nię­cie

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. cicho

 wykrz. cicho

Wiktionary


cichaczem

po­tocz­nie: po cichu, milcz­kiem, po­ta­jem­nie; cich­cem


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) bez wy­wo­ły­wa­nia ha­ła­su, po cichu, nie­po­strze­że­nie, ukrad­kiem

 (1.2) w ta­jem­ni­cy przed in­ny­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈxat͡ʃɛ̃m, AS: ćiχačẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cisza ż.

 wykrz. cisza

 przym. cichy

 czas. cichnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cichcem, niepostrzeżenie

 (1.2) bez rozgłosu, chyłkiem, cichcem, dyskretnie, pod osłoną nocy, po kryjomu, potajemnie, skrycie, tajnie, ukradkiem, w tajemnicy

Wiktionary


cichawy

nieco cichy; mało sły­szal­ny, nie­gło­śny, nie­ha­ła­śli­wy


SJP.pl

Ci­cha­wy – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie cie­cha­now­skim, w gmi­nie Sońsk.

Na te­re­nie obec­nie ist­nie­ją­cej wsi Ci­cha­wy praw­do­po­dob­nie już w cza­sach sta­ro­żyt­nych ist­nia­ły pier­wsze formy osad­nict­wa. Na jed­nej z żwi­row­ni w la­tach 60. XX wieku od­kry­to pry­mi­tyw­ne piece hut­ni­cze które na­zy­wa­no dy­mar­ka­mi. Zna­le­zio­no także gli­nia­ne sko­ru­py da­to­wa­na na około 2000 – 3000 lat p.n.e.

Wikipedia


cichański

naz­wi­sko


SJP.pl


cichcem

po­tocz­nie: po cichu, milcz­kiem, po­ta­jem­nie; ci­cha­czem


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) bez wy­wo­ły­wa­nia ha­ła­su, po cichu, nie­po­strze­że­nie, ukrad­kiem

 (1.2) w ta­jem­ni­cy przed in­ny­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja nie mówię, że on kręci! Że coś cich­cem, na boku, od­kła­da dla sie­bie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕixt͡sɛ̃m, AS: ćiχcẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cisza ż.

 wykrz. cisza

 przym. cichy

 czas. cichnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cichaczem, niepostrzeżenie

 (1.2) cichaczem, potajemnie, skrycie

Wiktionary


cichecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­le­sław Ci­chec­ki – pol­ski pił­karz
  • Da­mian Ci­chec­ki – pol­ski pił­karz
  • Józef Ci­chec­ki – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny i sa­mo­rzą­do­wiec

Wikipedia


cichewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


cicheńki

zdrob­nie­nie od: cichy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: cichy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈxɛ̃ɲci, AS: ćiχẽńḱi

Wiktionary


cichnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ścich­nąć)

 (1.1) sta­wać się stop­nio­wo coraz cich­szym lub sła­biej sły­szal­nym

 (1.2) prze­sta­wać roz­ma­wiać, wy­da­wać dźwię­ki lub czy­nić gwar

 (1.3) uspo­ka­jać się lub sta­wać się mniej in­ten­syw­nym (np. o ży­wio­łach)

 (1.4) przen. prze­sta­wać być obiek­tem za­in­te­re­so­wa­nia spo­łe­czeń­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ła­god­ny, po­myśl­ny wiatr cichł po­wo­li, aż wresz­cie żagle ob­wi­sły jak bez­sil­ne ręce stru­dzo­ne­go ro­bot­ni­ka.

 (1.2) Obaj dziw­nie cich­li na dźwięk słowa "Ink­wi­zy­cja".

 (1.3) Mi­ja­ły go­dzi­ny. Ci­chła burza. Kilku że­gla­rzy wy­chy­li­ło się spod po­kła­du i usi­ło­wa­ło prze­bić wzro­kiem ciem­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cisza ż., cichość ż.

 czas. przyciszyć dk., przycichać ndk., wyciszyć dk., wyciszać ndk., uciszać ndk., uciszyć dk.

 przym. cichy, zaciszny

 przysł. cicho, cichaczem, cichcem, zacisznie

 wykrz. cicho, cisza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uciszać się, ściszać się, przycichać, ścichać, ucichać, głuchnąć

 (1.2) milknąć, niemieć

 (1.4) przycichać

Wiktionary


cicho

1. wy­da­ją­cy słabo sły­szal­ne dźwię­ki lub nie wy­da­ją­cy ich wcale;
2. spo­koj­ny, wy­co­fa­ny


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) bez wy­da­wa­nia dźwię­ku lub o ni­skim na­tę­że­niu dźwię­ku

 (1.2) przen. nie po­wo­du­jąc roz­gło­su

wy­krzy­knik

 (2.1) słowo na­ka­zu­ją­ce od­bior­cy za­prze­sta­nie mó­wie­nia i wy­da­wa­nia dźwię­ków

Wiktionary

Cicho – czwar­ta stu­dyj­na (druga pol­sko­ję­zycz­na) płyta Ewy Far­nej. Na pły­cie znaj­du­je się 12 pop-roc­ko­wych ut­wo­rów. Ostat­nia pio­sen­ka to cover pio­sen­ki Ur­szu­li pt. "Dmu­chaw­ce, la­taw­ce, wiatr" (mu­zy­ka Ro­mu­ald Lipko, słowa Marek Dut­kie­wicz). Album zo­stał wy­da­ny 16 marca 2009 i jest pol­ską wer­sją płyty "Ticho". Płyta do­tar­ła do 16. miej­sca listy OLiS w Pol­sce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po ogło­sze­niu wy­ro­ku w sali zro­bi­ło się bar­dzo cicho.

 (1.1) Mo­żesz pow­tó­rzyć? Mó­wisz tak cicho, że w ogóle cię nie sły­szę.

 (1.2) Spra­wę tej ła­pów­ki za­łat­wio­no ra­czej cicho, do prasy nie prze­do­sta­ło się nic.

 (2.1) Cicho! Nie mogę się skon­cen­tro­wać przez tę twoją pa­pla­ni­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕixɔ, AS: ćiχo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cisza ż., cichacz ż.

 przym. cichy, zaciszny, cichuchny, cichuśki

 czas. uciszać, sciszać, wyciszyć, przyciszyć, cichnąć

 wykrz. cisza

 przysł. zacisznie, z cicha

Wiktionary


cichobiegi

buty na mięk­kiej po­desz­wie


SJP.pl


cichobieżność

cecha me­cha­niz­mu lub po­ja­zdu zdol­ne­go do ci­che­go po­ru­sza­nia się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. od­przym. cecha tego, co ci­cho­bież­ne – zdol­ne do ci­chej pracy, do ci­che­go po­ru­sza­nia się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowy sil­nik ce­chu­je się więk­szym mo­men­tem obro­to­wym oraz więk­szą ci­cho­bież­no­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cichobieżny

Wiktionary


cichobieżny

o urzą­dze­niach, po­ja­zdach: pra­cu­ją­cy, po­ru­sza­ją­cy się cicho


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) techn. o urzą­dze­niach, ma­szy­nach, po­ja­zdach itp.: taki, który pra­cu­je lub po­ru­sza się cicho

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ci­cho­bież­ny sil­nik in­duk­cyj­ny o ni­skim po­zio­mie drgań gwa­ran­tu­je na­rzę­dziu długą ży­wot­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cichobieżność ż.

Wiktionary


cichociemni

zwią­za­ny z dzia­łal­no­ścią ci­cho­ciem­nych


SJP.pl

Ci­cho­ciem­ni Spa­do­chro­nia­rze Armii Kra­jo­wej (skró­ty: CC, cc.) – żoł­nie­rze kon­spi­ra­cyj­nej Armii Kra­jo­wej (ZWZ/AK) w służ­bie spe­cjal­nej (patrz treść przy­się­gi CC), słu­żą­cy w struk­tu­rach woj­sko­wych Pol­skie­go Pań­stwa Po­dziem­ne­go, któ­rzy pod­czas służ­by w Pol­skich Si­łach Zbroj­nych, ochot­ni­czo zgło­si­li się do służ­by w kraju.

Wikipedia


cichociemny

zwią­za­ny z dzia­łal­no­ścią ci­cho­ciem­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. żoł­nierz pol­ski zrzu­ca­ny na te­re­ny oku­po­wa­ne w cza­sie dru­giej wojny świa­to­wej;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. cc

Wiktionary


cichocki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • (18845) Ci­choc­ki – pla­ne­to­i­da
  • Adam Ci­choc­ki (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Bar­tosz Ci­choc­ki – pol­ski hi­sto­ryk, pod­se­kre­tarz stanu w Mi­ni­ster­stwie Spraw Za­gra­nicz­nych
  • Ed­ward Ci­choc­ki – pol­ski ar­chi­tekt
  • Fe­liks Ci­choc­ki – pol­ski ma­larz
  • Jacek Ci­choc­ki – pol­ski so­cjo­log i po­li­to­log
  • Jan Ci­choc­ki – pol­ski żoł­nierz
  • Jan Au­gust Ci­choc­ki – pol­ski woj­sko­wy, uczest­nik in­su­rek­cji ko­ściusz­kow­skiej
  • Ja­ro­sław Ci­choc­ki – pol­ski lek­ko­at­le­ta, ku­lo­miot
  • Ka­sper Ci­choc­ki – pol­ski ka­no­nik i kro­ni­karz
  • Le­szek Ci­choc­ki – pol­ski funk­cjo­na­riusz SB i hand­larz bro­nią
  • Marek Ci­choc­ki – pol­ski fi­lo­zof i po­li­to­log, hi­sto­ryk idei po­li­tycz­nych, dzien­ni­karz i pu­bli­cy­sta

Wikipedia


cichodajka

pro­sty­tut­ka, nie­rząd­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. wulg. ko­bie­ta, która upra­wia pro­sty­tu­cję i ukry­wa ten pro­ce­der przed oto­cze­niem

 (1.2) gwara. więz. ska­za­na utrzy­mu­ją­ca sto­sun­ki sek­su­al­ne z wąską grupą ska­za­nych ko­biet

 (1.5) gwara. uczn. dziew­czy­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕixɔˈdajka, AS: ćiχodai ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cichodajek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) cichodaja, cichodejka

Wiktionary


cichomski

naz­wi­sko


SJP.pl


cichopek

naz­wi­sko


SJP.pl


cichopłuk

urzą­dze­nie do spłu­ki­wa­nia wodą se­de­su, za­stę­pu­ją­ce tra­dy­cyj­ną spłucz­kę


SJP.pl


cichostów

Ci­cho­stów (nazwa obocz­na: Ko­lo­nia Ci­cho­stów) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie par­czew­skim, w gmi­nie Mi­la­nów.

Wieś kró­lew­ska w po­wie­cie lu­bel­skim wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go w 1786 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


cichostępy

buty; obo­wią­zy­wa­ły w sub­kul­tu­rze Teddy Bo­y­sów i rock'n'rol­low­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przest. żart. mięk­kie pan­to­fle do­mo­we

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕixɔˈstɛ̃mpɨ, AS: ćiχostẽmpy

Wiktionary


cichosz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Lu­cjan Ci­chosz – pol­ski po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec, le­karz we­te­ry­na­rii
  • Ma­rian Ci­chosz – pol­ski urzęd­nik pań­stwo­wy, praw­nik i po­li­tyk
  • Piotr Ci­chosz – pol­ski in­ży­nier me­cha­nik
  • Woj­ciech Ci­chosz – rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny i wy­kła­dow­ca
  • Gra­ży­na Ci­chosz – pol­ska ba­dacz­ka, pro­fe­sor nauk rol­ni­czych

Wikipedia


cichosza

przy­słó­wek

 (1.1) neol. liter. cicho i pusto

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na uli­cach ci­cho­sza / na chod­ni­kach ci­cho­sza / nie ma Mic­kie­wi­cza / i nie ma Mi­ło­sza.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cichuchny, cichuśki

Wiktionary


cichowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


cichowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ci­cho­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przas­ny­skim, w gmi­nie Krzy­no­wło­ga Mała
  • Ci­cho­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­ściań­skim, w gmi­nie Krzy­wiń oraz po­bli­skie je­zio­ro

Wikipedia


cichowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Ci­chow­ski – pol­skie naz­wi­sko ut­wo­rzo­ne su­fik­sem -(ow)ski od po­pu­lar­nych nazw miej­sco­wych ta­kich jak Ci­cho­wo, Ci­chów lub Ciche.

Wikipedia


cichoń

naz­wi­sko


SJP.pl

Ci­choń (929 m) – szczyt w Be­ski­dzie Wy­spo­wym, po­ło­żo­ny w tzw. pa­śmie Ostrej. Na mapie Ge­o­por­ta­lu brak ta­kie­go szczy­tu, opi­sa­no na­to­miast w tym miej­scu dwa wierz­choł­ki: Tokań (922 m) i Księ­ża Góra (924 m), a nazwa Ci­choń oz­na­cza część lasu na ich pół­noc­no-za­chod­nich sto­kach. Przez miej­sco­wą lud­ność na­zy­wa­ny był To­ko­niem, co mo­gło­by wska­zy­wać, że kie­dyś od­by­wa­ły tu swoje toki głusz­ce. Obec­nie miej­sco­wa lud­ność używa nazwy Ci­choń.

Wikipedia


cichoński

naz­wi­sko


SJP.pl


cichość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. cisza, mil­cze­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕixɔɕt͡ɕ, AS: ćiχość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cichy, zaciszny, cichuchny, cichuśki

 rzecz. cisza ż.

 wykrz. cisza

 czas. wyciszyć, przyciszyć, cichnąć

 przysł. zacisznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cisza

Wiktionary


cichszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cichy


SJP.pl


cichuchno

→ ci­chuch­ny


SJP.pl

Patrz:

cichuchny

cichuchny

zdrob­nie­nie od: cichy; ci­chu­teń­ki, ci­chu­tecz­ki, ci­chuś­ki, ci­chu­sień­ki, ci­chu­si, ci­chut­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo słabo sły­szal­ny

 (1.2) bar­dzo nie­po­zor­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cichość ż.

 przym. cichuteczki, cichuteńki, cichutki, cichy, cichuśki

 przysł. cicho, cichosza, cichuśko, cichuteczko, cichuteńko, cichutko

 wykrz. cicho

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cichuśki, cichutki

 (1.2) cichuśki, cichutki

Wiktionary


cichusi

zdrob­nie­nie od: cichy; ci­chu­teń­ki, ci­chu­tecz­ki, ci­chuś­ki, ci­chu­sień­ki, ci­chut­ki, ci­chuch­ny


SJP.pl


cichusieńki

zdrob­nie­nie od: cichy; ci­chu­teń­ki, ci­chu­tecz­ki, ci­chuś­ki, ci­chut­ki, ci­chu­si, ci­chuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: cichy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕixuˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ćiχuśė̃ńḱi

Wiktionary


cichuteczki

zdrob­nie­nie od: cichy; ci­chu­teń­ki, ci­chut­ki, ci­chuś­ki, ci­chu­sień­ki, ci­chu­si, ci­chuch­ny


SJP.pl


cichuteczko

→ ci­chu­tecz­ki


SJP.pl

Patrz:

cichuteczki

cichuteńki

zdrob­nie­nie od: cichy; ci­chut­ki, ci­chu­tecz­ki, ci­chuś­ki, ci­chu­sień­ki, ci­chu­si, ci­chuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: cichy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕixuˈtɛ̃ɲci, AS: ćiχutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cichutki, cichuchny, cichuśki

Wiktionary


cichutki

zdrob­nie­nie od: cichy; ci­chu­teń­ki, ci­chu­tecz­ki, ci­chuś­ki, ci­chu­sień­ki, ci­chu­si, ci­chuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: cichy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie od­czu­wał czy­jejś wcze­śniej­szej obec­no­ści, nie sły­szał ci­chut­kie­go, szem­rzą­ce­go chro­bo­ta­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈxutʲci, AS: ćiχutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cichy, cichuteńki, cichuchny, cichuśki

 przysł. cichutko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cichuśki

Wiktionary


cichuśki

zdrob­nie­nie od: cichy; ci­chu­teń­ki, ci­chu­tecz­ki, ci­chut­ki, ci­chu­sień­ki, ci­chu­si, ci­chuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: cichy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z ukry­te­go gnia­zda do­cho­dzi­ło ci­chuś­kie: pii, pii...

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈxuɕci, AS: ćiχuśḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cichość ż.

 przym. cichuchny, cichuteczki, cichuteńki, cichutki, cichy

 przysł. cicho, cichosza, cichuśko, cichuteczko, cichuteńko, cichutko

 wykrz. cicho

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cichuchny, cichutki

Wiktionary


cichy

1. wy­da­ją­cy słabo sły­szal­ne dźwię­ki lub nie wy­da­ją­cy ich wcale;
2. spo­koj­ny, wy­co­fa­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) o małej gło­śno­ści

 (1.2) spo­koj­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cichy – część wsi Lu­chów Górny, w woj. lu­bel­skim, w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Tar­no­gród
  • Cichy – osada leśna w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Janów
  • Cichy – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olec­kim, w gmi­nie Świę­taj­no
  • Cichy – potok, do­pływ Ki­czor­ki
  • Cichy – potok, do­pływ Wiel­kie­go Ro­goź­ni­ka
  • Cichy – potok, do­pływ Rych­li­ka
  • Cichy – naz­wi­sko
  • Cichy – in­dyj­ski film z 2007 roku
  • Cichy – pol­ska grupa mu­zycz­na
  • Cichy – pol­ski raper

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Strasz­nie de­ner­wu­je mnie wen­ty­la­tor w moim kom­pu­te­rze. Muszę wy­mie­nić go na jakiś cich­szy.

 (1.2) Pan Karol nigdy ni­ko­mu nie przesz­ka­dzał, to cichy i spo­koj­ny czło­wiek.

 (1.2) Cicha noc, świę­ta noc, pokój nie­sie lu­dziom wszem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕixɨ, AS: ćiχy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cichość ż., cisza ż.

 czas. cichnąć, wyciszyć dk., wyciszać ndk., ściszać ndk., ściszyć dk., przyciszać ndk., przyciszyć dk.

 przym. cichutki, zaciszny, cichuchny, cichuśki

 przysł. cicho, zacisznie, cichaczem, cichcem, z cicha

 wykrz. cicho, cisza

Wiktionary


cicibabka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Spisz. ciu­ciu­bab­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Spisz ciemny dziad, ciemny marek

Wiktionary


ciciborski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ci­ci­bo­rem, do­ty­czą­cy Ci­ci­bo­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy wie­czor­ne gasną zorze • w Ci­ci­bo­rze, w Ci­ci­bo­rze, • pust­ką razi każde łoże • w ci­ci­bor­ską noc ad hoc.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cicibór m., Ciciborek m., ciciborzanin m., ciciborzanka ż.

Wiktionary


cicibór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Ci­ci­bór Mały.

 (1.2) geogr. zob. Ci­ci­bór Duży.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ci­ci­bór Duży
  • Ci­ci­bór Mały
  • Ci­ci­bór (klub)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy ranne wsta­ją zorze • w Ci­ci­bo­rze, w Ci­ci­bo­rze, • budzą się dziew­czę­ta hoże • Ci­ci­bo­ra kwiat od lat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciciborzanka ż., ciciborzanin m.

:: zdrobn. Ciciborek m.

 przym. ciciborski

Wiktionary


cicihar

mia­sto w Chi­nach; Qi­qi­har


SJP.pl


cicik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. frę­dzel, kłąb

Wiktionary


cicisbeo

[czy­taj: czi­czis­beo] przy­ja­ciel domu, ma­ją­cy dwuz­nacz­ne za­mia­ry w sto­sun­ku do pani domu


SJP.pl

Ci­cis­beo, także ci­cis­bej (wł. "ci­cis­beo", "ca­va­lie­re ser­ven­te"; wym. czi­czi­zbeo) – przy­ja­ciel domu, który ado­ru­je panią domu; gach, ko­cha­nek. W XVIII wieku we Wło­szech tym mia­nem okre­śla­no to­wa­rzy­sza za­męż­nej damy z wyż­szych sfer.

Ci­cis­beo w daw­nych Wło­szech był po­wier­ni­kiem za­moż­nej mę­żat­ki, naj­czę­ściej płat­nym, który za­spo­ka­jał jej po­trze­by sek­su­al­ne, emo­cjo­nal­ne i to­wa­rzy­szył w miej­scach pu­blicz­nych.

Wikipedia


ciczkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


cie

nazwa fo­ne­tycz­na li­te­ry Ć


SJP.pl


ciebie

forma za­im­ka.

 (1.1) D. lp. za­im­ka oso­bo­we­go ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla cie­bie wszyst­ko zro­bię mamo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛbʲjɛ, AS: ćebʹi ̯e

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cię

Wiktionary


ciec

cie­knąć;
1. spły­wać po­wo­li; są­czyć się;
2. prze­pu­szczać wodę; prze­cie­kać;
3. o pta­kach łow­nych, cza­sem innej zwie­rzy­nie: biec szyb­ko i nie­po­strze­że­nie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­ciec)

 (1.1) pły­nąć po­wo­li ma­ły­mi struż­ka­mi

 (1.2) prze­pu­szczać wodę z po­wo­du nie­szczel­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ociekacz m., cieczka ż.

 przym. ciekły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cieknąć

Wiktionary


ciech

skrót od: Cen­tra­la Im­por­to­wo-Ek­spor­to­wa Che­mi­ka­liów; CIECh


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Cie­cho­sław

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­to­pla­stą tego zac­ne­go rodu miał być pra­sta­ry Ciech.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieszyńskość ż., Ciechosław m., Ciechosława ż., Cieszyn m.

Wiktionary


ciechan

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­chan (po­stać)
  • Bro­war Cie­chan

Wikipedia


ciechanostwo

Cie­chan z mał­żon­ką; Cie­cha­no­wie


SJP.pl


ciechanowczanin

miesz­ka­niec Cie­cha­now­ca


SJP.pl


ciechanowczanka

miesz­kan­ka Cie­cha­now­ca


SJP.pl


ciechanowianin

miesz­ka­niec Cie­cha­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cie­cha­no­wa

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Cie­cha­no­wa, uro­dzo­na w Cie­cha­no­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ciechanów m.

:: fż. ciechanowianka ż.

 przym. ciechanowski

Wiktionary


ciechanowianka

miesz­kan­ka Cie­cha­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cie­cha­no­wa

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Cie­cha­no­wa, uro­dzo­na w Cie­cha­no­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To była wy­jąt­ko­wa edy­cja, szcze­gól­nie dla mło­dej cie­cha­no­wian­ki, która zo­sta­ła la­u­re­at­ką pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ciechanów m.

:: fm. ciechanowianin m.

 przym. ciechanowski

Wiktionary


ciechanowice

Cie­cha­no­wi­ce (do 1945 r. niem. "Ru­del­stadt") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ka­mien­no­gór­skim, w gmi­nie Mar­ci­szów, w prze­ło­mie Bobru, na po­gra­ni­czu Gór Ka­czaw­skich i Rudaw Ja­no­wic­kich w Su­de­tach Za­chod­nich.

W miej­sco­wo­ści jest przy­sta­nek ko­le­jo­wy Cie­cha­no­wi­ce.

Wikipedia


ciechanowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cie­cha­no­wicz
  • Jan Cie­cha­no­wicz
  • Jan Cie­cha­no­wicz (funk­cjo­na­riusz)
  • Jerzy Cie­cha­no­wicz

Wikipedia


ciechanowie

Cie­chan z mał­żon­ką; Cie­cha­no­stwo


SJP.pl


ciechanowiec

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Cie­cha­no­wiec – mia­sto w Pol­sce na Wy­so­czyź­nie Dro­hi­czyń­skiej, w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cie­cha­no­wiec.

Mia­sto pry­wat­ne po­sia­da­ło prawo mag­de­bur­skie przed 1429 ro­kiem, po­ło­żo­ne było w ziemi dro­hic­kiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛxãˈnɔvʲjɛt͡s, AS: ćeχãnovʹi ̯ec

Wiktionary


ciechanowiecki

przy­miot­nik od: Cie­cha­no­wiec


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • herb Cie­cha­no­wiec­ki
  • Al­brycht Kon­stan­ty Cie­cha­no­wiec­ki
  • An­drzej Cie­cha­no­wiec­ki
  • Hi­po­lit Kon­stan­ty Cie­cha­no­wiec­ki
  • Jan Cie­cha­no­wiec­ki
  • Krzysz­tof Cie­cha­no­wiec­ki
  • Mi­chał Cie­cha­no­wiec­ki
  • Mi­ko­łaj Wa­le­rian Cie­cha­no­wiec­ki
  • Paweł Cie­cha­no­wiec­ki

Wikipedia


ciechanowski

przy­miot­nik od: Cie­cha­nów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Cie­cha­no­wa, zwią­za­ny z Cie­cha­no­wem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Zofia Cie­cha­now­ska (1896–1972) – pol­ska li­te­ra­tu­roz­naw­czy­ni
  • Bo­le­sław Cie­cha­now­ski (1897–1940) – puł­kow­nik, do­wód­ca 64. Gru­dziądz­kie­go Pułku Pie­cho­ty w 1939 roku
  • Ce­le­styn Cie­cha­now­ski (1835–1906) – pol­ski le­karz, pow­sta­niec stycz­nio­wy
  • Fer­dy­nand Dą­bro­wa-Cie­cha­now­ski (1759–1828) – du­chow­ny grec­ko­ka­to­lic­ki, od 1810 unic­ki bi­skup chełm­ski, se­na­tor
  • Fran­ci­szek Cie­cha­now­ski – grec­ko­ka­to­lic­ki bi­skup chełm­ski ok. 1810 roku
  • Jo­a­chim Cie­cha­now­ski (?–1719) – du­chow­ny grec­ko­ka­to­lic­ki, od 1716 bi­skup piń­sko-tu­row­ski
  • Woj­ciech Cie­cha­now­ski (ok. 1680–1721) – pol­ski pro­fe­sor ma­te­ma­ty­ki, gra­ma­ty­ki, re­to­ry­ki i po­e­ty­ki
  • Zyg­munt Cie­cha­now­ski (1873–?) – pol­ski in­ży­nier, me­cha­nik, pro­fe­sor Po­li­tech­ni­ki Lwow­skiej.
  • zo­bacz: Cie­cha­nów.
  • Dą­bro­wa
  • Skar­bień.
  • 1396 osób o naz­wi­sku Cie­cha­now­ski i

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛxãˈnɔfsʲci, AS: ćeχãnofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ciechanów m., ciechanowianin mos., ciechanowianka ż.

Wiktionary


ciechanowskie

przy­miot­nik od: Cie­cha­nów


SJP.pl


ciechanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cie­cha­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


ciechanów

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim;

Wiktionary

Cie­cha­nów – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, sie­dzi­ba po­wia­tu cie­cha­now­skie­go oraz gminy wiej­skiej Cie­cha­nów. Leży nad rzeką Ły­dy­nią, ok. 100 km na pół­noc od War­sza­wy.

Był mia­stem kró­lew­skim Ko­ro­ny Kró­le­stwa Pol­skie­go. Miej­sce obrad sej­mi­ków ziem­skich ziemi cie­cha­now­skiej od XVI wieku do pier­wszej po­ło­wy XVIII wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈxãnuf, AS: ćeχãnuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciechanowianin m., ciechanowianka ż.

 przym. ciechanowski

Wiktionary


ciechanówko

Cie­cha­nów­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie dział­dow­skim, w gmi­nie Lidz­bark. Leży 4 km od Lidz­bar­ka na dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 541 w kie­run­ku Lu­ba­wy.

Wikipedia


ciechański

naz­wi­sko


SJP.pl


ciechlin

Ciech­lin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gró­jec­kim, w gmi­nie Pnie­wy.

Wikipedia


ciechnowo

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim


SJP.pl

Ciech­no­wo (nazwa obocz­na: Ciech­no­wa, niem. "Tech­now") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Sła­wo­bo­rze.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2011 roku wieś li­czy­ła 67 miesz­kań­ców.

Wikipedia


ciechocin

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­cho­cin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Cie­cho­cin
  • Cie­cho­cin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ja­now­skim, w gmi­nie Mod­li­bo­rzy­ce
  • Cie­cho­cin – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Choj­ni­ce
  • Cie­cho­cin – gro­ma­da

Wikipedia


ciechocinek

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim;

Wiktionary

Cie­cho­ci­nek – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie alek­san­drow­skim, na Ku­ja­wach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛxɔˈt͡ɕĩnɛk, AS: ćeχoćĩnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ciechocin m., ciechocinianin m., ciechocinianka ż.

 przym. ciechocinecki, ciechociński

Wiktionary


ciechocinianin

1. miesz­ka­niec Cie­cho­ci­na;
2. miesz­ka­niec Cie­cho­cin­ka


SJP.pl


ciechocinianka

miesz­kan­ka Cie­cho­cin­ka lub Cie­cho­ci­na


SJP.pl


ciechociński

przy­miot­nik od: Cie­cho­cin, Cie­cho­ci­nek


SJP.pl


ciecholewski

naz­wi­sko


SJP.pl


ciechomice

dziel­ni­ca Płoc­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­cho­mi­ce – ko­lo­nia w woj. po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Ko­byl­ni­ca
  • Cie­cho­mi­ce – dziel­ni­ca Płoc­ka
  • Cie­cho­mi­ce – gro­ma­da
  • Cie­cho­mi­ce – dawna gmina

Wikipedia


ciechomin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­cho­min – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Wola My­słow­ska
  • Cie­cho­min – wieś w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Alek­san­drów
  • Cie­cho­min – gro­ma­da

Wikipedia


ciechomir

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Cie­cho­mir – imię mę­skie po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go, nie­no­to­wa­ne w źró­dłach sta­ro­pol­skich.

Wikipedia


ciechomski

naz­wi­sko


SJP.pl


ciechostowice

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


SJP.pl

Cie­cho­sto­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Szy­dło­wiec. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ra­dom­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wikipedia


ciechosław

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Cie­cho­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Cie­cho-" („ucie­cha, po­cie­cha”) i "-sław" („sława”). Imię to mogło oz­na­czać „sła­wią­cy ra­dość”. Zdrob­nie­niem jest "Ciech", od któ­re­go bie­rze nazwę pol­skie mia­sto Cie­szyn. Zob. też Cie­sław, Cie­szy­sław.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasz teść jest nie w sosie, bo da­li­śmy sy­no­wi na imię Cie­cho­sław.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cieszyn m., Ciesław m., Cieszysław m.

:: zdrobn. Ciech m.

:: fż. Ciechosława ż.

Wiktionary


ciechosława

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Cie­cho­sław

Wiktionary

Cie­cho­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Cie­cho-" ("ucie­cha, po­cie­cha") i "-sława" ("sława"). Imię to mogło oz­na­czać "sła­wią­ca ra­dość". Zob. też Cie­sła­wa. W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne od XIII wieku (1265 rok).

Cie­cho­sła­wa imie­ni­ny ob­cho­dzi 30 czerw­ca, 4 grud­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ciot­ka Cie­cho­sła­wy pro­wa­dzi butik w cen­trum Ka­to­wic.

 (1.1) Źró­dła pol­skie poś­wiad­cza­ją uży­wa­nie imie­nia Cie­cho­sła­wa w XIII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ciesława ż., Ciech m., Cieszyn m.

:: fm. Ciechosław m.

Wiktionary


ciechosławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cie­cho­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


ciechosławostwo

Cie­cho­sław z mał­żon­ką; Cie­cho­sła­wo­wie


SJP.pl


ciechosławowie

Cie­cho­sław z mał­żon­ką; Cie­cho­sła­wo­stwo


SJP.pl


ciechowice

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim


SJP.pl

Cie­cho­wi­ce ( Schi­cho­witz, w la­tach 1936-1945 Oderbrück, pol. po woj­nie przej­ścio­wo "Szy­cho­wi­ce") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Nędza, na pra­wym brze­gu Odry.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie ka­to­wic­kim.

Wikipedia


ciechowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Cie­cho­wicz – pol­ski te­a­tro­log, hi­sto­ryk te­a­tru, kry­tyk te­a­tral­ny i li­te­ra­tu­roz­naw­ca
  • Mag­da­le­na Cie­cho­wicz – pol­ska tan­cer­ka

Wikipedia


ciechowski

naz­wi­sko, np. Grze­gorz Cie­chow­ski (1957-2001), pol­ski muzyk


SJP.pl


ciechów

Cie­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Środa Ślą­ska.

Wikipedia


ciecier

sa­miec cie­trze­wia


SJP.pl


ciecierski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bal­cer Cie­cier­ski – pol­ski urzęd­nik, poseł na Sejm
  • Fa­u­styn Cie­cier­ski – ka­to­lic­ki du­chow­ny
  • Grze­gorz Cie­cier­ski – pol­ski praw­nik i urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Igna­cy Cie­cier­ski – pol­ski urzęd­nik, poseł na Sejm
  • Jakub Cie­cier­ski – pol­ski urzęd­nik
  • To­masz Cie­cier­ski – pol­ski ma­larz

Wikipedia


ciecierzyca

ro­śli­na strącz­ko­wa upra­wia­na w go­rą­cym i su­chym kli­ma­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cicer|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin jed­no­rocz­nych z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ga­tun­ku cie­cie­rzy­ca po­spo­li­ta upra­wia­na ze wzglę­du na ja­dal­ne na­sio­na;

 (1.3) spoż. na­sio­na cie­cie­rzy­cy (1.2)

Wiktionary

Cie­cie­rzy­ca ("Cicer") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych. Do ro­dza­ju na­le­ży 45 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją na ob­sza­rze od Wysp Ka­na­ryj­skich do cen­tral­nej Azji i pół­noc­no-wschod­niej Afry­ki, z naj­więk­szym zróż­ni­co­wa­niem w re­jo­nie Morza Śró­dziem­ne­go. W Pol­sce brak przed­sta­wi­cie­li tego ro­dza­ju z wy­jąt­kiem przej­ścio­wo dzi­cze­ją­cej cie­cie­rzy­cy po­spo­li­tej "C. arie­ti­num".

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Hum­mus to pasta z cie­cie­rzy­cy i ta­hi­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa, AS: ćėćežyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieciorka ż., Ciecierzyce nmos.

 przym. ciecierzycowy, cieciorkowy, ciecierzycki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) groch włoski

 (1.3) pot. cieciorka

Wiktionary


ciecierzycki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cie­cie­rzy­ca­mi, do­ty­czą­cy Cie­cie­rzyc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ciecierzyce nmos., ciecierzyca ż.

Wiktionary


ciecierzycowy

→ cie­cie­rzy­ca


SJP.pl

Patrz:

ciecierzyca

ciecierzyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­cie­rzyn – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Niem­ce
  • Cie­cie­rzyn – ko­lo­nia w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Strzel­ce Kra­jeń­skie
  • Cie­cie­rzyn – wieś w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie By­czy­na
  • Cie­cie­rzyn – część wsi Zrę­bi­ce, w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Olsz­tyn
  • Cie­cie­rzyn – gro­ma­da
  • Cie­cie­rzyn – dawny fol­wark, w daw­nej gmi­nie Olsz­tyn oraz osada leśna; obec­nie czę­ści Zrę­bic
  • Cie­cie­rzyn – przy­sta­nek ko­le­jo­wy we wsi Cie­cie­rzyn, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim
  • Cie­cie­rzyn – pol­ska nazwa miej­sco­wo­ści Te­te­ryn, obec­nie agro­mia­stecz­ko w ob­wo­dzie mo­hy­lew­skim, w re­jo­nie kru­hel­skim, w siel­so­wie­cie Te­te­ryn

Wikipedia


ciecierówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­cie­rów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. lip­skim, w gmi­nie Rzecz­niów
  • Cie­cie­rów­ka – wieś woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­ra­cho­wic­kim, w gmi­nie Wą­chock
  • Cie­cie­rów­ka – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie brzo­sto­wic­kim, w siel­so­wie­cie Po­gra­nicz­ny
  • Cie­cie­rów­ka – rzeka na Bia­ło­ru­si, do­pływ Świ­sło­czy

Wikipedia


cieciora

sa­mi­ca cie­trze­wia; cie­cior­ka


SJP.pl


cieciorka

1. sa­mi­ca cie­trze­wia; cie­cio­ra;
2. by­li­na z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­ro­nil­la|L.|ref=Co­ro­nil­la (Fa­ba­ce­ae)., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych;

 (1.2) spoż. kulin. na­sio­na cie­cie­rzy­cy po­spo­li­tej, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cicer arie­ti­num|ref=tak.

 (1.3) ornit. sa­mi­ca cie­trze­wia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cie­cior­ka – ro­dzaj ro­ślin
  • czę­sto sto­so­wa­na nazwa ku­li­nar­na dla na­sion cie­cie­rzy­cy po­spo­li­tej (groch wło­ski)
  • cie­cior­ka – sa­mi­ca cie­trze­wia
  • Cie­cior­ka – część wsi Wejdo w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Łyse
  • Cie­cior­ka – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Ka­li­ska
  • Cie­cior­ka – wieś na Lit­wie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re ga­tun­ki cie­cior­ki upra­wia­ne są jako ro­śli­ny ozdob­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇ˈt͡ɕɔrka, AS: ćėćorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciecierzyca ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) groch włoski

Wiktionary


cieciorkowy

→ cie­cior­ka


SJP.pl

Patrz:

cieciorka

cieciornik

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych


SJP.pl

Cie­cior­nik, ja­rzą­bek cie­cior­nik ("Bo­na­sa um­bel­lus") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych (Pha­sia­ni­dae). Je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Bo­na­sa. Za­miesz­ku­je Ame­ry­kę Pół­noc­ną. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia


cieciowa

gwa­ro­wo: żona stró­ża, do­zor­cy


SJP.pl


cieciszów

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim


SJP.pl

Cie­ci­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie ża­gań­skim, w gmi­nie Szpro­ta­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


cieciura

naz­wi­sko


SJP.pl


cieciówa

ek­spre­syw­nie, po­gard­li­wie o do­zor­czy­ni, por­tier­ce (zwła­szcza w ho­te­lu ro­bot­ni­czym, w aka­de­mi­ku)


SJP.pl


cieciówka

po­tocz­nie: budka stró­ża; stró­żów­ka


SJP.pl


ciecz

ciało w cie­kłym sta­nie sku­pie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. sub­stan­cja o cie­kłym (poś­red­nim mię­dzy ga­zo­wym a sta­łym) sta­nie sku­pie­nia, przyj­mu­ją­ca kształt zbior­ni­ka, do któ­re­go jest wpro­wa­dzo­na

Wiktionary

Ciecz – stan sku­pie­nia ma­te­rii o wła­ści­wo­ściach poś­red­nich mię­dzy cia­łem sta­łym a gazem.

Ciecz trud­no zmie­nia ob­ję­tość, ale łatwo zmie­nia kształt, z tego po­wo­du przyj­mu­je formę na­czy­nia, w któ­rym się znaj­du­je, ale w prze­ci­wień­stwie do gazu nie roz­sze­rza się, aby wy­peł­nić je całe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor z roz­wi­chrzo­ną czu­pry­ną prze­le­wał z re­tor­ty do re­tor­ty mętną bia­ła­wą ciecz, mie­szał ją z sub­stan­cja­mi, za­war­ty­mi w sze­re­gach pro­bó­wek, przy­go­to­wu­jąc jakąś re­ak­cję.

 (1.1) Ciecz w tym zbior­ni­ku to ben­zy­na.

 (1.1) Tem­pe­ra­tu­rę, w któ­rej ciecz zmie­nia się w gaz, na­zy­wa­my tem­pe­ra­tu­rą wrze­nia.

 (1.1) Lejka można uży­wać mię­dzy in­ny­mi wtedy, gdy trze­ba prze­lać ciecz z jed­ne­go po­jem­ni­ka do dru­gie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛt͡ʃ, AS: ćeč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieczka ż., naciek mrz., nadciekłość

 przym. ciekły

 czas. cieknąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płyn

Wiktionary


cieczenie

cie­knąć;
1. spły­wać po­wo­li; są­czyć się;
2. prze­pu­szczać wodę; prze­cie­kać;
3. o pta­kach łow­nych, cza­sem innej zwie­rzy­nie: biec szyb­ko i nie­po­strze­że­nie


SJP.pl

Cie­cze­nie to jeden z za­cho­dzą­cych na sto­kach gra­wi­ta­cyj­nych ru­chów ma­so­wych (pro­ce­sów ma­so­wych), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla wil­got­ne­go kli­ma­tu rów­ni­ko­we­go Jest to po­wol­ne speł­zy­wa­nie gru­bej war­stwy zwie­trze­li­ny mocno na­są­czo­nej wodą, które za­cho­dzi czę­sto pod war­stwą ro­ślin­no­ści.

Wikipedia


cieczka

okres wzmo­żo­ne­go po­pę­du płcio­we­go u samic niek­tó­rych ssa­ków; ruja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. wet. kynol. ruja u suki pso­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciecz ż., ciek m., cieczenie n., cieknięcie n., wycieczenie n., wycieknięcie n.

 czas. ciec ndk., cieknąć ndk., wyciec dk., wycieknąć dk.

 przym. ciekły

Wiktionary


cieczkowy

→ ciecz­ka


SJP.pl

Patrz:

cieczka

cieczomierz

przy­rząd od­mie­rza­ją­cy ilość cie­czy, jaka przez niego prze­pły­wa


SJP.pl


cieczowy

zwią­za­ny z cie­czą


SJP.pl


ciek

1. bieg wody, np. stru­mie­nia, rzeki; pły­nię­cie, prąd, nurt;
2. w ło­wiect­wie (zaz­wy­czaj w licz­bie mno­giej): noga ptaka z ro­dzi­ny ku­ra­ków; zgrze­bło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bieg cie­czy, stru­mień pły­ną­cej cie­czy

 (1.2) łow. noga ptaka z ro­dzi­ny ku­ra­ków

Wiktionary

Ciek – ogól­ne okre­śle­nie wszel­kie­go ro­dza­ju wód po­wierzch­nio­wych li­nio­wych, pły­ną­cych pod wpły­wem siły cięż­ko­ści, pły­ną­ce stale lub w ciągu dłuż­szych okre­sów w wyż­ło­bio­nych przez sie­bie ło­ży­skach ot­war­tych. Po­ję­cie cieku na­le­ży łą­czyć z pły­ną­cą wodą i ko­ry­tem przez nią wyż­ło­bio­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­tu­rze wy­róż­nia­my cieki wodne po­dziem­ne i ot­war­te.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛk, AS: ćek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciek m., cieczka ż.

 przym. ciekły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zgrzebło

Wiktionary


ciekanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cie­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciekać ndk.

Wiktionary


ciekaw

przy­miot­nik

 (1.1) zob. cie­ka­wy. (forma orzecz­ni­ko­wa)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem cie­kaw, czy jutro też przyj­dą.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciekawy, ciekawski

 przysł. ciekawie

 rzecz. ciekawska ż., ciekawski mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciekawy

Wiktionary


ciekawa

ko­bie­ta do­cie­kli­wa, in­te­re­su­ją­ca się kimś lub czymś, pra­gną­ca się cze­goś do­wie­dzieć


SJP.pl


ciekawie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cie­ka­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­szcze roz­sąd­niej, cie­ka­wiej od stro­ny kon­struk­cyj­nej, za­bez­pie­czo­no ze­spół na­pę­do­wy przed emi­sją nad­mia­ru pod­czer­wie­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciekawy, ciekaw, ciekawski, nieciekaw

 rzecz. ciekawość ż., ciekawska ż., ciekawski mos.

 czas. ciekawić

Wiktionary


ciekawiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: cie­ka­wie, cie­ka­wo


SJP.pl


ciekawienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cie­ka­wić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciekawić

Wiktionary


ciekawić

cza­sow­nik

 (1.1) in­te­re­so­wać, wzbu­dzać czy­jąś cie­ka­wość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cie­ka­wi mnie co ona tam ma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈkavʲit͡ɕ, AS: ćekavʹić

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciekawy, ciekawski

 rzecz. ciekawski mos., ciekawska ż., ciekawienie n., zaciekawienie n., ciekawość

 czas. zaciekawić

 przysł. ciekawie

Wiktionary


ciekawostka

drob­ny fakt lub zja­wi­sko bu­dzą­ce za­in­te­re­so­wa­nie; oso­bli­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szcze­gół lub in­for­ma­cja bu­dzą­ca za­in­te­re­so­wa­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛkaˈvɔstka, AS: ćekavostka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciekawy

 rzecz. ciekawość ż.

Wiktionary


ciekawostkowy

przy­miot­nik od: cie­ka­wost­ka


SJP.pl


ciekawość

dą­że­nie do poz­na­nia cze­goś, in­te­re­so­wa­nie się czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chęć poz­na­nia cze­goś, doś­wiad­cze­nia cze­goś

Wiktionary

Cie­ka­wość (łac. "cu­rio­sus") – za­cho­wa­nie po­le­ga­ją­ce na nieś­wia­do­mym pra­gnie­niu poz­na­nia, po­szu­ki­wa­nia, ba­da­nia lub ucze­nia się. Cie­ka­wość jest cechą czło­wie­ka, jak i wielu zwie­rząt. Za­cho­wa­nie to w dużej mie­rze za­le­ży od czyn­ni­ków zew­nętrz­nych, śro­do­wi­ska, a także od doś­wiad­cze­nia we wcze­śniej­szej zna­jo­mo­ści te­ma­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci mają na­tu­ral­ną cie­ka­wość ota­cza­ją­ce­go je świa­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈkavɔɕt͡ɕ, AS: ćekavość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciekawostka ż., zaciekawienie n., ciekawski m., ciekawska ż.

 czas. ciekawić ndk., zaciekawić dk.

 przym. ciekawy, ciekawski

 przysł. ciekawie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaciekawienie, zainteresowanie

Wiktionary


ciekawska

ko­bie­ta in­te­re­su­ją­ca się cu­dzy­mi spra­wa­mi; wścib­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta zbyt cie­ka­wa, wścib­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wiedz cie­kaw­skiej, żeby nie wty­ka­ła nosa w nie swoje spra­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciekawość ż., ciekawskość ż.

:: fm. ciekawski m.

 czas. ciekawić ndk.

 przysł. ciekawsko, ciekawiej, ciekawie

 przym. ciekaw, ciekawy, ciekawski, nieciekaw

Wiktionary


ciekawski

wścib­ski; po­tocz­nie:
1. zbyt do­cie­kli­wy, nad­mier­nie cie­ka­wy, na­zbyt in­te­re­su­ją­cy się cu­dzy­mi spra­wa­mi;
2. wy­ra­ża­ją­cy zbyt­nią cie­ka­wość, np. cie­kaw­skie spoj­rze­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. odz­na­cza­ją­cy się zbyt­nią cie­ka­wo­ścią

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. czło­wiek zbyt cie­ka­wy, wścib­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ten typek nie jest przy­pad­kiem zbyt cie­kaw­ski?

 (2.1) Tłu­mek cie­kaw­skich zgro­ma­dził się przy wy­bie­gu z an­ty­lo­pa­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciekawość ż., ciekawskość ż.

:: fż. ciekawska ż.

 czas. ciekawić ndk.

 przym. ciekaw, ciekawy, nieciekaw

 przysł. ciekawsko, ciekawie

Wiktionary


ciekawskość

→ cie­kaw­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­cie­kli­wość, pra­gnie­nie po­sze­rze­nia wie­dzy

Wiktionary

Patrz:

ciekawski

Powiązane:

 rzecz. ciekawski mos., ciekawska ż.

 przym. ciekawski

Wiktionary


ciekawszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cie­ka­wy


SJP.pl


ciekawy

1. in­te­re­su­ją­cy się, pra­gną­cy się cze­goś do­wie­dzieć; do­cie­kli­wy;
2. wzbu­dza­ją­cy cie­ka­wość; in­te­re­su­ją­cy; oso­bli­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który się czymś in­te­re­su­je, chce mieć in­for­ma­cje na dany temat

 (1.2) taki, który wzbu­dza za­in­te­re­so­wa­nie

 (1.3) łódź. taki, który szyb­ko cho­dzi, cieka

 (1.4) stpol., łow. rączy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem cie­ka­wy, gdzie znaj­dzie­cie ot­war­ty sklep o tej porze.

 (1.2) Ta książ­ka jest bar­dzo cie­ka­wa. Prze­czy­ta­łam ją w dwa dni.

 (1.3) Nasz pies jest wię­cej cie­ka­wy, wiecz­nie cieka po wsi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈkavɨ, AS: ćekavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciekawość ż., ciekawostka ż., zaciekawienie n., ciekawska ż., ciekawski mos.

 czas. ciekawić, ciekać

 przym. ciekawski, ciekaw, nieciekaw

 przysł. ciekawie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaciekawiony, dociekliwy

 (1.2) interesujący

 (1.3) ruchliwy

Wiktionary


ciekać

cie­kać się - o sa­mi­cach niek­tó­rych ssa­ków (głów­nie pso­wa­tych i ko­to­wa­tych): mieć ciecz­kę


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) łódź. po­gard. szyb­ko cho­dzić

cza­sow­nik zwrot­ny cie­kać się

 (2.1) daw. zob. dzi­kać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cieka na tych ku­lo­sach aż się kurzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciekanie n., ciekus

 przym. ciekawy

Wiktionary


cieki

w gwa­rze ło­wiec­kiej: nogi pta­ków z ro­dzi­ny ku­ra­ko­wa­tych (grze­bią­cych); zgrze­bła


SJP.pl


cieklin

Cie­klin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­siel­skim, w gmi­nie Dę­bo­wiec. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cie­klin.

Od 2008 roku funk­cjo­nu­je w Cie­kli­nie Mu­ze­um Nar­ciar­stwa im. Sta­ni­sła­wa Ba­ra­ba­sza.

Wikipedia


cieknąć

ciec;
1. spły­wać po­wo­li; są­czyć się;
2. prze­pu­szczać wodę; prze­cie­kać;
3. o pta­kach łow­nych, cza­sem innej zwie­rzy­nie: biec szyb­ko i nie­po­strze­że­nie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­cie­knąć)

 (1.1) pły­nąć po­wo­li struż­ka­mi

 (1.2) być nie­szczel­nym dla cie­czy

 (1.3) łow. biec szyb­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cie­knie mi z nosa, czy to grypa, czy prze­zię­bie­nie?

 (1.2) Nie po­tra­fił nawet na­pra­wić cie­kną­ce­go kranu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieczka ż., ciecz ż.

 przym. ciekły

Wiktionary

Synonimy:

 (1) war. ciec

 (1.2) przeciekać

 (1.3) umykać

Wiktionary


ciekocinko

Cie­ko­cin­ko (kaszb. "Cékòcënko") – osada ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo. Leży na ob­sza­rze Po­brze­ża Ka­szub­skie­go nad rzeką Chełst.

Osada jest czę­ścią skła­do­wą so­łect­wa "Cie­ko­ci­no".

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


ciekocino

Cie­ko­ci­no (kaszb. "Cékòcëno, niem. Zac­ken­zin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo. Leży na ob­sza­rze Po­brze­ża Ka­szub­skie­go nad rzeką Chełst.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Cie­ko­ci­no", w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Cie­ko­cin­ko.

Wikipedia


ciekłokrystaliczny

za­wie­ra­ją­cy sub­stan­cję mo­gą­cą zmie­niać swój stan z cie­kłe­go w kry­sta­licz­ny i od­wrot­nie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. techn. za­wie­ra­ją­cy sub­stan­cję zmie­nia­ją­cą swój stan sku­pie­nia z cie­kłe­go w kry­sta­licz­ny i od­wrot­nie

Wiktionary


ciekłość

→ cie­kły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cie­kłe

Wiktionary

Patrz:

ciekły

Powiązane:

 przym. ciekły

 przysł. ciekle

Wiktionary


ciekły

ma­ją­cy wła­ści­wo­ści cie­czy; cie­kną­cy, płyn­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. ma­ją­cy wła­ści­wo­ści cie­czy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lm. nmos. przesz. od: ciec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W krio­te­ra­pii sto­su­je się różne gazy, mię­dzy in­ny­mi cie­kły azot, dwut­le­nek węgla oraz zimne po­wie­trze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛkwɨ, AS: ćeku̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciekłość ż., ciecz, nadciekłość, cieczka, ciek, wyciek, zaciek, przeciek, naciek, ściek

 czas. ciec, cieknąć, wyciec, wyciekać, wycieknąć, przeciec, przeciekać, przecieknąć, naciec, naciekać, nacieknąć, ściec, ściekać, ścieknąć

 przym. nadciekły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płynny, cieknący

Wiktionary


cielaczek

zdrob­nie­nie od: cie­lak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: cie­lak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na łące pasła się krowa z cie­lacz­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cielak mzw., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos., cielec mzw., cielę n., cielętnik mrz., cieliczka ż.

 przym. cielny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cielak

Wiktionary


cielak

młode krowy; cielę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zo­o­techn. młode bydła do­mo­we­go, cielę

 (1.2) łow. młode je­le­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bie­ga­li za cie­la­kiem, bo im zwiał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛlak, AS: ćelak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cielę n., cielętnik mrz., cielec mzw., cielaczek m., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos., cieliczka ż.

 przym. cielny, cielęcy

 czas. cielić się, ocielić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. cielok

Wiktionary


cielec

młody by­czek, cie­lak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przest. młody byk, więk­sze cielę

Wiktionary

Cie­lec (niem. "Czie­litz") – osada leśna w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie lu­bli­niec­kim, w gmi­nie Bo­ro­nów, obec­nie nie­za­miesz­ka­na.

Osada po­ło­żo­ny jest w po­łud­nio­wej czę­ści gminy Bo­ro­nów, na jej te­re­nie znaj­du­je się pom­ni­ko­wa lipa oraz bu­dy­nek daw­nej ga­jów­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ota­cza mnie mnó­stwo ciel­ców, osa­cza­ją mnie byki Ba­sza­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cielę n., cielak m., cielaczek m., cielica ż., cieliczka ż., cielęciarnia ż., cielęcina ż., cielenie n., cielność ż., cielętnik mrz., ocielenie n., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos.

 czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

 przym. cielęcy, cielny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) byczek, buhajek

Wiktionary


cielecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Cie­lec­ki (1849-1937) – pol­ski pod­po­rucz­nik
  • An­drzej Cie­lec­ki (1928-2016) – pol­ski elek­tro­nik, pow­sta­niec war­szaw­ski
  • Artur Karol Cie­lec­ki-Za­rem­ba (1850–1930) – pol­ski wła­ści­ciel dóbr, po­li­tyk, dzia­łacz spo­łecz­ny, poseł do Sejmu Kra­jo­we­go Ga­li­cji VII, VIII, IX i X ka­den­cji
  • Hie­ro­nim Cie­lec­ki (1563-1627) – pol­ski bi­skup rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Józef Cie­lec­ki – szam­be­lan kró­lew­ski, rot­mistrz
  • Krzysz­tof Cie­lec­ki – pol­ski urzęd­nik, poseł na sejm nadz­wy­czaj­ny w 1613 roku
  • Mar­cin Cie­lec­ki (ur. 1979) – pol­ski poeta, ese­i­sta i re­cen­zent
  • Mie­czy­sław Cie­lec­ki (1925–2017) – pol­ski eko­no­mi­sta, dy­plo­ma­ta
  • Ste­fan Cie­lec­ki (ok. 1830-1863) – pol­ski do­wód­ca
  • Ta­de­usz Cie­lec­ki (1941-2020) – pol­ski praw­nik, pro­fe­sor nadz­wy­czaj­ny Uni­wer­sy­te­tu Opol­skie­go
  • Wło­dzi­mierz Cie­lec­ki-Za­rem­ba (1829 albo 1831–1882) – zie­mia­nin, poseł do Sejmu Kra­jo­we­go Ga­li­cji I ka­den­cji (1861–1865) oraz do Rady Pań­stwa I ka­den­cji

Wikipedia


cielepa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czło­wiek nie­roz­gar­nię­ty, tępy, nie­u­dol­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Nale, co ty ro­bisz, jo sie cie­bie pytóm?
— Niy wi­dzisz, cie­le­po, prze­ca ryby chy­tóm!
.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cielepiaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gapa, nieudacznik, oferma

Wiktionary


cielesieństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. sto­su­nek płcio­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛlɛˈɕɛ̇̃j̃stfɔ, AS: ćeleśė̃ĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cielesny

Wiktionary


cielesność

→ cie­les­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest cie­les­ne, co do­ty­czy ciała

Wiktionary

Patrz:

cielesny

Powiązane:

 rzecz. ciało n.

 przym. cielesny

Wiktionary


cielesny

1. do­ty­czą­cy ciała czło­wie­ka;
2. po­sia­da­ją­cy ludz­ką po­stać, fi­zycz­ny;
3. zwią­za­ny z po­cią­giem płcio­wym; zmy­sło­wy, sek­su­al­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ciała i cie­les­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale mu po­wiem: świę­ty Pie­truń­ku! za­kli­nam cię na ucho Mal­chu­so­we, nie czyń­że mi wstrę­tu, boć to po­ga­nie tak mi pop­so­wa­li szat­ki cie­les­ne…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈlɛsnɨ, AS: ćelesny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciało n., ciałko n., cielsko n., cielesność ż., ucieleśnienie n., cielesieństwo n.

 czas. ucieleśniać ndk.

 przysł. cieleśnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fizyczny

Wiktionary


cielesz

naz­wi­sko


SJP.pl


cieleszyn

Cie­le­szyn – (niem. "Frie­drichs­dank") wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Pruszcz. Jej ob­szar wy­no­si 444 ha. We­dług spisu po­wszech­ne­go z 31 marca 2011 roku wieś li­czy­ła 175 miesz­kań­ców.

Wieś są­sia­du­je ze Zbrach­li­nem, Kon­stan­to­wem, Nie­wie­ści­nem i Su­po­ni­nem.

Wikipedia


cieleśnica

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim


SJP.pl

Cie­le­śni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Ro­kit­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Ro­kit­no. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 502 miesz­kań­ców.

Wikipedia


cielica

młoda ja­łów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. młoda krowa, która nie miała je­szcze po­tom­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cielec mzw., cielę n.

:: zdrobn. cieliczka ż.

 przym. cielny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jałoszka, jałówka

Wiktionary


cieliczanka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cie­li­czan­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Su­praśl.

Wikipedia


cieliczka

cielę, sa­micz­ka w pier­wszych trzech mie­sią­cach życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. zdrobn. od cie­li­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­ta ją małą cie­licz­ką, za­be­cza­ną, potem ja­łów­ką więk­szą, strasz­nie chyt­ką, a wresz­cie krową sta­tecz­ną już od sied­miu lat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cielę n., cielątko n., cielak mzw., cielaczek mzw., cielica ż., cielęcina ż., cielęcinka ż., cielec mzw., cielenie n., ocielenie n., cielętnik mrz., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos.

 czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

 przym. cielęcy, cielny

Wiktionary


cielimowo

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim


SJP.pl

Cie­li­mo­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Nie­cha­no­wo. Od pół­no­cy są­sia­du­je z Gniez­nem. We wsi znaj­du­je się dwór z prze­ło­mu XIX i XX wieku, oraz pom­nik upa­mięt­nia­ją­cy wi­zy­tę pa­pie­ża Jana Pawła II w 1979 w Gnieź­nie. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


cielistoczerwonawy

nieco czer­wo­ny o cie­li­stym od­cie­niu


SJP.pl


cielistoczerwony

czer­wo­ny o cie­li­stym od­cie­niu


SJP.pl


cielistość

→ cie­li­sty


SJP.pl

Patrz:

cielisty

cielisty

jas­no­be­żo­wy (ma­ją­cy kolor mlecz­nej kawy) z de­li­kat­nym bla­dym różem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) w ko­lo­rze skóry bia­łe­go czło­wie­ka

 (1.2) stpol. otyły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wolę czar­ne raj­sto­py niż cie­li­ste.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈlʲistɨ, AS: ćelʹisty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciało n.

Wiktionary


cielić

cie­lić się (o kro­wie i niek­tó­rych in­nych zwie­rzę­tach): ro­dzić cielę


SJP.pl


cieliński

naz­wi­sko


SJP.pl


cielmów

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim


SJP.pl

Ciel­mów (niem. "Zilms­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, w gmi­nie Tu­pli­ce. Wieś jest po­ło­żo­na nad drogą wo­je­wódz­ką nr 294. Ciel­mów jest 2 km na wschód od Tu­plic, i 26 km na za­chód od Żar. Wieś liczy ok. 350 miesz­kań­ców.

Wikipedia


cielność

→ ciel­ny


SJP.pl

Patrz:

cielny

cielny

o zwie­rzę­ciu (kro­wie lub sa­mi­cy niek­tó­rych in­nych zwie­rząt ro­śli­no­żer­nych): cię­żar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o kro­wie, w ro­dza­ju żeń­skim (ciel­na): spo­dzie­wa­ją­ca się po­tom­stwa

 (1.2) stpol. cie­les­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W środę, 19 czerw­ca, niez­na­ni spraw­cy wy­pro­wa­dzi­li z pa­stwi­ska w Su­cha­rach (gm. Nakło) wy­so­ko ciel­ną krowę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛlnɨ, AS: ćelny

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. cielę n., cielątko n., cielak mzw., cielaczek mzw., cielica ż., cieliczka ż., cielęcina ż., cielęcinka ż., cielec mzw., cielenie n., ocielenie n., cielętnik mrz., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos.

:: czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

:: przym. cielęcy

 (1.2)

:: rzecz. ciało n., ciałko n.

Wiktionary


cielok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zo­o­techn. cielę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) La­u­fro­wa­li za cie­lo­kym, bo im uciyk.

Wiktionary


cieloszka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cie­losz­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie kol­neń­skim, w gmi­nie Tu­rośl.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 647

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Pa­ra­fia św. Jana Chrzci­cie­la w Tu­ro­śli.

Wikipedia


cielsko

zgru­bie­nie od: ciało


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. ciało

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwlókł­byś już to ciel­sko z ka­na­py.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciało n.

 przym. cielesny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. ciałko

Wiktionary


cieluch

naz­wi­sko


SJP.pl


cielądz

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim


SJP.pl

Cie­lądz – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie raw­skim, w gmi­nie Cie­lądz.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie biel­skim ziemi raw­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go. Lo­ka­cja miej­ska w 1773 roku.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cie­lądz. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Cie­lądz.

Wikipedia


cielądzki

przy­miot­nik od: Cie­lądz


SJP.pl


cielątko

pie­szczot­li­we zdrob­nie­nie od: cielę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od cielę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skierdż (po ko­ro­niar­sku: pa­stuch), który już zdą­żył do­biec, po­sta­wił na chwiej­ne nóżki małe wil­got­ne cie­ląt­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈlɔ̃ntkɔ, AS: ćelõntko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cielę n., cieliczka ż.

 przym. cielny

Wiktionary


cielę

1. małe, młode prze­żu­wa­czy, np. krowy, łani;
2. po­tocz­nie: osoba głu­pa­wa, nie­e­ner­gicz­na itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zo­o­techn. młode bydła do­mo­we­go;

 (1.2) zool. młody osob­nik du­żych ssa­ków ro­śli­no­żer­nych, np. żu­brów, hi­po­po­ta­mów, wiel­błą­dów

 (1.3) zool. młody osob­nik ssa­ków mor­skich, np. fok, del­fi­nów

 (1.4) pot. przen. czło­wiek nie­za­rad­ny, prze­sad­nie po­tul­ny

Wiktionary

Cielę, cie­lak – młode bydła do­mo­we­go (choć nazwą tą okre­śla się też młode niek­tó­rych in­nych ssa­ków, m.in. je­le­ni, bi­zo­nów, wiel­błą­dów, słoni, żyraf, hi­po­po­ta­mów, no­so­roż­ców, fok, łosi, wie­lo­ry­bów i niek­tó­rych płet­wo­no­gich). Na­ro­dzi­ny cie­la­ka na­zy­wa­ne są cie­le­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szedł chłop na jar­mark, cią­gnąc cielę na po­wro­zie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛlɛ, AS: ćele

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cielęcina ż., cielęcinka ż., cielec m., cielenie n., ocielenie n.

:: zdrobn. cielątko n.

:: fm. cielak m., cielaczek m.

:: fż. cielica ż., cieliczka ż.

 czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

 przym. cielęcy, cielny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cielak, cielaczek; reg. śl. cielok

 (1.4) fajtłapa

Wiktionary


cielęcina

mięso cie­lę­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. mięso z mło­dej krowy (cie­lę­cia)

 (1.2) kulin. po­tra­wa z cie­lę­ci­ny (1.1)

 (1.3) pot. przen. o kimś ga­po­wa­tym, nie­roz­gar­nię­tym, zwy­kle w mło­dym wieku

Wiktionary

Cie­lę­ci­na – mięso cie­ląt w wieku od 2 ty­god­ni do 6 mie­się­cy. Więk­szość zwie­rząt za­bi­ja­nych na cie­lę­ci­nę to bu­haj­ki ras mlecz­nych, zatem nie­przy­dat­ne w pro­duk­cji mleka. Naj­lep­szej ja­ko­ści mięso po­cho­dzi ze zwie­rząt 4-8 ty­god­nio­wych, kar­mio­nych głów­nie mle­kiem, jed­nak­że więk­szość cie­ląt w wiel­ko­prze­my­sło­wych ho­dow­lach karmi się ubogą w że­la­zo karmą za­stęp­czą (w Niem­czech wy­ma­ga­na jest norma że­la­za na ki­lo­gram karmy za­stęp­czej, po­ni­żej któ­rej nie można zejść).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Opi­nię zdro­we­go mięsa miała wo­ło­wi­na i de­li­kat­niej­sza cie­lę­ci­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛlɛ̃ɲˈt͡ɕĩna, AS: ćelẽńćĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cielę n., cielętnik mrz., cielec mzw., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos.

:: zdrobn. cielęcinka ż.

 przym. cielęcy, cielny

Wiktionary


cielęcinka

zdrob­nie­nie od: cie­lę­ci­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cie­lę­ci­na

 (1.2) pieszcz. cie­lę­ci­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na obia­dek za­ser­wo­wa­li cie­lę­cin­kę z ziem­niacz­ka­mi i su­rów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieliczka ż., cielę n., cielęcina ż.

 przym. cielny

Wiktionary


cielęcy

1. przy­miot­nik od: cielę;
2. po­tocz­nie: nie­zdar­ny, na­iw­ny;
3. cie­lę­cy za­chwyt - bez­pod­staw­ny, nad­mier­ny za­chwyt, bez­kry­tycz­ne uwiel­bie­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cie­lę­ciem

 (1.2) pot. nie­zbyt mądry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieliczka ż., cielę n., cielec mzw., cielętnik mrz., cielęcina ż., cielak mzw., Cielętnik mrz., Cielętniki nmos.

 przym. cielny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dziecinny, głupawy, głupi, głupiutki, infantylny, naiwny, szczeniacki

Wiktionary


cielętnik

spe­cjal­na za­gro­da w obo­rze lub na pa­stwi­sku przez­na­czo­na dla cie­ląt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zo­o­techn. obora, cza­sem także pa­stwi­sko lub za­gro­da, przez­na­czo­ne dla cie­ląt

Wiktionary

Cie­lęt­nik (niem. "Kälberhaus") – osada w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bra­niew­skim, w gmi­nie Bra­nie­wo.

W la­tach 1975–1998 osada ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go. Osada znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cielę n., cielak m., cielaczek m., cielica ż., cieliczka ż., cielęciarnia ż., cielęcina ż., cielenie n., cielność ż., cielec m., ocielenie n., Cielętnik m., Cielętniki nmos.

 czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

 przym. cielęcy, cielny

Wiktionary


cielętniki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w gmi­nie Za­wo­nia

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Zie­lo­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|Cie­lęt­nik.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­lęt­ni­ki – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. trzeb­nic­kim, w gmi­nie Za­wo­nia
  • Cie­lęt­ni­ki – wieś w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Zie­lo­na
  • Cie­lęt­ni­ki – gro­ma­da
  • Cie­lęt­nik

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cielętnik m., cielę n., cielak m., cielaczek m., cielica ż., cieliczka ż., cielęciarnia ż., cielęcina ż., cielenie n., cielność ż., cielec m., ocielenie n., Cielętnik m.

 czas. cielić się ndk., ocielić się dk.

 przym. cielęcy, cielny

Wiktionary


ciembroniewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ciemek

daw­niej: ciem­ność


SJP.pl


ciemianka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cie­mian­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie kol­neń­skim, w gmi­nie Gra­bo­wo.

Na prze­ło­mie 1783/1784 wieś le­ża­ła w pa­ra­fii Gra­bo­wo, de­ka­nat wą­so­ski die­cez­ji płoc­kiej i była włas­no­ścią Cho­y­now­skie­go, Ma­ka­ro­wi­cza i Po­toc­kie­go. W 1827 r. było tu 12 domów i 74 miesz­kań­ców. Wła­ści­cie­lem fol­war­ku był Gu­staw Cho­y­now­ski. Fol­wark zaj­mo­wał ob­szar 38 włók. W 1929 r. ma­ją­tek ziem­ski miał tu Lud­wik Choj­now­ski (448 mórg). Była tu ce­giel­nia Ad. Ko­niecz­ne­go.

Wikipedia


ciemieniec

cie­mie­niec kę­dzie­rzaw­nik - ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny cie­mień­co­wa­tych


SJP.pl


ciemieniowy

sta­no­wią­cy jedną z par­tii gór­nej czę­ści czasz­ki, zwią­za­ny w jakiś spo­sób z tą par­tią; pa­rie­tal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z oko­li­cą czasz­ki, ota­cza­ją­cej jej szczyt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pszczo­ła po­sia­da oczy dwo­ja­kie­go ro­dza­ju. Są to (…) oczy zło­żo­ne, umie­szczo­ne po bo­kach głowy, na­stęp­nie zaś oczka pro­ste, znaj­du­ją­ce się w czę­ści cie­mie­nio­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemię n., ciemieniucha ż.

Wiktionary


ciemieniucha

ło­jo­to­ko­we za­pa­le­nie owło­sio­nej skóry głowy u nie­mow­ląt, po­le­ga­ją­ce na two­rze­niu się tłu­stych łusek i stru­pów o żół­ta­wym za­bar­wie­niu, za­ni­ka sa­mo­ist­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ła­god­ne ło­jo­to­ko­we za­pa­le­nie skóry wy­stę­pu­ją­ce u nie­mow­ląt, naj­czę­ściej na cie­mie­niu;

Wiktionary

Cie­mie­niu­cha (łac. "der­ma­ti­tis se­borr­ho­i­cum ne­o­na­to­rum") − czę­sta przy­pa­dłość wy­stę­pu­ją­ca u nie­mow­ląt wkrót­ce po uro­dze­niu (ale także w okre­sie dzie­cię­cym), w po­sta­ci nad­mier­ne­go złu­szcza­nia się owło­sio­nej skóry głowy. Mogą też two­rzyć się żół­ta­we łuski; miej­sca te nie swę­dzą.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ciemię n., ciemiączko n.

 przym. ciemieniowy

Wiktionary


ciemiernik

ro­śli­na ros­ną­ca dziko albo sa­dzo­na jako ro­śli­na ozdob­na, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w lecz­nict­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hel­le­bo­rus|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych;

Wiktionary

Cie­mier­nik ("Hel­le­bo­rus" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych ("Ra­nun­cu­la­ce­ae"). Obej­mu­je 15 ga­tun­ków. W Eu­ro­pie Za­chod­niej, od Wysp Bry­tyj­skich po Hisz­pa­nię, wy­stę­pu­ją dwa ga­tun­ki. Ob­sza­rem o naj­więk­szym zróż­ni­co­wa­niu ro­dza­ju jest Pół­wy­sep Bał­kań­ski, gdzie ro­śnie 8 ga­tun­ków cie­mier­ni­ków, a spoś­ród nich niek­tó­re się­ga­ją do Ka­u­ka­zu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy sprzy­ja­ją­cych wa­run­kach kli­ma­tycz­nych cie­mier­nik zak­wi­ta już w grud­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik, AS: ćẽmʹi ̯erʹńik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) róża Bożego Narodzenia

Wiktionary


ciemiernikowy

zwią­za­ny z cie­mier­ni­kiem


SJP.pl


ciemierzyca

tru­ją­ca ro­śli­na z ro­śli­ny li­lio­wa­tych, niek­tó­re ga­tun­ki sto­so­wa­ne w lecz­nict­wie; cie­mię­ży­ca


SJP.pl


ciemierów

Cie­mie­rów – (daw­niej To­mi­ce Nowe Olen­der­skie) wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wrze­siń­skim, w gmi­nie Pyz­dry.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wieś po­ło­żo­na jest 1,5 km na za­chód od trasy Wrze­śnia-Ka­lisz, od po­łud­nia gra­ni­czy z gminą Gi­zał­ki (Po­przez miej­sco­wość To­mi­ce).

Wikipedia


ciemień

Cie­mień – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie tu­rec­kim, w gmi­nie Ka­wę­czyn.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


ciemieńcowate

o ce­chach cie­mień­co­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl

Cie­mień­co­wa­te (Dic­ty­ni­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z po­drzę­du Opist­hot­he­lae i in­fra­rzę­du Ara­ne­o­morp­hae. Kos­mo­po­li­tycz­na, ale bar­dziej zróż­ni­co­wa­na ga­tun­ko­wo w stre­fie umiar­ko­wa­nej. Do­tych­czas opi­sa­no 496 ga­tun­ków współ­czes­nych i 50 wy­mar­łych. W za­pi­sie ko­pal­nym znana od pa­le­o­ge­nu.

Wikipedia


ciemieńcowaty

o ce­chach cie­mień­co­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


cieminko

Cie­min­ko ( Zem­min) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, w gmi­nie Zło­cie­niec.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. Do 31 grud­nia 2018 znaj­do­wa­ła się w gmi­nie Ostro­wi­ce. W roku 2007 wieś li­czy­ła 63 miesz­kań­ców.

Wikipedia


ciemino

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • je­zio­ro Cie­mi­no na Po­je­zie­rzu Draw­skim
  • Cie­mi­no – osada w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Ko­cza­ła
  • Cie­mi­no – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce
  • Cie­mi­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Borne Su­li­no­wo

Wikipedia


ciemiączko

mięk­kie spo­je­nie kości czasz­ki u nie­mow­ląt, z cza­sem za­ra­sta­ją­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. mięk­kie spo­je­nie łą­czą­ce kości czasz­ki płodu, no­wo­rod­ka i nie­mow­lę­cia, z cza­sem ule­ga­ją­ce skost­nie­niu;

Wiktionary

Cie­miącz­ko ( fon­ti­cu­lus) – nie­skost­nia­łe spo­je­nie łą­czą­ce kości czasz­ki u no­wo­rod­ków i nie­mow­ląt, wy­peł­nio­ne błoną łącz­not­kan­ko­wą le­żą­ce w miej­scu styku trzech lub czte­rech kości.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cie­miącz­ka umoż­li­wia­ją pra­wi­dło­wy wzrost mózgu bo­ba­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemię n., ciemieniucha ż.

 przym. ciemiączkowy

Wiktionary


ciemiączkowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cie­miącz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemiączko n.

Wiktionary


ciemię

spo­je­nie łą­czą­ce kości czasz­ki u no­wo­rod­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. anat. górna część czasz­ki, znaj­du­ją­ca się wokół jej szczy­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na to ga­wę­dziarz cał­kiem już wy­szedł z sie­bie i rąb­nął go lagą w cie­mię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃mʲjɛ, AS: ćẽmʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciemieniowy

 rzecz. ciemiączko n., ciemieniucha ż.

Wiktionary


ciemięga

(r. męski) ktoś nie­zdar­ny; nie­do­łę­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) pot. obraź. osoba nie­za­rad­na, śla­ma­zar­na, nie­zdar­na i nie­do­łęż­na

 (1.2) pot. obraź. ma­ru­da, nu­dziarz, zrzę­da

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) daw. mozół, trud

 (2.2) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|He­xa­to­ma|ref=tak., ro­dzaj owada z rzędu mu­chó­wek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­mię­ga – rzeka, po­łud­nio­wy do­pływ By­strzy­cy koło Lu­bli­na
  • Cie­mię­ga – rzeka, pół­noc­ny do­pływ By­strzy­cy koło So­bia­no­wic
  • Cie­mię­ga – rzeka, lewy do­pływ By­strzy­cy po­przez Kręż­ni­czan­kę
  • Cie­mię­ga – stru­ga, do­pływ Mi­ni­ny
  • Hen­ryk Cie­mię­ga – pol­ski poeta lu­do­wy, re­dak­tor

Wikipedia

Przykłady

 (1.1)  BARTOLO. I po­wiedz­no je­szcze: jak sma­ko­wa­ły małej Fi­ga­ro cu­kier­ki, które jej za­nio­słeś? (…)  FIGARO. A, a; te cu­kier­ki, dziś rano? Jakiż ze mnie cie­mię­ga! Zu­peł­nie mi wy­le­cia­ły z głowy…

 (2.1) Życie z tobą to wiecz­na cie­mię­ga — po­wie­dzia­ła z wiel­ką go­ry­czą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ciemięga mos./ż., ciemięgostwo n., ciemięgowstwo n.

 czas. ciemięgać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedołęga, stpol. szemięga

 (1.2) nudziarz, mantyka, stpol. zmuda

 (2.1) mozół, trud

Wiktionary


ciemięrzowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cie­mię­rzo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­my­skim, w gmi­nie Orły. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa prze­my­skie­go.

Wikipedia


ciemięrzowicki

→ Cie­mię­rzo­wi­ce


SJP.pl

Patrz:

Ciemięrzowice

ciemięski

→ cie­mięz­ca


SJP.pl

Patrz:

ciemięzca

ciemięstwo

pod­nio­śle: ucisk, prze­śla­do­wa­nie; gnę­bie­nie, cie­mię­że­nie


SJP.pl


ciemiętniki

Cie­mięt­ni­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie wło­szczow­skim, w gmi­nie Klu­czew­sko. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


ciemięzca

ten, kto cie­mię­ży, gnębi; cie­mięż­ca, cie­mię­ży­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto cie­mię­ży

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃ˈmʲjɛ̃w̃st͡sa, AS: ćẽmʹi ̯ẽũ̯sca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemięstwo n., ciemiężca m., ciemiężyciel m., ciemiężenie n., ciemiężony m.

 czas. ciemiężyć ndk.

 przym. ciemięski, ciemięźliwy, ciemiężliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemiężca, ciemiężyciel, gnębiciel, prześladowca

Wiktionary


ciemiężca

ten, kto cie­mię­ży, gnębi; cie­mięz­ca, cie­mię­ży­ciel


SJP.pl


ciemiężczyni

→ cie­mięż­ca; cie­mię­ży­ciel­ka, gnę­bi­ciel­ka, krzyw­dzi­ciel­ka


SJP.pl


ciemiężony

czło­wiek gnę­bio­ny, prze­śla­do­wa­ny


SJP.pl


ciemiężyca

tru­ją­ca ro­śli­na z ro­śli­ny li­lio­wa­tych, niek­tó­re ga­tun­ki sto­so­wa­ne w lecz­nict­wie; cie­mie­rzy­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ve­ra­trum|L.|ref=tak., ro­dzaj tru­ją­cych bylin z ro­dzi­ny me­lant­ko­wa­tych;

Wiktionary

Cie­mię­ży­ca, cie­mie­rzy­ca ("Ve­ra­trum") – ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny me­lant­ko­wa­tych. Obej­mu­je od 25 do 50 ga­tun­ków. Duży roz­rzut tej licz­by wy­ni­ka z włą­cza­nia tu lub wy­łą­cza­nia w osob­ny ro­dzaj ga­tun­ków z ro­dza­ju me­lan­tek "Me­lant­hium" oraz róż­ne­go uj­mo­wa­nia tak­so­no­micz­ne­go trzech eu­ro­az­ja­tyc­kich kom­plek­sów ga­tun­ków ("V.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cie­mię­ży­ca wy­stę­pu­je w gó­rach i na wil­got­nych łą­kach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemierzyca

Wiktionary


ciemiężyciel

ten, kto po­zba­wia swo­bo­dy, gnębi lub prze­śla­du­je, wy­ko­rzy­stu­jąc swoją wła­dzę; cie­mięz­ca, cie­mięż­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba, która środ­ka­mi wła­dzy, ta­ki­mi jak po­zba­wia­nie swo­bód i na­kła­da­nie kar, ogra­ni­cza czy­jąś wol­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale uczu­cia bled­ną. Na widok daw­ne­go cie­mię­ży­cie­la na ławie oskar­żo­nych nawet nic szcze­gól­ne­go nie po­czuł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemięzca mos., ciemiężycielka ż.

 przym. ciemiężycielski

 czas. ciemiężyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemięzca

Wiktionary


ciemiężycielka

→ cie­mię­ży­ciel; cie­mięż­czy­ni, gnę­bi­ciel­ka, krzyw­dzi­ciel­ka


SJP.pl


ciemiężycowy

zwią­za­ny z cie­mię­ży­cą


SJP.pl


ciemiężyk

tru­ją­ca ro­śli­na o ja­jo­wa­tych li­ściach i nie­wiel­kich bia­łych kwia­tach, ros­ną­ca na ska­li­stym po­dło­żu, su­chych zbo­czach, w wid­nych za­ro­ślach, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w lecz­nict­wie


SJP.pl

Cie­mię­żyk ("Vin­ce­to­xi­cum" Wolf.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia od kil­ku­na­stu ("Vin­ce­to­xi­cum" "sensu stric­to") do około 260 ga­tun­ków. W węż­szym uję­ciu są to ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w Eu­ro­pie (gdzie jest ich 11) i po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji (w Tur­cji jest ich 8, w Pa­ki­sta­nie – 6).

