teściu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. z za­ży­ło­ścią o te­ściu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: te­ścia

 (2.2) Ms. i W. lp. od: teść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój te­ściu lubi łowić ryby.

 (1.1) Po­pro­si­li­śmy i te­ściu się zgo­dził.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teść mos., teściowa ż.

Wiktionary


teściunio

ek­spre­syw­nie: teść


SJP.pl


teściówka

po­tocz­nie: te­ścio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) te­ścio­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Muszę się za­py­tać te­ściów­ki, ona czę­sto tam cho­dzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teść mos./ż., teściowa ż.

Wiktionary


teść

oj­ciec żony lub męża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. oj­ciec żony

 (1.2) oj­ciec żony lub męża

 (1.3) środ. bio­chem. te­sto­ste­ron

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) reg. te­ścio­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] tak daw­niej jak i dzi­siaj u ludu, który tej nazwy w wielu stro­nach używa, świe­kier, świo­kier, świe­kra, świo­kra, świe­kru­cha oz­na­cza tylko ro­dzi­ców męża, a teść i te­ścia – ro­dzi­ców żony.

 (1.2) Miesz­kał z te­ściem.

 (1.2) Teść wpa­dał cza­sem na obiad.

 (1.2) Teść Anny był świet­nym ary­sto­kra­tą.

 (1.3) Paweł od lat funk­cjo­no­wał w spor­to­wym świe­cie, znał wszyst­kie opo­wie­ści o tym, jak po te­ściu ro­śnie agre­sja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛɕt͡ɕ, AS: teść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teściostwo n., teściówka ż.

:: zdrobn. teściunio m.

:: fż. teściowa ż., teścina ż., teściunia ż.

 przym. teściowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starop|cieść.

 (1.3) testosteron

Wiktionary


też

par­ty­ku­ła:
1. uwy­dat­nia­ją­ca różne ro­dza­je wy­po­wie­dzi; także, rów­nież;
2. wzmac­nia­ją­ca wyraz (zwy­kle spój­nik) jej to­wa­rzy­szą­cy;
3. ma­ją­ca cha­rak­ter ek­spre­syw­ny, ujem­nie za­bar­wia­ją­ca wyraz, do któ­re­go się od­no­si, wy­ra­ża­ją­ca np. lek­ce­wa­że­nie


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) zob. rów­nież.

forma za­im­ka.

 (2.1) M., B. i W. nmos. od: tenże

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Me­lo­ny w 90% skła­da­ją się z wody; za­wie­ra­ją też dużo cukru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛʃ, AS: teš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk tyż

Wiktionary


tfi

[czy­taj: te-ef-I] skrót od: to­wa­rzy­stwo fun­du­szy in­we­sty­cyj­nych


SJP.pl


tfu

pfu;
1. wyraz na­śla­du­ją­cy dźwięk sły­sza­ny przy splu­nię­ciu;
2. wyraz uży­wa­ny w sy­tu­a­cji, gdy ktoś się prze­ję­zy­czył, po­my­lił itp.


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca splu­wa­nie, bę­dą­ca wy­ra­zem po­gar­dy

 (1.2) …wska­zu­ją­cy chęć po­praw­ny prze­ję­zy­cze­nia

Wiktionary

Tfu – drugi sin­gel z al­bu­mu Kasi No­sow­skiej pt. "Sushi".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie wzru­szy mnie ata­czek ani zgry­wa, ten pi­sto­le­cik scho­waj pro­szę, tfu!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) tfuj

Wiktionary


tfue

skró­to­wiec

 (1.1) = Trak­tat o funk­cjo­no­wa­niu Unii Eu­ro­pej­skiej

Wiktionary


tfuj

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy wstręt, obrzy­dze­nie, nies­mak


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …ono­ma­to­pe­ja wy­ra­ża­ją­ca splu­nię­cie po zje­dze­niu cze­goś nie­do­bre­go, wstręt, obrzy­dze­nie, nies­mak

 (1.2) …ono­ma­to­pe­ja wy­ra­ża­ją­ca splu­nię­cie jako zde­cy­do­wa­ną de­za­pro­ba­tę cze­goś

Wiktionary


tg

skrót od: tan­gens (pi­sa­ny bez krop­ki, czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

sym­bol

 (1.1) = mat. tan­gens

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tg – sym­bol funk­cji try­go­no­me­trycz­nej tan­gens
  • tg – sym­bol ję­zy­ka ta­dżyc­kie­go we­dług normy ISO 639-1
  • Tg – ty­re­o­glo­bu­li­na
  • /tg/ (Tra­di­tio­nal Games) – board na ima­ge­bo­ar­dzie 4chan poś­wię­co­ny grom plan­szo­wym i kla­sycz­nym (nie­kom­pu­te­ro­wym) grom fa­bu­lar­nym
  • TG

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtãŋɡɛ̃w̃s, AS: tãŋgẽũ̯s

Wiktionary


tgv

[czy­taj: te-że-WE] skrót od: Train a Gran­de Vi­tes­se - fran­cu­ski po­ciąg elek­trycz­ny o wiel­kiej pręd­ko­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj fran­cu­skich elek­trycz­nych ze­spo­łów trak­cyj­nych, osią­ga­ją­cych w re­gu­lar­nej ek­splo­a­ta­cji pręd­ko­ści do 320 km/h;

Wiktionary

TGV ([], train à gran­de vi­tes­se; po­ciąg du­żych pręd­ko­ści) – ro­dzaj fran­cu­skich elek­trycz­nych ze­spo­łów trak­cyj­nych, osią­ga­ją­cych w re­gu­lar­nej ek­splo­a­ta­cji pręd­ko­ści do 320 km/h. TGV zo­stał opra­co­wa­ny i wdro­żo­ny przez firmę Al­stom przy współ­pra­cy z fran­cu­ski­mi ko­le­ja­mi pań­stwo­wy­mi SNCF.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzień dobry, TGV przy­je­dzie na sta­cję Paryż pół­noc­ny o go­dzi­nie ósmej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ‿ʒɛ‿ˈvɛ, AS: te‿že‿ve

Wiktionary


th

sym­bol toru, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Th – sym­bol che­micz­ny pier­wiast­ka tor (łac. tho­rium)
  • Th – me­dycz­ne oz­na­cze­nie pier­sio­we­go od­cin­ka krę­go­słu­pa lub rdze­nia krę­go­we­go
  • dwuz­nak th
  • thorn (Þ) – li­te­ra al­fa­be­tu sta­ro­an­giel­skie­go, od­po­wied­ni­kiem za­stę­pu­ją­ce­go dwuz­na­ku th

Wikipedia


thackeray

[czy­taj: TEkerej albo SEkerej] naz­wi­sko, m.in. Wil­liam Thac­ke­ray (1811-1863) - pi­sarz an­giel­ski


SJP.pl


thai

[czy­taj: taj]
1. język taj­landz­ki (sy­jam­ski); taj, thaj;
2. ję­zy­ki thai - grupa ję­zy­ków uży­wa­nych w Taj­lan­dii, Bir­mie, La­o­sie, Wiet­na­mie i Chi­nach; ję­zy­ki taj, ję­zy­ki thaj


SJP.pl


thaj

[czy­taj: taj]
1. język taj­landz­ki (sy­jam­ski); taj, thai;
2. ję­zy­ki thaj - grupa ję­zy­ków uży­wa­nych w Taj­lan­dii, Bir­mie, La­o­sie, Wiet­na­mie i Chi­nach; ję­zy­ki taj, ję­zy­ki thai


SJP.pl


thalasemia

[czy­taj: ta­la­se­mia] cho­ro­ba dzie­dzicz­na, w któ­rej za­bu­rzo­na syn­te­za łań­cu­chów glo­bi­ny w he­mo­glo­bi­nie pro­wa­dzi do nie­dokr­wi­sto­ści, usz­ko­dze­nia śle­dzio­ny, a w ostrej po­sta­ci - do dzie­sią­te­go roku życia czło­wie­ka - do śmier­ci; ta­la­se­mia


SJP.pl


thalassoterapia

le­cze­nie kli­ma­tycz­ne w miej­sco­wo­ściach nad­mor­skich; ta­la­so­te­ra­pia


SJP.pl


thali

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. pół­noc­no­in­dyj­skie danie, po­da­wa­ne na dużym me­ta­lo­wym ta­le­rzu, skła­da­ją­ce się z ryżu, pla­ce­kac­ków cia­pa­ti, oto­czo­ne­go ma­ły­mi mi­secz­ka­mi za­wie­ra­ją­cy­mi do­dat­ki: dal, sosy, ja­rzy­ny, jo­gurt, papad, czat­nej, aćar itd.;

Wiktionary

Thali ( थाली, dosł. „ta­lerz”) – pół­noc­no­in­dyj­skie danie, po­da­wa­ne na dużym me­ta­lo­wym ta­le­rzu (tacy). Nazwa od­no­si się także do sa­me­go ta­le­rza.

Skła­da się z ryżu, plac­ków cia­pa­ti/puri/roti, oto­czo­ne­go wia­nusz­kiem ma­łych mi­se­czek za­wie­ra­ją­cych różne do­dat­ki: dal, sosy, ja­rzy­ny, jo­gurt, papad, czat­nej, aćar itd. By­wa­ją rów­nież thali nie­we­ge­ta­riań­skie. Ist­nie­ją duże róż­ni­ce re­gio­nal­ne w za­kre­sie do­bo­ru skład­ni­ków.

Wikipedia


thalia

[czy­taj: talja] model sa­mo­cho­du marki Re­na­ult


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tha­lia (Talia, Ta­le­ja, Tha­lea) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Cha­ryt
  • Tha­lia (Talia, Ta­le­ja, Tha­lea) – w mi­to­lo­gii grec­kiej muza ko­me­dii
  • Tha­lia – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­ran­to­wa­tych
  • Tha­lia – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 23
  • „Tha­lia” (HMS „Tha­lia”) – nazwa okrę­tów Royal Navy
  • Tha­lia (Re­na­ult Tha­lia) – sa­mo­chód oso­bo­wy
  • Ta­le­ja
  • Talia
  • Thalía – pse­u­do­nim pio­sen­kar­ki Ariad­ny Thalíi Sodi Mi­ran­dy

Wikipedia


thalidomid

[czy­taj: ta­li­do­mid] nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go obec­nie w le­cze­niu niek­tó­rych no­wot­wo­rów i cho­rób za­pal­nych, za­wie­ra­ją­ce­go ta­li­do­mid


SJP.pl


thallophyta

[czy­taj: tal­lo­fy­ta] grupa or­ga­niz­mów wie­lo­ko­mór­ko­wych; ple­chow­ce


SJP.pl


thallus

jedno- lub wie­lo­ko­mór­ko­wa tkan­ka ple­chow­ców; ple­cha


SJP.pl


thatcher

[czy­taj: ta­czer] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • That­cher – jed­nost­ka osad­ni­cza w Utah
  • That­cher – mia­sto w Ari­zo­nie
  • USS That­cher – dwa okrę­ty USS Navy
  • C/1861 G1 (That­cher) – ko­me­ta
  • Henry That­cher (1806-1880) – ame­ry­kań­ski ad­mi­rał
  • Mar­ga­ret That­cher (1925-2013) – bry­tyj­ska po­li­tyk, pre­mier Wiel­kiej Bry­ta­nii, Że­laz­na Dama
  • Ross That­cher – ame­ry­kań­ski za­pa­śnik
  • Ta­cze­ryzm (that­che­ryzm)

Wikipedia


thatcherysta

[czy­taj: ta­cze­ry­sta] zwo­len­nik that­che­ryz­mu; ta­cze­ry­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik that­che­ryz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtat͡ʃɛˈrɨsta, AS: tačerysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. thatcheryzm m., taczeryzm m., taczerysta m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taczerysta

Wiktionary


thatcherystka

→ that­che­ry­sta [czy­taj: ta­cze­ryst­ka]; ta­cze­ryst­ka


SJP.pl


thatcherystowski

[czy­taj: ta­cze­ry­stow­ski] wła­ści­wy that­che­ryz­mo­wi, od­no­szą­cy się do that­che­ryz­mu, zwią­za­ny z po­li­ty­ką pre­mier Wiel­kiej Bry­ta­nii Mar­ga­ret That­cher; ta­cze­ry­stow­ski


SJP.pl


thatcheryzm

styl spra­wo­wa­nia rzą­dów (od naz­wi­ska M.That­cher - bry­tyj­skiej pre­mier w la­tach 1979-1990); ta­cze­ryzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. li­be­ral­na po­li­ty­ka go­spo­dar­cza pro­wa­dzo­na przez Mar­ga­ret That­cher, pre­mie­ra Wiel­kiej Bry­ta­nii w la­tach 1979-1990, ce­chu­ją­ca się m.in. ogra­ni­cza­niem roli pań­stwa i związ­ków za­wo­do­wych w go­spo­dar­ce;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈt͡ʃɛrɨsm̥, AS: tačerysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. thatcherysta, taczerysta, taczeryzm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taczeryzm

Wiktionary


thc

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. te­tra­hy­dro­kan­na­bi­nol

Wiktionary


theatron

w grec­kim te­a­trze sta­ro­żyt­nym - wi­dow­nia, zbo­cze wzgó­rza z ła­wa­mi, w kształ­cie wy­cin­ka więk­sze­go niż pół­ko­le


SJP.pl

The­a­tron (gr. "the­a­o­mai" - przy­glą­dam się, pa­trzę) – nazwa wi­dow­ni w te­a­trze grec­kim. W te­a­trze rzym­skim wi­dow­nię na­zy­wa­no cavea.

Wi­dow­nia ota­cza­ła nieco wię­cej niż po­ło­wę ob­wo­du or­che­stry. Stop­nie wi­dow­ni roz­cho­dzi­ły się pro­mie­ni­ście ku górze i były po­dzie­lo­ne na czę­ści zwane "ker­ki­des", co ułat­wia­ło przej­ście do po­szcze­gól­nych miejsc.

Wikipedia


theatrum

[czy­taj: te­a­trum] prze­sta­wie­nie te­a­tral­ne lub sy­tu­a­cja po­dob­na do ta­kie­go przed­sta­wie­nia; te­a­trum


SJP.pl


thebe

[czy­taj: tebe] drob­na mo­ne­ta bots­wań­ska (100 thebe = 1 pula)


SJP.pl


thema

[czy­taj: tema] model sa­mo­cho­du marki Lan­cia


SJP.pl


theodorakis

grec­kie naz­wi­sko


SJP.pl


theodore

Zo­bacz też: The­o­do­re (ujed­noz­nacz­nie­nie).

The­o­do­re lub The­o­do­re Ra­cing (pełna nazwa: The­o­do­re Ra­cing Team) – hong­koń­ski ze­spół For­mu­ły 1 star­tu­ją­cy w la­tach 1977-1978 i 1981-1983, za­ło­żo­ny przez Ted­die­go Yipa.

Wikipedia


theravada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. filoz. jedna ze szkół bud­dyj­skich, tzw. wczes­nych, uwa­ża­na za naj­star­szą spoś­ród ist­nie­ją­cych do dziś;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem na­fa­sze­ro­wa­ny tek­sta­mi mi­stycz­ny­mi, szcze­gól­nie bud­dyj­ski­mi. Było to już po spot­ka­niach z moim pier­wszym na­u­czy­cie­lem me­dy­ta­cji, (…) mni­chem w tra­dy­cji bud­dyz­mu the­ra­va­dy, w Lon­dy­nie w 1970 r.

Wiktionary


therawada

kie­ru­nek bud­dyz­mu opar­ty na na­u­kach Buddy i dą­że­niu do osią­gnię­cia nir­wa­ny, jedna z głów­nych szkół hi­na­ja­ny; stha­wi­ra­wa­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. the­ra­va­da.

Wiktionary

The­ra­wa­da (pāli: थेरवाद "theravāda"; sanskr. स्थविरवाद "sthaviravāda"; dosł. „dok­try­na star­szych”) – naj­dłu­żej ist­nie­ją­ca szko­ła bud­dyj­ska spoś­ród wczes­nych szkół bud­dyj­skich. Jej zwo­len­ni­ków zwie­my the­ra­wa­di­na­mi (sanskr. theravādin, dosł. „gło­szą­cy­mi ("-vādin")) [to, co na­u­cza­ją] star­si” (thera), czyli mi­strzo­wie, na­u­czy­cie­le wy­wo­dzą­cy swą naukę bez­poś­red­nio od Buddy.

Wikipedia


therawadin

bud­dy­sta prak­ty­ku­ją­cy the­ra­wa­dę


SJP.pl


theremin

[czy­taj: te­re­min] elek­tro­nicz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny skon­stru­o­wa­ny w 1920 roku przez Lwa Ter­me­na; ter­men­vox, ete­ro­fon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. in­stru­ment elek­tro­nicz­ny, wyt­wa­rza­ją­cy dźwięk o róż­nej wy­so­ko­ści i sile w za­leż­no­ści od od­le­gło­ści dłoni mu­zy­ka od dwóch umie­szczo­nych na tym in­stru­men­cie anten;

Wiktionary

The­re­min (ete­ro­fon, ter­men­vox) – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy elek­tro­fo­nów elek­tro­nicz­nych skon­stru­o­wa­ny przez ro­syj­skie­go fi­zy­ka i wy­na­laz­cę Lwa Ter­me­na. Dźwię­ki emi­to­wa­ne przez the­re­min są ubo­gie har­mo­nicz­nie i przy­po­mi­na­ją w swym brzmie­niu wycie, jęk, ko­bie­cy głos, gwizd, piłę, flet, skrzyp­ce lub inne in­stru­men­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chciał­bym na­u­czyć się grać na the­re­mi­nie. Po­do­ba mi się jego barwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. thereminista m., thereministka ż.

Wiktionary


thereministka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta gra­ją­ca na the­re­mi­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. theremin m.

:: fm. thereminista m.

Wiktionary


theresa

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • The­re­sa – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • The­re­sa – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Dodge
  • The­re­sa – wieś w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • The­re­sa – wieś w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Dodge
  • The­re­sa (ang. The­re­sa Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • The­re­sa (ang. The­re­sa Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Be­ad­le
  • The­re­sa (ang. The­re­sa Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Dodge
  • Hotel The­re­sa – bu­dy­nek w Nowym Jorku
  • Sinia The­re­sa

Wikipedia


thermidor

[czy­taj: ter­mi­dor] je­de­na­sty mie­siąc fran­cu­skie­go ka­len­da­rza re­pu­bli­kań­skie­go; ter­mi­dor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nazwa je­de­na­ste­go mie­sią­ca we fran­cu­skim ka­len­da­rzu re­wo­lu­cyj­nym (okres 19 lip­cem a 17 sierp­niem);

Wiktionary

Ther­mi­dor (ter­mi­dor) (z gr. "thérme" = 'go­rą­co' + "doron" = 'dar') – je­de­na­sty mie­siąc we fran­cu­skim ka­len­da­rzu re­wo­lu­cyj­nym, drugi mie­siąc lata. Trwał od 19 lipca do 17 sierp­nia.

Po ther­mi­do­rze na­stę­po­wał mie­siąc fruc­ti­dor.

Wikipedia


thesaurus

[czy­taj: te­za­u­rus] te­za­u­rus;
1. dzie­ło obej­mu­ją­ce kom­plet­ny zbiór wia­do­mo­ści z danej dzie­dzi­ny wie­dzy;
2. lek­sy­kon lub słow­nik obej­mu­ją­cy całe słow­nict­wo da­ne­go ję­zy­ka;
3. słow­nik sy­no­ni­mów


SJP.pl


theta

[czy­taj: teta] ósma li­te­ra w grec­kim al­fa­be­cie; teta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa ósmej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, θ;

Wiktionary

Theta (thita, θῆτα, pi­sa­na Θθ lub ϴϑ) – ósma li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go oz­na­cza­ją­ca spół­gło­skę aspi­ro­wa­ną „t” (czyli „th”). W grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza licz­bę 9.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛta, AS: teta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teta

Wiktionary


thiers

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Louis Adolp­he Thiers – (1797-1877), fran­cu­ski po­li­tyk, hi­sto­ryk, zwo­len­nik mo­nar­chii kon­sty­tu­cyj­nej, był pre­mie­rem w okre­sie pa­no­wa­nia Lud­wi­ka Fi­li­pa I.
  • Thiers – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia, w de­par­ta­men­cie Puy-de-Dôme.

Wikipedia


thietmar

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dit­mar (także Dyt­mar) – inna wer­sja imie­nia Thiet­mar
  • Thiet­mar z Pragi (Dyt­mar) – pier­wszy bi­skup Pragi, zm. 982
  • Thiet­mar z Mer­se­bur­ga – kro­ni­karz, bi­skup mer­se­bur­ski, zm. 1018
  • Thiet­mar I – mar­gra­bia mi­śnień­ski 976–979
  • Thiet­mar II – mar­gra­bia łu­życ­ki 1015–1029/30

Wikipedia


thimphu

sto­li­ca Bhu­ta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Bhu­ta­nu

Wiktionary

Thimp­hu (dzongk­ha ཐིམ་ཕུ) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Bhu­ta­nu po­ło­żo­ne w Hi­ma­la­jach na wy­so­ko­ści ok. 2000 m n.p.m. Re­zy­den­cja kró­lew­ska oraz oś­ro­dek hand­lo­wo-rze­mieśl­ni­czy zwią­za­ny z ho­dow­lą owiec i jaków. Mia­sto jest za­miesz­ki­wa­ne przez 99 021 osób. Przed ro­kiem 1960 Thimp­hu skła­da­ło się głów­nie z ma­łych wio­sek, które dziś są dziel­ni­ca­mi mia­sta. Od 1962 roku jest ofi­cjal­ną sto­li­cą Bhu­ta­nu (wcze­śniej sto­li­cą było mia­sto, w któ­rym w danym mo­men­cie prze­by­wał król).

Wikipedia


thinkpad

ThinkPad – ro­dzi­na no­te­bo­o­ków za­pro­jek­to­wa­nych przez Ri­char­da Sap­pe­ra i pro­du­ko­wa­nych w la­tach 1992–2005 przez kon­cern in­for­ma­tycz­ny IBM.

Od II kwar­ta­łu 2005 roku ThinkPady pro­du­ku­je i sprze­da­je chiń­ska firma Le­no­vo, która od­ku­pi­ła od IBM dział pro­duk­cji kom­pu­te­rów oso­bi­stych.

Wikipedia


thinspiracja

[czy­taj: fin­spi­ra­cja] coś słu­żą­ce­go za za­chę­tę do dal­sze­go od­chu­dza­nia


SJP.pl


thiocol

[czy­taj: tjo­kol] syrop wykrz­tu­śny; tio­kol


SJP.pl


thomas

[czy­taj: tomas]
1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tho­mas – mia­sto w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Cu­ster
  • Tho­mas – mia­sto w sta­nie Wir­gi­nia Za­chod­nia, w hrab­stwie Tuc­ker
  • Tho­mas (ang. Tho­mas Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Ells­worth
  • Tho­mas (ang. Tho­mas Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Sa­gi­naw
  • Tho­mas (ang. Tho­mas Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Ri­pley
  • hrab­stwo Tho­mas (ang. Tho­mas Co­un­ty) – w sta­nie Ge­or­gia
  • hrab­stwo Tho­mas (ang. Tho­mas Co­un­ty) – w sta­nie Kan­sas
  • hrab­stwo Tho­mas (ang. Tho­mas Co­un­ty) – w sta­nie Ne­bra­ska
  • Old­field Tho­mas – zo­o­log
  • Tho­mas – an­giel­ska forma imie­nia To­masz
  • Dean Tho­mas – po­stać fik­cyj­na, uczeń Hog­war­tu
  • Tho­mas Built Buses – ame­ry­kań­ski pro­du­cent au­to­bu­sów szkol­nych

Wikipedia


thompson

[czy­taj: tomp­son] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Thomp­son – naz­wi­sko
  • Thomp­son – marka na­le­żą­ca do firmy Auto-Ord­nan­ce
  • Pi­sto­let ma­szy­no­wy Thomp­son – broń pro­du­ko­wa­na przez firmę Auto-Ord­nan­ce
  • Thomp­son – chor­wac­ki ze­spół roc­ko­wy za­ło­żo­ny w 1991 roku przez Marko Per­ko­vi­cia
  • Thomp­son – ple­mię In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej
  • Thomp­son – mia­sto w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Wind­ham
  • Thomp­son – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Win­ne­ba­go
  • Thomp­son – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Grand Forks
  • Thomp­son – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Sul­li­van
  • Thomp­son – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Sus­qu­e­han­na
  • Thomp­son (ang. Thomp­son Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Pike
  • Thomp­son (ang. Thomp­son Town) – gmina w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie Wind­ham

Wikipedia


thomson

[czy­taj: tom­son] marka elek­tro­ni­ki RTV i dawna firma elek­tro­nicz­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Thom­son – dawna firma mię­dzy­na­ro­do­we­go kon­cer­nu elek­tro­nicz­ne­go, obec­nie Tha­les Group i Tech­ni­co­lor SA
  • Thom­son Cor­po­ra­tion – ka­na­dyj­skie im­pe­rium me­dial­ne
  • Thom­son Air­wa­ys – bry­tyj­ska linia lot­ni­cza
  • Thom­son TO7 – jeden z kom­pu­te­rów Thom­son
  • Thom­son − rzeka w po­łud­nio­wej czę­ści stanu Qu­e­ens­land
  • Thom­son – rzeka w po­łud­nio­wej czę­ści stanu Wik­to­ria, w re­gio­nie Gipps­land
  • Thom­son – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie McDuffie
  • Thom­son – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Car­roll
  • Thom­son – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Carl­ton
  • Thom­son (ang. Thom­son Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Carl­ton
  • Thom­son (ang. Thom­son Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Scot­land
  • Thom­son (jed­nost­ka) – jed­nost­ka sto­sun­ku masy do ła­dun­ku czą­stecz­ki

Wikipedia


thor

Thor (ze sta­ro­nord. "Þórr", grom) – jeden z głów­nych bogów nor­dyc­kich z dy­na­stii Azów (syn Odyna i Jörð, mał­żo­nek Sif), od­po­wied­nik po­łud­nio­wo­ger­mań­skie­go Do­na­ra, bóg burzy i pio­ru­nów, sił wi­tal­nych, rol­nict­wa (jako spro­wa­dza­ją­cy deszcz od­po­wie­dzial­ny za uro­dzaj). Pa­tro­no­wał także mał­żeń­stwu i ogni­sku do­mo­we­mu.