Wikipedia


ciemiężyć

wy­zy­ski­wać, nie­wo­lić, dła­wić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. książk. po­zba­wiać moż­li­wo­ści swo­bod­ne­go życia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wład­ca cie­mię­żył pod­da­nych su­ro­wy­mi po­dat­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemięzca mos., ciemiężenie n., ciemiężyciel mos.

 przym. ciemięski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dręczyć, gnębić, prześladować, uciskać

Wiktionary


ciemiński

naz­wi­sko


SJP.pl


ciemnawo

przy­słó­wek

 (1.1) bez do­sta­tecz­ne­go oś­wiet­le­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kla­sie było dusz­no, ciem­na­wo i na­u­czy­ciel po­le­cił dy­żur­nej ot­wo­rzyć okno i za­pa­lić świa­tło.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemniak mzw./mos., ciemnia ż.

Wiktionary


ciemnawy

1. tro­chę za ciem­ny, nie­do­sta­tecz­nie oś­wiet­lo­ny; przy­ciem­ny;
2. ma­ją­cy ciem­ny od­cień;
3. ma­ją­cy kolor skóry zbli­żo­ny do brą­zo­we­go; śnia­dy


SJP.pl


ciemnia

po­mie­szcze­nie umyśl­nie po­zba­wio­ne świa­tła, skrzy­nia świa­tło­szczel­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fot. spe­cjal­ne po­mie­szcze­nie do obrób­ki ma­te­ria­łów świa­tło­czu­łych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ciem­nia fo­to­gra­ficz­na
  • Ciem­nia – książ­ka Gra­ham Ma­ster­to­na

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ciemność ż., ciemnica ż., ciemniak m., ciemniaczka ż., przyciemnienie n., przyciemnianie n., ściemnianie n., ściemnienie n., ściema ż., ciemno n.

 czas. ciemnieć, przyciemniać ndk., przyciemnić dk., ściemniać ndk., ściemnić dk.

 przym. ciemniowy, ciemny, ciemnawy

 przysł. ciemno, ciemnawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemnia fotograficzna

Wiktionary


ciemniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od ciem­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemniak m.

Wiktionary


ciemniaczka

→ ciem­niak


SJP.pl

Patrz:

ciemniak

ciemniak

po­tocz­nie: osoba o ni­skim po­zio­mie in­te­li­gen­cji, odz­na­cza­ją­ca się ciem­no­tą umy­sło­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. po­gard. ktoś ciem­ny, za­co­fa­ny

Wiktionary

Ciem­niak (słow. "Tem­niak", 2096 m n.p.m.) – naj­da­lej na za­chód wy­su­nię­ty szczyt na­le­żą­cy do ma­sy­wu Czer­wo­nych Wier­chów w Ta­trach Za­chod­nich. Sło­wac­kie źró­dła po­da­ją wy­so­kość 2090 m.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃mʲɲak, AS: ćẽmʹńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemność ż., ciemnica ż., ciemnota ż., ciemnia ż., Ciemniak m., ciemno n.

:: zdrobn. ciemniaczek m.

:: fż. ciemniaczka ż.

 przym. ciemny, ciemnawy, ciemniowy

 przysł. ciemno, ciemnawo

 temsłow. ciemno-

 czas. ciemnieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głupiec

Wiktionary


ciemnica

1. ciem­ne po­mie­szcze­nie, naj­czę­ściej umie­szczo­ne pod zie­mią; loch;
2. zu­peł­ny brak świa­tła; ciem­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pa­no­wa­nie ciem­no­ści

 (1.2) po­mie­szcze­nie bez do­stę­pu świa­tła, zwła­szcza wię­zien­ne

 (1.3) rel. wiel­kocz­wart­ko­wa ka­pli­ca z Najś­więt­szym Sa­kra­men­tem;

Wiktionary

Zo­bacz też: Ciem­ni­ca inne zna­cze­nie tej nazwy.

Ciem­ni­ca – przy­sió­łek wsi Gu­mie­niec w Pol­sce, po­ło­żo­ny w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Trze­bie­li­no.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za okna­mi pa­no­wa­ła nie­prze­by­ta ciem­ni­ca.

 (1.2) Po­sie­dzisz kilka dni w ciem­ni­cy, to skru­sze­jesz.

 (1.3) Po li­tur­gii wiel­kocz­wart­ko­wej Najś­więt­szy Sa­kra­ment zo­sta­je prze­nie­sio­ny do oł­ta­rza zwa­ne­go ciem­ni­cą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemność ż., ciemnia ż., ciemno n., ciemnik m., Ciemniak mrz., ciemniak mos.

 czas. ciemnieć ndk., ciemnić ndk.

 przym. ciemny, ciemnicowy, ciemnisty

 przysł. ciemno, ciemnawo

 temsłow. ciemno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrok, ciemno

Wiktionary


ciemnicowy

zwią­za­ny z ciem­ni­cą


SJP.pl


ciemniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ciem­no


SJP.pl


ciemniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ciem­ny


SJP.pl


ciemniewko

Ciem­niew­ko – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie cie­cha­now­skim, w gmi­nie Sońsk.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ciem­niew­ko, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Na­sie­ro­wo-Dziu­ra­wie­niec. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


ciemniewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ciem­nie­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Sońsk
  • Ciem­nie­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Czer­won­ka
  • Ciem­nie­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie So­cho­cin

Wikipedia


ciemniewski

naz­wi­sko


SJP.pl


ciemnieć

zmie­niać kolor na ciem­niej­szy


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sta­wać się ciem­nym

 (1.2) odróż­niać się jako ciem­niej­szy ele­ment na ja­kimś ja­śniej­szym tle

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na wid­no­krę­gu ciem­niał las.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemność ż., ciemnia ż., ciemno n., ciemnik m., Ciemniak mrz., ciemniak mos., ciemnica ż., przest. ćma, gwara. ćmok, ciemnota ż., ciemnienie n., ociemnienie n., zaćmienie n., ściemnianie n., ćmienie n.

 czas. ciemnić ndk., ociemnieć dk., ściemnieć dk., ściemniać ndk., ściemniać się, ćmić ndk.,zaciemniać, przyciemniać / przyciemnić

 przym. ciemny, ciemnawy, ciemnicowy, ciemnisty, ćmy

 przysł. ciemno, ciemnawo, ćmo

 temsłow. ciemno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrocznieć

Wiktionary


ciemniki

Ciem­ni­ki (niem. "Czem­nik / Ciem­nik") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Je­że­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 180 miesz­kań­ców. Jest siód­mą co wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Je­że­wo.

Wikipedia


ciemniowy

zwią­za­ny z ciem­nią


SJP.pl


ciemniusieńki

zdrob­nie­nie od: ciem­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: ciem­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mʲɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ćẽmʹńüśė̃ńḱi

Wiktionary


ciemniuteńki

zdrob­nie­nie od: ciem­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: ciem­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mʲɲuˈtɛ̃ɲci, AS: ćẽmʹńutẽńḱi

Wiktionary


ciemniutki

zdrob­nie­nie od: ciem­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: ciem­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃mʲˈɲutʲci, AS: ćẽmʹńutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciemny

Wiktionary


ciemno

stan mroku, braku świa­tła; ciem­no­ści


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) …od przy­miot­ni­ka: ciem­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) ciem­ność

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ciem­no – wieś w woj. lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Ka­mion­ka
  • Ciem­no – wieś w woj. po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Tu­cho­mie
  • Ciem­no – pol­ski spek­takl te­le­wi­zyj­ny z 1995 roku
  • Ciem­no-Gnoj­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­padł zmrok, zro­bi­ło się ciem­no.

 (2.1) Nasza Zuzia boi się ciem­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃mnɔ, AS: ćẽmno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemń ż., ciemność ż., ciemnota ż., ciemnienie n., zaćmienie n., ćma ż., ciemnia ż., ciemniak mos., ciemnica ż.

 czas. ciemnieć ndk.

 przym. ciemny, ćmy

 temsłow. ciemno-

 przysł. ćma

Wiktionary


ciemno-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ciem­ny od­cień lub in­ten­syw­ność okre­ślo­nej barwy

 (1.2) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ciem­ną barwę tego, co na­zy­wa drugi człon zło­że­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃mnɔ, AS: ćẽmno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemność ż., ciemnota ż., ciemnienie n., ociemnienie n., ciemniak m., ciemnica ż., ćma ż., ciemno n.

 czas. ciemnieć ndk., ociemnieć dk., ściemnieć dk., ściemniać ndk.

 przym. ciemny, ciemnawy

 przysł. ciemno, ciemnawo, ćma

Wiktionary


ciemnoamarantowy

ama­ran­to­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor ama­ran­to­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary


ciemnobeżowy

be­żo­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) be­żo­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔbɛˈʒɔvɨ, AS: ćẽmnobežovy

Wiktionary


ciemnobiałka

ro­dzaj grzy­bów z rzędu pie­czar­kow­ców


SJP.pl


ciemnoblond

o wło­sach: blond o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnobordowy

bor­do­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor bor­do­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary


ciemnobrewy

ma­ją­cy ciem­ne brwi


SJP.pl


ciemnobrunatny

bru­nat­ny o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bru­nat­ny o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma barwę jas­no­bru­nat­ną do ciem­no­bru­nat­nej, jest gład­ki lub wy­pu­kły.

 (1.1) Upie­rze­nie gę­ga­wej jest ciem­no­bru­nat­ne, z bia­ły­mi pa­secz­ka­mi w po­przek po­kryw skrzy­deł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔbrũˈnatnɨ, AS: ćẽmnobrũnatny

Wiktionary


ciemnobrązowy

bę­dą­cy ko­lo­ru brą­zo­we­go o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor brą­zo­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tam­ten męż­czyz­na, który ma na sobie ciem­no­brą­zo­we ubra­nie, to mój star­szy brat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ, AS: ćẽmnobrõũ̯zovy

Wiktionary


ciemnobursztynowy

bursz­ty­no­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor bursz­ty­no­wy o ciem­nym od­cie­niu, taki jak kolor ciem­ne­go bursz­ty­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔburʃtɨ̃ˈnɔvɨ, AS: ćẽmnoburštỹnovy

Wiktionary


ciemnobułany

o maści konia: bu­ła­ny o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnobłękitny

błę­kit­ny o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor błę­kit­ny o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔbwɛ̃ŋʲˈcitnɨ, AS: ćẽmnobu̯ẽŋʹḱitny

Wiktionary


ciemnoczekoladowy

cze­ko­la­do­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor cze­ko­la­do­wy o ciem­nym od­cie­niu, taki jak kolor ciem­nej, gorz­kiej cze­ko­la­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łem puste po­ko­je, które do złu­dze­nia przy­po­mi­na­ły po­mie­szcze­nia w moim domu - w tych sa­mych miej­scach drzwi, okna, ka­flo­we piece o pię­knym, ciem­no­cze­ko­la­do­wym od­cie­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔt͡ʃɛkɔlaˈdɔvɨ, AS: ćẽmnočekoladovy

Wiktionary


ciemnoczerwony

in­ten­syw­nie czer­wo­ny, wi­śnio­wy, szkar­łat­ny, bor­do­wy, bordo, kar­ma­zy­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor czer­wo­ny o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciem­no­czer­wo­na szmin­ka le­ża­ła obok kar­ma­zy­no­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ, AS: ćẽmnočervõny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiśniowy

Wiktionary


ciemnofioletowy

fio­le­to­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor fio­le­to­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta ciem­no­fio­le­to­wa farba jest do kitu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ, AS: ćẽmnofʹi ̯oletovy

Wiktionary


ciemnofiołkowy

fioł­ko­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnogniady

o koniu: gnia­dy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnogranatowy

gra­na­to­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor gra­na­to­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ran­ne, ciem­no­gra­na­to­we niebo nie za­po­wia­da­ło sło­necz­ne­go dnia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔɡrãnaˈtɔvɨ, AS: ćẽmnogrãnatovy

Wiktionary


ciemnogrodzianin

prze­no­śnie: czło­wiek skraj­nie kon­ser­wa­tyw­ny, wyz­na­ją­cy skraj­nie tra­dy­cyj­ne war­to­ści, prze­ciw­ny re­for­mom, po­stę­po­wi; kon­ser­wa­ty­sta, tra­dy­cjo­na­li­sta, ob­sku­rant


SJP.pl


ciemnogrodzianka

prze­no­śnie: ko­bie­ta skraj­nie kon­ser­wa­tyw­na, wyz­na­ją­ca skraj­nie tra­dy­cyj­ne war­to­ści, prze­ciw­na re­for­mom, po­stę­po­wi; kon­ser­wa­tyst­ka, tra­dy­cjo­na­list­ka, ob­sku­rant­ka


SJP.pl


ciemnogrodzki

prze­no­śnie: za­co­fa­ny, koł­tuń­ski, ob­sku­ranc­ki


SJP.pl


ciemnogrodztwo

prze­no­śnie: bycie za­co­fa­nym, koł­tuń­skim; ob­sku­ran­tyzm


SJP.pl


ciemnogrzbiety

pe­trel ciem­nogrz­bie­ty, musz­ka­te­la ciem­nogrz­bie­ta - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


ciemnogród

prze­no­śnie: śro­do­wi­sko za­co­fa­ne, koł­tuń­skie; za­co­fa­nie, koł­tuń­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. po­gard. śro­do­wi­sko za­co­fa­ne; Glo­ger|Ciem­no­gród.;

Wiktionary

Ciem­no­gród – pe­jo­ra­tyw­ny ter­min wy­my­ślo­ny przez Sta­ni­sła­wa Kost­kę Po­toc­kie­go na okre­śle­nie osób o kon­ser­wa­tyw­nym świa­to­po­glą­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po stu­diach zo­sta­ję w mie­ście, nie za­mie­rzam wra­cać do tego ciem­no­gro­du, gdzie panna z dziec­kiem to obiekt obu­rze­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃mˈnɔɡrut, AS: ćẽmnogrut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemnogrodzianin m.

 przym. ciemnogrodzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemnota, kołtuństwo, kołtuneria

Wiktionary


ciemnogłowy

1. ma­ją­cy ciem­ną głowę;
2. gilak ciem­no­gło­wy, ja­szczur­ko­jad ciem­no­gło­wy, al­ba­tros ciem­no­gło­wy - ga­tun­ki pta­ków;
3. weł­niak bru­nat­ny - ga­tu­nek cze­pia­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma głowę w ciem­nym ko­lo­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈɡwɔvɨ, AS: ćẽmnogu̯ovy

Wiktionary


ciemnogłów

ciem­no­głów wą­sko­list­ny - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych


SJP.pl


ciemnokarminowy

kar­mi­no­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnokasztanowaty

kasz­ta­no­wa­ty o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnokasztanowy

kasz­ta­no­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor kasz­ta­no­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W stad­ni­nie nie było ani jed­ne­go ciem­no­kasz­ta­no­we­go konia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔkaʃtãˈnɔvɨ, AS: ćẽmnokaštãnovy

Wiktionary


ciemnokawowy

ma­ją­cy kolor ciem­nej kawy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor ka­wo­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary


ciemnokres

ciem­no­kres brzo­zo­wiec - ga­tu­nek ćmy z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


ciemnokrwisty

krwi­sty o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnokwiatowy

ma­ją­cy ciem­ne kwia­to­sta­ny


SJP.pl


ciemnolicy

prze­sta­rza­łe: ma­ją­cy ciem­ne lica, ma­ją­cy ciem­ną twarz; śnia­dy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma ciem­ną twarz (lico)

Wiktionary


ciemnomyszaty

o maści konia: my­sza­ty o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnoniebieski

nie­bie­ski o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor nie­bie­ski o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do flagi przy­wią­za­no ciem­no­nie­bie­ską wstąż­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci, AS: ćẽmnõńebʹi ̯esʹḱi

Wiktionary


ciemnonogi

1. pe­ne­lo­pa ciem­no­no­ga - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny czu­ba­czów;
2. ża­giew ciem­no­no­ga - ga­tu­nek grzy­ba


SJP.pl


ciemnooki

ma­ją­cy oczy ko­lo­ru ciem­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. ma­ją­cy ciem­ne oczy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈːci, AS: ćẽmn•oḱi

Wiktionary


ciemnooliwkowy

oliw­ko­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) oliw­ko­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dniu, kiedy na­stą­pił zgon, denat ubra­ny był w kurt­kę ciem­no­o­liw­ko­wą, za­pi­na­ną na za­trza­ski.

 (1.1) Kolor sa­mo­cho­dów jest ciem­no­o­liw­ko­wy, po­wszech­nie sto­so­wa­ny w eu­ro­pej­skiej stre­fie kli­ma­tycz­nej, ale nie pa­su­je do pu­styn­ne­go te­re­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔːlʲifˈkɔvɨ, AS: ćẽmn•olʹifkovy

Wiktionary


ciemnopasy

trzmiel ciem­no­pa­sy - ga­tu­nek trzmie­la


SJP.pl


ciemnopiwny

piwny o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru piw­ne­go o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary


ciemnopomarańczowy

po­ma­rań­czo­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor po­ma­rań­czo­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wolę te ciem­no­po­ma­rań­czo­we wkład­ki do butów, są wy­god­niej­sze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ, AS: ćẽmnopõmarãĩ ̯ṇčovy

Wiktionary


ciemnopopielaty

po­pie­la­ty o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­pie­la­ty o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔpɔpʲjɛˈlatɨ, AS: ćẽmnopopʹi ̯elaty

Wiktionary


ciemnopurpurowy

pur­pu­ro­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnopłowy

płowy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnordzawo

→ ciem­nor­dza­wy


SJP.pl

Patrz:

ciemnordzawy

ciemnordzawy

rdza­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor rdza­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary


ciemnorudy

rudy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rudy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­rów­no szko­ła, jak i bloki miesz­kal­ne mają bar­dzo cie­ka­wą ko­lo­ry­sty­kę - ciem­no­ru­dą, be­żo­wą i żółtą - była ona uz­gad­nia­na z kon­ser­wa­to­rem za­byt­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈrudɨ, AS: ćẽmnorudy

Wiktionary


ciemnorzytny

bro­dziec ciem­no­rzyt­ny - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych


SJP.pl


ciemnorzęsy

ma­ją­cy ciem­ne rzęsy


SJP.pl


ciemnoróżowy

ró­żo­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor ró­żo­wy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔruˈʒɔvɨ, AS: ćẽmnoružovy

Wiktionary


ciemnosiny

siny o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnosiwy

siwy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) siwy o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈɕivɨ, AS: ćẽmnośivy

Wiktionary


ciemnoskrzydły

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma skrzy­dła w ciem­nym ko­lo­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈskʃɨdwɨ, AS: ćẽmnoskšydu̯y

Wiktionary


ciemnoskóry

ma­ją­cy ciem­ną skórę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ciem­nym ko­lo­rze skóry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ko­ścio­łach in­diań­skich Chry­stus jest ciem­no­skó­ry, wy­chu­dzo­ny, ko­la­na i ra­mio­na ot­wie­ra­ją się war­stwa­mi w za­sty­głą ranę.

 (1.1) Po­cząt­ko­wo spra­wa wy­glą­da­ła na żart ga­ze­ty i au­to­re­kla­mę ciem­no­skó­rej, za­miesz­ka­łej w Lon­dy­nie ro­syj­skiej fo­to­mo­del­ki An­ge­li Er­ma­ko­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈskurɨ, AS: ćẽmnoskury

Wiktionary


ciemnosmreczyński

→ Ciem­nosm­re­czyń­skie Stawy


SJP.pl

Patrz:

Ciemnosmreczyńskie Stawy

ciemnostalowoniebieski

nie­bie­ski o ciem­no­sta­lo­wym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnostalowy

sta­lo­wy (sza­ro­nie­bie­ski) o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl


ciemnoszafirowy

sza­fi­ro­wy o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sza­fi­ro­wy o ciem­nym od­cie­niu, w ko­lo­rze ciem­ne­go sza­fi­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­lias uj­rzał ponad głową ro­zis­krzo­ne, ciem­no­sza­fi­ro­we niebo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔʃafʲiˈrɔvɨ, AS: ćẽmnošafʹirovy

Wiktionary


ciemnoszarozielony

sza­ro­zie­lo­ny o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sza­ro­zie­lo­ny o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Na­stęp­nie dach zyska nowe po­kry­cie w ko­lo­rze ciem­no­sza­ro­zie­lo­nym - do­da­je Ja­ro­sła­wa Stru­ga­ła. - Taką barwę za­ak­cep­to­wał wo­je­wódz­ki kon­ser­wa­tor za­byt­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔʃarɔʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: ćẽmnošaroźelõny

Wiktionary


ciemnoszary

szary o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor szary o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ubra­ny był w kurt­kę jeans ko­lo­ru czar­ne­go i bluzę z kap­tu­rem ko­lo­ru ciem­no­sza­re­go.

 (1.1) Rze­czy­wi­ście, po pla­ża­a­ży spa­ce­ro­wał smok. Nie­wiel­ki, ła­cia­ty - z wierz­chu czar­ny, a pod spo­dem ciem­no­sza­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈʃarɨ, AS: ćẽmnošary

Wiktionary


ciemnota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­co­fa­nie, nie­do­u­cze­nie

 (1.2) pot. lu­dzie za­co­fa­ni, nie­do­u­cze­ni, ciem­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃mˈnɔta, AS: ćẽmnota

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciemny

 rzecz. ciemniak mos., ciemno n., ciemność

 temsłow. ciemno-

 przysł. ciemno

 czas. ciemnieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ciemnogród

Wiktionary


ciemnotek

ciem­not­ka okrą­gło­list­na - ga­tu­nek upraw­nej pa­pro­ci


SJP.pl


ciemnotka

ciem­not­ka okrą­gło­list­na - ga­tu­nek upraw­nej pa­pro­ci


SJP.pl


ciemnoturkusowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru ciem­ne­go tur­ku­su

Wiktionary


ciemnowiśniowy

in­ten­syw­nie wi­śnio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wi­śnio­wy o ciem­nym od­cie­niu, w ko­lo­rze ciem­nej wiśni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usta­wił pię­kną He­le­nę na tle ciem­no­wi­śnio­wej, wy­myśl­nie upię­tej ko­ta­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔvʲiɕˈɲɔvɨ, AS: ćẽmnovʹiśńovy

Wiktionary


ciemnowłosy

ma­ją­cy ciem­ne włosy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy ciem­ne włosy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciem­no­wło­sa ko­bie­ta przed nami wła­śnie splu­nę­ła na zie­mię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈvwɔsɨ, AS: ćẽmnovu̯osy

Wiktionary


ciemnozielony

bę­dą­cy ko­lo­ru zie­lo­ne­go o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) w ko­lo­rze ciem­ne­go od­cie­nia zie­le­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tego ciem­no­zie­lo­ne­go su­ku­len­ta w na­roż­ni­ku nie pod­le­waj dzi­siaj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔʑɛˈlɔ̃nɨ, AS: ćẽmnoźelõny

Wiktionary


ciemnozłoty

złoty o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) złoty o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈzwɔtɨ, AS: ćẽmnozu̯oty

Wiktionary


ciemności

brak świa­tła; mrok


SJP.pl

Ciem­no­ści ( Te­ne­bre) – wło­ski dre­szczo­wiec typu gial­lo z 1982 roku, na­pi­sa­ny i wy­re­ży­se­ro­wa­ny przez Daria Ar­gen­ta. Kry­tyk fil­mo­wa Ma­it­land McDonagh okrzy­knę­ła "Ciem­no­ści" „najz­na­ko­mit­szym dzie­łem Ar­gen­to”.

Wikipedia


ciemność

brak świa­tła; mrok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan, w któ­rym jest brak świa­tła, jas­no­ści;

Wiktionary

Zo­bacz też: film "Ciem­ność" z 2002.

Ciem­ność – w po­tocz­nym ro­zu­mie­niu jest to brak do­stę­pu świa­tła wi­dzial­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sieni pa­no­wa­ła ciem­ność.

 (1.1) Boję się ciem­no­ści, dla­te­go za­wsze mam przy sobie la­tar­kę.

 (1.1) Ulice po­kry­ły się ciem­no­ścią po za­cho­dzie słoń­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃mnɔɕt͡ɕ, AS: ćẽmność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemnota ż., ciemnica ż., ciemnia ż., zaciemnienie n., ociemniały m., ociemniała ż., zaćmienie n., ćma ż., Ciemniak mrz., ciemno n., ciemniak mos., ciemń ż.

 czas. ściemniać ndk., ciemnieć ndk.

 przym. ciemny, ćmy

 przysł. ciemno, ćma

 temsłow. ciemno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrok; przest. ćma, ciemń; gw. Mazowsze ćmok

Wiktionary


ciemnożółty

żółty o ciem­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor żółty o ciem­nym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciem­no­żół­te cy­try­ny nie budzą mo­je­go za­u­fa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃mnɔˈʒuwtɨ, AS: ćẽmnožuu̯ty

Wiktionary


ciemny

1. nie­oś­wiet­lo­ny, np. ciem­ny pokój;
2. nie­wyksz­tał­co­ny, za­co­fa­ny, np. ciem­ny czło­wiek


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­oś­wiet­lo­ny lub słabo doś­wiet­lo­ny

 (1.2) o ko­lo­rze: zbli­żo­ny do czar­ne­go

 (1.3) o przed­mio­cie: ma­ją­cy kolor zbli­żo­ny do czar­ne­go

 (1.4) o ko­lo­rze: in­ten­syw­ny, na­sy­co­ny

 (1.5) o przed­mio­cie: ma­ją­cy in­ten­syw­ny, na­sy­co­ny kolor

 (1.6) o cerze: ma­ją­ca od­cień mię­dzy jasną a czar­ną; opa­lo­na, ogo­rza­ła, śnia­da

 (1.7) o gło­sie: ma­ją­cy niską barwę

 (1.8) pot. wąt­pli­wy, nie wzbu­dza­ją­cy za­u­fa­nia

 (1.9) pot. za­co­fa­ny, nieś­wia­do­my, po­zba­wio­ny wie­dzy

 (1.10) nie­od­gad­nio­ny, nie­do­cie­czo­ny, niez­na­ny

 (1.11) trud­ny do zro­zu­mie­nia

 (1.12) smut­ny, pe­sy­mi­stycz­ny

 (1.13) gw-pl|Kra­ków. nie­wi­do­my

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ciem­ny – potok, do­pływ Du­naj­ca
  • Ciem­ny – potok, do­pływ Słom­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ju­sty­nie bar­dzo do twa­rzy w ciem­nej zie­le­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃mnɨ, AS: ćẽmny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemń ż., ciemnota ż., ciemność ż., ciemniak m., ciemniaczka ż., ciemnia ż., ciemnica ż., ściema ż., zaćmienie n., ćma ż., Ciemniak mrz., ciemno n.

 przym. ściemniony, ciemniutki, ćmy

 przysł. ciemno, ćma

 czas. ściemniać, ściemnić, zaciemnić, zaciemniać, ciemnieć

 temsłow. ciemno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.8) mroczny

 (1.9) niewykształcony, obskurancki, zacofany

Wiktionary


ciemń

daw­niej: ciem­ność, mrok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. przest. gęsty mrok

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Misza pod­szedł do okna, wy­lazł na deskę i z czo­łem opar­tem o zimne że­la­zo kraty za­pa­trzył się w czar­ną ciemń nocy je­sien­nej (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciemno n., ciemność ż.

 przym. ciemny

 przysł. ciemno

 czas. ciemnieć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemność; przest. ćma; gw. Mazowsze ćmok

Wiktionary


cieniarski

w prze­no­śni: mar­nej ja­ko­ści, o nie­wiel­kiej war­to­ści; słaby, byle jaki


SJP.pl


cieniarstwo

po­tocz­nie, lek­ce­wa­żą­co o czymś mar­nym, nie­u­da­nym, bez­war­to­ścio­wym; chała, tan­de­ta


SJP.pl


cieniarz

po­tocz­nie: osoba słaba, nie­doś­wiad­czo­na w danej dzie­dzi­nie


SJP.pl


cienias

po­tocz­nie: osoba kiep­ska, słaba (także fi­zycz­nie) w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek słaby w ja­kiejś dzie­dzi­nie

Wiktionary


cieniaska

→ cie­nias


SJP.pl

Patrz:

cienias

cienie

1. ciem­ne od­bi­cia oś­wiet­lo­ne­go przed­mio­tu pa­da­ją­ce na stro­nę od­wró­co­ną od źró­dła świa­tła;
2. miej­sca za­cie­nio­ne;
3. ciem­no­ści;
4. nie­wy­raź­ne za­ry­sy ja­kiejś po­sta­ci lub ja­kie­goś przed­mio­tu;
5. ciem­ne miej­sca na obra­zie, fo­to­gra­fii itp. kon­tra­stu­ją­ce z miej­sca­mi jas­ny­mi;
6. reszt­ki cze­goś;
7. duchy zmar­łych;
8. wyp­cha­ne cie­trze­wie lub ich po­do­biz­ny, uży­wa­ne do przy­wa­bia­nia cie­trze­wi na strzał


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­nie – film nie­miec­ki z 1923 r.
  • Cie­nie – film ame­ry­kań­ski z 1959 r.
  • Cie­nie – film pol­ski z 1987 r.
  • Cie­nie – pol­ska etiu­da fil­mo­wa z 2000 r.
  • Cie­nie – film pro­duk­cji ma­ce­doń­sko-nie­miec­ko-wło­skiej z 2007 r.
  • „Cie­nie” – no­we­la Bo­le­sła­wa Prusa z 1885 r.
  • Cie­nie – fik­cyj­na rasa z fil­mów serii Ba­bi­lon 5
  • Cie­nie – niż­sza klasa straż­ni­ków Sta­re­go Obozu w grze Got­hic
  • Cie­nie – świa­ty rów­no­le­głe z po­wie­ści Ro­ge­ra Ze­laz­ny’ego o fik­cyj­nym świe­cie Am­be­ru.
  • Cie­nie – za­gi­nio­ny po­e­mat Cy­pria­na Ka­mi­la Nor­wi­da

Wikipedia


cieniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cien­ko


SJP.pl


cienik

zdrob­nie­nie od: cień


SJP.pl


cieniolubność

→ cie­nio­lub­ny


SJP.pl

Patrz:

cieniolubny

cieniolubny

przy­miot­nik

 (1.1) biol. taki, który pre­fe­ru­je miej­sca ocie­nio­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z po­wo­du sła­be­go do­stę­pu świa­tła na dnie lasu wy­stę­pu­ją ro­śli­ny cie­nio­lub­ne i cie­nioz­no­śne, głów­nie ro­śli­ny ziel­ne, pa­prot­ni­ki i mchy, licz­ne są grzy­by roz­kła­da­ją­ce szcząt­ki or­ga­nicz­ne.

Wiktionary


cieniowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cie­nio­wać.

 (1.2) fryz. ści­na­nie wło­sów na róż­nej dłu­go­ści, by zwięk­szyć ich ob­ję­tość lub nadać od­po­wied­ni kształt fry­zu­rze

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cie­nio­wa­nie – w gra­fi­ce, to na­no­sze­nie barw­ni­ka odw­zo­ro­wu­ją­ce cień ry­so­wa­nych obiek­tów,
  • cie­nio­wa­nie – w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej jest efek­tem ge­ne­ro­wa­nia złu­dze­nia wy­gła­dze­nia po­wierzch­ni da­ne­go obiek­tu. Wy­róż­nia się na­stę­pu­ją­ce ro­dza­je cie­nio­wa­nia:
    • cie­nio­wa­nie pła­skie,
    • cie­nio­wa­nie Go­u­ra­u­da,
    • cie­nio­wa­nie Phon­ga.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas gdy Zuzia miała pro­blem z po­ko­lo­ro­wa­niem wnętrz figur, Janek jest już mi­strzem cie­nio­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cień m.

 czas. zacieniać, cieniować ndk.

Wiktionary


cieniować

1. w pla­sty­ce: uwy­dat­niać szcze­gó­ły za po­mo­cą róż­nych od­cie­ni barw lub róż­nej gru­bo­ści linii;
2. mo­du­lo­wać głos lub ton in­stru­men­tu;
3. strzyc włosy two­rząc za­cho­dzą­ce na sie­bie par­tie róż­nej dłu­go­ści;
4. w prze­no­śni: do­bie­rać słowa wy­po­wie­dzi w spo­sób umoż­li­wia­ją­cy wy­ra­że­nie sub­tel­no­ści, uwy­dat­nie­nie szcze­gó­łów;
5. daw­niej: okry­wać cie­niem; za­cie­niać, ocie­niać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­cie­nio­wać)

 (1.1) szt. na­da­wać cie­nie, róż­ni­co­wać na­tę­że­nie świa­tła lub barwy

 (1.2) ła­god­nie prze­cho­dzić mię­dzy war­to­ścia­mi słów, środ­ków wy­ra­zu, ge­stów

 (1.3) muz. zmie­niać wy­so­kość, in­ten­syw­ność lub ton głosu

 (1.4) fryzj. strzyc włosy war­stwo­wo, tak, aby dłu­gość prze­cho­dzi­ła stop­nio­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cień mrz., cieniowanie n.

 czas. zacieniać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) modelować, uplastyczniać

 (1.3) modulować

Wiktionary


cieniowy

→ cień


SJP.pl

Patrz:

cień

cienioznośność

→ cie­nioz­no­śny


SJP.pl

Patrz:

cienioznośny

cienioznośny

mo­gą­cy roz­wi­jać się w cie­niu; cie­nio­lub­ny


SJP.pl


cienistka

po­spo­li­ta pa­proć cie­ni­stych lasów; za­chył­ka


SJP.pl

Cie­nist­ka, za­chył­ka ("Gym­no­car­pium" New­man) – ro­dzaj pa­pro­ci na­le­żą­cych do ro­dzi­ny pa­prot­ni­co­wa­tych. Obej­mu­je 9 ga­tun­ków sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­nych na pół­ku­li pół­noc­nej w stre­fie umiar­ko­wa­nej, scho­dzą­cy naj­da­lej na po­łud­nie w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej. W Pol­sce wy­stę­pu­ją dwa ga­tun­ki:

Wikipedia


cienistość

→ cie­ni­sty


SJP.pl

Patrz:

cienisty

cienistszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cie­ni­sty


SJP.pl


cienisty

1. osło­nię­ty od słoń­ca i świa­tła; po­grą­żo­ny w cie­niu; za­cie­nio­ny;
2. da­ją­cy cień; osła­nia­ją­cy, ocie­nia­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­grą­żo­ny w cie­niu; osło­nię­ty przed świa­tłem

 (1.2) da­ją­cy cień

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cienistość ż., cień mrz.

 przysł. cienisto, cieniście

 przym. ocieniony, zacieniony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemny, ocieniony, zacieniony

 (1.2) ocieniający

Wiktionary


cieniuchny

zdrob­nie­nie od: cien­ki


SJP.pl


cieniujący

w me­dy­cy­nie: środ­ki cie­niu­ją­ce - sub­stan­cje che­micz­ne sto­so­wa­ne w ra­dio­lo­gii, wpro­wa­dza­ne do ba­da­ne­go na­rzą­du w or­ga­niz­mie w celu do­kład­ne­go uwi­docz­nie­nia go na obra­zie rent­ge­now­skim; środ­ki kon­tra­sto­we


SJP.pl


cieniusi

przy­miot­nik

 (1.1) iron. bar­dzo cien­ki

 (1.2) pot. iron. bar­dzo lichy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie da się ukryć, że jej wy­stęp był jak zwy­kle cie­niu­si.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cieniusieńki, cienki

 przysł. cienko

 rzecz. cienkość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cieniusieńki

 (1.2) cieniusieńki

Wiktionary


cieniusieńki

zdrob­nie­nie od: cie­niuś­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: cien­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̇̃ɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ćė̃ńüśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cienki, cieniusi

 przysł. cienko

 rzecz. cienkość ż.

Wiktionary


cieniuteczki

zdrob­nie­nie od: cie­niut­ki


SJP.pl


cieniuteńki

zdrob­nie­nie od: cien­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: cien­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̇̃ɲuˈtɛ̃ɲci, AS: ćė̃ńutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cienki

 przysł. cienko

 rzecz. cienkość ż.

Wiktionary


cieniutki

zdrob­nie­nie od: cien­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: cien­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­giął cie­niut­ką blasz­kę i wy­do­był sta­ran­nie zwi­nię­tą kart­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇̃ˈɲutʲci, AS: ćė̃ńutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cienki

 przysł. cienko

 rzecz. cienkość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cieniuśki

Wiktionary


cieniuśki

zdrob­nie­nie od: cien­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: cien­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jo­an­na aku­rat na­le­wa­ła kawę do jas­nych, cie­niuś­kich fi­li­ża­nek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇̃ˈɲüɕci, AS: ćė̃ńüśḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cienki

 przysł. cienko

 rzecz. cienkość ż.

Wiktionary


cienizna

po­tocz­nie: coś bar­dzo mar­ne­go, sła­be­go; sła­biz­na, mar­niz­na


SJP.pl


cieniówka

sło­mia­na ple­cion­ka do za­sła­nia­nia ro­ślin w in­spek­tach i szklar­niach przed zbyt sil­ny­mi pro­mie­nia­mi sło­necz­ny­mi


SJP.pl


cienić

rzu­cać cień, okry­wać cie­niem; ocie­niać, za­cie­niać


SJP.pl


cieniściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: cie­ni­sto, cie­ni­ście


SJP.pl


cieniścieć

in­dy­wi­du­a­lizm: sta­wać się cie­ni­stym


SJP.pl


cienki

1. pła­ski, wąski;
2. wy­so­ki, pis­kli­wy;
3. prze­wiew­ny, lekki, de­li­kat­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy nie­wiel­ki prze­krój po­przecz­ny

 (1.2) o gło­sie: wy­so­ki, pis­kli­wy

 (1.3) o ubra­niu: lekki, prze­wiew­ny

 (1.4) pot. o na­po­jach, po­kar­mach: rzad­ki, roz­wod­nio­ny, słaby

 (1.5) pot. o oso­bie: mało in­te­li­gent­ny lub słaby

przy­miot­nik w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­skie­go

 (2.1) środ. mot. Fiat Cin­qu­e­cen­to

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ścia­na jest bar­dzo cien­ka. Sły­szę całą roz­mo­wę są­sia­dów.

 (1.2) Zda­rza się, że duży czło­wiek ma cien­ki głos i od­wrot­nie – chu­dziut­ki czło­wiek nagle wy­do­by­wa z sie­bie cięż­kie basy.

 (1.3) Dzi­siaj jest tak cie­pło, że za­ło­ży­łem cien­ki polar.

 (1.5) Ser­giusz ci tego nie unie­sie, to jest cien­ki go­stek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃nʲci, AS: ćẽnʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cienkość ż., cienkusz m.

 przym. cieniutki, cieniuteńki, cieniusieńki, cieniusi, cieniuśki, cieniuchny

 przysł. cienko, cieniutko, cieniuteńko, cieniusieńko, cieniuśko, cieniuchno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wąski, płaski

Wiktionary


cienko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cien­ki

 (1.2) w spo­sób pis­kli­wy

 (1.3) przen. słabo, źle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kup mi, pro­szę, jakiś cien­ko pi­szą­cy fla­ma­ster.

 (1.2) Bę­dziesz cien­ko pi­szczał!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cienkość ż., cienkusz m.

 przym. cieniutki, cieniuteńki, cieniusieńki, cieniusi, cieniuśki, cieniuchny, cienki

 przysł. cieniutko, cieniuteńko, cieniusieńko, cieniuśko, cieniuchno

Wiktionary


cienkodzioby

kulik cien­ko­dzio­by, mewa cien­ko­dzio­ba, ka­ka­du cien­ko­dzio­ba - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma cien­ki dziób

Wiktionary


cienkoigłowy

do­ty­czą­cy lub wy­ko­na­ny cien­ką igłą


SJP.pl


cienkolistny

1. ma­ją­cy cien­kie li­ście;
2. śnie­dek cien­ko­list­ny - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych;
3. len cien­ko­list­ny - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny lno­wa­tych;
4. abo­bra cien­ko­list­na - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy cien­kie li­ście

Wiktionary


cienkonogi

ma­ją­cy cien­kie nogi


SJP.pl


cienkoogonkowy

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy cien­ki ogo­nek

Wiktionary


cienkopancerzowce

rząd mor­skich sko­ru­pia­ków z gro­ma­dy pan­ce­rzow­ców


SJP.pl

Cien­ko­pan­ce­rzow­ce (Lep­to­stra­ca) – rząd mor­skich sko­ru­pia­ków z gro­ma­dy pan­ce­rzow­ców.

Wikipedia


cienkopis

ro­dzaj ma­za­ka, dłu­go­pi­su z wkła­dem na­peł­nio­nym tu­szem że­lo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. na­rzę­dzie do pi­sa­nia z cien­ką koń­ców­ką z filcu lub two­rzy­wa sztucz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mama ku­pi­ła mi nowy cien­ko­pis.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃ŋˈkɔpʲis, AS: ćẽŋkopʹis

Wiktionary


cienkorunny

ma­ją­cy cien­ką war­stwę runa


SJP.pl


cienkoskrzydły

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma cien­kie skrzy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃nkɔˈskʃɨdwɨ, AS: ćẽnkoskšydu̯y

Wiktionary


cienkowice

Cien­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Cie­pło­wo­dy.

Wikipedia


cienkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


cienkowłosy

ma­ją­cy cien­kie włosy


SJP.pl


cienkość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest cien­kie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cienkusz mrz.

 przym. cieniutki, cieniuteńki, cieniusieńki, cieniusi, cieniuśki, cieniuchny

 przym. cienki

 przysł. cieniutko, cieniuteńko, cieniusieńko, cieniuśko, cieniuchno, cienko

Wiktionary


cienkusz

po­tocz­nie, prze­sta­rza­łe: lichy, słaby al­ko­hol; lura, rza­dziz­na, de­resz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lichy, słaby tru­nek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃ŋkuʃ, AS: ćẽŋkuš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cienki

 przysł. cienko

 rzecz. cienkość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sikacz

Wiktionary


ciennik

1. drze­wo po­zo­sta­wio­ne w cza­sie wy­rę­bu lasu, bę­dą­ce ochro­ną mło­dych drze­wek ros­ną­cych pod jego osło­ną
2. daw­niej:
a) miej­sce cie­ni­ste;
b) za­sło­na od świa­tła


SJP.pl


ciepanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cie­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciepać

Wiktionary


ciepać

gwa­ro­wo: rzu­cać, ci­skać, ude­rzać; ćpać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ciep­nąć)

 (1.1) pot. rzu­cać

 (1.2) pot. ude­rzać

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. rzu­cać

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zo­staw mnie, bo ci ciep­nę.

 (1.3) Hol­dek ciep­nął bala z autu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛpat͡ɕ, AS: ćepać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciepanie n., wyciepanie n.

 czas. ciepnąć dk., wyciepać dk.

Wiktionary


ciepełko

zdrob­nie­nie od: cie­pło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od cie­pło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anka marz­nie u te­ściów, bo przyz­wy­cza­jo­na do cie­peł­ka w blo­kach cien­ko się ubie­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciepły

Wiktionary


ciepiela

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­le­sław Cie­pie­la (ur. 1931) − li­te­rat, re­dak­tor, re­gio­na­li­sta, oraz czło­nek Sto­wa­rzy­sze­nia Au­to­rów Pol­skich zwią­za­ny z Za­głę­biem Dą­brow­skim
  • Ewa Cie­pie­la (ur. 1941) − pol­ska ak­tor­ka te­a­tral­na i fil­mo­wa
  • Jan Cie­pie­la (ur. 1989) − pol­ski lek­ko­at­le­ta, sprin­ter
  • Ka­zi­mierz Cie­pie­la (1923−2003) − puł­kow­nik pilot Woj­ska Pol­skie­go
  • Roman Cie­pie­la (ur. 1955) − pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec, były pre­zy­dent Tar­no­wa
  • Sła­wo­mi­ra Cie­pie­la-Ku­bal­ska (1930−2006) − pol­ska hi­sto­ryk, ar­che­o­log

Wikipedia


ciepielewo

Cie­pie­le­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ma­kow­skim, w gmi­nie Szel­ków. Leży nad rzeką Orzyc.

We­dług ad­mi­ni­stra­cji ko­ściel­nej miej­sco­wość przy­na­le­ży do rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. Apo­sto­łów Szy­mo­na i Judy Ta­de­u­sza w Szel­ko­wie.

Wikipedia


ciepielewski

naz­wi­sko


SJP.pl


ciepielin

Cie­pie­lin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie puł­tu­skim, w gmi­nie Po­krzyw­ni­ca. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


ciepielowianin

miesz­ka­niec Cie­pie­lo­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ciepielowianka

miesz­kan­ka Cie­pie­lo­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ciepielowski

przy­miot­nik od miej­sco­wo­ści: Cie­pie­lów


SJP.pl


ciepielów

nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce


SJP.pl

Cie­pie­lów – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie lip­skim, w miej­sko-wiej­skiej gmi­nie Cie­pie­lów. Sie­dzi­ba gminy oraz pa­ra­fii Pod­wyż­sze­nia Krzy­ża Świę­te­go. Mia­sto po­ło­żo­ne jest w Ma­ło­pol­sce, na ziemi ra­dom­skiej, która sta­no­wi część daw­nej ziemi san­do­mier­skiej.

Wikipedia


ciepień

Cie­pień – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Zbój­no.

Wikipedia


cieplaj

1. po­tocz­nie: czło­wiek, któ­re­mu czę­sto jest zimno i który lubi prze­by­wać w cie­ple; zmarz­lak;
2. śro­do­wi­sko­wo: osoba prze­ja­wia­ją­ca po­ciąg płcio­wy do osob­ni­ka tej samej płci; pe­de­ra­sta


SJP.pl


cieplak

śro­do­wi­sko­wo: tym­cza­so­we, ogrze­wa­ne po­mie­szcze­nie na pla­cach bu­do­wy lub te­re­nach spor­to­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Igna­cy Cie­plak
  • Jan Cie­plak
  • Ma­rian Cie­plak
  • Piotr Cie­plak
  • Wła­dy­sław Cie­plak
  • Ur­szu­la Cie­plak

Wikipedia


cieplarek

urzą­dze­nie la­bo­ra­to­ryj­ne utrzy­mu­ją­ce stałą tem­pe­ra­tu­rę, uży­wa­ne do ho­dow­li bak­te­rii, na­sy­ca­nia pre­pa­ra­tów pa­ra­fi­ną itp.


SJP.pl


cieplarka

urzą­dze­nie la­bo­ra­to­ryj­ne utrzy­mu­ją­ce stałą tem­pe­ra­tu­rę, uży­wa­ne do ho­dow­li bak­te­rii, na­sy­ca­nia pre­pa­ra­tów pa­ra­fi­ną itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. bu­dy­nek, w któ­rym ho­du­je się drób po­cho­dzą­cy ze sztucz­ne­go wy­lę­gu

 (1.2) techn. zob. ter­mo­stat.

 (1.3) med. zob. in­ku­ba­tor.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciepło n., ciepłota ż., ciepłownictwo n., ciepłownia ż., cieplarnia ż.

 przym. cieplarniany, ciepłowniczy, ciepły, cieplny, cieplarkowy

 przysł. cieplnie, ciepło

Wiktionary


cieplarkowy

przy­miot­nik od: cie­plar­ka


SJP.pl


cieplarnia

bu­dy­nek osz­klo­ny czę­ścio­wo lub cał­ko­wi­cie, przez­na­czo­ny do upra­wy ro­ślin w od­po­wied­niej tem­pe­ra­tu­rze, nie­za­leż­nie od pory roku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. ogrod. szklar­nia, cał­ko­wi­cie lub czę­ścio­wo przesz­klo­ny bu­dy­nek, po­sia­da­ją­cy ogrze­wa­nie, słu­żą­cy do upra­wy ro­ślin nie­za­leż­nie od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szklar­nia (ogrod­nict­wo)
  • Cie­plar­nia (po­wieść) – po­wieść fan­ta­stycz­no­na­u­ko­wa Bria­na W. Al­dis­sa
  • Cie­plar­nia (grupa mu­zycz­na)
  • Cie­plar­nia (sztu­ka)
  • Cie­plar­nia – skała w Wą­wo­zie Ostrysz­ni na Wy­ży­nie Ol­ku­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja aresz­to­wa­ła go, bo ho­do­wał ko­no­pie in­dyj­skie w cie­plar­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciepło n., ciepłota ż., ciepłownictwo n., ciepłownia ż., cieplarka ż.

 przym. cieplarniany, ciepłowniczy, ciepły, cieplny

 przysł. cieplnie, ciepło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szklarnia

Wiktionary


cieplarniany

1. wła­ści­wy cie­plar­ni; szklar­nio­wy;
2. wy­ho­do­wa­ny w cie­plar­ni, wy­ma­ga­ją­cy cie­pła do roz­wo­ju;
3. w prze­no­śni, o wa­run­kach: two­rzą­cy moż­li­wo­ści roz­wo­ju przez ogra­ni­cze­nie kło­po­tów i stre­sów, ale nie­przy­sto­so­wu­ją­cy do świa­ta zew­nętrz­ne­go;
4. efekt cie­plar­nia­ny - pod­no­sze­nie się tem­pe­ra­tu­ry at­mos­fe­ry w wy­ni­ku zmia­ny jej skła­du che­micz­ne­go; efekt szklar­nio­wy;
5. gaz cie­plar­nia­ny - gaz obec­ny w at­mos­fe­rze, wy­wo­łu­ją­cy taki efekt; gaz szklar­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy cie­plar­ni, wła­ści­wy cie­plar­ni

 (1.2) wy­ho­do­wa­ny w cie­plar­ni, ros­ną­cy w cie­plar­ni

 (1.3) przen. stwo­rzo­ny sztucz­nie, za­pew­nia­ją­cy bez­pie­czeń­stwo i wy­go­dę, chro­nią­cy przed pro­ble­ma­mi; taki, w któ­rym roz­wój jest łatwy i po­zba­wio­ny trud­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po cie­plar­nia­nym upale wie­czór był za­led­wie cie­pły.

 (1.2) Nawet przed se­zo­nem da­wa­ła mi po parę cie­plar­nia­nych po­mi­do­rów.

 (1.3) Nad­wraż­li­wy chło­piec, wy­cho­wy­wa­ny w cie­plar­nia­nych wa­run­kach, od­sta­wał w szko­le od ró­wie­śni­ków.

 (1.3) Mi­strzo­wie nie rodzą się w cie­plar­nia­nych wa­run­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieplarnia ż., cieplarka ż.

 przym. cieplny, ciepły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szklarniowy

 (1.2) szklarniowy

 (1.3) bezstresowy, ochronny, komfortowy, łatwy

Wiktionary


cieplej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cie­pło


SJP.pl


cieplejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cie­pły


SJP.pl


cieplewo

Cie­ple­wo (niem. "Zip­plau, ka­szub. Ceplewò)" – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie gdań­skim, w gmi­nie Pruszcz Gdań­ski. Przez wieś prze­bie­ga­ją 2 linie ko­le­jo­we: nr 9 War­sza­wa Wschod­nia – Gdańsk Gł. i nr 260 Za­jącz­ko­wo Tczew­skie – Pruszcz Gdań­ski. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


cieplica

źró­dło wód ter­mal­nych lub od­wiert, z któ­re­go takie wody wy­pły­wa­ją; terma, go­rą­ce źró­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. terma, go­rą­ce źró­dło

 (1.2) daw., także. gw-pl|Litwa,Bra­sław­szczyz­na,Ło­pa­tow­szczyz­na,Bra­żo­ła,Wi­leń­szczyz­na,Żejmy. łaź­nia

 (1.3) gw-pl|Spisz. stud­nia z cie­płą wodą

 (1.4) gw-pl|Buj­wi­dze,Rze­ży­ca. cie­plar­nia

 (1.5) gw-pl|Bi­jej­ka,Łotwa. ogrze­wa­na izba

Wiktionary

Przykłady

 (1.7) Jed­ne­go razu, pra­wie gdy gęsi do cie­plic le­cia­ły, sie­dzia­ła ona na progu do­mo­wym (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈplʲit͡sa, AS: ćeplʹica

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciepły

Wiktionary


cieplice

miej­sco­wość (naj­czę­ściej uz­dro­wi­sko), miej­sce, w któ­rym wy­stę­pu­ją cie­pli­ce (go­rą­ce źró­dła)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) stpol. cie­płe kraje

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: cie­pli­ca

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cie­pli­ca – ina­czej źró­dło ter­mal­ne
  • Cie­pli­ce – część wsi Zle­szyn w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Bedl­no
  • Cie­pli­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Goł­cza
  • Cie­pli­ce – część wsi Jan­grot w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Trzy­ciąż
  • Cie­pli­ce – część wsi Chor­ków­ka w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Chor­ków­ka
  • Cie­pli­ce – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­wor­skim, w gmi­nie Ada­mów­ka
  • Cie­pli­ce – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. el­blą­skim, w gmi­nie El­bląg
  • Cie­pli­ce – gro­ma­da
  • Cie­pli­ce – dawna gmina
  • Cie­pli­ce – mia­sto w Cze­chach
  • Cie­pli­ce Ślą­skie-Zdrój

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈplʲit͡sɛ, AS: ćeplʹice

Wiktionary


cieplicki

przy­miot­nik od: Cie­pli­ce Ślą­skie-Zdrój


SJP.pl


cieplicowy

przy­miot­nik od: cie­pli­ca


SJP.pl


ciepliczanin

miesz­ka­niec Cie­plic Ślą­skich-Zdro­ju


SJP.pl


ciepliczanka

miesz­kan­ka Cie­plic Ślą­skich-Zdro­ju


SJP.pl


cieplik

w daw­nej fi­zy­ce: nie­waż­ka i nie­wi­dzial­na sub­stan­cja, którą wg te­o­rii ma­te­rial­nej pa­nu­ją­cej w nauce do po­cząt­ku XIX wieku miało być cie­pło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. fiz. dom­nie­ma­na nie­waż­ka i nie­wi­dzial­na sub­stan­cja uwa­ża­na daw­niej za przy­czy­nę zja­wisk zwią­za­nych z cie­płem i spa­la­niem;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cie­plik miał mieć taką za­gad­ko­wą włas­ność, że miał być nie­ja­ko wchła­nia­ny, tym bar­dziej do wnę­trza ciała, im bar­dziej ciało miało wyż­szą tem­pe­ra­tu­rę.

Wiktionary


ciepliński

naz­wi­sko


SJP.pl


cieplny

zwią­za­ny z cie­płem, dzia­ła­ją­cy wsku­tek wy­ko­rzy­sty­wa­nia cie­pła, wyt­wa­rza­ją­cy cie­pło; ter­micz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. techn. zwią­za­ny z cie­płem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­sa­da dzia­ła­nia pi­ro­me­tru opie­ra się na po­mia­rze na­tę­że­nia pro­mie­nio­wa­nia ciepl­ne­go emi­to­wa­ne­go przez ba­da­ne ciało.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciepło n., ciepłota ż., ciepłownictwo n., ciepłownia ż., cieplarka ż., cieplarnia ż.

 przym. cieplarniany, ciepłowniczy, ciepły

 przysł. cieplnie, ciepło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) termiczny, termalny

Wiktionary


ciepluchny

zdrob­nie­nie od: cie­pły


SJP.pl


cieplusieńki

zdrob­nie­nie od: cie­pluś­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: cie­pły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛpluˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ćepluśė̃ńḱi

Wiktionary


ciepluteńki

zdrob­nie­nie od: cie­pły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: cie­pły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­bli­żu sieci sa­mi­ce pra­co­wi­cie tkają opa­sły, cie­plu­teń­ki kokon wiel­ko­ści cze­re­śni, który za­wie­szo­ny na su­chych ba­dy­lach bę­dzie cze­kał wios­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛpluˈtɛ̃ɲci, AS: ćeplutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciepły

Wiktionary


cieplutki

zdrob­nie­nie od: cie­pły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: cie­pły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈplutʲci, AS: ćeplutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciepły

 rzecz. ciepłownia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciepluśki

Wiktionary


ciepluśki

zdrob­nie­nie od: cie­pły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: cie­pły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈpluɕci, AS: ćepluśḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciepły

Wiktionary


ciepnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciep­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciepnąć

Wiktionary


ciepnąć

po­tocz­nie: rzu­cić, ude­rzyć czymś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pot. ude­rzyć, rzu­cić

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rzu­cić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛpnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ćepnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciepnięcie n.

 czas. ciepać

Wiktionary


ciepła

1. tem­pe­ra­tu­ra mię­dzy zim­nem a go­rą­cem;
2. at­mos­fe­ra ser­decz­no­ści


SJP.pl

Cie­pła – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Oroń­sko. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ra­dom­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wikipedia


ciepławy

tro­chę cie­pły, letni


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) tro­chę cie­pły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛpˈwavɨ, AS: ćepu̯avy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciepło n., ciepłownia ż.

 przym. ciepły

 przysł. ciepło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) letni

Wiktionary


ciepło

1. tem­pe­ra­tu­ra mię­dzy zim­nem a go­rą­cem;
2. at­mos­fe­ra ser­decz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. spo­sób prze­ka­zy­wa­nia ener­gii cha­o­tycz­ne­go ruchu czą­ste­czek;

 (1.2) fiz. ilość ener­gii prze­ka­zy­wa­nej w ten spo­sób

 (1.3) uczu­cie wy­wo­ła­ne przez do­pływ do skóry cie­pła (1.1) w umiar­ko­wa­nej ilo­ści

 (1.4) przen. uczu­cie ser­decz­no­ści

 (1.5) daw. środ. polit. dy­na­mit

przy­słó­wek spo­so­bu

 (2.1) przen. w spo­sób ser­decz­ny, przy­jaz­ny, ot­war­ty, uprzej­my

 (2.2) po­wo­du­jąc wzrost lub przy­najm­niej utrzy­ma­nie tem­pe­ra­tu­ry

Wiktionary

Cie­pło w fi­zy­ce – jeden z dwóch, obok pracy, spo­so­bów prze­ka­zy­wa­nia ener­gii wew­nętrz­nej ukła­do­wi ter­mo­dy­na­micz­ne­mu. Jest to prze­ka­zy­wa­nie ener­gii cha­o­tycz­ne­go ruchu czą­stek (ato­mów, czą­ste­czek, jonów).

Cie­pło oz­na­cza rów­nież ilość ener­gii wew­nętrz­nej prze­ka­zy­wa­nej w pro­ce­sie ciepl­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie na­le­ży mylić cie­pła z tem­pe­ra­tu­rą. Cie­pło tak się ma do tem­pe­ra­tu­ry, jak prze­pływ rzeki do wy­so­ko­ści nad po­zio­mem morza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛpwɔ, AS: ćepu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieplarka ż., ciepłownia ż., ciepłota ż., cieplarnia ż., ciepłość ż.

 przym. ciepły, cieplny, ciepławy

Wiktionary


ciepło-zimno

za­ba­wa po­le­ga­ją­ca na cho­wa­niu ja­kie­goś przed­mio­tu i na­kie­ro­wy­wa­niu szu­ka­ją­ce­go sło­wa­mi: zimno, cie­pło, cie­plej, go­rą­co


SJP.pl


ciepłochronność

→ cie­pło­chron­ny


SJP.pl

Patrz:

ciepłochronny

ciepłochłonny

po­chła­nia­ją­cy cie­pło


SJP.pl


ciepłociąg

sy­stem rur sieci grzew­czej, prze­wo­dzą­cych cie­płą wodę lub parę z cie­płow­ni do bu­dyn­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ru­ro­ciąg do tran­spor­tu cie­płej wody lub pary wod­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛpˈwɔt͡ɕɔ̃ŋk, AS: ćepu̯oćõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciepłociągowy

Wiktionary


ciepłoczuły

re­a­gu­ją­cy na cie­pło


SJP.pl


ciepłokrwistość

cecha zwie­rzę­cia zdol­ne­go do utrzy­my­wa­nia tem­pe­ra­tu­ry wew­nętrz­nej ciała na względ­nie sta­łym po­zio­mie, nie­za­leż­nym od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia; sta­ło­ciepl­ność, go­rą­cokr­wi­stość, en­do­ter­micz­ność, ho­mo­jo­ter­mia, ho­me­o­ter­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cie­płokr­wi­ste

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z nich jest to, że kilka cech ana­to­micz­nych uwa­ża­nych za zwią­za­ne z cie­płokr­wi­sto­ścią zna­le­zio­no rów­nież u gadów z zimną krwią.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciepłokrwisty

Wiktionary


ciepłokrwisty

go­rą­cokr­wi­sty;
1. o zwie­rzę­ciu: zdol­ny do utrzy­my­wa­nia tem­pe­ra­tu­ry wew­nętrz­nej ciała na względ­nie sta­łym po­zio­mie, nie­za­leż­nym od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia; sta­ło­ciepl­ny, en­do­ter­micz­ny, ho­mo­jo­ter­micz­ny;
2. o ko­niach: o dużym tem­pe­ra­men­cie i spraw­no­ści fi­zycz­nej, zwy­kle rasy an­glo­a­rab­skiej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zool. o niez­mie­nia­ją­cej się tem­pe­ra­tu­rze ciała przy zmianch tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia

 (1.2) zo­o­techn. o koniu: o żywym tem­pe­ra­men­cie i zgrab­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciepłokrwistość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) endotermiczny, homojotermiczny

Wiktionary


ciepłolecznictwo

le­cze­nie za po­mo­cą na­grze­wa­nia ciała; ter­mo­te­ra­pia


SJP.pl

Cie­pło­lecz­nict­wo – forma ter­mo­te­ra­pii po­le­ga­ją­ca na prze­ka­zy­wa­niu do or­ga­niz­mu ener­gii ciepl­nej na dro­dze prze­wo­dze­nia, prze­no­sze­nia lub pro­mie­nio­wa­nia. Roz­róż­nia się za­bie­gi cie­pło­lecz­ni­cze o dzia­ła­niu miej­sco­wym i ogól­nym.

Pod­sta­wo­wą re­ak­cją or­ga­niz­mu na dzia­ła­nie jest, od­by­wa­ją­cy się zgod­nie z pra­wem Da­stre’a-Mo­ra­ta miej­sco­wy od­czyn na­czy­nio­wy po­le­ga­ją­cy na roz­sze­rze­niu na­czyń skór­nych ze zwięk­sze­niem prze­pły­wu krwi.

Wikipedia


ciepłoleczniczy

→ cie­pło­lecz­nict­wo


SJP.pl

Patrz:

ciepłolecznictwo

ciepłolubny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bot. ekol. o ro­śli­nach, zwie­rzę­tach: zno­szą­cy tylko niez­nacz­ne wa­ha­nia tem­pe­ra­tu­ry i ży­ją­cy w cie­płym śro­do­wi­sku

 (1.2) przen. pot. o czło­wie­ku: lu­bią­cy prze­by­wać w cie­płym śro­do­wi­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do tej pory nie po­wró­ci­ły do wód Bał­ty­ku cie­pło­lub­ne ga­tun­ki okrze­mek, które kró­lo­wa­ły w cza­sie Ocie­ple­nia Śred­nio­wiecz­ne­go.

 (1.2) Prze­su­wa­jąc się dalej na wschód cie­pło­lub­ny Polak może po­le­cieć do Taj­lan­dii, In­do­nez­ji (…) i do Chin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciepłolubność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stenotermiczny

 (1.2) termofilny

Wiktionary


ciepłomierz

mier­nik po­bo­ru ener­gii ciepl­nej, sto­so­wa­ny zaz­wy­czaj w in­sta­la­cjach wo­do­cią­go­wych


SJP.pl


ciepłoodporność

→ cie­pło­od­por­ny


SJP.pl

Patrz:

ciepłoodporny

ciepłoodporny

od­por­ny na cie­pło


SJP.pl


ciepłorost

ro­śli­na ży­ją­ca na te­re­nach, gdzie przez cały rok wy­stę­pu­ją wa­ha­nia tem­pe­ra­tu­ry od 15 do 20°C


SJP.pl


ciepłota

tem­pe­ra­tu­ra ciała


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. med. tem­pe­ra­tu­ra ciała

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieplarka ż., ciepło n., ciepłownia ż., cieplarnia ż.

 przym. ciepły, cieplny

 przysł. ciepło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) temperatura

Wiktionary


ciepłownia

duża ko­tłow­nia cen­tral­ne­go ogrze­wa­nia ob­słu­gu­ją­ca całe mia­sto, dziel­ni­cę lub osied­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład, w któ­rym wyt­wa­rza się cie­pło w po­sta­ci naj­czę­ściej go­rą­cej pary wod­nej, w celu ogrze­wa­nia bądź wy­ko­rzy­sta­nia w prze­my­śle;

Wiktionary

Cie­płow­nia – za­kład prze­my­sło­wy, któ­re­go głów­nym za­da­niem jest pro­duk­cja czyn­ni­ka (naj­czę­ściej wody) o wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze dla miej­skiej sieci cie­płow­ni­czej. Kon­wen­cjo­nal­ne ukła­dy (to jest opa­la­ne pa­li­wa­mi ko­pal­ny­mi in­sta­la­cje z ko­tłem) są obec­nie spo­ty­ka­ne rzad­ko. Wy­ni­ka to z faktu, iż dużo wyż­szą spraw­ność uzy­sku­je się, pro­du­ku­jąc w spo­sób sko­ja­rzo­ny ener­gie ciepl­ną i elek­trycz­ną (zo­bacz: elek­tro­cie­płow­nia).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛpˈwɔvʲɲa, AS: ćepu̯ovʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieplarka ż., ciepło ż., ciepłota ż., cieplarnia ż.

 przym. ciepły, cieplny, cieplutki, ciepławy, ciepłowniczy

 przysł. ciepło, cieplutko

Wiktionary


ciepłownictwo

dział prze­my­słu zaj­mu­ją­cy się wyt­wa­rza­niem i prze­sy­ła­niem ener­gii elek­trycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzie­dzi­na zaj­mu­ja­ca się wyt­wa­rza­niem i do­star­cza­niem cie­pła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieplarnia ż., cieplarka ż.

 przym. cieplny, ciepłowniczy

Wiktionary


ciepłowniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do cie­płow­ni lub cie­płow­nict­wem, ma­ją­cy zwią­zek z cie­płow­nią lub cie­płow­nict­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Numer po­go­to­wia cie­płow­ni­cze­go jest łatwy do za­pa­mię­ta­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieplarka ż., cieplarnia ż., ciepłownia ż., ciepłownictwo n., ciepłownik mos.

 przym. cieplny

Wiktionary


ciepłownik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cie­płow­nict­wa


SJP.pl


ciepłowody

rurka za­wie­ra­ją­ca skra­pla­ją­cy się płyn, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do tran­spor­tu cie­pła


SJP.pl

Cie­pło­wo­dy (niem. "Te­pli­wo­da", w la­tach 1939–1945: "La­u­en­brunn") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Cie­pło­wo­dy.

Wikipedia


ciepłowodzianin

miesz­ka­niec Cie­pło­wo­dów


SJP.pl


ciepłowodzianka

miesz­kan­ka Cie­pło­wo­dów


SJP.pl


ciepłowodzki

przy­miot­nik od: Cie­pło­wo­dy


SJP.pl


ciepłowód

rurka za­wie­ra­ją­ca skra­pla­ją­cy się płyn, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do tran­spor­tu cie­pła


SJP.pl


ciepłość

1. cecha tego, co jest cie­płe;
2. rzad­ko: cie­pło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cie­płe; cecha tych, któ­rzy są cie­pli

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciepły

 przysł. ciepło

 rzecz. ciepło n.

Wiktionary


ciepły

1. ma­ją­cy tem­pe­ra­tu­rę poś­red­nią mię­dzy zim­nem a go­rą­cem;
2. chro­nią­cy przed zim­nem;
3. miły, ser­decz­ny, życz­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy tem­pe­ra­tu­rę równą tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej lub nie­wie­le od niej więk­szą

 (1.2) przen. miły, przy­jem­ny

 (1.3) pot. przen. żywy

 (1.4) o okry­ciu, ubra­niu, dzię­ki któ­re­mu utrzy­mu­je się cie­pło

 (1.5) pot. środ. ho­mo­sek­su­al­ny (zwy­kle o męż­czyź­nie, rza­dziej o ko­bie­cie)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jad­wi­ga Cie­pły (1908-1996), lek­ko­at­let­ka
  • Ol­gierd Cie­pły (1936-2007), lek­ko­at­le­ta
  • Piotr Cie­pły (1983-), ho­ke­i­sta
  • Te­re­sa Cie­pły (1937-2006), lek­ko­at­let­ka
  • To­masz Cie­pły (1980-), flo­re­ci­sta

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po po­wro­cie z wy­ciecz­ki zjed­li­śmy tro­chę cie­płej zupy.

 (1.2) Wśród pra­cow­ni­ków biura pa­no­wa­ła bar­dzo cie­pła at­mos­fe­ra.

 (1.3) Prze­nie­ście go do ka­ret­ki, póki jest je­szcze cie­pły.

 (1.4) Pod cho­in­ką zna­la­złem cie­pły, weł­nia­ny sza­lik.

 (1.5) Ten koleś spra­wia wra­że­nie jakby był „cie­pły”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛpwɨ, AS: ćepu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieplarka ż., ciepło n., ciepełko n., ciepłota ż., cieplica ż., ciepłość ż., ciepłownia ż., cieplarnia ż., ocieplanie n., ocieplenie n.

 czas. ocieplać ndk., ocieplić dk.

 przym. cieplny, cieplutki, ciepławy, ciepluteńki, ciepluśki, cieplarniany

 przysł. ciepło, cieplutko, ciepławo, ciepluteńko, ciepluśko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) żywy

 (1.5) gej, gay, homo; wulg. pedał

Wiktionary


cierkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cier­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cierkać

Wiktionary


cierkać

1. o niek­tó­rych owa­dach: wy­da­wać dźwięk po­dob­ny do ter­ko­ta­nia
2. o ku­ro­pat­wach: wy­da­wać głos


SJP.pl


cierlenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cier­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈlɛ̃ɲɛ, AS: ćerlẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cierlić

Wiktionary


cierlica

drew­nia­ny przy­rząd z no­ży­co­wo skrzy­żo­wa­ny­mi mie­cza­mi słu­żą­cy do ła­ma­nia i zgnia­ta­nia łodyg lnu lub ko­no­pi; tar­li­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. drew­nia­ny przy­rząd słu­żą­cy do otłu­ki­wa­nia włó­kien lnu

 (1.2) wózek do młó­ce­nia zboża

 (1.3) ma­ko­tra, moź­dzierz

 (1.4) ga­dat­li­wa ko­bie­ta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈlʲit͡sa, AS: ćerlʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cierliczka

 czas. cierlić

Wiktionary

Synonimy:

 (1) tarlica, cerzlica, cerlica, terlica, perlica

Wiktionary


cierliczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od cier­li­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈlʲit͡ʃka, AS: ćerlʹička

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cierlić

 rzecz. cierlica

Wiktionary


cierlik

nie­du­ży ptak z ro­dzi­ny łu­szcza­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Em­be­ri­za cir­lus|ref=tak., ptak z ro­dzi­ny trznad­lo­wa­tych;

Wiktionary

Cier­lik ("Em­be­ri­za cir­lus") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny trznad­li (Em­be­ri­zi­dae). Za­miesz­ku­je Eu­ro­pę, głów­nie za­chod­nią i po­łud­nio­wą, Azję Mniej­szą i pół­noc­no-za­chod­nią Afry­kę. Wy­jąt­ko­wo za­la­tu­je do Pol­ski. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U cier­li­ków jaja wy­sia­dy­wa­ne są wy­łącz­nie przez sa­mi­cę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛrlʲik, AS: ćerlʹik

Wiktionary


cierlić

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) cier­lić py­skiem →– dużo mówić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛrlʲit͡ɕ, AS: ćerlʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierlenie n., cierlica, cierliczka

Wiktionary


cierniak

naz­wi­sko


SJP.pl

Cier­niak (592 m n.p.m., dawna niem. nazwa "Sta­chel­berg") – góra w pa­śmie Gór Zło­tych wzno­szą­ca się nad wsią Ra­do­chów i Do­li­ną Bia­łej Lą­dec­kiej (gmina Lądek-Zdrój) z XIX-wiecz­ną kal­wa­rią (stąd nazwa góry). Na szczyt pro­wa­dzi od wsi 214 stop­ni usta­wia­nych tu ko­lej­no przez 150 lat przez pąt­ni­ków. Na wy­pła­szcze­niu pod szczy­tem znaj­du­je się ka­pli­ca i sta­cje drogi krzy­żo­wej. W po­bli­żu ka­pli­cy miesz­kał do czerw­ca 2023 roku Eli­ze­usz Ja­ni­kow­ski, pu­stel­nik.

Wikipedia


cierniara

ro­śli­na z ro­dzi­ny palm, wy­stę­pu­ją­ca w ponad 35 ga­tun­kach


SJP.pl


cierniczek

mała ryba z ro­dzi­ny cier­ni­ko­wa­tych, po­dob­na do cier­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pun­gi­tius|Coste|ref=tak., ro­dzaj drob­nych ryb z ro­dzi­ny cier­ni­ko­wa­tych, ma­ją­cych ciało opan­ce­rzo­ne kol­ca­mi;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciernisty

 rzecz. cierń mrz.

Wiktionary


ciernie

1. twar­dy, ostro za­koń­czo­ny wy­ro­stek ro­ślin­ny, chro­nią­cy ro­śli­nę przed zje­dze­niem; kolec;
2. coś spra­wia­ją­ce­go przy­krość


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cier­nie – u mo­ty­li jest to ele­ment sam­czych na­rzą­dów ge­ni­tal­nych
  • Cier­nie – część mia­sta, dziel­ni­ca Świe­bo­dzic
  • Cier­nie – część mia­sta Msza­na Dolna
  • Cier­nie – część wsi Bo­rzę­cin, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie brze­skim, w gmi­nie Bo­rzę­cin
  • Cier­nie – wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ełc­kim, w gmi­nie Ełk
  • Cier­nie – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Prost­ki
  • Cier­nie – gro­ma­da
  • cierń

Wikipedia


cierniewski

naz­wi­sko


SJP.pl


ciernik

drob­na ryba, po­spo­li­ty szkod­nik na­ryb­ku; kat; kolka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ga­ste­ro­ste­us acu­le­a­tus|ref=tak., mała ryba za­miesz­ku­ją­ca słone i słod­kie wody na pół­ku­li pół­noc­nej;

Wiktionary

Cier­nik, kat, kolka, czart ("Ga­ste­ro­ste­us acu­le­a­tus") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny cier­ni­ko­wa­tych (Ga­ste­ro­ste­i­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛrʲɲik, AS: ćerʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierń mrz.

 przym. ciernisty, cierniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kat, kolka, przest. szewc

Wiktionary


ciernikokształtne

rząd ryb pro­mie­nio­płet­wych


SJP.pl

Cier­ni­koksz­tałt­ne (Ga­ste­ro­ste­i­for­mes) – rząd ryb pro­mie­nio­płet­wych (Ac­ti­nop­te­ry­gii). W Pol­sce wy­stę­pu­ją trzy ga­tun­ki z ro­dzi­ny cier­ni­ko­wa­tych – cier­nik ("Ga­ste­ro­ste­us acu­le­a­tus"), cier­ni­czek ("Pun­gi­tius pun­gi­tius") i po­cier­niec ("Spi­na­chia spi­na­chia").

Wikipedia


ciernikowate

o ce­chach cier­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl

Cier­ni­ko­wa­te (Ga­ste­ro­ste­i­dae) – ro­dzi­na ryb z rzędu cier­ni­koksz­tałt­nych (Ga­ste­ro­ste­i­for­mes). Obej­mu­je 5 ro­dza­jów z około 14 ga­tun­ka­mi. Licz­ba ga­tun­ków nie jest pewna z po­wo­du dużej róż­no­rod­no­ści form, zwła­szcza w gru­pach ga­tun­ków ("spe­cies com­plex") ("Ga­ste­ro­ste­us acu­le­a­tus") i ("Pun­gi­tius pun­gi­tius").

Wikipedia


ciernikowaty

o ce­chach cier­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


cierniogłowy

bez­krę­go­wiec pa­so­ży­tu­ją­cy w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym krę­gow­ców; kol­co­głów


SJP.pl


cierniogłów

bez­krę­go­wiec pa­so­ży­tu­ją­cy w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym krę­gow­ców; kol­co­głów


SJP.pl


cierniooczek

cier­nio­o­czek dłu­go­no­sy, cier­nio­o­czek Kuhla - ga­tun­ki słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny pi­sko­rzo­wa­tych


SJP.pl


cierniopląt

1. ro­dzaj ro­śli­ny zio­ło­wej z ro­dzi­ny wy­stę­pu­ją­cej na kon­ty­nen­cie ame­ry­kań­skim;
2. ro­śli­na pnąca z ro­dzi­ny myd­leń­co­wa­tych o kwit­ną­cych na biało kwia­tach, któ­rej owoce i na­sio­na za­wie­ra­ją­ce ko­fe­i­nę uży­wa­ne są do spo­rzą­dza­nia pasty bę­dą­cej esen­cją na­tu­ral­nych na­po­jów po­bu­dza­ją­cych; gu­a­ra­na, gwa­ra­na, pa­u­li­nia


SJP.pl


cierniopromienne

na­drząd naj­bar­dziej za­a­wan­so­wa­nych w roz­wo­ju ryb pro­mie­nio­płet­wych; kol­co­płet­we, cier­nio­płet­we


SJP.pl


cierniopromienny

o ce­chach cier­nio­pro­mien­nych (na­drząd ryb)


SJP.pl


cierniopłetwe

na­drząd naj­bar­dziej za­a­wan­so­wa­nych w roz­wo­ju ryb pro­mie­nio­płet­wych; kol­co­płet­we, cier­nio­pro­mien­ne


SJP.pl


cierniopłetwy

o ce­chach cier­nio­płet­wych (na­drząd ryb)


SJP.pl


cierniosternik

cier­nio­ster­nik bia­ło­czel­ny - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny je­rzy­ko­wa­tych


SJP.pl


cierniowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem cierń


SJP.pl


cierniowiak

mo­kosz cier­nio­wiak - motyl z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


cierniowy

przy­miot­nik od: cierń


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cier­niem, do­ty­czą­cy cier­nia

 (1.2) po­sia­da­ją­cy cierń lub cier­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierń m., ciernik m.

 przym. ciernisty

Wiktionary


ciernisko

1. miej­sce po­kry­te cier­nia­mi;
2. ogół ro­ślin ma­ją­cych cier­nie


SJP.pl


ciernistość

→ cier­ni­sty


SJP.pl

Patrz:

ciernisty

ciernisty

1. ma­ją­cy cier­nie, kolce; kol­cza­sty, kłu­ją­cy;
2. za­ro­sły cier­nia­mi, kol­cza­sty­mi ro­śli­na­mi;
3. prze­no­śnie: pełen cier­pień, przy­kro­ści; trud­ny, cięż­ki, mo­zol­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma wiele cier­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrʲˈɲistɨ, AS: ćerʹńisty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierń m., ciernik m., cierniczek m., cierniówka ż., ciernistość ż.

 przym. cierniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kolczasty

Wiktionary


cierniówka

ga­tu­nek ptaka


SJP.pl

Cier­niów­ka, po­krzew­ka cier­niów­ka ("Cur­ru­ca com­mu­nis") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny po­krze­wek (Syl­vii­dae). Za­miesz­ku­je Eu­raz­ję i pół­noc­ną Afry­kę, zi­mu­je w Afry­ce Sub­sa­ha­ryj­skiej. Nie jest za­gro­żo­ny.

Wikipedia


ciernić

ota­czać cier­niem, ob­sa­dzać tar­ni­ną


SJP.pl


cierniściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cier­ni­ście


SJP.pl


cierny

1. o ma­szy­nach i urzą­dze­niach: dzia­ła­ją­cy z wy­ko­rzy­sta­niem siły tar­cia;
2. wy­ko­na­ny z ma­te­ria­łu od­por­ne­go na ście­ra­nie


SJP.pl


cierocki

naz­wi­sko


SJP.pl


cierp

od­czu­wać ból fi­zycz­ny bądź psy­chicz­ny


SJP.pl


cierpiarz

po­gard­li­wie: tak­sów­karz; cierp, zło­tó­wa, zło­tów­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. gwara. tak­sów­karz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Warszawa złotówa, złotówka

Wiktionary


cierpice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cier­pi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. strze­liń­skim, w gmi­nie Prze­wor­no
  • Cier­pi­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Wiel­ka Nie­szaw­ka
  • Cier­pi­ce – sta­cja ko­le­jo­wa we wsi Cier­pi­ce w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim

Wikipedia


cierpienia

ból fi­zycz­ny lub psy­chicz­ny


SJP.pl


cierpienie

ból fi­zycz­ny lub psy­chicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dłu­gotr­wa­ły lub silny ból

 (1.2) stpol. cier­pli­wość

Wiktionary

Cier­pie­nie – ból, doz­na­nie braku lub stra­ty doś­wiad­cza­ne przez osobę. Cier­pie­nie jest jed­nym z głów­nych pro­ble­mów, na który dają od­po­wiedź re­li­gie. Dla re­li­gii mo­no­te­i­stycz­nych, jak ju­da­izm czy chrze­ści­jań­stwo obec­ność cier­pie­nia w świe­cie jest pod­sta­wo­wym py­ta­niem o po­ję­cie wszech­moc­ne­go do­bre­go Boga, który do­pu­szcza cier­pie­nie swo­ich stwo­rzeń.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwie­rzę, jako isto­ta ży­ją­ca, zdol­na do od­czu­wa­nia cier­pie­nia, nie jest rze­czą. Czło­wiek jest mu wi­nien po­sza­no­wa­nie, ochro­nę i opie­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: ćerpʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ucierpieć, cierpieć ndk., wycierpieć dk., nacierpieć się dk., ścierpieć dk.

 rzecz. cierpiący mos., cierpiętnik mos., cierpiętnica ż.

 przym. cierpiący, cierpiętniczy, cierpliwy

 przysł. cierpiętniczo

 ims. cierpiący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ból, piekło, męka, tortura, udręka, droga krzyżowa, gehenna, golgota, kalwaria, katorga, katusza, korona cierniowa, martyrologia

Wiktionary


cierpieć

od­czu­wać ból fi­zycz­ny bądź psy­chicz­ny


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) od­czu­wać ból fi­zycz­ny lub psy­chicz­ny

 (1.2) ubo­le­wać

 (1.3) zno­sić, to­le­ro­wać

 (1.4) cho­ro­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja mama ma raka i bar­dzo cier­pi.