Wikipedia


thoreau

Tho­re­au – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie McKinley.

Wikipedia


thoren

da­le­kows­chod­nia po­tra­wa na bazie oleju ko­ko­so­we­go z curry i wa­rzy­wa­mi


SJP.pl


thorgal

Thor­gal – bel­gij­ska seria ko­mik­so­wa stwo­rzo­na przez bel­gij­skie­go sce­na­rzy­stę Jeana Van Hamme'a i pol­skie­go ry­sow­ni­ka Grze­go­rza Ro­siń­skie­go. Po za­koń­cze­niu prac nad "Thor­ga­lem" przez Van Hamme'a (w 2006) i Ro­siń­skie­go (w 2018) two­rze­nie "Thor­ga­la" prze­ję­li sce­na­rzy­ści: Yves Sente, Xa­vier Do­ri­son, Yann i Ni­co­las Jarry oraz ry­sow­nik Fred Vi­gna­ux.

Wikipedia


thorshavn

[czy­taj: TORShałn] oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny na Wy­spach Ow­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Wysp Ow­czych;

Wiktionary

Thors­havn ( Tórs­havn) – naj­więk­sze mia­sto ar­chi­pe­la­gu Wysp Ow­czych, jed­no­cze­śnie jego sto­li­ca i sie­dzi­ba naj­wyż­szych władz tego duń­skie­go te­ry­to­rium za­leż­ne­go. Mia­sto leży na wy­spie Stre­y­moy, za­miesz­ku­je je 12 375 osób. Nazwa "Thors­havn" oz­na­cza po duń­sku "Port Thora", nor­dyc­kie­go boga burzy i pio­ru­nów. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prócz licz­nych szkół pod­sta­wo­wych, w Thors­havn dzia­ła kilka li­ce­ów, a także szkół za­wo­do­wych, przy­go­to­wu­ją­cych głów­nie do pracy w przet­wór­stwie ryb­nym.

Wiktionary


thorstein

[czy­taj: tosz­tajn] nor­we­skie imię mę­skie


SJP.pl


thot

[czy­taj: tot] w mi­to­lo­gii egip­skiej: bóg księ­ży­ca i pan czasu; Tot


SJP.pl

Tot (Thoth) – egip­ski bóg Księ­ży­ca, pa­tron mą­dro­ści. Za­li­cza­no go do bogów-stwór­ców i uwa­ża­no za wy­na­laz­cę egip­skie­go pisma – hie­ro­gli­fów, ka­len­da­rza, a także aryt­me­ty­ki, ge­o­me­trii, mu­zy­ki, licz­by i ry­sun­ków. W związ­ku z tym był prze­de wszyst­kim opie­ku­nem i pa­tro­nem pi­sa­rzy oraz ludzi nauki i sztu­ki. Był głów­nym opie­ku­nem mia­sta i re­gio­nu Her­mo­po­lis.

Wikipedia


thrash

[czy­taj: trasz] bar­dzo dy­na­micz­na i agre­syw­na od­mia­na heavy me­ta­lu z ele­men­ta­mi mu­zy­ki punk; trash, thrash­me­tal, trash metal, thrash metal


SJP.pl


thrashcore

[czy­taj: trasz­kor] ro­dzaj po­tęż­nie na­gło­śnio­nej mu­zy­ki roc­ko­wej, bę­dą­cy roz­wi­nię­ciem stylu heavy metal; thrash, speed metal


SJP.pl

Thrash­co­re (także fast­co­re) – pod­ga­tu­nek hard­co­re punku pow­sta­ły na po­cząt­ku lat 80.. Za­sad­ni­czo thrash­co­re jest szyb­szą od­mia­ną hard­co­re punku, w któ­rej do­dat­ko­wo używa się czę­sto bla­stów. Pio­sen­ki mogą być bar­dzo krót­kie i zaz­wy­czaj trak­tu­ją o mło­dzień­czym bun­cie lub an­ty­mi­li­ta­ryz­mie.

Wikipedia


thrashcore'owy

→ thrash­co­re [czy­taj: trasz­ko­ro­wy]; thrash­co­ro­wy


SJP.pl


thrashcorowy

→ thrash­co­re [czy­taj: trasz­ko­ro­wy]; thrash­co­re'owy


SJP.pl


thrashjazzowy

→ thrash jazz [czy­taj: trasz dże­zo­wy]


SJP.pl


thrashmetal

[czy­taj: trasz­me­tal] bar­dzo dy­na­micz­na i agre­syw­na od­mia­na heavy me­ta­lu z ele­men­ta­mi mu­zy­ki punk; thrash, trash, thrash metal, trash metal


SJP.pl


thrashmetalowy

→ thrash metal [czy­taj: trasz­me­ta­lo­wy]; tras­ho­wy, thras­ho­wy, trash­me­ta­lo­wy


SJP.pl


thrashowy

→ thrash [czy­taj: tra­szo­wy]; tras­ho­wy, trash­me­ta­lo­wy, thrash­me­ta­lo­wy


SJP.pl


thrashrockowy

→ trash rock [czy­taj: trasz ro­ko­wy]


SJP.pl


thriller

[czy­taj: tri­ler lub tril­ler] film lub książ­ka o sen­sa­cyj­nej akcji, prze­peł­nio­nej at­mos­fe­rą grozy i nie­sa­mo­wi­to­ści; dre­szczo­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. dre­szczo­wiec.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dre­szczo­wiec – utwór sen­sa­cyj­ny
    • Tech­noth­ril­ler
    • Thril­ler me­dycz­ny
  • Thril­ler – album Mi­cha­e­la Jack­so­na z 1982 roku.
    • „Thril­ler” – sin­gel Mi­cha­e­la Jack­so­na z al­bu­mu Thril­ler
  • „Mi­cha­el Jack­son’s Thril­ler” – te­le­dysk Mi­cha­e­la Jack­so­na do pio­sen­ki „Thril­ler”
  • Thril­ler – mi­nial­bum ze­spo­łu BtoB
  • Thril­ler – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny z lat 1960–1962

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chęt­nie oglą­dam thril­le­ry, bo lubię dre­szczyk emo­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrʲilɛr, AS: trʹiler

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dreszczowiec

Wiktionary


thrillerowy

→ thril­ler [czy­taj: tri­le­ro­wy lub tril­le­ro­wy]; dre­szczow­co­wy


SJP.pl


thrombosis

za­krzep krwi w na­czy­niach krwio­no­śnych


SJP.pl


thulit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. ró­żo­wa lub ró­żo­wo­czer­wo­na od­mia­na zo­i­sy­tu lub kli­no­zo­i­sy­tu;

Wiktionary

Thu­lit (ro­sa­lin, unio­nit) – ró­żo­wa lub ró­żo­wo­czer­wo­na od­mia­na zo­i­sy­tu lub kli­no­zo­i­sy­tu. Od­mia­na za­sob­na w man­gan.

Nazwa po­cho­dzi od daw­nej nazwy pół­noc­nej czę­ści Nor­we­gii (le­gen­dar­nej wyspy) – Thule, gdzie mi­ne­rał ten wy­stę­pu­je.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtulʲit, AS: tulʹit

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rosalin, unionit

Wiktionary


thunbergia

[czy­taj: tun­ber­gia] ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny akan­tu­so­wa­tych (akan­to­wa­tych); tun­ber­gia


SJP.pl


thunder

[czy­taj: tan­der]
1. czcion­ka kom­pu­te­ro­wa;
2. bry­tyj­ski ze­spół mu­zycz­ny


SJP.pl

Thun­der – bry­tyj­ska roc­ko­wa grupa mu­zycz­na, za­ło­żo­na w 1989 roku w Lon­dy­nie.

Wikipedia


thunderbird

po­pu­lar­ny pro­gram do od­bie­ra­nia pocz­ty e-mail


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • „ThunderBird” – ze­spół mu­zycz­ny
  • Mo­zil­la Thun­der­bird – klient pocz­ty elek­tro­nicz­nej
  • U.S. Air Force Thun­der­birds – ze­spół akro­ba­cyj­ny Sił Po­wietrz­nych Sta­nów Zjed­no­czo­nych
  • Ford Thun­der­bird – sa­mo­chód oso­bo­wy firmy Ford Motor Com­pa­ny
  • Triumph Thun­der­bird – mo­to­cykl
  • Thun­der­bird – w hotel i ka­sy­no, funk­cjo­nu­ją­ce przy bul­wa­rze Las Vegas Strip w Pa­ra­di­se, w sta­nie Ne­va­da

Wikipedia


thurgau

nie­miec­ka nazwa Tur­go­wii, szwaj­car­skie­go kan­to­nu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Thur­gau – nie­miec­ka nazwa kan­to­nu Tur­go­wia
  • Thur­gau – sta­tek z 1855 r.
  • Thur­gau – sta­tek z 1932 r.
  • Thur­gau – sta­tek z 1954 r.
  • Thur­gau – sta­tek z 1984 r.
  • Thur­gau Si­len­ce – sta­tek
  • HC Thur­gau
  • Müller-Thur­gau

Wikipedia


thurman

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Thur­man – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie War­ren
  • Thur­man – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Fre­mont
  • Thur­man (ang. Thur­man Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie War­ren

Wikipedia


thx

[czy­taj: fenks] in­ter­ne­to­wy skrót od: thanks - dzię­ku­ję; thx


SJP.pl

THX – sy­stem cer­ty­fi­ka­cji sprzę­tu i in­sta­la­cji re­pro­du­ku­ją­cych dźwięk i obraz stwo­rzo­ny w 1982 roku przez Thom­lin­so­na Hol­ma­na pod egidą firmy Lu­cas­film. Sy­stem ten pre­cy­zyj­nie stan­da­ry­zu­je wa­run­ki pro­jek­cji i od­słu­chu ki­no­we­go, a jego celem jest wier­ność re­pro­du­ko­wa­ne­go dźwię­ku i obra­zu w sa­lach oz­na­czo­nych zna­kiem THX.

Wikipedia


thyssen

Thys­sen ("Thys­sen Ak­tien­ge­sells­chaft", "Thys­sen AG") – nie­miec­ki kon­cern prze­my­sło­wy, na­stęp­nie prze­my­sło­wo-hand­lo­wy za­ło­żo­ny przez Au­gu­sta Thys­se­na, na bazie pow­sta­łej w 1867 roku wal­cow­ni. Dzia­łał prze­de wszyst­kim w prze­my­śle cięż­kim, w jego skład wcho­dzi­ło 300 przed­się­biorstw zaj­mu­ją­cym się hut­nict­wem, wy­do­by­ciem węgla i rud me­ta­li; a także pro­duk­cją ma­szyn i urzą­dzeń oraz re­cyc­lin­giem.

Wikipedia


thyssenkrupp

ThyssenKrupp AG – nie­miec­ki kon­cern za­trud­nia­ją­cy około 93 400 pra­cow­ni­ków, pow­sta­ły w 1999 roku w wy­ni­ku po­łą­cze­niu spó­łek Thys­sen oraz Krupp. Kor­po­ra­cja jest za­re­je­stro­wa­na w Essen i Du­is­bur­gu, a skła­da się z 670 osob­nych spó­łek roz­sia­nych po całym świe­cie. We­dług da­nych z 2005 roku, 23,58% udzia­łów w spół­ce na­le­ża­ło do fun­da­cji Al­fried Krupp von Boh­len und Hal­bach.

Wikipedia


ti

sym­bol ty­ta­nu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca wy­so­ki dźwięk

 (1.2) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca krót­ki dźwięk w ko­dzie Morse'a

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tî – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Thieu
  • Tî-l'-Bôdwin – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Thy-le-Ba­u­du­in
  • Tî-l'-Tche­stea – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Thy-le-Château
  • Ti – tytan
  • TI

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tʲi, AS: tʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. titawa ż.

Wiktionary


tiacetamid

amid kwasu tio­oc­to­we­go, białe ciało stałe roz­pu­szczal­ne w wo­dzie


SJP.pl


tiagły

pod­da­ny chłop, zo­bo­wią­za­ny do wy­ko­ny­wa­nia ro­bo­ciz­ny na rzecz swo­je­go pana (na zie­miach Litwy i Bia­ło­ru­si)


SJP.pl


tiahuanaco

1. mia­sto w Bo­li­wii;
2. ruiny pre­ko­lum­bij­skie­go mia­sta w Bo­li­wii, le­żą­ce nie­o­po­dal współ­czes­ne­go mia­sta o tej samej naz­wie


SJP.pl

Tia­hu­a­na­co (w ję­zy­ku "ke­czua") lub Ti­wa­na­ku (w ję­zy­ku "aj­ma­ra") – naj­więk­szy oś­ro­dek kul­tu­ry an­dyj­skiej z okre­su re­gio­nal­ne­go, wpi­sa­ny na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa kul­tu­ry UNESCO. Po­ło­żo­ny jest w po­bli­żu je­zio­ra Ti­ti­ca­ca w de­par­ta­men­cie La Paz w Bo­li­wii na wy­so­ko­ści 3800 m n.p.m.

Wikipedia


tiamat

Tia­mat – w mi­to­lo­gii ba­bi­loń­skiej bo­gi­ni-matka, per­so­ni­fi­ka­cja sło­nych wód oce­a­nu, na­le­ża­ła do pier­wsze­go po­ko­le­nia bóstw. Apsu – part­ner Tia­mat – ko­ja­rzo­ny był na­to­miast z wo­da­mi słod­ki­mi.

Tia­mat była matką młod­szej ge­ne­ra­cji bogów. Zo­sta­ła za­bi­ta przez Mar­du­ka, który z jej prze­po­ło­wio­ne­go ciała ut­wo­rzył Zie­mię i skle­pie­nie nieba. Z jej głowy i pier­si zo­sta­ły stwo­rzo­ne góry, na­to­miast z jej oczu wy­pły­nę­ły Ty­grys i Eu­frat.

Wikipedia


tiamina

zwią­zek or­ga­nicz­ny, wi­ta­mi­na B1


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. eg­zo­gen­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny nie­zbęd­ny m.in. w pra­wi­dło­wym me­ta­bo­liz­mie ko­mór­ko­wym za­li­cza­ny do wi­ta­min z grupy B;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲjãˈmʲĩna, AS: tʹi ̯ãmʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tiaminaza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) witamina B₁, aneuryna

Wiktionary


tian'anmen

mo­nu­men­tal­na brama i głów­ny plac w Pe­ki­nie; Tia­nan­men, Brama Nie­biań­skie­go Spo­ko­ju


SJP.pl


tiananmen

mo­nu­men­tal­na brama i głów­ny plac w Pe­ki­nie; Tian'anmen, Brama Nie­biań­skie­go Spo­ko­ju


SJP.pl


tianeptyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek an­ty­de­pre­syj­ny i prze­ciw­lę­ko­wy


SJP.pl

Tia­nep­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na di­ben­zo­tia­ze­pi­ny, sto­so­wa­na jako lek prze­ciw­de­pre­syj­ny i prze­ciw­lę­ko­wy. Wy­ka­zu­je dzia­ła­nie ne­u­ro­pla­stycz­ne.

Wikipedia


tianjin

[czy­taj: TJENdzin] mia­sto w Chi­nach; Tien­cin


SJP.pl


tiara

1. na­kry­cie głowy pa­pie­ża, uży­wa­ne do 1965 roku;
2. prze­no­śnie: god­ność pa­pie­ża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. hist. pon­ty­fi­kal­na ko­ro­na pa­pie­ska;

 (1.2) rel. przen. urząd pa­pie­ski, god­ność

 (1.3) hist. stoż­ko­we na­kry­cie głowy per­skich wład­ców i ka­pła­nów

Wiktionary

Tiara ( tri­re­gnum) – pa­pie­ska ko­ro­na zło­żo­na z trzech dia­de­mów, wy­sa­dza­na ka­mie­nia­mi szla­chet­ny­mi i per­ła­mi, ozdo­bio­na na szczy­cie małym krzy­żem.

W tej for­mie uży­wa­na od prze­ło­mu XIII i XIV wieku do 1965 roku; wtedy pa­pież Paweł VI prze­ka­zał jedną z tiar na cele cha­ry­ta­tyw­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łam jedną z pa­pie­skich tiar w Wa­szyng­to­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtʲjara, AS: tʹi ̯ara

Wiktionary


tiarella

ro­śli­na upraw­na z ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych


SJP.pl

Tia­rel­la ("Tia­rel­la" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych. Na­le­ży do niego jeden ga­tu­nek ("Tia­rel­la po­lyp­hyl­la") wy­stę­pu­ją­cy w Azji (Hi­ma­la­je i Ja­po­nia) oraz w za­leż­no­ści od uję­cia – 2 lub 4 ga­tun­ki pół­noc­no­a­me­ry­kań­skie (z ob­sza­ru od Ala­ski i Nowej Szko­cji na pół­no­cy po Ka­li­for­nię i Ge­or­gię na po­łud­niu).

Wikipedia


tiazol

zwią­zek he­te­ro­cy­klicz­ny, be­zbarw­na ciecz o przy­krym za­pa­chu


SJP.pl

Tia­zol – pię­ciocz­ło­no­wy he­te­ro­cy­klicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy atom siar­ki i azotu w po­zy­cjach 1 i 3. Ma bu­do­wę pła­ską i cha­rak­ter aro­ma­tycz­ny. Dzię­ki obec­no­ści atomu azotu wy­ka­zu­je wła­ści­wo­ści za­sa­do­we (p"K"a = 2,5), jed­nak znacz­nie słab­sze niż pi­ry­dy­na (p"K"a = 5,2).

Wikipedia


tiazolowy

→ tia­zol


SJP.pl

Patrz:

tiazol

tiazyd

do­wol­ny diu­re­tyk o bu­do­wie sul­fo­na­mi­do­wej, bę­dą­cy po­chod­ną lub ana­lo­giem ben­zo­tia­dia­zy­ny, naj­czę­ściej sto­so­wa­ny w le­cze­niu nad­ci­śnie­nia


SJP.pl


tibia

sta­ro­rzym­ski dęty in­stru­ment mu­zycz­ny zbli­żo­ny do klar­ne­tu i oboju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. sta­roż. sta­ro­rzym­ski flet

Wiktionary

Tibia – gra kom­pu­te­ro­wa z ga­tun­ku MMORPG, stwo­rzo­na przez czte­rech nie­miec­kich stu­den­tów in­for­ma­ty­ki (Step­han Börzsönyi, Guido Lübke, Ul­rich Schlott i Step­han Vo­gler), dy­stry­bu­o­wa­na przez nie­miec­ką firmę CipSoft. Pier­wsza wer­sja Tibii zo­sta­ła wy­da­na 7 stycz­nia 1997.

Wikipedia


tibor

obce imię mę­skie


SJP.pl


tichy

Tichy – cze­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku no­si­ły je w Pol­sce 33 osoby

Wikipedia


ticker

[czy­taj: tiker] pasek z na­ji­stot­niej­szy­mi in­for­ma­cja­mi, zwy­kle u dołu ekra­nu te­le­wi­zo­ra


SJP.pl

Tic­ker (ina­czej "scroll" lub "crawl") – pasek in­for­ma­cyj­ny, na któ­rym wi­docz­ne są naj­waż­niej­sze in­for­ma­cje. Jest zwy­kle umie­szcza­ny w dol­nej czę­ści ekra­nu te­le­wi­zo­ra i wyś­wiet­la­ny przez cały czas trwa­nia pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go. Pier­wszy raz ten spo­sób prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji za­sto­so­wa­ła ame­ry­kań­ska sta­cja Fox News Chan­nel.

Wikipedia


tico

[czy­taj: tiko] model sa­mo­cho­du marki Da­e­woo


SJP.pl

Alex Chan­dre de Oli­ve­i­ra (ur. 21 grud­nia 1977 w Ku­ry­ty­bie, zm. 14 czerw­ca 2014 tamże) – bra­zy­lij­ski pił­karz wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji na­past­ni­ka.

Wikipedia


tie-break

[czy­taj: taj-brejk albo taj-brek]
1. skró­co­na, koń­co­wa część meczu słu­żą­ca wy­ło­nie­niu zwy­cięz­cy (np. w siat­ków­ce piąty set grany do 15 punk­tów);
2. w te­ni­sie ziem­nym: spe­cjal­ny gem roz­gry­wa­ny przy sta­nie 6:6 w secie, słu­żą­cy wy­ło­nie­niu zwy­cięz­cy seta


SJP.pl

Tie-break (od ang. „roz­strzy­gnię­cie re­mi­su”, nie: "„prze­ła­ma­nie re­mi­su”") – nazwa koń­co­wych par­tii w grach spor­to­wych, w któ­rych nie jest do­pu­szczal­ne za­koń­cze­nie meczu re­mi­sem, ta­kich jak tenis ziem­ny czy siat­ków­ka.

Wikipedia


tiefdruck

[czy­taj: tif­druk] wklę­sło­druk, ro­to­gra­wiu­ra;
1. tech­ni­ka dru­ko­wa­nia za po­mo­cą formy z wgłę­bie­nia­mi wy­peł­nio­ny­mi farbą;
2. od­bit­ka wy­ko­na­na tą tech­ni­ką


SJP.pl


tien-szan

góry w Azji


SJP.pl


tien-szański

→ Tien-szan; tien­szań­ski


SJP.pl


tiencin

mia­sto w Chi­nach; Tian­jin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Chi­nach znaj­du­ją­ce się po­mię­dzy Pe­ki­nem a za­to­ką Pohaj;

Wiktionary

Tien­cin (chiń. 天津; pi­ny­in "Tiānjīn"; dosł. „nie­biań­ski bród”;) – jedno z czte­rech miast wy­dzie­lo­nych Chin, znaj­du­ją­ce się po­mię­dzy Pe­ki­nem a za­to­ką Pohaj, jeden z naj­więk­szych por­tów świa­ta i spe­cjal­na stre­fa eko­no­micz­na usta­no­wio­na po trzę­sie­niu ziemi z 1976 r.

Wikipedia


tienszański

→ Tien-szan; tien-szań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tien­sza­nem, do­ty­czą­cy Tien­sza­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tienszan mrz.

Wiktionary


tiento

or­ga­no­wy utwór po­li­fo­nicz­ny, po­pu­lar­ny w XVI-wiecz­nej Hisz­pa­nii


SJP.pl


tiergarten

[czy­taj: tir­gartn] dziel­ni­ca Ber­li­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tier­gar­ten – dziel­ni­ca Ber­li­na
  • Tier­gar­ten – dziel­ni­ca Ober­kirch
  • Ber­lin Tier­gar­ten – sta­cja ko­le­jo­wa w Ber­li­nie
  • Tier­gar­ten – dawny okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny (Be­zirk) w Ber­li­nie
  • Großer Tier­gar­ten – park w Ber­li­nie
  • La­in­zer Tier­gar­ten – ob­szar chro­nio­ny w Wied­niu
  • Ber­lin-Tier­gar­ten
  • Thier­gar­ten

Wikipedia


tierieszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w po­łud­nio­wej Rosji prze­du­ral­skiej, prawy do­pływ Wołgi;

Wiktionary

Tie­riesz­ka (ros. Терешка; t. Большая Терешка, "Bol­sza­ja Tie­riesz­ka") – rzeka w po­łud­nio­wej Rosji prze­du­ral­skiej (ob­wo­dy ul­ja­now­ski i sa­ra­tow­ski), prawy do­pływ Wołgi w zle­wi­sku Morza Ka­spij­skie­go. Dłu­gość – 213 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 9710 km², śred­ni prze­pływ 46 km przed uj­ściem – 17,5 m³/s. Reżim śnież­ny. Po­kry­wa lo­do­wa od prze­ło­mu li­sto­pa­da i grud­nia do prze­ło­mu marca i kwiet­nia. Głę­bo­kość 0,5 do 1,5 m, sze­ro­kość u uj­ścia 80–100 m. Duża za­war­tość mułu w wo­dzie.