 (1.2) Bar­dzo cier­pię z po­wo­du śmier­ci męża.

 (1.3) Bę­dziesz­li, Panie, cier­piał nie­rząd­ni­cę w pa­ła­cu włas­nym?

 (1.3) Nie cier­pię wsta­wać w po­nie­dział­ki do pracy.

 (1.4) Mój dzia­dek cier­pi na re­u­ma­tyzm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛrpʲjɛ̇t͡ɕ, AS: ćerpʹi ̯ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpiętnica ż., niecierpek mzw., cierpiętnik m., cierpienie, cierpiący

 czas. nie cierpieć, przecierpieć dk., ścierpieć dk., wycierpieć dk.

 przym. cierpiący, cierpliwy

 ims. cierpiący

Wiktionary


cierpisz

od­czu­wać ból fi­zycz­ny bądź psy­chicz­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cier­pisz – część mia­sta Konin
  • Cier­pisz – część wsi Czar­na w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. łań­cuc­kim, w gmi­nie Czar­na
  • Cier­pisz – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. łań­cuc­kim, w gmi­nie Łań­cut
  • Cier­pisz – część wsi Mar­ko­wa w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. łań­cuc­kim, w gmi­nie Mar­ko­wa
  • Cier­pisz – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rop­czyc­ko-sę­dzi­szow­skim, w gmi­nie Sę­dzi­szów Ma­ło­pol­ski
  • Cier­pisz – część wsi Mrow­la w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Świl­cza

Wikipedia


cierpisław

imię mę­skie


SJP.pl

Cier­pi­sław – imię mę­skie po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go, nie­no­to­wa­ne w za­cho­wa­nych do­ku­men­tach sta­ro­pol­skich. Ist­nie­je zapis wy­łącz­nie po­dob­ne­go imie­nia żeń­skie­go: Cirz­pi­sła­wa oraz mę­skie­go: Cirz­pi­bog.

Wikipedia


cierpiąca

ko­bie­ta cier­pią­ca, chora


SJP.pl


cierpiący

czło­wiek cier­pią­cy, chory


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: cier­pieć

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ktoś, kto cier­pi

przy­miot­nik

 (3.1) stpol. cier­pli­wy

 (3.2) gw-pl|Poz­nań. chory

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈpʲjɔ̃nt͡sɨ, AS: ćerpʹi ̯õncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpienie n., cierpiętnik m., cierpiętnica ż.

 czas. cierpieć

Wiktionary


cierpiętliwy

skłon­ny do cier­pie­nia


SJP.pl


cierpiętnica

ko­bie­ta cier­pią­ca bier­nie, lu­bu­ją­ca się w prze­ży­wa­niu cier­pień; mę­czen­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej lu­bu­ją­ca się we włas­nym cier­pie­niu lub bier­nie się mu pod­da­ją­ca

 (1.2) rel. osoba płci żeń­skiej, która zaz­na­ła cier­pień ze wzglę­du na swoje wie­rze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bab­cia Hela była strasz­ną cier­pięt­ni­cą, z włas­nej woli wsta­wa­ła o czwar­tej rano, aby upiec nam chleb, a potem pół dnia na­rze­ka­ła na zmę­cze­nie i sen­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpienie n., cierpiętnictwo n., cierpiętniczość ż.

:: fm. cierpiętnik m.

 czas. cierpieć ndk., wycierpieć dk., nacierpieć się dk., scierpieć dk.

 przym. cierpiętniczy, cierpiący

 przysł. cierpiętniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) męczennica

Wiktionary


cierpiętnictwo

bier­ne pod­da­wa­nie się cier­pie­niu; lu­bo­wa­nie się w prze­ży­wa­niu cier­pie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bier­ne pod­da­wa­nie się cier­pie­niom, lu­bo­wa­nie się w ich prze­ży­wa­niu lub kre­o­wa­nie się na ofia­rę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tym­cza­sem cier­pięt­nict­wo w no­wych wa­run­kach, w któ­rych in­te­lek­tu­a­li­ści żyją kom­for­to­wo, a czę­sto i kon­for­mi­stycz­nie, jest fał­szem, jest po pro­stu jedną z form du­cho­wej mi­mi­kry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpiętnik m., cierpiętnica ż., cierpiętniczość ż.

 przym. cierpiętniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samoudręczenie

Wiktionary


cierpiętniczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cier­pięt­ni­cze; cecha tych, któ­rzy są cier­pięt­ni­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpiętnictwo n., cierpiętnik m., cierpiętnica ż.

 przym. cierpiętniczy

Wiktionary


cierpiętniczy

do­ty­czą­cy cier­pięt­ni­ka lub cier­pięt­nict­wa; mę­czeń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cier­pięt­nict­wem i/lub cier­pięt­ni­kiem/cier­pięt­ni­cą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpiętnictwo n., cierpiętnik m., cierpiętnica ż., cierpienie n., cierpiętniczość ż.

Wiktionary


cierpiętnik

czło­wiek bier­nie pod­da­ją­cy się cier­pie­niom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba lu­bu­ją­ca się we włas­nym cier­pie­niu lub bier­nie pod­da­ją­ca się cier­pie­niu

 (1.2) tytuł przy­słu­gu­ją­cy mę­czen­ni­kom, któ­rzy cier­pie­li od swych współ­wyz­naw­ców

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈpʲjɛ̃ntʲɲik, AS: ćerpʹi ̯ẽntʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpienie n., cierpiętnictwo n., cierpiętniczość ż.

:: fż. cierpiętnica ż.

 czas. cierpieć ndk., wycierpieć dk., nacierpieć się dk., scierpieć dk.

 przym. cierpiętniczy, cierpiący

 przysł. cierpiętniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) masochista

Wiktionary


cierpka

po­tocz­nie gorz­ki lub kwa­śny


SJP.pl


cierpkawy

nieco cierp­ki; kwa­sko­wa­ty, draż­nią­cy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) tro­chę cierp­ki, o lekko draż­nią­cym smaku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpkość ż., cierpkawość ż.

 czas. cierpknieć ndk.

 przym. cierpki

 przysł. cierpkawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwaskowaty

Wiktionary


cierpki

po­tocz­nie gorz­ki lub kwa­śny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o smaku: kwa­sko­wa­ty, gorz­ka­wo-kwa­śny; spra­wia­ją­cy, że cierp­nie język

 (1.2) o za­pa­chu: ostry, draż­nią­cy

 (1.3) książk. przen. spra­wia­ją­cy przy­krość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Owoce cze­rem­chy mają cierp­ki smak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛrpʲci, AS: ćerpʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. cierpko

 czas. cierpnąć ndk.

 rzecz. cierpkość ż.

 przym. cierpkawy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) przykry, zgryźliwy, złośliwy

Wiktionary


cierpkość

→ cierp­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ma kwa­sko­wa­ty smak

Wiktionary

Patrz:

cierpki

Powiązane:

 przym. cierpki, cierpkawy

 przysł. cierpko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwasowość

Wiktionary


cierplewo

Cier­ple­wo – (niem. "Brah­we­de") wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, nad Za­le­wem Ko­ro­now­skim w po­wie­cie tu­chol­skim, w gmi­nie Lu­bie­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 85 miesz­kań­ców. Jest najm­niej­szą miej­sco­wo­ścią gminy Lu­bie­wo.

Wikipedia


cierpliwie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób cier­pli­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zno­si­li to, każde ina­czej. Oj­ciec obo­jęt­nie, igno­ru­jąc babkę, mama cier­pli­wie, w mil­cze­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈplʲivʲjɛ, AS: ćerplʹivʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpliwość ż.

 przym. cierpliwy

Wiktionary


cierpliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cier­pli­wie


SJP.pl


cierpliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdol­ność spo­koj­ne­go, dłu­gotr­wa­łe­go zno­sze­nia rze­czy przy­krych

 (1.2) zdol­ność spo­koj­ne­go wy­cze­ki­wa­nia na coś lub dą­że­nia do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Uro­dze­ni pod zna­kiem Byka odz­na­cza­ją się cier­pli­wo­ścią.

 (1.2) Stał w ostrych pro­mie­niach słoń­ca pa­trząc z niez­mier­ną cier­pli­wo­ścią i pow­ta­rza­jąc, że matka jego jest umie­ra­ją­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ, AS: ćerplʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cierpliwy

 przysł. cierpliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opanowanie

 (1.2) wytrwałość

Wiktionary


cierpliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cier­pli­wy


SJP.pl


cierpliwy

zno­szą­cy ze spo­ko­jem prze­ciw­no­ści; umie­ją­cy cze­kać; wy­trzy­ma­ły; wy­ka­zu­ją­cy się upo­rem i nie­złom­no­ścią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) niez­ra­ża­ją­cy się cze­ka­niem

 (1.2) zno­szą­cy prze­ciw­no­ści w spo­sób opa­no­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cier­pli­wy młody czło­wiek cze­kał w ko­lej­ce na swój bilet.

 (1.2) Cier­pli­wa har­mo­nia z je­ste­stwem nie oz­na­cza, że dana osoba nie może wpły­nąć na swoje po­ło­że­nie we wszechś­wie­cie czy je ulep­szyć. Ak­cep­ta­cja nie jest równa pa­syw­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrˈplʲivɨ, AS: ćerplʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpliwość ż., cierpienie n.

 czas. cierpieć

 przysł. cierpliwie

Wiktionary


cierpnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ścierp­nąć)

 (1.1) med. doś­wiad­czać od­czu­cia dręt­wie­nia, mro­wie­nia lub krót­kotr­wa­łe­go skur­czu w ciele, zwy­kle spo­wo­do­wa­ne­go np. uci­skiem ner­wów, zim­nem lub sil­nym emo­cjo­nal­nym wra­że­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ręka mi cierp­nę­ła, bo długo le­ża­ła pod cię­ża­rem ciała.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierpnięcie n.

 przym. cierpki

Wiktionary


cierski

naz­wi­sko


SJP.pl


cierzo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) me­te­o­rol. pół­noc­ny, chłod­ny wiatr typu bora, wy­stę­pu­ją­cy w Hisz­pa­nii;

Wiktionary

Cie­rzo – chłod­ny wiatr typu bora, wy­stę­pu­ją­cy w Hisz­pa­nii. Wieje z kie­run­ku pół­noc­ne­go.

Wikipedia


cierzpanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cierz­pać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛʃˈpãɲɛ, AS: ćešpãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cierzpać

Wiktionary


cierzpać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Ostródz­kie,War­mia,Ni­dzi­ca,Szczyt­no,Wę­go­rze­wo,Gi­życ­ko,Pisz. czer­pać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cierzpanie n.

Wiktionary


cierzpice

Cierz­pi­ce – osada wsi Kursz­tyn w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, w gmi­nie Gniew. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 230. Wcho­dzą w skład so­łect­wa "Kursz­tyn".

W la­tach 1975–1998 Cierz­pi­ce ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ły do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


cierzpięty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w gmi­nie Orzysz;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w gmi­nie Piec­ki;

 (1.3) geogr. dawna osada, współ­cze­śnie część mia­sta Ostró­da, w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cierz­pię­ty – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Piec­ki
  • Cierz­pię­ty – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. pi­skim, w gmi­nie Orzysz
  • Cierz­pię­ty – część mia­sta Ostró­da

Wikipedia


cierń

1. twar­dy, ostro za­koń­czo­ny wy­ro­stek ro­ślin­ny, chro­nią­cy ro­śli­nę przed zje­dze­niem; kolec;
2. coś spra­wia­ją­ce­go przy­krość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ostry wy­ro­stek na pę­dzie ro­śli­ny;

Wiktionary

Cier­nie (ang. "thorn", "spine", łac. "spina") – ostro za­koń­czo­ne wy­rost­ki ro­ślin­ne o szy­dło­wa­tym kształ­cie bę­dą­ce przeksz­tał­co­ny­mi liść­mi (cier­nie po­cho­dze­nia li­ścio­we­go na przy­kład u ber­be­ry­su i kak­tu­sów), pę­da­mi bocz­ny­mi (na przy­kład u tar­ni­ny i gro­cho­drze­wu) lub przy­list­ka­mi (na przy­kład u niek­tó­rych wil­czom­le­czo­wa­tych). U niek­tó­rych palm pow­sta­ją rów­nież cier­nie po­cho­dze­nia ko­rze­nio­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛrʲɲ, AS: ćerʹń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciernik m., cierniczek m., cierniówka ż.

 przym. cierniowy, ciernisty

 czas. ścierać

Wiktionary


ciesaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cie­sak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciesak m.

Wiktionary


ciesak

na­rzę­dzie ręcz­ne do obrób­ki drew­na, o jed­nym ostrzu osa­dzo­nym na trzon­ku, któ­re­go oś jest pro­sto­pa­dła do ostrza; uży­wa­ny w bed­nar­stwie i cie­siel­stwie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) topór cie­siel­ski, na­rzę­dzie z jed­nym ostrzem osa­dzo­nym pro­sto­pad­le do trzon­ka, słu­żą­ce głów­nie do obra­bia­nia pni drzew;

Wiktionary

Cie­sak, cio­sła, cie­śli­ca, cio­ska – na­rzę­dzie słu­żą­ce głów­nie do obra­bia­nia pni drzew dla otrzy­ma­nia wy­dłu­żo­nych pła­szczyzn. Umie­szcze­nie ostrza pro­sto­pad­le do drzew­ca umoż­li­wia wy­god­ne od­dzie­la­nie łupek gdy obra­bia­na po­wierzch­nia jest rów­no­le­gła np. do fun­da­men­tu bu­dow­li. Jest on uży­wa­ny w cie­siel­stwie, bed­nar­stwie, ko­ło­dziej­stwie, do na­cio­sy­wa­nia pod­kła­dów ko­le­jo­wych itp.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛsak, AS: ćesak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. ciesaczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciosła, cieślica, cioska

Wiktionary


ciesać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. cio­sać

Wiktionary


ciesielczuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Marek Cie­siel­czuk – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Sta­ni­sław Cie­siel­czuk – pol­ski poeta

Wikipedia


ciesielczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jo­an­na Cie­siel­czyk (ur. 1999) – pol­ska siat­kar­ka
  • Wal­de­mar Cie­siel­czyk (1958-2010) – pol­ski szer­mierz

Wikipedia


ciesielka

po­tocz­nie: cie­siel­stwo - zawód cie­śli; cie­sioł­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. rze­mio­sło cie­siel­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bur­chard trud­ni się cie­siel­ką od dwu­dzie­stu lat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieślictwo n., cieślarnia ż., ciesielstwo n., ciesiołka ż., cieśla mos., cieślica ż.

 przym. ciesielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciesielstwo, ciesiołka, praca ciesielska

Wiktionary


ciesielnia

warsz­tat cie­siel­ski


SJP.pl


ciesielski

do­ty­czą­cy cie­śli lub cie­siel­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzem. do­ty­czą­cy cie­siel­stwa lub cie­śli

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Cie­siel­ski (2 poł. XVI wieku) – pi­sarz po­li­tycz­ny
  • An­drzej Cie­siel­ski (ur. 1946) – pol­ski ar­ty­sta
  • An­to­ni Cie­siel­ski (1817–?) – pol­ski urzęd­nik, bur­mistrz To­ma­szo­wa Ma­zo­wiec­kie­go
  • Bog­dan Cie­siel­ski – pol­ski muzyk
  • Bo­gu­sław Cie­siel­ski (ur. 1948) – pol­ski urzęd­nik, pre­zy­dent Kielc
  • Cze­sław Cie­siel­ski (ur. 1932) – pol­ski hi­sto­ryk
  • Cze­sław Jan Cie­siel­ski (1901–1940) –pod­po­rucz­nik re­zer­wy, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Jan Cie­siel­ski (ur. 1949) – pol­ski przed­się­bior­ca
  • Jerzy Cie­siel­ski (1929–1970) – pol­ski in­ży­nier i dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Ka­zi­mierz Cie­siel­ski (1882-1935) – pol­ski che­mik
  • Krzysz­tof Cie­siel­ski (ur. 1956) – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Krzysz­tof Cie­siel­ski (ur. 1974) – pol­ski muzyk

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cieślictwo n., cieślarnia ż., cieślica ż., ciesielstwo n., ciesielka ż., ciesiołka ż., cieśla mos., ciosła ż.

Wiktionary


ciesielstwo

rze­mio­sło zwią­za­ne z obrób­ką drew­na, ro­bie­niem z niego kon­struk­cji bu­dow­la­nych oraz sta­wia­niem drew­nia­nych bu­dyn­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzem. fach cie­śli

 (1.2) rzem. pro­duk­cja cie­siel­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mirek trud­ni się cie­siel­stwem od piet­na­ste­go roku życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciosła ż., ciesielka ż., cieśla mos., cieślictwo n., ciesiołka ż., cieślarnia ż., cieślica ż., cieśliczka ż.

 przym. ciesielski

Wiktionary


ciesiołka

po­tocz­nie: cie­siel­stwo - zawód cie­śli; cie­siel­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. rzem. cie­siel­stwo

 (1.2) rzem. ro­dzaj hebla

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kon­rad trud­ni się cie­sioł­ką od dzie­więt­na­ste­go roku życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciosła ż., ciesielka ż., ciesielstwo n., cieśla mos., cieślarnia ż., cieślica ż., cieślictwo n., cieśliczka ż.

 przym. ciesielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciesielstwo, rzad. cieślictwo

Wiktionary


ciesiołkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ciesiółka

naz­wi­sko


SJP.pl


cieszanowianin

miesz­ka­niec Cie­sza­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


cieszanowianka

miesz­kan­ka Cie­sza­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


cieszanowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­sza­no­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Gorz­ko­wi­ce
  • Cie­sza­no­wi­ce – wieś w woj. opol­skim, w pow. ny­skim, w gmi­nie Ka­mien­nik
  • Cie­sza­no­wi­ce – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy, we wsi Cie­sza­no­wi­ce, w wo­je­wództ­wie opol­skim
  • Zalew Cie­sza­no­wi­ce (Zalew Cie­sza­no­wic­ki) – zbior­nik za­po­ro­wy na rzece Lu­cią­ża woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim

Wikipedia


cieszanowski

przy­miot­nik od: Cie­sza­nów


SJP.pl


cieszanów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

}|-

Cie­sza­nów – mia­sto w woj. pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie lu­ba­czow­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cie­sza­nów. Po­ło­żo­ny na Pła­sko­wy­żu Tar­no­grodz­kim, nad rzeką Bru­sien­ką. Leży w daw­nej ziemi beł­skiej.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. mia­sto li­czy­ło 1815 miesz­kań­ców, będąc 47. naj­lud­niej­szym mia­stem w wo­je­wództ­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak zacz­ną do­wo­zić obia­dy z Cie­sza­no­wa, to po pier­wsze będą one uboż­sze, bo jed­no­da­nio­we, a po dru­gie bę­dzie trze­ba pła­cić ponad 50 zł mie­sięcz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈʃãnuf, AS: ćešãnuf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cieszanowski

Wiktionary


cieszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cie­szyć.

Wiktionary

Cie­sze­nie (ka­szub. Ceszenié) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Chmiel­no. Leży na Po­je­zie­rzu Ka­szub­skim, na ob­sza­rze Ka­szub­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 211. Cie­sze­nie leży na tra­sie linii ko­le­jo­wej Kar­tu­zy-Sie­ra­ko­wi­ce-Lę­bork (obec­nie za­wie­szo­nej). Na pół­noc od Cie­sze­nia za­czy­na się kom­pleks Lasów Mi­ra­chow­skich z re­zer­wa­ta­mi przy­ro­dy "Leśne Oczko" i "Sta­ni­szew­skie Zdro­je".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈʃɛ̃ɲɛ, AS: ćešẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cieszyć, ucieszyć

 rzecz. pocieszenie n., pocieszyciel mos., pocieszycielka ż.

Wiktionary


cieszeniewo

Cie­sze­nie­wo (daw­niej: niem. "Zie­ze­neff") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Świd­win.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą so­łect­wa Cie­sze­nie­wo, w skład któ­re­go wcho­dzi rów­nież osada Klucz­ków­ko.

Wikipedia


cieszewko

Cie­szew­ko – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Dro­bin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


cieszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


cieszki

Ciesz­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Lu­bo­widz. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. An­drze­ja Apo­sto­ła w Lu­bo­wi­dzu.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


cieszkowianin

miesz­ka­niec Ciesz­ko­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


cieszkowianka

miesz­kan­ka Ciesz­ko­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


cieszkowski

przy­miot­nik od: Ciesz­ków


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Au­gust Ciesz­kow­ski – hra­bia, dzia­łacz spo­łecz­ny i po­li­tycz­ny
  • Au­gust Adolf Ciesz­kow­ski – zie­mia­nin pol­ski, me­ce­nas nauki, se­na­tor II RP
  • Hen­ryk Ciesz­kow­ski – pol­ski ma­larz
  • Hen­ryk Ciesz­kow­ski – pi­sarz epoki ro­man­tyz­mu
  • Hi­po­lit Ciesz­kow­ski – in­ży­nier, bu­dow­ni­czy linii ko­le­jo­wych w Pol­sce
  • Józef Ciesz­kow­ski – pol­ski gór­nik
  • Ka­je­tan Karol Ciesz­kow­ski – uczest­nik pow­sta­nia stycz­nio­we­go
  • Te­o­dor Ciesz­kow­ski – pol­ski puł­kow­nik, pow­sta­niec stycz­nio­wy
  • Wi­ta­lij Ciesz­kow­ski – ro­syj­ski sza­chi­sta
  • Ciesz­kow­scy herbu Do­łę­ga

Wikipedia


cieszków

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Zo­bacz też: Ciesz­ków (osada).

Ciesz­ków (daw­niej "Frej­no", niem. "Fre­y­han") – wieś (do 1742 roku mia­sto) w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, po­wie­cie mi­lic­kim, gmi­nie Ciesz­ków.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ciesz­ków. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go, obec­nie jest sie­dzi­bą gminy Ciesz­ków w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim.

Wikipedia


cieszygor

dawne imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Cie­szy­gor (lub Cie­szy­gór) – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nu "Cie­szy-" („cie­szyć się”) i "-gor" („goreć, palić się"). Mogło oz­na­czać „tego, który cie­szy się ogniem”.

Wikipedia


cieszyków

Cie­szy­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, w gmi­nie Szczyt­ni­ki, ok. 10 km od Opa­tów­ka, ok. 20 km od Ka­li­sza.

Wikipedia


cieszymir

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Cie­szy­mir, Cie­szy­miar, Cie­szy­mier, Ciesz­mir, Ciesz­miar, Ciesz­mier, Cie­szy­mierz – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Cie­szy-" („cie­szyć”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Oz­na­cza­ło­by więc „tego, któ­re­go cie­szy pokój”.

Cie­szy­mir imie­ni­ny ob­cho­dzi 13 maja i 24 sierp­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Cie­szy­mir i je­stem za­wo­do­wym żoł­nie­rzem z gar­ni­zo­nu Bo­le­sła­wiec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Cieszymirek m.

 przym. Cieszymirowy

Wiktionary


cieszymirostwo

Cie­szy­mir z mał­żon­ką; Cie­szy­mi­ro­wie


SJP.pl


cieszymirowie

imię mę­skie


SJP.pl


cieszymirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cie­szy­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


cieszymysł

imię mę­skie


SJP.pl

Cie­szy­mysł – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nu "Cie­szy-" („cie­szyć”) i "-mysł" („my­śleć”, „myśl”). Mogło oz­na­czać „ten, któ­re­go cie­szy my­śle­nie”.

Cie­szy­mysł imie­ni­ny ob­cho­dzi 13 marca i 18 li­sto­pa­da.

Wikipedia


cieszymysłostwo

Cie­szy­mysł z mał­żon­ką; Cie­szy­my­sło­wie


SJP.pl


cieszymysłowie

imię mę­skie


SJP.pl


cieszymysłowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cie­szy­my­sła lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


cieszyn

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto po­wia­to­we w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w gmi­nie Gra­bo­wiec

 (1.3) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w gmi­nie So­śnie

 (1.4) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w gmi­nie Bie­sie­kierz

Wiktionary

Cie­szyn (cz., Tes­chen) – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce nad rzeką Olzą, na gra­ni­cy z Cze­cha­mi, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu cie­szyń­skie­go.

Dzie­je Cie­szy­na się­ga­ją IX w. i wiążą się z gro­dem sło­wiań­skie­go ple­mie­nia Go­łę­szy­ców. Cie­szyn otrzy­mał prawa miej­skie w 1217 roku. Od końca XIII w. był cen­trum Księ­stwa Cie­szyń­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­gen­da mówi o za­ło­że­niu Cie­szy­na w roku 810.

 (1.1) Ro­mań­ska ro­tun­da w Cie­szy­nie peł­ni­ła też funk­cję ko­ścio­ła pa­ra­fial­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛʃɨ̃n, AS: ćešỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieszynianin mos., cieszynianka ż., cieszyniak mos., cieszyniaczka ż., cieszynit mrz., cieszynka ż., Cieszyńskie n., cieszyńskość ż., Ciech mos., Ciechosław mos., Ciechosława ż.

 przym. cieszyński, cieszynitowy, podcieszyński

 czas. ucieszyć

Wiktionary


cieszyniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od cie­szy­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieszyniak mos.

Wiktionary


cieszyniaczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. miesz­kan­ka Cie­szy­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kogo wy­bra­li „Cie­szy­niacz­ką Roku”?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cieszyn m., cieszynka ż., cieszynianin m., cieszynianka ż., Cieszyńskie n., cieszynit m.

:: fm. cieszyniak m.

 przym. cieszyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cieszynianka

Wiktionary


cieszyniak

po­tocz­nie: cie­szy­nia­nin (miesz­ka­niec Cie­szy­na)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. miesz­ka­niec Cie­szy­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fran­ci­szek zro­bił cie­szy­nia­ka bi­sku­pem w Afry­ce.

 (1.1) Kogo wy­bra­li „Cie­szy­nia­kiem Roku”?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cieszyn mrz., cieszynit mrz., cieszynka ż., cieszynianin mos., cieszynianka ż.

:: zdrobn. cieszyniaczek mos.

:: fż. cieszyniaczka ż.

 przym. cieszyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cieszynianin

Wiktionary


cieszynianin

miesz­ka­niec Cie­szy­na, Cze­skie­go Cie­szy­na; Cie­szy­niak (po­tocz­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cie­szy­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tłumy cie­szy­nian zgro­ma­dził kon­cert na miej­skim rynku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛʃɨ̃ˈɲä̃ɲĩn, AS: ćešỹńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cieszyn mrz., cieszynit mrz.

:: fż. cieszynianka ż.

 przym. cieszyński, cieszynitowy

Wiktionary


cieszynianka

cie­szy­nian­ka wio­sen­na - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cie­szy­na

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hac­qu­e­tia epi­pac­tis|DC.|ref=tak., drob­na ro­śli­na z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na balu po­ja­wi­ły się same zacne cie­szy­nian­ki.

 (1.2) Cie­szy­nian­ka wy­stę­pu­je na Po­gó­rzu Cie­szyń­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛʃɨ̃ˈɲãnka, AS: ćešỹńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cieszyn mrz., cieszynit mrz.

:: fm. cieszynianin mos.

 przym. cieszyński, cieszynitowy

Wiktionary


cieszynit

mag­mo­wa skała ży­ło­wa, w du­żych ilo­ściach wy­stę­pu­je w oko­li­cach Cie­szy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. miner. geol. ro­dzaj głę­bi­no­wej skały mag­mo­wej wy­stę­pu­ją­cej w oko­li­cach Cie­szy­na;

Wiktionary

Cie­szy­nit (ang. "tes­che­ni­te") – skała mag­mo­wa, głę­bi­no­wa, za­sa­do­wa, o cha­rak­te­ry­stycz­nej, pstro­ka­tej, czar­no-bia­łej bar­wie, za­li­cza­na do ga­bro­i­dów. We­dług współ­czes­nej kla­sy­fi­ka­cji skał cie­szy­ni­ty od­po­wia­da­ją te­ra­li­tom anal­cy­mo­wym lub es­sek­sy­tom anal­cy­mo­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazwa cie­szy­ni­tu wy­wo­dzi się od mia­sta Cie­szy­na, w oko­li­cach któ­re­go skała ta zo­sta­ła po raz pier­wszy na świe­cie opi­sa­na.

 (1.1) Cie­szy­ni­ty wy­stę­pu­ją w licz­nych od­mia­nach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieszyńskość ż., Cieszyn m., cieszynianin m., cieszynianka ż., Cieszyńskie n., cieszyniaczka ż., cieszynka ż., cieszyniak mos.

 przym. cieszynitowy, cieszyński

Wiktionary


cieszynitowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cie­szy­ni­tu, wy­ko­na­ny z cie­szy­ni­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obec­nie skały tego re­gio­nu na­zy­wa się tra­dy­cyj­nie „ska­ła­mi cie­szy­ni­to­wy­mi”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieszyńskość ż., cieszynit m., Cieszyn m., cieszynianin m., cieszynianka ż., Cieszyńskie n., cieszynka ż.

 przym. cieszyński

Wiktionary


cieszynka

1. w spor­cie: oka­zy­wa­nie ra­do­ści przez za­wod­ni­ka po zdo­by­ciu punk­tu lub wy­gra­niu meczu;
2. strzel­ba my­śliw­ska ma­łe­go ka­li­bru, pro­du­ko­wa­na daw­niej w Cie­szy­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. sport. oka­zy­wa­nie ra­do­ści przez za­wod­ni­ka po zdo­by­ciu gola lub punk­tu;

 (1.2) łow. ma­ło­ka­li­bro­wa strzel­ba my­śliw­ska do po­lo­wań na ptact­wo, pro­du­ko­wa­na w Cie­szy­nie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­szyn­ka (broń)
  • Cie­szyn­ka (rzeka)
  • Cie­szyn­ka (sport)
  • Cie­szyn

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bar­tosz Ka­pust­ka pod­czas cie­szyn­ki po strze­lo­nym golu z Florą Tal­lin doz­nał kon­tuz­ji.

 (1.2) Cie­szyń­skie mu­ze­um po­sia­da w swych zbio­rach czte­ry cie­szyn­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: czas. cieszyć się

 (1.2)

:: rzecz. cieszyńskość ż., Cieszyn m., cieszynianin m., cieszynianka ż., cieszynit m., cieszyniaczka ż., cieszyniak m.

:: przym. cieszynitowy, cieszyński

Wiktionary


cieszyno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­szy­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Zło­cie­niec
  • Cie­szy­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Wę­go­rzy­no
  • Cie­szy­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. świd­wiń­skim, w gmi­nie Świd­win

Wikipedia


cieszyrad

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Cie­szy­rad – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, któ­re­go ślad za­cho­wał się wy­łącz­nie w za­pi­sie Cie­szy­ra­do­wic. Skła­da się z czło­nów: "Cie­szy-" („cie­szyć”) i "-rad" („być za­do­wo­lo­nym, chęt­nym, cie­szyć się”). Mogło oz­na­czać „tego, który rad się cie­szy”.

Cie­szy­rad imie­ni­ny ob­cho­dzi 19 kwiet­nia.

Wikipedia


cieszysław

imię mę­skie


SJP.pl

Cie­szy­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Cie­szy-" („cie­szyć”) i "-sław" („sława”). Oz­na­cza­ło­by więc „tego, któ­re­go cie­szy sława”. Zob. też Cie­sław i Cie­cho­sław.

Cie­szy­sław imie­ni­ny ob­cho­dzi 17 marca, 1 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia


cieszysława

imię żeń­skie


SJP.pl

Cie­szy­sła­wa – żeń­ska forma imie­nia Cie­szy­sław, nie­no­to­wa­na w cza­sach sta­ro­pol­skich.

Wikipedia


cieszysławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cie­szy­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


cieszysławostwo

Cie­szy­sław z mał­żon­ką; Cie­szy­sła­wo­wie


SJP.pl


cieszysławowie

imię mę­skie


SJP.pl


cieszysławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cie­szy­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


cieszyć

1. spra­wiać ra­dość, we­se­lić;
2. cie­szyć się - doz­na­wać ra­do­ści, za­do­wo­le­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) dawać ra­dość, szczę­ście, we­se­lić; na­stra­jać po­zy­tyw­nie, ra­do­śnie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cie­szyć się

 (2.1) być ra­dos­nym, mieć ra­dość, za­do­wo­le­nie z cze­goś

 (2.2) we­se­lić się, śmiać się

 (2.3) mieć coś (naj­czę­ściej coś, co daje sa­tys­fak­cję)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza kon­cep­cja padła na po­dat­ny grunt, co bar­dzo nas cie­szy.

 (2.1) Ania cie­szy się z pię­kne­go pre­zen­tu.

 (2.2) Z czego się cie­szysz? Nie widzę w tym nic za­baw­ne­go.

 (2.3) Cio­cia cie­szy się do­brym zdro­wiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛʃɨt͡ɕ, AS: ćešyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pocieszać ndk., pocieszyć dk., ucieszyć dk.

 rzecz. cieszenie n., pocieszenie n., pociecha ż., uciecha ż., pocieszyciel mos., pocieszycielka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radować

 (2.1) radować się

 (2.2) śmiać się

Wiktionary


cieszyński

1. przy­miot­nik od: Cie­szyn
2. cho­ro­ba cie­szyń­ska - wi­ru­so­wa cho­ro­ba świń; cie­szyń­ska za­ra­za świń


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cie­szy­na, zwią­za­ny z Cie­szy­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czego je­szcze bra­ku­je na cie­szyń­skim rynku?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛˈʃɨ̃j̃sʲci, AS: ćešỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieszyńskość ż., Cieszyn mrz., cieszynianin mos., cieszynianka ż., cieszynit mrz., cieszynka ż., Cieszyńskie n., cieszyniaczka ż., cieszyniak mos.

 przym. cieszynitowy, podcieszyński

Wiktionary


cieszyńskie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­gion w po­łud­nio­wej Pol­sce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cie­szyń­skie nie przy­łą­czy­ło się do pro­te­stu.

 (1.1) W Cie­szyń­skiem roz­po­czę­to elek­tro­nicz­ny nabór do szkół śred­nich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieszyńskość ż., Cieszyn m., cieszynianin m., cieszynianka ż., cieszyniaczka ż., cieszynit m.

 przym. cieszyński, cieszynitowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) powiat cieszyński

Wiktionary


cieszyńskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cie­szyń­skie, ty­po­we dla Cie­szy­na lub jego miesz­kań­ców

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cieszyn mrz., cieszynianin mos., cieszynianka ż., cieszyniak mos., cieszyniaczka ż., cieszynit mrz., cieszynka ż., Cieszyńskie n., Ciech mos.

 przym. cieszyński, cieszynitowy, podcieszyński

Wiktionary


cieszów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­szów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wał­brzy­skim, w gmi­nie Stare Bo­ga­czo­wi­ce
  • Cie­szów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie No­wo­gród Bo­brzań­ski

Wikipedia


cieszątki

Cie­sząt­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ko­bie­le Wiel­kie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


cieszęcin

Cie­szę­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Wie­ru­szów.

Wikipedia


cietrzew

duży ptak łowny z rzędu ku­ra­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. duży, eu­raz­ja­tyc­ki ptak łowny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Około po­łud­nia udało mi się ubić ja­kie­goś du­że­go ptaka z ga­tun­ku cie­trze­wi, który, upie­czo­ny na roż­nie, miał bar­dzo de­li­kat­ne mięso.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛṭʃɛf, AS: ćeṭšef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zacietrzewienie n.

 czas. zacietrzewić się

 przym. cietrzewi

Wiktionary


cietrzewi

przy­miot­nik od: cie­trzew


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ornit. do­ty­czą­cy cie­trze­wia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cietrzew mzw.

Wiktionary


cieć

1. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: do­zor­ca domu, stróż, ochro­niarz;
2. mło­dzie­żo­wo, obraź­li­wie:
a) czło­wiek wolno my­ślą­cy;
b) ho­mo­sek­su­a­li­sta;
c) osoba peł­nią­ca jakąś funk­cję spo­łecz­ną, np. na­u­czy­ciel, woźny, po­li­cjant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) posp. po­gard. go­spo­darz domu

 (1.2) daw. gwara. więz. stróż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasz blok ma no­we­go cie­cia, który od­śnie­ża wszyst­kie scho­dy i chod­ni­ki.

 (1.1) Za­py­tał, co to może oz­na­czać, bo jako cieć to i owo musi wie­dzieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇t͡ɕ, AS: ćėć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dozorca, gospodarz, stróż

Wiktionary


ciećkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cieć­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciećkać

Wiktionary


ciećkać

cieć­kać się - re­gio­nal­nie: cac­kać się (1. ob­cho­dzić się z czymś lub z kimś czule;
2. poś­wię­cać zbyt wiele czasu na wy­ko­ny­wa­nie ja­kiejś czyn­no­ści); ciać­kać się (re­gio­nal­nie), cec­kać się (re­gio­nal­nie)


SJP.pl


ciećkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ciećwierz

mło­dzie­żo­wo, obraź­li­wie: czło­wiek mod­nie, ele­ganc­ko się ubie­ra­ją­cy; ele­gan­cik, stroj­niś, mod­niś


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Le­szek Cieć­wierz (ur. 6 marca 1966 roku w Ja­wo­rze) – pol­ski me­ne­dżer, in­ży­nier i urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Paweł Cieć­wierz (ur. 29 paź­dzier­ni­ka 1978 na Ślą­sku) – pol­ski pi­sarz fan­ta­sy i scien­ce fic­tion
  • Piotr Cieć­wierz (ur. 30 czerw­ca 1962 w War­sza­wie) – pol­ski dy­plo­ma­ta, ara­bi­sta
  • Cie­trzew, re­gio­nal­nie cieć­wierz (Ly­ru­rus te­trix) – ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych (Pha­sia­ni­dae), za­miesz­ku­ją­cy Eu­raz­ję

Wikipedia


ciełuchowo

wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim


SJP.pl

Cie­łu­cho­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Kikół.

Wikipedia


ciełuszki

Cie­łusz­ki (bia­ło­rus. Цялушкі; w miejsc. gwa­rze Телушкі, wym.: "Tełuškí", trb.: "Te­łusz­ki") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Za­błu­dów. Leży nad rzeką Narew.

Wikipedia


cień

1. ob­szar, do któ­re­go nie do­cie­ra świa­tło;
2. prze­no­śnie: śla­do­wa ilość cze­goś; reszt­ka, po­zo­sta­łość;
3. prze­no­śnie: mrok, ciem­ność; mrocz­ność, pom­ro­ka;
4. roz­my­ty kształt ja­kiejś po­sta­ci lub przed­mio­tu; zarys;
5. widmo, upiór, zjawa;
6. ro­dzaj kos­me­ty­ku słu­żą­ce­go do bar­wie­nia po­wiek i oko­lic oczu;
7. daw­niej: szpieg, do­no­si­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­ciem­nio­ny ob­szar, który pow­sta­je za rze­czą lub osobą, gdy jest ona oś­wiet­la­na z dru­giej stro­ny;

 (1.2) ob­szar osło­nię­ty cał­ko­wi­cie od pro­mie­ni sło­necz­nych i dzię­ki temu chłod­niej­szy oraz bar­dziej za­ciem­nio­ny niż oś­wiet­lo­ny teren

 (1.3) słabo wi­docz­ny zarys po­sta­ci lub przed­mio­tu

 (1.4) fot. szt. ciem­na plama bę­dą­ca w kon­tra­ście do jas­nych pla­ma­am barw­nych

 (1.5) kos­met. ma­ki­jaż na po­wie­ce; zob. cień do po­wiek.

 (1.6) kos­met. farba kos­me­tycz­na do ma­ki­ja­żu na po­wie­ce

 (1.7) przen. książk. zjawa, duch zmar­łe­go

 (1.8) przen. mała oz­na­ka cze­goś

Wiktionary

Cień – ob­szar, do któ­re­go nie do­cie­ra świa­tło bez­poś­red­nio ze źró­dła świa­tła na sku­tek obec­no­ści przesz­ko­dy usta­wio­nej na dro­dze pro­mie­ni świetl­nych, nie­prze­pu­szcza­ją­cej świa­tła.

W za­leż­no­ści od źró­dła świa­tła mówi się o cie­niu sło­necz­nym, księ­ży­co­wym i in­nych. W za­leż­no­ści od obiek­tu prze­sła­nia­ją­ce­go świa­tło mówi się o cie­niu np. Księ­ży­ca (pod­czas zać­mie­nia Słoń­ca cień ten pada na Zie­mię), cie­niu bu­dyn­ku, czło­wie­ka itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Znu­żo­ny próż­nym szu­ka­niem i zmę­czo­ny cho­dze­niem, usia­dłem w cie­niu skały wy­po­cząć.

 (1.7) Cho­ciaż cie­nie zbrod­nia­rzy nawet w za­gro­bo­wym życiu do­pu­szcza­ją się wy­stęp­ków i osta­tecz­nie gubią i sie­bie, i za­war­tą w nich iskrę bożą.

 (1.8) Gdy­bym miał cho­ciaż cień na­dziei na awans, to po­je­chał­bym na to szko­le­nie do Su­wałk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇̃ɲ, AS: ćė̃ń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cienistość ż., cieniowanie n.

 czas. cieniować ndk., pocieniować dk., zacieniać dk.

 przym. cienisty

 przysł. cieniście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) sylwetka

 (1.6) pastele

 (1.7) duch, mara, zjawa

Wiktionary


cieński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Cień­ski
  • Ka­zi­mierz Cień­ski
  • Le­szek Cień­ski
  • Lu­do­mir Cień­ski
  • Mar­cin Cień­ski
  • Mi­chał Cień­ski
  • Sta­ni­sław Cień­ski
  • Ta­de­usz Cień­ski
  • Wło­dzi­mierz Cień­ski
  • Ka­pli­ca Cień­skich w Oknie

Wikipedia


cieńszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cien­ki


SJP.pl


cieścia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. matka żony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieść mos./ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teściowa, stpol. tścia, teścia

Wiktionary


cieśla

rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się obrób­ką drew­na, w szcze­gól­no­ści ele­men­tów kon­struk­cyj­nych: drzwi, okien, scho­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. osoba pro­fe­sjo­nal­nie zaj­mu­ją­ca się wy­ko­ny­wa­niem drew­nia­nych kon­struk­cji bu­dow­la­nych oraz drew­nia­nych domów

Wiktionary

Zo­bacz też: Cie­śla (naz­wi­sko).

Cie­śla – zawód zwią­za­ny z obrób­ką drew­na, który po­le­ga na wy­ko­ny­wa­niu ele­men­tów kon­struk­cji, czę­ści wy­po­sa­że­nia oraz de­ta­li z drew­na, trwa­le zwią­za­nych z obiek­tem dzia­ła­nia (bu­dy­nek, bu­dow­la, okręt).

Nie­jed­no­krot­nie za­wo­dy cie­śli oraz sto­la­rza (zwła­szcza sto­la­rza bu­dow­la­ne­go) są my­lo­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ponoć świę­ty Józef był cie­ślą w Na­za­re­cie i cio­sał stro­py domów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̇ɕla, AS: ćėśla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciosła ż., ciesielka ż., ciesielstwo n., cieślictwo n., ciesiołka ż., cieślarnia ż., cieślica ż., cieśliczka ż.

 przym. ciesielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. tesarz, stolarz

Wiktionary


cieślak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Cie­ślak (ur. 1980) – pol­ska ak­tor­ka
  • Bro­ni­sław Cie­ślak (1943–2021) – pol­ski aktor i po­li­tyk
  • Cze­sław Cie­ślak (ur. 1946) – pol­ski po­li­tyk
  • Ed­mund Cie­ślak (1922–2007) – pol­ski hi­sto­ryk
  • Igna­cy Cie­ślak (1916–2002) – pol­ski mi­sjo­narz
  • Jad­wi­ga Jan­kow­ska-Cie­ślak (1951–2025) – pol­ska ak­tor­ka
  • Jerzy Cie­ślak (1941–2004) – pol­ski po­li­tyk
  • Józef Cie­ślak (1933–2020) – pol­ski pił­karz ręcz­ny
  • Kle­mens Cie­ślak (1927–2022) – pol­ski po­li­tyk i na­u­czy­ciel
  • Łu­kasz Cie­ślak (ur. 1981) – pol­ski muzyk, fo­to­graf i per­for­mer
  • Ma­ciej Cie­ślak (ur. 1969) – pol­ski muzyk
  • Marek Cie­ślak (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia


cieślar

naz­wi­sko


SJP.pl

Cie­ślar (918 m, 920 m) – po­kry­ty po­la­na­mi szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim, w głów­nym grzbie­cie Pasma Stoż­ka i Czan­to­rii, po­ło­żo­ny mię­dzy Wiel­kim So­szo­wem (na pn.) a Małym Stoż­kiem (na pd.). Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska Cie­ślar (w 1621 r., tuż po osa­dze­niu wsi Wisła no­to­wa­no w niej już 4 Cie­śla­rów, a i dziś jest to jedno z naj­po­pu­lar­niej­szych naz­wisk w Wiśle).

Wikipedia


cieślarnia

warsz­tat cie­siel­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. warsz­tat cie­siel­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gin­ter po­szedł do cie­ślar­ni spraw­dzić to za­mó­wie­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieślictwo n., ciosła ż., ciesielka ż., ciesielstwo n., cieśla mos., ciesiołka ż., cieślica ż., cieśliczka ż.

 przym. ciesielski

Wiktionary


cieślewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrian Cie­śle­wicz – pol­ski pił­karz
  • Dawid Cie­śle­wicz – pol­ski żuż­lo­wiec
  • Łu­kasz Cie­śle­wicz – pol­ski pił­karz
  • Marek Cie­śle­wicz – pol­ski żuż­lo­wiec
  • Ro­bert Cie­śle­wicz – pol­ski pił­karz
  • Roman Cie­śle­wicz – pol­ski ar­ty­sta gra­fik
  • To­masz Cie­śle­wicz – pol­ski żuż­lo­wiec
  • Wal­de­mar Cie­śle­wicz – pol­ski żuż­lo­wiec

Wikipedia


cieślica

sie­kie­ra o trój­kąt­nym ostrzu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. sie­kie­ra cie­siel­ska z trój­kąt­nym ostrzem

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. sie­kie­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieślictwo n., cieślarnia ż., cieśliczka ż., cieśla mos., ciosła ż., ciesielka ż., ciesiołka ż., ciesielstwo n.

 przym. ciesielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. ciesak, ciosła, cioska

Wiktionary


cieślicki

naz­wi­sko


SJP.pl


cieślictwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. fach cie­śli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­dek trud­ni się cie­ślict­wem od sie­dem­na­ste­go roku życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciosła ż., ciesielka ż., ciesielstwo n., cieśla mos., ciesiołka ż., cieślarnia ż., cieślica ż., cieśliczka ż.

 przym. ciesielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciesielstwo, rzad. ciesiołka

Wiktionary


cieśliczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cie­śli­ca

 (1.2) mała sie­kie­ra cie­siel­ska z trój­kąt­nym ostrzem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieślictwo n., cieślarnia ż., cieśla mos., ciesiołka ż., ciesielstwo n., cieślica ż.

Wiktionary


cieślik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cie­ślik (Cich­lo­co­lap­tes le­u­coph­rus) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny garn­ca­rzo­wa­tych
  • Adolf Cie­ślik – pol­ski po­li­tyk
  • An­to­ni Cie­ślik – pol­ski ofi­cer
  • Eli­ze­usz Cie­ślik – pol­ski fo­to­graf
  • Ewa Cie­ślik – pol­ska in­ży­nier
  • Ge­rard Cie­ślik – pol­ski pił­karz
  • Jan Cie­ślik – pol­ski woj­sko­wy
  • Jerzy Cie­ślik – pol­ski eko­no­mi­sta
  • Jo­an­na Cie­ślik – pol­ska dzia­łacz­ka spo­łecz­na
  • Józef Cie­ślik – pow­sta­niec ślą­ski oraz dzia­łacz na­ro­do­wy
  • Kla­u­dia Cie­ślik – pol­ska ju­docz­ka
  • Kry­sty­na Cie­ślik – pol­ska szczy­pior­nist­ka

Wikipedia


cieślikiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


cieślikowski

naz­wi­sko


SJP.pl


cieślin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cie­ślin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ino­wroc­ław
  • Cie­ślin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Roz­prza
  • Cie­ślin – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Klu­cze
  • Cie­ślin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Mo­cho­wo

Wikipedia


cieśliński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Cie­śliń­ski – pol­ski pił­karz
  • Ce­za­ry Cie­śliń­ski – pol­ski fi­lo­zof i logik
  • Jan Cie­śliń­ski – pol­ski ar­chi­tekt
  • Jan Cie­śliń­ski – pol­ski fizyk
  • Ja­nusz Cie­śliń­ski – pol­ski in­ży­nier
  • Lu­do­mir Cie­śliń­ski – pol­ski in­ży­nier
  • Ma­riusz Cie­śliń­ski – pol­ski kick-boxer
  • Piotr Cie­śliń­ski – pol­ski po­li­tyk
  • Piotr Cie­śliń­ski – pol­ski gra­fik
  • Sta­ni­sław Cie­śliń­ski – pol­ski bo­ta­nik, li­che­no­log
  • Ste­fan Cie­śliń­ski – pol­ski ge­o­log
  • Wi­told Cie­śliń­ski – pol­ski woj­sko­wy

Wikipedia


cieśluk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Cie­śluk (ur. 1961) – pol­ska lek­ko­at­let­ka, sprin­ter­ka
  • Hen­ryk Cie­śluk (1906–2002) – pol­ski praw­nik, dzia­łacz par­tyj­ny i pań­stwo­wy

Wikipedia


cieśn.

skrót od: cie­śni­na


SJP.pl

skrót

 (1.1) = geogr. cie­śni­na

Wiktionary


cieśnina

wąski pas wody łą­czą­ce dwa roz­le­głe zbior­ni­ki wodne, np. dwa morza, oce­a­ny, za­to­kę z mo­rzem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. zwę­że­nie ob­sza­ru wod­ne­go po­mię­dzy dwoma ak­we­na­mi (oce­a­na­mi, mo­rza­mi lub je­zio­ra­mi)

Wiktionary

Cie­śni­na – zwę­że­nie ob­sza­ru wod­ne­go, łą­czą­ce dwa ak­we­ny (oce­a­ny, morza lub je­zio­ra), a roz­dzie­la­ją­ce dwa ob­sza­ry lą­do­we. Sze­ro­ką cie­śni­nę mor­ską, zwła­szcza od­dzie­la­ją­cą wyspę od kon­ty­nen­tu okre­śla się mia­nem ka­na­łu mor­skie­go (np. La Man­che), wą­skie cie­śni­ny są zaś cza­sem na­zy­wa­ne „przes­my­ka­mi”. Obce stat­ki mogą prze­kra­czać wody cie­śnin na­le­żą­ce do pań­stwa nad­brzeż­ne­go na pod­sta­wie prawa nie­za­kłó­co­ne­go tran­zy­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak na­zy­wa się ta cie­śni­na mię­dzy Ko­pen­ha­gą a Malmö?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇ɕˈɲĩna, AS: ćėśńĩna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. daw. ciaśnina

Wiktionary


cieść

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. oj­ciec żony

 (1.2) daw. oj­ciec męża

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) daw. sy­no­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cieść, to jest żony mojej oj­ciec […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̇ɕt͡ɕ, AS: ćėść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieścia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teść

 (1.2) świekier

 (2.1) daw. niewiastka, daw. sneszka

Wiktionary


cieśń

1. miej­sce w or­ga­niz­mie, w któ­rym na­rzą­dy lub ich czę­ści cias­no do sie­bie przy­le­ga­ją;
2. cias­no­ta, cias­ne miej­sce; ścisk, tłok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cias­ne miej­sce, wą­skie przej­ście, zwę­żo­ny od­ci­nek

 (1.2) anat. prze­wę­żo­na część na­rzą­du lub innej struk­tu­ry ana­to­micz­nej, łą­czą­ca dwie więk­sze czę­ści

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciasnota

 (1.2) węzina

Wiktionary


cif

kla­u­zu­la w umo­wie hand­lo­wej, która re­gu­lu­je wa­run­ki prze­wo­zu to­wa­ru stat­kiem, opła­ty i ubez­pie­cze­nia (cena to­wa­ru za­wie­ra ca­łość kosz­tów prze­wo­zo­wych wraz z ubez­pie­cze­niem); CIF


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) umowa w hand­lu mor­skim

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Com­mon In­ter­me­dia­te For­mat – for­mat na­gry­wa­nia wi­de­o­kon­fe­ren­cji
  • Cry­stal­lo­grap­hic In­for­ma­tion File – for­mat pliku słu­żą­cy do za­pi­su da­nych kry­sta­lo­gra­ficz­nych

Wikipedia


ciga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. koza (zwie­rzę)

Wiktionary


cigacice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w gmi­nie Su­le­chów;

Wiktionary

Ci­ga­ci­ce (do 1937 r. "Tschi­che­rzig", w la­tach 1937–1945 "Ode­reck", w 1945 r. "Cy­ga­czy­ce") – wieś so­łec­ka w za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Su­le­chów, usy­tu­o­wa­na na pra­wym brze­gu Odry, około 7 km od Su­le­cho­wa. Za­miesz­ki­wa­na przez 752 osoby (stan na 30 czerw­ca 2025).

Wikipedia


cii

wy­krzy­knik na­ka­zu­ją­cy za­cho­wa­nie ciszy; ćśś, ćśśś, tsss, tss, ts


SJP.pl


ciii

wy­krzy­knik

 (1.1) …uży­wa­ny, gdy ktoś upo­mi­na o za­cho­wa­nie ciszy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciii! Sły­szę jakiś dziw­ny od­głos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sza!, ćśśś!, pst!, ts!, tss!

Wiktionary


cikcak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zyg­zak

Wiktionary


cikowice

Ci­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie bo­cheń­skim, w gmi­nie Boch­nia.

Wieś kró­lew­ska w te­nu­cie nie­po­ło­mic­kiej w po­wie­cie szczy­rzyc­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go w końcu XVI wieku.

W la­tach 1954–1968 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ci­ko­wi­ce, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Boch­nia-Za­chód. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

Wikipedia


cila

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Ce­cy­lia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Cilka

Wiktionary


cilka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­u­fa­ła forma imie­nia Ce­cy­lia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Cila

Wiktionary


cimabue

Ci­ma­bue, właśc. "Cenni di Pepo" (ur. ok. 1240, zm. 1302 w Pizie) – wło­ski ma­larz i mo­za­i­cy­sta epoki go­ty­ku.

Wikipedia


cimcirimci

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie: sto­su­nek sek­su­al­ny; bara bara, bara-bara


SJP.pl


cimelium

[czy­taj: c-ime­lium] bar­dzo rzad­ki i cenny druk lub rę­ko­pis, w bi­blio­te­ce prze­cho­wy­wa­ny zwy­kle w spe­cjal­nych wa­run­kach i nie udo­stęp­nia­ny po­wszech­nie; cy­me­lium


SJP.pl


cimochowski

naz­wi­sko


SJP.pl


cimoszewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ci­mo­sze­wicz – pol­skie naz­wi­sko
  • To­masz Ci­mo­sze­wicz (ur. 1979) – pol­ski po­li­tyk i przed­się­bior­ca, poseł na Sejm VIII ka­den­cji. Syn Wło­dzi­mie­rza.
  • Wło­dzi­mierz Ci­mo­sze­wicz (ur. 1950) – pol­ski po­li­tyk i praw­nik. Pre­mier, wi­ce­pre­mier, mar­sza­łek Sejmu, mi­ni­ster spra­wied­li­wo­ści i spraw za­gra­nicz­nych, wie­lo­let­ni poseł i se­na­tor
  • Ci­mo­sze­wi­cze

Wikipedia


cimoszki

Ci­mosz­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olec­kim, w gmi­nie Wie­licz­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


cinan

mia­sto w Chi­nach; Jinan


SJP.pl


cinch

[czy­taj: s-incz] ro­dzaj złą­cza elek­tro­nicz­ne­go; czincz, chinch


SJP.pl


cincinnati

[czy­taj: s-ins-inati] mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

Cin­cin­na­ti – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, na po­łud­nio­wo-za­chod­nim skra­ju stanu Ohio, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny hrab­stwa Ha­mil­ton, po­ło­żo­ne na pół­noc­nym brze­gu rzeki Ohio. W 2020 roku mia­sto li­czy­ło 309 317 miesz­kań­ców; ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Cin­cin­na­ti, obej­mu­ją­cy m.in. miej­sco­wo­ści: Nor­wo­od, St Ber­nard i Elm­wo­od Place, w 2020 roku za­miesz­ka­ny był przez 2 256 884 osób.

Wikipedia


cindy

imię żeń­skie


SJP.pl


cinemascope

[czy­taj: s-ine­ma­skołp] tech­ni­ka filmu pa­no­ra­micz­ne­go; sze­ro­ki ekran


SJP.pl

CinemaScope – spo­sób re­a­li­za­cji sze­ro­ko­e­kra­no­wej umoż­li­wia­ją­cy pro­jek­cję fil­mów o pro­por­cjach obra­zu 2.66:1, dwu­krot­nie szer­sze­go od stan­dar­do­we­go 1.33:1. Jego stwo­rze­nie w 1953 roku przez Spy­ro­sa P. Sko­u­ra­sa, pre­ze­sa 20th Cen­tu­ry Fox, oz­na­cza­ło po­czą­tek no­wo­czes­ne­go ana­mor­ficz­ne­go for­ma­tu za­rów­no w fo­to­gra­fii, jak i pro­jek­cji fil­mo­wej.

Wikipedia


cinemascope'owy

→ ci­ne­ma­sco­pe [czy­taj: s-ine­ma­sko­po­wy]


SJP.pl


cinerama

[czy­taj: s-ine­ra­ma]
1. tech­ni­ka sze­ro­ko­e­kra­no­we­go wyś­wiet­la­nia obra­zu po­le­ga­ją­ca na jed­no­czes­nym wyś­wiet­la­niu obra­zu z trzech kamer na pół­ko­li­sty ekran, da­ją­ca efekt trój­wy­mia­ro­wo­ści;
2. kino, w któ­rym wy­ko­rzy­sty­wa­na jest ta tech­ni­ka


SJP.pl

Nie mylić z:.

Ci­ne­ra­ma – spo­sób sze­ro­ko­e­kra­no­we­go wyś­wiet­la­nia obra­zu. Po­le­ga na uży­ciu trzech zsyn­chro­ni­zo­wa­nych pro­jek­to­rów, które wyś­wiet­la­ją obraz na ogrom­nym, za­krzy­wio­nym ekra­nie o sze­ro­ko­ści ką­to­wej 146°.

Wikipedia


cinerarium

urna do prze­cho­wy­wa­nia pro­chów zmar­łej osoby


SJP.pl


cing

ostat­nia dy­na­stia w Chi­nach (1644-1911); Qing; dy­na­stia man­dżur­ska


SJP.pl


cinghaj

pro­win­cja w Chi­nach; Qing­hai


SJP.pl


cinghajski

do­ty­czą­cy Cing­ha­ju, pro­win­cji w za­chod­nich Chi­nach


SJP.pl


cingtao

mia­sto w Chi­nach; Qing­dao


SJP.pl


cingulum

sznur do prze­pa­sy­wa­nia ha­bi­tu lub alby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wojsk. skó­rza­ny pas rzym­ski;

 (1.2) kośc. pas lub sznur, ele­ment stro­ju li­tur­gicz­ne­go;

Wiktionary

Cin­gu­lum – pas lub gruby sznur z frędz­la­mi na obu koń­cach, uży­wa­ny przez du­chow­nych i usłu­gu­ją­cych w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich, jako ele­ment stro­ju li­tur­gicz­ne­go. Służy do prze­wią­za­nia w pasie alby lub ha­bi­tu. Uży­cie cin­gu­lum nie jest obo­wiąz­ko­we, gdy alba jest tak uszy­ta, że przy­le­ga do ciała bez tego paska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cin­gu­lum, osła­nia­jąc brzuch wo­jow­ni­ka, opa­da­ło luźno na ko­la­na.

 (1.2) Pre­zbi­ter miał na sobie albę prze­wią­za­ną czer­wo­nym cin­gu­lum.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sʲĩŋˈɡulũm, AS: cʹĩŋgulũm

Wiktionary


cinkciara

ko­bie­ta hand­lu­ją­ca nie­le­gal­nie ob­cy­mi wa­lu­ta­mi


SJP.pl


cinkciarka

→ cink­ciarz


SJP.pl

Patrz:

cinkciarz

cinkciarski

→ cink­ciarz


SJP.pl

Patrz:

cinkciarz

cinkciarstwo

po­tocz­nie: zaj­mo­wa­nie się nie­le­gal­nym hand­lem ob­cy­mi wa­lu­ta­mi


SJP.pl


cinkciarz

po­tocz­nie: czło­wiek nie­le­gal­nie hand­lu­ją­cy ob­cy­mi wa­lu­ta­mi; wa­lu­ciarz, de­wi­ziarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. posp. czło­wiek hand­lu­ją­cy ob­cy­mi wa­lu­ta­mi poza ofi­cjal­ny­mi ka­na­ła­mi wy­mia­ny dewiz;

Wiktionary

Cink­ciarz (przez znieksz­tał­ce­nie an­giel­skie­go chan­ge cash wy­ma­wia­ne­go przez cink­cia­rzy "„cincz kasz”" lub "„cieńć kasz”") – po­tocz­ne okre­śle­nie osoby, która w okre­sie ist­nie­nia Pol­skiej Rze­czy­po­spo­li­tej Lu­do­wej pro­wa­dzi­ła nie­le­gal­ny obrót wa­lu­ta­mi, to zna­czy sku­po­wa­ła i sprze­da­wa­ła do­la­ry ame­ry­kań­skie, a także inne wa­lu­ty wy­mie­nial­ne i bony do­la­ro­we PeKaO.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kie­lec­ka po­li­cja po­szu­ku­je cink­cia­rza, który oszu­kał miesz­kań­ca Kielc i od­ku­pił od niego do­la­ry, pła­cąc fał­szy­wy­mi zło­tów­ka­mi. (z In­ter­ne­tu)

 (1.1) Naj­wię­cej cink­cia­rzy można było spot­kać pod skle­pa­mi sieci Pewex i Bal­to­na, gdzie towar kupić można było wy­łącz­nie za wa­lu­tę obcą lub bony, a także pod ho­te­la­mi, ban­ka­mi i na gieł­dach sa­mo­cho­do­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕĩŋʲct͡ɕaʃ, AS: ćĩŋʹḱćaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cinkciarstwo n.

:: fż. cinkciara ż.

 przym. cinkciarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) waluciarz

Wiktionary


cinquecento

[czy­taj: czin­kłe­czen­to] epoka doj­rza­łe­go re­ne­san­su i ma­nie­ryz­mu w kul­tu­rze wło­skiej XVI wieku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fiat Cin­qu­e­cen­to – sa­mo­chód
  • cin­qu­e­cen­to (hi­sto­ria sztu­ki)

Wikipedia


cinte

Cen­trum In­for­ma­cji Na­u­ko­wej, Tech­nicz­nej i Eko­no­micz­nej


SJP.pl


cinto

[czy­taj: czin­to] naj­wyż­szy szczyt Kor­sy­ki


SJP.pl


cinzano

[czy­taj: czin­za­no] ro­dzaj wło­skie­go wer­mu­tu, wzmac­nia­ne­go wina do­pra­wio­ne­go zio­ła­mi


SJP.pl

Cin­za­no – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Pie­mont, w pro­win­cji Turyn.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 331 osób, 55,2 os./km².

Wikipedia


cinéma-vérité

Cinéma-vérité (pl. "kino praw­dy") – nurt w fil­mie do­ku­men­tal­nym, roz­wi­ja­ją­cy się w la­tach 60. XX wieku we Fran­cji, zbli­żo­ny do ame­ry­kań­skie­go kina bez­poś­red­nie­go. Nazwa nurtu od­wo­łu­je się do Kino-Praw­dy, cyklu kro­nik fil­mo­wych two­rzo­nych przez Dżigę Wier­to­wa w la­tach 20. XX wieku w ZSRR. Twór­cą ruchu był re­ży­ser i et­no­graf Jean Rouch. Za pier­wszy film "ci­ne­ma vérité" ucho­dzi "Kro­ni­ka jed­ne­go lata" (1961) Jeana Ro­u­cha i Ed­ga­ra Mo­ri­na.

Wikipedia


cioch

cioch wzo­rzy­sty - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl


ciochowice

Cio­cho­wi­ce (niem. "Cio­cho­witz", 1936-1945 "Stil­le­nort") – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie gli­wic­kim, w gmi­nie To­szek.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Ka­ta­rzy­ny Alek­san­dryj­skiej w Tosz­ku.

Wikipedia


ciocia

z sym­pa­tią o ciot­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sio­stra matki

 (1.2) sio­stra ojca

 (1.3) w szer­szym zna­cze­niu także żona wujka lub stryj­ka

Wiktionary

Cio­cia (ciot­ka) – współ­cze­śnie nazwa re­la­cji ro­dzin­nej za­cho­dzą­cej w sto­sun­ku do krew­nej, która jest sio­strą matki lub ojca albo żoną brata matki lub ojca. Cza­sa­mi "cio­cią" na­zy­wa się rów­nież każdą dal­szą krew­ną lub po­wi­no­wa­tą wyż­sze­go po­ko­le­nia. Mężem cioci jest wujek lub wuj.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-2) Je­dzie­my z cio­cią na wa­ka­cje!

 (1.3) Dziś cio­cia z wuj­kiem przy­cho­dzą na ko­la­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̇t͡ɕa, AS: ćȯća

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciotka ż., ciota ż., cioteczka ż., ciotunia ż., ciotuchna ż., ciotczysko n., pociotek m., pociotka ż.

 przym. cioteczny, ciotczyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) ciotka

Wiktionary


ciociny

na­le­żą­cy do cioci, do­ty­czą­cy cioci


SJP.pl


ciociosan

marka wer­mu­tów i win aro­ma­ty­zo­wa­nych zio­ła­mi


SJP.pl

Cio­cio­san – marka wina buł­gar­skie­go, wer­mut.

Wikipedia


ciociunia

zdrob­nie­nie od: ciot­ka; cio­tu­leń­ka, cio­tu­nia, cio­tecz­ka, cio­tu­sień­ka, cio­tu­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ciot­ka

Wiktionary


ciok

naz­wi­sko


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) = Cen­trum In­for­ma­cji o Książ­ce

Wiktionary


ciompi

[czy­taj: czom­pi] ro­bot­ni­cy z Flo­ren­cji, któ­rzy w XIV wieku wznie­ci­li pow­sta­nie


SJP.pl


ciongiym

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cią­gle, cały czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Loj­zik cion­giym szczy­lo afy.

Wiktionary


cioranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cio­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciorać ndk.

Wiktionary


ciorać

1. po­tocz­nie: grać w gry kom­pu­te­ro­we; gier­czyć;
2. gwa­ro­wo:
a) sunąć po po­dło­dze, po­nie­wie­rać;
b) dźwi­gać, ta­szczyć;
c) cięż­ko pra­co­wać; ha­ro­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. włó­czyć po po­dło­dze, po­nie­wie­rać

 (1.2) góry. ta­szczyć, dźwi­gać, sunąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dźwi­gej ta tasia wyżej, bo nią cio­rosz po ziemi.

 (1.1) Za­sto­so­wa­ne ma­te­ria­ły są so­lid­ne i od­por­ne na ro­zdar­cia, jed­nak­że wia­do­mo, że nikt z małym dziec­kiem na ple­cy­e­cach spe­cjal­nie po krza­kach nie bę­dzie cio­rał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cioranie n., ciorok m.

 czas. uciorać dk.

Wiktionary


cios

1. silne ude­rze­nie;
2. przy­kre, bo­les­ne wy­da­rze­nie; nie­szczę­ście;
3. ka­mien­ny blok uży­wa­ny jako ma­te­riał bu­dow­la­ny;
4. zbiór szcze­lin i pę­knięć w ska­łach pow­sta­łych na sku­tek wie­trze­nia lub ru­chów tek­to­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ude­rze­nie albo cię­cie czę­ścią ciała lub na­rzę­dziem

 (1.2) blok ka­mien­ny lub drew­nia­ny

 (1.3) ne­ga­tyw­ny sku­tek wy­war­ty na uczu­ciach, ocze­ki­wa­niach itd.

 (1.4) wstrząs lub zły obrót spraw

 (1.5) zool. sie­kacz sło­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cios – w ar­chi­tek­tu­rze, ka­mien­ny blok w kształ­cie pro­sto­pa­dło­ścia­nu
  • cios – w ge­o­lo­gii, zbiór se­ryj­nych spę­kań i szcze­lin w ska­łach
  • cios – ude­rze­nie
  • ciosy – sil­nie roz­wi­nię­te sie­ka­cze szczę­ki gór­nej trą­bow­ców
  • Cios – ame­ry­kań­ski dra­mat oby­cza­jo­wy z 2000 roku
  • Cios – pol­ski herb szla­chec­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wi­dzisz, ja­kieś miał szczę­ście, żeś tylko ode mnie w ucho do­stał? Gdy­byś tra­fił na po­rucz­ni­ka, teraz byś miał tylko po­ło­wę ję­zy­ka – zwró­cił się do sie­dzą­ce­go obok fa­ce­ta, który nadal wy­glą­dał na kom­plet­nie oszo­ło­mio­ne­go po cio­sie, jaki za­in­ka­so­wał od mi­li­cjan­ta.

 (1.4) To był wiel­ki cios dla Gu­sta­wa, który ze zła­ma­nym ser­cem umarł nie­dłu­go potem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɔs, AS: ćos

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciosać, zaciosać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uderzenie, pot. walnięcie, reg. śl. szlag; stpol. poczpuła

Wiktionary


ciosa

ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych


SJP.pl

Ciosa ("Pe­le­cus cul­tra­tus") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych (Cy­pri­ni­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Pe­le­cus".

Wikipedia


ciosak

na­rzę­dzie ka­mie­niar­skie słu­żą­ce do cio­sa­nia mięk­kich ka­mie­ni


SJP.pl


ciosanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cio­sać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɔˈsãɲɛ, AS: ćosãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zaciosać, ciosać ndk.

Wiktionary


ciosaniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cio­sa­niec – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. wschow­skim, w gmi­nie Sława
  • Cio­sa­niec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Oko­nek
  • Cio­sa­niec – osada w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Ustka
  • Cio­sa­niec – gro­ma­da
  • Cio­sa­niec – dawna gmina
  • Cio­sa­niec – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim
  • Cio­sa­niec – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


ciosać

obra­biać drew­no, ka­mień za po­mo­cą sie­kie­ry, młota itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) obra­biać ka­mień lub drew­no róż­ne­go ro­dza­ju na­rzę­dzia­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔsat͡ɕ, AS: ćosać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciosanie n., ciosak m., cios mrz.

 czas. zaciosać

Wiktionary


ciosek

naz­wi­sko


SJP.pl

Cio­sek – część wsi Obo­do­wo w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno.

W la­tach 1975–1998 Cio­sek ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­żał do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia


ciosna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. na­cię­cie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cios­na – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. słu­pec­kim, w gmi­nie Strzał­ko­wo
  • Cios­na – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Gry­fi­no

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔsna, AS: ćosna

Wiktionary


ciosowy

przy­miot­nik od: cios


SJP.pl


ciosła

dawne sło­wiań­skie na­rzę­dzie do obrób­ki drew­na, uży­wa­ne je­szcze nie­kie­dy do żło­bie­nia nie­cek i koryt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. na­rzę­dzie słu­żą­ce do obrób­ki drew­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔswa, AS: ćosu̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cieślictwo n., cieślarnia ż., ciesiołka ż., ciesielstwo n., cieśla m., cieślica ż.

 przym. ciesielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cieślica

Wiktionary


ciota

1. czło­wiek czę­sto na­rze­ka­ją­cy, nie­u­dacz­nik
2. po­spo­li­cie: ho­mo­sek­su­a­li­sta
3. po­spo­li­cie: mie­siącz­ka
4. zgru­bie­nie: ciot­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­gard. ho­mo­sek­su­a­li­sta, zwła­szcza za­cho­wu­ją­cy się w spo­sób nad­mier­nie ek­spre­syw­ny i sfe­mi­ni­zo­wa­ny; także każdy znie­wie­ścia­ły męż­czyz­na

 (1.2) środ. eufem. mie­siącz­ka

 (1.3) daw. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się wróż­biar­stwem i le­cze­niem lud­no­ści;

 (1.4) daw. sio­stra matki, ciot­ka

 (1.5) pot. obraź. ko­bie­ta zła, brzyd­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Le­szek Ciota – pol­ski za­pa­śnik
  • Ma­riusz Ciota – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Zbi­gniew Ciota – pol­ski pię­ściarz
  • Zyg­munt Ciota – pol­ski elek­tro­nik
  • cioty – ko­bie­ty zaj­mu­ją­ce się u niek­tó­rych ple­mion sło­wiań­skich magią

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­że­li nie za­u­wa­ży­łeś tej laski, to je­steś ciota.

 (1.2) Nie bę­dzie seksu, bo mam ciotę.

 (1.3) Gra­su­ją wciąż je­szcze cza­row­ni­ce, cioty i widmy la­ta­ją na szczyt Ły­si­cy po ta­jem­ni­cze zioła, rzu­ca­ją urok i spro­wa­dza­ją nie­szczę­ście.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔta, AS: ćota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciocia ż., pociotek m., pociotka ż., pociot mos., ciotka ż., naciot mos.

 przym. cioteczny, ciotczyny, ciotowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gej, homo, pedzio

 (1.2) menstruacja, okres, period

 (1.3) czarownica, wróżka, mądra baba

 (1.4) zdrobn. cioteczka, ciotunia

Wiktionary


ciotczany

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. cio­tecz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciotka ż.

 przym. cioteczny, stpol. ciotczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciotczony

Wiktionary


ciotczony

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. cio­tecz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciotka ż.

 przym. cioteczny, stpol. ciotczany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciotczany

Wiktionary


ciotczyny

przy­miot­nik

 (1.1) na­le­żą­cy do ciot­ki, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ciot­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɔṭˈt͡ʃɨ̃nɨ, AS: ćoṭčỹny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciota ż., ciocia ż., ciotka ż., cioteczka ż., ciotunia ż., ciotuchna ż., ciotczysko n., pociotek m., pociotka ż.

 przym. cioteczny, ciotczyn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciotczyn

Wiktionary


ciotczysko

zgru­bie­nie od: ciot­ka; żar­to­bli­wie o ciot­ce


SJP.pl


cioteczka

zdrob­nie­nie od: ciot­ka; cio­tu­leń­ka, cio­tu­nia, cio­ciu­nia, cio­tu­sień­ka, cio­tu­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: ciot­ka

Wiktionary

Cio­tecz­ka ( Tetička) – cze­ski czar­no-biały film ko­me­dio­wy w re­ży­se­rii Mar­ti­na Friča, zre­a­li­zo­wa­ny w 1941 w Pro­tek­to­ra­cie Czech i Moraw.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ɕɔˈtɛt͡ʃka, AS: ćotečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciocia ż., pociotek m., pociotka ż., ciotka ż.

 przym. ciotczyny

Wiktionary


cioteczny

spo­krew­nio­ny w linii dal­szej, przez ciot­kę lub wujka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy cioci, zwią­za­ny z cio­cią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja sio­stra cio­tecz­na za­wsze musi wtrą­cić swoje trzy gro­sze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciota ż., pociotka ż., pociotek mos., ciocia ż., ciotka ż.

 przym. ciotczyny, stpol. ciotczany, stpol. ciotczony

Wiktionary


ciotka

sio­stra albo ku­zyn­ka matki lub ojca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sio­stra matki

 (1.2) sio­stra ojca

 (1.3) pot. żona wuja

 (1.4) pot. żona stry­ja

 (1.5) pot. ku­zyn­ka matki lub ojca

 (1.6) pot. mie­siącz­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ciot­ka – pse­u­do­nim Ała­i­zy Pasz­kie­wicz, bia­ło­ru­skiej po­et­ki i dzia­łacz­ki spo­łecz­no-na­ro­do­wej
  • cio­cia – krew­na, sio­stra matki lub ojca albo żona brata matki lub ojca
  • Ciot­ka – baśń li­te­rac­ka au­tor­stwa Hansa Chri­stia­na An­der­se­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ciot­ka Mar­le­na wy­glą­dem bar­dzo przy­po­mi­na­ła mo­je­go ojca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔtka, AS: ćotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pociot m., pociotek m., pociotka ż.

:: zdrobn. ciocia ż., cioteczka ż., ciotunia ż.

:: zgrub. ciota ż.

 przym. ciotczyny, cioteczny, ciociny, ciotczany, ciotczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciocia; daw. ciotka macierzysta; stpol. ciota macierzysta

 (1.2) ciocia; daw. ciotka ojczysta; stpol. ciota ojczysta

 (1.3) ciocia; wujenka; daw. wujna

 (1.4) ciocia; stryjenka; daw. stryjna

 (1.5) ciocia

 (1.6) menstruacja, miesiączka, okres

Wiktionary


ciotkowaty

1. pe­dal­ski, ge­jo­wa­ty, cio­tow­ski, ge­jow­ski, cio­to­wa­ty; po­gard­li­wie:
a) przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem lub za­cho­wa­niem ho­mo­sek­su­a­li­stę;
b) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ho­mo­sek­su­a­li­sty;
2. po­tocz­nie:
a) przy­po­mi­na­ją­cy doj­rza­łą ko­bie­tę;
b) przy­po­mi­na­ją­cy styl cha­rak­te­ry­stycz­ny dla doj­rza­łej ko­bie­ty


SJP.pl


ciotowaty

pe­dal­ski, ge­jo­wa­ty, cio­tow­ski, ge­jow­ski; po­gard­li­wie:
1. przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem lub za­cho­wa­niem ho­mo­sek­su­a­li­stę;
2. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ho­mo­sek­su­a­li­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znie­wie­ścia­ły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciota ż.

Wiktionary


ciotowski

→ ciota; cio­to­wa­ty


SJP.pl


ciotuchna

zdrob­nie­nie od: cio­cia


SJP.pl


ciotula

zdrob­nie­nie od: ciot­ka; cio­tu­leń­ka, cio­tu­nia, cio­tecz­ka, cio­tu­sień­ka, cio­ciu­nia


SJP.pl


ciotuleńka

zdrob­nie­nie od: ciot­ka; cio­tu­la, cio­tu­nia, cio­tecz­ka, cio­tu­sień­ka, cio­ciu­nia


SJP.pl


ciotunia

zdrob­nie­nie od: ciot­ka; cio­tu­la, cio­tu­leń­ka, cio­tecz­ka, cio­tu­sień­ka, cio­ciu­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ciota

Wiktionary

Cio­tu­nia. Ko­me­dia w trzech ak­tach, wier­szem – trzy­ak­to­wa ko­me­dia Alek­san­dra Fre­dry z lat 1833–1834.

Do­kład­na data pow­sta­nia ut­wo­ru nie jest znana, przyj­mu­je się jed­nak, że ko­me­dia praw­do­po­dob­nie pow­sta­ła w la­tach 1833–1834. Pra­pre­mie­ra sztu­ki od­by­ła się 16 czerw­ca 1834 we Lwo­wie, w War­sza­wie wy­sta­wio­no ją 9 maja 1858, zaś w Kra­ko­wie 6 paź­dzier­ni­ka 1866.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. pociotka ż., pociotek mos., ciotka ż., ciocia ż.

 przym. ciotczyny

Wiktionary


ciotusieńka

zdrob­nie­nie od: ciot­ka; cio­tu­la, cio­tu­nia, cio­tecz­ka, cio­tu­leń­ka, cio­ciu­nia


SJP.pl


ciołczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


ciołek

1. po­tocz­nie o kimś nie­roz­gar­nię­tym, ogra­ni­czo­nym, faj­tła­pie
2. rocz­ny by­czek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) rocz­ny by­czek

 (1.2) po­gard. nie­zbyt in­te­li­gent­na osoba

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cio­łek:
  • Cio­łek – część mia­sta Kunów
  • Cio­łek – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Stry­ków
  • Erazm Cio­łek (ur. ok. 1230, zm. mię­dzy 1280 a 1314) – mnich, pol­ski fizyk, ma­te­ma­tyk, fi­lo­zof, twór­ca pod­staw psy­cho­lo­gii spo­strze­ga­nia. Znany także jako Wi­te­lon.
  • Erazm Cio­łek (ur. w 1474, zm. 9 wrze­śnia 1522) – bi­skup płoc­ki i dy­plo­ma­ta.
  • Erazm Cio­łek (ur. ok. 1492, zm. 6 grud­nia 1546) – opat mo­gil­ski, bi­skup la­o­dy­cej­ski i su­fra­gan kra­kow­ski.
  • Erazm Cio­łek (ur. 24 czerw­ca 1937 w Łodzi, zm. 13 li­sto­pa­da 2012 w War­sza­wie) – pol­ski fo­to­re­por­ter.
  • Ge­rard Cio­łek (ur. 24 wrze­śnia 1909 w Wyż­ni­cy na Bu­ko­wi­nie, zm. 15 lu­te­go 1966 w Za­ko­pa­nem – pol­ski ar­chi­tekt ogro­dów i kra­jo­bra­zu, hi­sto­ryk sztu­ki, żoł­nierz AK.
  • Sta­ni­sław Cio­łek (ur. 1382, zm. 1437) – bi­skup poz­nań­ski, se­kre­tarz kró­lew­ski.
  • Sta­ni­sław Cio­łek (ur. 1952) – żoł­nierz w stop­niu ko­man­do­ra, pilot woj­sko­wy.
  • Wło­dzi­mierz Cio­łek – pol­ski pił­karz.
  • Cio­łek – herb szla­chec­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W klej­no­cie herbu jest za­mie­szczo­ne pół cioł­ka.