Wikipedia


tiff

ang. Tag(ged) Image File For­mat, for­mat za­pi­su pli­ków gra­ficz­nych wy­ko­rzy­stu­ją­cy wiele metod kom­pre­sji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Milan Tiff – ame­ry­kań­ski lek­ko­at­le­ta
  • Tiff – for­mat pli­ków
  • Tief
  • Tif

Wikipedia


tiffany

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tif­fa­ny & Co. – ame­ry­kań­ska firma ju­bi­ler­ska
  • Char­les Lewis Tif­fa­ny (1812–1902) – ju­bi­ler ame­ry­kań­ski, za­ło­ży­ciel firmy Tif­fa­ny, oj­ciec Lo­u­i­sa C. Tif­fa­ny'ego
  • Louis Com­fort Tif­fa­ny (1848–1933) – ar­ty­sta ame­ry­kań­ski (wi­tra­że i dzie­ła ze szkła oraz wy­ro­by ju­bi­ler­skie w stylu se­ce­sji)
  • Taryn Ter­rell, pseud. Tif­fa­ny (ur. 1985) – ame­ry­kań­ska za­pa­śnicz­ka, pra­cu­ją­ca w World Wrest­ling En­ter­ta­in­ment
  • Tif­fa­ny Dar­wish, znana jako Tif­fa­ny (ur. 1971) – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka
  • Tif­fa­ny – mor­der­cza lalka, bo­ha­ter­ka se­qu­e­li z serii La­lecz­ka Chuc­ky
  • Tif­fa­ny – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Dunn
  • Tif­fa­ny (ang. Tif­fa­ny Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Eddy
  • Tif­fa­ny (ang. Tif­fa­ny Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Dunn

Wikipedia


tiffin

w In­diach: lekki po­si­łek spo­ży­wa­ny w po­łud­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tif­fin – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie John­son
  • Tif­fin – mia­sto w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Se­ne­ca
  • Tif­fin (ang. Tif­fin Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Adams
  • Tif­fin (ang. Tif­fin Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie De­fian­ce

Wikipedia


tifo

pa­sjo­no­wa­nie się piłką nożną (rza­dziej innym spor­tem), fa­na­tycz­ne ki­bi­co­wa­nie ja­kie­muś klu­bo­wi pił­kar­skie­mu


SJP.pl


tifoso

[czy­taj: ti­fo­zo] kibic pił­kar­ski, zwła­szcza w od­nie­sie­niu do za­go­rza­łych fanów wło­skich


SJP.pl


tig

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. me­to­da spa­wa­nia elek­tro­dą wol­fra­mo­wą w osło­nie gazów obo­jęt­nych;

Wiktionary


tiger

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tiger – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Rabun
  • Tiger – marka piwa pro­duk­cji kon­cer­nu He­i­ne­ken
  • Tiger – funk­cja skró­tu (al­go­rytm z dzie­dzi­ny kryp­to­gra­fii), słu­żą­ca do ge­ne­ro­wa­nia skró­tu
  • „Tiger” – jeden z ut­wo­rów z al­bu­mu Ar­ri­val ze­spo­łu ABBA
  • Tiger – nazwa ko­do­wa sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go Mac OS X w wer­sji Mac OS X 10.4
  • Tiger – pse­u­do­nim spor­to­wy Da­riu­sza Mi­chal­czew­skie­go
  • Tiger Flo­wers – ame­ry­kań­ski bok­ser
  • Tiger Woods – ame­ry­kań­ski gol­fi­sta
  • Tiger Beat – ame­ry­kań­ski in­ter­ne­to­wy ma­ga­zyn mło­dzie­żo­wy
  • Tiger Ener­gy Drink – napój ener­ge­ty­zu­ją­cy pol­skiej firmy Ma­spex
  • Pan­zer­kampf­wa­gen VI Tiger – nie­miec­ki czołg cięż­ki z okre­su II wojny świa­to­wej
  • Tiger (P) – pro­to­typ nie­miec­kie­go czoł­gu cięż­kie­go Pan­zer­kampf­wa­gen VI Tiger

Wikipedia


tigmotaksja

re­ak­cja ru­cho­wa wolno po­ru­sza­ją­cych się or­ga­niz­mów na bo­dziec kie­run­ko­wy - dotyk, po­le­ga­ją­ca na ich ści­słym przy­wie­ra­niu do po­dło­ża, wy­stę­pu­ją­ca u zwie­rząt ży­ją­cych w no­rach, ja­ski­niach lub na dnie mor­skim; ste­re­o­tak­sja


SJP.pl

Tig­mo­tak­sja, ste­re­o­tak­sja – ro­dzaj tak­sji po­le­ga­ją­cy na ruchu po­je­dyn­czych ko­mó­rek lub ca­łych or­ga­niz­mów w od­po­wie­dzi na bodź­ce do­ty­ko­we. Od­gry­wa ona zna­czą­cą rolę adap­ta­cyj­ną w wa­run­kach sła­be­go oś­wiet­le­nia. Przy­kła­dy:

Wikipedia


tigmotropizm

jeden z tro­piz­mów; wy­gię­cie wzro­sto­we niek­tó­rych or­ga­nów ro­ślin­nych (np. wąsów czep­nych) oraz osia­dłych or­ga­niz­mów zwie­rzę­cych (np. uk­wia­łu), pow­sta­ją­ce w wy­ni­ku bodź­ca do­ty­ko­we­go; hap­to­tro­pizm


SJP.pl

Tig­mo­tro­pizm, hap­to­tro­pizm – ro­dzaj tro­piz­mów obej­mu­ją­cy re­ak­cje na bodź­ce me­cha­nicz­ne.

Wy­stę­pu­je po­wszech­nie u ro­ślin, umoż­li­wia­jąc kie­run­ko­wy wzrost, np. wzdłuż pod­po­ry. Wa­run­kiem pow­sta­nia tig­mo­tro­piz­mu jest zet­knię­cie się or­ga­nu ro­ślin­ne­go z szorst­ką po­wierzch­nią, np.

Wikipedia


tigra

model sa­mo­cho­du marki Opel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. sa­mo­chód typu Opel Tigra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtʲiɡra, AS: tʹigra

Wiktionary


tigrinia

język urzę­do­wy Ery­trei


SJP.pl


tigroid

Ti­gro­id, znane też jako ty­gro­id, ciał­ka Niss­la, zia­ren­ka Niss­la, ziar­ni­sto­ści Niss­la (łac. "Glo­bu­le sub­stan­tiae ba­sop­hi­li­cae") – grud­ki sub­stan­cji za­sa­do­chłon­nej w ko­mór­kach ner­wo­wych (ne­u­ro­nach) znaj­do­wa­ne w cia­łach ko­mó­rek ner­wo­wych i den­dry­tach. Ti­gro­id jest spe­cy­ficz­ną dla ne­u­ro­nów po­sta­cią szorst­kiej sia­tecz­ki śród­plaz­ma­tycz­nej i miej­scem in­ten­syw­nej syn­te­zy bia­łek (jest sku­pie­niem ry­bo­so­mów oraz RNA).

Wikipedia


tijuana

[czy­taj: tiCHŁAna] mia­sto w Mek­sy­ku


SJP.pl

Ti­ju­a­na – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nim Mek­sy­ku, w sta­nie Ka­li­for­nia Dolna, le­żą­ce przy gra­ni­cy z USA, w po­bli­żu San Diego, i w po­bli­żu wy­brze­ża Pa­cy­fi­ku, które od cen­trum mia­sta dzie­li od­le­głość około 10 km.

Mia­sto w 2010 roku li­czy­ło ponad 1,3 mln miesz­kań­ców.

Wikipedia


tijuański

→ Ti­ju­a­na [czy­taj: ti­chłań­ski]


SJP.pl


tik

mi­mo­wol­ny, pow­ta­rza­ją­cy się ruch mię­śni, naj­czę­ściej mi­micz­nych mię­śni twa­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. pow­ta­rza­ją­cy się mi­mo­wol­ny skurcz jed­ne­go lub kilku mię­śni (naj­czę­ściej twa­rzy)

wy­krzy­knik

 (2.1) zob. tik-tak.

Wiktionary

Tik – krót­kotr­wa­ły, ste­re­o­ty­po­wy, mi­mo­wol­ny ruch okre­ślo­nej czę­ści ciała (np. mru­ga­nie po­wie­ką, mar­szcze­nie czoła, za­ci­ska­nie pię­ści). Pow­sta­je naj­czę­ściej na tle psy­chicz­nym, zwy­kle u dzie­ci. Może przejść w tzw. tik utr­wa­lo­ny. Zwy­kle nie wy­ma­ga le­cze­nia. Te­ra­pia uciąż­li­wych tików opie­ra się na sto­so­wa­niu ne­u­ro­lep­ty­ków. Nie­kie­dy jest ob­ja­wem usz­ko­dze­nia ukła­du po­za­pi­ra­mi­do­we­go. Licz­ne, na­si­lo­ne tiki po­ja­wia­ją się w ze­spo­le To­u­ret­te’a.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tʲik, AS: tʹik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tikowy

Wiktionary


tik-tak

wyraz okre­śla­ją­cy od­głos pow­sta­ją­cy przy ty­ka­niu ze­ga­ra


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos ty­ka­nia me­cha­nicz­ne­go ze­ga­ra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tik-Tak – pol­ski pro­gram te­le­wi­zyj­ny dla dzie­ci
  • Tik-Tak – po­wieść Deana Ko­ont­za
  • Tik Tak – bry­tyj­ska do­bra­noc­ka z 2019 roku
  • „Tik Tok” – sin­gel Keshy

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tiktak

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tik-tok, tik tok, tik tak

Wiktionary


tik-tok

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos ty­ka­nia me­cha­nicz­ne­go ze­ga­ra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tik-tak, tik tak, tik tok

Wiktionary


tika

czer­wo­na krop­ka ma­lo­wa­na na czole wyz­naw­ców hin­du­iz­mu; ti­la­ka


SJP.pl


tiki-taka

śro­do­wi­sko­wo: styl gry w piłce noż­nej cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się utrzy­my­wa­niem piłki krót­ki­mi po­da­nia­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. w piłce noż­nej: styl gry po­le­ga­ją­cy na sto­so­wa­niu bar­dzo licz­nych, szyb­kich, krót­kich i do­kład­nych podań

Wiktionary

Tiki-taka lub tiqui-taca – styl gry i za­ło­że­nie tak­tycz­ne w piłce noż­nej cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się wy­mie­nia­niem krót­kich podań przy jed­no­czes­nym za­cho­wa­niu dużej płyn­no­ści ruchu za­wod­ni­ków bez piłki oraz dłu­gim cza­sem utrzy­my­wa­nia się przy niej. Styl ko­ja­rzo­ny jest prze­de wszyst­kim z hisz­pań­skim klu­bem FC Bar­ce­lo­na, zwła­szcza w cza­sach, gdy jej tre­ne­rem był Pep Gu­ar­dio­la.

Wikipedia


tikowy

przy­miot­nik od: tik, np. za­bu­rze­nia ti­ko­we


SJP.pl


tikrit

mia­sto w Iraku


SJP.pl

Ti­krit, rza­dziej Ta­krit (arab. تكريت, trl. "Takrīt" / "Takrīt", trb. "Ta­krit" / "Ti­krit") – mia­sto (151 tys. miesz­kań­ców) nad Ty­gry­sem w pół­noc­nym Iraku; sto­li­ca pro­win­cji Salah ad-Din.

W póź­nej sta­ro­żyt­no­ści Ti­krit był sie­dzi­bą ma­fria­na, czyli przy­wód­cy mo­no­fi­zyc­kie­go ko­ścio­ła ja­ko­bic­kie­go w przy­na­le­żą­cej do im­pe­rium Sa­sa­ni­dów Me­zo­po­ta­mii; ten frag­ment Mię­dzy­rze­cza był bo­wiem ja­ko­bic­ki, pod­czas gdy po­zo­sta­ła część pod­le­ga­ła Ko­ścio­ło­wi Wscho­du i wyz­na­wa­ła chrze­ści­jań­stwo w wer­sji ne­sto­riań­skiej.

Wikipedia


tiksotropia

zja­wi­sko zmniej­sze­nia się lep­ko­ści płynu na sku­tek dzia­ła­nia siły me­cha­nicz­nej (np. mie­sza­nia) i utrzy­my­wa­nia tejże lep­ko­ści przez okre­ślo­ny czas (przez swo­i­stą "pa­mięć mo­le­ku­lar­ną" płynu)


SJP.pl

Tik­so­tro­pia ("pa­mięć cie­czy") – wła­ści­wość niek­tó­rych ro­dza­jów pły­nów, w któ­rych wy­stę­pu­je za­leż­ność lep­ko­ści od czasu dzia­ła­nia sił ści­na­ją­cych, które na ten płyn dzia­ła­ły. Na przy­kład niek­tó­re płyny tik­so­tro­po­we mogą stać się przez pe­wien czas mniej lep­kie, gdy podda się je in­ten­syw­ne­mu mie­sza­niu.

Wikipedia


tiksotropowy

→ tik­so­tro­pia


SJP.pl

Patrz:

tiksotropia

tiktak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. mały cu­kie­rek, dra­żet­ka marki Tic Tac

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. tik-tak

Wiktionary


tiktok

apli­ka­cja do na­gry­wa­nia i pu­bli­ko­wa­nia krót­kich fil­mów wideo


SJP.pl

TikTok (w Chi­nach jako Do­u­y­in) – ser­wis in­ter­ne­to­wy, któ­re­go głów­na funk­cja po­le­ga na moż­li­wo­ści pu­bli­ko­wa­nia krót­kich ma­te­ria­łów wideo. Do­stęp­ny w kil­ku­dzie­się­ciu wer­sjach ję­zy­ko­wych.