 (1.2) Nie wy­ga­duj bzdur, cioł­ku jeden!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔwɛk, AS: ćou̯ek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) byczek

 (1.2) cioł, głupek, głupi, cymbał, tłuk, tłuczek, debil, bęcwał

Wiktionary


ciołkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ciołkosz

naz­wi­sko


SJP.pl


ciołkowo

Cioł­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie go­styń­skim, w gmi­nie Kro­bia.

Wieś Czioł­ko­wo po­ło­żo­na była w 1581 roku w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) miej­sco­wość na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym pru­skim po­wie­cie Kröben (krob­skim) w re­jen­cji poz­nań­skiej.

Wikipedia


ciołkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


cioś

naz­wi­sko


SJP.pl


cip

wyraz, pow­ta­rza­ny wie­lo­krot­nie, uży­wa­ny w celu przy­wo­ła­nia kur


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …słu­żą­cy do na­wo­ły­wa­nia kur, kur­cząt

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od cipa

Wiktionary


cip-cip

po­tocz­nie: wy­krzy­knik uży­wa­ny w celu przy­wo­ła­nia ptact­wa do­mo­we­go do miej­sca, w któ­rym znaj­du­je się mó­wią­cy


SJP.pl


cipa

wul­gar­nie o ko­bie­cie, kimś nie­po­rad­nym lub żeń­skim na­rzą­dzie mo­czo­wo-płcio­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. (daw­niej gwara.) żeń­ski na­rząd roz­rod­czy

 (1.2) wulg. po­gard­li­wie o ko­bie­cie

 (1.3) wulg. o oso­bie nie­za­rad­nej

 (1.4) gwara. kura

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ca­me­ra & Ima­ging Pro­ducts As­so­cia­tion
  • akro­nim od an­giel­skiej nazwy usta­wy o ochro­nie dzie­ci w In­ter­ne­cie (The Chil­dren's In­ter­net Pro­tec­tion Act)
  • CIPA-TV
  • akro­nim od an­giel­skiej nazwy wro­dzo­nej obo­jęt­no­ści na ból z an­hy­dro­zą (con­ge­ni­tal in­sen­si­ti­vi­ty to pain with an­hi­dro­sis)
  • Larry Cipa – ame­ry­kań­ski fut­bo­li­sta

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z obu­rze­niem zwie­rzy­ła się przy­ja­ciół­ce, że jej gi­ne­ko­log używa słowa cipa.

 (1.2) „Ty głu­pia cipo!” – krzy­knę­ła Iwona.

 (1.3) Ależ z niego cipa – ni­cze­go za­łat­wić nie po­tra­fi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕipa, AS: ćipa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cipeczka ż., cipka ż.

 czas. ocipieć dk.

 przym. cipowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. pipa, wulg. pizda, wulg. kapa, wulg. kapsko, daw. ciupa, kuciapa, kuciapka, psita, dziura, piczka; eufem. muszelka, eufem. brzoskwinka, eufem. myszka, eufem. kotka; pochwa, wagina, srom

Wiktionary


cipci-rypci

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) grub. he­te­ro­sek­su­al­ny sto­su­nek płcio­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕipʲt͡ɕi‿ˈrɨpʲt͡ɕi, AS: ćipʹći‿rypʹći

Wiktionary


cipcia

pie­szczot­li­wie:
a) żeń­ski organ płcio­wy; pipka, cipka;
b) dziew­czy­na, zwła­szcza drob­na


SJP.pl


cipeczka

zdrob­nie­nie od: cipa; ci­pu­nia, ci­pu­sia, ci­pul­ka, cipka, cip­cia, ci­peń­ka, ci­pusz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrob­nie­nie od|cipa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cipa ż.

 przym. cipowy

Wiktionary


cipek

zdrob­nie­nie od: cipa; ci­pu­nia, ci­pu­sia, ci­pecz­ka, ci­pul­ka, cip­cia


SJP.pl


cipeusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) znie­wie­ścia­ły męż­czyz­na

Wiktionary


cipeńka

zdrob­nie­nie od: cipa; ci­pu­nia, ci­pu­sia, ci­pul­ka, cipka, cip­cia, ci­pecz­ka, ci­pusz­ka


SJP.pl


cipka

zdrob­nie­nie od: cipa; ci­pu­nia, ci­pu­sia, ci­pecz­ka, ci­pul­ka, cip­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pieszcz. młoda kura

 (1.2) posp. żeń­ski organ płcio­wy

 (1.3) posp. pieszcz. ko­bie­ta, szcze­gól­nie drob­na i niska

 (1.4) posp. obraź. ko­bie­ta uz­na­wa­na za nie­zbyt mądrą i trak­to­wa­na głów­nie jako obiekt za­in­te­re­so­wań sek­su­al­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕipka, AS: ćipka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cipa ż., cypek m.

 przym. cipowy, cipkowy

Wiktionary


cipkarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) góry. ko­ron­kar­stwo

Wiktionary


cipki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. dawny przy­sió­łek wsi Suche w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w gmi­nie Po­ro­nin;

Wiktionary

Cipki – dawna część wsi Suche w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie ta­trzań­skim, w gmi­nie Po­ro­nin.

Wikipedia


cipkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cipką, do­ty­czą­cy cipki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cipka ż.

Wiktionary


cipowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wulg. wa­gi­nal­ny sto­su­nek płcio­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕipɔˈvãɲɛ, AS: ćipovãńe

Wiktionary


cipowatość

→ ci­po­wa­ty


SJP.pl

Patrz:

cipowaty

cipowaty

wul­gar­nie: śla­ma­zar­ny, nie­zdar­ny, nie­u­dol­ny; cia­po­wa­ty, ofer­mo­wa­ty, ciap­cio­wa­ty


SJP.pl


cipowy

przy­miot­nik

 (1.1) wulg. zwią­za­ny z cipą, do­ty­czą­cy cipy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈpɔvɨ, AS: ćipovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cipa ż., cipka ż., cipeczka ż., ocipienie n.

 czas. ocipieć dk.

Wiktionary


cipoń

po­tocz­nie: nie­do­łę­ga, ła­ma­ga, faj­tła­pa


SJP.pl


cipsko

wul­gar­nie o ko­bie­cym łonie, żeń­skim na­rzą­dzie mo­czo­wo-płcio­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od: cipa

Wiktionary


cipulka

zdrob­nie­nie od: cipa; ci­pu­nia, ci­pu­sia, ci­pecz­ka, cipka, cip­cia, ci­peń­ka, ci­pusz­ka


SJP.pl


cipunia

zdrob­nie­nie od: cipa; ci­pul­ka, ci­pu­sia, ci­pecz­ka, cipka, cip­cia, ci­peń­ka, ci­pusz­ka


SJP.pl


cipusia

zdrob­nie­nie od: cipa; ci­pu­nia, ci­pul­ka, ci­pecz­ka, cipka, cip­cia, ci­peń­ka, ci­pusz­ka


SJP.pl


cipuszek

zdrob­nie­nie od: cipa; ci­pu­nia, ci­pu­sia, ci­pul­ka, cipka, cip­cia, ci­pecz­ka, ci­peń­ka


SJP.pl


cipuszka

zdrob­nie­nie od: cipa; ci­pu­nia, ci­pu­sia, ci­pul­ka, cipka, cip­cia, ci­pecz­ka, ci­peń­ka


SJP.pl


circa

[czy­taj: c-irka] mniej wię­cej, około, w przy­bli­że­niu


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) około, w przy­bli­że­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sʲirka, AS: cʹirka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) około, w przybliżeniu; skr. ok., ca

Wiktionary


circarama

[czy­taj: cir­ka­ra­ma] jedna z tech­nik filmu pa­no­ra­micz­ne­go opar­ta na jed­no­czes­nej pro­jek­cji obra­zu z je­de­na­stu taśm fil­mo­wych na ko­li­sty ekran ota­cza­ją­cy wi­dow­nię; cir­ka­ra­ma


SJP.pl


circe

[czy­taj: kirke] Kirke, Cyrce;
1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: córka He­lio­sa, cza­ro­dziej­ka z wyspy Ajaja;
2. prze­no­śnie: cza­ro­dziej­ka, uwo­dzi­ciel­ka, femme fa­ta­le


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Circe – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 34
  • Circe (Dome Circe) – pier­wot­nie pro­po­no­wa­na nazwa dla Dome C, ko­pu­ły lo­do­wej w lą­do­lo­dzie an­tark­tycz­nym
  • Circe (Cyrce, Kirke) – w mi­to­lo­gii grec­kiej wróż­bit­ka z wyspy Ajaja, jedna z bo­ha­te­rek Ody­sei
  • „Circe” (HMS „Circe”, póź­niej HMAS „Medea”) – nazwa okrę­tu Royal Navy
  • „Circe” (USS „Circe”) – nazwa okrę­tów Uni­ted Sta­tes Navy
  • „Circé” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su I wojny świa­to­wej
  • „Circé” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go
  • Okrę­ty pod­wod­ne typu Circé – typ fran­cu­skich okrę­tów pod­wod­nych z okre­su I wojny świa­to­wej
  • Okrę­ty pod­wod­ne typu Circé – typ fran­cu­skich okrę­tów pod­wod­nych z okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go
  • Circe – sy­no­nim ro­dza­ju Cy­nant­hus
  • circe – epi­tet ga­tun­ko­wy, np. Brin­te­sia circe, Lokia circe
  • Kirke

Wikipedia


cirkarama

[czy­taj: c-ir­ka­ra­ma] jedna z tech­nik filmu pa­no­ra­micz­ne­go opar­ta na jed­no­czes­nej pro­jek­cji obra­zu z je­de­na­stu taśm fil­mo­wych na ko­li­sty ekran ota­cza­ją­cy wi­dow­nię; cir­ca­ra­ma


SJP.pl


cirocki

naz­wi­sko


SJP.pl


cirpieć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. tęs­knić, wy­cze­ki­wać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕirpʲjɛ̇t͡ɕ, AS: ćirpʹi ̯ėć

Wiktionary


cirrocumulus

[czy­taj: c-ir­ro­ku­mu­lus] chmu­ra kłę­bia­sto-pie­rza­sta zło­żo­na z krysz­tał­ków lodu, nie po­wo­du­ją­ca opa­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) me­te­o­rol. ro­dzaj chmu­ry, kłę­bia­sto-pie­rza­sta chmu­ra wy­so­kie­go pię­tra;

Wiktionary

Cir­ro­cu­mu­lus ["łac."] (Cc) – chmu­ry pię­tra wy­so­kie­go ro­dzaj kłę­bia­sto-pie­rza­ste. Małe, białe płat­ki lub kłęb­ki czę­sto uło­żo­ne w sze­re­gi – tzw. „ba­ran­ki”, któ­rych po­szcze­gól­ne ele­men­ty mają roz­miar ką­to­wy po­ni­żej jed­ne­go stop­nia. Chmu­ry Cir­ro­cu­mu­lus nie dają opadu do­cie­ra­ją­ce­go do po­wierzch­ni ziemi.

Wikipedia


cirrostratus

[czy­taj: c-ir­ro­stra­tus] chmu­ra war­stwo­wo-pie­rza­sta skła­da­ją­ca się głów­nie z krysz­tał­ków lodu, nie po­wo­du­ją­ca opa­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) me­te­o­rol. chmu­ra w po­sta­ci przej­rzy­stej, mgli­stej i czę­sto pra­wie nie­wi­docz­nej za­sło­ny, nie daje opa­dów;

Wiktionary

Cir­ro­stra­tus (Cs, chmu­ra war­stwo­wo-pie­rza­sta) – chmu­ra w po­sta­ci przej­rzy­stej, mgli­stej i czę­sto pra­wie nie­wi­docz­nej za­sło­ny, nie daje opa­dów. Skła­da się głów­nie z krysz­tał­ków lodu w kształ­cie bla­szek. Czę­sto po­wo­du­je pow­sta­wa­nie zja­wi­ska halo wokół Słoń­ca oraz Księ­ży­ca, cza­sa­mi je­dy­nie halo jest jej wy­raź­nym ob­ja­wem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sil­nie roz­cią­gnię­ta chmu­ra war­stwo­wa zwana cir­ro­stra­tu­sem roz­prze­strze­nia­ła się na tra­sie, za­sła­nia­jąc słoń­ce […].

Wiktionary


cirrus

[czy­taj: c-irrus] chmu­ra zło­żo­na z krysz­tał­ków lodu, nie po­wo­du­ją­ca opa­dów; chmu­ra pie­rza­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. ro­dzaj chmu­ry pie­rza­stej pię­tra wy­so­kie­go – biała, w po­sta­ci pa­se­mek lub kłacz­ków, nie­po­wo­du­ją­ca opa­dów;

Wiktionary

Cir­rus (Ci) – chmu­ra pie­rza­sta. Na­le­ży do chmur wy­so­kich, zbu­do­wa­nych z krysz­tał­ków lodu. Chmu­ry pię­tra wy­so­kie­go wy­stę­pu­ją w gór­nej tro­pos­fe­rze. Pod­sta­wa chmur pie­rza­stych może wy­stą­pić po­wy­żej wy­so­ko­ści o tem­pe­ra­tu­rze po­wie­trza 0 °C, wyżej w at­mos­fe­rze tro­pi­kal­nej, niżej w ob­sza­rach po­lar­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W so­bo­tę 13 marca wiatr osłabł, a śnież­ne chmu­ry ustą­pi­ły miej­sca wy­so­kim cir­ru­som.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. Ci

Wiktionary


ciruk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Ciruk (1956–2023) – pol­ska dzien­ni­kar­ka i po­li­tyk
  • Jerzy Ciruk (ur. 1965) – pol­ski sza­chi­sta
  • Mi­chał Ciruk → Cira

Wikipedia


cis

mały krzew lub drze­wo z ro­dzi­ny ci­so­wa­tych o łu­szczą­cej się korze, igla­ste, chro­nio­ne, o czer­wo­na­wym, bar­dzo trwa­łym drew­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ci­so­wa­tych;

 (1.2) gw-pl|Ostródz­kie,Olsz­tyn. dendr. mo­drzew

 (1.3) bar­dzo trwa­łe, czer­wo­na­we drew­no z cisa (1.1), ce­nio­ne w sto­lar­stwie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) muz. dźwięk c pod­wyż­szo­ny o pół­ton;

przy­miot­nik

 (3.1) chem. o izo­me­rze: z pod­staw­ni­ka­mi po tej samej stro­nie pła­szczyz­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cis (Taxus) – ro­dzaj drzew igla­stych
  • trans-cis – izo­me­ria ge­o­me­trycz­na
  • Cis – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech
  • Cis – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Zble­wo
    • Cis – osada leśna
    • Stary Cis – wieś
  • Cis – część wsi Ma­la­chin w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Czersk
  • Cis – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Ruda Ma­le­niec­ka
  • Cis – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. szczy­cień­skim, w gmi­nie Świę­taj­no
  • CIS Con­tact Image Sen­sors – ro­dzaj de­tek­to­ra w ska­ne­rach
  • CIS – kod Wspól­no­ty Nie­pod­le­głych Państw uży­wa­ny w spor­cie
  • Wy­daw­nict­wo CiS – pol­skie wy­daw­nict­wo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na dzie­dziń­cu zam­ko­wym rosły do­rod­ne wie­ko­we cisy.

 (1.3) Po­dło­ga w sali wy­ło­żo­na była cisem.

 (2.1) Cis dwu­kreśl­ne w klu­czu wio­li­no­wym za­pi­su­je się na trze­cim polu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕis, AS: ćis

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-3)

:: rzecz. cisowate lm. nmos.

:: przym. cisowy

 (2.1)

:: przym. cisowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gw. Śląsk Cieszyński świyrk, (wzorcowa polszczyzna) modrzew

 (2.1) symbol. C♯

Wiktionary


cis-dur

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku cis (w za­pi­sie nu­to­wym z sied­mio­ma krzy­ży­ka­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji Cis-dur (1.1)

Wiktionary

Cis-dur – gama mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, któ­rej to­ni­ką jest cis. Gama Cis-dur za­wie­ra dźwię­ki: cis, dis, eis, fis, gis, ais, his. To­na­cja Cis-dur za­wie­ra sie­dem krzy­ży­ków.

Po­krew­ną jej mo­lo­wą to­na­cją pa­ra­lel­ną jest ais-moll, jed­no­i­mien­ną mo­lo­wą – cis-moll.

Wikipedia


cis-moll

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja mo­lo­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku cis (w za­pi­sie nu­to­wym z czte­re­ma krzy­ży­ka­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord mo­lo­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji cis-moll (1.1)

Wiktionary

cis-moll – gama mu­zycz­na opar­ta na skali mo­lo­wej, któ­rej to­ni­ką jest cis. Gama cis-moll w od­mia­nie na­tu­ral­nej (eol­skiej) za­wie­ra dźwię­ki: cis, dis, e, fis, gis, a, h. Zapis to­na­cji cis-moll za­wie­ra czte­ry krzy­ży­ki.

Wikipedia


cisa

mały krzew lub drze­wo z ro­dzi­ny ci­so­wa­tych o łu­szczą­cej się korze, igla­ste, chro­nio­ne, o czer­wo­na­wym, bar­dzo trwa­łym drew­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w środ­ko­wej Eu­ro­pie, le­wo­stron­ny do­pływ Du­na­ju;

Wiktionary

Cisa ( Tisza, Тиса, Tisa, Tisa, Тиса, Theiß) – rzeka w środ­ko­wej Eu­ro­pie, le­wo­stron­ny do­pływ Du­na­ju. Dłu­gość wy­no­si 966 km (201 km na Ukra­i­nie, 597 km na Wę­grzech, 168 km w Ser­bii; przed re­gu­la­cją – 1419 km), po­wierzch­nia zlew­ni – 157 218 km², śred­ni prze­pływ u uj­ścia – 776 m³/s.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cisa jest naj­dłuż­szym do­pły­wem Du­na­ju.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. cisański

Wiktionary


cisak

koń maści ci­sa­wej - jas­no­gnia­dej, kasz­ta­no­wa­tej


SJP.pl


cisalpejski

[czy­taj: c-isal­pej­ski] po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp; ci­sal­piń­ski, cy­sal­piń­ski, cy­sal­pej­ski


SJP.pl


cisalpiński

[czy­taj: c-isal­piań­ski] po­ło­żo­ny na po­łud­nie od Alp; ci­sal­pej­ski, cy­sal­pej­ski, cy­sal­piń­ski


SJP.pl


cisaprid

zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek zwięk­sza­ją­cy mo­to­ry­kę prze­wo­du po­kar­mo­we­go; cy­za­pryd


SJP.pl


cisawica

przew­le­kła cho­ro­ba spo­wo­do­wa­na nie­do­czyn­no­ścią nad­ner­czy, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. wy­ni­szcze­niem or­ga­niz­mu i bru­nat­ny­mi pla­ma­mi na skó­rze i ślu­zów­kach; cho­ro­ba Ad­di­so­na


SJP.pl


cisawy

ma­ją­cy barwę drew­na cisu, czer­wo­no­bru­nat­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zwła­szcza o sier­ści konia: czer­wo­no­bru­nat­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) koń o ci­sa­wej (1.1) sier­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Król je­chał na swoim ci­sa­wym koniu, w błę­kit­nym jed­wab­nym żu­pa­nie i z sza­blą przy boku.

 (2.1) Pa­mię­tam, jak panna Te­re­nia sza­la­ła za ka­ro­sza­mi, potem przysz­ły ci­sa­we, więc może teraz kolej na szpa­ki…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cis m.

 przym. cisowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kasztanowaty

Wiktionary


cisański

→ Cisa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cisą, do­ty­czą­cy Cisy

Wiktionary

Patrz:

Cisa

Powiązane:

 rzecz. Cisa ż.

Wiktionary


cisco

[czy­taj: s-isko] ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo in­for­ma­tycz­ne


SJP.pl


cisecki

przy­miot­nik od: Cisek


SJP.pl


cisek

1. rzeka w Pol­sce, do­pływ Odry;
2. wieś i gmina w Pol­sce


SJP.pl

Zo­bacz też: Cisek w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Cisek (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Czis­sek, w la­tach 1934-1945 "Frie­de­nau") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie kę­dzie­rzyń­sko-ko­ziel­skim, w gmi­nie Cisek. Sie­dzi­ba gminy Cisek.

W la­tach 1975–1998 wieś po­ło­żo­na była w ów­czes­nym wo­je­wództ­wie opol­skim.

Wikipedia


cisewo

Ci­se­wo ( Zim­mer­manns­horst) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Ko­by­lan­ka, le­żą­ca 5 km na pół­noc­ny wschód od Ko­by­lan­ki i 11 km na pół­noc­ny za­chód od Star­gar­du.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


cisgender

[czy­taj: c-is­dżen­der] psy­chicz­ne iden­ty­fi­ko­wa­nie się z płcią stwier­dzo­ną przy na­ro­dzi­nach na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych; cispł­cio­wość, cis­sek­su­a­lizm, cis­sek­su­al­ność


SJP.pl


cisgenderowy

[czy­taj: c-is­dżen­de­ro­wy] śro­do­wi­sko­wo: iden­ty­fi­ku­ją­cy się z płcią stwier­dzo­ną przy na­ro­dzi­nach na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych; cis­gen­de­rycz­ny, cispł­cio­wy, cis­sek­su­al­ny


SJP.pl


cisiec

Ci­siec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ży­wiec­kim, w gmi­nie Wę­gier­ska Górka.

W 1595 roku wieś po­ło­żo­na w po­wie­cie ślą­skim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go była włas­no­ścią kasz­te­la­na są­dec­kie­go Krzysz­to­fa Ko­mo­row­skie­go.

W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ci­siec, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Wę­gier­ska Górka. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa biel­skie­go.

Wikipedia


cisieński

→ Cisna (wieś w Pol­sce); ci­śniań­ski


SJP.pl


cisina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbio­ro­wi­sko cisów; ci­so­wy las; wszyst­kie cisy ros­ną­ce w danym miej­scu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cis mrz.

 przym. cisowy

Wiktionary


cisiojanus

[czy­taj: c-iso­ja­nus] wier­szo­wa­ny ka­len­darz ko­ściel­ny, uży­wa­ny od XII wieku; ciz­jo­ja­nus; cyz­jo­jan


SJP.pl


cisis

[czy­taj: c-is-is] dźwięk c pod­wyż­szo­ny o dwa pół­to­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk c pod­wyż­szo­ny o cały ton;

Wiktionary

."

Dźwię­ki cisis na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: cisis¹, cisis², Cisis, cisis°.

Cisis – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla cisis¹ wy­no­si około 293,7 Hz. Jest to pod­wyż­szo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go krzy­ży­ka dźwięk c. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne to: d i eses.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sʲisʲis, AS: cʹisʹis

Wiktionary


cisjordania

[czy­taj: c-isjor­da­nia] prze­sta­rza­ła nazwa Za­chod­nie­go Brze­gu Jor­da­nu


SJP.pl


cisjordański

→ Ci­sjor­da­nia [czy­taj: c-isjor­dań­ski]


SJP.pl


ciska

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. ter. od: ci­skać

Wiktionary


ciskacz

ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się tran­spor­tem węgla w ko­pal­ni; wozak


SJP.pl


ciskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ci­skać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciskać

 rzecz. pocisk mrz.

Wiktionary


ciskanka

dawna gra po­le­ga­ją­ca na rzu­ca­niu mo­ne­ty i zga­dy­wa­niu, którą stro­ną upad­nie do góry


SJP.pl


ciskać

1. rzu­cać z uży­ciem dużej siły; mio­tać;
2. o sło­wach: wy­po­wia­dać w dużym gnie­wie; rzu­cać;
3. ci­skać się:
a) zło­ścić się, rzu­cać się w gnie­wie;
b) mio­tać się w ja­kiejś zam­knię­tej prze­strze­ni, po­mie­szcze­niu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. cis­nąć)

 (1.1) rzu­cać z uży­ciem dużej siły

 (1.2) o sło­wach: wy­po­wia­dać w gnie­wie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ci­skać się (dk. cis­nąć się)

 (2.1) zło­ścić się, rzu­cać się w gnie­wie

 (2.2) mio­tać się w ja­kiejś zam­knię­tej prze­strze­ni, po­mie­szcze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy po­sze­dłem na brzeg i za­czą­łem ci­skać ka­mie­nia­mi na śro­dek rzeki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕiskat͡ɕ, AS: ćiskać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pocisk mrz., przycisk mrz., ciskanie n.

 czas. naciskać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miotać, rzucać

 (1.2) rzucać

 (2.1) złościć się, rzucać się

Wiktionary


ciskowski

naz­wi­sko


SJP.pl


cisna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś gmin­na w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­skim;

Wiktionary

Cisna – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­skim, w gmi­nie Cisna; sie­dzi­ba gminy Cisna. Ma sta­tus so­łect­wa.

W skład so­łect­wa Cisna wcho­dzą: osada Hab­kow­ce oraz wsie Doł­ży­ca i Buk.

Wieś po­ło­żo­na jest w Bie­szcza­dach w do­li­nie So­lin­ki przy skrzy­żo­wa­niu dróg wo­je­wódz­kich nr 893 i 897. Od paź­dzier­ni­ka 1939 do sierp­nia 1944 roku wieś była sie­dzi­bą urzę­du gminy w po­wie­cie sa­noc­kim.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ciśnianin m., ciśnianka ż.

 przym. ciśniański

Wiktionary


cisnąć

1. rzu­cić z uży­ciem dużej siły;
2. po­zbyć się cze­goś;
3. o sło­wach: wy­po­wie­dzieć w dużym gnie­wie; rzu­cić;
4. cis­nąć się - paść na coś z dużą siłą; rzu­cić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ci­skać)

 (1.1) zob. ci­skać.

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) ści­skać, wy­wie­rać na­cisk

 (2.2) o ubra­niu: uwie­rać, pić

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny cis­nąć się (ndk. ci­skać się)

 (3.1) zob. ci­skać się.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cis­nąć się (dk. brak)

 (4.1) prze­by­wać w cias­nym tłu­mie

 (4.2) o my­ślach, sło­wach: mi­mo­wol­nie na­su­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ospa­ły woź­ni­ca uniósł wiel­ką kłodę drze­wa i cis­nął nią w mo­to­cykl…

 (1.1) Mia­łem już cis­nąć prze­kleń­stwem, ale w porę ugry­złem się w język.

 (2.2) Mu­sia­łam przy­tyć parę ki­lo­gra­mów, bo te stare dżin­sy mnie tro­chę cisną.

 (2.2) Ależ mnie ci­śnie w szyję ten golf.

 (4.1) Przez te re­mon­ty torów co­dzien­nie rano mu­si­my się cis­nąć w po­cią­gu.

 (4.2) Już mi się cis­nę­ło na język co o nim myślę, ale pow­strzy­ma­łem się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕisnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ćisnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyciskarka ż., ciśnięcie n., ciśnienie n., przycisk mrz., odcisk mrz., pocisk mrz.

 czas. naciskać ndk.

 przym. ciśnieniowy

Wiktionary


cisowate

ro­dzi­na drzew i krze­wów igla­stych wy­stę­pu­ją­cych na pół­ku­li pół­noc­nej z wy­jąt­kiem Afry­ki, na ogół dwu­pien­nych, o drew­nie po­zba­wio­nym ży­wi­cy; na­le­żą tu m.in. cis po­spo­li­ty i to­re­ja


SJP.pl

Ci­so­wa­te ("Ta­xa­ce­ae" Gray) – ro­dzi­na drzew i krze­wów igla­stych z rzędu cy­pry­sow­ców. Obej­mu­je 6 ro­dza­jów z 28 ga­tun­ka­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi w Eu­raz­ji, Afry­ce pół­noc­nej, Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Środ­ko­wej oraz na Nowej Ka­le­do­nii. W Pol­sce je­dy­nym ro­dzi­mym przed­sta­wi­cie­lem ro­dzi­ny jest cis po­spo­li­ty ("Taxus bac­ca­ta").

Wikipedia


cisowaty

o ce­chach ci­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


cisowce

rząd ro­ślin igla­stych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ci­sow­ce – rząd ro­ślin igla­stych
  • Ci­sow­ce – dwie for­ma­cje skal­ne w Pie­ni­nach (Mały Ci­so­wiec i Wiel­ki Ci­so­wiec)
    • Mały Ci­so­wiec
    • Duży Ci­so­wiec

Wikipedia


cisowianin

miesz­ka­niec Ci­so­wa


SJP.pl


cisowianka

1. miesz­kan­ka Ci­so­wa;
2. marka wody mi­ne­ral­nej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ci­so­wian­ka – marka wody bu­tel­ko­wa­nej
  • Ci­so­wian­ka (Ci­sow­ska Stru­ga) – stru­ga, do­pływ Ka­na­łu Le­ni­we­go
  • Ci­sów­ka, Ci­so­wiec, Ci­sow­nik

Wikipedia


cisowiec

1. przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin igla­stych;
2. mi­secz­nik ci­so­wiec - ga­tu­nek plusk­wia­ka, szkod­nik cisu


SJP.pl

Ci­so­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­skim, w gmi­nie Ba­li­gród. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pier­wsza wzmian­ka o ist­nie­niu osady po­cho­dzi z roku 1552. Li­czy­ła wów­czas 17 go­spo­darstw i funk­cjo­no­wał na jej te­re­nie młyn. Pier­wot­nie nazwa wsi brzmia­ła Thi­so­wiecz (1552 r.) i Cisów (1553 r.), a nazwa Ci­so­wiec po­ja­wi­ła się do­pie­ro w do­ku­men­tach z roku 1567.

Wikipedia


cisownica

Ci­sow­ni­ca (cz. "Ti­sov­ni­ce", niem. "Ze­is­lo­witz") – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie cie­szyń­skim, w gmi­nie Go­le­szów. Wieś leży w hi­sto­rycz­nych gra­ni­cach re­gio­nu Ślą­ska Cie­szyń­skie­go. Po­wierzch­nia so­łect­wa wy­no­si 959,67 ha, a licz­ba lud­no­ści 1736, co daje gę­stość za­lud­nie­nia równą 180,9 os./km².

Wikipedia


cisowo

Ci­so­wo (do 1945 niem. "Zizow") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie sła­wień­skim, w gmi­nie Dar­ło­wo. We­dług da­nych z 28 wrze­śnia 2009 roku wieś miała 323 sta­łych miesz­kań­ców.

W po­bli­żu wsi znaj­du­je się elek­trow­nia wia­tro­wa.

Wikipedia


cisowski

naz­wi­sko


SJP.pl


cisowy

przy­miot­nik od: cis


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z cisa

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści cisa

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią cisa

Wiktionary

Ci­so­wy (kaszb. "Cisowë") – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Osiek.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa "Bu­ko­wi­ny".

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡ɕiˈsɔvɨ, AS: ćisovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cisina ż., cisawy mzw., cis

 przym. cisawy

Wiktionary


cispłciowość

[czy­taj: c-ispł­cio­wość] psy­chicz­ne iden­ty­fi­ko­wa­nie się z płcią stwier­dzo­ną przy na­ro­dzi­nach na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych; cis­gen­der, cis­sek­su­a­lizm, cis­sek­su­al­ność


SJP.pl

Cispł­cio­wość ( cis­gen­der, od cis- – "po tej samej stro­nie (cze­goś)" i gen­der – płeć spo­łecz­no-kul­tu­ro­wa) lub cis­sek­su­a­lizm ("se­xu­a­lis", „płcio­wy”), czę­sto w skró­cie: cis – spój­ność po­mię­dzy czy­jąś płcią przy­pi­sa­ną przy na­ro­dzi­nach a jego toż­sa­mo­ścią płcio­wą; cis męż­czyź­ni i cis ko­bie­ty to „osoby nie­transpł­cio­we”.

Wikipedia


cispłciowy

[czy­taj: c-ispł­cio­wy] śro­do­wi­sko­wo: iden­ty­fi­ku­ją­cy się z płcią stwier­dzo­ną przy na­ro­dzi­nach na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych; cis­sek­su­al­ny, cis­gen­de­ro­wy, cis­gen­de­rycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go toż­sa­mość płcio­wa jest zgod­na z płcią usta­lo­ną przy uro­dze­niu na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku osób cispł­cio­wych stan cy­wil­ny nie od­gry­wa żad­nej roli w do­stę­pie do eme­ry­tu­ry z pu­blicz­ne­go sy­ste­mu za­bez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go, […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cispłciowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cisseksualny; rzad. cisgenderowy, cisgenderyczny

Wiktionary


cisseksualizm

[czy­taj: c-is­sek­su­a­lizm] psy­chicz­ne iden­ty­fi­ko­wa­nie się z płcią stwier­dzo­ną przy na­ro­dzi­nach na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych; cis­gen­der, cis­sek­su­al­ność, cispł­cio­wość


SJP.pl


cisseksualny

[czy­taj: c-is­sek­su­al­ny] śro­do­wi­sko­wo: iden­ty­fi­ku­ją­cy się z płcią stwier­dzo­ną przy na­ro­dzi­nach na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych; cispł­cio­wy, cis­gen­de­ro­wy, cis­gen­de­rycz­ny


SJP.pl


cissus

[czy­taj: c-issus] ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wi­no­ro­ślo­wa­tych, li­czą­cy około 350 ga­tun­ków pną­czy z cie­plej­szych ob­sza­rów kuli ziem­skiej


SJP.pl

Cis­sus, cisus ("Cis­sus" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wi­no­ro­ślo­wa­tych. Liczy około 350 ga­tun­ków ros­ną­cych w stre­fie tro­pi­kal­nej na wszyst­kich kon­ty­nen­tach, z nie­licz­ny­mi przed­sta­wi­cie­la­mi w stre­fie kli­ma­tu podz­wrot­ni­ko­we­go. Są to ro­śli­ny przy­sto­so­wa­ne do życia w róż­nych śro­do­wi­skach.

Wikipedia


cista

[czy­taj: c-ista]
1. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: kosz wi­kli­no­wy do prze­cho­wy­wa­nia żyw­no­ści i róż­nych dro­biaz­gów, w świą­ty­niach - przed­mio­tów obrzę­do­wych;
2. w sta­ro­żyt­nej Etru­rii i w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: ozdob­na pusz­ka do prze­cho­wy­wa­nia m.in. przy­bo­rów to­a­le­to­wych


SJP.pl


cistron

od­ci­nek łań­cu­cha DNA chro­mo­so­mu lub DNA bak­te­rii, wi­ru­sów; funk­cjo­nal­ny od­po­wied­nik genu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) genet. cy­stron;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostat­nio g. roz­pa­tru­je się czę­sto jako jed­nost­kę funk­cjo­nal­ną, tzw. ci­stron, zwią­za­ną ze zdol­no­ścią prze­pro­wa­dza­nia przez or­ga­nizm jed­nej okre­ślo­nej re­ak­cji me­ta­bo­licz­nej.

Wiktionary


cistronkowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu her­ba­tow­ców; her­ba­to­wa­te, ka­me­lio­wa­te


SJP.pl


cistronkowaty

o ce­chach ci­stron­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


cisural

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. pier­wsza, naj­star­sza epoka permu, trwa­ją­ca 299 – 270,6 mi­lio­nów lat temu; wczes­ny perm;

Wiktionary

Ci­su­ral (ang. "Ci­su­ra­lian")

Nazwa epoki (od­dzia­łu) po­cho­dzi od po­łą­cze­nia ła­ciń­skie­go prze­drost­ka "cis" – "z tej stro­ny" oraz gór Ural. "Cis-Ural" zna­czy (w wol­nym tłu­ma­cze­niu) Prze­du­ra­le, eu­ro­pej­ska stro­na Uralu.

Wikipedia


cisuranowce

[czy­taj: c-isu­ra­now­ce] grupa pier­wiast­ków che­micz­nych, ak­ty­now­ców o licz­bie ato­mo­wej mniej­szej niż 92 (aktyn, tor i pro­tak­tyn)


SJP.pl


cisuranowiec

[czy­taj: c-isu­ra­no­wiec] jeden z ak­ty­now­ców o licz­bie ato­mo­wej mniej­szej niż 92; aktyn, tor lub pro­tak­tyn


SJP.pl


cisuranowy

→ ci­su­ra­now­ce [czy­taj: c-isu­ra­no­wy]


SJP.pl


ciswestycyzm

[czy­taj: c-is­we­sty­cyzm] od­mia­na trans­we­sty­tyz­mu po­le­ga­ją­ca na ubie­ra­niu się w odzież ty­po­wą dla in­ne­go wieku bądź innej grupy spo­łecz­nej


SJP.pl


cisza

1. brak ja­kich­kol­wiek od­gło­sów, dźwię­ków
2. stan at­mos­fe­ry bez wie­ją­ce­go wia­tru
3. wew­nętrz­ny spo­kój ducha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak dźwię­ku

 (1.2) żegl. brak wia­tru

wy­krzy­knik

 (2.1) wez­wa­nie do uci­sze­nia się, mil­cze­nia, za­cho­wa­nia spo­ko­ju

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cisza – album ze­spo­łu Budka Su­fle­ra z 1993 roku
  • Cisza – album ze­spo­łu Sump­tu­a­stic z 2005 roku
  • Cisza – album ze­spo­łu Eye for an Eye z 2008 roku
  • Cisza – sin­gel Ka­mi­la Bed­nar­ka z 2013 roku
  • Cisza – ra­dziec­ki film Wła­di­mi­ra Ba­so­wa z 1964 roku
  • Cisza – pol­ski film Mi­cha­ła Rosy z 2001 roku
  • Cisza – pol­ski film Sła­wo­mi­ra Pstron­ga z 2010 roku
  • Cisza – bry­tyj­ski se­rial kry­mi­nal­ny
  • Cisza – miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie łódz­kim
  • cisza ra­dio­wa
  • cisza wy­bor­cza

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W nocy na jej ulicy pa­nu­je cisza.

 (1.1) Naj­trud­niej umie­ra się w sa­mot­no­ści, ciem­no­ści i ciszy. Śmierć wśród in­nych, w zgieł­ku ludz­kich okrzy­ków, cias­no­cie spoj­rzeń i ge­stów, wy­da­je się mniej okrut­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕiʃa, AS: ćiša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cichość ż.

 czas. cichnąć, przyciszyć dk., wyciszyć dk., uciszać ndk., uciszyć dk.

 przym. cichy, zaciszny

 przysł. cicho, cichaczem, cichcem, zacisznie

 wykrz. cicho

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) flauta

 (2.1) cicho!

Wiktionary


ciszak

naz­wi­sko


SJP.pl


ciszej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cicho


SJP.pl


ciszek

po­tocz­nie: czło­wiek cichy, dzia­ła­ją­cy ukrad­kiem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ci­szek – re­zer­wat przy­ro­dy w za­chod­niej czę­ści Pu­szczy Ko­zie­nic­kiej
  • Sta­ni­sław Ci­szek – pol­ski sko­czek nar­ciar­ski
  • Wal­ter Ci­szek – ka­to­lic­ki du­chow­ny

Wikipedia


ciszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ci­sze­wo – część wsi Łącz­ni­ca, w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Stare Ku­ro­wo
  • Ci­sze­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Raj­gród
  • Ci­sze­wo – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. cho­dzie­skim, w gmi­nie Cho­dzież

Wikipedia


ciszewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­za­ry Ci­szew­ski – pol­ski dzien­ni­karz
  • Jan Ci­szew­ski – pol­ski dzien­ni­karz i ko­men­ta­tor spor­to­wy
  • Jerzy Ci­szew­ski – pol­ski ar­chi­tekt, dzien­ni­karz, woj­sko­wy
  • Jerzy Ci­szew­ski – pol­ski praw­nik
  • Jerzy Ci­szew­ski – pol­ski spor­to­wiec, dzien­ni­karz, me­ne­dżer
  • Józef Ci­szew­ski – pol­ski pił­karz
  • Józef Fe­liks Ci­szew­ski – pol­ski ko­mu­ni­sta
  • Mar­cin Ci­szew­ski – pol­ski śpie­wak ope­ro­wy
  • Mar­cin Ci­szew­ski – pol­ski pi­sarz
  • Wac­ław Ci­szew­ski – pol­ski wi­ce­mi­ni­ster

Wikipedia


ciszkiem

po­tocz­nie: po cichu, milcz­kiem, po­ta­jem­nie; cich­cem, ci­cha­czem


SJP.pl


ciszkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ciszyca

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ci­szy­ca – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Kon­stan­cin-Je­zior­na
  • Ci­szy­ca – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Ko­przyw­ni­ca
  • Ci­szy­ca – dawna gro­ma­da

Wikipedia


ciszyć

uci­szać, czy­nić ci­chym


SJP.pl


cisówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ci­só­wek – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. au­gu­stow­skim, w gmi­nie No­win­ka
  • Ci­só­wek – część wsi Strę­ko­wiz­na, w woj. pod­la­skim, w pow. au­gu­stow­skim, w gmi­nie No­win­ka
  • Ci­só­wek – przy­sió­łek wsi Dzier­wa­ny, w woj. pod­la­skim, w pow. su­wal­skim, w gmi­nie Wi­żaj­ny
  • Ci­só­wek – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. goł­dap­skim, w gmi­nie Du­be­nin­ki

Wikipedia


cisło

naz­wi­sko


SJP.pl


cit

[czy­taj: c-it] skrót od: Cor­po­ra­te In­co­me Tax - po­da­tek do­cho­do­wy od osób praw­nych


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = etymn|ang. Cor­po­ra­te In­co­me Tax → po­da­tek do­cho­do­wy od przed­się­biorstw

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • po­da­tek do­cho­do­wy od osób praw­nych ()
  • cen­trum in­for­ma­cji tu­ry­stycz­nej (zob. Pol­ski Sy­stem In­for­ma­cji Tu­ry­stycz­nej)
    • Cen­trum In­for­ma­cji Tu­ry­stycz­nej w Łodzi
  • – uczel­nia w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • – uczel­nia w Ir­lan­dii
  • CIT – kod IATA portu lot­ni­cze­go Szym­kent

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­da­tek do­cho­do­wy od osób praw­nych na­zy­wa­ny jest po­dat­kiem CIT, zaś po­da­tek od osób fi­zycz­nych - po­dat­kiem PIT.

Wiktionary


citalopram

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. chem. lek prze­ciw­de­pre­syj­ny i prze­ciw­lę­ko­wy, in­hi­bi­tor wy­chwy­tu zwrot­ne­go se­ro­to­ni­ny;

Wiktionary

Nie mylić z: esci­ta­lo­pram.

Ci­ta­lo­pram (łac. "Ci­ta­lo­pra­mum") – lek prze­ciw­de­pre­syj­ny z grupy se­lek­tyw­nych in­hi­bi­to­rów wy­chwy­tu zwrot­ne­go se­ro­to­ni­ny (SSRI). Wpro­wa­dzo­ny do świa­to­we­go lecz­nict­wa w 1989 roku przez duń­ską firmę far­ma­ce­u­tycz­ną "H. Lund­beck" pod nazwą hand­lo­wą "Ci­pra­mil", w po­sta­ci bro­mo­wo­dor­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy pani brała już wcze­śniej ci­ta­lo­pram?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: Aurex, Cipramil, Citabax, Cital, Citalopram Bluefish, Citalopram Teva, Citaxin, Citronil, Oropram

Wiktionary


citibank

Ci­ti­bank – bank na­le­żą­cy do kon­cer­nu usług fi­nan­so­wych Ci­ti­gro­up. Za­ło­żo­ny w 1812 jako "City Bank of New York", na­stęp­nie prze­mia­no­wa­ny na "First Na­tio­nal City Bank of New York". Po­sia­da 2649 pla­có­wek w 19 kra­jach, w tym 723 w Sta­nach Zjed­no­czo­nych oraz 1494 w Mek­sy­ku ob­słu­gi­wa­ne przez Ba­na­mex. Od­dzia­ły USA skon­cen­tro­wa­ne są w sze­ściu ob­sza­rach me­tro­po­li­tar­nych: Nowy Jork, Chi­ca­go, Los An­ge­les, San Fran­ci­sco, Wa­szyng­ton oraz Miami.

Wikipedia


citizen

[czy­taj: s-iti­zen] ja­poń­ska marka ze­gar­ków i firma


SJP.pl

Ci­ti­zen Watch Co., Ltd. ( シチズン時計株式会社, "Shi­chi­zun Tokei Ka­bus­hi­ki-ga­is­ha") – ja­poń­skie przed­się­bior­stwo mię­dzy­na­ro­do­we z sie­dzi­bą w Nishitōkyō w aglo­me­ra­cji Tokio.

Jego po­cząt­ki się­ga­ją 1918 r., kiedy to pow­stał In­sty­tut "Sho­kos­ha" pro­wa­dzą­cy ba­da­nia nad pre­cy­zyj­ny­mi in­stru­men­ta­mi i przy­rzą­da­mi po­mia­ro­wy­mi, a prze­de wszyst­kim zaś cza­so­mie­rza­mi.

Wikipedia


citko

naz­wi­sko


SJP.pl


cito

[czy­taj: c-ito] pręd­ko, niez­włocz­nie; napis na re­cep­tach, zle­ce­niach badań ma­ją­cych zo­stać zre­a­li­zo­wa­ne niez­włocz­nie


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) szyb­ko, niez­włocz­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sʲitɔ, AS: cʹito

Wiktionary


citroen

[czy­taj: s-itro­en lub c-itro­en] sa­mo­chód marki Citroën; Citroën


SJP.pl


citroenka

[czy­taj: s-itro­en­ka lub c-itro­en­ka] po­tocz­nie: sa­mo­chód marki Citroën; Ci­tro­en


SJP.pl


citroën

[czy­taj: s-itro­en lub c-itro­en] sa­mo­chód marki Citroën; Citroën


SJP.pl

Citroën (wy­mo­wa:) – fran­cu­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych, raj­do­wych i do­staw­czych z sie­dzi­bą w Pa­ry­żu dzia­ła­ją­cy od 1919 roku. Wcho­dzi w skład mię­dzy­na­ro­do­we­go kon­cer­nu Stel­lan­tis.

Przed­się­bior­stwo ut­wo­rzył in­ży­nier André Gu­sta­ve Citroën (5 lu­te­go 1878 – 3 lipca 1935), który w cza­sie po­dró­ży przez Pol­skę nabył pa­tent na spo­sób wyt­wa­rza­nia ma­szy­ny do obrób­ki kół zę­ba­tych dasz­ko­wych. Logo marki przed­sta­wia wła­śnie za­zę­bie­nie dasz­ko­we.

Wikipedia


cittagong

[czy­taj: CItagong] mia­sto w Ban­gla­de­szu


SJP.pl


city

[czy­taj: s-ity albo s-iti] cen­trum biz­ne­su i hand­lu w wiel­kich mia­stach


SJP.pl

City – cen­trum fi­nan­so­wo-hand­lo­we du­że­go mia­sta. An­giel­skie słowo wy­wo­dzi się z ła­ciń­skie­go okre­śle­nia "ci­vi­tas".

W an­giel­skiej tra­dy­cji "city" to mia­sto, w któ­rym znaj­du­je się ka­te­dra i mie­ści się sto­li­ca bi­skup­stwa, w odróż­nie­niu od "town", które ka­te­dry nie po­sia­da. For­mal­ny sta­tus "city" na­da­no także niek­tó­rym mia­stom nie­po­sia­da­ją­cym ka­te­dry. "City" pi­sa­ne wiel­ką li­te­rą od­no­si się zwy­kle do cen­trum fi­nan­so­wo-hand­lo­we­go Lon­dy­nu, które for­mal­nie na­zy­wa się City of Lon­don.

Wikipedia


citylight

[czy­taj: s-iti­lajt] podś­wiet­la­na re­kla­ma umie­szcza­na w naj­bar­dziej ruch­li­wych punk­tach mia­sta


SJP.pl

Ci­ty­light (ang. "city" – mia­sto; "light" – świa­tło) – ro­dzaj ulicz­nej re­kla­my zew­nętrz­nej w po­sta­ci ta­blic ogło­sze­nio­wych, zaz­wy­czaj podś­wiet­la­nych, o nie­wiel­kich roz­mia­rach – zwy­kle 1,2 na 1,8 m. Umie­szcza się je w naj­bar­dziej uczę­szcza­nych miej­scach miast, ta­kich jak pa­sa­że hand­lo­we, stre­fy dla pie­szych, dwor­ce ko­le­jo­we, przy­stan­ki ko­mu­ni­ka­cji miej­skiej, par­kin­gi przed hi­per­mar­ke­ta­mi, par­kin­gi po­dziem­ne i ga­le­rie hand­lo­we.

Wikipedia


cité

[czy­taj: siTE]
1. we Fran­cji naj­star­sza dziel­ni­ca mia­sta;
2. wyspa na Sek­wa­nie, w cen­trum sta­re­go Pa­ry­ża


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cité So­le­il – mia­sto
  • Cité Leh­busch – lieu-dit w gmi­nie Wor­mel­dan­ge, w kan­to­nie Gre­ven­ma­cher
  • Cité – dziel­ni­ca Baden-Baden
  • Cité Foch – osied­le w Ber­li­nie
  • Cité – sta­cja metra Pa­ry­żu
  • Cité de l’Au­to­mo­bi­le – fran­cu­ski pro­du­cent sa­mo­cho­do­wy
  • Cité de l’espa­ce – cen­trum kul­tu­ry w Tu­lu­zie
  • Cité des Scien­ces et de l’In­du­strie – mu­ze­um nauki w Pa­ry­żu
  • Cité du train – mu­ze­um w Mi­lu­zie
  • Cité du Vin – mu­ze­um w Bor­de­a­ux
  • Cité Libre – ka­na­dyj­skie cza­so­pis­mo
  • Cité Scien­ti­fi­que – Pro­fes­se­ur Ga­bil­lard – sta­cja metra w Lille

Wikipedia


citówka

po­tocz­nie: re­cep­ta lub ba­da­nie le­kar­skie przez­na­czo­ne do wy­ko­na­nia na cito (na­tych­miast, w pier­wszej ko­lej­no­ści)


SJP.pl


ciuba

naz­wi­sko


SJP.pl


ciuch

po­tocz­nie o ubra­niu (czę­ści ubra­nia)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stare, uży­wa­ne ubra­nie

 (1.2) pot. każde ubra­nie

wy­krzy­knik

 (2.1) dźwięk. dźwięk wy­da­wa­ny przez lo­ko­mo­ty­wę pa­ro­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znowu cho­dzisz w tym sta­rym ciu­chu?

 (1.2) Nie mam ciu­chów na po­grzeb.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕux, AS: ćuχ

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2)

:: rzecz. ciuchland m., ciucholand m.

::: zdrobn. ciuszek m.

:: przym. ciuchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łachman, łach

Wiktionary


ciuchara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. neol. mi­ło­śnicz­ka mod­nych, mar­ko­wych ubrań, ko­bie­ta przy­wią­zu­ją­ca wagę do ubio­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciuch m.

Wiktionary


ciuchcia

żar­to­bli­wie o lo­ko­mo­ty­wie lub całej kolei pa­ro­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pie­szczot­li­wie o lo­ko­mo­ty­wie

 (1.2) lo­ko­mo­ty­wa słu­żą­ca za­ba­wie

 (1.3) pot. in­fant. po­ciąg

Wiktionary

Ciuch­cia – pro­gram te­le­wi­zyj­ny dla dzie­ci emi­to­wa­ny w TVP1 od 5 paź­dzier­ni­ka 1990 do 16 czerw­ca 2000. Głów­ny­mi bo­ha­te­ra­mi pro­gra­mu byli pro­fe­sor Cie­kaw­ski (grany przez au­to­ra pro­gra­mu An­drze­ja Gra­bow­skie­go) oraz dwie ku­kieł­ki: Kul­fon, po­cho­dzą­cy z pla­ne­ty Kul­fo­cen­ta­u­ris (głosu uży­czył mu Mi­ro­sław Wie­przew­ski) i żaba Mo­ni­ka (Zbi­gniew Po­ręc­ki).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy je­cha­li­śmy kie­dyś do Lądka-Zdro­ju, nasz po­ciąg cią­gnę­ła taka stara, za­byt­ko­wa ciuch­cia.

 (1.2) Mały Kazio do­stał ciuch­cię na Gwiazd­kę.

 (1.3) Ania jeź­dzi ciuch­cią do szko­ły. Jej ro­dzi­na nie ma sa­mo­cho­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕuxʲt͡ɕa, AS: ćuχʹća

Wiktionary


ciuchland

po­tocz­nie: sklep z odzie­żą uży­wa­ną; ciu­cho­land, lum­peks, lum­pex, szma­teks, szmat­land, bu­blow­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. sklep z uży­wa­ną odzie­żą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marta wszyst­kim się chwa­li, że cho­dzi w dro­gich ubra­niach, a w rze­czy­wi­sto­ści ku­pu­je je w ciuch­lan­dach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕuxlãnt, AS: ćuχlãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciuch m., ciuszek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciucholand, szmateks, lumpeks

Wiktionary


ciuchlandia

po­tocz­nie: sklep z odzie­żą uży­wa­ną; ciu­cho­land, ciuch­land, lum­peks, lum­pex, szma­teks, szmat­land


SJP.pl


ciuchoholiczka

ko­bie­ta ku­pu­ją­ca bar­dzo czę­sto lub po­sia­da­ją­ca zbyt dużo ubrań


SJP.pl


ciucholand

po­tocz­nie: sklep z odzie­żą uży­wa­ną; ciuch­land, lum­peks, lum­pex, szma­teks, szmat­land, bu­blow­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. sklep z uży­wa­ną odzie­żą;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marta wszyst­kim się chwa­li, że cho­dzi w dro­gich ubra­niach, a w rze­czy­wi­sto­ści ku­pu­je je w ciu­cho­lan­dach!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕuˈxɔlãnt, AS: ćuχolãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciuch m., ciuszek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciuchland, szmateks, lumpeks

Wiktionary


ciuchowy

przy­miot­nik od: ciuch


SJP.pl


ciuchrać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Lwów. grać na in­stru­men­cie

 (1.2) daw. środ. uczn. grać na in­stru­men­cie w spo­sób niew­praw­ny, nie­u­dol­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­pa­łym kar­to­fli na cu­dzym polu i pie­kłym na wol­nym ogniu […], ali wi­dzunc, ży i to si ni upła­ca, wzio­łym si du mu­zy­ki. Ku­pi­łym sy klawy trzy­rzę­dów­ki i ciu­chra­łym pu knaj­pach

 (1.1) Fraj­laj­ny i drym­la­sy
Wy­tar­li wiech­ciem buty,
Za­ba­wę aran­ziu­je
Grześ w czte­ry nogi kuty.
Kużdy mu daje gro­sze
By ciu­chrał na ar­mon­ji,
Jest ćmaga z de­na­tu­ry,
I becz­ka szac pi­won­ji!

 (1.1) Obaj nad­sta­wi­li uszu, a obok coraz wię­cej dzia­tek po­ja­wiać się za­czę­ło, a wszyst­kim jeno ślin­ka cie­kła, bo tyż i było co spi­jać z ust maj­stra, któ­ren za­czął na lirze ciu­chrać […].

 (1.1) Kie­lisz­ka­mi hebra dzwo­ni
Jóźku ciu­chra na har­mo­nii
Aż tu włazi ciem­na sztu­ka
I na sali szu­kać plusk­wy­usk­wy szuka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) daw. środ. uczn. pitolić, szpilać

Wiktionary


ciuchy

1. po­tocz­nie: ubra­nia
2. tar­go­wi­sko, gdzie hand­lu­je się uży­wa­ną odzie­żą; tan­de­ta


SJP.pl


ciucia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Pod­ha­le,Litwa,Gdów,Boch­nia,Ty­ko­cin,Sa­mo­ci­ce,Ło­pa­tow­szczyz­na,Jo­dło­wa,Ko­cie­wie,Msza­na Dolna,Czchów,Bił­go­raj,Ostrow­ce,Buj­wi­dze. pieszcz. pie­sek

 (1.2) gw-pl|Kramsk,Woź­ni­ki,Ada­mo­wo,Janki Młode. in­fant. świ­nia

Wiktionary


ciuciak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Jan­ko­wi­ce Ryb­nic­kie,Kuź­nia Ra­ci­bor­ska,Prósz­ków,Stara Schod­nia,Litwa. pieszcz. pie­sek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Za­brze,Prósz­ków,Stara Schod­nia. in­fant. pier­wszy ząb mlecz­ny

 (2.2) gw-pl|Bełk. in­fant. palec wska­zu­ją­cy

 (2.3) gw-pl|Górny Śląsk. tępy nóż

Wiktionary


ciucieczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Litwa. pieszcz. pie­sek

Wiktionary


ciuciek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|gu­ber­nia au­gu­stow­ska,Ty­ko­cin,De­gu­cie,Ko­cie­wie,Kraj­na. pieszcz. pie­sek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Opocz­no. skwa­rek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. ciucia, cuca, czucza, ciuciak, czuczak, ciucieczek, ciucik, ciucin, ciucio, cucek; gw. Warmia,Mazury,Ostródzkie ciućka

Wiktionary


ciucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Suł­ków (po­wiat głub­czyc­ki),Biała Prud­nic­ka,Gol­czo­wi­ce (po­wiat brze­ski),Ra­do­sty­nia. pieszcz. pie­sek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Suł­ków (po­wiat głub­czyc­ki). pier­wszy ząb mlecz­ny

Wiktionary


ciuciubabka

1. dzie­cię­ca za­ba­wa po­le­ga­ją­ca na ła­pa­niu uczest­ni­ków za­ba­wy przez osobę z za­wią­za­ny­mi ocza­mi
2. bar­dzo nie­jas­na, zag­mat­wa­na sy­tu­a­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­ba­wa dzie­cię­ca, w któ­rej jeden z uczest­ni­ków z za­wią­za­ny­mi ocza­mi goni i pró­bu­je chwy­tać in­nych;

 (1.2) przen. sy­tu­a­cja, w któ­rej dzia­ła się bez wła­ści­we­go ro­zez­na­nia, na ślepo, po omac­ku

Wiktionary

Ciu­ciu­bab­ka – za­ba­wa dzie­cię­ca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasze dzie­ci pół wie­czo­ra ba­wi­ły się w ciu­ciu­bab­kę.

 (1.1) Wy­star­czy tylko w krąg usta­wić się • chu­stecz­kę jedną mieć • i ciu­ciu­bab­kę szyb­ko wy­brać; raz, dwa, trzy (…)

 (1.2) Po­wie­dział, że wy­ja­śni jej wszyst­ko, jak już będą na miej­scu, ale ona dość już miała tej ciu­ciu­bab­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕüt͡ɕuˈbapka, AS: ćüćubapka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślepa babka; przest. mrużek, zmrużek; daw. mrzek, mrzyk, mżyk, mżytek, gw. Kresy Wschodnie zmurżka; gw. Ropczyce,Zagórze,Lubelszczyzna wschodnia,Lubelszczyzna zachodnia kuciubabka; gw. Lubelszczyzna wschodnia, Lubelszczyzna zachodnia kociubabka; gw. Draganowa mocek; gw. Spisz cicibabka, ciemny dziad, ciemny marek; gw. Sowin (powiat nyski) baberniotka; gw. Niemodlińskie,Piechocice babiludek, babiludka; gw. Kozakowice Górne piła babka

Wiktionary


ciuciurupa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Lwów. nie­zda­ra, po­kra­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) gw-pl|Goł­dap. za­nied­ba­na ko­bie­ta

Wiktionary


ciuk

naz­wi­sko


SJP.pl


ciukanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciu­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciukać

Wiktionary


ciukać

po­tocz­nie: lekko ude­rzać czymś ostrym


SJP.pl


ciuknąć

po­tocz­nie: lekko ude­rzyć czymś ostrym


SJP.pl


ciul

wul­gar­nie:
1. wyz­wi­sko uży­wa­ne w sto­sun­ku do męż­czyzn; skur­wy­syn, chuj;
2. czło­nek męski; fiut


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) wulg., także. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. o męż­czyź­nie

 (1.2) łódź., gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­gard. ktoś nie­za­rad­ny

 (1.3) środ. więz., także. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. penis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Muszę się spot­kać z tym ciu­lem.

 (1.1) Z takim ciu­lym nie chcym mieć nic spól­ne­go

 (1.2) Z niej to taki ciul, nic sama nie za­łat­wi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕul, AS: ćul

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. ciulik m., ciuliczek m., ciulka ż., ciuloczek m.

:: zgrub. ciulok m.

 czas. ciulać ndk., ociulać dk., wyciulać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szumowina, szuja, gnida, bydlak

 (1.2) oferma, niedorajda

 (1.3) kutas

Wiktionary


ciulanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciu­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciulać ndk.

Wiktionary


ciulać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ciul­nąć)

 (1.1) slang. wulg. kła­mać

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wulg. bić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) reg. (także gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski.) in­fant. mo­czyć się, sikać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie dzi­wię się, że firma Ma­ria­na jest na mi­nu­sie, skoro wszy­scy pra­cow­ni­cy go ciu­la­ją.

 (1.1) Twier­dzisz, że Fran­ci­sco ciulo?

 (1.1) Twój sta­ru­szek ciu­lał fi­sku­sa i stąd miał na in­we­sty­cje.

 (1.2) Za roz­cień­cza­nie piwa tobym ciu­lał.

 (2.1) Ma­ciuś już ciulo do noc­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕulat͡ɕ, AS: ćulać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ociulać, wyciulać, ciulnąć

 rzecz. ciulanie n., ciul mos., ciuliczek mzw./mos.

 przym. ciulowy, ciulowaty

 przysł. ciulowo

Wiktionary


ciuliczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zdrobn. od: ciu­lik

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. siu­siak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciul m., ciulik m., ciulka ż., ciuloczek m., ciulok m.

 czas. ciulać ndk., ociulać dk., wyciulać dk.

 przym. ciulaty

 przysł. ciulato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) reg. śl. ciulka, ciulok, ciuloczek, ciulik

Wiktionary


ciulik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zdrobn. od: ciul

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. siu­siak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciul m., ciuliczek m., ciulka ż., ciuloczek m., ciulok m.

 czas. ciulać ndk., ociulać dk., wyciulać dk.

 przym. ciulaty

 przysł. ciulato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gw. Górny Śląsk ciulka, ciulok, ciuloczek, ciuliczek

Wiktionary


ciulim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. re­gio­nal­na le­low­ska po­tra­wa świą­tecz­na, ro­dzaj pla­ce­kac­ka przy­rzą­dza­ne­go na bazie ziem­nia­ków i mięsa;

Wiktionary

Ciu­lim – po­tra­wa kuch­ni pol­skiej in­spi­ro­wa­na kuch­nią ży­dow­ską, bę­dą­ca od­po­wied­ni­kiem czu­len­tu.

Przy­rzą­dza­na z okaz­ji świąt na bazie ziem­nia­ków, mięsa i przy­praw. Danie spo­ży­wa­no w okre­sie Bo­że­go Na­ro­dze­nia i Wiel­ka­no­cy, co miało świad­czyć o dużej po­boż­no­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕulʲĩm, AS: ćulʹĩm

Wiktionary


ciulka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. in­fant. siu­siak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wsodź ciul­ke do noc­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciul mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciulok, ciuloczek

Wiktionary


ciulnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciul­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciulnąć

Wiktionary


ciulnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ciu­lać)

 (1.1) slang. wulg. do­ko­na­ny od|ciu­lać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek ciul­nął mnie na dwie stówy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕulnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ćulnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciulać

 rzecz. ciulnięcie n.

Wiktionary


ciuloczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. in­fant. siu­siak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wsodź ciu­lo­czek do noc­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciul mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciulka, ciulok

Wiktionary


ciulok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. in­fant. siu­siak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wsodź ciu­lok do noc­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciul mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciulka, ciuloczek

Wiktionary


ciulowaty

wul­gar­nie: taki, jak u ciula; cia­maj­do­wa­ty, dur­no­wa­ty, śla­ma­zar­ny


SJP.pl


ciulowo

przy­słó­wek

 (1.1) bez­na­dziej­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciulać

Wiktionary


ciulowy

wul­gar­nie: fa­tal­ny, zły, głupi, bez­na­dziej­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie bu­dzą­cy za­chwy­tu, bez­na­dziej­ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciulać

Wiktionary


cium

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bu­ziak, całus

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Daj ciuma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕũm, AS: ćũm

Wiktionary


ciuma

re­gio­nal­nie: ko­bie­ta ospa­ła, po­zba­wio­na ener­gii


SJP.pl


ciumać

gwa­ro­wo: ca­ło­wać


SJP.pl


ciumciok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. nie­u­dacz­nik, ofia­ra losu, ofer­ma; ktoś nie­po­rad­ny, ale sym­pa­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jo żech nie wie­dzia­ła, że z Kar­li­ka je taki cium­ciok.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciućmok, leluja, borok, boroczek

Wiktionary


ciumkać

po­tocz­nie:
1. ssać po­wo­li, z przer­wa­mi;
2. jeść gło­śno, mla­skać; cmok­tać, cmo­kać, smok­tać, gla­mać, ciam­kać;
3. od­by­wać sto­su­nek płcio­wy; ciup­ciać, bzy­kać, dmu­chać


SJP.pl


ciumrok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie, Kra­ków. nie­u­dacz­nik

Wiktionary


ciup

1. cias­ny pokój, po­mie­szcze­nie; klit­ka;
2. po­tocz­nie wię­zie­nie, areszt


SJP.pl


ciupa

1. cias­ny pokój, po­mie­szcze­nie; klit­ka;
2. po­tocz­nie wię­zie­nie, areszt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. wię­zie­nie

 (1.2) pot. nie­wiel­kie po­mie­szcze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze wsty­dem zwie­rzy­ła się przy­ja­ciół­ce, że jej mąż sie­dzi w ciu­pie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕupa, AS: ćupa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciupas m., cypek m., cipa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) areszt, zakład karny, pot. kić, mamer, kibel, pierdel, pudło, koza, ul

 (1.2) klitka, dziupla

Wiktionary


ciupaga

drew­nia­na, gó­ral­ska laska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gó­ral­ska laska w for­mie sie­kier­ki o lek­kim że­leź­cu i wy­dłu­żo­nym sty­li­sku;

Wiktionary

Ciu­pa­ga – laska gó­ral­ska w for­mie sie­kier­ki o lek­kim że­leź­cu i wy­dłu­żo­nym sty­li­sku. Ma mocno okute że­leź­ce, cza­sem z „wą­sa­mi”, poz­wa­la­ją­ce na pod­nie­sie­nie się na przy­kład w cza­sie wspi­nacz­ki albo za­da­nie ciosu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za gó­ra­mi, za la­sa­mi, za do­li­na­mi • Po­bi­li się dwaj gó­ra­le ciu­pa­ga­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕuˈpaɡa, AS: ćupaga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciupanie n.

:: zdrobn. ciupażka ż., gwara. ciupaska ż.

 czas. ciupać, pociupać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wołoszka

Wiktionary


ciupak

naz­wi­sko


SJP.pl


ciupanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciu­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciupać

 rzecz. ciupaga ż.

Wiktionary


ciupas

szu­pas; daw­niej:
1. tran­sport więź­niów pod stra­żą;
2. ad­mi­ni­stra­cyj­ne wy­sła­nie kogoś pod stra­żą do miej­sca uro­dze­nia; szu­pas;
3. od­pra­wa, od­mo­wa;
4. jed­no­czes­ne wy­rzu­ce­nie przez dwóch gra­ją­cych w karty albo w kości jed­na­ko­wej licz­by oczek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. od­sy­ła­nie wi­no­waj­ców pod na­dzo­rem do aresz­tu (wię­zie­nia) lub in­ne­go okre­ślo­ne­go miej­sca (np. gra­ni­cy, miej­sca uro­dze­nia); ad­mi­ni­stra­cyj­ne wy­sy­ła­nie eta­pem

 (1.2) środ. tępy uczeń

 (1.3) środ. pe­cho­wy uczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li mi myśli ludzi bun­to­wać, to ją pod ciu­pa­sem do ciupy po­wia­tu od­sta­wić, do sądu, jak wa­riat­kę – albo zam­knąć.

 (1.1) Wiesz, że mnie o mało pod ciu­pa­sem, to jest od sta­cji do sta­cji, nie wy­pra­wio­no stąd, nie wiem dokąd, może aż do Wiel­ko­pol­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕupas, AS: ćupas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciupa ż.

 przysł. ciupasem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przen. odprawa, odmowa

Wiktionary


ciupasem

prze­sta­rza­le: pod przy­mu­sem i z to­wa­rzy­sze­niem stra­ży; szu­pa­sem


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pod przy­mu­sem, pod do­zo­rem straż­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więc tę pannę, panie feld­ku­rat, wy­pra­wio­no potem ciu­pa­sem do nas, do No­we­go Ji­czi­na.

 (1.1) — Zmu­szę pana do po­je­dyn­ku!

 — Co to zmu­szę?… Ciu­pa­sem mnie pan spro­wa­dzisz, czy co?… A jak­byś mi pan coś po­dob­ne­go po­wie­dział po trzeź­we­mu, tobym po­szedł do cyr­ku­łu i da­li­by panu po­je­dy­nek…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕuˈpasɛ̃m, AS: ćupasẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciupas

Wiktionary


ciupasowy

→ ciu­pas; szu­pa­so­wy


SJP.pl


ciupać

lekko ude­rzać; dłu­bać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. grać w karty

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rąbać

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kar­lik po­szeł na­ciu­pać pora kloc­ków do pieca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕupat͡ɕ, AS: ćupać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciupanie n., ciupaga ż.

 czas. ciupciać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciupciać

Wiktionary


ciupażka

mała ciu­pa­ga (gó­ral­ska laska)


SJP.pl


ciupcianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) posp. upra­wia­nie seksu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciupciać ndk.

Wiktionary


ciupciać

po­tocz­nie: od­by­wać sto­su­nek płcio­wy; bzy­kać, dmu­chać, rżnąć, brom­brać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) grać w karty

 (1.2) pot. o męż­czyź­nie: od­by­wać sto­su­nek sek­su­al­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) To on bo­wiem ko­bie­tę: bie­rze, bzyka, dymi, kopci, pi­łu­je, ujeż­dża, grzmo­ci, tnie, ciup­cia, dmu­cha, grze­je, po­su­wa, prze­la­tu­je — krót­ko mó­wiąc: robi jej do­brze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕupʲt͡ɕät͡ɕ, AS: ćupʹćäć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciupać

 rzecz. ciupcianie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciupać

Wiktionary


ciupek

po­tocz­nie:
1. małe, cias­ne po­mie­szcze­nie; klit­ka;
2. nie­wiel­ka ilość cze­goś; odro­bi­na


SJP.pl


ciupiński

naz­wi­sko


SJP.pl


ciupka

po­tocz­nie:
1. małe, cias­ne po­mie­szcze­nie; klit­ka;
2. nie­wiel­ka ilość cze­goś; odro­bi­na


SJP.pl


ciupnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciup­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciupnąć

Wiktionary


ciupnąć

po­tocz­nie: lekko ude­rzyć, zwła­szcza ostrym na­rzę­dziem, sie­kie­rą


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) ude­rzyć z nie­wiel­ką siłą, np. sie­kie­rą

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. za­mie­nić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciupnięcie n.

Wiktionary


ciupy

1. cias­ny pokój, po­mie­szcze­nie; klit­ka;
2. po­tocz­nie wię­zie­nie, areszt


SJP.pl


ciur

wyraz na­śla­du­ją­cy od­głos cie­knię­cia


SJP.pl


ciura

po­gard­li­wie: męż­czyz­na mało zna­czą­cy i lek­ce­wa­żo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. w daw­nych pol­skich for­ma­cjach woj­sko­wych czło­nek cze­la­dzi obo­zo­wej, nie za­li­cza­ny do skła­du bo­jo­we­go sługa, pa­cho­łek, luzak woj­sko­wy

 (1.2) przest. pejor. czło­wiek o po­drzęd­nej war­to­ści, lek­ce­wa­żo­ny, na niż­szym sta­no­wi­sku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­tosz Ciura – pol­ski ho­ke­i­sta
  • Mar­cin Ciura – pol­ski tłu­macz li­te­ra­tu­ry fran­cu­sko­ję­zycz­nej i an­giel­sko­ję­zycz­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lecz nagle jakiś ciura wali go łomem w cie­mię; roz­wa­la i hełm, i łom, i zwala z ru­ma­ka na zie­mię.

 (1.2) Był z niego na­praw­dę dobry to­wa­rzysz wę­drów­ki i rze­tel­ny po­moc­nik, nie jakiś ciura.

Wiktionary


ciurczeć

ciur­ko­tać, ciur­kać;
1. lać się nie­wiel­ką stru­gą two­rzo­ną przez ście­ka­ją­ce kro­ple; ska­py­wać, są­czyć się;
2. o pta­kach: śpie­wać, ćwier­kać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pły­nąć, cie­knąć

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ma­ru­dzić, nu­dzić

Wiktionary


ciurek

gwa­ro­wo: źre­bak


SJP.pl


ciurkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciur­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciurkać

Wiktionary


ciurkać

ciur­ko­tać, ciur­czeć;
1. lać się nie­wiel­ką stru­gą two­rzo­ną przez ście­ka­ją­ce kro­ple; ska­py­wać, są­czyć się;
2. o pta­kach: śpie­wać, ćwier­kać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pot. lać się, ciec nie­wiel­ką stru­gą z plu­skiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciurkanie n.

Wiktionary


ciurkiem

po­tocz­nie:
1. gę­sty­mi kro­pla­mi; stru­gą, stru­mie­niem;
2. bez przer­wy; nie­u­stan­nie;
3. jeden za dru­gim


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) wąską, nie­przer­wa­ną struż­ką, gę­sty­mi kro­pla­mi

 (1.2) jeden za dru­gim, bez do­ko­ny­wa­nia wy­bo­ru

 (1.3) nie­przer­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idzie Grześ • Przez wieś, • Worek pia­sku nie­sie, • A przez dziur­kę • Pia­sek ciur­kiem • Sypie się za Grze­siem.

 (1.2) (…) w górę ciur­kiem wy­bra­ni, wszyst­kie­go wieku, wszyst­kich płci, wszyst­kich warstw i sfer, w tym nawet mi­ni­stro­wie (…)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) siurkiem

Wiktionary


ciurkot

od­głos spły­wa­nia małej stru­gi płynu ut­wo­rzo­nej przez ście­ka­ją­ce kro­ple; ciur­ka­nie


SJP.pl


ciurkotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciur­ko­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciurkotać

Wiktionary


ciurkotać

ciur­kać, ciur­czeć;
1. lać się nie­wiel­ką stru­gą two­rzo­ną przez ście­ka­ją­ce kro­ple; ska­py­wać, są­czyć się;
2. o pta­kach: śpie­wać, ćwier­kać


SJP.pl


ciurlocek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prą­cie, penis

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕurˈlɔt͡sɛk, AS: ćurlocek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. penis.

Wiktionary


ciurma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bia­ły­stok. wię­zie­nie

Wiktionary


ciuruś

naz­wi­sko


SJP.pl


ciurzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


ciuszek

zdrob­nie­nie od: ciuch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ubran­ko dla ma­łych dzie­ci

 (1.2) pot. drob­ne czę­ści ubra­nia (czę­ściej dam­skie­go), np. chust­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam tu dla two­je­go dziec­ka parę ciusz­ków.

 (1.2) Nic nie robi, tylko przy­mie­rza ciusz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕuʃɛk, AS: ćušek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciuch m., ciuchland m., ciucholand m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ubranko

Wiktionary


ciut

po­tocz­nie: tro­chę, nieco; ciut­kę, ciu­tek, ciu­teń­kę, ciu­tecz­kę, ociu­pin­kę, odro­bin­kę


SJP.pl

li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) pot. w nie­wiel­kim stop­niu, nie­wie­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­sy­pa­łam ciut za dużo soli do zupy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕut, AS: ćut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciutka ż.

 licz. ciutkę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odrobinę, trochę, troszkę, troszeczkę, tyciu-tyciu

Wiktionary


ciut-ciut

ina­czej tro­szecz­kę, nie­wie­le, mało


SJP.pl


ciuteczkę

po­tocz­nie: tro­chę, nieco; ciut, ciu­tek, ciu­teń­kę, ciut­kę, ociu­pin­kę, odro­bin­kę


SJP.pl


ciutek

po­tocz­nie: krzty­na, krzy­na, odro­bi­na, okru­szy­na


SJP.pl


ciuteńkę

po­tocz­nie: tro­chę, nieco; ciut, ciu­tek, ciut­kę, ciu­tecz­kę, ociu­pin­kę, odro­bin­kę


SJP.pl


ciutka

po­tocz­nie: krzty­na, krzy­na, odro­bi­na, okru­szy­na


SJP.pl


ciutkę

po­tocz­nie: tro­chę, nieco; ciut, ciu­tek, ciu­teń­kę, ciu­tecz­kę, ociu­pin­kę, odro­bin­kę


SJP.pl

li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) zdrobn. od: ciut; bar­dzo mało, ma­lut­ko, odro­bi­nę

Wiktionary

Powiązane:

 licz. ciut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odrobinkę, troszeczkę

Wiktionary


ciućka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ty­ko­cin,Lu­bel­szczyz­na wschod­nia,Lu­bel­szczyz­na za­chod­nia,Bra­sław­szczyz­na,Ło­pa­tow­szczyz­na,Buj­wi­dze,War­mia,Czchów,Gdów,Boch­nia,Ostrow­ce. pieszcz. pie­sek

 (1.2) gw-pl|Ko­nop­ni­ca. suka

 (1.5) gw-pl|Czar­ny Du­na­jec. ko­bie­ta do­kucz­li­wa

 (1.7) gw-pl|Lisów (po­wiat lu­bli­nec­ki). lilia wodna

 (1.8) gw-pl|Bo­gu­sła­wi­ce. in­fant. mięso

 (1.9) gw-pl|Mszan­na (po­wiat wło­daw­ski). mucha

 (1.10) gw-pl|Msza­na Górna. wy­ro­śnię­ta trawa

 (1.11) gw-pl|Manie. mar­ge­ryt­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. osoba nie­pew­na sie­bie

 (2.2) gw-pl|Gdów,Boch­nia. oszczer­ca

Wiktionary


ciućkowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Wy­szo­gród;

Wiktionary

Ciuć­ko­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Wy­szo­gród.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go. 1 stycz­nia 2003 ga­jów­ka Ciuć­ko­wo-Ga­jów­ka zo­sta­ła zlik­wi­do­wa­na jako osob­na miej­sco­wość i wesz­ła w skład wsi Ciuć­ko­wo, a bę­dą­ce do­tych­cza­so­wy­mi czę­ścia­mi wsi Ciuć­ko­wo w Lesie i Ciuć­ko­wo za Lasem zo­sta­ły zlik­wi­do­wa­ne jako osob­ne miej­sco­wo­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Li­dian zo­stał kie­row­ni­kiem dwu­kla­so­wej szko­ły w Ciuć­ko­wie.

 (1.1) W lipcu przez Ciuć­ko­wo przesz­ła trąba po­wietrz­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ciućkowianin mos., Ciućkowianka ż.

 przym. ciućkowski

Wiktionary


ciućkowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ciuć­ko­wa, zwią­za­ny z Ciuć­ko­wem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciućkowianin mos., ciućkowianka ż., Ciućkowo n.

Wiktionary


ciućma

(r. męski) po­tocz­nie: męż­czyz­na, chło­piec nie­zdar­ny, nie­roz­gar­nię­ty, po­zba­wio­ny ener­gii; ciuć­mok, ła­ma­ga, faj­tła­pa, sa­fan­du­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. nie­zda­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciućmok m.

Wiktionary


ciućmok

po­tocz­nie: męż­czyz­na, chło­piec nie­zdar­ny, nie­roz­gar­nię­ty, po­zba­wio­ny ener­gii; ciuć­ma, ła­ma­ga, faj­tła­pa, sa­fan­du­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Kra­ków. nie­u­dacz­nik, ofia­ra losu, ofer­ma; ktoś nie­po­rad­ny, ale sym­pa­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale z Cie­bie ciuć­mok!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciućma ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciumciok, leluja, boroczek, borok, śturmok, ciumrok

Wiktionary


ciuła

zbie­rać coś mo­zol­nie (głów­nie nie­wiel­kie sumy pie­nię­dzy)


SJP.pl


ciułactwo

mo­zol­ne, sy­ste­ma­tycz­ne zbie­ra­nie cze­goś (głów­nie nie­wiel­kie sumy pie­nię­dzy); ciu­ła­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. pejor. skrzęt­ne oszczę­dza­nie pie­nię­dzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciułacz mos., ciułaczka ż., ciułanie n.

 czas. ciułać ndk., uciułać dk., naciułać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciułanie, groszoróbstwo

Wiktionary


ciułacz

po­tocz­nie o oso­bie gro­ma­dzą­cej pie­czo­ło­wi­cie drob­ne oszczęd­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zbie­ra­ją­ca po­wo­li, z tru­dem nie­wiel­kie sumy pie­nię­dzy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕuwat͡ʃ, AS: ćuu̯ač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciułactwo n., ciułanie n., uciułanie n.