We­dług da­nych z 41% użyt­kow­ni­ków TikToka jest w wieku od 16 do 24 lat. W Pol­sce (w 2020) 90% użyt­kow­ni­ków apli­ka­cji sta­no­wi­ły osoby w wieku po­ni­żej 18 lat. 66% po­sia­da­czy kont było użyt­kow­ni­ka­mi ak­tyw­ny­mi (pu­bli­ku­ją­cy­mi tre­ści).

Wikipedia


tiktoker

użyt­kow­nik TikToka - apli­ka­cji do na­gry­wa­nia fil­mi­ków (czę­sto pod utwór mu­zycz­ny) i ich udo­stęp­nia­nia; tik­to­ko­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) twór­ca tre­ści w ser­wi­sie TikTok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. tiktokerka ż.

 przym. tiktokowy

Wiktionary


tiktokerka

użyt­kow­nicz­ka TikToka - apli­ka­cji do na­gry­wa­nia fil­mi­ków (czę­sto pod utwór mu­zycz­ny) i ich udo­stęp­nia­nia


SJP.pl


tiktokowiec

użyt­kow­nik TikToka - apli­ka­cji do na­gry­wa­nia fil­mi­ków (czę­sto pod utwór mu­zycz­ny) i ich udo­stęp­nia­nia; tik­to­ker


SJP.pl


tiktokowy

→ TikTok


SJP.pl

Patrz:

TikTok

tila

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Oty­lia

Wiktionary

Tila – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Tartu, w gmi­nie Tartu.

Wikipedia


tilaka

czer­wo­na krop­ka ma­lo­wa­na na czole wyz­naw­ców hin­du­iz­mu; tika


SJP.pl

Ti­la­ka (lub "pun­dra­ka") – w hin­du­iz­mie jest to znak na ciele, głów­nie na czole, prze­waż­nie z glin­ki lub papki san­da­ło­wej, poz­wa­la­ją­cy odróż­nić tra­dy­cję, do któ­rej na­le­ży wła­ści­ciel "ti­la­ki". Glina nie­zbęd­na do wy­ko­na­nia "ti­la­ki" wy­do­by­wa­na jest ze świę­tej rzeki lub je­zio­ra.

Wikipedia


tilapia

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb oko­nioksz­tałt­nych z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. wędk. ryba słod­ko­wod­na o pier­wot­nym za­się­gu wy­stę­po­wa­nia obej­mu­ją­cym Afry­kę i Le­want;

 (1.2) kulin. spoż. mięso z ti­la­pii (1.1)

Wiktionary

Ti­la­pia – ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb oko­nioksz­tałt­nych z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych (Cich­li­dae), usta­no­wio­ny przez An­drew Smit­ha w 1840 roku. Nazwa ro­dza­ju po­cho­dzi z ję­zy­ka Busz­me­nów i oz­na­cza rybę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Praw­do­po­dob­nie ho­dow­lę ti­la­pii pro­wa­dzi­li już sta­ro­żyt­ni Egip­cja­nie.

 (1.2) Skoro nie chcesz ti­la­pii, to zamów sobie pizzę.

Wiktionary


tilbury

[czy­taj: TILberi] lekki, dwu­ko­ło­wy, ot­war­ty lub kryty powóz spa­ce­ro­wy, uży­wa­ny w An­glii w XIX i XX wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. lekki powóz dwu­ko­ło­wy, zwy­kle jed­no­kon­ny uży­wa­ny w An­glii, po­pu­lar­ny rów­nież we Wło­szech i w Por­tu­ga­lii

Wiktionary

Til­bu­ry – mia­sto por­to­we w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w An­glii, w hrab­stwie Essex, w dy­stryk­cie (uni­ta­ry aut­ho­ri­ty) Thur­rock. W 2001 roku mia­sto li­czy­ło 11 462 miesz­kań­ców.

W tym mie­ście ma swą sie­dzi­bę klub pił­kar­ski – Til­bu­ry FC.

Wikipedia


tilda

tylda (czę­ściej); rzad­ko:
1. wężyk w kształ­cie po­zio­me­go S oz­na­cza­ją­cy mięk­kość lub no­so­wość spół­gło­ski;
2. znak w po­sta­ci wę­ży­ka oz­na­cza­ją­cy, że wyraz jest na­pi­sa­ny w for­mie skró­to­wej lub że jakaś jego część jest ce­lo­wo opu­szczo­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Ma­tyl­da

Wiktionary

Tilda – emu­la­tor ter­mi­na­li na­pi­sa­ny w GTK+. Tilda zo­sta­ła za­pro­jek­to­wa­na na wzór kon­so­li z gry Quake, która wy­su­wa się z góry ekra­nu, a po wci­śnię­ciu wcze­śniej zde­fi­nio­wa­ne­go kla­wi­sza (do­myśl­nie tyldy), rów­nież się tam chowa.

Uru­cha­mia­nie emu­la­to­ra Tilda jest szyb­sze niż uru­cha­mia­nie no­we­go ter­mi­na­la, po­nie­waż pro­gram jest już za­ła­do­wa­ny do pa­mię­ci, więc użyt­kow­ni­cy, któ­rzy czę­sto uru­cha­mia­ją ter­mi­nal do krót­kich zadań bar­dzo cenią sobie to udo­god­nie­nie.

Wikipedia


tilia

dłu­go­wiecz­ne drze­wo stre­fy umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej; lipa


SJP.pl


tilit

war­stwa stward­nia­łej gliny, w któ­rej znaj­du­ją się głazy o wy­raź­nie za­cho­wa­nych na po­wierzch­ni ry­sach lo­dow­co­wych; til­lit


SJP.pl


tillit

war­stwa stward­nia­łej gliny, w któ­rej znaj­du­ją się głazy o wy­raź­nie za­cho­wa­nych na po­wierzch­ni ry­sach lo­dow­co­wych; tilit


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. osad mo­re­ny po­lo­dow­co­wej w po­sta­ci skon­so­li­do­wa­nej gliny;

Wiktionary

Til­lit ( til­li­te) – zli­ty­fi­ko­wa­ne lub cza­sa­mi słabo zme­ta­mor­fi­zo­wa­ne osady mo­re­ny po­lo­dow­co­wej w po­sta­ci skon­so­li­do­wa­nej gliny, pow­sta­łe zwy­kle przed czwar­to­rzę­dem.

Zna­cze­nie stra­ty­gra­ficz­ne, jako po­zio­my prze­wod­nie, mają til­li­ty pow­sta­łe w okre­sach sil­nych zlo­do­wa­ceń w ne­o­pro­te­ro­zo­i­ku (zlo­do­wa­ce­nia okre­su krio­ge­nu i edia­ka­ru) i pa­le­o­pro­te­ro­zo­i­ku (zlo­do­wa­ce­nie hu­roń­skie).

Wikipedia


tim

1. zdrob­nie­nie od: Ti­mot­hy (obce imię mę­skie);
2. obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tim – miej­sco­wość w Danii
  • Tim – miej­sco­wość w Rosji
  • Tim – imię mę­skie, rów­nież zdrob­nie­nie od Ti­mot­hy
  • Tim – au­stra­lij­ski film
  • Tim – album The Re­pla­ce­ments
  • Tim – album Avi­cii
  • Grup­po TIM – wło­ski do­staw­ca usług te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych
    • Te­le­com Ita­lia Mo­bi­le, TIM – wło­ski ope­ra­tor te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej
    • TIM San Ma­ri­no – san­ma­ryń­ska firma te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­na
    • TIM Bra­sil – bra­zy­lij­ska firma te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­na
  • Tim S.A. – pol­skie przed­się­bior­stwo, hur­to­wy dy­stry­bu­tor ar­ty­ku­łów elek­tro­tech­nicz­nych
  • Tre­a­su­re Is­land Media, TIM – ame­ry­kań­ski stu­dio por­no­gra­ficz­ne

Wikipedia


timag

ma­te­riał ce­ra­micz­ny, któ­re­go pod­sta­wo­wym skład­ni­kiem jest ty­ta­nian ma­gne­zu; sto­so­wa­ny jako die­lek­tryk w kon­den­sa­to­rach ra­dio­wych


SJP.pl


timajos

Ti­ma­jos z Ta­u­ro­me­nion ( Τίμαιος; druga po­ło­wa IV w. p.n.e. – pier­wsza po­ło­wa III w.p.n.e.) – hi­sto­ryk grec­ki z Sy­cy­lii. Syn An­dro­ma­cho­sa, za­ło­ży­cie­la Ta­u­ro­me­nio­nu (dzi­siej­szej Ta­or­mi­ny). Prze­by­wał w Ate­nach jako "me­tojk", praw­do­po­dob­nie na sku­tek za­ję­cia jego ro­dzin­ne­go mia­sta przez Aga­to­kle­sa.

Wikipedia


timberlake

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tim­ber­la­ke – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Lake
  • Tim­ber­la­ke – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Wir­gi­nia, w hrab­stwie Camp­bell
  • Gary Tim­ber­la­ke – gracz ba­se­ball;
  • Ju­stin Tim­ber­la­ke – pio­sen­karz;

Wikipedia


timbr

barwa dźwię­ku cha­rak­te­ry­stycz­na dla głosu ludz­kie­go lub in­stru­men­tów mu­zycz­nych; tim­bre; tembr


SJP.pl


timbre

[czy­taj: tębr] barwa dźwię­ku cha­rak­te­ry­stycz­na dla głosu ludz­kie­go lub in­stru­men­tów mu­zycz­nych; tembr; timbr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. ja­kość brzmie­nia dźwię­ku lub głosu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­ro­lo­wi bar­dzo przy­padł do gustu tim­bre jej głosu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tembr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) barwa, ton, zabarwienie; książk. tembr

Wiktionary


timbuktu

mia­sto w Mali


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Mali, nad rzeką Niger;

Wiktionary

Tim­buk­tu (song­haj: Tum­bu­tu, fr. Tom­bo­uc­tou) – mia­sto w Mali, nad rzeką Niger, za­ło­żo­ne praw­do­po­dob­nie na prze­ło­mie XI i XII wieku, za­miesz­ki­wa­ne przez 32 460 osób (2022). Jest sto­li­cą re­gio­nu Tim­buk­tu, jed­ne­go z sied­miu re­gio­nów ad­mi­ni­stra­cyj­nych Mali.

Wikipedia


time

[czy­taj: tajm] ty­god­nik ame­ry­kań­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • time – słowo oz­na­cza­ją­ce w ję­zy­ku an­giel­skim czas.
  • Time – ame­ry­kań­ski ty­god­nik spo­łecz­no-po­li­tycz­ny ist­nie­ją­cy od 1923 roku
  • Time (bi­blio­te­ka stan­dar­do­wa)
  • time – ko­men­da w sy­ste­mach unik­so­wych
  • Titan Mare Ex­plo­rer (TiME) – anu­lo­wa­na misja kos­micz­na po­le­ga­ją­ca na wy­sła­niu lą­dow­ni­ka na po­wierzch­nię je­zio­ra Li­ge­ia Mare na Ty­ta­nie
  • Time – gmina w Nor­we­gii
  • Time – wieś w USA
  • Time – album Elec­tric Light Or­che­stra
  • Time – album Lio­ne­la Ri­chie­go
  • Time – album Mer­cy­ful Fate
  • Time – album TVXQ
  • Time – album Roda Ste­war­ta

Wikipedia


time-out

[czy­taj: tajmAłt] w spor­cie: ofi­cjal­nie za­rzą­dzo­na przer­wa w grze, np. na ży­cze­nie tre­ne­ra jed­nej z dru­żyn; time out


SJP.pl


time-sharing

[czy­taj: tajm sze­ring] na­by­cie przez kon­su­men­ta prawa do ko­rzy­sta­nia z bu­dyn­ku lub lo­ka­lu w oz­na­czo­nym cza­sie oraz zo­bo­wią­za­nie się do za­pła­ty ry­czał­to­we­go wy­na­gro­dze­nia


SJP.pl


timenko

naz­wi­sko


SJP.pl


timer

[czy­taj: taj­mer] urzą­dze­nie do po­mia­ru czasu; cza­so­mierz, sto­per


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do od­mie­rza­nia upły­wu czasu

Wiktionary

TiMER – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny (ko­me­dia ro­man­tycz­na) w re­ży­se­rii Jac­qu­e­li­ne Scha­ef­fer z 2009 roku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtajmɛr, AS: tai ̯mer

Wiktionary


times

[czy­taj: tajms]
1. krój czcion­ki; Times New Roman;
2. bry­tyj­ski dzien­nik; The Times


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • The Times – dzien­nik bry­tyj­ski
  • Times – krój pisma

Wikipedia


timeshare

[czy­taj: tajm­szer] sy­stem na­by­wa­nia po ni­skiej cenie apar­ta­men­tu lub domu wa­ka­cyj­ne­go, w któ­rym na­byw­ca może z niego ko­rzy­stać przez wiele lat, lecz wy­łącz­nie przez okre­ślo­ny, pow­ta­rza­ją­cy się okres w roku


SJP.pl

Ti­mes­ha­re (po­tocz­nie "włas­ność wa­ka­cyj­na"; ang. "time" – czas, "share" – dzie­lić) – sy­stem po­sia­da­nia nie­ru­cho­mo­ści, w któ­rym klient na­by­wa w pełni ume­blo­wa­ny i wy­po­sa­żo­ny apar­ta­ment lub dom wa­ka­cyj­ny za uła­mek kosz­tu po­sia­da­nia tra­dy­cyj­ne­go apar­ta­men­tu czy domku let­ni­sko­we­go na za­wsze lub na okre­ślo­ną licz­bę lat, lecz w tym cza­sie może ko­rzy­stać z apar­ta­men­tu tylko jakiś okres w ciągu roku, zwy­kle 1, 2 lub 3 ty­god­nie oraz moż­li­wość ko­rzy­sta­nia z sieci wy­mia­ny wa­ka­cyj­nej.

Wikipedia


timgad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto w Afry­ce Pół­noc­nej, na te­re­nie dzi­siej­szej Al­gie­rii;

Wiktionary

Tim­gad ("Tim­kad", ‏تيمقاد‎, "Tīmqād"; Tha­mu­ga­di) – sta­ro­żyt­ne mia­sto w Afry­ce Pół­noc­nej, na te­re­nie dzi­siej­szej Al­gie­rii. Za­cho­wa­ny do dziś kom­pleks ruin zo­stał w 1982 roku wpi­sa­ny na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa kul­tu­ry UNESCO.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. timgadzki

Wiktionary


timing

[czy­taj: taj­ming] wybór naj­lep­sze­go mo­men­tu na roz­po­czę­cie dzia­ła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wybór pre­cy­zyj­ne­go mo­men­tu do roz­po­czę­cia i wy­ko­na­nia ja­kie­goś dzia­ła­nia z mak­sy­mal­nym efek­tem

 (1.2) muz. pre­cy­zyj­ne trzy­ma­nie się tempa ut­wo­ru, zwła­szcza w wo­ka­li­sty­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) By być do­brym te­ni­si­stą, mu­sisz mieć dobry ti­ming.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajmʲĩŋk, AS: tai ̯mʹĩŋk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) refleks, wyczucie czasu, zgranie w czasie

Wiktionary


timiszoara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Timișoara, mia­sto w za­chod­niej Ru­mu­nii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. timiszoarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Temeszwar

Wiktionary


timok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka we wschod­niej Ser­bii i pół­noc­no-wschod­niej Buł­ga­rii, prawy do­pływ Du­na­ju;

Wiktionary

Timok (łac. "Ti­ma­cus", serb. i bułg. Тимок) – rzeka we wschod­niej Ser­bii i pół­noc­no-za­chod­niej Buł­ga­rii, prawy do­pływ Du­na­ju. Dłu­gość – 203 km (ostat­nie 15 km sta­no­wi gra­ni­cę serb­sko-buł­gar­ską), po­wierzch­nia zlew­ni – 4630 km², śred­ni prze­pływ u uj­ścia – 24 m³/s.

Wikipedia


timokracja

forma rzą­dów po­le­ga­ją­ca na spra­wo­wa­niu wła­dzy przez woj­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. forma rzą­dów, w któ­rej wła­dzę spra­wu­je grupa naj­bo­gat­szych ludzi;

Wiktionary

Ti­mo­kra­cja (gr. "τιμοκρατία", od "τιμή" 'honor, war­tość, cześć, sza­cu­nek' i "κράτος" "siła, wła­dza") – typ ustro­ju po­li­tycz­ne­go. Słowo "ti­mo­kra­cja" po­sia­da różne zna­cze­nia, wy­wo­dzą­ce się ze zna­czeń grec­kie­go źró­dło­sło­wu. Dla­te­go też w li­te­ra­tu­rze nie ma zgody, co do in­ter­pre­ta­cji tego po­ję­cia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtʲĩmɔˈkrat͡sʲja, AS: tʹĩmokracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. timokrata m.

 przym. timokratyczny

 przysł. timokratycznie

Wiktionary


timokratyczny

→ ti­mo­kra­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od ti­mo­kra­cja

Wiktionary

Patrz:

timokracja

Wymowa:

IPA: ˌtʲĩmɔkraˈtɨt͡ʃnɨ, AS: tʹĩmokratyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. timokracja

Wiktionary


timor

1. pó­łot­war­te morze sta­no­wią­ce część Oce­a­nu In­dyj­skie­go;
2. wyspa mię­dzy mo­rza­mi Sawu i Timor le­żą­ca w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych Wysp Sun­daj­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji;

Wiktionary

Timor ( Ilha de Timor, Illa Timór, Pulau Timor) – wyspa w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych Wysp Sun­daj­skich, w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji. Część za­chod­nia wyspy, zwana Ti­mo­rem Za­chod­nim, na­le­ży do In­do­nez­ji, na­to­miast część wschod­nia sta­no­wi nie­pod­le­głe pań­stwo – Timor Wschod­ni. Na za­chód od Ti­mo­ru leżą wyspy Sumba i Flo­res, na pół­noc­ny za­chód Ce­le­bes, a w kie­run­ku po­łud­nio­wym znaj­du­je się Au­stra­lia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Timor zo­stał od­kry­ty w XVI w. przez Por­tu­gal­czy­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtʲĩmɔr, AS: tʹĩmor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Timorczyk mos., Timorka ż.

 przym. timorski

Wiktionary


timorczyk

miesz­ka­niec Ti­mo­ru (wyspy w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych Wysp Sun­daj­skich)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ti­mo­ru Wschod­nie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówcy (bio­rą­cy udział w pro­te­ście) na­zy­wa­li by­łe­go pre­zy­den­ta Su­har­to "zbrod­nia­rzem wo­jen­nym", obar­cza­jąc go od­po­wie­dzial­no­ścią za śmierć 250 ty­się­cy wschod­nich Ti­mor­czy­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲĩˈmɔrt͡ʃɨk, AS: tʹĩmorčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Timor mrz.

:: fż. Timorka ż.

 przym. timorski

Wiktionary


timorka

miesz­kan­ka Ti­mo­ru (wyspy w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych Wysp Sun­daj­skich)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ti­mo­ru Wschod­nie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲĩˈmɔrka, AS: tʹĩmorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Timor mrz.

:: fm. Timorczyk mos.

 przym. timorski

Wiktionary


timoroso

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bo­jaź­li­wie, lę­kli­wie


SJP.pl


timorski

→ Timor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ti­mo­rem, do­ty­czą­cy Ti­mo­ru

Wiktionary

Patrz:

Timor

Powiązane:

 rzecz. Timor mrz., Timorczyk mos., Timorka ż.

 przym. protimorski, antytimorski

Wiktionary


timoszenko

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gri­go­rij Ti­mo­szen­ko – ra­dziec­ki funk­cjo­na­riusz or­ga­nów bez­pie­czeń­stwa
  • Sie­mion Ti­mo­szen­ko – ra­dziec­ki re­ży­ser fil­mo­wy oraz sce­na­rzy­sta
  • Sie­mion Ti­mo­szen­ko – ra­dziec­ki do­wód­ca woj­sko­wy

Wikipedia


timpani

in­stru­ment per­ku­syj­ny; kotły


SJP.pl


timpton

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ Ał­da­nu;

Wiktionary

Timp­ton – rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ Ał­da­nu. Dłu­gość 644 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 44 400 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ przy uj­ściu 560 m³/s.

Źró­dła w Pas­mie Sta­no­wym; pły­nie w kie­run­ku pół­noc­nym przez Góry Ał­dań­skie; spław­na w dol­nym biegu.

Za­ma­rza od paź­dzier­ni­ka do maja (w tym przez kilka mie­się­cy do dna); za­si­la­nie de­szczo­wo-śnie­go­we.

Wikipedia


timur

wład­ca środ­ko­wo­az­ja­tyc­ki; Ta­mer­lan, Timur Lenk, Timur Chro­my


SJP.pl


timurowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ti­mu­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tina

obce imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tina – imię żeń­skie
  • Tina – wieś w USA, w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Car­roll
  • Tina – miej­sco­wość w Cza­dzie
  • Tina – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Vâlcea, w gmi­nie Li­ve­zi
  • Tina – rzeka, do­pływ je­zio­ra Druż­no i rzeki El­bląg
  • Tina – mia­sto w Tu­nez­ji
  • Tina – ty­god­nik
  • Tina – sin­giel Muńka z al­bu­mu Mu­niek
  • Tina – film bio­gra­ficz­ny o Tinie Tur­ner
  • TINA – akro­nim frazy „There is no al­ter­na­ti­ve” (z ang. „nie ma al­ter­na­ty­wy”)
  • Tina – sło­wac­ka pio­sen­kar­ka
  • Tina – chiń­ska pio­sen­kar­ka i tan­cer­ka

Wikipedia


tinderek

po­tocz­nie: Tin­der - por­tal rand­ko­wy; Tin­de­rek


SJP.pl


tinderowy

→ Tin­der


SJP.pl

Patrz:

Tinder

tinderyzacja

spły­ce­nie re­la­cji mię­dzy­ludz­kich


SJP.pl


tinderówka

po­tocz­nie: dziew­czy­na lub ko­bie­ta ko­rzy­sta­ją­ca apli­ka­cji do ran­dek


SJP.pl


tindyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tin­da­mi, do­ty­czą­cy Tin­dów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język tin­dyj­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tindowie lm m.

Wiktionary


tingel

prze­sta­rza­le: po­drzęd­na ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja, miej­sce wy­stę­pów pio­sen­ka­rzy, tan­ce­rzy itp.; tin­gel-tan­gel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. po­drzęd­na ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja, w któ­rej od­by­wa­ły się wy­stę­py ar­ty­stów lub ka­ba­re­tów wąt­pli­wej re­pu­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­czo­rem zwie­dzał tin­gle i ka­wiar­nie, a wszę­dzie tak sypał na­piw­ka­mi, że służ­ba ty­tu­ło­wa­ła go hra­bią.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tinglowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tingel-tangel

Wiktionary


tingel-tangel

prze­sta­rza­le: po­drzęd­na ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja, miej­sce wy­stę­pów pio­sen­ka­rzy, tan­ce­rzy itp.; tin­gel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. po­drzęd­na ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja, w któ­rej od­by­wa­ły się wy­stę­py ar­ty­stów lub ka­ba­re­tów wąt­pli­wej re­pu­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako ek­ska­pel­mistrz te­a­trów ogród­ko­wych czy też kel­ner, który zwie­dził wszyst­kie sto­li­ce Eu­ro­py, znał wszyst­kie ho­te­le i tin­gel-tan­gle.

 (1.1) Przed­wo­jen­ny Wie­deń to świat tak wyt­wor­nych ka­wiar­ni, jak i po­drzęd­nych tin­gel-tan­gli ze strip­ti­zem i ka­ba­re­tem, ob­skur­nych knajp dla do­roż­ka­rzy, odra­pa­nych ka­mie­nic (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tinglowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tingel

Wiktionary


tingeltangel

prze­sta­rza­łe: po­drzęd­na ka­wiar­nia lub re­sta­u­ra­cja, miej­sce wy­stę­pów pio­sen­ka­rzy, tan­ce­rzy itp.; tin­gel-tan­gel, tin­gel


SJP.pl


tinglowy

→ tin­gel


SJP.pl

Patrz:

tingel

tinkal

mi­ne­rał zbu­do­wa­ny głów­nie z uwod­nio­ne­go bo­ra­nu sodu; tyn­kal, bo­raks ro­dzi­my


SJP.pl


tinker

rasa kuców z Wiel­kiej Bry­ta­nii i Ir­lan­dii


SJP.pl

Tin­ker (ang. "Gypsy horse") – rasa koni lekko po­cią­go­wych, ho­do­wa­nych se­lek­tyw­nie przez Cy­ga­nów z Wiel­kiej Bry­ta­nii.

Wikipedia


tinktura

tynk­tu­ra;
1. lecz­ni­cza na­lew­ka przy­rzą­dza­na na sub­stan­cjach ro­ślin­nych lub zwie­rzę­cych;
2. al­ko­ho­lo­wy rozt­wór pre­pa­ra­tów le­kar­skich;
3. barwa uży­wa­na przy po­kry­wa­niu pól i godeł w her­bach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. al­ko­ho­lo­wy rozt­wór pre­pa­ra­tów le­kar­skich

Wiktionary


tinol

cien­ka rurka, uży­wa­na do lu­to­wa­nia


SJP.pl

Tinol – po­pu­lar­na nazwa drutu lu­tow­ni­cze­go do lu­to­wa­nia mięk­kie­go. Jest to rurka wy­ko­na­na z lutu wy­peł­nio­na top­ni­kiem. Naj­czę­ściej spo­ty­ka­ną formą ti­no­lu jest drut z kil­ko­ma ka­na­ła­mi w środ­ku wy­peł­nio­ny­mi top­ni­kiem. Cza­sa­mi ti­no­lem na­zy­wa się także drut z lutu bez top­ni­ka.