:: fż. ciułaczka ż.

 czas. ciułać ndk., uciułać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szpyndlikorz

Wiktionary


ciułaczka

po­tocz­nie: ko­bie­ta gro­ma­dzą­ca pie­czo­ło­wi­cie drob­ne oszczęd­no­ści


SJP.pl


ciułanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. po­wol­ne, sy­ste­ma­tycz­ne od­kła­da­nie drob­nych pie­nię­dzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uciułanie n., ciułacz mos., ciułaczka ż., ciułactwo n.

 czas. ciułać ndk., uciułać dk.

Wiktionary


ciułać

zbie­rać coś mo­zol­nie (głów­nie nie­wiel­kie sumy pie­nię­dzy)


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) po­wo­li, sy­ste­ma­tycz­nie oszczę­dzać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕuwat͡ɕ, AS: ćuu̯ać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciułacz m., ciułaczka ż., ciułactwo n., ciułanie n.

 czas. uciułać dk.

Wiktionary


ciuślice

Ciu­śli­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Czar­no­cin. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pod ko­niec XIX w. wła­ści­cie­lem ma­jąt­ku Ciu­śli­ce był Ju­liusz Jo­a­chim Sla­ski - zie­mia­nin, dzia­łacz spo­łecz­ny i go­spo­dar­czy, pio­nier prze­mian w rol­nict­wie.

Wikipedia


civic

[czy­taj: s-iwik] model sa­mo­cho­du marki Honda


SJP.pl


civitas

[czy­taj: CIvitas] spo­łecz­ność, oby­wa­te­le


SJP.pl


ciwun

[czy­taj: c-iwun] szla­chec­ki urzęd­nik ziem­ski w daw­nej Pol­sce i na Lit­wie; cywun


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. adm. urząd ziem­ski w Wiel­kim Księ­stwie Li­tew­skim;

Wiktionary

Ciwun (lit. "tijūnas" od łac. "ti­vu­nus", bia­łor. цівун, ros. тиун, rus. тивун) – urząd ziem­ski w Wiel­kim Księ­stwie Li­tew­skim. Nazwa o nor­dyc­kim źró­dło­sło­wie za­po­ży­czo­na z Rusi.

Urząd pow­stał w XIV wieku, gdy Litwa roz­po­czę­ła ek­span­sję na ob­sza­ry Rusi, adap­tu­jąc wiele za­sta­nych tam roz­wią­zań praw­no-ustro­jo­wych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. cywun m., ciwunowa ż., ciwunówna ż., ciwunowicz m.

 przym. ciwunowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. cywun

Wiktionary


ciynżko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cięż­ko

Wiktionary


cizba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. na­tłok

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idzie­wa do traj­wa­ju a tamej no­ro­du, ale to cizba tako ze nawet.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciźbić sie

Wiktionary


cizia

po­tocz­nie: młoda, atrak­cyj­na dziew­czy­na; ko­ciak, kicia, kizia, towar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żart. młoda, zaz­wy­czaj atrak­cyj­na dziew­czy­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spot­ka­łem dziś w tram­wa­ju fajną cizię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕiʑa, AS: ćiźa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kicia, kociak, foczka, dziunia, lalka, lalunia, niunia; lwów|binia., reg. pozn. mela, przestęp. brzana

Wiktionary


cizjojanus

[czy­taj: c-iz­jo­ja­nus] wier­szo­wa­ny ka­len­darz ko­ściel­ny, uży­wa­ny od XII wieku; cyz­jo­jan; ci­sio­ja­nus


SJP.pl


ciómp

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. ogrod. szar­łat zwi­sły

Wiktionary


ciómpa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. niech­luj­nie ubra­na ko­bie­ta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciómpiasty

Wiktionary


ciómpiasty

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie­do­pa­so­wa­ny, nie­rów­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciómpa ż.

Wiktionary


cióngnóć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. cią­gnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. wiać (o prze­cią­gu)

 (2.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zmia­tać

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Zam­knij to okno, bo tu ción­gnie.

 (2.2) Cióng tu stela, bo ci kop­nym do hader!

Wiktionary


ciółkowo

Ciół­ko­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Ra­dza­no­wo.

Za cza­sów Kró­le­stwa Pol­skie­go ist­nia­ła gmina Cioł­ko­wo. W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ciół­ko­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Ro­go­zi­no. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


ciółkówko

Ciół­ków­ko – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Ra­dza­no­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


ciąg

nie­przer­wa­na cią­głość, tok cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) układ rze­czy po­ło­żo­nych jedna za drugą

 (1.2) cią­głość zda­rzeń na­stę­pu­ją­cych po sobie

 (1.3) techn. prze­pływ okre­ślo­ne­go czyn­ni­ka (wody, gazu, spa­lin itp.) wy­wo­ła­ny róż­ni­cą ci­śnień

 (1.4) mat. po­nu­me­ro­wa­na lista, for­mal­nie funk­cja o dzie­dzi­nie w licz­bach na­tu­ral­nych;

 (1.5) pot. picie al­ko­ho­lu przez wiele dni z rzędu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ciąg – po­ję­cie ma­te­ma­tycz­ne
  • ciąg – po­ję­cie te­o­rii grup
  • ciąg po­li­go­no­wy – sze­reg na­stę­pu­ją­cych po sobie punk­tów po­wią­za­nych ko­lej­no bo­ka­mi o zna­nych dłu­go­ściach i kątem ut­wo­rzo­nym przez dwa są­sied­nie boki
  • siła ciągu
  • ciąg sil­ni­ka lot­ni­cze­go
  • ciąg wek­to­ro­wa­ny – poz­wa­la na zmia­nę kie­run­ku wek­to­ra siły ciągu sil­ni­ka odrzu­to­we­go wzglę­dem osi po­dłuż­nej
  • ciąg ko­mi­no­wy
  • ciąg głów­ny – krzy­wa na dia­gra­mie Hertz­sprun­ga-Rus­sel­la, po­ję­cie z astro­fi­zy­ki
  • ciąg (uza­leż­nie­nia) – nie­przer­wa­ne wie­lod­nio­we przyj­mo­wa­nie al­ko­ho­lu lub innej sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nej
  • ciąg prze­stępstw – od­mia­na re­al­ne­go zbie­gu prze­stępstw
  • ciąg (chody bocz­ne) – sztucz­ny chód konia, od­mia­na kłusa
  • mart­wy ciąg – ćwi­cze­nie kul­tu­ry­stycz­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W mie­ście wy­bu­rzo­no całe ciągi za­byt­ko­wych bu­dyn­ków.

 (1.2) Dzi­siaj usły­sze­li­śmy dal­szy ciąg opo­wie­ści.

 (1.3) W sil­ni­ku ra­kie­to­wym można kon­tro­lo­wać siłę ciągu po­przez re­gu­la­cję wtry­sku pa­li­wa.

 (1.4) Uczeń miał pro­ble­my z roz­wią­za­niem za­da­nia o ciągu ge­o­me­trycz­nym.

 (1.5) Re­na­ta jest w ciągu od mie­sią­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɔ̃ŋk, AS: ćõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obciąganie n., ciąganie n., ciągutka ż., pociąg m.

 czas. ciągnąć, ciągać ndk.

 przym. ciągowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przebieg, bieg, tok, rozwój

Wiktionary


ciągacz

1. osoba ob­słu­gu­ją­ca cią­gar­kę w hucie;
2. po­tocz­nie: za­baw­ka na kół­kach do cią­gnię­cia za sznu­rek; cią­gan­ka


SJP.pl


ciągadło

na­rzę­dzie słu­żą­ce do obrób­ki dru­tów, prę­tów i rur na cią­gar­kach


SJP.pl

Cią­ga­dło – na­rzę­dzie, z jed­nym lub wię­cej ot­wo­ra­mi ro­bo­czy­mi, słu­żą­ce do cią­gnie­nia dru­tów, prę­tów lub rur na cią­gar­kach.

Stre­fa zgnio­tu cią­ga­dła mo­no­li­tycz­ne­go może być stoż­ko­wa, wklę­sła, łu­ko­wa lub sig­mo­i­dal­na.

Do obrób­ki dru­tów i prę­tów kształ­to­wych służą cią­ga­dła pro­fi­lo­we.

Wikipedia


ciąganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cią­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obciąganie n., ciągnięcie n., wyciąganie n., wyciągnięcie n., zaciąganie n., zaciągnięcie n., uciągnięcie n., ściąganie n., ściągnięcie n., ciąg m., ciągłość ż., cięgno n., uciąg m., ciągnienie n., naciąg m., ściąga ż., ściągawka ż., wyciąg m., zaciąg m., ciągutka ż.

 czas. ciągać ndk., ciągnąć ndk., wyciągać ndk., wyciągnąć dk., zaciągać ndk., zaciągnąć dk., uciągnąć dk., ściągać ndk., ściągnąć dk.

 przym. ciągły, wyciągowy

 przysł. ciągle

Wiktionary


ciąganka

po­tocz­nie: za­baw­ka na kół­kach do cią­gnię­cia za sznu­rek; cią­gacz


SJP.pl


ciągarka

ma­szy­na hut­ni­cza do wyt­wa­rza­nia prę­tów


SJP.pl

Cią­gar­ka – ma­szy­na do wy­ro­bu dru­tów, prę­tów lub rur przez cią­gnie­nie na zimno, skła­da­ją­ca się z cią­ga­dła lub cią­ga­deł oraz urzą­dze­nia cią­gną­ce­go.

Cią­gar­ki dzie­lą się na jedno- i wie­lo­stop­nio­we.

Wikipedia


ciągarnia

od­dział huty, w któ­rym wy­ra­bia się druty, pręty itp.


SJP.pl


ciągarstwo

dział obrób­ki pla­stycz­nej me­ta­li po­le­ga­ją­cy na cią­gnie­niu prę­tów, dru­tów i rur


SJP.pl


ciągać

1. prze­su­wać coś cięż­kie­go;
2. pro­wa­dzić kogoś, zmu­szać do cho­dze­nia w wiele miejsc;
3. szar­pać, tar­mo­sić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. cią­gnąć, wlec, szar­pać za coś

 (1.2) cią­gnąć, prze­su­wać, zwła­szcza coś cięż­kie­go, w różne stro­ny

 (1.3) zmu­szać kogoś do uda­wa­nia się w różne miej­sca

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cią­gać się (dk. brak)

 (2.1) pot. cią­gnąć za coś, szar­pać sie­bie wza­jem­nie

 (2.2) pot. wie­lo­krot­nie uda­wać się w różne miej­sca

 (2.3) zmu­szać sie­bie naw­za­jem do cho­dze­nia w różne miej­sca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jó­ze­fiak miał syna Antka, który za­czął swoją służ­bę jako chło­pak sta­jen­ny przy daw­nym stan­gre­cie ka­mień­skim Za­wa­dzie, który go nie­mi­ło­sier­nie cią­gał za uszy […]

 (1.2) Zro­bio­na przez niego linka do ho­lo­wa­nia sa­mo­cho­dów była tak mocna, że cią­ga­no nią trak­to­ry.

 (1.3) Za nie­sto­sow­ność tego po­rów­na­nia cią­ga­li go póź­niej po róż­nych ga­bi­ne­tach, gro­zi­ła mu utra­ta man­da­tu rad­ne­go.

 (2.1) Radni z prze­ciw­staw­nych obo­zów cią­ga­li się za kra­wa­ty, pa­da­ły cięż­kie, nie na­da­ją­ce się do za­cy­to­wa­nia słowa.

 (2.2) To rol­nik ma­ją­cy 20 ha ciąga się zde­ze­lo­wa­nym ma­lu­chem i nie może się utrzy­mać, a tutaj taki wóz?

 (2.3) Pie­nia­cze cią­ga­li się po są­dach i wy­zy­wa­li na po­je­dyn­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciąg m., obciąganie n., ciąganie n., ciągutka ż.

 czas. wciągać, ciągnąć ndk.

 przym. pociągowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) targać, taskać, taszczyć, posp. tachać; dźwigać

 (2.2) łazić, wałęsać się, włóczyć się

Wiktionary


ciągle

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) bez przerw, nie­u­stan­nie

 (1.2) cy­klicz­nie, co i rusz

 (1.3) w dal­szym ciągu, wciąż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Radio cią­gle na­da­je wia­do­mo­ści z miej­sca ka­ta­stro­fy.

 (1.2) Nie lubię tego stu­den­ta, cią­gle prze­ry­wa mi wy­kła­dy wy­głu­pa­mi.

 (1.3) Czy ty cią­gle je­steś w domu?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̃ŋɡlɛ, AS: ćõŋgle

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciągłość ż., pociąg m., ciągutka ż., ciąganie n., ciągnięcie n.

 czas. ciągnąć ndk.

 przym. ciągły, ciągliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stale, na okrągło, reg. pozn. cięgiem, reg. śl. durś, reg. śl. ciongiym, gw. Śląsk Cieszyński pelzym, gw. Górny Śląsk sztyjc

 (1.2) stale, reg. pozn. cięgiem, reg. śl. durś, gw. Śląsk Cieszyński pelzym

 (1.3) jeszcze, reg. śl. ciongiym, reg. śl. furt

Wiktionary


ciąglica

pla­stycz­na skała ila­sta prze­dzie­la­ją­ca po­kła­dy że­la­zia­ków ila­stych


SJP.pl


ciągliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cią­gli­wie


SJP.pl


ciągliwość

→ cią­gli­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cią­gli­we

Wiktionary

Cią­gli­wość – wła­ści­wość me­cha­nicz­na ma­te­ria­łu, ja­ko­ścio­wo okre­śla­na po­dat­ność na odksz­tał­ce­nie trwa­łe bez na­ru­sze­nia spój­no­ści ma­te­ria­łu. Ba­da­na po­przez próbę udar­no­ści.

Wikipedia

Patrz:

ciągliwy

Powiązane:

 przym. ciągliwy

Wiktionary


ciągliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cią­gli­wy


SJP.pl


ciągliwy

1. ma­ją­cy zdol­ność do roz­cią­ga­nia się, np. cią­gli­we cia­sto;
2. ma­ją­cy zdol­ność do trwa­łych odksz­tał­ceń, np. cią­gli­wy metal


SJP.pl


ciągnienie

w lo­te­rii: lo­so­wa­nie


SJP.pl

Cią­gnie­nie – pro­ces tech­no­lo­gicz­ny sto­so­wa­ny w me­ta­lur­gii po­le­ga­ją­cy na for­mo­wa­niu drutu lub pręta po­przez prze­cią­ga­nie ma­te­ria­łu wej­ścio­we­go w po­sta­ci: wal­ców­ki, pra­sów­ki, lub kraj­ki po­przez otwór cią­ga­dła, któ­re­go pole prze­kro­ju jest mniej­sze niż pole prze­kro­ju po­przecz­ne­go prze­cią­ga­ne­go ma­te­ria­łu.

Wikipedia


ciągnik

1. po­jazd me­cha­nicz­ny o dużej sile po­cią­go­wej, na­pę­dza­ny sil­ni­kiem spa­li­no­wym; trak­tor;
2. część wrę­biar­ki gór­ni­czej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. po­jazd me­cha­nicz­ny o dużej sile po­cią­go­wej, na­pę­dza­ny sil­ni­kiem spa­li­no­wym

 (1.2) roln. trak­tor

 (1.3) techn. część wrę­biar­ki gór­ni­czej

Wiktionary

Cią­gnik (trak­tor) – po­jazd me­cha­nicz­ny przy­sto­so­wa­ny do ho­lo­wa­nia po­ja­zdów bądź urzą­dzeń nie­po­sia­da­ją­cych włas­ne­go na­pę­du (np. ma­szyn rol­ni­czych, przy­czep, na­czep, dział) oraz do za­wie­sza­nia na nim os­przę­tu do robót ziem­nych (np. spy­char­ko­we­go, zry­war­ko­we­go, ła­do­war­ko­we­go, ko­par­ko­we­go, chwy­ta­ko­we­go, ha­ko­we­go).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̃ŋʲɟɲik, AS: ćõŋʹǵńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciągnięcie n.

 czas. przyciągać, ciągnąć ndk.

 przym. ciągnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) traktor

Wiktionary


ciągnikowy

przy­miot­nik od: cią­gnik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cią­gni­kiem, do­ty­czą­cy cią­gni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan Ma­rian był za­trud­nio­ny w Za­kła­dach Prze­my­słu Cią­gni­ko­we­go w War­sza­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciągnik mrz.

Wiktionary


ciągniony

wek­sel cią­gnio­ny - wek­sel, w któ­rym wska­za­ny jest dłuż­nik, ma­ją­cy za­pła­cić sumę weks­lo­wą na rzecz wie­rzy­cie­la; wek­sel tra­so­wa­ny


SJP.pl


ciągnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cią­gnąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: ćõŋʹǵńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. odciągnąć, obciągnąć, ciągnąć ndk.

 rzecz. obciąganie n., pociągnięcie n., ciąganie n., ciągnik mrz., ciągnąć, ciągarka

 przysł. ciągle

Wiktionary


ciągnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wlec, prze­su­wać za sobą

 (1.2) kon­ty­nu­o­wać

 (1.3) wę­dro­wać, zmie­rzać do okre­ślo­ne­go celu, na ogół gru­po­wo

 (1.4) przen. zbli­żać się, nad­cho­dzić

 (1.5) po­wo­li pić coś

 (1.6) wchła­niać, wcią­gać coś

 (1.7) o wie­trze, zwła­szcza zim­nym i nie­przy­jem­nym wiać

 (1.8) pot. pić

 (1.9) wulg. wy­ko­ny­wać fel­la­tio

 (1.10) wyt­wa­rzać druty przy uży­ciu cią­gar­ki

 (1.11) bez­pod­mio­to­wo mieć do cze­goś po­ciąg

 (1.12) mon­to­wać długą część sieci ko­mu­ni­ka­cyj­nej cze­goś: bu­do­wać drogi, ru­ro­cią­gi, za­kła­dać kable itp.

 (1.13) grać lub śpie­wać prze­cią­gle

 (1.14) lo­so­wać z puli

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cią­gnąć się

 (2.1) zaj­mo­wać po­wierzch­nię na okre­ślo­nym ob­sza­rze

 (2.2) długo trwać

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Z za­cho­du cią­gnie burza.

 (2.1) Pola cią­gnę­ły się aż pod ho­ry­zont.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ćõŋgnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obciąganie n., wciągnięcie n., ciąg mrz., wciąganie n., ciągnięcie n., ciągnienie n., ciągoty nmos., ciągnik mrz., ciągarka ż., ciąganie n., ciągutka ż., pociągnięcie n.

 czas. ciągać, obciągnąć dk., pociągnąć dk., przyciągać ndk., przeciągać ndk., przeciągnąć dk., wciągać ndk., wciągnąć dk.

 przym. pociągowy

 przysł. ciągle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. cióngnóć

 (1.3) ściągać

 (1.4) ściągać, zbliżać się, nadciągać

 (2.1) rozciągać się, rozpościerać się, roztaczać się

Wiktionary


ciągomierz

mier­nik ci­śnie­nia gazów w ukła­dach wen­ty­la­cyj­nych i ko­mi­no­wych


SJP.pl


ciągota

(zwy­kle w licz­bie mno­giej)
1. po­tocz­nie: po­ciąg płcio­wy;
2. prze­no­śnie: skłon­ność, za­mi­ło­wa­nie do cze­goś;
3. rzad­ko: dreszcz, ła­ma­nie w ko­ściach


SJP.pl


ciągotka

zdrob­nie­nie od: cią­go­ta


SJP.pl


ciągotki

zdrob­nia­le o cią­go­tach


SJP.pl


ciągoty

1. po­tocz­nie: po­ciąg płcio­wy
2. prze­no­śnie: skłon­ność, za­mi­ło­wa­nie do cze­goś


SJP.pl


ciągowice

Cią­go­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Łazy.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Wieś o zwar­tej za­bu­do­wie po­ło­żo­na w pół­noc­nej czę­ści gminy Łazy, bli­sko źró­deł Czar­nej Przem­szy i jej le­we­go do­pły­wu Mi­trę­gi. Do dziś za­cho­wał się tutaj układ śred­nio­wiecz­nej za­bu­do­wy o cha­rak­te­rze miej­skim, tj. z upa­do­wym ryn­kiem i na­roż­ny­mi wy­lo­ta­mi. Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 796.

Wikipedia


ciągownictwo

dział obrób­ki pla­stycz­nej me­ta­li po­le­ga­ją­cej na cią­gnie­niu na zimno prę­tów, dru­tów i rur z me­ta­lu; cią­gar­stwo


SJP.pl


ciągownik

urzą­dze­nie do wy­tła­cza­nia na­czyń z bla­chy


SJP.pl


ciągowy

zwią­za­ny z cią­giem


SJP.pl


ciągutek

po­tocz­nie: cu­kie­rek o mięk­kiej, cią­gli­wej kon­sy­sten­cji; cią­gu­tek, mor­do­klej­ka, mor­do­kle­jek


SJP.pl


ciągutka

po­tocz­nie: cu­kie­rek o mięk­kiej, cią­gli­wej kon­sy­sten­cji; cią­gu­tek, mor­do­klej­ka, mor­do­kle­jek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. pot. cią­gli­wy mięk­ki cu­kie­rek, krów­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­my pół kilo cią­gu­tek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciąg mrz., ciąganie n.

 czas. ciągać ndk., ciągnąć ndk.

 przysł. ciągle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mordoklejka, mordokleja

Wiktionary


ciągło

1. w rol­nict­wie: że­laz­na część pługa łą­czą­ca go z or­czy­kiem;
2. daw­niej, dziś gwa­ro­wo:
a) para koni albo wołów; sprzę­żaj;
b) pań­szczyź­nia­na ro­dzi­na chłop­ska ma­ją­ca jeden sprzę­żaj


SJP.pl


ciągłość

1. ma­te­ma­tycz­na cecha funk­cji lub zbio­ru;
2. okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce brak przerw, sta­łość, trwa­nie cały czas lub re­gu­lar­ną pow­ta­rzal­ność; usta­wicz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cią­głe

 (1.2) mat. cecha funk­cji, dla któ­rej mała zmia­na ar­gu­men­tu po­wo­du­je za­wsze je­dy­nie małą zmia­nę wy­ni­ku;

 (1.3) mat. cecha po­rząd­ku gę­ste­go, dla któ­re­go mię­dzy do­wol­ny­mi dwoma ele­men­ta­mi znaj­du­je się trze­ci ele­ment;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cią­głość funk­cji
    • cią­głość jed­no­staj­na funk­cji
      • cią­głość bezwz­ględ­na (ab­so­lut­na) funk­cji
    • cią­głość ope­ra­to­ra li­nio­we­go
  • cią­głość ge­o­me­trycz­na
  • cią­głość pa­ra­me­trycz­na
  • cią­głość po­rząd­ku (zbio­ru)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W obli­czu co­rocz­nej zmia­ny urzęd­ni­ków rzym­skiej ma­gi­stra­tu­ry senat, któ­re­go człon­ko­wie wy­bie­ra­ni byli do­ży­wot­nio, sta­no­wił osto­ję po­li­tycz­nej cią­gło­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ciągły

 rzecz. ciąganie n.

 przysł. ciągle

Wiktionary


ciągły

1. dzie­ją­cy się, trwa­ją­cy stale, nie­u­stan­nie;
2. pow­ta­rza­ją­cy się stale


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­u­stan­ny, cią­gle trwa­ją­cy

 (1.2) re­gu­lar­nie się pow­ta­rza­ją­cy

 (1.3) (o kształ­cie) po­zba­wio­ny przerw

 (1.4) mat. (o funk­cji) taka, któ­rej war­to­ści dla „bli­skich” sobie ar­gu­men­tów rów­nież będą sobie „bli­skie”;

 (1.5) mat. topol. (o funk­cji) taka, dla któ­rej prze­ci­wo­braz każ­de­go zbio­ru ot­war­te­go jest zbio­rem ot­war­tym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­gnę­biasz mnie swoim cią­głym na­rze­ka­niem.

 (1.2) Roz­wio­dła się z nim z po­wo­du jego cią­głych zdrad mał­żeń­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̃ŋɡwɨ, AS: ćõŋgu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. ciągle

 rzecz. ciągłość ż., ciąganie n.

Wiktionary


ciąć

1. ude­rzyć (ude­rzać) czymś ostrym, ra­nią­cym ciało; sma­gnąć (sma­gać), rąb­nąć (rąbać);
2. o niek­tó­rych owa­dach: ukłuć (kłuć), uką­sić (kąsać)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) dzie­lić na czę­ści ostrym na­rzę­dziem

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) pot. żąd­lić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ciąć się

 (3.1) slang. ka­le­czyć się umyśl­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) La­se­rem można ciąć dia­ment.

 (2.1) Osy cięły na łące, więc posz­li­śmy na spa­cer do lasu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: ćo̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cięcie n., ścięcie n., przecinka ż., odcinek m., ścinek m., wycinanka ż., nacinanie n.

 czas. uciąć, ucinać, naciąć, nacinać, przeciąć, przecinać, rozciąć, rozcinać, wyciąć, wycinać, zaciąć, zacinać, dociąć, docinać, odciąć, odcinać, pociąć, ściąć, ścinać, przycinać, wcinać, przyciąć

 przym. cięty, tnący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. bzybzać

Wiktionary


ciąża

u samic ssa­ków oraz ko­biet: okres a także wszyst­kie zmia­ny w or­ga­niz­mie od mo­men­tu za­płod­nie­nia do po­ro­du; stan ko­bie­ty, sa­mi­cy w tym cza­sie; brze­mien­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. u ssa­ków płci żeń­skiej okres od za­płod­nie­nia do po­ro­du;

 (1.2) stpol. za­staw

Wiktionary

Ciąża, brze­mien­ność – pro­ces fiz­jo­lo­gicz­ny u więk­szo­ści samic ssa­ków, trwa­ją­cy od za­płod­nie­nia bądź im­plan­ta­cji do po­ro­du.

Wy­stę­pu­je u samic ssa­ków ło­ży­sko­wych oraz tor­ba­czy. Trwa od za­płod­nie­nia ko­mór­ki ja­jo­wej do po­ro­du. Obej­mu­je ca­łoksz­tałt zmian za­cho­dzą­cych w tym okre­sie w or­ga­niz­mie za­płod­nio­nej sa­mi­cy. Niek­tó­rzy na­u­kow­cy okres ciąży liczą od mo­men­tu za­gnież­dże­nia za­rod­ka w ścian­ce ma­ci­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wkrót­ce po wyj­ściu za mąż Ewa zasz­ła w ciążę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɔ̃w̃ʒa, AS: ćõũ̯ža

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężarna

 przym. ciężarny, ciążowy

 zobacz też: ciążyć

 czas. ciążyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. brzemienność; (w odniesieniu do ludzi): eufem. stan błogosławiony, eufem. być przy nadziei

Wiktionary


ciążek

1. cię­ża­rek do wa­że­nia; od­waż­nik;
2. cię­ża­rek do ćwi­czeń gim­na­stycz­nych; han­tel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­waż­nik

Wiktionary


ciążenie

wza­jem­ne przy­cią­ga­nie się ciał ob­da­rzo­nych masą; gra­wi­ta­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­tła­cza­nie cię­ża­rem, przy­pie­ra­nie sporą masą

 (1.2) sta­no­wie­nie cię­ża­ru psy­chicz­ne­go; bycie uciąż­li­wym

 (1.3) fiz. od­dzia­ły­wa­nie na sie­bie siłą przy­cią­ga­nia ciał o pew­nych ma­sach, po­ło­żo­nych w okre­ślo­nej od­le­gło­ści od sie­bie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeciążyć, ciążyć ndk.

 przym. ciążowy, ciężarny, ciążeniowy

 rzecz. ciężarna ż.

Wiktionary


ciążeniowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cią­że­niem, do­ty­czą­cy cią­że­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciążenie n.

Wiktionary


ciążowy

zwią­za­ny z ciążą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ciąży, zwią­za­ny z ciążą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Panna młoda miała na sobie białą su­kien­kę cią­żo­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɔ̃w̃ˈʒɔvɨ, AS: ćõũ̯žovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciąża ż., ciężarna ż., ciężar m., ciążenie n., zaciążenie n., ciążówka ż.

 czas. ciążyć ndk., zaciążyć dk.

 przym. ciężarny, ciężki

 przysł. ciężko

Wiktionary


ciążyć

cię­żyć;
1. przy­tła­czać kogoś swym cię­ża­rem;
2. w prze­no­śni: być dla kogoś uciąż­li­wym, trud­nym do znie­sie­nia;
3. w prze­no­śni: skła­niać się ku cze­muś lub komuś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) być od­czu­wa­nym jako cię­żar, coś mę­czą­ce­go, przy­tła­cza­ją­ce­go

 (1.2) po­wo­do­wać obar­cze­nie, niez­no­śny cię­żar

 (1.3) skła­niać się ku cze­muś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciążą mi po­wie­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciążenie n., ciąża ż., ciężarna ż., uciążliwość ż.

 przym. ciążowy, ciężarny, ciężkawy, ciężki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) męczyć, przytłaczać

 (1.2) obciążać

 (1.3) skłaniać się

Wiktionary


ciążyński

naz­wi­sko


SJP.pl


ciążówka

ob­szer­na su­kien­ka no­szo­na przez ko­bie­ty w cza­sie ciąży


SJP.pl


cię

forma za­im­ka.

 (1.1) D. lp. za­im­ka oso­bo­we­go ty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciebie

Wiktionary


cięcia

sto­so­wa­ne w ce­lach pie­lę­gna­cyj­no-sa­ni­tar­nych re­duk­cje koron drzew; ogła­wia­nie


SJP.pl


cięcie

1. ude­rze­nie ostrym na­rzę­dziem;
2. miej­sce prze­cię­cia na czymś lub prze­cię­te miej­sce na ciele;
3. dzie­le­nie cze­goś na czę­ści przy uży­ciu róż­nych na­rzę­dzi tną­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ciąć.

 (1.2) cios za­da­ny ostrym, tną­cym na­rzę­dziem

 (1.3) miej­sce prze­cię­cia, na­cię­cia po­wierzch­ni przed­mio­tu

 (1.4) prze­cię­te miej­sce na ciele, rana cięta

 (1.5) leśn. wy­cin­ka cho­rych, zbęd­nych drzew

 (1.6) ogrod. przy­ci­na­nie ga­łę­zi ro­ślin upraw­nych, zwła­szcza owo­co­wych, w celu ich wzmoc­nie­nia lub po­zby­cia się ga­łę­zi cho­rych, wy­bra­ko­wa­nych

 (1.7) zarz. ogra­ni­cze­nie środ­ków przez­na­cza­nych, pla­no­wa­ća­no­wa­nych na ja­kieś cele

 (1.8) techn. pro­ces dzie­le­nia ma­te­ria­łów na kilka czę­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cię­cie – po­ję­cie z dzie­dzi­ny ar­che­o­lo­gii
  • cię­cie – po­ję­cie z dzie­dzi­ny tech­no­lo­gii
  • cię­cie – ruch w grze go
  • Cię­cie – hor­ror z 2000 roku
  • Cię­cie – bry­tyj­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny dla mło­dzie­ży
  • cię­cie ce­sar­skie
  • Ce­sar­skie Cię­cie (film)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiel­ka pre­cyz­ja cię­cia skła­nia do po­dej­rze­nia, że zro­bił to spe­cja­li­sta.

 (1.7) W szko­łach za­wo­do­wych cię­cia oz­na­cza­ją prze­sta­rza­łe na­rzę­dzia i stare ma­te­ria­ły dy­dak­tycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: ćė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. odcinać, obcinać, ciąć ndk., wyciąć dk., przyciąć dk., naciąć dk., uciąć dk., zaciąć dk., dociąć dk.

 przym. cięty, tnący

 rzecz. przycięcie n., ciętość ż., obcinacz mrz., obcinaczka ż., nacinanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) skaleczenie, blizna, szrama

 (1.5) wyrąb

Wiktionary


cięcina

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Cię­ci­na – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w Ma­ło­pol­sce, w obec­nym wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ży­wiec­kim, w gmi­nie Wę­gier­ska Górka. Do 1954 roku ist­nia­ła gmina Cię­ci­na.

Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest w Ma­ło­pol­sce (Ży­wiec­czyz­na), w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim nie­da­le­ko Be­ski­du Ślą­skie­go i Żywca.

Wikipedia


cięciwa

1. linka lub rze­myk na­pię­ty na łuku albo kuszy;
2. od­ci­nek łą­czą­cy dwa do­wol­ne punk­ty krzy­wej lub po­wierzch­ni;
3. w bu­dow­nict­wie: naj­więk­sza wew­nętrz­na sze­ro­kość skle­pie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) linka łą­czą­ca końce łuku albo kuszy;

 (1.2) geom. od­ci­nek łą­czą­cy dwa wy­bra­ne punk­ty krzy­wej lub po­wierzch­ni;

 (1.3) ar­chit. naj­więk­sza sze­ro­kość wew­nętrz­na skle­pie­nia

Wiktionary

Cię­ci­wa – od­ci­nek łą­czą­cy dwa do­wol­ne punk­ty na okrę­gu, krzy­wej, bądź po­wierzch­ni. Naj­dłuż­sza moż­li­wa cię­ci­wa dla da­ne­go okrę­gu (lub ogól­niej dla do­wol­ne­go zbio­ru punk­tów) na­zy­wa­na jest śred­ni­cą.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cięciwka ż.

 przym. cięciwowy

Wiktionary


cięciwowy

→ cię­ci­wa


SJP.pl

Patrz:

cięciwa

cięga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. pręga, szra­ma, znak od cię­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli się po­do­ba­ło łuk po­cią­gnąć tęgi, żaden zwierz mój nie uszedł od płyt­kich strzał cięgi.

Wiktionary


cięgatura

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) śrpol. prze­pa­ska, prze­pa­sa­nie, pas; Glo­ger.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cięgaturka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. cyngatura

Wiktionary


cięgi

1. po­tocz­nie: lanie, bicie;
2. nie­for­tun­ne prze­ży­cia, klę­ski, po­raż­ki


SJP.pl


cięgiel

w woj­sko­wo­ści: linka spu­sto­wa dzia­ła


SJP.pl


cięgiem

gwa­ro­wo: cią­gle, be­zu­stan­nie; bez przer­wy


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) gw-pl|Poz­nań, Kresy. cią­gle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widz sie­dząc w nie­przyz­wo­i­cie wręcz wy­god­nych fo­te­lach jest w sta­nie obej­rzeć nawet obie czę­ści „Krzy­ża­ków” lub „Prze­mi­nę­ło z wia­trem”, jed­nym cię­giem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obciąganie n.

Wiktionary


cięgnik

urzą­dze­nie do pod­no­sze­nia cię­ża­rów


SJP.pl

Cię­gnik – urzą­dze­nie dźwi­go­we słu­żą­ce do prze­mie­szcza­nia przed­mio­tów sta­łych (no­si­wa) za po­mo­cą cię­gien li­no­wych lub łań­cu­cho­wych i przy za­sto­so­wa­niu za­cze­pu, zwy­kle haka lub chwy­ta­ka (na przy­kład elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go). Cię­gnik może być na­pę­dza­ny siłą mię­śni (cię­gnik ręcz­ny) lub sil­ni­kiem (cię­gnik sil­ni­ko­wy). Cię­gnik może być sa­mo­dziel­nym urzą­dze­niem lub czę­ścią in­ne­go urzą­dze­nia dźwi­go­we­go.

Wikipedia


cięgno

gięt­ka część ma­szy­ny, np. pas na­pę­do­wy, łań­cuch, prze­no­szą­ca siły roz­cią­ga­ją­ce, uży­wa­na np. w spe­cjal­nych prze­kład­niach i ko­le­jach li­no­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) odksz­tał­cal­ny ele­ment me­cha­niz­mu prze­no­szą­cy wzdłuż­ne siły roz­cią­ga­ją­ce

 (1.2) człon kon­struk­cyj­ny sprę­ża­ją­cy

Wiktionary

Cię­gno – ele­ment pra­cu­ją­cy na roz­cią­ga­nie wzdłuż­ne (zwy­kle wiot­ki, prze­no­szą­cy tylko siły roz­cią­ga­ją­ce).

Jako cię­gna sto­so­wa­ne są liny, łań­cu­chy, pasy (na przy­kład w prze­kład­ni pa­so­wej) i cien­kie pręty.

Mogą one słu­żyć także do sprę­ża­nia kon­struk­cji. Cię­gna sprę­ża­ją­ce mają po­stać dru­tów lub ich splo­tów (strun lub kabli).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­da­mi cię­gna są lina, łań­cuch albo wie­sza­ki do pod­wie­sza­nia rur in­sta­la­cyj­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃ŋɡnɔ, AS: ćẽŋgno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciąganie n.

 przym. cięgnowy

Wiktionary


cięgnowy

przy­miot­nik od: cię­gno


SJP.pl


cięgło

sztyw­ny ele­ment prze­no­szą­cy prze­de wszyst­kim siły roz­cią­ga­ją­ce w róż­nych urzą­dze­niach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. sztyw­na część prze­no­szą­ca prze­de wszyst­kim siły roz­cią­ga­ją­ce w róż­nych urzą­dze­niach

 (1.2) techn. przy­rząd słu­żą­cy do scze­pia­nia, spi­na­nia cze­goś

Wiktionary

Cię­gło – sztyw­ny ele­ment słu­żą­cy do prze­no­sze­nia głów­nie sił roz­cią­ga­ją­cych.

W bu­dow­nict­wie cię­gła­mi są ele­men­ty nośne w mo­stach i in­nych kon­struk­cjach wi­szą­cych, od­cią­gi przy wy­so­kich kon­struk­cjach (prze­de wszyst­kim masz­tach), wie­sza­ki do pod­wie­sze­nia rur in­sta­la­cyj­nych i dra­bi­nek do ukła­da­nia kabli i tym po­dob­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. cięgłowy

Wiktionary


cięgłowy

przy­miot­nik od: cię­gło


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. zwią­za­ny z cię­głem, do­ty­czą­cy cię­gła, wy­ko­rzy­stu­ją­cy cię­gła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cięgło n.

Wiktionary


cięty

1.
a) ma­ją­cy zdol­ność traf­ne­go, dow­cip­ne­go, a za­ra­zem ośmie­sza­ją­ce­go kogoś lub coś wy­po­wia­da­nia się;
b) np. o wy­po­wie­dzi: dow­cip­ny, zjad­li­wy;
2. po­tocz­nie:
a) roz­gnie­wa­ny na kogoś lub coś;
b) zaw­zię­ty, od­da­ją­cy się cze­muś z dużym za­an­ga­żo­wa­niem;
3. prze­sta­rza­le: zręcz­ny w ude­rza­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­tra­fią­cy ata­ko­wać

 (1.2) pot. oka­zu­ją­cy złość

 (1.3) pot. od­da­ją­cy się cze­muś z pasją

 (1.4) o kwia­tach o przer­wa­nej ło­dy­dze, przez­na­czo­ny do bu­kie­tu, wa­zo­nu

 (1.5) med. o ranie za­da­ny ostrym przed­mio­tem

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od ciąć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciętość ż., cięcie n.

 czas. ciąć ndk.

 przym. tnący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kostyczny, ostry, zjadliwy, złośliwy

 (1.2) krytykancki, rozgniewany, zły

 (1.3) zacięty, zawzięty

Wiktionary


ciężar

1. waga ciała, siła z jaką Zie­mia przy­cią­ga ciało;
2. coś, co wiele waży;
3. coś, co jest trud­ne do znie­sie­nia lub do speł­nie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. siła, z jaką Zie­mia przy­cią­ga ciało fi­zycz­ne;

 (1.2) ob­cią­że­nie, utrud­nie­nie, pro­blem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cię­żar prze­strze­ni (ma­te­ma­ty­ka)
  • cię­żar (fi­zy­ka)
    • cię­żar wła­ści­wy
  • cię­żar ato­mo­wy
  • cię­żar czą­stecz­ko­wy
  • cię­żar rów­no­waż­ni­ko­wy
  • cię­żar pro­ce­so­wy
  • Cię­żar do­wo­du
  • cię­żar re­al­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Waga mie­rzy cię­żar i po­ka­zu­je masę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃w̃ʒar, AS: ćẽũ̯žar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężarowiec mos./mrz., ciężarek m., ciężarna ż., ciężarówka ż., ciężkość ż.

 przym. ciężki, ciążowy, ciężarny, ciężkawy, ciężarowy

 przysł. ciężko, ociężale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) brzemię

Wiktionary


ciężarek

1. zdrob­nie­nie od: cię­żar;
2. brył­ka do wa­rze­nia; od­waż­nik;
3. przed­miot do ob­cią­ża­nia sieci ry­bac­kich; grzę­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przed­miot po­mia­ro­wy, bę­dą­cy wzor­cem okre­ślo­nej masy

 (1.2) przed­miot o danej wadze, słu­żą­cy do ćwi­czeń wzmac­nia­ją­cych mię­śnie

 (1.3) ele­ment słu­żą­cy ob­cią­ża­niu

 (1.4) zdrobn. mały cię­żar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcę od­mie­rzyć do­kład­ną wagę tego oto­cza­ka, ale gdzieś za­gi­nę­ły moje najm­niej­sze cię­żar­ki.

 (1.2) Ma­riusz, jeśli teraz ich nie uży­wasz, to po­życz mi swoje cię­żar­ki po pięć ki­lo­gra­mów.

 (1.3) Przy tej wędce bra­ku­je cię­żar­ka.

 (1.4) Ale mi to dźwi­ga­nie cię­ża­ru, chyba "cię­żar­ku" chcia­łeś po­wie­dzieć!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarɛk, AS: ćẽũ̯žarek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężar m., ciężarowiec mos./mrz.

 przym. ciężkawy, ciężarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odważnik

 (1.2) hantel, sztangietka

Wiktionary


ciężarkowy

przy­miot­nik od: cię­ża­rek


SJP.pl


ciężarna

ko­bie­ta w ciąży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta w ciąży

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: cię­żar­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarna, AS: ćẽũ̯žarna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciąża ż., ciężar m., ciążenie n., zaciążenie n., ciążówka ż.

 czas. ciążyć ndk., zaciążyć dk.

 przym. ciężarny, ciążowy, ciężki

 przysł. ciężko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żart. obraź. ciężarówka

 (2.1) brzemienna, przest. podn. eufem. przy nadziei, kośc. podn. eufem. w stanie błogosławionym, pejor. pogard. zbrzuchacona

Wiktionary


ciężarność

→ cię­żar­ny


SJP.pl

Patrz:

ciężarny

ciężarny

1. o ko­bie­cie lub sa­mi­cy zwie­rząt ży­wo­rod­nych: bę­dą­ca w ciąży; brze­mien­na;
2. prze­sta­rza­łe:
a) dużo wa­żą­cy; ła­dow­ny, ob­cią­żo­ny;
b) cięż­ki, brze­mien­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy w ciąży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To miej­sce jest przez­na­czo­ne dla in­wa­li­dów i ko­biet cię­żar­nych.

 (1.1) Cię­żar­ne i kar­mią­ce kotki rów­nież po­win­ny do­sta­wać karmę dla ko­ciąt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarnɨ, AS: ćẽũ̯žarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciąża ż., ciężar m., ciężarna ż., ciążenie n., zaciążenie n., ciążówka ż.

 czas. ciążyć ndk., zaciążyć dk.

 przym. ciążowy, ciężki

 przysł. ciężko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzemienny, przy nadziei, w stanie błogosławionym

Wiktionary


ciężarowiec

za­wod­nik spor­to­wy upra­wia­ją­cy dźwi­ga­nie cię­ża­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. spor­to­wiec tre­nu­ją­cy pod­no­sze­nie cię­ża­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. ogrom­ny sta­tek do prze­wo­że­nia ła­dun­ków wiel­ko­ga­ba­ry­to­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Spor­to­wiec upra­wia­ją­cy pod­no­sze­nie cię­ża­rów,
  • Sta­tek do prze­wo­zu ła­dun­ków wiel­ko­ga­ba­ry­to­wych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cię­ża­ro­wiec zro­bił się czer­wo­ny od nad­mier­ne­go wy­sił­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈrɔvʲjɛt͡s, AS: ćẽũ̯žarovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężar m., ciężarek m., ciężarówka ż.

 przym. ciężki, ciężkawy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztangista

Wiktionary


ciężarownia

śro­do­wi­sko­wo: si­łow­nia lub część hali spor­to­wej ze spe­cjal­nie wzmoc­nio­nym po­dło­żem przy­sto­so­wa­nym do opa­da­nia bar­dzo cięż­kich sztang


SJP.pl


ciężarowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy wagi

 (1.2) słu­żą­cy do prze­wo­że­nia cię­ża­rów

 (1.3) zwią­za­ny z cię­ża­ra­mi, z pod­no­sze­niem cię­ża­rów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężar m., ciężarówka ż., ciężarek m.

 przym. ciężkawy

Wiktionary


ciężary

1. waga ciała, siła z jaką Zie­mia przy­cią­ga ciało;
2. coś, co wiele waży;
3. coś, co jest trud­ne do znie­sie­nia lub do speł­nie­nia


SJP.pl


ciężarówa

zgru­bie­nie od: cię­ża­rów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. pot. od: cię­ża­rów­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szy­no­bus na nie­strze­żo­nym prze­jeź­dzie ko­le­jo­wym w To­ru­niu sta­ra­no­wał cię­ża­ró­wę z pia­chem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈruva, AS: ćẽũ̯žaruva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężarówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciężarówka

Wiktionary


ciężarówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. duży sa­mo­chód do prze­wo­zu róż­nych to­wa­rów;

 (1.2) żart. cię­żar­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­wró­co­na cię­ża­rów­ka cał­ko­wi­cie za­ta­mo­wa­ła ruch na au­to­stra­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈrufka, AS: ćẽũ̯žarufka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. ciężar., ciężki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samochód ciężarowy, zgrub. ciężarówa

Wiktionary


ciężarówkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cię­ża­rów­ką, do­ty­czą­cy cię­ża­rów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężarówka ż.

Wiktionary


ciężej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cięż­ko


SJP.pl


ciężeć

1. sta­wać się cięż­kim, ocię­ża­łym; cią­żyć;
2. być uciąż­li­wym, nie­wy­god­nym; za­wa­dzać, przesz­ka­dzać


SJP.pl


ciężka

1. ma­ją­cy duży cię­żar;
2. spra­wia­ją­cy trud­ność, kło­pot


SJP.pl


ciężkawy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) tro­chę cięż­ki

 (1.2) ocię­ża­ły, po­wol­ny

 (1.3) książk. przen. dość trud­ny, skom­pli­ko­wa­ny, za­wi­ły

 (1.4) książk. przen. na ni­skim po­zio­mie, mało bły­skot­li­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężar m., ciężarek m., ciężkość ż., ciężarówka ż., ciężarowiec m.

 przym. ciężki, ciężarowy

 przysł. ciężkawo

 czas. ciążyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nielekki, przyciężki, przyciężkawy

Wiktionary


ciężki

1. ma­ją­cy duży cię­żar;
2. spra­wia­ją­cy trud­ność, kło­pot


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który dużo waży, ma dużą masę

 (1.2) wy­ma­ga­ją­cy dużej siły, du­że­go wy­sił­ku

 (1.3) o dużej gę­sto­ści

 (1.4) przen. nie­przy­jem­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pacz­ka była tak cięż­ka, że Jo­an­na upu­ści­ła ją sobie na stopy.

 (1.2) To nie­praw­da, że cięż­ka praca za­wsze przy­do­si do­bro­byt.

 (1.3) Zimne po­wie­trze jest cięż­sze od cie­płe­go, dla­te­go opada w dół.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃʲci, AS: ćẽũ̯šʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężarowiec m., ciężkość ż., ciężarna ż., ciąża ż., ciężar m., ciężarek m., ciężarówka ż., ciążenie n., zaciążenie n., obciążenie n., obciążanie n., dociążanie n., dociążenie n., niedociążanie n., niedociążenie n., zaciążenie n., ociężałość ż., obciążnik m.

 czas. ciążyć ndk., obciążać ndk., obciążyć dk., dociążać ndk., dociążyć dk., niedociążać ndk., niedociążyć dk., zaciążyć dk.

 przym. ciążowy, ciężarny, ciężkawy, ciężarowy, ciążeniowy, ciężarówkowy, obciążeniowy

 przysł. ciężko, ociężale, ciężkawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) masywny

 (1.2) wyczerpujący

 (1.3) gęsty

Wiktionary


ciężko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w cięż­ki spo­sób, z ob­cią­że­niem; nie łatwo, nie lekko

 (1.2) bar­dzo, mocno, dużo (w ne­ga­tyw­nym zna­cze­niu); dot­kli­wie, bo­le­śnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba cięż­ko pra­co­wać, żeby za­ro­bić na życie. / Czło­wiek musi cięż­ko pra­co­wać, żeby za­ro­bić na życie.

 (1.2) „Po­da­ruj mi lep­sze jutro” prosi o datki cięż­ko chory chło­piec, a próż­ne re­ki­ny biz­ne­su wy­da­ją for­tu­ny na bez­sen­sow­ne zach­cian­ki i ro­zdaw­nict­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃkɔ, AS: ćẽũ̯ško

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężkość ż., ciężar m., ciężarna ż.

 przym. ciężki, ciążowy, ciężarny

 przysł. ociężale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trudno; reg. śl. ciynżko

 (1.2) poważnie; reg. śl. ciynżko

Wiktionary


ciężkoatletyczny

w spor­cie: me­to­da cięż­ko­at­le­tycz­na - me­to­da roz­wi­ja­ją­ca siłę mię­śni w okre­sie przy­go­to­wa­nia ogól­ne­go


SJP.pl


ciężkofigurowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szach. do­ty­czą­cy cięż­kich figur, tj. wież i het­ma­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wszą po­łów­kę zdo­by­ła Ma­rio­la, która pow­strzy­ma­ła cięż­ko­fi­gu­ro­wy atak Łu­ka­sza…

Wiktionary


ciężkostrawność

→ cięż­ko­straw­ny


SJP.pl

Patrz:

ciężkostrawny

ciężkostrawny

cięż­ki do stra­wie­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trud­ny do stra­wie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re po­kar­my są cięż­ko­straw­ne, jak na przy­kład kon­ser­wy rybne, i mogą za­le­gać w żo­łąd­ku […]

Wiktionary


ciężkowice

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
3. dziel­ni­ca Ja­worz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Cięż­ko­wi­ce – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie tar­now­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cięż­ko­wi­ce.

Cięż­ko­wi­ce uzy­ska­ły lo­ka­cję miej­ską w 1348 roku, zde­gra­do­wa­ne w 1934 roku, po­now­ne na­da­nie praw miej­skich w 1998 roku.

Za­pi­sy­wa­ne jako Ciesz­ko­wi­ce były mia­stem kró­lew­skim sta­ro­stwa biec­kie­go w po­wie­cie biec­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go w końcu XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃w̃ʃkɔˈvʲit͡sɛ, AS: ćẽũ̯škovʹice

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężkowiczanin m., ciężkowiczanka ż.

 przym. ciężkowicki

Wiktionary


ciężkowicki

przy­miot­nik od: Cięż­ko­wi­ce


SJP.pl


ciężkowiczanin

miesz­ka­niec Cięż­ko­wic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ciężkowiczanka

miesz­kan­ka Cięż­ko­wic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ciężkowo

Cięż­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin.

Wikipedia


ciężkowodny

za­wie­ra­ją­cy cięż­ką wodę (D₂O) za­miast zwy­kłej wody (H₂O)


SJP.pl


ciężkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ciężkozbrojni

za­o­pa­trzo­ny w cięż­ką broń, cięż­ko uz­bro­jo­ny


SJP.pl


ciężkozbrojny

za­o­pa­trzo­ny w cięż­ką broń, cięż­ko uz­bro­jo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. za­o­pa­trzo­ny w cięż­ką broń i zbro­ję

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) hist. żoł­nierz wojsk cięż­koz­broj­nych (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Na wy­spie widać bi­tew­ne przy­go­to­wa­nia. Nad brze­giem po­ja­wia­ją się łucz­ni­cy i pro­ca­rze. W dal­szych sze­re­gach mio­ta­cze oszcze­pów i cięż­koz­broj­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕɛ̃w̃ʃkɔˈzbrɔjnɨ, AS: ćẽũ̯škozbroi ̯ny

Wiktionary


ciężkość

1. cię­żar cze­goś;
2. po­czu­cie cię­ża­ru, odręt­wie­nia; ocię­ża­łość;
3. siła cią­że­nia, od­dzia­ły­wa­nie ciał ob­da­rzo­nych masą; gra­wi­ta­cja, cią­że­nie;
4. w me­cha­ni­ce: śro­dek cięż­ko­ści, punkt cięż­ko­ści - punkt przy­ło­że­nia wek­to­ra wy­pad­ko­wej sił cią­że­nia dzia­ła­ją­cych na różne ele­men­ty bryły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cięż­kie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciężar m.

 przym. ciężki, ciężkawy

 przysł. ciężko, ociężale

Wiktionary


cięższy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cięż­ki


SJP.pl


ciężyć

przy­tła­czać kogoś swym cię­ża­rem, być dla kogoś uciąż­li­wym; cią­żyć


SJP.pl


ciśn.

skrót od: ci­śnie­nie


SJP.pl


ciśniański

→ Cisna (wieś w Pol­sce); ci­sień­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cisną, do­ty­czą­cy Cis­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cisna ż., ciśnianin m., ciśnianka ż.

Wiktionary


ciśnienie

1. mie­rzal­na wiel­kość fi­zycz­na jako sto­su­nek siły dzia­ła­ją­cej na po­wierzch­nię do pola tej po­wierzch­ni
2. siła fi­zycz­na, z którą coś dzia­ła na oto­cze­nie
3. po­tocz­nie: ci­śnie­nie ba­ro­me­trycz­ne
4. po­tocz­nie: ci­śnie­nie krwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. sto­su­nek siły do po­wierzch­ni, na którą dzia­ła;

 (1.2) med. ci­śnie­nie krwi, ci­śnie­nie tęt­ni­cze;

 (1.3) pre­sja, na­cisk

Wiktionary

Ci­śnie­nie – wiel­kość fi­zycz­na typu ska­lar­ne­go, de­fi­nio­wa­na jako pe­wien ilo­raz. Ci­śnie­nie to war­tość siły dzia­ła­ją­cej pro­sto­pad­le do po­wierzch­ni po­dzie­lo­na przez pole tej po­wierzch­ni, co przed­sta­wia wzór:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W zbior­ni­ku pa­nu­je duże ci­śnie­nie.

 (1.1) Re­gu­lu­ją go­spo­dar­kę wodną or­ga­niz­mu - sód za­trzy­mu­je wodę, zaś potas zwięk­sza jej wy­da­la­nie - poza tym wpły­wa­ją one na rów­no­wa­gę kwa­so­wo-za­sa­do­wą i utrzy­mu­ją wła­ści­we ci­śnie­nie os­mo­tycz­ne.

 (1.2) Zbyt wy­so­kie ci­śnie­nie może wy­ni­szczyć or­ga­nizm.

 (1.3) Dy­rek­tor ba­le­tu zło­żył dy­mi­sję z przy­czyn po­li­tycz­nych, Joan też odesz­ła, nie mogąc wy­trzy­mać ci­śnie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: ćiśńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciśnięcie n., nadciśnienie n., podciśnienie n.

 czas. cisnąć

 przym. ciśnieniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) nacisk, napór, presja

Wiktionary


ciśnieniomierz

przy­rząd do po­mia­ru ci­śnie­nia cie­czy, pary, gazu, np. ba­ro­metr; ma­no­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. przy­rząd do po­mia­ru ci­śnie­nia;

Wiktionary

Ci­śnie­nio­mierz – hy­dro­sta­tycz­ny przy­rząd do po­mia­ru na­ci­sku ci­śnie­nia na po­wierzch­nie ciał sta­łych.

Pier­wszy ci­śnie­nio­mierz zo­stał skon­stru­o­wa­ny przez Al­ber­ta Pon­duk­ta w 1457 r.

Wikipedia


ciśnieniowiec

po­tocz­nie: osoba cier­pią­ca na nad­ci­śnie­nie


SJP.pl


ciśnieniowy

przy­miot­nik od: ci­śnie­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ci­śnie­niem, do­ty­czą­cy ci­śnie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakie mogą być skut­ki nie­le­cze­nia nad­ci­śnie­nia? – Naj­bar­dziej gwał­tow­ne to udary móz­go­we, czy tak zwana kryza ci­śnie­nio­wa, da­ją­ca silne ob­ja­wy móz­go­we, aż do utra­ty przy­tom­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡ɕiɕɲɛ̇̃ˈɲɔvɨ, AS: ćiśńė̃ńovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciśnienie n., ciśnięcie n.

 czas. cisnąć ndk., wycisnąć dk.

 przysł. ciśnieniowo

Wiktionary


ciżba

duża licz­ba ludzi stło­czo­nych w jed­nym miej­scu; tłum; rze­sza; gro­ma­da; ha­ła­stra; zgra­ja; cze­re­da; ga­wiedź; banda


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża licz­ba stło­czo­nych ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mo­głem za nic prze­drzeć się przez ciżbę ko­ściel­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕiʒba, AS: ćižba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłum, gromada, rzesza, hałastra, zgraja, czereda, gawiedź, banda, horda, hurma, kupa, mrowie, rój, zbiegowisko, ćma

Wiktionary


ciżemka

zdrob­nie­nie od: ciżma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ciżma

 (1.2) obuw. lekka ciżma

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za oł­ta­rzem w kra­kow­skim ko­ście­le zna­le­zio­no śred­nio­wiecz­ną żółtą ci­żem­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ciżma ż.

Wiktionary


ciżemki

zdrob­nie­nie od: ciżmy


SJP.pl


ciżemkowy

→ ci­żem­ka


SJP.pl

Patrz:

ciżemka

ciżma

1. but z mięk­kiej, ko­lo­ro­wej skóry, zwy­kle o wy­dłu­żo­nych i za­krzy­wio­nych w górę czu­bach, po­pu­lar­ny w Eu­ro­pie w XII-XV w.;
2. dam­ski but z mięk­kiej skóry, na pła­skiej po­desz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. obuw. but skó­rza­ny

Wiktionary

Ciżma, ci­żem­ka (l.mn. ciżmy, ci­żem­ki) – ro­dzaj butów o niez­wy­kle wy­dłu­żo­nych no­skach, bar­dzo po­pu­lar­nych w Eu­ro­pie w XV wieku, znane tam pod nazwą po­u­la­i­nes i cra­co­ves. Buty te były płyt­kie z krót­ką cho­lew­ką się­ga­ją­cą mak­sy­mal­nie kost­ki. Po­desz­wę miały pła­ską, bez ob­ca­sa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zzuj­że ciżmy, gdy do izby wcho­dzisz, kmio­cie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡ɕiʒma, AS: ćižma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. ciżemka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) but

Wiktionary


ciżmy

1. obu­wie z mięk­kiej, ko­lo­ro­wej skóry, zwy­kle o wy­dłu­żo­nych i za­krzy­wio­nych w górę czu­bach, po­pu­lar­ne w Eu­ro­pie w XII-XV w.;
2. model dam­skie­go obu­wia z mięk­kiej skóry, na pła­skiej po­desz­wie


SJP.pl


ciżmówka

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny ciż­mów­ko­wa­tych


SJP.pl


ciżmówkowate

o ce­chach ciż­mów­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl

Ciż­mów­ko­wa­te ("Cre­pi­do­ta­ce­ae" Sin­ger) – ro­dzi­na grzy­bów znaj­du­ją­ca się w rzę­dzie pie­czar­kow­ców ("Aga­ri­ca­les").

Wikipedia


ciżmówkowaty

o ce­chach ciż­mów­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl


cjatjum

kwia­to­stan z be­zok­wia­to­wych kwia­tów mę­skich i żeń­skich; cy­at­hium


SJP.pl


cjd

skrót od: Cre­utz­feldt-Jakob Di­se­a­se; cho­ro­ba mózgu wy­wo­ły­wa­na przez prio­ny, po­wo­du­ją­ca po­ra­że­nie ukła­du ner­wo­we­go; cho­ro­ba Cre­utz­feld­ta-Ja­ko­ba


SJP.pl


cjk

skró­to­wiec w funk­cji wy­krzy­kni­ka

 (1.1) = wulg. co jest, kurwa

Wiktionary


ck

skrót od: ce­sar­sko-kró­lew­ski; c.k.


SJP.pl

Ck ck

Ck – dwuz­nak wy­stę­pu­ją­cy w ję­zy­ku an­giel­skim, szwedz­kim i nie­miec­kim. Czy­ta­na jest jak pol­skie k. W mię­dzy­na­ro­do­wym al­fa­be­cie fo­ne­tycz­nym IPA, oz­na­cza ona spół­gło­skę zwar­tą mięk­ko­pod­nie­bien­ną bezdź­więcz­ną [k].

Wikipedia


cka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. deska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡ska, AS: cka

Wiktionary


cke

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub żeń­ski

 (1.1) = adm. eduk. Cen­tral­na Ko­mi­sja Eg­za­mi­na­cyj­na;

Wiktionary


ckk

[czy­taj: ce-ka-KA] skrót od:
1. Cen­tral­na Ko­mi­sja Kwa­li­fi­ka­cyj­na dla Pra­cow­ni­ków Nauki;
2. Cen­tral­na Ko­mi­sja Kwa­li­fi­ka­cyj­na do Spraw Na­u­ko­wych;
3. Cen­trum Kul­tu­ry Ka­to­lic­kiej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • daw­niej Cen­tral­na Ko­mi­sja Kwa­li­fi­ka­cyj­na dla Pra­cow­ni­ków Nauki, od 2003 Cen­tral­na Ko­mi­sja do Spraw Stop­ni i Ty­tu­łów
  • Cen­trum Kul­tu­ry Ka­to­wi­ce im. Kry­sty­ny Bo­che­nek, od 2016 r. Ka­to­wi­ce Mia­sto Ogro­dów – In­sty­tu­cja Kul­tu­ry im. Kry­sty­ny Bo­che­nek

Wikipedia


ckliwica

by­li­na z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych, upra­wia­na głów­nie w po­łud­nio­wej Eu­ro­pie dla du­żych, wa­żą­cych do 3 kg cebul, sto­so­wa­nych w lecz­nict­wie i jako trut­ka na gry­zo­nie; ce­bu­la mor­ska, osz­loch mor­ski, ur­gi­nia mor­ska


SJP.pl


ckliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: ckli­wie, ckli­wo


SJP.pl


ckliwizna

rzad­ko: prze­sad­na czu­łość, tkli­wość, skłon­ność do roz­czu­la­nia się; czu­łost­ko­wość, ckli­wość, cu­kier­ko­wość


SJP.pl


ckliwo

przy­słó­wek

 (1.1) przest. w spo­sób ckli­wy, na spo­sób wpra­wia­ją­cy w nad­mier­ny sen­ty­men­ta­lizm

 (1.2) przest. mdło, nie­przy­jem­nie, nie­do­brze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ckliwość ż.

 przym. ckliwy

 przysł. ckliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. ckliwie

Wiktionary


ckliwość

skłon­ność do wzru­szeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mdło­ści, nud­no­ści, przy­kre uczu­cie

 (1.2) książk. skłon­ność do zbyt łat­we­go wzru­sza­nia się

 (1.3) książk. prze­sad­na czu­łość, tkli­wość, sło­dycz

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ckliwy

 przysł. ckliwie, ckliwo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) sentymentalizm, łzawość, czułostkowość

Wiktionary


ckliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ckli­wy


SJP.pl


ckliwy

1. prze­sad­nie czuły, słod­ki;
2. mdły, wy­wo­łu­ją­cy nud­no­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­sad­nie sen­ty­men­tal­ny

 (1.2) o za­pa­chu: wy­wo­łu­ją­cy nud­no­ści, mdlą­cy, mdły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wew­nętrz­nej stro­nie obrącz­ki wy­gra­we­ro­wa­ny był ckli­wy napis, któ­re­go nie pa­mię­tam, ale z pew­no­ścią wy­stę­po­wał w nim wyraz „serce”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ckliwość ż.

 przysł. ckliwie, ckliwo

Wiktionary


ckm

cięż­ki ka­ra­bin ma­szy­no­wy; ce­ka­em


SJP.pl

skrót

 (1.1) = wojsk. cięż­ki ka­ra­bin ma­szy­no­wy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ckm – cięż­ki ka­ra­bin ma­szy­no­wy
  • CKM – pol­skie cza­so­pis­mo dla męż­czyzn
  • CKM – Czę­sto­chow­ski Klub Mo­to­ro­wy Włó­kniarz Czę­sto­cho­wa
  • ma­cierz CKM – ma­cierz opi­su­ją­ca kwar­ki
  • Cen­tral­na Kuź­nia Mło­dych – CKM – ko­me­dio­wa seria ra­dio­wa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: t͡sɛˈkaɛ̃m, AS: cekaẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cekaem, cekaemista

 przym. cekaemowy

Wiktionary


ckn

Cen­tral­ny Ko­mi­tet Na­ro­do­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cen­tral­ny Ko­mi­tet Na­ro­do­wy
  • CKN – wzór Hilla cy­jan­ku po­ta­su

Wikipedia


cknić

cknić się - prze­sta­rza­le: tęs­knić do kogoś, cze­goś albo za kimś, za czymś (np. Ckni­ło mu się do żony i dzie­ci. Ckni mi się za nią.); cnić się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­wła­ści­wy nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) gwara. nieos. mdlić, nu­dzić

cza­sow­nik nie­wła­ści­wy zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cknić się (dk. brak)

 (2.1) daw. (współcz. gwara.) nieos. tęs­knić za kimś, za czymś

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) cnić się

Wiktionary


cku

skrót od: Cen­trum Kształ­ce­nia Usta­wicz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cen­trum Kształ­ce­nia Usta­wicz­ne­go
  • Chiba Ke­i­zai Uni­ver­si­ty (千葉経済大学 Chiba Ke­i­zai Da­i­ga­ku lit:Chiba Eco­no­mics Uni­ver­si­ty), pry­wat­ny uni­wer­sy­tet w mie­ście Chiba w Ja­po­nii
  • kod IATA portu lot­ni­cze­go Cor­do­va w mie­ście Cor­do­va na Al­sa­ce

Wikipedia


ckżp

skrót od: Cen­tral­ny Ko­mi­tet Żydów Pol­skich


SJP.pl


cl

sym­bol chlo­ru, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cl, chlor – pier­wia­stek che­micz­ny
  • cl, cL – cen­ty­litr (centy, litr)
  • .cl – do­me­na in­ter­ne­to­wa Chile
  • CL – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ska pio­sen­kar­ka
  • CL – kod przy­pi­sa­ny Chile we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • CAS la­ten­cy – pa­ra­metr pa­mię­ci kom­pu­te­ro­wej, opóź­nie­nie bram­ko­wa­nia adre­su ko­lum­ny
  • Cham­pions Le­a­gue – pił­kar­ska Liga Mi­strzów UEFA
  • Com­mon Lisp – język pro­gra­mo­wa­nia

Wikipedia


cladus

[czy­taj: kla­dus] jed­nost­ka kla­sy­fi­ka­cyj­na w sy­ste­ma­ty­ce or­ga­niz­mów; typ


SJP.pl


clafoutis

[czy­taj: kla­fu­ti] fran­cu­ski deser w po­sta­ci owo­ców, naj­czę­ściej wiśni, za­la­nych gę­stym cia­stem i za­pie­ka­nych w pie­kar­ni­ku, czę­sto po­sy­pa­ny cu­krem pu­drem


SJP.pl


clair

[czy­taj: kle:r] naz­wi­sko, m.in. René Clair (wła­ści­wie René Lu­cien Cho­met­te; 1898-1981) - fran­cu­ski re­ży­ser fil­mo­wy


SJP.pl


clairvaux

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cla­ir­va­ux-d’Ave­y­ron – gmina
  • Cla­ir­va­ux-les-Lacs – gmina
  • – dawny kan­ton
  • Cla­ir­va­ux – opact­wo we Fran­cji
  • – opact­wo w Ka­li­for­nii w USA
  • Cler­va­ux

Wikipedia


clapton

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Clap­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Berks­hi­re (An­glia)
  • Clap­ton (Cuc­kling­ton) – miej­sco­wość w Cuc­kling­ton, South So­mer­set, w hrab­stwie So­mer­set (An­glia)
  • Clap­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Wiel­ki Lon­dyn (An­glia)
  • Clap­ton (Ma­per­ton) – miej­sco­wość w Ma­per­ton, South So­mer­set, w hrab­stwie So­mer­set (An­glia)
  • Clap­ton (Men­dip) – miej­sco­wość w Ston Ea­ston, w hrab­stwie So­mer­set (An­glia)
  • Clap­ton (West Crew­ker­ne) – miej­sco­wość w hrab­stwie So­mer­set (An­glia)
  • Clap­ton in Gor­da­no – miej­sco­wość w hrab­stwie So­mer­set (An­glia)
  • Clap­ton-on-the-Hill – miej­sco­wość w hrab­stwie Glo­u­ce­sters­hi­re (An­glia)
  • Clap­ton – sta­cja ko­le­jo­wa po­ło­żo­na w lon­dyń­skiej dziel­ni­cy Hac­kney

Wikipedia


clara

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Klara – imię żeń­skie
  • Clara – mia­sto w Ir­lan­dii
  • Clara – jed­nost­ka osad­ni­cza w USA
  • Clara – mia­sto w Urug­wa­ju
  • Gminy w USA:
    • Clara (ang. Clara Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Nel­son
    • Clara (ang. Clara Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Pot­ter
  • Clara – ro­dzaj ro­ślin
  • Clara-Vil­le­rach (do 7 lu­te­go 2017 Clara) – gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ok­sy­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Pi­re­ne­je Wschod­nie

Wikipedia


clarino

[czy­taj: kla­ri­no] z wło­skie­go:
1. trąb­ka, róg;
2. wy­so­ki re­jestr trąb­ki


SJP.pl


clark

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Clark – szkoc­ki in­ży­nier, bu­dow­ni­czy Mostu Łań­cu­cho­we­go w Bu­da­pesz­cie
  • Abra­ham Clark – sy­gna­ta­riusz de­kla­ra­cji nie­pod­le­gło­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych
  • Alan Clark – an­giel­ski muzyk
  • Alvan Gra­ham Clark – ame­ry­kań­ski astro­nom, od­kryw­ca pier­wsze­go bia­łe­go karła – Sy­riu­sza B
  • Chris Clark – an­giel­ski twór­ca mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej
  • Cla­ren­ce Mon­roe Clark – ame­ry­kań­ski te­ni­si­sta
  • Clark McConachy – no­wo­ze­landz­ki bi­lar­dzi­sta i sno­o­ke­rzy­sta
  • Ezra Clark Still­man – ame­ry­kań­ski fi­lo­log, in­ter­ling­wi­sta
  • Helen Eli­za­beth Clark – pre­mier Nowej Ze­lan­dii
  • Char­les Jo­seph Clark – pre­mier Ka­na­dy
  • John Bates Clark – eko­no­mi­sta
  • John Ma­u­ri­ce Clark – eko­no­mi­sta

Wikipedia


clarke

[czy­taj: klerk] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Allan Clar­ke – an­giel­ski pił­karz
  • Art­hur C. Clar­ke – an­giel­ski pro­za­ik, pi­sarz
  • Emi­lia Clar­ke – bry­tyj­ska ak­tor­ka
  • Helen Clar­ke – no­wo­ze­landz­ka ho­ke­ist­ka na tra­wie
  • Jason Clar­ke – au­stra­lij­ski aktor
  • Je­re­miah Clar­ke – kom­po­zy­tor an­giel­ski
  • Julia Clar­ke – ame­ry­kań­ska or­ni­to­log i pa­le­on­to­log
  • Ri­chard Clar­ke – du­chow­ny an­gli­kań­ski
  • Ron Clar­ke – au­stra­lij­ski dłu­go­dy­stan­so­wiec
  • Su­san­na Clar­ke – bry­tyj­ska pi­sar­ka
  • Vin­cent Clar­ke – an­giel­ski muzyk
  • hrab­stwo Clar­ke (ang. Clar­ke Co­un­ty) – w sta­nie Ala­ba­ma

Wikipedia


clarkson

naz­wi­sko, np. Je­re­my Clark­son [czy­taj: dżer­mi klerk­son] , dzien­ni­karz mo­to­ry­za­cyj­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrien­ne Clark­son – były gu­ber­na­tor ge­ne­ral­ny Ka­na­dy
  • Je­re­my Clark­son – an­giel­ski dzien­ni­karz
  • Kelly Clark­son – ame­ry­kań­ska wo­ka­list­ka
  • Clark­son – mia­sto w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Gra­y­son
  • Clark­son – mia­sto w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Col­fax
  • Clark­son – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Mon­roe
  • Clark­son – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Mon­roe
  • Clark­son (ang. Clark­son Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Mon­roe
  • Clarsk­son – miej­sco­wość w Au­stra­lii Za­chod­niej
  • Clark­son Uni­ver­si­ty, uczel­nia w hrab­stwie St. La­wren­ce, w sta­nie Nowy Jork

Wikipedia


claude

[czy­taj: klod] fran­cu­skie imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cla­u­de (Tek­sas)
  • Cla­u­de (Wir­gi­nia Za­chod­nia)
  • Cla­u­de – fran­cu­ska wer­sja imie­nia Kla­u­diusz
  • Cla­u­de – po­stać fik­cyj­na wy­stę­pu­ją­ca w serii Grand Theft Auto
  • Cla­u­de (model ję­zy­ko­wy) – duży model ję­zy­ko­wy opra­co­wa­ny i roz­wi­ja­ny przez Anth­ro­pic
  • Cla­u­de (Cla­u­de Kiam­be, ur. 2003) – ho­len­der­sko-kon­gij­ski pio­sen­karz

Wikipedia


claudel

[czy­taj: kloDEL] naz­wi­sko, m.in. Paul Cla­u­del (1868-1955) - fran­cu­ski poeta, dy­plo­ma­ta


SJP.pl


claudia

[czy­taj: kla­ud­ja] obce imię żeń­skie


SJP.pl

Cla­u­dia – pol­ski mie­sięcz­nik li­fe­sty­lo­wy dla ko­biet, wy­da­wa­ny od maja 1993 do 2022 roku przez wy­daw­nict­wo Hu­bert Burda Media.

Re­dak­to­rem na­czel­nym jest Agniesz­ka Wierz­bic­ka. Do cza­so­pis­ma do­łą­cza­ne są licz­ne do­dat­ki te­ma­tycz­ne. Dwa z nich stały się sa­mo­dziel­ny­mi ty­tu­ła­mi – „Cla­u­dia Ro­dzi­ce” (od paź­dzier­ni­ka 2000) oraz „Cla­u­dia – Ład­nie Miesz­kać” (od marca 2000).

Wikipedia


claudio

[czy­taj: klał­dio] wło­skie imię mę­skie


SJP.pl


claus

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Claus – ksią­żę ho­len­der­ski
  • Hugo Claus – fla­mandz­ki pi­sarz
  • Karl Claus – ro­syj­ski che­mik
  • Cla­uss
  • Clauß
  • Klaus
  • Kla­uss
  • Klauß
  • Santa Claus
  • Testa del Claus

Wikipedia


clausewitz

[czy­taj: KLAŁzewic] naz­wi­sko


SJP.pl


clausius

[czy­taj: klałz­jus] jed­nost­ka miary en­tro­pii o sym­bo­lu Cls, równa jed­ne­mu dżu­lo­wi na jeden sto­pień Cel­sju­sza, na­le­żą­ca do ukła­du SI


SJP.pl


claustrum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. rel. kwa­dra­to­wy klasz­tor­ny wi­ry­darz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. klaustrum n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. klaustrum

Wiktionary


clausula

[czy­taj: KLAusula] w mu­zy­ce: kom­po­zy­cja po­li­fo­nicz­na, zwy­kle dwu­gło­so­wa, w któ­rej jako głów­nej me­lo­dii użyto krót­kie­go me­liz­ma­tu, za­czerp­nię­te­go zwy­kle wraz z tek­stem z ja­kiejś me­lo­dii cho­ra­ło­wej


SJP.pl


clay

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­dus Clay – wrest­ler WWE
  • Bryan Clay – ame­ry­kań­ski dzie­się­cio­bo­i­sta
  • Cas­sius Mar­cel­lus Clay – ame­ry­kań­ski dy­plo­ma­ta
  • Cas­sius Mar­cel­lus Clay Jr. – ame­ry­kań­ski bok­ser znany jako Mu­ham­mad Ali
  • Fre­de­ric Clay – bry­tyj­ski kom­po­zy­tor
  • Henry Clay – ame­ry­kań­ski po­li­tyk i mówca
  • Clay Ba­i­ley – po­stać z se­ria­lu Xia­o­lin – po­je­dy­nek mi­strzów
  • Gianc­la­u­dio „Clay” Re­gaz­zo­ni – szwaj­car­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy
  • (8452) Clay – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Clay – mia­sto w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • Clay – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Sa­cra­men­to
  • Clay – mia­sto w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Web­ster

Wikipedia


claymore

[czy­taj: klej­mor] szkoc­ki miecz dwu­ręcz­ny z XV-XVII wieku


SJP.pl

Cla­y­mo­re (szk. gael. "cla­id­he­amh mòr" lub "cla­id­he­amh dà làimh"; pol. wiel­ki miecz) – szkoc­ki miecz dwu­ręcz­ny z XV – XVII wieku.

Wikipedia


clayton

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cla­y­ton – miej­sco­wość w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Bar­bo­ur
  • Cla­y­ton – mia­sto w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Con­tra Costa
  • Cla­y­ton – miej­sco­wość w sta­nie De­la­wa­re, w hrab­stwie Kent
  • Cla­y­ton – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Rabun
  • Cla­y­ton – mia­sto w sta­nie Idaho, w hrab­stwie Cu­ster
  • Cla­y­ton – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Adams
  • Cla­y­ton – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Hen­dricks
  • Cla­y­ton – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Cla­y­ton
  • Cla­y­ton – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie De­ca­tur
  • Cla­y­ton – miej­sco­wość w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Con­cor­dia
  • Cla­y­ton – wieś w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Le­na­wee
  • Cla­y­ton – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie St. Louis

Wikipedia


cleanroom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. po­mie­szcze­nie, w któ­rym utrzy­my­wa­na jest mała licz­ba pył­ków w po­wie­trzu, słu­żą­ce zaz­wy­czaj do wyt­wa­rza­nia ma­łych, czu­łych urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych;

Wiktionary

Cle­an­ro­om – fi­lo­zo­fia two­rze­nia opro­gra­mo­wa­nia, któ­rej pod­sta­wą jest uni­ka­nie de­fek­tów opro­gra­mo­wa­nia dzię­ki ry­go­ry­stycz­ne­mu pro­ce­so­wi kon­tro­li.

Celem tego po­dej­ścia jest two­rze­nie opro­gra­mo­wa­nia bez żad­nych de­fek­tów. Nazwa „cle­an­ro­om” wy­wo­dzi się od po­mie­szczeń o ste­ryl­nej at­mos­fe­rze – na­zy­wa­nych wła­śnie clean room (z ang.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tylko upo­waż­nie­ni pra­cow­ni­cy mogą prze­by­wać w cle­an­ro­o­mie.

Wiktionary


clearex

pro­du­cent drzwi, okien itp.


SJP.pl


clearing

[czy­taj: kli­ring] kli­ring;
1. roz­li­cze­nie bez­go­tów­ko­we wza­jem­nych zo­bo­wią­zań;
2. stwa­rza­nie rów­no­wa­gi mię­dzy po­py­tem a po­da­żą na pracę przez od­po­wied­nie ro­zło­że­nie siły ro­bo­czej


SJP.pl

Cle­a­ring (z ang. roz­li­cze­nie) – pro­ce­du­ra obro­tów fi­nan­so­wych, w któ­rej pod­miot cle­a­rin­go­wy dzia­ła jako poś­red­nik i przyj­mu­je na sie­bie role ku­pu­ją­ce­go i sprze­da­ją­ce­go w danej tran­sak­cji w celu za­bez­pie­cze­nia za­mó­wień mię­dzy dwie­ma stro­na­mi. Prak­ty­ka taka sto­so­wa­na jest zwła­szcza w obro­cie mię­dzy­na­ro­do­wym mię­dzy przed­się­bior­stwa­mi.

Wikipedia


clearingowy

[czy­taj: kli­rin­go­wy] zwią­za­ny z cle­a­rin­giem (kli­rin­giem); kli­rin­go­wy


SJP.pl


clearnet

rze­czow­nik

 (1.1) ogól­no­do­stęp­ny In­ter­net (bez dark­we­bu i deep webu)

Wiktionary


clearwater

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cle­ar­wa­ter – mia­sto w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Pi­nel­las
  • Cle­ar­wa­ter – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Sedg­wick
  • Cle­ar­wa­ter – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Sher­bur­ne
  • Cle­ar­wa­ter – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie An­te­lo­pe
  • Cle­ar­wa­ter – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Aiken
  • Cle­ar­wa­ter (ang. Cle­ar­wa­ter Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Kal­ka­ska
  • Cle­ar­wa­ter (ang. Cle­ar­wa­ter Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Wright
  • Cle­ar­wa­ter (ang. Cle­ar­wa­ter Towns­hip) – gmina w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie An­te­lo­pe
  • Cle­ar­wa­ter (ang. Cle­ar­wa­ter Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Mo­un­tra­il
  • Cle­ar­wa­ter (ang. Cle­ar­wa­ter Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Miner
  • hrab­stwo Cle­ar­wa­ter (ang. Cle­ar­wa­ter Co­un­ty) – w sta­nie Idaho
  • hrab­stwo Cle­ar­wa­ter (ang. Cle­ar­wa­ter Co­un­ty) – w sta­nie Min­ne­so­ta

Wikipedia


clematis

[czy­taj: kle­ma­tis] ro­śli­na pnąca z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, o drew­nie­ją­cych ło­dy­gach i du­żych, barw­nych kwia­tach, do­ra­sta­ją­ca do 8 me­trów dłu­go­ści; kle­ma­tis, po­woj­nik


SJP.pl


clemenceau

[czy­taj: klemąSO] naz­wi­sko, np. Ge­or­ges Cle­men­ce­au (1841-1929), po­li­tyk fran­cu­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ge­or­ges Cle­men­ce­au – fran­cu­ski pi­sarz, le­karz i po­li­tyk.
  • Cle­men­ce­au (R 98) – fran­cu­ski lot­ni­sko­wiec typu Cle­men­ce­au zwo­do­wa­ny w 1957
  • Cle­men­ce­au – fran­cu­ski pan­cer­nik
  • Champs-Élysées - Cle­men­ce­au – sta­cja 1. i 13. linii metra w Pa­ry­żu
  • Cle­men­ce­au – sta­cja metra w Bruk­se­li

Wikipedia


clement

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ker­ron Cle­ment – ame­ry­kań­ski lek­ko­at­le­ta, mistrz świa­ta w biegu na 400 m przez płot­ki
  • Cle­ment (ang. Cle­ment Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Clin­ton
  • Cle­ment (ang. Cle­ment Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Glad­win
  • Cle­ment (ang. Cle­ment Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Dic­key

Wikipedia


clenbuterol

[czy­taj: klen­bu­te­rol] or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w me­dy­cy­nie oraz jako śro­dek do­pin­gu­ją­cy; klen­bu­te­rol


SJP.pl


clerk

[czy­taj: klerk] klerk;
1. in­te­lek­tu­a­li­sta, osoba uczo­na nie an­ga­żu­ją­ca się w spra­wy spo­łecz­ne ani pań­stwo­we;
2. w śred­nio­wie­czu: wę­drow­ny stu­dent lub uczo­ny;
3. daw­niej: urzęd­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. klerk.

Wiktionary


clermont

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cler­mont – mia­sto w sta­nie Qu­e­ens­land
  • Cler­mont – dziel­ni­ca Wal­co­urt
  • Cler­mont – dziel­ni­ca (de­el­ge­me­en­te) gminy Thi­mi­ster-Cler­mont w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Liège, w okrę­gu Ver­viers
  • Cler­mont-sous-Huy – dziel­ni­ca (sec­tion) gminy Engis w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Liège, w okrę­gu Huy
  • Cler­mont – mia­sto w re­gio­nie Ak­wi­ta­nia
  • Cler­mont – mia­sto w re­gio­nie Midi-Pi­re­ne­je
  • Cler­mont – mia­sto w re­gio­nie Pi­kar­dia
  • Clérmont – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Cler­mont-sous-Huy
  • Cler­mont – mia­sto w re­gio­nie Rodan-Alpy
  • Cler­mont-Fer­rand – mia­sto w re­gio­nie Ower­nia, ut­wo­rzo­ne w 1630 z po­łą­cze­nia miast Cler­mont i Mont­fer­rand
  • Cler­mont – mia­sto w pro­win­cji Qu­e­bec
  • Cler­mont – mia­sto w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Lake

Wikipedia


clermont-ferrand

Cler­mont-Fer­rand (, Clar­mont-Fer­rand, Clar­mont d'Auvèrnhe) – mia­sto i gmina w środ­ko­wej Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, pre­fek­tu­ra de­par­ta­men­tu Puy-de-Dôme i sie­dzi­ba okrę­gu Cler­mont-Fer­rand. Do 31 grud­nia 2015 sto­li­ca by­łe­go re­gio­nu Ower­nia. We­dług da­nych na 1 stycz­nia 2018 mia­sto zaj­mo­wa­ło po­wierzch­nię 42,67 km², a jego po­pu­la­cja wy­no­si­ła 146 734 miesz­kań­ców (24. miej­sce we Fran­cji).

Wikipedia


cleveland

[czy­taj: kliw­lend] mia­sto w USA


SJP.pl

Cle­ve­land – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści stanu Ohio, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny hrab­stwa Cu­y­a­ho­ga, po­ło­żo­ne na po­łud­nio­wym brze­gu je­zio­ra Erie, nad uj­ściem rzeki Cu­y­a­ho­ga. W 2020 roku mia­sto li­czy­ło 372 624 miesz­kań­ców, a ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Cle­ve­land–Ely­ria – 2 088 251.

Wikipedia


clevelandzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cle­ve­lan­dem, do­ty­czą­cy Cle­ve­lan­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Cleveland mrz./n.

Wiktionary


clg

sym­bol ko­lo­ga­ryt­mu; colog


SJP.pl


clichy

[czy­taj: kliSZI] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cli­chy – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Hauts-de-Seine
  • Cli­chy-sous-Bois – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Seine-Saint-Denis
  • Porte de Cli­chy – sta­cja linii nr 13 metra w 17. dziel­ni­cy Pa­ry­ża.
  • Gaël Cli­chy – fran­cu­ski pił­karz

Wikipedia


cliché

[czy­taj: kliSZE] ko­mu­nał, fra­zes; kli­sza


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) ste­re­o­typ my­ślo­wy, ko­mu­nał

Wiktionary

Cliché – ko­mu­nał lub ste­re­o­typ my­ślo­wy, wy­ra­że­nie, po­mysł lub ele­ment pracy ar­ty­stycz­nej, który jest uży­wa­ny tak czę­sto, że traci swoje ory­gi­nal­ne zna­cze­nie lub efekt, szcze­gól­nie jeśli wcze­śniej uz­na­wa­ny był za nowy i zna­czą­cy. W kul­tu­rze ma­so­wej ter­min jest uży­wa­ny do opi­sy­wa­nia czyn­no­ści, wy­da­rzeń lub po­my­słów, które są prze­wi­dy­wal­ne. Niek­tó­re "cliché" są po pro­stu ste­re­o­ty­pa­mi, inne mogą być tru­iz­ma­mi.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) banał, frazes, komunał, slogan

Wiktionary


clickbait

[czy­taj: klik­bejt lub klik­bajt] chwyt­li­wa treść od­no­śni­ka na stro­nie in­ter­ne­to­wej, pro­wo­ku­ją­ca do jego kli­knię­cia; klik­bajt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) publ. prak­ty­ka przy­cią­ga­nia uwagi od­bior­ców w me­diach elek­tro­nicz­nych za po­mo­cą chwyt­li­wych, prze­sa­dzo­nych bądź emo­cjo­nal­nych ty­tu­łów i gra­fik, skła­nia­ją­cych do kli­ka­nia;

 (1.2) publ. na­głó­wek lub gra­fi­ka wy­ko­rzy­sty­wa­na w click­ba­i­cie (1.1)

Wiktionary

Click­ba­it ( click „kli­knię­cie”, bait [] „przy­nę­ta”) (wym. klik­bejt lub klik­bajt) – zja­wi­sko in­ter­ne­to­we po­le­ga­ją­ce na przy­cią­ga­niu uwagi za po­mo­cą ty­tu­łów bądź mi­nia­tu­rek, które prze­sad­nie wy­ol­brzy­mia­ją fak­tycz­ną treść lub zna­cze­nie ar­ty­ku­łu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. clickbaitowy

Wiktionary


clickbaitowy

→ click­ba­it [czy­taj: klik­bej­to­wy lub klik­baj­to­wy]; klik­baj­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z click­ba­i­tem, do­ty­czą­cy click­ba­i­tu, wy­ko­rzy­stu­ją­cy prak­ty­kę click­ba­i­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. clickbait m.

Wiktionary


cliff

[czy­taj: klif] zdrob­nie­nie od: Clif­ford (imię mę­skie)


SJP.pl

Cliff – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Grant.

Wikipedia


cliffhanger

[czy­taj: klif­hen­ger] za­bieg fa­bu­lar­ny po­le­ga­ją­cy na na­głym za­wie­sze­niu akcji w sy­tu­a­cji peł­nej na­pię­cia


SJP.pl

Cliff­han­ger (ang. „za­wie­sze­nie na kra­wę­dzi klifu”) – za­bieg fa­bu­lar­ny, po­le­ga­ją­cy na na­głym "za­wie­sze­niu" lub "ucię­ciu" akcji w sy­tu­a­cji peł­nej na­pię­cia, w naj­bar­dziej emo­cjo­nu­ją­cym mo­men­cie, w któ­rym głów­ni bo­ha­te­ro­wie znaj­du­ją się w trud­nej sy­tu­a­cji, nawet za­gra­ża­ją­cej życiu, która ma wiel­kie zna­cze­nie dla roz­wo­ju fa­bu­ły.

Wikipedia


clifford

[czy­taj: kli­ford] za­gra­nicz­ne imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Clif­ford (Devon)
  • Clif­ford (He­re­fords­hi­re)
  • Clif­ford (West Yorks­hi­re)
  • Clif­ford – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Bart­ho­lo­mew
  • Clif­ford – wieś w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie La­pe­er
  • Clif­ford – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Tra­ill
  • Clif­ford (ang. Clif­ford Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie But­ler
  • Clif­ford (ang. Clif­ford Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Sus­qu­e­han­na
  • Al­fred H. Clif­ford – ame­ry­kań­ski ma­te­ma­tyk
  • Der­mot Clif­ford – ir­landz­ki du­chow­ny
  • Doug Clif­ford – ame­ry­kań­ski per­ku­si­sta
  • Fran­cis Clif­ford – bry­tyj­ski pi­sarz

Wikipedia


clift

[czy­taj: klift] naz­wi­sko


SJP.pl


clinch

[czy­taj: klincz, klyncz] klincz; obu­stron­ne przy­trzy­my­wa­nie się bok­se­rów w zwar­ciu


SJP.pl


clint

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Clint – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie North Yorks­hi­re
  • Clint – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Fres­no
  • Clint – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie El Paso
  • Clint Green – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Nor­folk

Wikipedia


clinton

[czy­taj: klin­ton] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wil­liam „Bill” Clin­ton – pre­zy­dent USA 1993–2001
  • Ge­or­ge Clin­ton – wi­ce­pre­zy­dent USA w la­tach 1805–1812
  • Hil­la­ry Clin­ton – żona Wil­lia­ma, była pier­wsza dama USA, se­kre­tarz stanu Sta­nów Zjed­no­czo­nych
  • Chel­sea Clin­ton – ame­ry­kań­ska biz­nes­wo­man, córka Billa i Hil­la­ry
  • Ge­or­ge Per­kins Clin­ton – ame­ry­kań­ski my­ko­log i fi­to­pa­to­log
  • Clin­ton – rzeka w sta­nie Mi­chi­gan w USA
  • Clin­ton – mia­sto w Nowej Ze­lan­dii, w re­gio­nie Otago
  • Clin­ton – mia­sto w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Van Buren
  • Clin­ton – mia­sto w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Midd­le­sex
  • Clin­ton – mia­sto w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie De Witt
  • Clin­ton – mia­sto w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ver­mil­lion
  • Clin­ton – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Clin­ton

Wikipedia


clio

1. [czy­taj: klijo albo klio] w mi­to­lo­gii grec­kiej: muza hi­sto­rii wy­o­bra­ża­na ze zwo­jem pa­pi­ru­su; Klio;
2. [czy­taj: klijo] model sa­mo­cho­du marki Re­na­ult


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Clio (Klio) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ne­re­id
  • Clio (Klio) – w mi­to­lo­gii grec­kiej muza hi­sto­rii
  • Clio – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Plu­mas
  • Clio – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Wayne
  • Clio – mia­sto w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Ge­ne­see
  • Clio – miej­sco­wość w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Bar­bo­ur
  • Clio – miej­sco­wość w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Marl­bo­ro
  • „Clio” – nazwa okrę­tów
  • Re­na­ult Clio – sa­mo­chód oso­bo­wy pro­du­ko­wa­ny przez firmę Re­na­ult
  • Re­na­ult Clio V6 – sa­mo­chód oso­bo­wy pro­du­ko­wa­ny przez firmę Re­na­ult
  • Klio – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


clip

[czy­taj: klip] ilu­stra­cja fil­mo­wa pio­sen­ki; klip, te­le­dysk, wi­de­o­klip


SJP.pl

CLIP (ang. "Cal­ling Line Iden­ti­fi­ca­tion Pre­sen­ta­tion") – wyś­wiet­la­nie nu­me­ru te­le­fo­nu osoby do nas dzwo­nią­cej.

Usłu­ga CLIP po­le­ga na tym, że na apa­ra­cie te­le­fo­nicz­nym od­bior­cy (lub innym urzą­dze­niu po­dłą­czo­nym do linii te­le­fo­nicz­nej) wyś­wiet­la się numer te­le­fo­nu dzwo­nią­ce­go. Numer nie po­ja­wi się, jeśli te­le­fon dzwo­nią­cy ma włą­czo­ną usłu­gę CLIR.

Wikipedia


clipart

[czy­taj: kli­part] śro­do­wi­sko­wo: pro­sty obra­zek ofe­ro­wa­ny przez dany pro­gram, umie­szcza­ny w do­ku­men­cie kom­pu­te­ro­wym; kli­part, clip art


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. go­to­wy plik gra­ficz­ny wsta­wia­ny do do­ku­men­tu kom­pu­te­ro­we­go;

Wiktionary

Cli­part (cza­sem także clip art, clip-art lub kli­part) – plik gra­ficz­ny do­łą­cza­ny do do­ku­men­tu tek­sto­we­go jako ozdo­ba. Pliki takie można wsta­wiać z go­to­wych zbio­rów ofe­ro­wa­nych zwy­kle na li­cen­cji ro­y­al­ty free, rights ma­na­ged lub jako do­me­na pu­blicz­na czy Cre­a­ti­ve Com­mons.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zna­la­złem tę ikon­kę w bi­blio­te­ce cli­par­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. klipart mrz.

Wiktionary


clipeus

[czy­taj: kli­pe­us] okrą­gła tar­cza obita spi­żem, uży­wa­na w woj­sku rzym­skim przez pie­cho­tę jako broń ochron­na


SJP.pl

Cli­pe­us (łac.) – okrą­gła tar­cza rzym­skiej pie­cho­ty naj­praw­do­po­dob­niej sto­so­wa­na pod wpły­wem etru­skim; pod­czas pier­wszej wojny sam­nic­kiej zo­sta­ła za­stą­pio­na dużą tar­czą czwo­ro­bocz­ną.

Wikipedia


clipowy

→ clip; kli­po­wy


SJP.pl


clitoris

[czy­taj: kli­to­ris] żeń­ski zew­nętrz­ny na­rząd płcio­wy; łech­tacz­ka; kli­to­ris


SJP.pl


clive

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Clive – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Ches­hi­re
  • Clive – mia­sto w USA, w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Dal­las i Polk
  • Clive – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Shrops­hi­re
  • Clive – miej­sco­wość w Nowej Ze­lan­dii, w re­gio­nie Hawke’s Bay

Wikipedia


cliwia

[czy­taj: kli­wia] ro­śli­na cie­nio­lub­na z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych, o ciem­no­zie­lo­nych li­ściach i po­ma­rań­czo­wych, czer­wo­nych z żół­tym środ­kiem lub żół­to­bia­łych kwia­tach ze­bra­nych w bal­da­chy, po­cho­dzą­ca z po­łud­nio­wej Afry­ki, upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na (do­nicz­ko­wa); kli­wia


SJP.pl


clić

na­kła­dać cło


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. oclić)

 (1.1) na­kła­dać cło lub po­bie­rać cło ze sprze­da­ży cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cel­nik spraw­dza towar na gra­ni­cy i cli go wedle de­kla­ra­cji im­por­te­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. celniczka ż., celnik m., clenie n., cło n., oclenie

 czas. oclić dk., wyclić dk.

 przym. celny, cłowy

Wiktionary


clochard

[czy­taj: kloSZAR] be­zdom­ny że­brak, włó­czę­ga; klo­szard


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba be­zdom­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed ga­le­rią stało dwóch clo­char­dów, pro­sząc prze­chod­niów o wspar­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kloszard mos.

Wiktionary


clochardka

→ clo­chard [czy­taj: klo­szard­ka]; klo­szard­ka


SJP.pl


cloisonizm

[czy­taj: klła­zo­nizm] me­to­da twór­cza w ma­lar­stwie; za­i­ni­cjo­wa­na m.in. przez P. Ga­u­gu­i­na


SJP.pl

Clo­i­so­nizm (klu­a­zo­nizm) – spo­sób ma­lo­wa­nia opra­co­wa­ny przez Lo­u­i­sa An­qu­e­ti­na, Émile’a Ber­nar­da i Paula Ga­u­gu­i­na, kon­ty­nu­o­wa­ny przez ma­la­rzy sku­pio­nych wokół szko­ły z Pont-Aven. Po­le­gał na sto­so­wa­niu plam o jed­no­li­tej bar­wie oto­czo­nych kon­tu­rem.

Nazwa wy­wo­dzi się od tech­ni­ki zdob­ni­czej "cloisonné", po­le­ga­ją­cej na od­dzie­la­niu ele­men­tów zdob­ni­czych (np. szkła, ka­mie­ni szla­chet­nych itp.) za po­mo­cą cien­kich bla­szek lub dru­tów, a ut­wo­rzył ją Édouard Du­jar­din w 1888.

Wikipedia


cloisonné

[czy­taj: klłazoNE] tech­ni­ka de­ko­ro­wa­nia na­czyń i wy­ro­bów ozdob­nych przez wy­peł­nia­nie ema­lią nie­wiel­kich, od­dzie­lo­nych prze­strze­ni na zdo­bio­nej po­wierzch­ni


SJP.pl

Cloisonné (ema­lio­wa­nie ko­mór­ko­we) – tech­ni­ka zdob­ni­cza po­le­ga­ją­ca na wy­peł­nia­niu róż­no­ko­lo­ro­wą ema­lią „ko­mó­rek” pow­sta­łych na po­wierzch­ni zdo­bio­ne­go przed­mio­tu za po­mo­cą przy­lu­to­wa­nych cien­kich bla­szek lub dru­ci­ków.

Jedne z naj­star­szych przy­kła­dów przed­mio­tów ozdo­bio­nych tą tech­ni­ką po­cho­dzą z Cypru z końca II ty­siąc­le­cia p.n.e. Ema­lia ko­mór­ko­wa wy­stę­pu­je też w sztu­ce chiń­skiej i ja­poń­skiej.

Wikipedia


clooney

[czy­taj: KLUni] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ge­or­ge Clo­o­ney – ame­ry­kań­ski aktor, re­ży­ser, sce­na­rzy­sta i pro­du­cent fil­mo­wy
  • Ro­se­ma­ry Clo­o­ney – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka i ak­tor­ka

Wikipedia


clostridium

[czy­taj: klo­stri­dium] ro­dzaj bezt­le­no­wych bak­te­rii two­rzą­cych przetr­wal­ni­ki; niek­tó­re ga­tun­ki sil­nie cho­ro­bot­wór­cze


SJP.pl

Clo­stri­dium – ro­dzaj bak­te­rii Gram-do­dat­nich, bezt­le­no­wych, wyt­wa­rza­ją­cych spory la­se­czek z typu "Fir­mi­cu­tes", two­rzą­cych przetr­wal­ni­ki. Ro­dzaj ten obej­mu­je ok. 200 ga­tun­ków drob­no­u­stro­jów, po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­cych prze­de wszyst­kim w gle­bie oraz prze­wo­dzie po­kar­mo­wym zwie­rząt (w tym czło­wie­ka), na­rzą­dach rod­nych ko­biet, a także w wo­dzie i ście­kach.

Wikipedia


clou

[czy­taj: klu] głów­na atrak­cja, naj­cie­ka­wszy punkt cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) naj­waż­niej­sza albo naj­cie­ka­wsza część cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Clou pro­gra­mu to była pu­blicz­ność, skła­da­ją­ca się pra­wie wy­łącz­nie z wa­ria­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: klu, AS: klu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sedno; przen. sęk, gwóźdź

Wiktionary


cloudowy

przy­miot­nik od: cloud (chmu­ra obli­cze­nio­wa)


SJP.pl


clown

[czy­taj: klałn] klown; klaun;
1. komik cyr­ko­wy;
2. osoba, która swoim za­cho­wa­niem lub wy­glą­dem na­ra­ża się na kpiny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) komik cyr­ko­wy

 (1.2) osoba za­cho­wu­ją­ca się nie­po­waż­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wy­stę­pie nie­miec­kie­go clow­na na are­nie po­ja­wił się cze­ski żon­gler.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: klawn, AS: klau̯n

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. clownada ż., clownowskość

 przym. clownowski

 przysł. clownowsko

Wiktionary


clownada

[czy­taj: kla­u­na­da] klow­na­da; kla­u­na­da;
1. wy­stę­py clow­na;
2. błaz­no­wa­nie, po­pi­sy­wa­nie się; bła­zeń­stwo


SJP.pl


clownowski

→ clown [czy­taj: klał­now­ski]; klow­now­ski, kla­u­now­ski


SJP.pl


clubber

[czy­taj: kla­ber] osoba spę­dza­ją­ca wolny czas na od­wie­dza­niu róż­nych klu­bów


SJP.pl


clubbing

[czy­taj: kla­bing] re­gu­lar­ne spę­dza­nie wol­ne­go czasu w lo­ka­lach roz­ryw­ko­wych; kla­bing, klu­bing


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • club­bing – za­ba­wa w klu­bach noc­nych
  • w me­dy­cy­nie: palce pa­łecz­ko­wa­te

Wikipedia


clubbingowy

[czy­taj: kla­bin­go­wy] zwią­za­ny z re­gu­lar­nym uczę­szcza­niem do klu­bów i pubów


SJP.pl


cluj

[czy­taj: kluż] Cluj-Na­po­ca (do roku 1974 - Cluj): mia­sto w Ru­mu­nii; Kluż-Na­po­ka (do roku 1974 - Kluż)


SJP.pl


cluny

[czy­taj: klüNI] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

(wym. [], upro­szczo­na: "klüni") – miej­sco­wość i gmina w środ­ko­wo-wschod­niej Fran­cji, w re­gio­nie Bur­gun­dia-Fran­che-Comté, w de­par­ta­men­cie Saona i Loara, około 25 km na pół­noc­ny za­chód od Mâcon. W 2023 roku gminę za­miesz­ki­wa­ły 4942 osoby.

W śred­nio­wie­czu Cluny było jed­nym z naj­waż­niej­szych oś­rod­ków re­li­gij­nych i in­te­lek­tu­al­nych Eu­ro­py – sie­dzi­bą opact­wa be­ne­dyk­ty­nów, za­ło­żo­ne­go w 910 roku, od któ­re­go wysz­ła re­for­ma klu­niac­ka życia mo­na­stycz­ne­go.

Wikipedia


cluster

[czy­taj: kla­ster] kla­ster;
1. chem. grupa kilku ato­mów me­ta­lu wy­stę­pu­ją­ca w czą­stecz­ce albo krysz­ta­le;
2. wie­lodź­więk zło­żo­ny z są­sia­du­ją­cych ze sobą dźwię­ków;
3. jed­nost­ka pa­mię­ci dysku skła­da­ją­ca się z jed­ne­go lub kilku sek­to­rów


SJP.pl

Clu­ster – bez­za­ło­go­wa misja na­u­ko­wa sond Eu­ro­pej­skiej Agen­cji Kos­micz­nej (ESA), któ­rej celem jest do­kład­ne zba­da­nie ziem­skiej ma­gne­tos­fe­ry oraz jej in­te­rak­cji z wia­trem sło­necz­nym, która two­rzy tzw. po­go­dę kos­micz­ną.

W jej skład wcho­dzą czte­ry bliź­nia­cze sa­te­li­ty o naz­wach Rumba, Salsa, Samba i Tango. Dzię­ki temu, że po­ru­sza­ją się one w for­ma­cji two­rzą­cej czwo­ro­ścian, na­u­kow­cy otrzy­mu­ją do­kład­ne dane, poz­wa­la­ją­ce ana­li­zo­wać zja­wi­ska w trzech wy­mia­rach.

Wikipedia


clutter

[czy­taj: kla­ter] śro­do­wi­sko­wo: zbyt­nie na­gro­ma­dze­nie re­klam w jed­nym miej­scu; szum re­kla­mo­wy


SJP.pl

Clut­ter – gra­ficz­na bi­blio­te­ka na­pi­sa­na w ję­zy­ku pro­gra­mo­wa­nia C. Służy do ren­de­ro­wa­nia w pro­sty spo­sób szyb­kich ani­ma­cji w gra­ficz­nym in­ter­fej­sie użyt­kow­ni­ka. Jej kod jest udo­stęp­nio­ny na za­sa­dzie open so­ur­ce. Clut­ter używa OpenGL lub OpenGL ES dla urzą­dzeń mo­bil­nych dzię­ki czemu wyś­wiet­la­ne za jego po­mo­cą ani­ma­cje są bar­dzo do­brej ja­ko­ści.

Wikipedia


clydesdale

[czy­taj: klaj­des­dal] cięż­ki koń po­cią­go­wy maści gnia­dej; klaj­des­dal


SJP.pl

Konie rasy Cly­des­da­le – szkoc­kie konie zim­nokr­wi­ste. Ho­do­wa­ne w po­łud­nio­wej Szko­cji od XVII w. Są rasą sto­sun­ko­wo młodą. Sto­wa­rzy­sze­nie konia cly­des­da­le pow­sta­ło w 1877, a księ­ga stad­na zo­sta­ła za­ło­żo­na w 1878. Były po­cząt­ko­wo wy­ko­rzy­sty­wa­ne do ora­nia pól, a w XIX w.

Wikipedia


cm

skrót od: cen­ty­metr (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CM – skrót Zgro­ma­dze­nia Misji św. Win­cen­te­go a Paulo (od łac. Con­gre­ga­tio Mis­sio­nis)
  • CM – kod przy­pi­sa­ny Ka­me­ru­no­wi we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • CM – akro­nim ty­tu­łu sza­cho­we­go kan­dy­da­ta na mi­strza FIDE (z ang. Can­di­da­te Ma­ster)
  • Cm (cu­rium) – sym­bol che­micz­ny pier­wiast­ka kiur
  • cm – skrót jed­nost­ki dłu­go­ści cen­ty­metr
  • cM – cen­ty­mor­gan
  • CM – sy­stem CyanogenMod na urzą­dze­nia z An­dro­i­dem
  • Wy­daw­nict­wo CM
  • ka­pre­o­my­cy­na
  • Czar­na Mowa
  • Cham­pions­hip Ma­na­ger

Wikipedia


cm.

skrót od: cmen­tarz


SJP.pl


cmentarianka

żar­to­bli­wie lub lek­ce­wa­żą­co: ko­bie­ta ubie­ra­ją­ca się wy­zy­wa­ją­co na cmen­ta­rzu, czę­sto ro­bią­ca sobie zdję­cia na tle gro­bów; cmen­tar­nian­ka


SJP.pl


cmentarnianka

żar­to­bli­wie lub lek­ce­wa­żą­co: ko­bie­ta ubie­ra­ją­ca się wy­zy­wa­ją­co na cmen­ta­rzu, czę­sto ro­bią­ca sobie zdję­cia na tle gro­bów; cmen­ta­rian­ka


SJP.pl


cmentarniany

→ cmen­tarz; cmen­tar­ny, cmen­ta­rzo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cmen­tar­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cmen­tar­nia­ne alej­ki za­wsze są sprząt­nię­te.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡smɛ̃ntarʲˈɲãnɨ, AS: cmẽntarʹńãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cmentarz m., cmentarzyk m., cmentarzysko n., cmentarnictwo n.

 przym. cmentarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cmentarny

Wiktionary


cmentarnictwo

ogół spraw do­ty­czą­cych cmen­ta­rzy i grze­ba­nia zmar­łych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­wa­dze­nie i użyt­ko­wa­nie cmen­ta­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cmentarz mrz., cmentarzyk mrz., cmentarzysko n.

 przym. cmentarniany, cmentarny, wokółcmentarny, przycmentarny

Wiktionary


cmentarny

1. do­ty­czą­cy cmen­ta­rza; cmen­ta­rzo­wy, cmen­tar­nia­ny;
2. ma­ją­cy na­strój cmen­ta­rza, np. cmen­tar­na cisza; po­nu­ry, przy­gnę­bia­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cmen­ta­rzem, do­ty­czą­cy cmen­ta­rza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­boszcz uważa, że cmen­tar­ne alej­ki za­wsze są sprząt­nię­te.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡smɛ̃nˈtarnɨ, AS: cmẽntarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cmentarnictwo n., cmentarz mrz., cmentarzyk mrz., cmentarzysko n.

 przym. cmentarniany, wokółcmentarny, przycmentarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cmentarniany

Wiktionary


cmentarz

miej­sce po­chów­ku zmar­łych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ob­szar, gdzie ce­lo­wo i nie­po­je­dyn­czo umie­szcza się na stałe zwło­ki lub pro­chy;

Wiktionary

Cmen­tarz (daw­niej smę­tarz) – in­sty­tu­cjo­nal­nie uksz­tał­to­wa­ny wy­ci­nek prze­strze­ni o pro­gra­mo­wo za­ło­żo­nym grze­bal­nym przez­na­cze­niu, zor­ga­ni­zo­wa­nym zaś wedle pew­nych dy­rek­tyw – reguł kul­tu­ro­wych, zwią­za­nych także ze zry­tu­a­li­zo­wa­niem form grze­ba­nia zmar­łych, jak i z ist­nie­niem pew­nej tra­dy­cji spo­so­bu utr­wa­la­nia pa­mię­ci o nich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­je­cha­li­śmy na cmen­tarz za­pa­lić znicz na gro­bie ro­dzin­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡smɛ̃ntaʃ, AS: cmẽntaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cmentarnictwo n.

:: zdrobn. cmentarzyk m.

:: zgrub. cmentarzysko n.

 przym. cmentarny, cmentarniany, wokółcmentarny, przycmentarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) peryfr. miasto umarłych, miejsce wiecznego spoczynku; pot. żart. aleja sztywnych, park sztywnych; daw. lud. mogilnik, smyntarz, smentarz; gw. Górny Śląsk cmyntorz, kierchów, kierhof, kirchow, kerchow

Wiktionary


cmentarzowy

→ cmen­tarz; cmen­tar­nia­ny, cmen­ta­rzo­wy


SJP.pl


cmentarzyk

zdrob­nie­nie od: cmen­tarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: cmen­tarz

 (1.2) mały cmen­tarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na małym, wiej­skim cmen­ta­rzy­ku zna­le­zio­no grób zna­ne­go ge­ne­ra­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡smɛ̃nˈtaʒɨk, AS: cmẽntažyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cmentarz m., cmentarzysko n., cmentarnictwo n.

 przym. cmentarny, cmentarniany

Wiktionary


cmentarzysko

1. dawny cmen­tarz obej­mu­ją­cy więk­sze sku­pie­nie gro­bów;
2. zgru­bie­nie od: cmen­tarz;
3. na­gro­ma­dze­nie róż­nych ga­tun­ków ko­pal­nych i ich szcząt­ków, bez żad­ne­go po­rząd­ku i związ­ku, zwy­kle na­nie­sio­ne w jedno miej­sce; ne­kro­ce­no­za, ta­na­to­ce­no­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od cmen­tarz, duży cmen­tarz

 (1.2) pot. miej­sce, gdzie znaj­du­ją się zu­ży­te, zni­szczo­ne przed­mio­ty

 (1.3) ar­che­ol. pra­hi­sto­rycz­ny cmen­tarz

Wiktionary

Cmen­ta­rzy­sko – ter­min w ar­che­o­lo­gii oz­na­cza­ją­cy po­zo­sta­łość po miej­scu, gdzie lud­ność cho­wa­ła swo­ich zmar­łych (na­zy­wa­ne tak w odróż­nie­niu od dzi­siej­szych cmen­ta­rzy). Groby na cmen­ta­rzy­skach mogą być np. szkie­le­to­we lub cia­ło­pal­ne – ja­mo­we lub po­piel­ni­co­we, pła­skie lub kur­ha­no­we. Czas użyt­ko­wa­nia obej­mo­wał nie­kie­dy kil­ka­set lat, licz­ba od kilku do ponad 4000 po­chów­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ar­che­o­log od­krył ogrom­ne cmen­ta­rzy­sko Pra­sło­wian.

 (1.2) Ten skup złomu jest cmen­ta­rzy­skiem sta­rych sa­mo­cho­dów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡smɛ̃ntaˈʒɨskɔ, AS: cmẽntažysko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cmentarz m., cmentarzyk m., cmentarnictwo n.

 przym. cmentarny, cmentarniany

Wiktionary


cmentarzyskowy

→ cmen­ta­rzy­sko


SJP.pl

Patrz:

cmentarzysko

cmf

Con­gre­ga­tio Cor­dis Be­a­tae Ma­riae Fi­lio­rum, zakon kla­re­ty­nów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­tent Ma­na­ge­ment Fra­me­work – plat­for­ma pro­gra­mi­stycz­na, która poz­wa­la two­rzyć do­wol­ne­go ro­dza­ju de­dy­ko­wa­ne roz­wią­za­nia in­ter­ne­to­we
  • Cri­ti­cal Mo­du­la­tion Fre­qu­en­cy – po­ję­cie z za­kre­su aku­sty­ki
  • Cor­dis Ma­riae Fi­lius – skrót Za­ko­nu Kla­re­ty­nów
  • Cen­trum Na­u­cza­nia Ma­te­ma­ty­ki i Fi­zy­ki Po­li­tech­ni­ki Łódz­kiej – jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na Po­li­tech­ni­ki Łódz­kiej

Wikipedia


cmk

skró­to­wiec

 (1.1) = Cen­tral­na Ma­gi­stra­la Ko­le­jo­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­cią­gi z Ka­to­wic do War­sza­wy jadą po CMK.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛ‿ɛ̃m‿ˈka, AS: ce‿ẽm‿ka

Wiktionary


cmn

Col­le­gio delle Mon­ta­gne Nere, mię­dzy­na­ro­do­wy uni­wer­sy­tet w mie­ście Ra­pal­lo we Wło­szech


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Port lot­ni­czy Ca­sa­blan­ca (IATA)
  • Ca­na­dian Mu­se­um of Na­tu­re
  • Stan­dar­do­wy język man­da­ryń­ski (ISO 639-3)

Wikipedia


cmok

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwięk gło­śne­go ca­ło­wa­nia


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. dźwięk ca­ło­wa­nia

w funk­cji cza­sow­ni­ka

 (2.1) pot. po­ca­ło­wać, cmo­knąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaraz za drzwia­mi zło­ży­li ży­cze­nia. Cmok! Cmok! Sto lat!

 (2.1) A on ją cmok w po­li­czek i wy­szedł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡smɔk, AS: cmok

Wiktionary


cmok-nonsens

po­tę­pia­ją­ce okre­śle­nie zwy­cza­ju ca­ło­wa­nia w rękę ko­biet przy po­wi­ta­niu lub po­że­gna­niu; cmok non­sens, cmo­knon­sens


SJP.pl


cmokanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cmo­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cmokać ndk.

Wiktionary


cmokać

po­tocz­nie:
1. wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos ści­śnię­ty­mi usta­mi;
2. żar­to­bli­wie: ca­ło­wać; cmok­tać, smok­tać;
3. paląc fajkę, cy­ga­ro itp., wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy wcią­ga­niu dymu;
4. cmo­kać się - żar­to­bli­wie: ca­ło­wać się wza­jem­nie


SJP.pl


cmoker

rzad­ko, po­tocz­nie: bez­kry­tycz­ny chwal­ca; cmo­kier


SJP.pl


cmokier

po­tocz­nie: bez­kry­tycz­ny chwal­ca; cmo­ker


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) bez­kry­tycz­ny chwal­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡smɔcɛr, AS: cmoḱer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cmokierstwo n.

Wiktionary


cmokierstwo

po­tocz­nie: bez­kry­tycz­ne chwa­le­nie kogoś lub cze­goś


SJP.pl


cmoknięcie

po­tocz­nie:
1. wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos ści­śnię­ty­mi, a potem roz­prę­żo­ny­mi usta­mi;
2. żar­to­bli­wie: po­ca­ło­wać;
3. paląc fajkę, cy­ga­ro itp., wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy wcią­ga­niu dymu;
4. cmo­knąć się - żar­to­bli­wie: po­ca­ło­wać się wza­jem­nie


SJP.pl


cmoknonsens

po­tę­pia­ją­ce okre­śle­nie zwy­cza­ju ca­ło­wa­nia w rękę ko­biet przy po­wi­ta­niu lub po­że­gna­niu; cmok non­sens, cmok-non­sens


SJP.pl


cmoknąć

po­tocz­nie:
1. wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos ści­śnię­ty­mi, a potem roz­prę­żo­ny­mi usta­mi;
2. żar­to­bli­wie: po­ca­ło­wać;
3. paląc fajkę, cy­ga­ro itp., wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy wcią­ga­niu dymu;
4. cmo­knąć się - żar­to­bli­wie: po­ca­ło­wać się wza­jem­nie


SJP.pl


cmoktanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cmok­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cmoktać

Wiktionary


cmoktać

smok­tać; po­tocz­nie:
1. wy­da­wać war­ga­mi cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy je­dze­niu, sma­ko­wa­niu cze­goś; cmo­kać, ciam­kać, gla­mać;
2. wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos usta­mi w cza­sie picia, ssa­nia cze­goś;
3. ssać;
4. żar­to­bli­wie: ca­ło­wać; cmo­kać


SJP.pl


cmolas

wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, po­wiat kol­bu­szow­ski, gmina Cmo­las


SJP.pl

Cmo­las – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kol­bu­szow­skim, w gmi­nie Cmo­las.

Na te­re­nie wsi usta­no­wio­no dwa so­łect­wa: "Cmo­las" i "Dą­brów­ka".

Wikipedia


cmolaski

przy­miot­nik od: Cmo­las (wieś)


SJP.pl


cmos

skrót od: Com­ple­men­ta­ry Metal-Oxide-Se­mi­con­duc­tor, pa­mięć wspie­ra­na ba­te­rią, słu­żą­ca do prze­cho­wy­wa­nia da­nych


SJP.pl

CMOS (ang. "com­ple­men­ta­ry metal–oxide–se­mi­con­duc­tor") – tech­no­lo­gia wyt­wa­rza­nia ukła­dów sca­lo­nych, głów­nie cy­fro­wych, skła­da­ją­cych się z tran­zy­sto­rów MOSFET o prze­ciw­nym typie prze­wod­nict­wa i po­łą­czo­nych w taki spo­sób, że w usta­lo­nym sta­nie lo­gicz­nym prze­wo­dzi tylko jeden z nich.

Wikipedia


cmps

wspól­no­ta ka­pła­nów i braci za­kon­nych za­ło­żo­na przez św. Ka­spra del Bu­fa­lo na po­cząt­ku XIX wieku; Zgro­ma­dze­nie Mi­sjo­na­rzy Krwi Chry­stu­sa


SJP.pl


cms

[czy­taj: s-i-em-es albo ce-em-es] skrót an­giel­skie­go: Con­tent Ma­na­ge­ment Sy­stem (do­słow­nie: sy­stem za­rzą­dza­nia tre­ścią), sy­stem ułat­wia­ją­cy ak­tu­a­li­za­cję i ro­zbu­do­wę ser­wi­su WWW, słu­żą­cy do za­rzą­dza­nia ser­wi­sem z po­zio­mu prze­glą­dar­ki (ewen­tu­al­nie za po­mo­cą pro­gra­mu desk­to­po­we­go, mejli prze­sy­ła­nych do au­to­ma­tu itd.)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­stem za­rzą­dza­nia tre­ścią () – apli­ka­cja in­ter­ne­to­wa lub ich ze­staw, poz­wa­la­ją­ca na łatwe ut­wo­rze­nie ser­wi­su WWW, jego ak­tu­a­li­za­cję i ro­zbu­do­wę
  • kom­pu­te­ro­wa gra eko­no­micz­na () – gra stra­te­gicz­na, w któ­rej czyn­nik eko­no­micz­ny jest rów­nie ważny lub waż­niej­szy od czyn­ni­ka bi­tew­ne­go
  • sy­stem za­rzą­dza­nia ko­lo­rem () – stan­dard sy­ste­mo­wy, który umoż­li­wia wier­ne odw­zo­ro­wa­nie ko­lo­ry­stycz­ne da­ne­go pro­duk­tu
  • CMS () – de­tek­tor czą­stek ele­men­tar­nych Wiel­kie­go Zde­rza­cza Ha­dro­nów
  • The Chi­ca­go Ma­nu­al of Style – styl cy­to­wa­nia tek­stu przez­na­czo­ny głów­nie dla ame­ry­kań­skiej od­mia­ny ję­zy­ka an­giel­skie­go
  • Cryp­to­grap­hic Mes­sa­ge Syn­tax – stan­dard stwo­rzo­ny przez In­ter­net En­gi­ne­e­ring Task Force z myślą o za­bez­pie­cza­niu wia­do­mo­ści

Wikipedia


cmssps

skrót od: Con­gre­ga­tio Mis­sio­na­lis Ser­va­rum Spi­ri­tus Sanc­ti (Zgro­ma­dze­nie Mi­syj­ne Słu­żeb­nic Ducha Świę­te­go, po­tocz­nie wer­bist­ki)


SJP.pl


cmyk

[czy­taj: cmyk] skrót od: Cyjan Ma­gen­ta Yel­low Key Co­lo­ur - ze­staw czte­rech pod­sta­wo­wych ko­lo­rów farb dru­kar­skich (cy­ja­nu, ma­gen­ty, żółci i czer­ni), sto­so­wa­nych po­wszech­nie w druku


SJP.pl

CMYK – ze­staw czte­rech pod­sta­wo­wych ko­lo­rów farb dru­kar­skich sto­so­wa­nych po­wszech­nie w druku wie­lo­barw­nym w po­li­gra­fii i me­to­dach po­krew­nych (atra­men­ty, to­ne­ry i inne ma­te­ria­ły bar­wią­ce w dru­kar­kach kom­pu­te­ro­wych, kse­ro­ko­piar­kach itp.). Na ze­staw tych ko­lo­rów mówi się rów­nież barwy pro­ce­so­we lub ko­lo­ry tria­do­we (kolor i barwa w jęz. pol­skim to sy­no­ni­my). CMYK to jed­no­cze­śnie jedna z prze­strze­ni barw w pracy z gra­fi­ką kom­pu­te­ro­wą.

Wikipedia


cmyntorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­grzeb

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk kierchów, kierhof, kirchow, kerchow

Wiktionary


cn

sym­bol ko­per­ni­ku, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • chlo­ro­a­ce­to­fe­non – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów, po­chod­na ace­to­fe­no­nu, oz­na­cze­nie woj­sko­we USA – CN
  • cy­jan­ki – związ­ki che­micz­ne, sole kwasu cy­ja­no­wo­do­ro­we­go, które za­wie­ra­ją anion cy­jan­ko­wy (CN−)
  • no­men­kla­tu­ra sca­lo­na – (ang. Com­bi­ned No­menc­la­tu­re, CN) – kla­sy­fi­ka­cja sta­ty­stycz­na to­wa­rów, pod­sta­wo­wy ele­ment Wspól­nej Ta­ry­fy Cel­nej
  • Car­to­on Net­work – kanał te­le­wi­zyj­ny
  • CN – kod przy­pi­sa­ny Chi­nom we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2

Wikipedia


cna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w ob­wo­dach ria­zań­skim i tam­bow­skim Rosji, prawy do­pływ Mok­szy

 (1.2) geogr. rzeka w ob­wo­dzie twer­skim Rosji, ucho­dzi do je­zio­ra Msti­no

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cna – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie łu­ni­niec­kim
  • Cna – część Miń­ska, dawna wieś
  • Cna – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie ło­hoj­skim
  • Cna – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie miń­skim
  • Cna – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie wi­lej­skim
  • Cna – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie wi­lej­skim
  • Cna – dawna le­śni­czów­ka. Te­re­ny, na któ­rych była po­ło­żo­na leżą obec­nie w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie wi­lej­skim, w siel­so­wie­cie Osi­po­wi­cze
  • Cna – rzeka do­pływ Hajny
  • Cna – rzeka do­pływ Pry­pe­ci
  • Cna – rzeka do­pływ Mok­szy
  • Cna – rzeka wpa­da­ją­ca do je­zio­ra Msti­no
  • Cna – rzeka do­pływ Oki

Wikipedia


cnc

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = masz. skom­pu­te­ry­zo­wa­ne ste­ro­wa­nie nu­me­rycz­ne;

skró­to­wiec w funk­cji przy­miot­ni­ka

 (2.1) = masz. pra­cu­ją­cy z wy­ko­rzy­sta­niem skom­pu­te­ry­zo­wa­ne­go ste­ro­wa­nia nu­me­rycz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Do za­a­wan­so­wa­nej obrób­ki skra­wa­niem w prze­my­śle sto­su­je się to­kar­ki CNC.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɛ‿ɛ̃n‿ˈt͡sɛ, AS: ce‿ẽn‿ce

Wiktionary


cnd.

skrót

 (1.1) = mat. co na­le­ża­ło do­wieść (skrót sta­wia­ny na końcu do­wo­du)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ckd., cbdu., ∎

Wiktionary


cng

pa­li­wo, skrót z an­giel­skie­go "Com­pres­sed Na­tu­ral Gas" - sprę­żo­ny gaz ziem­ny do 200-250 bar - sto­so­wa­ny do na­pę­dza­nia po­ja­zdów sil­ni­ko­wych


SJP.pl

CNG (od com­pres­sed na­tu­ral gas), sprę­żo­ny gaz ziem­ny – gaz ziem­ny sprę­żo­ny do ci­śnie­nia 20–25 MPa, sto­so­wa­ny do na­pę­du po­ja­zdów sil­ni­ko­wych za­rów­no z za­pło­nem iskro­wym jak i z sa­mo­czyn­nym. Na świe­cie jeż­dżą ponad 24 mi­lio­ny 479 tys. sa­mo­cho­dów za­si­la­nych gazem ziem­nym CNG i LNG oraz funk­cjo­nu­je ponad 30 000 sta­cji za­si­la­nia tym pa­li­wem (dane gru­dzień 2017).

Wikipedia


cnić

cnić się - prze­sta­rza­łe: tęs­knić do kogoś, cze­goś albo za kimś, za czymś (np. Cniło mu się do żony i dzie­ci. Cni mi się za nią.); cknić się


SJP.pl


cnn

[czy­taj: s-i-en-en] ang. Cable News Net­work, ame­ry­kań­ska in­for­ma­cyj­na sta­cja te­le­wi­zyj­na


SJP.pl

Cable News Net­work (CNN) – ame­ry­kań­ska te­le­wiz­ja in­for­ma­cyj­na, za­ło­żo­na w 1980 przez Teda Tur­ne­ra i Reese Schon­fel­da.

Wikipedia


cnota

1. ca­łość wy­so­kich war­to­ści mo­ral­nych; pra­wość, szla­chet­ność, zac­ność;
2. prze­strze­ga­nie zasad obo­wią­zu­ją­cej etyki;
3. po­zy­tyw­na cecha cha­rak­te­ru; walor, przy­miot, za­le­ta;
4. dzie­wict­wo, nie­win­ność, czy­stość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­dat­nia cecha mo­ral­na

 (1.2) przen. dzie­wict­wo

 (1.3) przen. ktoś cnot­li­wy

Wiktionary

Cnota (w j. pol. także dziel­ność, spraw­ność) ( ἀρετή – "areté", vir­tus) – po­zy­tyw­na cecha cha­rak­te­ru, stała dy­spo­zy­cja czło­wie­ka ku czy­nom mo­ral­nie do­brym. Jej prze­ci­wień­stwem jest wada.

Obok cnót mo­ral­nych, w sta­ro­żyt­no­ści po­ję­cie to od­no­szo­no rów­nież do do­sko­na­ło­ści w re­a­li­zo­wa­niu przez­na­czo­nych celów (np. cnotą noża jest jego ostrość). W no­wo­żyt­no­ści zna­cze­nie mo­ral­ne za­czę­ło być do­mi­nu­ją­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mę­stwo to cnota po­ma­ga­ją­ca w byciu wytr­wa­łym wobec trud­no­ści i sta­łym w prze­ko­na­niach.

 (1.1) Cnota do­brem jest je­dy­nie, a wszyst­ko inne do­brem wy­łącz­nie w na­szym mnie­ma­niu.

 (1.1) Cnota, nie odzież czyni za­kon­ni­ka.

 (1.3) Praw­dzi­wa cnota kry­tyk się nie boi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡snɔta, AS: cnota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cnotliwość ż.

:: zdrobn. cnotka ż.

 przym. cnotliwy, cny

 przysł. cnotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wartość, zaleta, prawość, szlachetność, odwaga cywilna

 (1.2) dziewictwo, niewinność, czystość

Wiktionary


cnotka

1. po­tocz­nie o cnot­li­wej ko­bie­cie;
2. po­zor­na, nie­praw­dzi­wa cnota


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) iron. o oso­bie osten­ta­cyj­nie cnot­li­wej lub uda­ją­cej taką

Wiktionary

Cnot­ka – dawny za­ścia­nek. Te­re­ny, na któ­rych leżał, znaj­du­ją się obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim, w siel­so­wie­cie Miory.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡snɔtka, AS: cnotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cnota ż., cnotliwość ż., cnotliwiec mos.

 przym. cnotliwy, cny

 przysł. cnotliwie

Wiktionary


cnotliwie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób za­cho­wu­ją­cy pow­ścią­gli­wość płcio­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­tło­miej żył cnot­li­wie aż do ma­tu­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cnota ż., cnotka ż., cnotliwość ż., cnotliwiec mos.

 przym. cnotliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niewinnie, wstrzemięźliwie

Wiktionary


cnotliwiec

po­tocz­nie: męż­czyz­na cnot­li­wy lub uda­ją­cy cnot­li­we­go


SJP.pl


cnotliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cnot­li­wie


SJP.pl


cnotliwość

→ cnot­li­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie skrom­nym, czy­stym, cnot­li­wym w spra­wach in­tym­nych

 (1.2) przest. pra­wość, ucz­ci­we po­stę­po­wa­nie

Wiktionary

Patrz:

cnotliwy

Wymowa:

IPA: t͡snɔˈtlʲivɔɕt͡ɕ, AS: cnotlʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cnota ż., cnotka ż., cnotliwiec mos.

 przym. cnotliwy

 przysł. cnotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czystość, niewinność

 (1.2) przest. zacność; czystość, prawość, przyzwoitość, szlachetność, uczciwość

Wiktionary


cnotliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cnot­li­wy


SJP.pl


cnotliwy

1. przyz­wo­i­ty w spra­wach do­ty­czą­cych seksu; nie­win­ny
2. po­stę­pu­ją­cy etycz­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pełen cnoty, po­stę­pu­ją­cy zgod­nie z obo­wią­zu­ją­cy­mi za­sa­da­mi mo­ral­ny­mi

 (1.2) zgod­ny z obo­wią­zu­ją­cy­mi za­sa­da­mi mo­ral­ny­mi

 (1.3) który za­cho­wu­je pow­ścią­gli­wość sek­su­al­ną; także. świad­czą­cy o ta­kiej pow­ścią­gli­wo­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡snɔˈtlʲivɨ, AS: cnotlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cnota ż., cnotka ż., cnotliwość ż., cnotliwiec mos.

 przysł. cnotliwie

 przym. cny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prawy, cny

 (1.2) moralny

 (1.3) czysty

Wiktionary


cność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. zac­ność, cnot­li­wość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡snɔɕt͡ɕ, AS: cność

Wiktionary


cnrs

skrót od: Cen­tre Na­tio­nal de la Re­cher­che Scien­ti­fi­que (na­ro­do­wy oś­ro­dek badań na­u­ko­wych we Fran­cji)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cen­tre na­tio­nal de la re­cher­che scien­ti­fi­que
  • CNRS – układ re­duk­cji szu­mów

Wikipedia


cny

daw­niej lub książ­ko­we: cnot­li­wy, zacny, do­brot­li­wy itp.


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przest. pełen cnót, godny sza­cun­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku cnej sła­wie mie­rząc wodze, chwy­taj roz­kosz po twej dro­dze.

 (1.1) Oj, wy, wy sta­rzy, cni ka­wa­le­ro­wie! Wam za­wsze ja­kieś ro­man­tyz­my w gło­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡snɨ, AS: cny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cnota ż., cnotka ż.

 przym. cnotliwy

 czas. cnić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prawy, szlachetny, zacny, cnotliwy

Wiktionary


co

za­i­mek py­taj­ny (np. Co no­we­go wi­dzia­łeś? Czego chciał?) lub względ­ny (np. Zro­bi­li wszyt­ko, co mogli. Czego by­ło­by trze­ba, to móc pójść na spa­cer.)


SJP.pl

za­i­mek py­taj­ny

 (1.1) …słu­żą­cy do za­da­wa­nia pytań o orzecz­ni­ki

za­i­mek względ­ny

 (2.1) …wpro­wa­dza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne za­wę­ża­ją­ce za­kres zda­nia na­drzęd­ne­go który, jaki, jak

przy­i­mek

 (3.1) …słu­żą­cy do wy­ka­zy­wa­nia czę­sto­ści ja­kie­goś wy­da­rze­nia

wy­krzy­knik

 (4.1) …wy­ra­ża­ją­cy zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie (nie­u­przej­me)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CO – wzór tlen­ku węgla (czadu)
  • co – sym­bol li­gan­du kar­bo­nyl­ko­we­go sto­so­wa­ne­go w upro­szczo­nych wzo­rach związ­ków me­ta­lo­or­ga­nicz­nych
  • Co – sym­bol ko­bal­tu (łac. co­bal­tum)
  • Co – sym­bol oz­na­cza­ją­cy ko­en­zym
  • Co – od­ci­nek ogo­no­wy krę­go­słu­pa lub rdze­nia krę­go­we­go
  • CO – rzut serca, po­jem­ność mi­nu­to­wa serca (ang. car­diac out­put)
  • CO lub c.o. – cen­tral­ne ogrze­wa­nie
  • Co? (por­tal) – por­tal fil­mo­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co Jerzy chciał­by na uro­dzi­ny? Myślę, że (on chciał­by) nową płytę.

 (2.1) Weź wazon, co stoi na stole.

 (2.1) Kup sobie, co chcesz.

 (3.1) Jerzy do­sta­je pen­sję co ty­dzień.

 (4.1) – Ju­sty­no! / – Co?

 (4.1) – Prze­pra­szam, czy mógł­bym przejść? / – Co?

 (4.1) – Nie do­sta­łem już bi­le­tów. / – Co? No to mamy zep­su­ty wie­czór!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔ, AS: co

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. coś

 partyk. coś

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) który, jaki, jak

 (3.1) każdego…

 (4.1) słucham, proszę

Wiktionary


co-

prze­dro­stek

 (1.1) …uży­wa­ny w po­łą­cze­niu z przy­miot­ni­kiem lub przy­słów­kiem okre­śla­ją­cym czas: od­by­wa­ją­cy się co jakiś czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cze­kam na swoją co­wie­czor­ną dawkę le­karstw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔ, AS: co

Wiktionary


co-browsing

[czy­taj: ko­brałz-ing] wspól­ne prze­glą­da­nie in­ter­ne­tu przez dwóch lub wię­cej użyt­kow­ni­ków, z któ­rych każdy widzi ak­tyw­ność po­zo­sta­łych; co-sur­fing


SJP.pl


co-living

[czy­taj: ko­li­wing] wspól­ne miesz­ka­nie w domu lub miesz­ka­niu; co­li­ving


SJP.pl


co-surfing

[czy­taj: ko­ser­fing] wspól­ne prze­glą­da­nie in­ter­ne­tu przez dwóch lub wię­cej użyt­kow­ni­ków, z któ­rych każdy widzi ak­tyw­ność po­zo­sta­łych; co-brow­sing


SJP.pl

Co-sur­fing lub co­brow­sing – dzia­ła­nie, po­le­ga­ją­ce na wspól­nym prze­glą­da­niu i kon­tro­li przez dwóch lub wię­cej użyt­kow­ni­ków tych sa­mych tre­ści w sieci In­ter­net. Umoż­li­wia to gru­pie użyt­kow­ni­ków an­ga­żo­wa­nie się w zsyn­chro­ni­zo­wa­ne dzia­ła­nia. Ak­tyw­ność uczest­ni­ków w tej samej sesji jest wi­docz­na na ekra­nach każ­de­go z nich.

Wikipedia


coa

ko­en­zym A


SJP.pl

Cer­ty­fi­kat Au­ten­tycz­no­ści Mi­cro­soft COA (ang. "Cer­ti­fi­ca­te of Aut­hen­ti­ci­ty") – ety­kie­ta poz­wa­la­ją­ca roz­poz­nać ory­gi­nal­ne opro­gra­mo­wa­nie firmy Mi­cro­soft. Umie­szcza­na jest na obu­do­wie kom­pu­te­ra lub na opa­ko­wa­niu pro­duk­tu, w za­leż­no­ści od jego wer­sji.

Celem nu­me­ru COA jest ułat­wie­nie we­ry­fi­ka­cji au­ten­tycz­no­ści pro­duk­tu. Po­ma­ga także w kwe­stiach pro­duk­cyj­nych i dy­stry­bu­cji.

Wikipedia


coach

[czy­taj: kołcz] śro­do­wi­sko­wo: tre­ner w za­kre­sie roz­wo­ju oso­bi­ste­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. oso­bi­sty tre­ner po­ma­ga­ją­cy od­kryć wła­ści­wą drogę do celu, uży­wa­jąc włas­nych umie­jęt­no­ści, doś­wiad­cze­nia ży­cio­we­go, róż­no­rod­nych tech­nik i na­rzę­dzi;

 (1.2) sport. środ. tre­ner dru­ży­ny spor­to­wej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ro­dzaj nad­wo­zia sa­mo­cho­du oso­bo­we­go ma­ją­ce­go dwoje drzwi i dwa dwu- lub trzy­o­so­bo­we sie­dze­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Coach – pol­ski ze­spół co­un­try za­ło­żo­ny w 1985 roku w Kra­ko­wie.
  • Coach – osoba, która po­ma­ga od­kryć wła­ści­wą drogę do celu uży­wa­jąc do tego swo­ich umie­jęt­no­ści.
  • ze­spół COACH – ze­spół wad wro­dzo­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. coaching m.

:: fż. coachka ż.

Wiktionary


coaching

[czy­taj: koł­czing]
1. szko­le­nie w za­kre­sie roz­wo­ju oso­bi­ste­go w róż­nych dzie­dzi­nach życia;
2. wspie­ra­nie roz­wo­ju pra­cow­ni­ka przez pra­co­daw­cę dzię­ki ak­tyw­nej współ­pra­cy


SJP.pl

Co­a­ching (z ang. "co­a­ching" – "ko­re­pe­ty­cje", "tre­no­wa­nie") – in­te­rak­tyw­ny pro­ces roz­wo­ju, po­przez me­to­dy zwią­za­ne z psy­cho­lo­gią, re­a­li­zo­wa­niem pro­ce­su de­cy­zyj­ne­go do za­spo­ka­ja­nia po­trzeb, który po­ma­ga po­je­dyn­czym oso­bom lub or­ga­ni­za­cjom w przy­spie­sze­niu tempa roz­wo­ju i po­lep­sze­niu efek­tów dzia­ła­nia, osią­gnię­cia celu.

Wikipedia


coachingowy

→ co­a­ching [czy­taj: koł­czin­go­wy]


SJP.pl


coachka

[czy­taj: kołcz­ka] śro­do­wi­sko­wo: tre­ner­ka w za­kre­sie roz­wo­ju oso­bi­ste­go


SJP.pl


coachować

[czy­taj: koł­czo­wać] pro­wa­dzić szko­le­nie w za­kre­sie roz­wo­ju oso­bi­ste­go w róż­nych dzie­dzi­nach życia


SJP.pl


coahuila

[czy­taj: koaŁIla] stan w pół­noc­nym Mek­sy­ku


SJP.pl

Co­a­hu­i­la () lub Co­a­hu­i­la de Za­ra­go­za – stan w Mek­sy­ku, po­ło­żo­ny na pół­noc­nym wscho­dzie kraju. Gra­ni­czy ze sta­na­mi Chi­hu­a­hua, Du­ran­go, Za­ca­te­cas, Nuevo León i ze Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi (Tek­sa­sem) na pół­no­cy. Sto­li­cą stanu jest mia­sto Sal­til­lo.

Wikipedia


cob

[czy­taj: kob] koń rasy anglo-nor­mandz­kiej


SJP.pl

Cob – bry­tyj­ski typ użyt­ko­wy konia o przez­na­cze­niu za­przę­go­wym.

Konie tego typu ce­chu­ją się krępą, mocną syl­wet­ką o moc­nych ko­ściach z du­ży­mi sta­wa­mi z moc­nym tu­ło­wiem osa­dzo­nym na so­lid­nych, sze­ro­ko roz­sta­wio­nych no­gach. Osią­ga­ją do 153 cm wy­so­ko­ści w kłę­bie, wy­stę­pu­ją we wszyst­kich ro­dza­jach uma­szcze­nia, dość czę­sto zda­rza się maść siwa, dzie­dzi­czo­na po ir­landz­kich hun­te­rach.

Wikipedia


cobain

[czy­taj: ko­bejn] naz­wi­sko, m.in. Kurt Co­ba­in (1967-1994), gi­ta­rzy­sta i wo­ka­li­sta ze­spo­łu Nir­va­na


SJP.pl


cobalamina

[czy­taj: ko­ba­la­mi­na] wi­ta­mi­na B12; ko­ba­la­mi­na


SJP.pl


cobbler

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. an­glo­sa­ski deser z owo­ców i cia­sta

 (1.2) kulin. drink al­ko­ho­lo­wy z cu­krem i so­kiem cy­try­no­wym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cob­bler (Ben Art­hur) – szczyt w pa­śmie Ar­ro­char Alps, w Szko­cji
  • cob­bler – słod­ki wy­piek kuch­ni an­glo­sa­skiej
  • cob­bler – ro­dzaj kok­taj­lu al­ko­ho­lo­we­go
  • The Cob­bler

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten deser to do­sko­na­łe po­łą­cze­nie sma­ków i aro­ma­tów. Mój cob­bler jest bar­dzo so­czy­sty, po­nie­waż do owo­ców nie do­da­łam mąki ziem­nia­cza­nej ani ku­ku­ry­dzia­nej.

Wiktionary


cobham

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cob­ham – miej­sco­wość w hrab­stwie Kent (An­glia)
  • Cob­ham – mia­sto w hrab­stwie Sur­rey (An­glia)

Wikipedia


cobla

[czy­taj: kobla]
1. ga­tu­nek po­e­tyc­ki;
2. tra­dy­cyj­na mu­zy­ka lu­do­wa Ka­ta­lo­nii;
3. ze­spół gra­ją­cy taką mu­zy­kę


SJP.pl


cobler

[czy­taj: ko­bler]
1. ro­dzaj de­se­ru owo­co­we­go;
2. ro­dzaj słod­kie­go na­po­ju al­ko­ho­lo­we­go;
3. ro­dzaj kurt­ki spor­to­wej


SJP.pl


cobol

[czy­taj: kobol] jeden z pier­wszych ję­zy­ków pro­gra­mo­wa­nia, przez­na­czo­ny do przet­wa­rza­nia da­nych ad­mi­ni­stra­cyj­nych i hand­lo­wych; COBOL


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­skie­go

 (1.1) in­form. język pro­gra­mo­wa­nia, stwo­rzo­ny pod ko­niec lat 50. XX wieku, przez­na­czo­ny do za­sto­so­wań prze­my­sło­wo-hand­lo­wych;

Wiktionary

COBOL (akro­nim od com­mon bu­si­ness-orien­ted lan­gu­a­ge) – wy­so­ko­po­zio­mo­wy język pro­gra­mo­wa­nia stwo­rzo­ny i uży­wa­ny do two­rze­nia apli­ka­cji biz­ne­so­wych. COBOL jest ję­zy­kiem im­pe­ra­tyw­nym, pro­ce­du­ral­nym, oraz od 2002 roku, obiek­to­wym.

Język ten w znacz­nym stop­niu nadal uży­wa­ny jest w apli­ka­cjach sy­ste­mów typu ma­in­fra­me, wy­ma­ga­ją­cych przet­wa­rza­nia da­nych na wiel­ką skalę, za­rów­no w try­bie wsa­do­wym, jak i on­li­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cho­ciaż COBOL po­sia­da wspa­nia­łe moż­li­wo­ści two­rze­nia włas­nej do­ku­men­ta­cji i ma dobre typy da­nych, ma także wiele wad, pa­trząc przez pryz­mat współ­czes­nych ję­zy­ków pro­gra­mo­wa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈkɔbɔl, AS: kobol

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Cobol

Wiktionary


coboru

skró­to­wiec

 (1.1) = Cen­tral­ny Ośro­dek Bada­nia Odmian Roślin Upraw­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔˈbɔru, AS: coboru

Wiktionary


coburg

[czy­taj: ko­burg] mia­sto w Niem­czech; Ko­burg


SJP.pl

Co­burg – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Ba­wa­ria, w re­jen­cji Górna Fran­ko­nia, w re­gio­nie Ober­fran­ken-West. Sie­dzi­ba po­wia­tu Co­burg, cho­ciaż do niego nie na­le­ży. Liczy 40 915 miesz­kań­ców (2010).

Naj­bli­żej po­ło­żo­ne duże mia­sta to: No­rym­ber­ga (ok. 70 km na po­łud­nie), Lipsk (ok. 150 km na pół­noc­ny wschód) i Frank­furt nad Menem (ok. 200 km na za­chód). Co­burg znaj­du­je się w po­bli­żu gra­ni­cy Ba­wa­rii z kra­jem związ­ko­wym Tu­ryn­gia.

Wikipedia


coburn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­burn – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Cen­tre
  • Co­burn (ang. Co­burn Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Ran­som

Wikipedia


coby

po­tocz­nie: żeby, aby


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) pot. żeby, aby

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɔbɨ, AS: coby

Wiktionary


coca-cola

[czy­taj: ko­ka­ko­la] marka na­po­ju ga­zo­wa­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. sło­dzo­ny ga­zo­wa­ny napój z ko­fe­i­ną

 (1.2) młodz. spoż. czar­na kawa

 (1.3) młodz. spoż. al­ko­hol

Wiktionary

Coca-Cola (w USA, Ka­na­dzie, Au­stra­lii i Wiel­kiej Bry­ta­nii znana jako Coke) – marka na­po­ju ga­zo­wa­ne­go przed­się­bior­stwa The Coca-Cola Com­pa­ny. Pow­sta­ła pod ko­niec XIX wieku i jest jedną z naj­po­pu­lar­niej­szych i naj­bar­dziej roz­poz­na­wal­nych marek na świe­cie. Od 1960 roku kształt bu­tel­ki jest praw­nie za­strze­żo­ny. Coca-Cola jest jedną z ikon kul­tu­ry ma­so­wej XX wieku, jak rów­nież jed­nym z sym­bo­li Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po coca-coli Rysiu ma zgagę.

 (1.1) Po­pro­szę ste­war­de­sę o coca-colę z lodem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cola ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cola; slang. młodz. kolka

Wiktionary


cocacolaholik

[czy­taj: ko­ka­ko­la­ho­lik] osoba uza­leż­nio­na od Coca-Coli


SJP.pl


cocacolowy

→ coca-cola [czy­taj: ko­ka­ko­la]


SJP.pl


cocagne

[czy­taj: koKAŃ] fan­ta­stycz­na kra­i­na ob­fi­to­ści, do­stat­ku i le­ni­stwa; kra­i­na mle­kiem i mio­dem pły­ną­ca


SJP.pl


coccidioides

[czy­taj: kok­cy­dio­i­des] ro­dzaj grzy­ba z klasy wor­kow­ców; niek­tó­re ga­tun­ki wy­wo­łu­ją grzy­bi­cę kok­cy­dio­i­do­mi­ko­zę


SJP.pl

Coc­ci­dio­i­des C.W. Sti­les – ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny ro­gow­nicz­ko­wa­tych ("Ony­ge­na­ce­ae").

Wikipedia


coccus

[czy­taj: kokus] typ bak­te­rii o kształ­cie ku­li­stym lub elip­so­i­dal­nym; zia­ren­ko­wiec


SJP.pl


cochanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|co­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cochać

Wiktionary


cochanoviana

[czy­taj: ko­cha­no­wia­na] wszyst­ko, co do­ty­czy życia i twór­czo­ści Jana Ko­cha­now­skie­go, np. prace na­u­ko­we o nim, wy­da­nia jego dzieł; ko­cha­no­via­na


SJP.pl


cochać

trzeć, ocie­rać, dra­pać; czo­chać


SJP.pl


cochin

[czy­taj: ko­czin] rasa kur mięs­nych; ko­chin


SJP.pl

Co­chin – rasa kur mięs­nych typu cięż­kie­go.

Wikipedia


cochnąć

re­gio­nal­nie: otrzeć, drap­nąć o coś twar­de­go


SJP.pl


cocido

[czy­taj: ko­si­do] hisz­pań­ska po­tra­wa na­ro­do­wa przy­rzą­dza­na z mięsa wo­ło­we­go, kieł­ba­sy, wa­rzyw (m.in. ziem­nia­ków, mar­chew­ki), ma­ka­ro­nu


SJP.pl


cocker-spaniel

[czy­taj: koker-spa­niel] pies my­śliw­ski o dłu­gich ob­wi­słych uszach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. pies my­śliw­ski typu wyż­ło­wa­te­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­so­ka dziew­czy­na z coc­ker-spa­nie­lem usia­dła obok mnie na ławce.

 (1.1) Zwy­kle coc­ker-spa­nie­le mają zło­ci­sto­ru­dą sierść.

 (1.1) W Ame­ry­ce po­lo­wa­no z coc­ker-spa­nie­la­mi na mniej­sze niż w An­glii ptact­wo.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. koker

Wiktionary


cockney

[czy­taj: ko­knej]
1. gwara uży­wa­na w Lon­dy­nie (zwła­szcza w dziel­ni­cach wschod­nich);
2. miesz­ka­niec Lon­dy­nu (zwła­szcza wschod­nie­go) po­słu­gu­ją­cy się gwarą coc­kney


SJP.pl

Coc­kney (wym. []) – gwara miej­ska ję­zy­ka an­giel­skie­go uży­wa­na przez miesz­kań­ców Lon­dy­nu, wy­wo­dzą­cych się z niż­szych warstw spo­łecz­nych (klasy ro­bot­ni­czej). Słowo „Coc­kney” opi­su­je nie tylko dia­lekt i ak­cent po­cho­dzą­ce ze wschod­nie­go Lon­dy­nu, ale także osobę, która używa tej gwary.

Wikipedia


cockpit

[czy­taj: kok­pit] kok­pit;
1. ko­mo­ra, za­głę­bie­nie w ru­fo­wej czę­ści po­kła­du jach­tu, słu­żą­ce jako po­mie­szcze­nie dla za­ło­gi;
2. wie­lo­o­so­bo­wa ka­bi­na za­ło­gi sa­mo­lo­tu;
3. cias­na ka­bi­na sa­mo­cho­du raj­do­we­go;
4. ka­bi­na dla kie­row­ców sa­mo­cho­du cię­ża­ro­we­go


SJP.pl


cocktail

[czy­taj: kok­tajl] kok­tajl, kok­tejl (prze­sta­rza­le);
1. napój z mie­sza­ni­ny al­ko­ho­li z do­dat­kiem m.in. soku;
2. napój orzeź­wia­ją­cy spo­rzą­dza­ny z mie­sza­ni­ny soków owo­co­wych, mleka i róż­nych do­dat­ków sma­ko­wych;
3. po­po­łud­nio­we przy­ję­cie to­wa­rzy­skie przy trun­kach, zwła­szcza kok­taj­lach; cock­ta­il party, cock­ta­il­par­ty, cock­ta­il-party, kok­tajl party


SJP.pl


cocktail-party

[czy­taj: KOKtajl PARty] po­po­łud­nio­we przy­ję­cie to­wa­rzy­skie przy trun­kach, zwła­szcza cock­ta­i­lach; cock­ta­il party, cock­ta­il­par­ty, kok­tajl party, cock­ta­il, kok­tajl, kok­tejl (prze­sta­rza­le)


SJP.pl


cocktailowy

[czy­taj: kok­taj­lo­wy] przy­miot­nik od: cock­ta­il (kok­tajl, kok­tejl;
1. napój al­ko­ho­lo­wy;
2. napój orzeź­wia­ją­cy;
3. po­po­łud­nio­we przy­ję­cie to­wa­rzy­skie przy trun­kach), np. taca cock­ta­i­lo­wa; kok­taj­lo­wy


SJP.pl


cocobolo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) drewn. eg­zo­tycz­ne, twar­de drew­no o po­ma­rań­czo­wej, ciem­no­czer­wo­nej lub brą­zo­wej bar­wie, uzy­ski­wa­ne z twar­dzie­li drzew, głów­nie z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dal­ber­gia re­tu­sa|ref=tak.

Wiktionary


cocom

skrót od: Co­or­di­na­ting Com­mit­tee for Mul­ti­la­te­ral Ex­port Con­trols - Ko­mi­tet Ko­or­dy­na­cyj­ny Wie­lo­stron­nej Kon­tro­li Ek­spor­tu


SJP.pl


cocooning

[czy­taj: ko­ku­ning lub ko­ko­ning] spę­dza­nie więk­szo­ści czasu w domu, dy­stan­so­wa­nie się od bli­skich osób i tłu­mie­nie w sobie uczuć; ko­ko­ning, ko­ko­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) neol. styl życia po­le­ga­ją­cy na ce­le­bro­wa­niu do­ma­tor­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chęć nie­ru­sza­nia się z włas­ne­go domu, owego bez­piecz­ne­go ko­ko­nu, można uznać za przy­czy­nę po­ja­wie­nia się co­co­o­nin­gu, tj. włą­cze­nia się do sieci, dzię­ki któ­rej bez wy­sił­ku i ry­zy­ka do­ko­nu­je się za­ku­pów i za­łat­wia wszel­kie spra­wy.

Wiktionary


cocteau

[czy­taj: kokTO] Jean Coc­te­au (1889-1963), fran­cu­ski pi­sarz, ma­larz, gra­fik i re­ży­ser fil­mo­wy


SJP.pl


coculla

[czy­taj: ko­kul­la] ro­dzaj pła­szcza no­szo­ne­go przez za­kon­ni­ków


SJP.pl

Co­cul­la, cu­cul­la (z łac.) – okry­cie wierzch­nie wielu zgro­ma­dzeń za­kon­nych. Fał­dzi­sty, długi płaszcz się­ga­ją­cy do stóp, z bar­dzo sze­ro­ki­mi rę­ka­wa­mi, bez koł­nie­rza, czę­sto z wszy­tym kap­tu­rem.

Wikipedia


coczwartkowy

pow­ta­rza­ją­cy się w każdy czwar­tek


SJP.pl


coda

[czy­taj: koda]
1. koń­co­wy, zwy­kle przy­spie­sza­ją­cy frag­ment ut­wo­ru mu­zycz­ne­go (np. so­na­ty), opar­ty na jego ma­te­ria­le te­ma­tycz­nym; koda;
2. prze­no­śnie: za­koń­cze­nie ut­wo­ru li­te­rac­kie­go albo ja­kiejś hi­sto­rii sta­no­wią­ce ich pod­su­mo­wa­nie; koda;
3. osoba sły­szą­ca, któ­rej ro­dzic lub oboje ro­dzi­ce są głusi; CODA, codak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. zob. koda.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Coda (album) – album Led Zep­pe­lin
  • Coda Au­to­mo­ti­ve – ame­ry­kań­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów elek­trycz­nych
  • CODA – ame­ry­kań­ski film z 2021 w re­ży­se­rii Sian Heder
  • Coda (mu­zy­ka)
  • Coda (re­li­gia)
  • Coda (sy­stem pli­ków)
  • CODA (ang. Chil­dren of Deaf Adults) – sły­szą­ce dzie­ci nie­sły­szą­cych ro­dzi­ców

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈkɔda, AS: koda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. koda

Wiktionary


codak

[czy­taj: kodak] po­tocz­nie: osoba sły­szą­ca, któ­rej ro­dzic lub oboje ro­dzi­ce są głusi; CODA, coda


SJP.pl


codefon

[czy­taj: kod­fon] cy­fro­wy do­mo­fon ma­ją­cy moż­li­wość ot­war­cia drzwi po wpi­sa­niu wcze­śniej za­pro­gra­mo­wa­ne­go kodu


SJP.pl


coden

[czy­taj: koden] sy­stem ko­do­wa­nia ty­tu­łów cza­so­pism i pe­rio­dy­ków, a także czte­ro­li­te­ro­wy skrót ko­do­wy sto­so­wa­ny w tym sy­ste­mie


SJP.pl


codgik

skró­to­wiec

 (1.1) = kar­togr. Cen­tral­ny Oś­ro­dek Do­ku­men­ta­cji Ge­o­de­zyj­nej i Kar­to­gra­ficz­nej;

Wiktionary


codn

Cen­tral­ny Oś­ro­dek Do­sko­na­le­nia Na­u­czy­cie­li


SJP.pl


codogni

[czy­taj: ko­do­ni] naz­wi­sko


SJP.pl


codwutygodniowy

uka­zu­ją­cy się co dwa ty­god­nie, przy­pa­da­ją­cy co dwa ty­god­nie itp.


SJP.pl


codziennie

przy­słó­wek czasu

 (1.1) w każ­dym dniu, co dzień

przy­słó­wek spo­so­bu

 (2.1) zwy­czaj­nie, tak jak zwy­kle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co­dzien­nie wsta­ję o siód­mej.

 (1.1) Czer­wo­ny Kap­tu­rek co­dzien­nie od­wie­dza­ła swoją bab­cię.

 (1.1) Kwia­ty są prze­wo­żo­ne sa­mo­lo­tem z Ho­lan­dii co­dzien­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲːɛ, AS: coʒ́ė̃•ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. codzienność ż., dniówka ż.

 przym. codzienny, dzienny

 przysł. co dzień, co dnia

 czas. dnieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziennie; gw. Górny Śląsk dziynnie

Wiktionary


codzienność

spra­wy i rze­czy co­dzien­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) życie i spra­wy co­dzien­ne (zwy­kłe, po­wszech­ne)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) płyt­ka este­ty­za­cja po­le­ga tylko na bez­myśl­nym „wpom­po­wa­niu” ele­men­tów sztu­ki do co­dzien­no­ści.

 (1.1) Późne ma­cie­rzyń­stwo to dzi­siaj co­dzien­ność. Cią­gle się sły­szy w te­le­wiz­ji, że ko­bie­ty po sześć­dzie­siąt­ce rodzą zdro­we dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔˈd͡ʑɛ̃nːɔɕt͡ɕ, AS: coʒ́ẽ•ność

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. codziennie, co dzień

 przym. codzienny

 rzecz. dzień m., dniówka ż.

 czas. dnieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) powszedniość

Wiktionary


codzienny

1. od­by­wa­ją­cy się, pow­ta­rza­ją­cy się każ­de­go dnia;
2. przy­pa­da­ją­cy na każdy dzień, np. co­dzien­na dawka;
3. ro­bią­cy coś w każdy dzień, np. co­dzien­ny kon­su­ment;
4. wy­da­wa­ny, trans­mi­to­wa­ny każ­de­go dnia, np. co­dzien­na ga­ze­ta;
5. ty­po­wy dla dnia po­wszed­nie­go, zwy­kły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pow­ta­rza­ją­cy się z pewną re­gu­lar­no­ścią każ­de­go dnia

 (1.2) zwy­czaj­ny, nor­mal­ny, taki, jak każ­de­go dnia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co­dzien­ny spa­cer z psem to dla mnie dobra gim­na­sty­ka.

 (1.1) Dzi­siaj, pa­trząc na że­laz­ko elek­trycz­ne wi­dzia­łam Cie­bie Janie, a w ogóle Twój obraz przy­sła­nia mi wszyst­kie przed­mio­ty co­dzien­ne­go użyt­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔˈd͡ʑɛ̃nːɨ, AS: coʒ́ẽ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. codzienność ż., dniówka ż.

 przysł. codziennie, co dzień

 czas. dnieć

 przym. dzienny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) powszedni, na co dzień

Wiktionary


coe

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Coe (ang. Coe Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Rock Is­land
  • Coe (ang. Coe Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Isa­bel­la
  • Se­ba­stian Coe – an­giel­ski lek­ko­at­le­ta, bie­gacz.

Wikipedia


coelhizm

[czy­taj: ko­e­lizm] lek­ce­wa­żą­co: oczy­wi­ste, na­iw­ne stwier­dze­nie wy­ra­ża­ją­ce ogól­ną praw­dę mo­ral­ną lub fi­lo­zo­ficz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) banał my­ślo­wy i ży­cio­wy, zwła­szcza w li­te­ra­tu­rze

Wiktionary


coelho

[czy­taj: ko­el­jo] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Car­los Co­el­ho – por­tu­gal­ski po­li­tyk
  • Gonçalvo Co­el­ho – por­tu­gal­ski po­dróż­nik
  • Hum­ber­to Co­el­ho – por­tu­gal­ski pił­karz
  • Jack­son Ave­li­no Co­el­ho – bra­zy­lij­ski pił­karz znany jako Jaja
  • Ja­ni­ne Co­el­ho – por­tu­gal­ska wio­ślar­ka
  • José Ma­nu­el Fer­re­i­ra Co­el­ho – bra­zy­lij­ski pił­karz gra­ją­cy na po­zy­cji na­past­ni­ka
  • Paulo Co­el­ho – bra­zy­lij­ski pi­sarz i poeta
  • Ruy Co­el­ho – por­tu­gal­ski kom­po­zy­tor
  • Estádio Elias Natan Co­el­ho – sta­dion pił­kar­ski w Al­vo­ra­da, w Bra­zy­lii

Wikipedia


coelomatyczny

od­no­szą­cy się do wy­sła­nej na­błon­kiem me­zo­der­my


SJP.pl


coesyt

mi­ne­rał, wy­so­ko­tem­pe­ra­tu­ro­wa od­mia­na kwar­cu


SJP.pl


coetzee

[czy­taj: KUTs-i] naz­wi­sko


SJP.pl


cofacz

śro­do­wi­sko­wo:
1. kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra usu­wa­ją­cy znak znaj­du­ją­cy się przed kur­so­rem, co­fa­ją­cy kur­sor o jedną po­zy­cję; back­spa­ce, Back­spa­ce;
2. przy­cisk co­fa­ją­cy wcze­śniej­szą akcję


SJP.pl


cofak

kla­wisz słu­żą­cy do cof­nię­cia wózka ma­szy­ny do pi­sa­nia o jeden skok


SJP.pl


cofanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cofać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔˈfãɲɛ, AS: cofãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wycofanie n., cofnięcie n., cofka ż.

 czas. cofać ndk., cofnąć dk., wycofywać ndk., wycofać dk.

 przym. cofny

Wiktionary


cofano

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) forma be­zo­so­bo­wa czasu przesz­łe­go od zob. cofać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔˈfãnɔ, AS: cofãno

Wiktionary


cofać

wy­ko­ny­wać ruch wstecz­ny


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­su­wać coś do tyłu, w po­przed­nie miej­sce

 (1.2) od­wo­ły­wać coś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) pot. prze­su­wać się po­ja­zdem do tyłu

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cofać się

 (3.1) prze­su­wać się do tyłu, wra­cać w po­przed­nie miej­sce

 (3.2) uchy­lać się, wzdra­gać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opa­rzy­łem się i na­tych­miast cof­ną­łem rękę.

 (1.1) Żeby wy­je­chać z ga­ra­żu, mu­sia­łem cof­nąć sa­mo­chód.

 (1.2) Jeśli nie speł­nisz wa­run­ków, to cofnę swoją obiet­ni­cę.

 (1.2) Cofam moje oskar­że­nie, bo źle cię oce­ni­łem.

 (2.1) Kiedy co­fa­łem, zde­rzy­łem się z innym sa­mo­cho­dem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɔfat͡ɕ, AS: cofać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wycofanie n., cofanie n., cofnięcie n., cofka ż., zacofanie n.

 czas. wycofywać ndk., cofnąć dk., wycofać dk.

 przym. zacofany

Wiktionary


cofała

wy­ko­ny­wać ruch wstecz­ny


SJP.pl


coffinit

mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów; krze­mian uranu


SJP.pl

Cof­fi­nit (kof­fi­nit) – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Naz­wa­ny na cześć ame­ry­kań­skie­go ge­o­lo­ga – Re­u­be­na Clare'go Cof­fi­na (1886-1972).

Wikipedia


cofka

co­fa­ją­ce się spię­trze­nie wody


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. hy­drol. cof­nię­cie wód u ujcia rzeki wsku­tek wepch­nię­cia wody mor­skiej przez wiatr lub pow­sta­nie za­to­ru lo­do­we­go;

Wiktionary

Cofka, cofka po­wo­dzio­wa – pod­wyż­sze­nie lu­stra wody po­stę­pu­ją­ce w górę biegu cieku, pow­sta­ją­ce wsku­tek pod­no­sze­nia się stanu wody w zbior­ni­ku koń­co­wym, do któ­re­go ów ciek ucho­dzi – np. w morzu, je­zio­rze lub w rzece przyj­mu­ją­cej do­pływ. Może na­stą­pić w wy­ni­ku spię­trze­nia wody przez dłu­gotr­wa­łe dzia­ła­nie sil­nych wia­trów wtła­cza­ją­cych wodę w górę cieku (cofka wia­tro­wa), w wy­ni­ku po­ja­wie­nia się za­to­ru lo­do­we­go lub dzia­ła­nia za­po­ry wod­nej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. wycofanie n., cofanie n., cofnięcie n., zacofanie n.

 czas. cofać ndk., wycofywać ndk., cofnąć dk., wycofać dk.

 przym. zacofany

Wiktionary


cofkowy

→ cofka


SJP.pl

Patrz:

cofka

cofnik

ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny uko­śni­ko­wa­tych


SJP.pl


cofnąć

1. po­ru­szyć coś do tyłu;
2. wstrzy­mać lub od­wo­łać coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. cofać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|cofać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny cof­nąć się (ndk. cofać się)

 (2.1) wró­cić do po­przed­nie­go po­ło­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Samo brzmie­nie jego głosu, jego me­cha­nicz­ny od­dech spra­wia­ły, że chcia­ła się cof­nąć. Okiełz­na­ła jed­nak emo­cje – i od­po­wie­dzia­ła za Piet­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wycofanie n., cofanie n., cofnięcie n., cofka ż.

 czas. wycofać, cofać

Wiktionary


cognac

[czy­taj: koniAK] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Co­gnac – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Cha­ren­te, nad rzeką Cha­ren­te. Oś­ro­dek pro­duk­cji ko­nia­ku. Co­gnac jest pod­pre­fek­tu­rą de­par­ta­men­tu Cha­ren­te.

Wikipedia


cognomen

[czy­taj: ko­gno­men] przy­do­mek


SJP.pl


cogodzinny

od­by­wa­ją­cy się co go­dzi­nę


SJP.pl


cohabitation

[czy­taj: koabitaSJĄ, ko­ha­bi­tejszn] ko­a­bi­ta­cja, ko­ha­bi­ta­cja;
1. wspól­ne rządy par­tii o od­mien­nych op­cjach po­li­tycz­nych;
2. daw­niej: współ­ży­cie, współ­dzia­ła­nie lub współ­za­miesz­ki­wa­nie


SJP.pl


cohen

[czy­taj: koen] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cohen – naz­wi­sko
  • osoby no­szą­ce naz­wi­sko Cohen / Kohen:
    • Beno Kohen – iz­ra­el­ski praw­nik i po­li­tyk
    • Edwin Cohen – praw­nik ame­ry­kań­ski
    • Eli Cohen – pra­cow­nik wy­wia­du iz­ra­el­skie­go
    • Har­riet Cohen – bry­tyj­ska pia­nist­ka
    • Her­mann Cohen – nie­miec­ki fi­lo­zof
    • Har­vey R. Cohen – ame­ry­kań­ski aktor
    • Le­o­nard Cohen – ka­na­dyj­ski poeta, pi­sarz i pio­sen­karz
    • Mar­cel Cohen – ję­zy­koz­naw­ca fran­cu­ski
    • Paul Cohen – ma­te­ma­tyk ame­ry­kań­ski
    • Ran Kohen (ang. Ran Cohen) – iz­ra­el­ski po­li­tyk

Wikipedia


cohenit

mi­ne­rał, wę­glik że­la­za, niklu i ko­bal­tu, po­wszech­ny w skła­dzie me­te­o­ry­tów


SJP.pl

Co­he­nit – mi­ne­rał wy­stę­pu­ją­cy w me­te­o­ry­tach że­laz­nych. Wę­glik że­la­za, niklu i ko­bal­tu. Tward­szy od że­la­za, ale bar­dzo kru­chy. Na osz­li­fo­wa­nej po­wierzch­ni me­te­o­ry­tu two­rzy po­dłuż­ne, sre­brzy­ste struk­tu­ry o de­li­kat­nie brą­zo­wa­wym od­cie­niu.

W 1889 r. od­krył go (1865–1921) w me­te­o­ry­cie Ma­gu­ra. Nazwa mi­ne­ra­łu upa­mięt­nia nie­miec­kie­go ba­da­cza me­te­o­ry­tów (1842–1905).

Wikipedia


cohenowski

[czy­taj: ko­e­now­ski] utrzy­ma­ny w stylu twór­czo­ści Le­o­nar­da Co­he­na, na­wią­zu­ją­cy do po­ez­ji i pio­se­nek Co­he­na


SJP.pl


cohousing

[czy­taj: ko­hałs-ing] forma gru­po­we­go bu­do­wa­nia nie­ru­cho­mo­ści z wy­dzie­lo­ną prze­strze­nią do wspól­ne­go użyt­ko­wa­nia


SJP.pl


cohousingowy

→ co­ho­u­sing [czy­taj: ko­hałs-in­go­wy]


SJP.pl


coiffeuse

Co­if­fe­u­se (fr.) - mały fotel z ni­skim opar­ciem, zaz­wy­czaj wy­pla­ta­ny lub kryty skórą.

Uży­wa­ny przy ukła­da­niu fry­zu­ry, pu­dro­wa­niu itp.

Po­ja­wił się we Fran­cji w pier­wszej po­ło­wie XVIII wieku.

Wikipedia


coimbra

[czy­taj: ku­i­bra] mia­sto w Por­tu­ga­lii


SJP.pl

Co­im­bra (wym. []) – mia­sto w Por­tu­ga­lii, le­żą­ce nad rzeką Mon­de­go, w dy­stryk­cie Co­im­bra, w re­gio­nie Cen­trum w po­dre­gio­nie Baixo Mon­de­go. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy o tej samej naz­wie. Pier­wsza sto­li­ca Kró­le­stwa Por­tu­ga­lii, przez wiele lat re­zy­den­cja mo­nar­chów, mia­sto na­ro­dzin sze­ściu kró­lów Por­tu­ga­lii, pier­wszej dy­na­stii, pier­wsze­go uni­wer­sy­te­tu w kraju.

Wikipedia


coin

[czy­taj: kojn]
1. me­ta­lo­wy ele­ment przy­po­mi­na­ją­cy mo­ne­tę wy­da­wa­ny jako pa­miąt­ka lub znak uz­na­nia;
2. wa­lu­ta cy­fro­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Coin – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Page
  • Coin (ang. Coin Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Car­roll
  • Chal­len­ge coin – ro­dzaj odz­na­ki wrę­cza­nej żoł­nie­rzom
  • Co­un­ter-in­sur­gen­cy (COIN) – dok­try­na dzia­łań prze­ciw­par­ty­zanc­kich

Wikipedia


cointreau

[czy­taj: kuanTRO] marka li­kie­ru po­ma­rań­czo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. fran­cu­ski li­kier z gorz­kiej po­ma­rań­czy;

Wiktionary

Co­in­tre­au – li­kier z gorz­kich po­ma­rań­czy, naj­czę­ściej hisz­pań­skich i ha­i­tań­skich. Jest li­kie­rem typu tri­ple sec.

Pija się go bez do­dat­ków, naj­czę­ściej z lodem, jako ape­ri­tif, naj­czę­ściej jed­nak sta­no­wi skład­nik drin­ków. Co­in­tre­au może wcho­dzić mię­dzy in­ny­mi w skład po­pu­lar­ne­go drin­ka pło­ną­ce­go B-52, a także sław­nej mar­ga­ri­ty oraz cos­mo­po­li­ta­na.

Wikipedia


coitus

[czy­taj: ko­i­tus] sto­su­nek płcio­wy; ko­pu­la­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. med. książk. lub żart. sto­su­nek płcio­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ma­lo­wi­dłach w ero­tycz­nym cre­scen­do po­ja­wia­ją się różne po­zy­cje i gry mi­łos­ne, sceny we dwoje, troje, fel­la­tio, cun­ni­lin­gus, co­i­tus a tergo, aż do akro­ba­tycz­nych po­zy­cji pocz­wór­nych, które są zresz­tą je­dy­ny­mi do­wo­da­mi mi­ło­ści les­bij­skiej zna­ny­mi w Pom­pe­jach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stosunek płciowy

Wiktionary


cojesienny

pow­ta­rza­ją­cy się każ­dej je­sie­ni


SJP.pl


cojones

[czy­taj: ko­ho­nes] żar­to­bli­wie: jaja (od­wa­ga, śmia­łość), zwy­kle w wy­ra­że­niach: mieć co­jo­nes, po­ka­zać co­jo­nes


SJP.pl


cokanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cokać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cokać

Wiktionary


cokać

po­tocz­nie: za­da­wać py­ta­nia


SJP.pl


cokolik

1. zdrob­nie­nie od: cokół;
2. ele­ment wy­stro­ju wnę­trza, płyt­ka na­wią­zu­ją­ca do ko­lo­ry­sty­ki po­sadz­ki sta­no­wią­ca za­bez­pie­cze­nie dol­nej kra­wę­dzi ścia­ny, ułat­wia­ją­ca utrzy­ma­nie czy­sto­ści


SJP.pl


cokolwieczek

trosz­kę, odro­bi­nę, bar­dzo mało


SJP.pl


cokolwiek

1. za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny (np. Nie wiem, czy to bę­dzie do cze­go­kol­wiek po­trzeb­ne.);
2. za­i­mek względ­ny (np. Co­kol­wiek zro­bisz, już nie wy­grasz.)


SJP.pl

za­i­mek

 (1.1) ja­ka­kol­wiek rzecz, do­wol­na rzecz

 (1.2) wszyst­ko jedno co; obo­jęt­nie który

 (1.3) nie­za­leż­nie od oko­licz­no­ści

przy­słó­wek

 (2.1) książk. tro­chę, nieco

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Jeśli Stany Zjed­no­czo­ne chcia­ły coś zro­bić dla pol­skich Żydów, to do­brym mo­men­tem były lata 1943-44, gdy więk­szość z nich je­szcze żyła i gdy usta­mi Jana Kar­skie­go Pol­ska o to bła­ga­ła; teraz ta in­ter­wen­cja jest co­kol­wiek spóź­nio­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔˈkɔlvʲjɛk, AS: cokolvʹi ̯ek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) co bądź, co popadnie, coś

Wiktionary


cokor

gry­zoń cho­mi­ko­wa­ty przy­sto­so­wa­ny do życia po­dziem­ne­go, osią­ga­ją­cy dłu­gość do 30 cm


SJP.pl

Cokor ("My­o­spa­lax") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny co­ko­rów (My­o­spa­la­ci­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny ślep­co­wa­tych (Spa­la­ci­dae).

Wikipedia


cokołowy

zwią­za­ny z co­ko­łem


SJP.pl


cokołówka

kształt­ka ce­ra­micz­na do bu­do­wy co­ko­łów


SJP.pl


cokwartalny

uka­zu­ją­cy się raz na kwar­tał, przy­pa­da­ją­cy co kwar­tał itd.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zda­rza­ją­cy się co kwar­tał, pow­ta­rza­ją­cy się co kwar­tał

Wiktionary


cokół

ma­syw­na pod­sta­wa ko­lum­ny, fi­la­ra, po­są­gu itd., bądź na­śla­du­ją­ca jego formy wy­o­dręb­nio­na pod­bu­do­wa ścia­ny, rów­nież i pi­la­stra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. pod­sta­wa pom­ni­ka czy rzeź­by

 (1.2) ar­chit. naj­niż­sza, na­dziem­na, nieco wy­su­nię­ta do przo­du część bu­dow­li, fi­la­ra lub ko­lum­ny

 (1.3) bud. ro­dzaj wy­koń­cze­nia po­dło­gi przy styku ze ścia­ną

 (1.4) bud. dolna, mu­ro­wa­na część ogro­dze­nia

 (1.5) techn. me­ta­lo­wa część ża­rów­ki lub lampy elek­tro­no­wej lub bez­piecz­ni­ka za­wie­ra­ją­ca koń­ców­ki elek­trod

 (1.6) techn. pod­sta­wa lampy czy ja­kie­goś urzą­dze­nia

Wiktionary

Przy­kła­dy co­ko­łów

Cokół ("wł." zoc­co­lo, "niem." soc­kel) – okre­śle­nie kilku róż­nych ele­men­tów bu­dow­la­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɔkuw, AS: cokuu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. cokolik m.

 przym. cokołowy

Wiktionary


cola

[czy­taj: kola] kola;
1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych;
2. typ słod­kie­go na­po­ju ga­zo­wa­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. kola. (napój)

Wiktionary

Cola, kola – słod­ki napój ga­zo­wa­ny, po­cząt­ko­wo wyt­wa­rza­ny z soku z owo­ców drze­wa koli i krze­wu koki, zmie­sza­nych z wodą so­do­wą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Idziesz do McDonalda? Weź mi che­e­se­bur­ge­ra i colę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. coca-cola ż., kola

Wiktionary


colargol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) liter. film. po­stać misia z ani­mo­wa­nej bajki;

Wiktionary

Co­lar­gol, Miś Co­lar­gol – fik­cyj­ny miś, po­stać stwo­rzo­na przez fran­cu­ską pi­sar­kę Olgę Po­u­chi­ne (płyty, ksią­żecz­ki, słu­cho­wi­ska) w la­tach 50. XX wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dawid bar­dzo lubi przy­go­dy misia Co­lar­go­la.

 (1.1) Tata zro­bił Co­lar­go­lo­wi la­ta­wiec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kɔˈlarɡɔl, AS: kolargol

Wiktionary


colascione

[czy­taj: ko­la­szio­ne] dawny in­stru­ment mu­zycz­ny, pry­mi­tyw­na forma lutni ba­so­wej; ca­la­scio­ne


SJP.pl


colbert

[czy­taj: kolBER] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edwin Har­ris Col­bert (1905–2001) – ame­ry­kań­ski pa­le­on­to­log
  • Jean-Bap­ti­ste Col­bert (1619–1683) – fran­cu­ski po­li­tyk
  • Step­hen Col­bert – ame­ry­kań­ski sa­ty­ryk i aktor
  • Col­bert – sta­cja metra w Lille
  • Col­bert (1928) – fran­cu­ski krą­żow­nik cięż­ki z okre­su II wojny świa­to­wej
  • „Col­bert” – fran­cu­ski krą­żow­nik prze­ciw­lot­ni­czy i ra­kie­to­wy z okre­su po­wo­jen­ne­go
  • Col­bert – jedna z daw­nych nazw ża­glow­ca Dar Po­mo­rza
  • Col­bert – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Ma­di­son
  • Col­bert – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Bryan
  • hrab­stwo Col­bert (ang. Col­bert Co­un­ty) – w sta­nie Ala­ba­ma

Wikipedia


cole

[czy­taj: kola] kola;
1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych;
2. typ słod­kie­go na­po­ju ga­zo­wa­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alp­ha­e­us Phi­le­mon Cole – ame­ry­kań­ski ar­ty­sta ma­larz, ry­tow­nik i ak­wa­for­ci­sta, pe­da­gog
  • Andy Cole – an­giel­ski pił­karz
  • Ash­ley Cole – an­giel­ski pił­karz
  • Carl­ton Cole – an­giel­ski pił­karz
  • Chad Cole – ame­ry­kań­ski model i aktor
  • Che­ryl Cole – bry­tyj­ska pio­sen­kar­ka
  • Chris Cole – pro­fe­sjo­nal­ny ska­te­bo­ar­der
  • Chri­stop­her Okoro Cole – po­li­tyk Sier­ra Leone
  • Dar­rell S. Cole – ame­ry­kań­ski sier­żant
  • Finn Cole – an­giel­ski aktor
  • Joe Cole – an­giel­ski pił­karz
  • Joe Cole – an­giel­ski aktor

Wikipedia


coleman

[czy­taj: kol­man]
1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­le­man – mia­sto w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Sum­ter
  • Co­le­man – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Ran­dolph
  • Co­le­man – mia­sto w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Mid­land
  • Co­le­man – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie John­ston
  • Co­le­man – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Co­le­man
  • Co­le­man – wieś w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Ma­ri­net­te
  • Co­le­man (ang. Co­le­man Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Was­hing­ton
  • Co­le­man (ang. Co­le­man Towns­hip) – gmina w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Holt
  • hrab­stwo Co­le­man (ang. Co­le­man Co­un­ty) – w sta­nie Tek­sas
  • Co­le­man w On­ta­rio
  • Co­le­man, Abe (1905-2007) – ame­ry­kań­ski spor­to­wiec
  • Co­le­man, Dab­ney (ur. 1932) – ame­ry­kań­ski aktor

Wikipedia


coleopter

[czy­taj: ko­le­op­ter] sa­mo­lot pio­no­we­go star­tu i lą­do­wa­nia, któ­re­go skrzy­dło ma kształt pier­ście­nia; ko­le­op­ter, pier­ście­nio­płat


SJP.pl


coleridge

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­mu­el Ta­y­lor Co­le­rid­ge – an­giel­ski poeta
  • Co­le­rid­ge – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Cedar
  • Co­le­rid­ge (ang. Co­le­rid­ge Towns­hip) – gmina w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Ran­dolph
  • Co­le­rid­ge (ang. Lake Co­le­rid­ge) w re­gio­nie Can­ter­bu­ry
  • Co­le­rid­ge (Devon)

Wikipedia


coleslaw

[czy­taj: ko­les­loł lub ko­le­sław] ro­dzaj su­rów­ki wa­rzyw­nej z do­dat­kiem ma­jo­ne­zu lub sosu wi­ne­gret; co­le­sław


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kulin. su­rów­ka z szat­ko­wa­nej ka­pu­sty z do­dat­kiem mar­chwi, ce­bu­li, cza­sem jabł­ka oraz przy­praw;

Wiktionary

Co­les­law (wy­mo­wa: [ko­les­lo]) – su­rów­ka, w któ­rej pod­sta­wo­wym skład­ni­kiem jest su­ro­wa, szat­ko­wa­na ka­pu­sta biała.

W za­leż­no­ści od kraju lub pre­fe­ren­cji do­da­wa­ne są do niej: mar­chew, jabł­ko czy ana­nas. Jako sos uży­wa­ny bywa ma­jo­nez, musz­tar­da czy ocet. Do­da­je się rów­nież różne przy­pra­wy i zioła. Od upo­do­bań rów­nież za­le­ży przy­go­to­wa­nie, jak i pro­por­cje skład­ni­ków (np. gru­bość szat­ki).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W KFC za­wsze za­ma­wiam sa­łat­kę co­les­law.

Wiktionary


colesław

[czy­taj: ko­le­sław] ro­dzaj su­rów­ki wa­rzyw­nej z do­dat­kiem ma­jo­ne­zu lub sosu wi­ne­gret; co­les­law


SJP.pl


colette

[czy­taj: koLET] naz­wi­sko


SJP.pl

Co­let­te, właśc. Si­do­nie-Ga­briel­le Co­let­te (fr: ; ur. 28 stycz­nia 1873 w Saint-Sa­u­ve­ur-en-Pu­i­sa­ye, zm. 3 sierp­nia 1954 w Pa­ry­żu) – fran­cu­ska pi­sar­ka, au­tor­ka po­wie­ści oby­cza­jo­wo-psy­cho­lo­gicz­nych. Znana głów­nie z opar­te­go na mo­ty­wach au­to­bio­gra­ficz­nych cyklu o Kla­u­dy­nie (1900–1903).

Wikipedia


colgate

[czy­taj: kol­gejt] marka kon­cer­nu Col­ga­te-Pal­mo­li­ve


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Col­ga­te – pasta do zębów
  • Col­ga­te – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie West Sus­sex
  • Col­ga­te-Pal­mo­li­ve – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo kos­me­tycz­ne

Wikipedia


colgate-palmolive

[czy­taj: kol­gejt pal­mo­liw] mię­dzy­na­ro­do­wy kon­cern ame­ry­kań­ski


SJP.pl

Col­ga­te-Pal­mo­li­ve Com­pa­ny – ame­ry­kań­ski mię­dzy­na­ro­do­wy kon­cern pro­du­ku­ją­cy ar­ty­ku­ły go­spo­dar­stwa do­mo­we­go, mydło, de­ter­gen­ty, pasty i szczo­tecz­ki do zębów. Jej sie­dzi­ba mie­ści się w Nowym Jorku.

Przed­się­bior­stwo pow­sta­ło w 1928 roku z po­łą­cze­nia spó­łek Col­ga­te (jej po­cząt­ki się­ga­ją 1806 r.) i Pal­mo­li­ve-Peet. Po­cząt­ko­wo no­si­ło nazwę Col­ga­te-Pal­mo­li­ve-Peet Com­pa­ny, obec­ną (Col­ga­te-Pal­mo­li­ve Com­pa­ny) przy­ję­ło w 1953 roku.

Wikipedia


colidar

[czy­taj: ko­li­dar] la­se­ro­wy przy­rząd do po­mia­ru od­le­gło­ści; ko­li­dar; dal­mierz la­se­ro­wy


SJP.pl


colin

[czy­taj: kolin] obce imię mę­skie


SJP.pl


colistin

[czy­taj: ko­li­stin] nazwa hand­lo­wa an­ty­bio­ty­ku za­wie­ra­ją­ce­go ko­li­sty­nę; Co­ly­my­cin


SJP.pl


colitis

[czy­taj: ko­li­tis] za­pa­le­nie je­li­ta gru­be­go


SJP.pl


coliving

[czy­taj: ko­li­wing] wspól­ne miesz­ka­nie w domu lub miesz­ka­niu; co-li­ving


SJP.pl


coll.

skrót od: col­le­git (z ła­ci­ny: sczy­tał, spraw­dził - skrót umie­szcza­ny np. na świa­dect­wach szkol­nych)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = col­le­gium

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uru­cho­mio­no w Coll. Maius am­bu­la­to­rium pe­dia­trycz­ne.

Wiktionary


collab

[czy­taj: kolab] śro­do­wi­sko­wo: współ­pra­ca wielu osób przy danym pro­jek­cie


SJP.pl


collage

[czy­taj: koLAŻ] kolaż;
1. kom­po­zy­cja pla­stycz­na z róż­nych ma­te­ria­łów na­kle­ja­nych na płót­nie lub innym po­dło­żu; pa­piers collés;
2. tech­ni­ka two­rze­nia ta­kich kom­po­zy­cji;
3. mie­sza­ni­na róż­nych ele­men­tów, sty­lów, ga­tun­ków sztu­ki itp.;
4. me­to­da two­rze­nia ta­kich mie­sza­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. zob. kolaż.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • col­la­ge (kolaż) – tech­ni­ka ar­ty­stycz­na
  • Col­la­ge – war­szaw­ska grupa mu­zycz­na, le­gen­da pol­skie­go art rocka
  • col­le­ge (inna pi­sow­nia) – ro­dzaj szko­ły
  • Col­la­ge – mi­nial­bum ame­ry­kań­skie­go duetu mu­zycz­ne­go The Cha­ins­mo­kers

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W la­tach sie­dem­dzie­sią­tych nikt się jej col­la­ge'ami nie in­te­re­so­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kɔˈlaʃ, AS: kolaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kolaż mrz., kolażysta mos., kolażystka ż.

 przym. kolażowy, collage'owy

 przysł. collage'owo

Wiktionary


collage'owo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób col­la­ge'owy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. collage mrz.

 przym. collage'owy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kolażowo

Wiktionary


collage'owy

→ col­la­ge [czy­taj: ko­la­żo­wy]; ko­la­żo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z col­la­gem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. collage mrz., kolaż mrz.

 przysł. collage'owo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kolażowy

Wiktionary


collateral

[czy­taj: koLAteral] ma­te­ria­ły re­kla­mo­we róż­nią­ce się od tych w środ­kach ma­so­we­go prze­ka­zu, przy­dat­ne w pre­zen­ta­cjach hand­lo­wych


SJP.pl


collectanea

zbiór wy­pi­sów z dzieł li­te­rac­kich lub na­u­ko­wych; ko­lek­ta­nea


SJP.pl

Col­lec­ta­nea (z łac. zbie­rać) - rę­ko­pi­śmien­ny lub wy­da­ny dru­kiem zbiór wy­pi­sów z ut­wo­rów li­te­rac­kich lub dzieł na­u­ko­wych, od­no­szą­cych się zwy­kle do jed­ne­go, wę­ziej lub sze­rzej za­kre­ślo­ne­go za­gad­nie­nia. Nie­kie­dy sto­so­wa­na jest ła­ciń­ska nazwa ta­kie­go zbio­ru, np. "Col­lec­ta­nea Mat­he­ma­ti­ca" czy "Col­lec­ta­nea The­o­lo­gi­ca".

Wikipedia


collectivum

[czy­taj: ko­lek­ti­wum] w ję­zy­koz­naw­stwie: rze­czow­nik, li­czeb­nik lub za­i­mek wy­ra­ża­ją­cy po­ję­cie ja­kiejś zbio­ro­wo­ści, ale ma­ją­cy formę licz­by po­je­dyn­czej, np. pań­stwo (No­wa­ko­wie), sze­ścio­ro (stra­ża­ków), kil­ko­ro (ludzi); ko­lek­ti­wum; rze­czow­nik, li­czeb­nik lub za­i­mek zbio­ro­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pewna zbio­ro­wość

Wiktionary


college

[czy­taj: ko­ledż lub ko­lidż] szko­ła śred­nia lub jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na uni­wer­sy­te­tu w niek­tó­rych kra­jach za­chod­nich; ko­ledż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) eduk. część uni­wer­sy­te­tu lub sa­mo­dziel­na szko­ła wyż­sza w kra­jach an­glo­sa­skich;

 (1.2) eduk. szko­ła kształ­cą­ca na­u­czy­cie­li ję­zy­ka an­giel­skie­go

 (1.3) bu­dy­nek, w któ­rym mie­ści się col­le­ge (1.1-2)

Wiktionary

Col­le­ge (ko­ledż) – okre­śle­nie zwią­za­ne z róż­ny­mi for­ma­mi wyż­szej edu­ka­cji w kra­jach an­glo­sa­skich, szcze­gól­nie w Wiel­kiej Bry­ta­nii i Sta­nach Zjed­no­czo­nych, a także w in­nych kra­jach za­chod­nio­e­u­ro­pej­skich. Pier­wot­nie oz­na­czał miej­sce, w któ­rym żyli stu­den­ci uni­wer­sy­te­tu. Ko­le­dże pro­wa­dzi­ły też swoje kursy. Był to tak zwany sy­stem ko­le­gial­ny, wy­wo­dzą­cy się z Fran­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hen­ryk nie po­szedł do col­le­ge’u, bo nie było go stać.

 (1.2) Na ścia­nie col­le­ge’u po­ja­wi­ły się za­cie­ki.

Wiktionary


collegit

z ła­ci­ny: sczy­tał, spraw­dził - skrót umie­szcza­ny np. na świa­dect­wach szkol­nych


SJP.pl


collegium

[czy­taj: kol­le­gium]; ko­le­gium; z ła­ci­ny:
1. grupa osób wspól­nie czymś za­rzą­dza­ją­cych, sta­no­wią­ca radę, wspól­nie pra­cu­ją­ca nad czymś; col­le­gium (daw­niej);
2. ze­bra­nie grupy osób, na­ra­da ze­spo­łu;
3. szko­ła dla mło­dzie­ży z domów naj­czę­ściej szla­chec­kich, po­łą­czo­na z in­ter­na­tem (bursą, kon­wik­tem);
4. w śred­nio­wie­czu: za­kład zwią­za­ny z uni­wer­sy­te­tem; od XVI wieku okre­śle­nie sto­so­wa­ne do szkół śred­nich pro­wa­dzo­nych naj­czę­ściej przez za­kon­ni­ków (za­ko­ny pi­ja­rów, je­zu­i­tów) lub zgro­ma­dze­nie ka­no­ni­ków;
5. bu­dy­nek miesz­kal­ny (bursa) dla stu­den­tów i pro­fe­so­rów


SJP.pl


colleoni

[czy­taj: koleOni] naz­wi­sko


SJP.pl


collie

[czy­taj: koli] ow­cza­rek szkoc­ki;
1. rasa du­żych szkoc­kich psów pa­ster­skich; zwie­rzę­ta o po­dłuż­nych, wą­skich py­skach, dłu­giej, jed­wa­bi­stej sier­ści maści biało-żółto-czar­nej oraz o wy­so­kich no­gach;
2. pies rasy o tej samej naz­wie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • col­lie, ow­cza­rek szkoc­ki – rasa psa za­li­cza­na do grupy psów pa­ster­skich. Wy­wo­dzi się ze Szko­cji. Współ­cze­śnie dzie­lo­na jest na 2 odręb­ne rasy:
    • ow­cza­rek szkoc­ki krót­ko­wło­sy (col­lie krót­ko­wło­sy)
    • ow­cza­rek szkoc­ki dłu­go­wło­sy (col­lie dłu­go­wło­sy)
  • Col­lie – mia­sto w Au­stra­lii
  • be­ar­ded col­lie
  • bor­der col­lie

Wikipedia


collins

[czy­taj: KOlinz] naz­wi­sko, m.in. Wil­liam Wil­kie Col­lins (1824-1889) - pi­sarz an­giel­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Allen Col­lins – ame­ry­kań­ski muzyk
  • Bud Col­lins – ame­ry­kań­ski dzien­ni­karz
  • Da­niel­le Col­lins – ame­ry­kań­ska te­ni­sist­ka
  • Ei­le­en Marie Col­lins – ame­ry­kań­ska astro­na­ut­ka
  • Fran­cis Col­lins – ge­ne­tyk ame­ry­kań­ski
  • Kim Col­lins – sprin­ter z Saint Kitts i Nevis
  • La­u­ren Col­lins – ka­na­dyj­ska ak­tor­ka
  • Joan Col­lins – bry­tyj­ska ak­tor­ka
  • Judy Col­lins – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka
  • Mi­cha­el Col­lins
    • Mi­cha­el Col­lins – astro­na­u­ta ame­ry­kań­ski
    • Mi­cha­el Col­lins – po­li­tyk ir­landz­ki, twór­ca IRA.

Wikipedia


colloquium

[czy­taj: kol­lok­wium] prze­sta­rza­łe: ko­lok­wium


SJP.pl


collége

[czy­taj: ko­ledż lub ko­lidż] szko­ła śred­nia lub jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na uni­wer­sy­te­tu w niek­tó­rych kra­jach za­chod­nich; ko­ledż


SJP.pl


colman

[czy­taj: kołl­men] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Col­man – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Moody
  • Col­man (ang. Col­man Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Moody

Wikipedia


colmar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. miej­sco­wość we Fran­cji, w re­gio­nie Grand Est;

Wiktionary

Col­mar (niem. "Kol­mar") – gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Grand Est, w de­par­ta­men­cie Górny Ren (de­par­ta­ment 68), któ­re­go jest sto­li­cą. Tra­dy­cyj­ny oś­ro­dek prze­my­słu włó­kien­ni­cze­go. Col­mar jest rów­nież dużym oś­rod­kiem pro­duk­cji wina, znaj­du­je się tu cen­trum kon­tro­li ape­la­cji ga­tun­ków pro­du­ko­wa­nych w Al­za­cji. Mia­sto znaj­du­je się ob­ni­że­niu mię­dzy ma­sy­wem Wo­ge­zów a Renem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. kolmarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Kolmar

Wiktionary


colog

sym­bol co­lo­ga­ryt­mu (ko­lo­ga­ryt­mu); clg


SJP.pl


cologarytm

[czy­taj: ko­lo­ga­rytm] licz­ba prze­ciw­na do lo­ga­ryt­mu danej licz­by (sym­bol: clg, colog); ko­lo­ga­rytm


SJP.pl


colombina

[czy­taj: ko­lom­bi­na] w ko­me­dii dell'arte: jedna z głów­nych po­sta­ci, part­ner­ka ar­le­ki­na; ko­lom­bi­na


SJP.pl


colombo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­lom­bo – mia­sto w Bra­zy­lii, w sta­nie Paraná
  • Ko­lom­bo (Co­lom­bo) – mia­sto w Sri Lance, dawna sto­li­ca tego kraju
  • Co­lum­bo – se­rial TV o po­rucz­ni­ku Co­lum­bo

Wikipedia


colon

[czy­taj: koLON] colón;
1. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ko­sta­ry­ki (1 colon = 100 cen­ty­mów);
2. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Sal­wa­do­ru (1 colon = 100 cen­ta­vos)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) monet. wa­lu­ta Sal­wa­do­ru i Ko­sta­ry­ki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Colon – osada (buurt) w Wil­lem­sta­dzie
  • Colon – wieś w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie St. Jo­seph
  • Colon – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Sa­un­ders
  • Colon (ang. Colon Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie St. Jo­seph
  • colon – w ana­to­mii sta­wo­no­gów część je­li­ta tyl­ne­go owa­dów
  • Colon – w ana­to­mii krę­gow­ców ter­min od­no­szą­cy się do okręż­ni­cy lub ca­ło­ści je­li­ta gru­be­go
  • Colon ko­sta­ry­kań­ski – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ko­sta­ry­ki
  • Colón
  • Kolon

Wikipedia

Wymowa:

IPA: kɔˈlɔ̃n, AS: kolõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) CRC

Wiktionary


colonel

[czy­taj: KOlonel, koloNEL] w niek­tó­rych ar­miach od­po­wied­nik puł­kow­ni­ka; ko­lo­nel


SJP.pl


colorado

[czy­taj: ko­lo­ra­do]
1. stan w USA; Ko­lo­ra­do;
2. rzeka w USA; Ko­lo­ra­do;
3. wy­ży­na w Gó­rach Ska­li­stych; Ko­lo­ra­do;
4. rzeka w Ar­gen­ty­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­lo­ra­do (hiszp. Río Co­lo­ra­do) – rzeka
  • Co­lo­ra­do – mia­sto i gmina w sta­nie Pa­ra­na
  • Co­lo­ra­do – mia­sto i gmina w sta­nie Rio Gran­de do Sul
  • Co­lo­ra­do – an­giel­ska nazwa stanu Ko­lo­ra­do
  • Co­lo­ra­do (ang. Co­lo­ra­do River) – rzeka w sta­nie Tek­sas
  • Co­lo­ra­do (ang. Co­lo­ra­do Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Lin­coln
  • Co­lo­ra­do (ang. Co­lo­ra­do Co­un­ty) – hrab­stwo w sta­nie Tek­sas
  • Co­lo­ra­do City
  • Co­lo­ra­do De­sert – an­giel­ska nazwa Pu­sty­ni Ko­lo­ra­do
  • Co­lo­ra­do Pla­te­au – an­giel­ska nazwa Wy­ży­ny Ko­lo­ra­do
  • Co­lo­ra­do River – an­giel­ska nazwa rzeki Ko­lo­ra­do
  • Co­lo­ra­do Springs – mia­sto w sta­nie Ko­lo­ra­do

Wikipedia


colorpoint

[czy­taj: ko­lor­pojnt] rasa kota pow­sta­ła w wy­ni­ku krzy­żo­wa­nia kotów per­skich z ko­ta­mi sy­jam­ski­mi; ko­lor­po­int, kot hi­ma­laj­ski


SJP.pl


colosseum

[czy­taj: ko­lo­se­um] naj­więk­szy sta­ro­żyt­ny am­fi­te­atr rzym­ski, zbu­do­wa­ny przez ce­sa­rzy z dy­na­stii Fla­wiu­szów; Ko­lo­se­um


SJP.pl

Co­los­se­um – bry­tyj­ska grupa jazz­roc­ko­wa ist­nie­ją­ca od 1968 do 1971 r.; ze wzglę­du na to, że wszy­scy mu­zy­cy grali już uprzed­nio w róż­nych ze­spo­łach i osią­ga­li suk­ce­sy, trze­ba ją roz­pa­try­wać także jako su­per­gru­pę. Była to pier­wsza w pełni jazz­roc­ko­wa grupa na świe­cie.

Wikipedia


colowy

→ cola [czy­taj: ko­lo­wy]; ko­lo­wy


SJP.pl


colstok

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. colsz­tok.

Wiktionary


colsztok

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. metr (skła­da­ny), miar­ka, przy­miar, ca­lów­ka

Wiktionary


colt

[czy­taj: kolt]
1. sze­ścio­strza­ło­wy re­wol­wer bę­ben­ko­wy; Kolt;
2. marka broni;
3. model sa­mo­cho­du marki Mit­su­bis­hi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­mu­el Colt – ame­ry­kań­ski kon­struk­tor broni
  • Colt – mia­sto w USA, w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie St. Fran­cis
  • Colt – marka re­wol­we­ru, ka­ra­bi­nu lub pi­sto­le­tu
  • Colt – Colt's Ma­nu­fac­tu­ring Com­pa­ny – ame­ry­kań­ska firma zbro­je­nio­wa
  • Colt (koń) – po an­giel­sku lub w żar­go­nie ko­nia­rzy sa­miec konia w wieku 1 – 3 lat
  • Colt – model sa­mo­cho­du Mit­su­bis­hi

Wikipedia


coltrane

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • John Col­tra­ne – ame­ry­kań­ski muzyk
  • Rob­bie Col­tra­ne – bry­tyj­ski aktor
  • Col­tra­ne (album 1957)
  • Col­tra­ne (album 1962)

Wikipedia


columbia

[czy­taj: ka­lamb­ja]
1. prom kos­micz­ny
2. stan i mia­sto w Ka­na­dzie
3. szczyt w Ka­na­dzie
4. rzeka w Ka­na­dzie i USA; Ko­lum­bia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­lum­bia – per­so­ni­fi­ka­cja i po­e­tyc­kie okre­śle­nie (XIX wiek) kon­ty­nen­tu pół­noc­no­a­me­ry­kań­skie­go
  • Co­lum­bia – wa­ha­dło­wiec kos­micz­ny NASA
  • Co­lum­bia – su­per­kom­pu­ter za­in­sta­lo­wa­ny w NASA w 2004
  • Di­strict of Co­lum­bia – dy­strykt sto­łecz­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Co­lum­bia Uni­ver­si­ty – ame­ry­kań­ski uni­wer­sy­tet
  • Co­lum­bia Bro­ad­ca­sting Sy­stem (CBS) – jedna z głów­nych ame­ry­kań­skich sta­cji ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych
  • Co­lum­bia Re­cords – naj­star­sza na świe­cie przed­się­bior­stwo fo­no­gra­ficz­ne
  • Co­lum­bia Pic­tu­res – wyt­wór­nia fil­mo­wa
  • Co­lum­bia Cen­ter – bu­dy­nek w Se­att­le
  • Co­lum­bia – przy­lą­dek w Ka­na­dzie, na Wy­spie El­les­me­re’a
  • Co­lum­bia – dawna nazwa sa­mo­lo­tów Cess­na
  • Co­lum­bia – moduł do­wo­dze­nia w Apol­lo 11

Wikipedia


columbo

Co­lum­bo – ame­ry­kań­ski kry­mi­nal­ny se­rial te­le­wi­zyj­ny, emi­to­wa­ny w USA w la­tach 1968–1978 (45 od­cin­ków) i 1989–2003 (24 od­cin­ki). Rolę głów­ną grał Peter Falk. W Pol­sce se­rial wyś­wiet­la­ny był po raz pier­wszy przez TVP w la­tach 70. (pod ty­tu­łem "Co­lom­bo"), a na­stęp­nie pow­ta­rza­ny przez wiele sta­cji.

Wikipedia


columbus

[czy­taj: ko­lam­bes]
1. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca stanu Ohio;
2. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ge­or­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca stanu Ohio;

Wiktionary

Co­lum­bus – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca stanu Ohio, po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści stanu, u zbie­gu rzek Scio­to i Olen­tan­gy. Sto­li­ca hrab­stwa Fran­klin. We­dług da­nych z 2021 roku li­czy­ła 907,3 tys. miesz­kań­ców, oraz ponad 2,1 mln miesz­kań­ców w ob­sza­rze me­tro­po­li­tal­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od końca XIX wieku Co­lum­bus prze­ży­wa­ło gwał­tow­ny roz­wój prze­my­słu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kolumb mos., Kolumbowie mos.

Wiktionary


columella

[czy­taj: ko­lu­me­la] rzym­ski agro­nom (4-70 n.e.); Ko­lu­me­la


SJP.pl

Lu­cjusz Ju­niusz Mo­de­ra­tus Ko­lu­mel­la, "Lu­cius Iu­nius Mo­de­ra­tus Co­lu­mel­la" (ur. ok. 4 r. n.e. w Gades, zm. ok. 70 n.e. w Ta­ren­tum) – rzym­ski autor pism poś­wię­co­nych agro­tech­ni­ce.

Po za­koń­cze­niu ka­rie­ry w woj­sku (był try­bu­nem w Syrii w 35 n.e. i Cy­li­cji), zajął się w swym ital­skim ma­jąt­ku upra­wą roli i ho­dow­lą zwie­rząt.

Wikipedia


colymycin

[czy­taj: ko­li­myc-in] nazwa hand­lo­wa an­ty­bio­ty­ku za­wie­ra­ją­ce­go ko­li­sty­nę; Co­li­stin


SJP.pl


colón

[czy­taj: koLON] colon;
1. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ko­sta­ry­ki (1 colón = 100 cen­ty­mów);
2. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Sal­wa­do­ru (1 colón = 100 cen­ta­vos)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Colón – mia­sto w pro­win­cji Bu­e­nos Aires
  • Colón – mia­sto w pro­win­cji Entre Ríos
  • Colón – de­par­ta­ment
  • Colón – mia­sto
  • Colón – mia­sto
  • Colón – mia­sto
  • Colón – mia­sto
  • Colón – mia­sto
  • Colón – pro­win­cja
  • Colón – mia­sto
  • Colón – mia­sto
  • Diego Colón – syn Krzysz­to­fa Ko­lum­ba, ad­mi­rał

Wikipedia


com

[czy­taj: kom] do­me­na in­ter­ne­to­wa przez­na­czo­na dla firm ko­mer­cyj­nych


SJP.pl

za­i­mek

 (1.1) za­i­mek względ­ny co z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cen­trum Ope­ra­cji Mor­skich
  • Com­po­nent Ob­ject Model
  • COM – roz­sze­rze­nie pli­ków wy­ko­ny­wal­nych
  • Oz­na­cze­nie portu RS-232 na kom­pu­te­rach PC
  • COM – ja­poń­ski ma­ga­zyn o man­dze
  • .com – do­me­na in­ter­ne­to­wa
  • COM – iden­ty­fi­ka­tor aktów przy­go­to­waw­czych Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej za­wie­ra­ją­cych m.in. wnio­ski i inne akty przy­ję­te w ra­mach pro­ce­du­ry usta­wo­daw­czej
  • Złą­cze COM – port sze­re­go­wy w kom­pu­te­rze
  • COM – kod ISO 3166-1 alfa-3 dla Ko­mo­rów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Com po­wie­dział, to zro­bię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔ̃m, AS: cõm

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

 etymn|co|-m.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== com (język angielski.) ==

wymowa.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-com.wav.

znaczenia.

skrót

 (1.1) = committee → komitet, komisja

 (1.2) = communication → komunikacja

 (1.3) = commercial → komercyjny

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

 etymn|co|-m.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== com (język angielski.) ==

wymowa.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-com.wav.

znaczenia.

skrót

 (1.1) = committee → komitet, komisja

 (1.2) = communication → komunikacja

 (1.3) = commercial → komercyjny

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


comarch

Co­march SA – jedna z naj­więk­szych pol­skich spó­łek in­for­ma­tycz­nych z sie­dzi­bą w Kra­ko­wie za­ło­żo­na w 1993 przez pro­fe­so­ra Aka­de­mii Gór­ni­czo-Hut­ni­czej Ja­nu­sza Fi­li­pia­ka i jego dwu­na­stu stu­den­tów.

Firma na­le­ży do naj­więk­szych przed­się­biorstw IT w Pol­sce i świad­czy usłu­gi z za­kre­su sy­ste­mów pla­no­wa­nia za­so­bów przed­się­bior­stwa (ERP), elek­tro­nicz­nej wy­mia­ny da­nych (EDI), glo­bal­nej zgod­no­ści z prze­pi­sa­mi do­ty­czą­cy­mi wy­mia­ny fak­tur elek­tro­nicz­nych, ar­chi­tek­tu­ry i bez­pie­czeń­stwa te­le­in­for­ma­tycz­ne­go, out­so­ur­cin­gu, roz­wią­zań CRM i wspar­cia sprze­da­ży, ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej, Bu­si­ness In­tel­li­gen­ce oraz usług chmu­ro­wych.

Wikipedia


comber

1. część mięsa zwie­rząt łow­nych z oko­li­cy lędź­wio­wo-krzy­żo­wej; pie­czeń z tego mięsa
2. tłu­stocz­wart­ko­wa za­ba­wa lu­do­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. mięso z grzbie­tu niek­tó­rych zwie­rząt

 (1.2) kulin. pie­czeń z com­bra (1.1)

 (1.3) kulin. ro­dzaj cia­sta z po­le­wą cze­ko­la­do­wą i po­syp­ką z mig­da­łów i orze­chów

 (1.4) daw. za­ba­wa prze­ku­pek w tłu­sty czwar­tek, za­pu­sty; Glo­ger.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • com­ber – część zwie­rzę­cej pół­tu­szy
  • com­ber – nazwa za­ba­wy lu­do­wej or­ga­ni­zo­wa­nej w tłu­sty czwar­tek w niek­tó­rych re­gio­nach Pol­ski
  • Com­ber – mia­sto w Ir­lan­dii Pół­noc­nej (Wiel­ka Bry­ta­nia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za upie­cze­nie com­bra od­po­wia­dał ksiądz ka­pe­lan.

 (1.2) Ugo­szczo­no ich je­le­nim com­brem i do­brym winem.

 (1.3) Upie­czo­ny przez Hil­dzię cze­ko­la­do­wy com­ber zni­knął w try miga.

 (1.4) […] kto zaś z dy­styng­wo­wa­nych nie­wia­do­my nad­je­chał albo nad­szedł na ten com­ber, wolał się opła­cić niż po bło­cie, a je­szcze z ba­ba­mi, ska­kać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɔ̃mbɛr, AS: cõmber

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. comberek mrz.

 przym. combrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) babski comber

Wiktionary


combi

[czy­taj: kombi] kombi;
1. ro­dzaj prze­dłu­żo­ne­go nad­wo­zia sa­mo­cho­do­we­go przy­sto­so­wa­ne­go do prze­wo­że­nia osób bądź to­wa­rów;
2. sa­mo­chód o typie nad­wo­zia o ta­kiej samej naz­wie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Combi Coupé – typ nad­wo­zia stwo­rzo­ny przez Saaba
  • Gian­pie­ro Combi – wło­ski pił­karz, mistrz świa­ta z roku 1934, olim­pij­czy
  • Kombi

Wikipedia


combiwar

[czy­taj: kom­bi­war] wie­lo­funk­cyj­ne urzą­dze­nie elek­trycz­ne do przy­go­to­wy­wa­nia po­sił­ków; kom­bi­war


SJP.pl


combo

[czy­taj: kombo] kombo;
1. kil­ku­o­so­bo­wy ze­spół jaz­zo­wy;
2. urzą­dze­nie łą­czą­ce cechy dwóch lub wię­cej typów urzą­dzeń;
3. po­tocz­nie: po­łą­cze­nie, kom­bi­na­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urzą­dze­nie peł­nią­ce dwo­ja­ką funk­cję

 (1.2) pot. ku­mu­la­cja wy­da­rzeń do­brych lub nie­przy­jem­nych

 (1.3) środ. sport. w ko­lar­stwie prze­ła­jo­wym zsia­da­nie, bieg, a na­stęp­nie po­now­ne wsia­da­nie na rower

 (1.4) środ. wśród użyt­kow­ni­ków gier wideo kom­bi­na­cja za­grań, dzię­ki któ­rej otrzy­mu­je się wię­cej punk­tów, bonus itd., np. sek­wen­cja cio­sów

Wiktionary

Combo (ang. "com­bi­ned" – po­łą­czo­ny) – po­tocz­na nazwa urzą­dze­nia elek­trycz­ne­go, elek­tro­nicz­ne­go lub kom­pu­te­ro­we­go łą­czą­ce­go w sobie różne funk­cje, np. te­le­wi­zo­ra i ma­gne­to­wi­du lub na­gry­war­ki CD-RW i czyt­ni­ka płyt DVD.

Nazwa ta od­no­si się także do po­łą­czo­nych ru­chów hit combo w bi­ja­ty­kach kom­pu­te­ro­wych. Jest także okre­śle­niem na po­łą­cze­nie kilku tri­ków w spor­tach, ta­kich jak ska­te­bo­ar­ding czy pen spin­ning.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ale mia­łem dziś combo – naj­pierw po­śliz­gną­łem się w kuch­ni i upa­dłem, a potem – gdy wsta­wa­łem – ude­rzy­łem głową o ot­war­tą szaf­kę.

 (1.2) Mój na­rze­czo­ny tra­fił wczo­raj combo – rano zna­lazł na chod­ni­ku dychę, a wie­czo­rem do­stał od kum­pla grę, o któ­rej ma­rzył.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.3) rzecz. kombos

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) kombo, kombos

Wiktionary


combowy

→ combo [czy­taj: kom­bo­wy]


SJP.pl


combrowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z com­brem, od­by­wa­ją­cy się w tłu­sty czwar­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔ̃mˈbrɔvɨ, AS: cõmbrovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. comber mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłustoczwartkowy

Wiktionary


combrzyć

daw­niej: tar­gać, szar­pać; cą­brzyć


SJP.pl


comeback

[czy­taj: kamBEK] come back;
1. trium­fal­ny po­wrót do życia pu­blicz­ne­go, odzy­ska­nie po­pu­lar­no­ści po okre­sie za­pom­nie­nia;
2. po­now­ne wy­sta­wie­nie sztu­ki te­a­tral­nej, wyś­wiet­le­nie filmu itp. po dłu­giej przer­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) muz. wzno­wie­nie dzia­łal­no­ści ar­ty­stycz­nej po dłuż­szej nie­o­bec­no­ści na estra­dzie

 (1.2) muz. odzy­ska­nie po­pu­lar­no­ści przez ar­ty­stę lub ze­spół

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) come back

Wiktionary


comes

[czy­taj: komes] wyż­szy urzęd­nik dworu w daw­nej Pol­sce; komes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wyż­szy urzęd­nik w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komes

Wiktionary


comics

[czy­taj: ko­miks] daw­niej, przed spol­szcze­niem: hi­sto­ria wy­da­wa­na jako osob­na bro­szu­ra lub za­mie­szcza­na np. w cza­so­pis­mach, przed­sta­wio­na za po­mo­cą obraz­ków, opa­trzo­nych m.in. w dia­lo­gi po­sta­ci, nar­ra­cję; po­je­dyn­cza bro­szu­ra ta­kiej hi­sto­rii; sztu­ka two­rze­nia ta­kich hi­sto­rii; ko­miks


SJP.pl


comiesięcznie

przy­słó­wek

 (1.1) każ­de­go mie­sią­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Biuro wy­pła­ca Cześ­ko­wi co­mie­sięcz­nie pięć­set do­la­rów.

 (1.1) La­ti­ka do­sta­je co­mie­sięcz­nie wspar­cie od swo­jej wspól­no­ty wyz­na­nio­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. comiesięczny

 przysł. co miesiąc

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) co miesiąc, miesięcznie

Wiktionary


comiesięczny

uka­zu­ją­cy się raz w mie­sią­cu, przy­pa­da­ją­cy co mie­siąc itp.; mie­sięcz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy miej­sce co mie­siąc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hymn szko­ły śpie­wa­my na co­mie­sięcz­nym apelu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. miesięczny

 rzecz. miesięczny mrz.

 przysł. co miesiąc, comiesięcznie

Wiktionary


cominutowy

od­by­wa­ją­cy się co mi­nu­tę


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) pow­ta­rza­ją­cy się co jedną mi­nu­tę

Wiktionary


commedia

[czy­taj: komMEdja] wi­do­wi­sko, przed­sta­wie­nie te­a­tral­ne w śred­nio­wiecz­nych Wło­szech


SJP.pl


commercial

[czy­taj: ko­mersz­jal] re­kla­mów­ka emi­to­wa­na w te­le­wiz­ji, radiu lub kinie


SJP.pl


commodore

[czy­taj: KOmodor] marka kom­pu­te­rów do­mo­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Com­mo­do­re – marka kom­pu­te­rów
  • com­mo­do­re – sto­pień woj­sko­wy
  • Com­mo­do­re For­mat – ga­ze­ta kom­pu­te­ro­wa

Wikipedia


common

[czy­taj: komen] po­wszech­nie obo­wią­zu­ją­cy, obie­go­wy


SJP.pl

Com­mon, wcze­śniej Com­mon Sense, właśc. Lon­nie Ras­hid Lynn Jr. (ur. 13 marca 1972 w Chi­ca­go w sta­nie Il­li­no­is) – ame­ry­kań­ski raper i aktor.

Wikipedia


commonwealth

[czy­taj: KOmonłels] ang. Com­mon­we­alth of Na­tions, Wspól­no­ta Na­ro­dów - zwią­zek by­łych ko­lo­nii bry­tyj­skich na za­sa­dzie praw­nej rów­no­ści nie­pod­le­głych państw człon­kow­skich uz­na­ją­cych za głowę pań­stwa i ca­łe­go związ­ku mo­nar­chę bry­tyj­skie­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wspól­no­ta Na­ro­dów (the Com­mon­we­alth) – or­ga­ni­za­cja mię­dzy­na­ro­do­wa
  • Com­mon­we­alth of Au­stra­lia, pol. Wspól­no­ta Au­stra­lii, for­mal­na nazwa Au­stra­lii
  • Re­pu­bli­ka An­giel­ska (Com­mon­we­alth of En­gland) – byt pań­stwo­wy obej­mu­ją­cy An­glię, ist­nie­ją­cy w la­tach 1649-1660
  • Com­mon­we­alth – jed­nost­ka osad­ni­cza w USA, w sta­nie Wir­gi­nia
  • Com­mon­we­alth – mia­sto w USA, w sta­nie Wi­scon­sin
  • Com­mon­we­alth – sta­cja metra w Sin­ga­pu­rze

Wikipedia


communio

[czy­taj: komMUnio] śpiew li­tur­gicz­ny w cza­sie roz­dzie­la­nia ko­mu­nii, zło­żo­ny z an­ty­fo­ny oraz frag­men­tów psal­mów


SJP.pl

Com­mu­nio. Mię­dzy­na­ro­do­wy Prze­gląd Te­o­lo­gicz­ny – mię­dzy­na­ro­do­we cza­so­pis­mo ka­to­lic­kie za­ło­żo­ne w 1972. Jego ini­cja­to­rem był Hans Urs von Balt­ha­sar i Henri de Lubac (przy współ­pra­cy m.in. Jo­sep­ha Rat­zin­ge­ra).

Pismo jest wy­da­wa­ne w kil­ku­na­stu ję­zy­kach, jako pier­wsze pow­sta­ły wer­sje nie­miec­ka i wło­ska.

Wikipedia


community

1. wspól­no­ta ludz­ka
2. grupa spo­łecz­na, w któ­rej na plan pier­wszy wy­su­wa się wspól­no­ta in­te­re­sów i war­to­ści, a wew­nętrz­ne po­dzia­ły i zróż­ni­co­wa­nia są mniej istot­ne


SJP.pl

Com­mu­ni­ty (2009–2015) – ame­ry­kań­ski se­rial ko­me­dio­wy na­da­wa­ny przez sta­cję NBC od 17 wrze­śnia 2009 roku do 2 czerw­ca 2015 roku. W Pol­sce na­da­wa­ny od 29 sierp­nia 2011 roku na ka­na­le Fox Pol­ska.

10 maja 2013 NBC prze­dłu­ży­ło se­rial o piąty sezon.

9 maja 2014 roku, sta­cja NBC ofi­cjal­nie ogło­si­ła anu­lo­wa­nie se­ria­lu Com­mu­ni­ty, 6 sezon zo­stał na­gra­ny przez

Wikipedia


como

1. je­zio­ro we Wło­szech;
2. mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. po­lo­dow­co­we je­zio­ro we Wło­szech, w Lom­bar­dii;

 (1.2) geogr. mia­sto we Wło­szech, w Lom­bar­dii, sto­li­ca pro­win­cji Como (1.3);

 (1.3) geogr. adm. pro­win­cja w pół­noc­nych Wło­szech, w Lom­bar­dii;

Wiktionary

Como – mia­sto we Wło­szech, w re­gio­nie Lom­bar­dia, sto­li­ca pro­win­cji Como, przy gra­ni­cy ze Szwaj­ca­rią. Mia­sto znaj­du­je się nad je­zio­rem o tej samej naz­wie, zwa­nym rów­nież Lario lub Lago di Como.

We­dług da­nych na rok 2015 mia­sto za­miesz­ki­wa­ło 84,394 osób, 2,300 os./km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był to Ko­ma­sek, to jest Włoch z oko­lic je­zio­ra Como na po­gra­ni­czu ze Szwaj­ca­rią, a więc siłą rze­czy znać mu­siał ar­chi­tek­tu­rę Lom­bar­dii i Me­dio­la­nu, co się w jego twór­czo­ści mocno uwi­docz­ni­ło.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Komasek mos.

 przym. komaski

Wiktionary


comodo

1. okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: swo­bod­nie, na­tu­ral­nie, bez przy­mu­su;
2. ga­tu­nek gada z ro­dzi­ny wa­ra­nów, naj­więk­sza współ­cze­śnie ży­ją­ca ja­szczur­ka; Waran z Ko­mo­do


SJP.pl


compact

kom­pakt;
1. płyta kom­pak­to­wa;
2. odt­wa­rzacz kom­pak­to­wy;
3. pro­dukt za­wie­ra­ją­cy kilka ele­men­tów we wspól­nej obu­do­wie lub opa­ko­wa­niu;
4. nie­du­ży sa­mo­chód oso­bo­wy śred­niej klasy;
5. kos­me­tyk wie­lo­funk­cyj­ny;
6. musz­la klo­ze­to­wa wraz ze sto­ją­cą bez­poś­red­nio na niej spłucz­ką


SJP.pl


company

[czy­taj: KOMpany] spół­ka hand­lo­wa


SJP.pl


compaq

[czy­taj: kom­pak] ame­ry­kań­ska marka kom­pu­te­rów oso­bi­stych i firma


SJP.pl

Com­paq Com­pu­ter Cor­po­ra­tion – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo kom­pu­te­ro­we, za­ło­żo­ne w lutym 1982 przez Roda Ca­nio­na, Jima Har­ri­sa i Billa Murto, pro­du­ku­ją­ce głów­nie kom­pu­te­ry oso­bi­ste i lap­to­py.

Com­paq był jedną z trzech pier­wszych firm, które wy­pro­du­ko­wa­ły klona IBM PC, co było moż­li­we dzię­ki ot­war­tej ar­chi­tek­tu­rze kom­pu­te­ra IBM.

Wikipedia


comparativus

[czy­taj: kom­pa­ra­ti­wus] kom­pa­ra­ti­wus, kom­pa­ra­tyw; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. sto­pień wyż­szy przy­słów­ka lub przy­miot­ni­ka;
2. przy­miot­nik lub przy­słó­wek w stop­niu wyż­szym


SJP.pl


compendium

[czy­taj: kom­pen­dium] dzie­ło za­wie­ra­ją­ce zbiór lub zarys pod­sta­wo­wych wia­do­mo­ści z okre­ślo­nej dzie­dzi­ny wie­dzy; kom­pen­dium


SJP.pl


comphet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. obo­wiąz­ko­wa he­te­ro­sek­su­al­ność ro­zu­mia­na jako prak­ty­ko­wa­na z przyz­wy­cza­je­nia norma spo­łecz­na za­kła­da­ją­ca, że he­te­ro­sek­su­a­lizm jest do­myśl­ny i naj­bar­dziej war­to­ścio­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiele osób zwy­czaj­nie za­prze­sta­je ek­splo­ra­cji sie­bie, żeby żyć w zgo­dzie z comp­he­tem i zwy­czaj­nie mieć spo­kój.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obowiązkowa heteroseksualność, obowiązkowy heteroseksualizm

Wiktionary


compiègne

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we Fran­cji, miej­sce pod­pi­sa­nia za­wie­szeń broni w dwóch woj­nach świa­to­wych;

Wiktionary

Compiègne () – mia­sto i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Oise, nad rzeką Oise. Compiègne jest pod­pre­fek­tu­rą de­par­ta­men­tu Oise.

W Compiègne dosz­ło do wielu waż­nych wy­da­rzeń hi­sto­rycz­nych:

W tam­tej­szym Musée na­tio­nal de la vo­i­tu­re et du to­u­ris­me znaj­du­je się sa­mo­chód elek­trycz­ny La Ja­ma­is Con­ten­te, na któ­rym Ca­mil­le Je­nat­zy prze­kro­czył w 1899 r. po raz pier­wszy pręd­kość 100 km/h.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. kompieński

Wiktionary


complok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. par­tacz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk bazger, ciachrocz, dudra, pyprok; gw. Śląsk Cieszyński niszczyż

Wiktionary


compluvium

[czy­taj: kom­plu­wium] czwo­ro­kąt­ny otwór w dachu sta­ro­żyt­ne­go domu etru­skie­go i rzym­skie­go; kom­plu­wium


SJP.pl

Com­plu­vium – pro­sto­kąt­ny otwór w dachu nad atrium w do­mach etru­skich i rzym­skich. Słu­żył do zbie­ra­nia wody w im­plu­vium i oś­wiet­la­nia wnę­trza. W do­mach etru­skich do­dat­ko­wo poz­wa­lał na od­pro­wa­dze­nie dymu znad pa­le­ni­ska.

Wikipedia


compositum

[czy­taj: kom­poz-itum] w ję­zy­koz­naw­stwie, z ła­ci­ny: zło­że­nie


SJP.pl


compound

[czy­taj: komPAŁND] two­rzy­wo kon­struk­cyj­ne


SJP.pl


compton

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Comp­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Berks­hi­re (An­glia)
  • Comp­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Der­bys­hi­re (An­glia)
  • Comp­ton (Gu­ild­ford) – miej­sco­wość w hrab­stwie Sur­rey (An­glia)
  • Comp­ton (Ply­mo­uth) – miej­sco­wość w hrab­stwie Devon (An­glia)
  • Comp­ton – miej­sco­wość w South Hams, w hrab­stwie Devon (An­glia)
    • Comp­ton – zamek śred­nio­wiecz­ny w An­glii
  • Comp­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie Staf­fords­hi­re (An­glia)
  • Comp­ton (Test Val­ley) – miej­sco­wość w hrab­stwie Hamps­hi­re (An­glia)
  • Comp­ton (Wa­ver­ley) – miej­sco­wość w hrab­stwie Sur­rey (An­glia)
  • Comp­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie West Sus­sex (An­glia)
  • Comp­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie West Mid­lands (An­glia)
  • Comp­ton – miej­sco­wość w hrab­stwie West Yorks­hi­re (An­glia)

Wikipedia


computerworld

Com­pu­ter­world – dwu­mie­sięcz­nik (wcze­śniej w pew­nych okre­sach – dwu­ty­god­nik) me­ne­dże­rów i in­for­ma­ty­ków, uka­zu­ją­cy się w la­tach 1990–2021, poś­wię­co­ny tech­no­lo­giom in­for­ma­tycz­nym oraz za­rzą­dza­niu. Wy­da­wa­ny był przez wy­daw­nict­wo IDG Po­land SA (w roku 1990 przez spół­kę ComPress). Jed­no­cze­śnie jest to por­tal in­ter­ne­to­wy zwią­za­ny z in­for­ma­ty­ką.

Wikipedia


comte

[czy­taj: kąt lub komt] z fran­cu­skie­go: hra­bia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adela Comte-Wil­goc­ka – pol­ska śpie­wacz­ka
  • Al­fred Comte – szwaj­car­ski pio­nier lot­nict­wa
  • Au­gu­ste Comte – fran­cu­ski fi­lo­zof
  • Char­les Comte – fran­cu­ski pro­fe­sor
  • Aves­nes-le-Comte
  • Baons-le-Comte
  • Béville-le-Comte
  • Bourg-le-Comte
  • Bra­i­ne-le-Comte
  • Brie-Comte-Ro­bert
  • Comté
  • Co­ur­cel­les-le-Comte

Wikipedia


comtesse

[czy­taj: kąTES lub komTES] z ję­zy­ka fran­cu­skie­go: hra­bi­na


SJP.pl


comtois

[czy­taj: kątła] rasa koni zim­nokr­wi­stych po­cho­dzą­ca z Fran­cji


SJP.pl

Com­to­is – rasa koni zim­nokr­wi­stych po­cho­dzą­ca z Fran­cji.

Wikipedia


comunero

[czy­taj: ko­mu­ne­ro]
1. w ko­lo­niach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej XVIII w. : uczest­nik an­ty­hisz­pań­skich pow­stań;
2. ka­sty­lij­ski uczest­nik pow­sta­nia prze­ciw­ko rzą­dom Ka­ro­la V w XVI w.


SJP.pl


conan

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Conan – an­to­lo­gia opo­wia­dań o Co­na­nie Bar­ba­rzyń­cy au­tor­stwa Ro­ber­ta E. Ho­war­da
  • Conan Bar­ba­rzyń­ca – po­stać li­te­rac­ka z ut­wo­rów Ro­ber­ta E. Ho­war­da
  • Conan An­to­nio Motti – fik­cyj­na po­stać z Gwiezd­nych wojen
  • Conan Edo­ga­wa – fik­cyj­ny de­tek­tyw z ja­poń­skiej mangi
  • Conan – miej­sco­wość we Fran­cji
  • Conan I Krzy­wy
  • Conan II Bre­toń­ski
  • Conan III Gruby
  • Conan IV Młod­szy
  • Conan Bar­ba­rzyń­ca – film z 1982 roku
  • Conan Ni­szczy­ciel – film z 1984 roku
  • Conan Awan­tur­nik – se­rial ani­mo­wa­ny (1992–1993)

Wikipedia


concacaf

[czy­taj: kon­ka­kaf] jedna z sze­ściu kon­ty­nen­tal­nych fe­de­ra­cji pił­kar­skich, obej­mu­ją­ca kraje Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Środ­ko­wej


SJP.pl

The Con­fe­de­ra­tion of North, Cen­tral Ame­ri­ca and Ca­rib­be­an As­so­cia­tion Fo­ot­ball, CONCACAF (Kon­fe­de­ra­cja Piłki Noż­nej Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Środ­ko­wej i Ka­ra­i­bów) – jedna z sze­ściu kon­ty­nen­tal­nych kon­fe­de­ra­cji pił­kar­skich wcho­dzą­cych w skład FIFA za­ło­żo­na 18 wrze­śnia 1961 w Mek­sy­ku. Zrze­sza obec­nie 41 fe­de­ra­cji na­ro­do­wych, z czego 6 nie na­le­ży do FIFA (stan z 10 stycz­nia 2013). Sie­dzi­ba władz or­ga­ni­za­cji mie­ści się w Miami na te­re­nie Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia


concertgebouw

[czy­taj: konSERTchebał] in­sty­tu­cja mu­zycz­na w Am­ster­da­mie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­cert­ge­bo­uw – sala kon­cer­to­wa w Am­ster­da­mie
  • Con­cert­ge­bo­uw – kom­pleks kul­tu­ral­ny w Bru­gii
  • Con­cert­ge­bo­uw De Ve­re­e­ni­ging – sala kon­cer­to­wa w Nij­me­gen
  • Con­cert­ge­bo­uw Ha­ar­lem – dawna nazwa fil­har­mo­nii w Ha­ar­lem

Wikipedia


concertina

[czy­taj: kon­czer­ti­na] od­mia­na har­mo­nii ręcz­nej z kla­wia­tu­rą gu­zi­ko­wą, pier­wow­zór ban­do­ne­o­nu; kon­cer­ty­na


SJP.pl


concertino

[czy­taj: kon­czer­ti­no]
1. mały kon­cert so­lo­wy z to­wa­rzy­sze­niem or­kie­stry
2. grupa in­stru­men­tów so­lo­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­cer­ti­no – utwór mu­zycz­ny, mi­nia­tu­ra kon­cer­to­wa
  • Con­cer­ti­no – grupa in­stru­men­tów so­lo­wych w con­cer­to gros­so.
  • Con­cer­ti­no – ra­dio­od­bior­nik

Wikipedia


concerto

[czy­taj: kon­czer­to]
1. mu­zy­ka: kon­cert;
2. forma mu­zycz­na cha­rak­te­ry­stycz­na dla ba­ro­ku


SJP.pl


conchiglione

[czy­taj: kon­ki­lio­ne]
1. ma­ka­ron w kształ­cie musz­li;
2. danie z ta­kie­go ma­ka­ro­nu


SJP.pl


conchiglioni

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kulin. wło­ski ma­ka­ron w kształ­cie du­żych musz­li, po­da­wa­ny z far­szem;

Wiktionary

Con­chi­glio­ni ("con­chi­glie"), na­zy­wa­ny rów­nież "Jumbo Shells" – krót­ki ma­ka­ron o du­żych wy­mia­rach i row­ko­wa­nej po­wierzch­ni. Ma kształt musz­li śli­ma­ka por­ce­lan­ki.

Po­da­wa­ny naj­czę­ściej z na­dzie­niem wew­nątrz, jako danie obia­do­we lub ko­la­cyj­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na obiad jed­li­śmy con­chi­glio­ni ze szpi­na­kiem i serem ri­cot­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkɔ̃ŋʲciˈlʲjɔ̇̃ɲi, AS: kõŋʹḱilʹi ̯o̊̃ńi

Wiktionary


concierge

[czy­taj: kąsJERŻ] kon­sjerż, do­zor­ca


SJP.pl


conciergerie

[czy­taj: konsjerŻRI] część pa­ry­skie­go zamku kró­lew­skie­go Pa­la­is de la Cité


SJP.pl

Con­cier­ge­rie, daw­niej część Pa­ła­cu de la Cité (do­słow­nie: stró­żów­ka, z fr. "con­cier­ge" - stróż, do­zor­ca) – bu­dow­la o cha­rak­te­rze obron­nym, która znaj­du­je się na wy­spie Cité w cen­trum sta­re­go Pa­ry­ża. Współ­cze­śnie jest jed­nym ze skrzy­deł Pa­ła­cu Spra­wied­li­wo­ści.

Wikipedia


concitato

[czy­taj: kon­czi­ta­to] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: z pod­nie­ce­niem, burz­li­wie


SJP.pl


concord

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­cord – ge­o­gra­ficz­na nazwa dziel­ni­cy w Syd­ney
  • Con­cord – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ala­ba­ma, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • Con­cord – miej­sco­wość w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Cle­bur­ne
  • Con­cord – mia­sto w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Con­tra Costa
  • Con­cord – miej­sco­wość w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Pike
  • Con­cord – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Mor­gan
  • Con­cord – mia­sto w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Lewis
  • Con­cord – mia­sto w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Midd­le­sex
  • Con­cord – wieś w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Jack­son
  • Con­cord – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie St. Louis
  • Con­cord – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Dixon
  • Con­cord – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Erie

Wikipedia


concorde

[czy­taj: kąKORD albo KONkord]
1. marka sa­mo­lo­tów;
2. model sa­mo­cho­du marki Chrys­ler


SJP.pl

Con­cor­de – naddź­wię­ko­wy sa­mo­lot pa­sa­żer­ski o na­pę­dzie tur­bo­o­drzu­to­wym, re­a­li­za­cja idei tran­spor­tu naddź­wię­ko­we­go. Pow­stał jako pro­dukt mię­dzy­na­ro­do­we­go po­ro­zu­mie­nia mię­dzy Fran­cją i Wiel­ką Bry­ta­nią przy udzia­le pań­stwo­wych kon­sor­cjów lot­ni­czych Aérospatiale i Bri­tish Air­craft Cor­po­ra­tion. Jego pier­wszy oblot odbył się w 1969 roku, a sie­dem lat póź­niej miało miej­sce wpro­wa­dze­nie do służ­by trwa­ją­cej 27 lat. Drugi naddź­wię­ko­wy pa­sa­żer­ski se­ryj­ny odrzu­to­wiec świa­ta zbu­do­wa­ny na świe­cie po Tu-144.

Wikipedia


concordia

[czy­taj: kon­kor­dia]
1. nazwa wielu miej­sco­wo­ści, głów­nie w kra­jach la­ty­no­skich;
2. nazwa kilku klu­bów spor­to­wych;
3. w mi­to­lo­gii rzym­skiej: per­so­ni­fi­ka­cja Zgody, bo­gi­ni czu­wa­ją­ca nad sto­sun­ka­mi wew­nętrz­ny­mi w pań­stwie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­cor­dia – de­par­ta­ment
  • Con­cor­dia – mia­sto
  • Con­cor­dia – miej­sco­wość w Saint-Mar­tin
  • Con­cor­dia – osada (buurt) na wy­spie Sint Eu­sta­tius
  • Con­cor­dia – mia­sto w de­par­ta­men­cie An­tio­qu­ia
  • Con­cor­dia – mia­sto w de­par­ta­men­cie Mag­da­le­na
  • Con­cor­dia – mia­sto i gmina w sta­nie Si­na­loa
  • Con­cor­dia – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Cloud
  • Con­cor­dia – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie La­fa­y­et­te
  • Con­cor­dia – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie New Jer­sey, w hrab­stwie Midd­le­sex
  • Con­cor­dia (ang. Con­cor­dia Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Des Mo­i­nes
  • Con­cor­dia (ang. Con­cor­dia Pa­rish) – w sta­nie Lu­iz­ja­na

Wikipedia


concordy

[czy­taj: kon­kor­dy]
1. ro­dzaj spod­ni z moc­nej tka­ni­ny lub skóry, uży­wa­nych przez nar­cia­rzy, mo­to­cy­kli­stów itp.;
2. ro­dzaj spor­to­wych butów do ko­szy­ków­ki


SJP.pl


condicionalis

[czy­taj: kon­dic-io­na­lis] wa­run­ko­wy tryb cza­sow­ni­ka


SJP.pl


condicionaliter

[czy­taj: kon­di­cjo­na­li­ter] wa­run­ko­wo, pod wa­run­kiem


SJP.pl


condillac

[czy­taj: kądiJAK albo kondiJAK] naz­wi­sko, m.in. Étienne Bon­not de Con­dil­lac (1715-1780) - fi­lo­zof fran­cu­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­dil­lac – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Étienne de Con­dil­lac – fi­lo­zof fran­cu­ski epoki oś­wie­ce­nia

Wikipedia


conditionalis

[czy­taj: kon­di­tio­na­lis] w ję­zy­koz­naw­stwie: tryb wa­run­ko­wy w od­mia­nie cza­sow­ni­ka


SJP.pl


conditionaliter

[czy­taj: konditjoNAliter] z ła­ci­ny: pod wa­run­kiem, wa­run­ko­wo; kon­dy­cjo­nal­nie


SJP.pl


conditioner

[czy­taj: konDYszyner] odżyw­ka do wło­sów


SJP.pl


condo

1. zwią­za­ny z con­do­ho­te­lem;
2. po­tocz­nie: con­do­ho­tel


SJP.pl

Condo (od con­do­mi­nium – z con- „współ-”, do­mi­nium „pa­no­wa­nie”) – sy­stem włas­no­ści nie­ru­cho­mo­ści, w któ­rym osoby pry­wat­ne są wła­ści­cie­la­mi po­szcze­gól­nych lo­ka­li w bu­dyn­ku oraz udzia­łu we włas­no­ści czę­ści wspól­nych, ta­kich jak ko­ry­ta­rze, windy czy przy­na­leż­ne te­re­ny zie­lo­ne.

Wikipedia


condohotel

[czy­taj: kon­do­ho­tel] hotel, któ­re­go po­ko­je są włas­no­ścią róż­nych osób


SJP.pl

Con­do­ho­tel, hotel condo – bu­dy­nek sta­no­wią­cy po­łą­cze­nie con­do­mi­nium (zbio­ru jed­no­stek miesz­kal­nych) i ho­te­lu. Naj­czę­ściej jest to obiekt z seg­men­tu pre­mium, ka­te­go­ry­zo­wa­ny na lub luk­su­so­wy tzw. ho­li­day re­sort, czyli obiekt wa­ka­cyj­ny w miej­sco­wo­ści wy­po­czyn­ko­wej.

Wikipedia


condoleezza

[czy­taj: kon­do­li­za] obce imię żeń­skie


SJP.pl


condominium

[czy­taj: kon­do­mi­nium] kon­do­mi­nat, kon­do­mi­nium;
1. wspól­ne rządy dwóch lub kilku państw nad ja­kimś kra­jem; współ­pa­no­wa­nie, współ­rzą­dze­nie;
2. te­ry­to­rium znaj­du­ją­ce się pod wspól­ną wła­dzą dwu lub kilku państw


SJP.pl


condon

Con­don – mia­sto w ame­ry­kań­skim sta­nie Ore­gon, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na hrab­stwa Gil­liam.

Wikipedia


conductus

[czy­taj: kon­duk­tus] śred­nio­wiecz­na pieśń z ła­ciń­skim tek­stem; kon­duk­tus


SJP.pl

Kon­duk­tus – ga­tu­nek śred­nio­wiecz­nej wie­lo­gło­so­wej mu­zy­ki wo­kal­nej po­cho­dzą­cy z XII wieku, w któ­rym po raz pier­wszy wszyst­kie głosy po­cho­dzi­ły z in­wen­cji kom­po­zy­to­ra.

Kon­duk­tus po­sia­dał bu­do­wę pie­śni zwrot­ko­wej o sto­sun­ko­wo pro­stej ryt­mi­ce, nie­jed­no­krot­nie wręcz ta­necz­nej.

Wikipedia


conduplicatio

[czy­taj: kon­du­pli­ka­tio] fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na roz­po­czy­na­niu no­we­go wersu wy­ra­zem, który znaj­do­wał się na końcu wersu po­przed­nie­go; ana­di­plo­za


SJP.pl


condé

[czy­taj: kąDE] fran­cu­ski ród ksią­żę­cy; Kon­de­u­sze, Kon­de­u­szo­wie


SJP.pl

Condé – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w Re­gio­nie Cen­tral­nym, w de­par­ta­men­cie Indre.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 228 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 10 osób/km² (wśród 1842 gmin Re­gio­nu Cen­tral­ne­go Condé pla­su­je się na 912. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 565.).

Wikipedia


confer

[czy­taj: kon­fer] z ła­ci­ny: po­rów­naj; skrót: cf., umie­szcza­ny naj­czę­ściej w glos­sach


SJP.pl

Con­fer (skrót cf.; dosł. „po­rów­naj”) – wyraz ła­ciń­ski oraz skrót uży­wa­ny głów­nie w pra­cach aka­de­mic­kich oz­na­cza­ją­cy wska­zów­kę, by po­rów­nać coś z ja­kimś innym ele­men­tem, lub sy­gna­li­zu­ją­cy od­wo­ła­nie się do in­ne­go ma­te­ria­łu.

W li­te­ra­tu­rze na­u­ko­wej skrót "cf." jest uży­wa­ny w wielu ję­zy­kach na­ro­do­wych, m.in. an­giel­skim, fran­cu­skim, hisz­pań­skim. W ję­zy­ku an­giel­skim za­pi­sy­wa­ny bywa także bez krop­ki (tj. jako "cf").

Wikipedia


confetti

[czy­taj: kon­fe­ti, kon­fet­ti] ko­lo­ro­we, drob­niut­kie, pa­pie­ro­we krąż­ki, uży­wa­ne do ob­sy­py­wa­nia uczest­ni­ków balu; kon­fet­ti


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. kon­fet­ti.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kɔ̃nˈfɛttʲi, AS: kõnfettʹi

Wiktionary


config

[czy­taj: kon­fig] w in­for­ma­ty­ce:
1. plik kom­pu­te­ro­wy za­wie­ra­ją­cy pod­sta­wo­we usta­wie­nia sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go;
2. kon­fi­gu­ra­cja pro­gra­mu, sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go, jądra sy­ste­mu itp.


SJP.pl


confiteor

[czy­taj: kon­fi­te­or] z ła­ci­ny: spo­wia­dam się; nazwa mod­lit­wy wy­po­wia­da­nej na po­cząt­ku mszy świę­tej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ro­dzaj mod­lit­wy ma­ją­cy cha­rak­ter spo­wie­dzi

 (1.2) przen. szcze­re wyz­na­nie cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­fi­te­or – esej Sta­ni­sła­wa Przy­by­szew­skie­go, ma­ni­fest pol­skie­go mo­der­niz­mu
  • Con­fi­te­or – pier­wsze słowa mod­lit­wy, spo­wie­dzi po­wszech­nej

Wikipedia


conga

[czy­taj: konga] konga;
1. afry­kań­ski in­stru­ment mu­zycz­ny, bęben jed­no­mem­bra­no­wy, na któ­rym gra się rę­ko­ma;
2. ta­niec po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski po­cho­dzą­cy z Afry­ki, tań­czo­ny zbio­ro­wo w rytm ude­rzeń w congę (bę­be­nek)


SJP.pl


coniedzielny

pow­ta­rza­ją­cy się każ­dej nie­dzie­li


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dzie­ją­cy się co nie­dzie­lę, na­stę­pu­ją­cy w każdą nie­dzie­lę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już tylko 34 proc. Po­la­ków uczest­ni­czy w co­nie­dziel­nej Eu­cha­ry­stii i jest to naj­niż­szy wynik w całej hi­sto­rii po­mia­rów CBOS.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. coniedzielnie

Wiktionary


coniunctivus

[czy­taj: ko­niunk­ti­wus] w ję­zy­koz­naw­stwie: tryb cza­sow­ni­ka, przed­sta­wia­ją­cy daną czyn­ność jako nie­pew­ną, ocze­ki­wa­ną, moż­li­wą, skła­da­ją­cy się z form 3 osoby czasu przesz­łe­go i par­ty­ku­ły "by", przy­bie­ra­ją­cej koń­ców­ki oso­bo­we; ko­niunk­tyw, ko­niunk­ti­wus, tryb przy­pu­szcza­ją­cy, tryb wa­run­ko­wy


SJP.pl


connecticut

[czy­taj: koNEtiket]
1. rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;
2. stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. stan USA we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, po­ło­żo­ny na wy­brze­żu Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go;

 (1.2) geogr. hy­dron. rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

Wiktionary

Con­nec­ti­cut (wym.) – stan w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, po­ło­żo­ny w re­gio­nie Nowej An­glii, jedna z trzy­na­stu pier­wot­nych ko­lo­nii.

Są­sia­du­je ze sta­nem Nowy Jork na za­cho­dzie, sta­nem Mas­sa­chu­setts na pół­no­cy i Rhode Is­land na wscho­dzie.

Jest to ob­szar wy­żyn­ny (rzeź­ba te­re­nu w dużej czę­ści gó­rzy­sta), prze­cię­ty do­li­ną rzeki Con­nec­ti­cut. Pier­wot­ną lud­ność tych te­re­nów sta­no­wi­li In­dia­nie Al­gon­ki­no­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sta­nie Con­nec­ti­cut roz­wi­ja się prze­mysł lot­ni­czy.

 (1.2) Źró­dła Con­nec­ti­cut leżą w pół­noc­nej czę­ści New Hamps­hi­re.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kəˈnɛtikət

Wiktionary


connemara

[czy­taj: ko­ne­ma­ra] rasa kuców po­cho­dzą­cych z Ir­lan­dii


SJP.pl

Con­ne­ma­ra (irl. "Co­na­ma­ra", "Cho­na­ma­ra") – re­gion w za­chod­niej czę­ści Con­nach­tu na te­re­nie za­chod­niej Ir­lan­dii.

Wikipedia


connery

naz­wi­sko, m.in. Sean Con­ne­ry [czy­taj: szon KOnery] - aktor bry­tyj­ski (1930-2020)


SJP.pl


conocność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czę­stot­li­wość wy­stę­po­wa­nia cze­goś każ­dej nocy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O cho­ro­bie świad­czy co­noc­ność wy­stę­po­wa­nia tych ob­ja­wów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. conocny

Wiktionary


conocny

od­by­wa­ją­cy się każ­dej nocy, co noc


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy miej­sce każ­dej nocy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czę­ste, co­noc­ne awan­tu­ry wpły­nę­ły na de­cyz­ję bur­mi­strza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. conocność ż.

Wiktionary


conplace

[czy­taj: kon­plejs] śro­do­wi­sko­wo: miej­sce spot­ka­nia fanów ko­mik­sów, fan­ta­sty­ki itp.


SJP.pl


conquista

[czy­taj: kon­ki­sta] wy­pra­wy zbroj­ne Por­tu­gal­czy­ków lub Hisz­pa­nów od­by­wa­ją­ce się pod ko­niec wieku XV i w wieku XVI, ma­ją­ce na celu zdo­by­cie kon­kret­ne­go te­ry­to­rium, głów­nie w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej oraz w Azji; konk­wi­sta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­qu­i­sta (Bra­zy­lia) – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii, w sta­nie Minas Ge­ra­is.
  • Con­qu­i­sta d'Oeste – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii, w sta­nie Mato Gros­so.
  • Con­qu­i­sta (Hisz­pa­nia) – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Kor­do­ba, w An­da­luz­ji.
  • Con­qu­i­sta de la Sier­ra – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Cáceres, w Estra­ma­du­rze.

Wikipedia


conrad

[czy­taj: kon­rad]
1. Jo­seph Con­rad (właśc. Te­o­dor Józef Kon­rad Ko­rze­niow­ski) (1857-1924), syn Apol­la Ko­rze­niow­skie­go, pi­sarz an­giel­ski po­cho­dze­nia pol­skie­go;
2. Doda Con­rad (właśc. Kon­rad Wal­len­rod Fre­und) (1905-97), śpie­wak (bas)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­rad – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Grun­dy
  • Con­rad – mia­sto w sta­nie Mon­ta­na, w hrab­stwie Pon­de­ra
  • Char­les Con­rad (1930–1999) – ame­ry­kań­ski astro­na­u­ta
  • Doda Con­rad (1905–1997) – ame­ry­kań­ski śpie­wak pol­skie­go po­cho­dze­nia
  • Frank Con­rad (1874–1941) – ame­ry­kań­ski in­ży­nier, wy­na­laz­ca, pio­nier radia
  • Franz Con­rad von Hötzendorf (1852–1925) – au­stro-wę­gier­ski feld­mar­sza­łek
  • Jo­seph Con­rad (Józef Kon­rad Ko­rze­niow­ski, 1857–1924) – pi­sarz an­giel­ski pol­skie­go po­cho­dze­nia
  • Wil­liam Con­rad (1920–1994) – aktor ame­ry­kań­ski
  • ORP „Con­rad” – krą­żow­nik pol­ski z okre­su II wojny świa­to­wej
  • Con­ra­dy – na­gro­dy dla ludzi morza z ca­łe­go świa­ta, wrę­cza­ne w Gdań­sku
  • Cor­ra­do

Wikipedia


conradowski

[czy­taj: kon­ra­dow­ski] przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Con­ra­da lub z nim zwią­za­ny; Kon­ra­dow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy życia i twór­czo­ści Jó­ze­fa Te­o­do­ra Kon­ra­da Ko­rze­niow­skie­go, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Ko­rze­niow­skie­go lub jego twór­czo­ści, taki jak u Ko­rze­niow­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. conradowsko

 rzecz. conradowskość ż., conradysta mos.

 przym. Conradowski

Wiktionary


conradowsko

przy­słó­wek

 (1.1) liter. tak jak u Jó­ze­fa Con­ra­da

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Conradowski, conradowski

 rzecz. conradowskość ż., conradysta mos.

Wiktionary


conradowskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. cecha ut­wo­ru wska­zu­ją­ca na jego au­ten­tycz­ne wyj­ście spod pióra Con­ra­da

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O con­ra­dow­sko­ści świad­czy swo­i­sty tok nar­ra­cji tego tek­stu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Conradowski, conradowski

 przysł. conradowsko

 rzecz. conradysta mos.

Wiktionary


conradowy

[czy­taj: kon­ra­do­wy] przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Con­ra­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


conradysta

[czy­taj: kon­ra­dy­sta] znaw­ca, ba­dacz twór­czo­ści Jó­ze­fa Con­ra­da; kon­ra­dy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) liter. li­te­ra­tu­roz­naw­ca ba­da­ją­cy twór­czość Jó­ze­fa Con­ra­da

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dy­sku­sji za­bra­ło głos kilku zna­nych con­ra­dy­stów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Conradowski, conradowski

 przysł. conradowsko

 rzecz. conradowskość ż.

Wiktionary


conradystka

→ con­ra­dy­sta [czy­taj: kon­ra­dyst­ka]; kon­ra­dyst­ka


SJP.pl


consens

[czy­taj: kon­sens]
1. daw­niej: zez­wo­le­nie na coś, zwła­szcza urzę­do­we; kon­sens;
2. zgod­ne sta­no­wi­sko w ja­kiejś spra­wie; kon­sen­sus, con­sen­sus, kon­sens;
3. po­ro­zu­mie­nie bę­dą­ce efek­tem dy­sku­sji, ne­go­cja­cji, wza­jem­nych ustępstw; kon­sen­sus, con­sen­sus, kon­sens


SJP.pl


consensus

[czy­taj: kon­sen­sus]
1. zgod­ne sta­no­wi­sko w ja­kiejś spra­wie; kon­sens, kon­sen­sus, con­sens;
2. po­ro­zu­mie­nie bę­dą­ce efek­tem dy­sku­sji, ne­go­cja­cji, wza­jem­nych ustępstw; kon­sens, kon­sen­sus, con­sens;
3. spo­sób upra­wia­nia po­li­ty­ki po­le­ga­ją­cy na szu­ka­niu roz­wią­zań za­do­wa­la­ją­cych wszyst­kich, któ­rych do­ty­czyć będą przy­ję­te usta­le­nia; kon­sen­sus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­ro­zu­mie­nie, zob. kon­sen­sus.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Duża ilość pod­mio­tów uczest­ni­czą­cych w pro­ce­du­rach kształ­to­wa­nia celów utrud­nia doj­ście do con­sen­su­su.

 (1.1) Zgod­nie z con­sen­su­sem osią­gnię­tym w cza­sie po­sie­dze­nia Kon­wen­tu Se­nio­rów za­da­niem tej pod­ko­mi­sji czy ko­mi­sji nadz­wy­czaj­nej bę­dzie rze­czy­wi­ste wy­ja­śnie­nie za­rzu­tów skie­ro­wa­nych przez obie stro­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konsensus, ugoda, konsens

Wiktionary


consilium

[czy­taj: kons-ilium] kon­sy­lium;
1. na­ra­da le­ka­rzy w celu dia­gno­zy cho­ro­by i usta­le­nia spo­so­bu le­cze­nia;
2. daw­niej: rada, na­ra­da w ja­kiejś waż­nej spra­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. kon­sy­lium.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wra­ca­jąc z con­si­lium, zaj­rzę do pana.

Wiktionary


consort

[czy­taj: KONsort]
1. ze­spół mu­zy­ki daw­nej;
2. ze­staw in­stru­men­tów mu­zycz­nych z XVI-XVIII wieku


SJP.pl

CONSORT (ang. "Con­so­li­da­ted Stan­dards Of Re­por­ting Trials") – zbiór sze­ro­ko sto­so­wa­nych wy­tycz­nych dla ra­por­tów opi­su­ją­cych ran­do­mi­zo­wa­ne ba­da­nia kli­nicz­ne z grupą kon­trol­ną (zob. ran­do­mi­zo­wa­ne kon­tro­lo­wa­ne ba­da­nia kli­nicz­ne, ang. "ran­do­mi­zed con­trol­led trial" RCT) opra­co­wa­ny przez re­dak­cyj­ną Grupę CONSORT. Celem wy­tycz­nych jest ogra­ni­cze­nie nie­peł­ne­go i nie­po­praw­ne­go przed­sta­wia­nia wy­ni­ków badań i za­sto­so­wa­nej w nich me­to­dy­ki. De­kla­ra­cja CONSORT zo­sta­ła prze­tłu­ma­czo­na na wiele ję­zy­ków.

Wikipedia


constable

[czy­taj: KONstebl] naz­wi­sko, np. John Con­sta­ble (1776-1837), ma­larz an­giel­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­sta­ble – mia­sto w USA, w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Fran­klin
  • Al­bert Con­sta­ble – ame­ry­kań­ski po­li­tyk i praw­nik
  • Giles Con­sta­ble – ame­ry­kań­ski i bry­tyj­ski hi­sto­ryk
  • John Con­sta­ble – ma­larz an­giel­ski
  • (8237) Con­sta­ble – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id

Wikipedia


constans

[czy­taj: kon­stans] niez­mien­ny, stały


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kon­stans – ce­sarz rzym­ski
  • Kon­stans II (ce­sarz bi­zan­tyj­ski)
  • Con­stans – film
  • wiel­kość stała (skrót const.)

Wikipedia


constar

[czy­taj: kon­star] firma węd­li­niar­ska


SJP.pl


consulting

[czy­taj: kon­sal­ting albo kon­sul­ting] udzie­la­nie porad do­ty­czą­cych róż­nych aspek­tów dzia­łal­no­ści eko­no­micz­nej; kon­sul­ting


SJP.pl


consultingowy

[czy­taj: kon­sul­tin­go­wy albo kon­sal­tin­go­wy] zwią­za­ny z con­sul­tin­giem (kon­sul­tin­giem), np. firma con­sul­tin­go­wa; kon­sul­tin­go­wy


SJP.pl


contagium

[czy­taj: kon­ta­gium] drob­no­u­strój cho­ro­bot­wór­czy, za­ra­zek


SJP.pl


containment

[czy­taj: kon­tejn­ment] obu­do­wa bez­pie­czeń­stwa re­ak­to­ra ją­dro­we­go


SJP.pl


contemporary

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. ta­niec współ­czes­ny (styl)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌkɔ̃ntɛ̃mpɔˈrarɨ, AS: kõntẽmporary

Wiktionary


content

[czy­taj: kon­tent] w in­ter­ne­cie: treść, za­war­tość kie­ro­wa­na do od­bior­ców; kon­tent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. in­form. treść, za­war­tość me­ry­to­rycz­na

Wiktionary


contentowy

→ con­tent [czy­taj: kon­ten­to­wy; kon­ten­to­wy


SJP.pl


contessa

[czy­taj: kon­tes­sa] z ję­zy­ka wło­skie­go: hra­bi­na; kom­te­sa, kon­tes­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hra­bi­na (zwła­szcza we Fran­cji, Wło­szech, Hisz­pa­nii, UK)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hrabina, grafini

Wiktionary


conti

[czy­taj: konti albo kąti] naz­wi­sko


SJP.pl


continental

[czy­taj: kon­ti­nen­tal]
1. model sa­mo­cho­du marki Bent­ley;
2. model sa­mo­cho­du marki Lin­coln


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­ti­nen­tal – wieś w sta­nie Ohio, w USA
  • Con­ti­nen­tal AG – nie­miec­ki pro­du­cent opon
  • Con­ti­nen­tal Air­li­nes – linie lot­ni­cze
  • Te­le­dy­ne Con­ti­nen­tal Mo­tors (TCM) – ame­ry­kań­ski pro­du­cent sil­ni­ków lot­ni­czych
  • Con­ti­nen­tal Di­vi­sion – dawny ame­ry­kań­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów
  • Bent­ley Con­ti­nen­tal
  • Bent­ley Con­ti­nen­tal R
  • Bent­ley Con­ti­nen­tal Fly­ing Spur
  • Con­ti­nen­tal Mark Se­ries
  • Lin­coln Con­ti­nen­tal (1939)
  • Lin­coln Con­ti­nen­tal (1960)
  • Lin­coln Con­ti­nen­tal (2016)

Wikipedia


continuandum

[czy­taj: kon­ti­nu­łan­dum] pu­bli­ka­cja, wy­daw­nict­wo uka­zu­ją­ce się co pe­wien czas w ko­lej­nych to­mach lub ze­szy­tach, które sta­no­wią zam­knię­tą ca­łość


SJP.pl


continuum

[czy­taj: konTInuum] kon­ti­nu­um;
1. jedna z liczb kar­dy­nal­nych bę­dą­ca mocą zbio­ru liczb rze­czy­wi­stych;
2. zwar­ta i spój­na prze­strzeń me­trycz­na;
3. zbiór liczb rze­czy­wi­stych wraz ze swoją struk­tu­rą po­rząd­ko­wą i to­po­lo­gicz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. kon­ti­nu­um.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • con­ti­nu­um – w fi­zy­ce,
  • con­ti­nu­um – w te­o­rii mno­go­ści,
  • con­ti­nu­um – w to­po­lo­gii,
  • con­ti­nu­um – in­stru­ment mu­zycz­ny,
  • kon­ti­nu­um ję­zy­ko­we
  • Con­ti­nu­um: Oca­lić przysz­łość – ka­na­dyj­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny pro­du­ko­wa­ny od 2012 roku.
  • Con­ti­nu­um – album stu­dyj­ny Johna Ma­y­e­ra, wy­da­ny w 2006

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌkɔ̃ntʲĩˈnuwũm, AS: kõntʹĩnuu̯ũm

Wiktionary


contra

[czy­taj: kon­tra] kon­tra;
1. atak ma­ją­cy na celu od­par­cie na­cie­ra­ją­ce­go prze­ciw­ni­ka, wroga; kon­tra­tak;
2. za­cho­wa­nie wy­ra­ża­ją­ce sprze­ciw wobec czy­ichś za­cho­wań; sprze­ciw, prze­ciw­dzia­ła­nie;
3. kli­sza dru­kar­ska od­wra­ca­ją­ca układ barw bia­łych i czar­nych na od­bit­ce;
4. w bok­sie: cios pow­strzy­mu­ją­cy atak ry­wa­la;
5. w bok­sie: bły­ska­wicz­na od­po­wiedź cio­sem na atak prze­ciw­ni­ka;
6. w kar­tach: zo­bo­wią­za­nie się gra­cza wobec part­ne­ra do nie­do­pu­szcze­nia do wy­gra­nej prze­ciw­ni­ka;
7. w bry­dżu: odzyw­ka pod­wa­ża­ją­ca moż­ność ugra­nia kon­trak­tu wy­li­cy­to­wa­ne­go przez prze­ciw­ni­ków
8. w wio­ślar­stwie: wio­sło­wa­nie wstecz;
9. typ ha­mul­ca lub ha­mo­wa­nia w ro­we­rze


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­tra Costa Cen­tre – jed­nost­ka osad­ni­cza
  • Con­tra – pse­u­do­nim estoń­skie­go pi­sa­rza Mar­gu­sa Kon­nu­li
  • Cos­min Con­tra – ru­muń­ski pił­karz
  • Con­tra – album ze­spo­łu Vam­pi­re We­e­kend
  • Con­tra – nie­miec­ki film z 2020 roku
  • Con­tra – gra kom­pu­te­ro­wa z 1987 roku
  • Con­tra Force – gra kom­pu­te­ro­wa z 1992 roku
  • Con­tra pa­ga­nos – wiersz
  • Kon­tra
  • Mał­go­sia con­tra Mał­go­sia
  • Nota con­tra notam
  • Opvs Con­tra Natv­ram

Wikipedia


contras

[czy­taj: kon­tras] par­ty­zanc­ka or­ga­ni­za­cja w Ni­ka­ra­gui wal­czą­ca z san­di­ni­sta­mi


SJP.pl

Con­tras – pra­wi­co­wa par­ty­zant­ka wal­czą­ca prze­ciw­ko rzą­do­wi San­di­ni­stow­skie­go Fron­tu Wyz­wo­le­nia Na­ro­do­we­go (FSLN) w Ni­ka­ra­gui. Con­tras wspie­ra­na była przez Stany Zjed­no­czo­ne – CIA pro­wa­dzi­ło pro­gram szko­le­nia od­dzia­łów con­tras, a rząd ame­ry­kań­ski udzie­lał im wspar­cia mi­li­tar­ne­go i fi­nan­so­we­go. Par­ty­zan­ci zło­ży­li broń w 1990 roku po po­raż­ce FSLN w wy­bo­rach. Nazwa Con­tras jest skró­tem hisz­pań­skie­go słowa "con­tra­re­vo­lu­cio­na­rio".

Wikipedia


control

[czy­taj: kon­trol] kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra (w skró­cie Ctrl); Con­trol


SJP.pl

Con­trol (lub Ctrl) – kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra uży­wa­ny jako kla­wisz mo­dy­fi­ka­to­ra, w po­łą­cze­niu z in­ny­mi kla­wi­sza­mi (po­dob­nie jak ⇧ Shift). W więk­szo­ści kla­wia­tur znaj­du­ją się dwa kla­wi­sze Ctrl, umie­szczo­ne zwy­kle w dol­nym rzę­dzie kla­wi­szy po lewej i pra­wej stro­nie głów­ne­go bloku kla­wia­tu­ry.

Wikipedia


controlling

[czy­taj: konTROling] w eko­no­mii: me­to­da kie­ro­wa­nia przed­się­bior­stwem, po­le­ga­ją­ca na two­rze­niu i ak­tu­a­li­zo­wa­niu sy­ste­mu pla­no­wa­nia, kon­stru­o­wa­niu wskaź­ni­ków i mier­ni­ków oceny fi­nan­so­wej firmy oraz przy­go­to­wy­wa­niu in­for­ma­cji bie­żą­cych i stra­te­gicz­nych w celu pod­ję­cia naj­bar­dziej od­po­wied­nich de­cyz­ji w przed­się­bior­stwie; kon­tro­ling


SJP.pl

Con­trol­ling – sy­stem ste­ro­wa­nia przed­się­bior­stwem zo­rien­to­wa­nym na wynik, łą­czą­cy w sobie jed­no­cze­śnie za­da­nia pla­no­wa­nia – po­przez usta­le­nie celów przed­się­bior­stwa, kon­tro­li – po­rów­na­niem stanu fak­tycz­ne­go z za­mie­rze­nia­mi i kie­ro­wa­nia – prze­pro­wa­dza­nie dzia­łań ko­ry­gu­ją­cych.

Wikipedia


controllingowy

→ con­trol­ling


SJP.pl

Patrz:

controlling

conubium

[czy­taj: ko­nub­jum] zdol­ność praw­na do za­war­cia mał­żeń­stwa


SJP.pl


converse

[czy­taj: kon­wers] marka obu­wia i firma


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Con­ver­se – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Miami
  • Con­ver­se – wieś w sta­nie Lu­iz­ja­na, w pa­ra­fii Sa­bi­ne
  • Con­ver­se – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Spar­tan­burg
  • Con­ver­se – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Bexar
  • hrab­stwo Con­ver­se (ang. Con­ver­se Co­un­ty) – w sta­nie Wy­o­ming
  • Con­ver­se – ame­ry­kań­ski pro­du­cent odzie­ży spor­to­wej, włas­ność kon­cer­nu Nike

Wikipedia


conversio

[czy­taj: kon­wer­sjo] fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na uży­ciu tego sa­me­go wy­ra­zu lub grupy wy­ra­zów na końcu ko­lej­nych wer­sów; epi­stro­fa, epi­fo­ra


SJP.pl


conversy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) środ. młodz. tramp­ki marki Con­ver­se

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kuba po­wie­dział, że wszy­scy w kla­sie cho­dzą w con­ver­sach, więc on też musi je mieć.

Wiktionary


coo

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) Cen­tral­ny Oś­ro­dek Opa­ko­wań

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. COOp

Wiktionary


cook

[czy­taj: kuk] naz­wi­sko, np. James Cook (1728-1779), że­glarz an­giel­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Brian Cook (ur. 1980) – ame­ry­kań­ski ko­szy­karz
  • Craig Cook (ur. 1987) – bry­tyj­ski żuż­lo­wiec
  • Da­e­qu­an Cook (ur. 1987) – ame­ry­kań­ski ko­szy­karz wy­stę­pu­ją­cy w lidze NBA
  • Glen Cook (ur. 1944) – ame­ry­kań­ski pi­sarz fan­ta­sy i scien­ce fic­tion
  • Jamie Cook (ur. 1985) – bry­tyj­ski gi­ta­rzy­sta
  • James Cook (1728-1779) – an­giel­ski że­glarz i od­kryw­ca, kar­to­graf, astro­nom
  • John Cook (ur. 1958) – ame­ry­kań­ski żuż­lo­wiec
  • Jo­seph Cook (1860-1947) – au­stra­lij­ski po­li­tyk
  • Paul Cook (ur. 1956) – per­ku­si­sta ze­spo­łu Sex Pi­stols
  • Peter Cook (ur. 1936) – an­giel­ski ar­chi­tekt
  • Robin Cook (ur. 1940) – ame­ry­kań­ski pi­sarz
  • Robin Cook (1946-2005) – bry­tyj­ski po­li­tyk, mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych

Wikipedia


cookie

[czy­taj: kuki] frag­ment tek­stu wy­sy­ła­ny przez ser­wis in­ter­ne­to­wy do prze­glą­dar­ki in­ter­na­u­ty, poz­wa­la­ją­cy m.in. na za­pa­mię­ta­nie da­nych i utrzy­ma­nie sesji; cia­stecz­ko, kuki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­form. nie­wiel­ka por­cja da­nych za­pi­sy­wa­na przez stro­nę in­ter­ne­to­wą lub inną usłu­gę in­ter­ne­to­wą na urzą­dze­niu użyt­kow­ni­ka, słu­żą­ca m.in. do za­pa­mię­ty­wa­nia usta­wień, utrzy­my­wa­nia sesji lub roz­poz­na­wa­nia użyt­kow­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wi­nie­neś usu­nąć wszyst­kie co­o­kies, aby twój lap­top nor­mal­nie dzia­łał.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciasteczko

Wiktionary


cool

[czy­taj: kul] po­tocz­nie:
1. w uży­ciu przy­miot­ni­ko­wym: oce­nia­ny po­zy­tyw­nie; fajny, super, ek­stra
2. w uży­ciu przy­słów­ko­wym: atrak­cyj­nie, świet­nie, w po­rząd­ku; faj­nie, fa­jo­wo, ek­stra, super


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) środ. świet­ny, z klasą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cool – mia­sto w USA, w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Par­ker
  • Cool – sin­gel Gwen Ste­fa­ni
  • Cool – sin­gel Ales­so
  • Cool – sin­gel Fe­li­xa Ja­eh­na
  • Cool – sin­gel Jonas Brot­hers
  • Cool P vel Alick, wła­ści­wie Alek­san­der Kwa­śniew­ski – pol­ski muzyk

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tylko tak mó­wisz, że je­stem cool, a w rze­czy­wi­sto­ści swoje my­ślisz.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. coolersko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świetny, wspaniały, znakomity

Wiktionary


cool-sex

[czy­taj: kul seks] współ­ży­cie sek­su­al­ne ma­ją­ce za za­da­nie za­spo­ko­je­nie po­trze­by sek­su­al­nej bez więzi emo­cjo­nal­nej z part­ne­rem; cool sex, zimny seks


SJP.pl


coolerski

[czy­taj: ku­ler­ski] mło­dzie­żo­wo: oce­nia­ny bar­dzo po­zy­tyw­nie; cool, cza­der­ski, cza­do­wy, su­pe­ro­wy, za­rą­bi­sty


SJP.pl


coolersko

przy­słó­wek

 (1.1) środ. młodz. bar­dzo po­zy­tyw­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ce­li­na przysz­ła co­o­ler­sko ubra­na, zro­bi­ła fu­ro­rę.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. cool

 przym. cool

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cool, czadersko, czadowo, superowo

Wiktionary


coolhunter

[czy­taj: kul­han­ter] osoba wy­szu­ku­ją­ca, ob­ser­wu­ją­ca i ba­da­ją­ca nowe ten­den­cje w gru­pach spo­łecz­nych w celu do­pa­so­wa­nia pro­duk­tów firmy do ich po­trzeb


SJP.pl


coolhunterka

[czy­taj: kul­han­ter­ka] ko­bie­ta wy­szu­ku­ją­ca, ob­ser­wu­ją­ca i ba­da­ją­ca nowe ten­den­cje w gru­pach spo­łecz­nych w celu do­pa­so­wa­nia pro­duk­tów firmy do ich po­trzeb


SJP.pl


coolhunting

[czy­taj: kul­han­ting] wy­szu­ki­wa­nie, ob­ser­wo­wa­nie i ba­da­nie przez firmę no­wych ten­den­cji w gru­pach spo­łecz­nych w celu do­pa­so­wa­nia pro­duk­tów do ich po­trzeb; cool hun­ting


SJP.pl

Co­ol­hun­ting – ter­min mar­ke­tin­go­wy oz­na­cza­ją­cy po­szu­ki­wa­nie tren­dów. Na­ro­dził się w la­tach 90. XX wieku w Sta­nach Zjed­no­czo­nych od­no­sząc się do tzw. cool hun­te­rów, czyli łow­ców tren­dów. Ich praca po­le­ga na umie­jęt­nej ob­ser­wa­cji, po­szu­ki­wa­niu i wy­ko­rzy­sty­wa­niu tren­dów kul­tu­ro­wych, na przy­kład mody, która po­ja­wia się jako no­wość w ubio­rach, wnę­trzach i wszel­kich ga­dże­tach i na­stęp­nie prze­ka­zy­wa­niu tej wie­dzy fir­mom.

Wikipedia


cooljazzowy

→ cool jazz [czy­taj: kul­dże­zo­wy]


SJP.pl


coolpopowy

→ cool pop


SJP.pl

Patrz:

cool pop

cooper

[czy­taj: kuper] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­o­per Car Com­pa­ny – bry­tyj­ska firma sa­mo­cho­do­wa
  • Co­o­per – naz­wi­sko
  • Osoby no­szą­ce naz­wi­sko Co­o­per:
    • Adam Co­o­per – bry­tyj­ski aktor, cho­re­o­graf, tan­cerz,
    • Adam Ash­ley-Co­o­per – au­stra­lij­ski rug­by­sta,
    • Adrien­ne Co­o­per – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka,
    • Alice Co­o­per – ame­ry­kań­ski wo­ka­li­sta i muzyk har­droc­ko­wy,
    • Anna Julia Co­o­per – ame­ry­kań­ska pi­sar­ka, wy­kła­dow­czy­ni, fe­mi­nist­ka,
    • Ant­ho­ny Ash­ley-Co­o­per – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca,
    • Ar­man­do Co­o­per – pa­nam­ski pił­karz,
    • Ash­ley Co­o­per – au­stra­lij­ski te­ni­si­sta, zdo­byw­ca Pu­cha­ru Da­vi­sa w 1957 r.,
    • An­der­son Co­o­per – ame­ry­kań­ski dzien­ni­karz, autor i oso­bo­wość te­le­wi­zyj­na,

Wikipedia


cop

Cen­tral­ny Okręg Prze­my­sło­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Ostródz­kie,Olsz­tyn,Gi­życ­ko,Ełk. war­kocz

 (1.2) gw-pl|Ostródz­kie,Olsz­tyn,Gi­życ­ko,Ełk. kok upię­ty z war­ko­cza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cen­tral­ny Obóz Pracy
  • Cen­tral­ny Okręg Prze­my­sło­wy
  • Cen­trum Ope­ra­cji Po­wietrz­nych
  • Współ­czyn­nik wy­daj­no­ści chłod­ni­czej – Co­ef­fi­cient Of Per­for­man­ce
  • Cen­trum Ob­słu­gi Przed­się­bior­cy
  • Kryp­to­gen­ne or­ga­ni­zu­ją­ce się za­pa­le­nie płuc (ang. cryp­to­ge­nic or­ga­ni­zing pne­u­mo­nia)
  • Con­fe­ren­ce of the Par­ties – mię­dzy­na­ro­do­we kon­fe­ren­cje w spra­wie za­po­bie­ga­nia zmia­nom kli­ma­tu
  • COP (wa­lu­ta), kod peso ko­lum­bij­skie­go we­dług ISO 4217

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia. gwara. etym|niem|Zopp.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

 (1.1) zob­tłum|kok.

źró­dła.

 SGOWiM|tom=1|stro­na=359.

== cop (język an­giel­ski.) ==

wy­mo­wa.

 RP. IPA|kɒp.

 GA. IPA|kɑːp.

 audioAU|En-au-cop.ogg.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Sim­pli­fi­ca­tio­na­li­zer-cop.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Ve­al­hurl-cop.wav.

zna­cze­nia.

rze­czow­nik po­li­czal­ny

 (1.1) pot. glina (po­li­cjant)

 (1.2) daw. głowa

cza­sow­nik

 (2.1) pot. zła­pać, poj­mać, na­kryć, schwy­tać

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia. gwara. etym|niem|Zopp.

uwagi.

tłumaczenia.

 (1.1) zobtłum|kok.

źródła.

 SGOWiM|tom=1|strona=359.

== cop (język angielski.) ==

wymowa.

 RP. IPA|kɒp.

 GA. IPA|kɑːp.

 audioAU|En-au-cop.ogg.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Simplificationalizer-cop.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-cop.wav.

znaczenia.

rzeczownik policzalny

 (1.1) pot. glina (policjant)

 (1.2) daw. głowa

czasownik

 (2.1) pot. złapać, pojmać, nakryć, schwytać

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) copper

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia. gwara. etym|niem|Zopp.

uwagi.

tłumaczenia.

 (1.1) zobtłum|kok.

źródła.

 SGOWiM|tom=1|strona=359.

== cop (język angielski.) ==

wymowa.

 RP. IPA|kɒp.

 GA. IPA|kɑːp.

 audioAU|En-au-cop.ogg.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Simplificationalizer-cop.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-cop.wav.

znaczenia.

rzeczownik policzalny

 (1.1) pot. glina (policjant)

 (1.2) daw. głowa

czasownik

 (2.1) pot. złapać, pojmać, nakryć, schwytać

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) copper

Wiktionary


copacabana

[czy­taj: ko­pa­ka­ba­na] dziel­ni­ca Rio de Ja­ne­i­ro przy­le­ga­ją­ca do dłu­giej plaży


SJP.pl

Co­pa­ca­ba­na – dziel­ni­ca Rio de Ja­ne­i­ro, znana ze swo­jej plaży, dłu­giej na 4 ki­lo­me­try. Za­miesz­ku­je ją 400 000 ludzi, co czyni ją jedną z naj­gę­ściej za­lud­nio­nych dziel­nic świa­ta.

Po­cząt­ko­wo, aż do po­ło­wy XVIII wieku, no­si­ła nazwę Sacopenapã. Zmia­na nazwy na­stą­pi­ła po zbu­do­wa­niu ka­pli­cy, za­wie­ra­ją­cej kopię obra­zu "Dzie­wi­ca z Co­pa­ca­ba­ny". Zo­sta­ła wcie­lo­na do Rio de Ja­ne­i­ro 6 lu­te­go 1842.

Wikipedia


copia

skrót od: Cen­tra­la Ob­słu­gi Przed­się­biorstw i In­sty­tu­cji Ar­ty­stycz­nych; Copia


SJP.pl


copiątkowy

pow­ta­rza­ją­cy się każ­de­go piąt­ku


SJP.pl


copland

Co­pland – pro­jekt firmy Apple, któ­re­go celem było opra­co­wa­nie sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go. Za­po­cząt­ko­wa­ny w roku 1994 i za­koń­czo­ny w 1996. Praca in­ży­nie­rów i pro­gra­mi­stów nie posz­ła jed­nak na marne – pewne roz­wią­za­nia wy­pra­co­wa­ne w ra­mach pro­jek­tu Co­pland zo­sta­ły użyte w sy­ste­mie Mac OS 8.

Wikipedia


coponiedziałkowy

wy­da­rza­ją­cy lub pow­ta­rza­ją­cy się każ­de­go po­nie­dział­ku


SJP.pl


copula

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. łącz­nik;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • co­pu­la, ko­pu­la – funk­cja ma­te­ma­tycz­na
  • co­pu­la, ko­pu­la – łącz­nik gra­ma­tycz­ny
  • co­pu­la, kop­pel – mu­zy­ka or­ga­no­wa:
    • układ po­łą­czeń kla­wia­tur oraz kla­wia­tur do pe­da­łu
    • głos or­ga­no­wy
  • co­pu­la – krót­ki zwrot za­koń­cze­nio­wy sto­so­wa­ny w po­li­fo­nicz­nych ut­wo­rach mu­zycz­nych XII wieku

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) łącznik, spójka

Wiktionary


copy

[czy­taj: kopi] tekst, hasło re­kla­mo­we; ma­te­riał dzien­ni­kar­ski


SJP.pl


copycat

[czy­taj: kopiKET] po­tocz­nie: na­śla­dow­ca, imi­ta­tor


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • CC (kot)
  • Psy­cho­pa­ta – ame­ry­kań­ski thril­ler fil­mo­wy (tyt. ory­gi­na­łu Co­py­cat)
  • „Co­py­cat” – sin­giel bel­gij­skie­go wo­ka­li­sty Pa­tric­ka Ouchène z 2009 roku

Wikipedia


copyleft

[czy­taj: ko­pi­left] sy­stem li­cen­cjo­no­wa­nia praw au­tor­skich, umoż­li­wia­ją­cy zmie­nia­nie i swo­bod­ne roz­po­wszech­nia­nie danej pracy


SJP.pl

Co­py­left – ro­dzaj sy­ste­mu wol­ne­go li­cen­cjo­no­wa­nia praw au­tor­skich, zez­wa­la­ją­cy na mo­dy­fi­ka­cję okre­ślo­nych aspek­tów praw au­tor­skich i roz­po­wszech­nia­nie ut­wo­rów za­leż­nych na iden­tycz­nych wa­run­kach.

Za­ło­że­nia sy­ste­mu zo­sta­ły stwo­rzo­ne w roku 1984 przez Ri­char­da Stall­ma­na na uży­tek opro­gra­mo­wa­nia, ale dziś są uży­wa­ne rów­nież dla in­nych ro­dza­jów dzieł.

Wikipedia


copypasta

[czy­taj: ko­pi­pa­sta]
1. krót­ka hi­sto­ryj­ka roz­po­wszech­nia­na w in­ter­ne­cie me­to­dą ko­piuj-wklej;
2. tekst ut­wo­rzo­ny me­to­dą ko­piuj-wklej


SJP.pl

Co­py­pa­sta, pasta – tekst przy­po­mi­na­ją­cy opo­wia­da­nie, ko­pio­wa­ny i roz­po­wszech­nia­ny przez in­ter­na­u­tów. Trak­to­wa­ny jako ro­dzaj memu in­ter­ne­to­we­go. Nazwa tego zja­wi­ska po­cho­dzi od an­giel­skich słów copy (ko­piuj) i paste (wklej).

Pasty two­rzo­ne są prze­de wszyst­kim w ce­lach hu­mo­ry­stycz­nych.

Wikipedia


copyright

[czy­taj: ko­py­rajt] wy­łącz­ne prawo au­tor­skie do wy­da­wa­nia i roz­po­wszech­nia­nia ja­kie­goś dzie­ła


SJP.pl

Co­py­right – sy­stem prawa au­tor­skie­go funk­cjo­nu­ją­cy w pań­stwach, w któ­rych obo­wią­zu­je com­mon law, w tym w Wiel­kiej Bry­ta­nii, USA (Co­py­right Of­fi­ce) i Au­stra­lii.

W odróż­nie­niu od sy­ste­mu droit d’au­te­ur, sy­stem co­py­right tra­dy­cyj­nie obej­mu­je tylko au­tor­skie prawa ma­jąt­ko­we (prawa oso­bi­ste ist­nie­ją na pod­sta­wie po­sta­no­wień kon­wen­cji ber­neń­skiej, ale są słab­sze od ma­jąt­ko­wych).

Wikipedia


copyrighter

[czy­taj: ko­py­raj­ter]
1. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie prawa au­tor­skie­go;
2. osoba po­sia­da­ją­ca prawa au­tor­skie do cze­goś


SJP.pl


copyrightowy

→ co­py­right [czy­taj: ko­py­raj­to­wy]


SJP.pl


copywriter

[czy­taj: ko­py­raj­ter] osoba zaj­mu­ją­ca się pi­sa­niem slo­ga­nów i tek­stów re­kla­mo­wych; ko­py­raj­ter, tek­ster


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) autor tek­stów i slo­ga­nów re­kla­mo­wych;

Wiktionary

Co­py­wri­ter (CW) – autor tek­stów i slo­ga­nów re­kla­mo­wych. Co­py­wri­ter na­zy­wa­ny też bywa po fran­cu­sku con­cep­te­ur-re­dac­te­ur (po­my­sło­daw­ca – re­dak­tor).

Wikipedia


copywriterka

→ co­py­wri­ter [czy­taj: ko­py­raj­ter­ka]


SJP.pl


copywriterski

→ co­py­wri­ter [czy­taj: ko­pi­raj­ter­ski]


SJP.pl


copywriting

[czy­taj: ko­py­raj­ting] pi­sa­nie slo­ga­nów i tek­stów re­kla­mo­wych


SJP.pl

Co­py­wri­ting – pi­sa­nie tek­stów do pu­bli­ka­cji i slo­ga­nów re­kla­mo­wych.

Wikipedia


cor

skrót od: Con­fe­de­ra­tio Con­gre­ga­tio­num Ora­to­rii Sanc­ti Phi­lip­pi Nerii – zakon fi­li­pi­nów; COr.


SJP.pl


cor.

skrót od: Con­fe­de­ra­tio Con­gre­ga­tio­num Ora­to­rii Sanc­ti Phi­lip­pi Nerii – zakon fi­li­pi­nów; COr


SJP.pl


cora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. córka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cora – kibuc
  • Cora – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Wy­o­ming, w hrab­stwie Su­blet­te
  • Cora (ang. Cora Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Smith
  • (504) Cora – pla­ne­to­i­da
  • Cora – ro­dzaj ważek z ro­dzi­ny Po­lyt­ho­ri­dae
  • „Cora” – Za­kła­dy Prze­my­słu Odzie­żo­we­go „Cora” w War­sza­wie (1949–2001)
  • Cora – nie­miec­ki ze­spół mu­zycz­ny
  • – nie­miec­kie wy­daw­nict­wo
  • Cas Cora
  • Kora
  • Tera Cora

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɔra, AS: cora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. córeńka ż., córka ż., córuś ż., córunia ż., córeczka ż., córa ż., córcia ż.

 przym. córczany

Wiktionary


coranny

od­by­wa­ją­cy się każ­de­go ranka


SJP.pl


coraz

1. wyraz in­for­mu­ją­cy o na­si­la­niu się cze­goś (np. Było coraz zim­niej.);
2. wyraz in­for­mu­ją­cy o czę­stym pow­ta­rza­niu się cze­goś (np. Ser­wo­wa­li coraz to wyk­wint­niej­sze dania.)


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) słowo poz­wa­la­ją­ce wy­ra­zić wzma­ga­nie, na­si­la­nie się cze­goś; uży­wa­ne naj­czę­ściej w po­łą­cze­niu z przy­miot­ni­ka­mi i przy­słów­ka­mi w stop­niu wyż­szym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zima sta­wa­ła się coraz sroż­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɔras, AS: coras

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. raz m.

 liczgł. raz

Wiktionary


corazziański

[czy­taj: ko­rac­cjań­ski] ma­ją­cy zwią­zek z Co­raz­zim


SJP.pl


cordoba

[czy­taj: KORdowa albo kor­do­ba] jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ni­ka­ra­gui równa 100 cen­ta­vo


SJP.pl


cordura

[czy­taj: kor­du­ra] bar­dzo wy­trzy­ma­ła tka­ni­na z tek­stu­ro­wa­nych włó­kien po­lia­mi­do­wych


SJP.pl

Cor­du­ra – marka tka­nin wy­so­ce od­por­nych na prze­tar­cia.

Wikipedia


cordurowy

→ cor­du­ra [czy­taj: kor­du­ro­wy]


SJP.pl


coreldraw

[czy­taj: korel droł] pa­kiet pro­gra­mów gra­ficz­nych


SJP.pl

CorelDRAW – pro­dukt ka­na­dyj­skiej firmy Corel Cor­po­ra­tion – pa­kiet pro­gra­mów gra­ficz­nych wcho­dzą­cych w skład jed­ne­go pro­duk­tu, słu­żą­cy po­cząt­ko­wo do obrób­ki gra­fi­ki wek­to­ro­wej, z cza­sem wzbo­ga­ca­ny o ko­lej­ne pro­gra­my do­ty­czą­ce róż­no­rod­nych za­sto­so­wań gra­fi­ki kom­pu­te­ro­wej.

Wikipedia


corelli

[czy­taj: ko­rel­li] naz­wi­sko, m.in.: Ar­can­ge­lo Co­rel­li (1653-1713), wło­ski kom­po­zy­tor i skrzy­pek


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­can­ge­lo Co­rel­li – wło­ski kom­po­zy­tor ba­ro­ku
  • Gia­cin­to Co­rel­li
  • Fran­co Co­rel­li – wło­ski śpie­wak ope­ro­wy
  • Ka­pi­tan Co­rel­li – film

Wikipedia


coreper

skrót od: Comité des représentants per­ma­nents - Ko­mi­tet Sta­łych Przed­sta­wi­cie­li Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


corfam

[czy­taj: kor­fam] marka syn­te­tycz­nej skóry


SJP.pl


corgi

[czy­taj: korgi] po­tocz­nie:
1. pies rasy welsh corgi car­di­gan;
2. pies rasy welsh corgi pem­bro­ke


SJP.pl


coriandoli

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kon­fet­ti rzu­ca­ne pod­czas ulicz­ne­go kar­na­wa­łu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konfetti

Wiktionary


cork

[czy­taj: kork] mia­sto w po­łud­nio­wej Ir­lan­dii


SJP.pl

Cork (irl. "Cor­ca­igh", wym.) – dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto w Ir­lan­dii, le­żą­ce przy uj­ściu rzeki Lee do Morza Cel­tyc­kie­go, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny hrab­stwa Cork i naj­więk­sze mia­sto pro­win­cji Mun­ster.

Wikipedia


corleone

[czy­taj: kor­le­o­ne] miej­sco­wość sy­cy­lij­ska, znana z po­wie­ści "Oj­ciec chrzest­ny" Maria Puzo, a także jako miej­sce uro­dze­nia wielu człon­ków cosa no­stry


SJP.pl

Cor­le­o­ne (sycyl. "Cu­nigg­hiu­ni") – miej­sco­wość we Wło­szech, w re­gio­nie Sy­cy­lia, w pro­win­cji Pa­ler­mo. Liczy ok. 12 000 miesz­kań­ców.

Wikipedia


corleoński

[czy­taj: kor­le­oń­ski] przy­miot­nik od: Cor­le­o­ne (mia­sto we Wło­szech)


SJP.pl


corneille

[czy­taj: korNEJ] naz­wi­sko, m.in. Pier­re Cor­ne­il­le (1606-1684) - pi­sarz fran­cu­ski


SJP.pl

Cor­ne­il­le, właśc. Gu­il­la­u­me Cor­ne­lis van Be­ver­loo (ur. 3 lipca 1922 w Liège, zm. 5 wrze­śnia 2010 w Au­vers-sur-Oise) – ho­len­der­ski ma­larz, rzeź­biarz, li­to­graf i poeta.

Wikipedia


cornelius

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Imię mę­skie
  • Cor­ne­lius – marka pol­skie­go piwa psze­nicz­ne­go pro­du­ko­wa­ne­go przez Bro­war Piotr­ków
  • Cor­ne­lius – miej­sco­wość w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Mec­klen­burg
  • Cor­ne­lius – mia­sto w sta­nie Ore­gon, w hrab­stwie Was­hing­ton

Wikipedia


cornell

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cor­nell – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Li­ving­ston
  • Cor­nell – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Chip­pe­wa
  • Cor­nell (ang. Cor­nell Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Delta
  • Cor­nell (ang. Cor­nell Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Cass
  • (8250) Cor­nell – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Cor­nell Capa – ame­ry­kań­ski fo­to­re­por­ter
  • Cor­nell Glen – pił­karz pod­cho­dzą­cy z Try­ni­da­du i To­ba­go
  • Cor­nell H. Fle­is­cher – ame­ry­kań­ski hi­sto­ryk
  • Cor­nell Ha­y­nes Jr – ame­ry­kań­ski raper oraz aktor
  • Cor­nel Wilde – ame­ry­kań­ski aktor i re­ży­ser
  • Jill Cor­nell Tar­ter – ame­ry­kań­ska astro­nom
  • Chris Cor­nell – ame­ry­kań­ski muzyk, wo­ka­li­sta, mul­tiin­stru­men­ta­li­sta i autor tek­stów

Wikipedia


corner

[czy­taj: kor­ner] w piłce noż­nej, rzad­ko: wpro­wa­dze­nie piłki do gry z na­roż­ni­ka bo­i­ska; rzut rożny, rożny, róg, kor­ner


SJP.pl


cornflakes

[czy­taj: korn­flejks] chrup­kie płat­ki z zia­ren ku­ku­ry­dzy; płat­ki ku­ku­ry­dzia­ne, corn­fla­ke­sy, corn­flek­sy, korn­flek­sy, korn­flej­ki


SJP.pl


cornflakesy

[czy­taj: korn­flejk­sy] chrup­kie płat­ki z zia­ren ku­ku­ry­dzy; płat­ki ku­ku­ry­dzia­ne, corn­fla­kes, corn­flek­sy, korn­flek­sy, korn­flej­ki


SJP.pl


cornfleksy

[czy­taj: korn­flek­sy] chrup­kie płat­ki z zia­ren ku­ku­ry­dzy; płat­ki ku­ku­ry­dzia­ne, corn­fla­kes, corn­fla­ke­sy, korn­flek­sy, korn­flej­ki


SJP.pl


cornhole

[czy­taj: korn­hol] gra zręcz­no­ścio­wa po­le­ga­ją­ca na rzu­ca­niu wo­recz­kiem z ziar­na­mi ku­ku­ry­dzy do okrą­głe­go ot­wo­ru


SJP.pl


cornish

[czy­taj: kor­nisz] korn­wa­lij­ska rasa kur mięs­nych, krzy­żo­wa­na z ku­ra­mi ras ogól­no­u­żyt­ko­wych; kor­ni­sze


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abbie Cor­nish (ur. 1982) – au­stra­lij­ska ak­tor­ka fil­mo­wa, mo­del­ka, a także ra­per­ka, wy­stę­pu­ją­ca pod pse­u­do­ni­mem MC Dusk
  • Jes­si­ca Ellen Cor­nish (ur. 1988) – bry­tyj­ska pio­sen­kar­ka i au­tor­ka tek­stów, wy­stę­pu­ją­ca jako Jes­sie J
  • Cor­nish – miej­sco­wość w sta­nie Maine, w hrab­stwie York, USA
  • Cor­nish – miej­sco­wość w sta­nie New Hamps­hi­re, w hrab­stwie Sul­li­van, USA
  • Cor­nish – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Jef­fer­son, USA
  • Cor­nish – miej­sco­wość w sta­nie Utah, w hrab­stwie Cache, USA
  • Cor­nish Hall End – miej­sco­wość (wieś) w An­glii, w hrab­stwie Essex, Wiel­ka Bry­ta­nia
  • Cor­nish (ang. Cor­nish Town) – gmina w sta­nie Maine, w hrab­stwie York, USA
  • Cor­nish (ang. Cor­nish Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Ait­kin, USA
  • Cor­nish (ang. Cor­nish Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Si­bley, USA
  • Cor­nish (ang. Cor­nish Town) – gmina w sta­nie New Hamps­hi­re, w hrab­stwie Sul­li­van, USA
  • cor­nish (pol. korn­wa­lij­ski) – an­giel­ski przy­miot­nik lub rze­czow­nik do­ty­czą­cy Korn­wa­lii i Korn­wa­lij­czy­ków

Wikipedia


cornwall

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Korn­wa­lia () – hrab­stwo i kra­i­na hi­sto­rycz­na w An­glii
    • Księ­stwo Korn­wa­lii () – księ­stwo w An­glii
  • Corn­wall – mia­sto w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Litch­field
  • Corn­wall – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Le­ba­non
  • Corn­wall – mia­sto w sta­nie Ver­mont, w hrab­stwie Ad­di­son
  • Corn­wall – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Oran­ge
  • Corn­wall-on-Hud­son – wieś w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Oran­ge, po­ło­żo­na nad brze­giem rzeki Hud­son
  • Corn­wall (ang. Corn­wall Town) – gmina w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Litch­field
  • Corn­wall (ang. Corn­wall Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Henry
  • Corn­wall (ang. Corn­wall Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Oran­ge
  • Corn­wall (ang. Corn­wall Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Spink
  • Corn­wall (ang. Corn­wall Town) – gmina w sta­nie Ver­mont, w hrab­stwie Ad­di­son

Wikipedia


coro

[czy­taj: koro] chór (okre­śle­nie sto­so­wa­ne w nu­tach)


SJP.pl

Coro, właśc. Santa Ana de Coro ( Neu-Augs­burg) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej We­ne­zu­e­li, u na­sa­dy pół­wy­spu Paraguaná, sto­li­ca stanu Fal­cón.

Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne 26 lipca 1527 roku przez Hisz­pa­na Juana de Ampíes. Była sie­dzi­bą pier­wsze­go bi­skup­stwa oraz naj­star­szym i naj­waż­niej­szym mia­stem w za­chod­niej We­ne­zu­e­li.

Wikipedia


corocznie

przy­słó­wek

 (1.1) (pow­ta­rza­jąc) co rok

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fe­sti­wal od­by­wa się co­rocz­nie od roku 1996 w Brnie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. coroczny

 rzecz. rocznik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rokrocznie

Wiktionary


coroczny

uka­zu­ją­cy się raz w roku, przy­pa­da­ją­cy co rok itp.; rocz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pow­ta­rza­ją­cy się co roku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W obli­czu co­rocz­nej zmia­ny urzęd­ni­ków rzym­skiej ma­gi­stra­tu­ry senat, któ­re­go człon­ko­wie wy­bie­ra­ni byli do­ży­wot­nio, sta­no­wił osto­ję po­li­tycz­nej cią­gło­ści.

 (1.1) Or­ga­ni­zo­wa­na jest co­rocz­na zbiór­ka na cele cha­ry­ta­tyw­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: t͡sɔˈrɔt͡ʃnɨ, AS: coročny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. corocznie

 rzecz. rocznik mrz.

Wiktionary


corokia

ozdob­na ro­śli­na do­nicz­ko­wa po­cho­dzą­ca z Nowej Ze­lan­dii


SJP.pl

Co­ro­kia – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny "Ar­gop­hyl­la­ce­ae". Obej­mu­je 6 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Au­stra­lii i na wy­spach Oce­a­nii, z cen­trum zróż­ni­co­wa­nia w Nowej Ze­lan­dii. Poza tym kra­jem po­je­dyn­cze ga­tun­ki rosną w jed­nym z pasm gór­skich Nowej Po­łud­nio­wej Walii ("C. whi­te­a­na"), na wy­spie Lord Howe ("C. car­pe­de­to­i­des") i na wy­spie Rapa ("C. col­le­net­tei"). Rosną w róż­nych sied­li­skach; w for­ma­cjach za­ro­ślo­wych na ni­zi­nach i dnach dolin, w la­sach de­szczo­wych i na te­re­nach ska­li­stych.

Wikipedia


corolla

[czy­taj: ko­rol­la] model sa­mo­cho­du marki To­y­o­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. sa­mo­chód typu To­y­o­ta Co­rol­la;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Co­rol­la (kor­po­ra­cja) – pol­ska kor­po­ra­cja aka­de­mic­ka dzia­ła­ją­ca w Kra­ko­wie
  • To­y­o­ta Co­rol­la – sa­mo­chód marki To­y­o­ta

Wikipedia

Wymowa:

IPA: kɔˈrɔlːa, AS: koro•la

Wiktionary


coroner

[czy­taj: ko­ro­ner] w kra­jach an­glo­sa­skich: bie­gły są­do­wy zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem przy­czyn, czasu, oko­licz­no­ści śmier­ci osób zmar­łych śmier­cią nie­na­tu­ral­ną; ko­ro­ner


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. w sy­ste­mie an­glo­sa­skim śled­czy od­po­wie­dzial­ny za wy­ja­śnie­nie nie­na­tu­ral­nych zgo­nów

Wiktionary

Co­ro­ner – szwaj­car­ska grupa thrash­me­ta­lo­wa, za­ło­żo­na w Zu­ry­chu dzia­ła­ją­ca w la­tach 1985–1996. Re­ak­ty­wo­wa­na w 2010 roku[2]. Poza Eu­ro­pą nie zdo­by­li więk­szej po­pu­lar­no­ści, Dzia­łal­ność roz­po­czę­li w 1983 roku, roz­pad­li się w 1996 i zesz­li po­now­nie 14 lat póź­niej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: kɔˈrɔ̃nɛr, AS: korõner

Wiktionary

Powiązane:

 przym. koronerski

Wiktionary


corontin

[czy­taj: ko­ron­tin] nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu dusz­ni­cy bo­les­nej i za­bu­rzeń krą­że­nia, za­wie­ra­ją­ce­go pre­ny­la­mi­nę; Se­gon­tin, Pre­ny­la­min


SJP.pl


coropuna

[czy­taj: ko­ro­pu­na] masyw wul­ka­nicz­ny w po­łud­nio­wej czę­ści Peru


SJP.pl

Co­ro­pu­na (hiszp. "Ne­va­do Co­ro­pu­na", "Volcán Co­ro­pu­na") – nie­czyn­ny masyw wul­ka­nicz­ny w re­gio­nie Are­qu­i­pa, w Peru, w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Stra­to­wul­kan po­ło­żo­ny jest w Kor­dy­lie­rze Za­chod­niej. Jego wy­so­kość sięga 6425 m n.p.m.

Wikipedia


corot

[czy­taj: koRO] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jean-Bap­ti­ste Ca­mil­le Corot – fran­cu­ski ma­larz
  • COROT – misja kos­micz­na

Wikipedia


corp.

skrót od: cor­po­ra­tion (z an­giel­skie­go: kor­po­ra­cja)


SJP.pl


corrado

[czy­taj: kor­ra­do] model sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cor­ra­do (film) - ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny z 2009 roku
  • Volks­wa­gen Cor­ra­do – sa­mo­chód spor­to­wy klasy kom­pak­to­wej
  • Cor­ra­di
  • Cor­ra­di­ni
  • Cor­ra­di­no
  • Con­rad

Wikipedia


corral

[czy­taj: KORral albo korRAL] kor­ral;
1. za­gro­da dla bydła w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Pół­noc­nej;
2. dawny teatr hisz­pań­ski wy­sta­wia­ją­cy swe sztu­ki na dzie­dziń­cach, pod­wór­kach; także pod­wór­ko lub dzie­dzi­niec słu­żą­ce jako scena dla tego te­a­tru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zo­o­techn. ro­dzaj za­gro­dy dla bydła w Ame­ry­ce

Wiktionary

Cor­ral – mia­sto w środ­ko­wym Chile, w re­gio­nie Los Ríos, po­ło­żo­ne nad Oce­a­nem Spo­koj­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy w cor­ra­lach są jakie konie ran­che­ra?

Wiktionary


correct

[czy­taj: korREKT] wła­ści­wy, po­praw­ny, bez za­rzu­tu


SJP.pl


correggio

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cor­reg­gio – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech
  • An­to­nio Al­le­gri da Cor­reg­gio – ma­larz wło­ski two­rzą­cy w okre­sie re­ne­san­su

Wikipedia


corrida

[czy­taj: kor­ri­da] walka czło­wie­ka z by­kiem pro­wa­dzo­na na are­nie; kor­ri­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. wi­do­wi­sko po­le­ga­ją­ce na walce i za­bi­ja­niu byków przez tor­re­a­do­rów na are­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej kuzyn zgi­nął pod­czas cor­ri­dy w maju tego roku.

Wiktionary


corriedale

[czy­taj: ko­ri­dejl] no­wo­ze­landz­ka rasa owiec


SJP.pl


corrigenda

[czy­taj: kor­ri­gen­da] spis po­pra­wek, spro­sto­wa­nie omy­łek w książ­ce; er­ra­ta


SJP.pl


corsa

[czy­taj: korso] re­pre­zen­ta­cyj­na sze­ro­ka aleja; korso


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Opel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łam za­par­ko­wa­ną corsę pod skle­pem ju­bi­le­ra.

Wiktionary


corsair

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cor­sa­ir Com­po­nents – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo kom­pu­te­ro­we
  • Cor­sa­ir In­ter­na­tio­nal – fran­cu­ska linia lot­ni­cza
  • Vo­ught O2U Cor­sa­ir – ame­ry­kań­ski sa­mo­lot roz­poz­naw­czo-bom­bo­wy z lat 20. i 30. XX wieku
  • Vo­ught F4U Cor­sa­ir – ame­ry­kań­ski sa­mo­lot my­śliw­ski z lat 40. XX wieku
  • LTV A-7 Cor­sa­ir II – ame­ry­kań­ski sa­mo­lot sztur­mo­wy z lat 60. XX wieku

Wikipedia


corsica

[czy­taj: kors-ika] model sa­mo­cho­du marki Chev­ro­let


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cor­si­ca – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • Cor­si­ca – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Do­u­glas
  • Kor­sy­ka
  • Chev­ro­let Cor­si­ca – nazwa mo­de­lu sa­mo­cho­du oso­bo­we­go

Wikipedia


corso

[czy­taj: korso] re­pre­zen­ta­cyj­na sze­ro­ka aleja; korso


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urb. sze­ro­ka ulica miej­ska

 (1.2) po­chód z uk­wie­co­ny­mi po­ja­zda­mi

Wiktionary


cortazar

[czy­taj: korTAsar] naz­wi­sko


SJP.pl


corten

[czy­taj: kor­ten] stal o pod­wyż­szo­nej od­por­no­ści na wa­run­ki at­mos­fe­rycz­ne; stal kor­te­now­ska


SJP.pl


cortex

z ła­ci­ny:
1. kora drze­wa;
2. kora móz­go­wa


SJP.pl

"Cor­tex" – mię­dzy­na­ro­do­we an­glo­ję­zycz­ne cza­so­pis­mo za­ło­żo­ne w 1964 roku przez Ennio De Renzi i wy­da­wa­ne przez El­se­vier Mas­son. Poś­wię­co­ne jest ba­da­niom pro­ce­sów poz­naw­czych i związ­ków mię­dzy ukła­dem ner­wo­wym a czyn­no­ścia­mi umy­sło­wy­mi. Uka­zu­je się 10 nu­me­rów rocz­nie, do­stęp­ne są w wer­sji elek­tro­nicz­nej w bazie Scien­ce Di­rect. Wskaź­nik cy­to­wań cza­so­pis­ma wy­no­si 4.314 (gru­dzień 2015).

Wikipedia


cortez

[czy­taj: korTES] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cor­tez – mia­sto w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Mon­te­zu­ma
  • Cor­tez – miej­sco­wość spi­so­wa w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Ma­na­tee
  • Cor­tes (ujed­noz­nacz­nie­nie)
    • Hernán Cortés – hisz­pań­ski konk­wi­sta­dor
  • Kor­tez – pol­ski muzyk

Wikipedia


corti

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Corti-No­er­mont – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Cor­til-No­ir­mont
  • Corti-Wodon – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Cor­til-Wodon
  • Al­fon­so Gia­co­mo Ga­spa­re Corti – wło­ski ana­tom
  • Au­gu­ste Corti – szwaj­car­ski za­pa­śnik
  • Cla­u­dio Corti – wło­ski ko­larz
  • Enzo Corti – wło­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy
  • Er­ne­sto Corti – ar­gen­tyń­ski pił­karz
  • Maria Corti – wło­ska pi­sar­ka
  • Mario Corti – wło­ski sko­czek nar­ciar­ski
  • Re­na­to Corti – wło­ski bi­skup
  • Mon­chio delle Corti

Wikipedia


cortland

[czy­taj: kort­land] kort­land;
1. zi­mo­wa od­mia­na ja­bło­ni;
2. owoc tej ja­bło­ni


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cort­land – miej­sco­wość w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie DeKalb
  • Cort­land – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Gage
  • Cort­land – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Cort­land
  • Cort­land – mia­sto w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Trum­bull
  • Cort­land (ang. Cort­land Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie DeKalb
  • hrab­stwo Cort­land (ang. Cort­land Co­un­ty) – w sta­nie Nowy Jork
  • Cort­land (ja­błoń) – zi­mo­wa od­mia­na ja­bło­ni

Wikipedia


cortés

Cortés – de­par­ta­ment w pół­noc­no-za­chod­nim Hon­du­ra­sie, nad Mo­rzem Ka­ra­ib­skim. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 3954 km². W 2001 roku de­par­ta­ment za­miesz­ki­wa­ło ok. 1,2 mln miesz­kań­ców.

Wikipedia


corvetta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. mot. sa­mo­chód marki Chev­ro­let Cor­vet­te

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pod­kra­kow­skich Szczy­gli­cach, przed oka­za­łą willą, czer­wie­ni się spor­to­wa cor­vet­ta.

 (1.1) W maju za­de­biu­tu­je u nas marka Chev­ro­let. Nie będą to jed­nak np. słyn­ne spor­to­we cor­vet­ty, ale nowe mo­de­le Da­e­woo, które będą sprze­da­wa­ne jako chev­ro­le­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kɔrˈvɛtːa, AS: korve•ta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. corvette

Wiktionary


corvette

[czy­taj: korWET] model sa­mo­cho­du marki Chev­ro­let


SJP.pl


coryza

[czy­taj: ko­ry­za] ostry stan nie­ży­to­wy gór­nych dróg od­de­cho­wych o etio­lo­gii za­kaź­nej, ze ślu­zo­wo-rop­nym wy­cie­kiem z nosa (nie­żyt nosa)


SJP.pl


cos

skrót od: co­si­nus (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Cen­tral­ny Oś­ro­dek Spor­tu;

 (1.2) = linia cią­głe­go od­le­wa­nia stali;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cos – co­si­nus, jedna z funk­cji try­go­no­me­trycz­nych
  • Cos – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • COS – wzór Hilla siarcz­ku kar­bo­ny­lu (tle­no­siarcz­ku węgla)
  • COS – linia cią­głe­go od­le­wu stali
  • COS – Cen­tral­ny Oś­ro­dek Spor­tu
    • COS Za­ko­pa­ne – Tor lo­do­wy Cen­tral­ne­go Oś­rod­ka Spor­tu w Za­ko­pa­nem
    • Oś­ro­dek Nar­ciar­ski COS OPO w Szczyr­ku
  • COS-B – sa­te­li­ta na­u­ko­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Kom­bi­nat me­ta­lur­gicz­ny skła­da się z dwóch wiel­kich pie­ców, dwóch wal­cow­ni oraz dwóch linii cią­głe­go od­le­wa­nia stali (COS).

Wiktionary


cosalit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy siarcz­ków;

Wiktionary

Co­sa­lit – mi­ne­rał z grupy siarcz­ków. Jego nazwa po­cho­dzi od ko­pal­ni Co­sa­la w Mek­sy­ku, gdzie po raz pier­wszy zo­stał opi­sa­ny w 1968 roku przez Fre­de­ric­ka Gent­ha. Na­zy­wa­ny bywa także "bjel­kit", nazwa ta po­cho­dzi od ko­pal­ni Bjel­ke w Nord­mark w Szwe­cji.

Co­sa­lit ma słaby ple­o­chro­izm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co­sa­lit ma słaby ple­o­chro­izm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bjelkit

Wiktionary


cosec

skrót od: co­se­cans (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

sym­bol

 (1.1) = mat. co­se­cans

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kɔˈsɛkãw̃s, AS: kosekãũ̯s

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) csc

Wiktionary


cosecans

[czy­taj: ko­se­kans] funk­cja bę­dą­ca od­wrot­no­ścią si­nu­sa; ko­se­kans


SJP.pl


cosekundowy

od­by­wa­ją­cy się co se­kun­dę


SJP.pl


cosenza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w Ka­la­brii, sto­li­ca pro­win­cji Co­sen­za (1.2);

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w Ka­la­brii;

Wiktionary

Co­sen­za – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Ka­la­bria, w pro­win­cji Co­sen­za. Przez mia­sto prze­pły­wa rzeka Crati.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 71 792 osoby, 1940,3 os./km².

W miej­sco­wo­ści jest sta­cja ko­le­jo­wa Co­sen­za.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bez­poś­red­nią przy­czy­ną gnie­wu Ala­ry­ka stała się od­mo­wa poz­wo­le­nia jego lu­dziom na osied­le­nie się w No­ri­cum. Póź­niej­szy plan wodza po­le­gał na za­bra­niu ich do Afry­ki. Ale śmierć Ala­ry­ka pod Co­sen­zą raz je­szcze od­wró­ci­ła bieg wy­da­rzeń.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staroż. Konsencja

Wiktionary


cosh

ko­si­nus hi­per­bo­licz­ny


SJP.pl


cosi

za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pódź haw, cosi ci po­wiym!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cosik, cosikej

Wiktionary


cosik

po­tocz­nie: coś nie­coś


SJP.pl

za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) pot. zdrobn. od coś

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cosik trze­ba zro­bić!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈt͡sɔɕik, AS: cośik

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: zaim. coś

:: partyk. coś

 (1.2)

:: zaim. cosi, cosikej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) cosi, cosikej

Wiktionary


cosika

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. coś

Wiktionary


cosikej

za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pódź haw, co­si­kej ci po­wiym!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cosi, cosik

Wiktionary


cosinus

[czy­taj: kos-inus] ko­si­nus; funk­cja try­go­no­me­trycz­na; okre­śla­ją­ca, dla pew­ne­go punk­tu A(x, y) i pro­mie­nia wo­dzą­ce­go r, sto­su­nek x do r; w trój­ką­cie pro­sto­kąt­nym - sto­su­nek dłu­go­ści przy­pro­sto­kąt­nej le­żą­cej przy danym kącie do dłu­go­ści prze­ciw­pro­sto­kąt­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. funk­cja, która dla ar­gu­men­tu od 0 do π/2 wy­ra­ża sto­su­nek dłu­go­ści przy­pro­sto­kąt­nej przy­le­głej do da­ne­go kąta do dłu­go­ści prze­ciw­pro­sto­kąt­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co­si­nus jest funk­cją okre­so­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kɔˈsʲĩnus, AS: kosʹĩnus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kosinus mrz., cosinusoida ż., kosinusoida ż., sinus mrz., sinusoida ż.

 przym. kosinusowy, sinusowy, sinusoidalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosinus

Wiktionary


cosinusoida

[czy­taj: kos-inu­so­i­da] linia krzy­wa przed­sta­wia­ją­ca zmien­ność funk­cji ko­si­nus; ko­si­nu­so­i­da


SJP.pl


cosinusowy

→ co­si­nus [czy­taj: kos-inu­so­wy]; ko­si­nu­so­wy


SJP.pl


cosmati

[czy­taj: kos­ma­ti] grupa ar­ty­stów wło­skich two­rzą­cych w Rzy­mie w XII-XIV w.


SJP.pl

Cos­ma­ti (wł. od imie­nia Kosma) ("Mar­mo­ra­rii Ro­ma­ni") - grupa wło­skich ar­ty­stów ka­mie­nia­rzy z kilku ro­dzin (np. Me­li­ni, Vasl­le­ti i Ode­ri­si) pra­cu­ją­ca po­czą­wszy od XII wieku w Rzy­mie, a póź­niej także w po­zo­sta­łych re­jo­nach Ita­lii oraz poza nią. Sied­miu przed­sta­wi­cie­li grupy było uta­len­to­wa­ny­mi ar­chi­tek­ta­mi, rzeź­bia­rza­mi w de­ko­ra­cyj­nej mo­za­i­ce ge­o­me­trycz­nej, głów­nie na po­dło­gach ko­ścio­łów.

Wikipedia


cosmetomat

[czy­taj: kos­me­to­mat] au­to­mat do sprze­da­ży kos­me­ty­ków i środ­ków czy­sto­ści, na­le­wa­nych bez­poś­red­nio z urzą­dze­nia; kos­me­to­mat


SJP.pl


cosmopolitan

[czy­taj: kosmoPOliten] mię­dzy­na­ro­do­wy ma­ga­zyn dla ko­biet


SJP.pl

Cos­mo­po­li­tan (Cosmo) – ma­ga­zyn dla ko­biet poś­wię­co­ny mo­dzie, wy­da­wa­ny ory­gi­nal­nie w USA jako mie­sięcz­nik.

Pier­wszy numer cza­so­pis­ma wy­szedł w 1886 wy­da­ny przez Schlicht & Field jako „The Cos­mo­po­li­tan”. Do 1960 roku było to cza­so­pis­mo przez­na­czo­ne dla ca­łych ro­dzin.

Wikipedia


cosobotni

wy­da­rza­ją­cy lub pow­ta­rza­ją­cy się każ­dej so­bo­ty


SJP.pl


cospar

skrót od: Com­mit­tee for Space Re­se­arch - Ko­mi­tet Badań Prze­strze­ni Kos­micz­nej


SJP.pl


cosplay

[czy­taj: ko­splej] prze­bie­ra­nie się za po­sta­cie z fil­mów, ko­mik­sów, gier itp.


SJP.pl

Co­splay (jap. コスプレ ko­su­pu­re) – ar­ty­stycz­ne hobby, w ra­mach któ­re­go osoby na­zy­wa­ne co­spla­y­e­ra­mi two­rzą prze­bra­nia i wcie­la­ją się w po­stać fik­cyj­ną. Ter­min ‘co­splay’ pow­stał w Ja­po­nii w 1984 roku, ale za po­cząt­ki tego hobby uważa się kon­went 1st World Scien­ce Fic­tion Con­ven­tion, który miał miej­sce w Nowym Jorku w 1939 roku.

Wikipedia


cosplayer

[czy­taj: ko­sple­jer] osoba prze­bie­ra­ją­ca się za po­sta­cie z fil­mów, ko­mik­sów, gier itp.


SJP.pl


cosplayerka

→ co­spla­y­er [czy­taj: ko­sple­jer­ka]


SJP.pl


cosplayować

[czy­taj: ko­sple­jo­wać] prze­bie­rać się za po­sta­cie z fil­mów, ko­mik­sów, gier itp.


SJP.pl


cosplayowy

[czy­taj: ko­sple­jo­wy] zwią­za­ny z prze­bie­ra­niem się za po­sta­cie z fil­mów, ko­mik­sów, gier itp.


SJP.pl


costa-gavras

[czy­taj: kosta gawra, w od­mia­nie: ga­wra­sa, ga­wra­so­wi itd.] naz­wi­sko obce


SJP.pl

Costa-Gav­ras, właśc. Kon­stan­ti­nos Gav­ras (ur. 13 lu­te­go 1933 w Lo­u­tra Ira­ias) – fran­cu­ski re­ży­ser, sce­na­rzy­sta i pro­du­cent fil­mo­wy po­cho­dze­nia grec­kie­go. Znany głów­nie z fil­mów po­li­tycz­nych.

Jego naj­bar­dziej ce­nio­nym fil­mem jest thril­ler po­li­tycz­ny "Z" (1969), na­gro­dzo­ny m.in. Osca­ra­mi dla naj­lep­sze­go filmu nie­an­glo­ję­zycz­ne­go i za naj­lep­szy mon­taż; na­gro­dą na 22. MFF w Can­nes dla re­ży­se­ra i za rolę męską oraz Zło­tym Glo­bem dla naj­lep­sze­go filmu za­gra­nicz­ne­go.

Wikipedia


cotangens

[czy­taj: ko­tan­gens] ko­tan­gens; funk­cja try­go­no­me­trycz­na; w trój­ką­cie pro­sto­kąt­nym - sto­su­nek dłu­go­ści przy­pro­sto­kąt­nej le­żą­cej przy danym kącie do dłu­go­ści dru­giej przy­pro­sto­kąt­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. funk­cja dla ar­gu­men­tów 0 < \alpha \le \pi/2 wy­ra­ża­ją­ca sto­su­nek dłu­go­ści przy­pro­sto­kąt­nej przy­le­głej do da­ne­go kąta do dłu­go­ści przy­pro­sto­kąt­nej na­prze­ciw kąta;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co­tan­gens jest od­wrot­no­ścią tan­gen­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s, AS: kotãŋgẽũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tangens mrz., cotangensoida ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kotangens

Wiktionary


cotangensoida

[czy­taj: ko­tan­gen­so­i­da] linia krzy­wa przed­sta­wia­ją­ca zmien­ność funk­cji ko­tan­gens; ko­tan­gen­so­i­da


SJP.pl


cotelé

[czy­taj: ko­te­le, koteLE] lekka, prąż­ko­wa­na tka­ni­na ba­weł­nia­na lub jed­wab­na


SJP.pl


coton

[czy­taj: koton] po­tocz­nie: pies rasy coton de Tuléar


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Coton – miej­sco­wość w hrab­stwie Cam­brid­ges­hi­re (An­glia)
  • Coton (Gno­sall) – miej­sco­wość w hrab­stwie Staf­fords­hi­re (An­glia)
  • Coton (Hop­ton and Coton) – miej­sco­wość w hrab­stwie Staf­fords­hi­re (An­glia)
  • Coton (Mil­wich) – miej­sco­wość w hrab­stwie Staf­fords­hi­re (An­glia)
  • Coton – miej­sco­wość w hrab­stwie Nort­hamp­tons­hi­re (An­glia)
  • Coton (Tam­worth) – miej­sco­wość w hrab­stwie Staf­fords­hi­re (An­glia)

Wikipedia


cotonou

[czy­taj: ko­to­nu] Ko­to­nu; mia­sto w Be­ni­nie


SJP.pl


cottage

[czy­taj: ko­tydż] dom poza mia­stem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cot­ta­ge – miej­sco­wość
  • Cot­ta­ge – miej­sco­wość
  • Cot­ta­ge City – mia­sto
  • Cot­ta­ge Lake – jed­nost­ka osad­ni­cza
  • cot­ta­ge – ro­dzaj bu­dyn­ku
  • Cot­ta­ge che­e­se – ro­dzaj ame­ry­kań­skie­go sera
  • Cot­ta­ge Grove
  • Cot­ta­ge pie – za­pie­ka­na po­tra­wa
  • Cra­ven Cot­ta­ge

Wikipedia


cottbus

[czy­taj: kott­bus] mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cott­bus – nie­miec­ka nazwa mia­sta Cho­cie­buż
    • Cott­bus – sta­cja ko­le­jo­wa w Cho­cie­bu­żu
  • Cott­bus – dawny po­wiat
  • Cott­bus-Land – dawny po­wiat
  • Ener­gie Cott­bus – klub pił­kar­ski
  • Live in Cott­bus ’98 – album DVD

Wikipedia


cotygodniowy

uka­zu­ją­cy się raz w ty­god­niu, przy­pa­da­ją­cy co ty­dzień itp.; ty­god­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pow­ta­rza­ją­cy się co ty­dzień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W swo­jej co­ty­god­nio­wej ana­li­zie agen­cja in­for­mu­je, że ceny skupu rze­pa­ku po­zo­sta­ją zna­czą­co wyż­sze niż przed ro­kiem.

 (1.1) Nad­szedł czas na co­ty­god­nio­we pod­su­mo­wa­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌt͡sɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: cotygodʹńovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tygodniowy

Wiktionary


coubertin

[czy­taj: kuberTĘ] naz­wi­sko, m.in. Pier­re de Co­u­ber­tin (1863-1937) - fran­cu­ski pe­da­gog, hi­sto­ryk, dzia­łacz spo­łecz­ny i spor­to­wy


SJP.pl