Wikipedia


tinta

1. na­druk farbą jed­ne­go ko­lo­ru, która nie po­kry­wa w 100% za­dru­ko­wy­wa­nej po­wierzch­ni, po­tocz­nie ra­ster
2. dobór barw na obra­zie; to­na­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. jed­no­li­te tło na­ło­żo­ne jasną farbą;

 (1.2) druk. roz­rze­dzo­na ra­strem wer­sja za­sto­so­wa­ne­go ko­lo­ru

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. atra­ment

Wiktionary

Tinta – jed­no­li­te tło jas­ne­go ko­lo­ru.

W pla­sty­ce, a szcze­gól­nie w tech­ni­kach ma­lar­skich, jest to tło na­ło­żo­ne jasną farbą.

W DTP ter­min ten nie od­no­si się do jas­no­ści, lecz do ilo­ści farby. Jest to jed­no­li­te tło, na­ło­żo­ne jedną lub kil­ko­ma far­ba­mi do­wol­ne­go ko­lo­ru, w ilo­ści po­ni­żej 100% każda. W po­li­gra­fii efek­tem tinty jest nie­peł­ne kry­cie, czyli ra­ster, na­zy­wa­ny przez dru­ka­rzy gwa­ro­wo „siat­ką”.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtʲĩnta, AS: tʹĩnta

Wiktionary


tintinnando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: barw­nie


SJP.pl


tioalkohol

zwią­zek or­ga­nicz­ny, ana­lo­gicz­ny do al­ko­ho­lu, w któ­rym tlen za­stą­pio­ny jest siar­ką; mer­kap­tan


SJP.pl


tioalkohole

zwią­zek or­ga­nicz­ny, ana­lo­gicz­ny do al­ko­ho­lu, w któ­rym tlen za­stą­pio­ny jest siar­ką; mer­kap­tan


SJP.pl


tioalkoholowy

→ tio­al­ko­hol


SJP.pl

Patrz:

tioalkohol

tioarsenian

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny, sól lub ester niez­na­ne­go w sta­nie wol­nym kwasu tio­ar­se­no­we­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tio­ar­se­nia­ny są siar­ko­wy­mi ana­lo­ga­mi ar­se­nia­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtʲjɔarˈsɛ̃ɲãn, AS: tʹi ̯oarsẽńãn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tioarsenianowy

 rzecz. arsenian mrz.

Wiktionary


tiocyjanin

sól kwasu ro­da­no­wo­do­ro­we­go, be­zbarw­na, kry­sta­licz­na sub­stan­cja, sto­so­wa­na do pro­duk­cji barw­ni­ków, środ­ków ochro­ny ro­ślin oraz w fo­to­gra­fii


SJP.pl


tioeter

siar­ko­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, siar­ko­wy ana­log eteru; siar­ko­e­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek siar­ko­or­ga­nicz­ny, siar­ko­wy ana­log eteru, po­sia­da­ją­cy atom siar­ki po­łą­czo­ny z dwoma ato­ma­mi węgla;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ipe­ryt siar­ko­wy na­le­ży do grupy tio­e­te­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲjɔˈɛtɛr, AS: tʹi ̯oeter

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sulfid, przest. siarczek

Wiktionary


tiofen

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny otrzy­my­wa­ny ze smoły wę­glo­wej lub syn­te­tycz­nie, uży­wa­ny w syn­te­zie or­ga­nicz­nej, m.in. do pro­duk­cji leków i po­li­me­rów; tio­fu­ran


SJP.pl

Tio­fen, tio­fu­ran – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy he­te­ro­cy­klicz­nych związ­ków aro­ma­tycz­nych. Za­wie­ra jeden he­te­ro­a­tom – siar­kę. Jest to be­zbarw­na, ruch­li­wa ciecz, nie­roz­pu­szczal­na w wo­dzie, roz­pu­szczal­na w eta­no­lu i ete­rze die­ty­lo­wym. Pod wzglę­dem wła­ści­wo­ści fi­zycz­nych zbli­żo­ny jest do ben­ze­nu. Wy­stę­pu­je w smole po­ga­zo­wej we frak­cji ben­ze­no­wej. Jest sto­so­wa­ny w syn­te­zie or­ga­nicz­nej.

Wikipedia


tiofenol

che­micz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny, fenol siar­ko­wy


SJP.pl


tiofenolowy

→ tio­fe­nol


SJP.pl

Patrz:

tiofenol

tiofenowy

→ tio­fen


SJP.pl

Patrz:

tiofen

tiofosgen

po­chod­na kwasu wę­glo­we­go, pow­sta­ła przez pod­sta­wie­nie grup hy­drok­sy­lo­wych ato­ma­mi chlo­ru oraz atomu tlenu ato­mem siar­ki


SJP.pl


tiofuran

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny otrzy­my­wa­ny ze smoły wę­glo­wej lub syn­te­tycz­nie, uży­wa­ny w syn­te­zie or­ga­nicz­nej, m.in. do pro­duk­cji leków i po­li­me­rów; tio­fen


SJP.pl


tioindygowy

→ tio­in­dy­go


SJP.pl

Patrz:

tioindygo

tiokol

syrop wykrz­tu­śny; thio­col


SJP.pl


tiokole

syrop wykrz­tu­śny; thio­col


SJP.pl


tiokolowy

→ tio­kol


SJP.pl

Patrz:

tiokol

tiokwas

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny przy pro­duk­cji pół­pro­duk­tów far­ma­ce­u­tycz­nych i od­czyn­ni­ków ana­li­tycz­nych, siar­ko­wy ana­log kwasu kar­bok­sy­lo­we­go, w któ­rym jeden lub dwa atomy tlenu za­stą­pio­ne zo­sta­ły ato­ma­mi siar­ki


SJP.pl


tiokwasy

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny przy pro­duk­cji pół­pro­duk­tów far­ma­ce­u­tycz­nych i od­czyn­ni­ków ana­li­tycz­nych, siar­ko­wy ana­log kwasu kar­bok­sy­lo­we­go, w któ­rym jeden lub dwa atomy tlenu za­stą­pio­ne zo­sta­ły ato­ma­mi siar­ki


SJP.pl

Tiok­wa­sy (ze sta­ro­grec­kie­go: θεῖον (the­ion) - siar­ka) – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych, bę­dą­cych siar­ko­wy­mi ana­lo­ga­mi kwa­sów kar­bok­sy­lo­wych, w któ­rych 1 lub 2 atomy tlenu zo­sta­ły za­stą­pio­ne ato­ma­mi siar­ki.

Nazwa tiok­wa­sy może od­no­sić się też do nie­or­ga­nicz­nych kwa­sów, w któ­rych atomy tlenu zo­sta­ły za­stą­pio­ne ato­ma­mi siar­ki. Przy­kła­dem ta­kie­go nie­or­ga­nicz­ne­go tiok­wa­su może być kwas tio­cy­no­wy (IV) - H2SnS3.

Wikipedia


tiol

ogól­na nazwa każ­de­go związ­ku or­ga­nicz­ne­go bę­dą­ce­go od­po­wied­ni­kiem al­ko­ho­lu, za­wie­ra­ją­ce­go w czą­stecz­ce atom siar­ki, atom wo­do­ru, a także grupę al­ki­lo­wą (tio­al­ko­hol, daw­niej mer­kap­tan) lub ary­lo­wą (tio­fe­nol)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy grupę funk­cyj­ną -wzór che­micz­ny|SH.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­cząt­ko­wo in­for­ma­cje o skła­dzie ba­da­nych gazów gro­ma­dzo­no me­to­da­mi spek­tro­fo­to­me­trycz­ny­mi oraz z uży­ciem wskaź­ni­ko­wych rurek Drägera (H2S, tiole, di­sul­fi­dy, di­siar­czek węgla, SO2, HF).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tiolowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tioalkohol, daw. merkapatan

Wiktionary


tiolowy

przy­miot­nik od: tiol (zwią­zek or­ga­nicz­ny)


SJP.pl


tiomerkurymetria

me­to­da che­micz­nej ana­li­zy mia­recz­ko­wej


SJP.pl


tiomocznik

kry­sta­licz­na, biała sub­stan­cja, bę­dą­ca po­chod­ną mocz­ni­ka


SJP.pl

Tio­mocz­nik, tio­kar­ba­mid – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, amid, siar­ko­wy ana­log mocz­ni­ka (za­wie­ra atom siar­ki za­miast atomu tlenu).

Wikipedia


tion

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy siar­kę, bę­dą­cy po­chod­ną od­po­wied­nie­go związ­ku tle­no­we­go (np. tiok­was, tio­e­ter)


SJP.pl


tiooctowy

kwas tio­oc­to­wy - kwas or­ga­nicz­ny bę­dą­cy siar­ko­wym od­po­wied­ni­kiem kwasu oc­to­we­go


SJP.pl


tiopental

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako lek usy­pia­ją­cy


SJP.pl

Tio­pen­tal – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, siar­ko­wa po­chod­na kwasu bar­bi­tu­ro­we­go, sto­so­wa­na w for­mie soli so­do­wej (pen­to­tal sodu) jako lek usy­pia­ją­cy.

Dzia­ła szyb­ko i względ­nie krót­ko, wy­wo­łu­je sen nar­ko­tycz­ny. Nie zmniej­sza na­pię­cia mię­śni prąż­ko­wa­nych.

Wikipedia


tioplasty

Tio­pla­sty, tio­ko­le, ka­u­czu­ki po­li­siarcz­ko­we, ku­czu­ki wie­lo­siarcz­ko­we – syn­te­tycz­ne ka­u­czu­ki, otrzy­my­wa­ne w wy­ni­ku po­li­kon­den­sa­cji dich­lo­ro­po­chod­nych wę­glo­wo­do­rów i estrów z wie­lo­siarcz­kiem sodu.

Po zwul­ka­ni­zo­wa­niu są od­por­ne na dzia­ła­nie czyn­ni­ków at­mos­fe­rycz­nych, ole­jów, ben­zyn, roz­pu­szczal­ni­ków. Ich wadą jest duża ście­ral­ność oraz przy­kry za­pach. Sto­so­wa­ne m.in. do wy­ro­bu po­włok, kabli, kle­jów oraz mo­dy­fi­ka­cji żywic epok­sy­do­wych.

Wikipedia


tiosiarczan

sól niez­na­ne­go w sta­nie wol­nym kwasu tio­siar­ko­we­go


SJP.pl


tiosiarczanowy

→ tio­siar­czan


SJP.pl

Patrz:

tiosiarczan

tiosiarczany

sól niez­na­ne­go w sta­nie wol­nym kwasu tio­siar­ko­we­go


SJP.pl

Tio­siar­cza­ny – grupa związ­ków che­micz­nych, soli lub estrów nietr­wa­łe­go kwasu tio­siar­ko­we­go (jed­ne­go z tle­no­wych kwa­sów siar­ki). Sole za­wie­ra­ją anion i przy­kła­dem czę­ściej spo­ty­ka­ne­go związ­ku z tej grupy jest tio­siar­czan sodu.

Wikipedia


tiosiarkowy

kwas tio­siar­ko­wy - nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, kwas tle­no­wy siar­ki


SJP.pl


tioskow

naz­wi­sko


SJP.pl


tiosza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie niż­no­no­wo­grodz­kim, prawy do­pływ Oki;

Wiktionary

Tio­sza (ros. Тёша) – rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie niż­no­no­wo­grodz­kim. Prawy do­pływ Oki. Dłu­gość – 311 km. Zlew­nia – 7800 km².

Źró­dła i górny bieg rzeki na Wy­ży­nie Nad­woł­żań­skiej. Pły­nie ze wscho­du na za­chód i wpada do Oki po­ni­żej mia­sta Murom.

Wikipedia


tiosól

sól pow­sta­ła pod­czas re­ak­cji pier­wiast­ka me­ta­licz­ne­go ze sztucz­nie spre­pa­ro­wa­nym kwa­sem uzy­ski­wa­nym z kwasu tle­no­we­go, w któ­rym atomy tlenu zo­sta­ły za­stą­pio­ne ato­ma­mi siar­ki; siar­ko­sól


SJP.pl


tip

1. po­tocz­nie: po­ra­da, wska­zów­ka;
2. po­tocz­nie: na­pi­wek;
3. w grach bi­lar­do­wych: koń­ców­ka kija po­cie­ra­na kredą;
4. śro­do­wi­sko­wo: ka­wa­łek tek­tur­ki peł­nią­cy funk­cję fil­tra w ręcz­nie skrę­ca­nych pa­pie­ro­sach; tipo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. na­pi­wek

 (1.2) pot. wska­zów­ka, po­ra­da

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Port lot­ni­czy Try­po­lis
  • T.I.P.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tʲip, AS: tʹip

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protip mrz.

Wiktionary


tip-top

po­tocz­nie:
1. do­sko­na­ły, świet­ny, bez za­rzu­tu;
2. bar­dzo do­brze, do­sko­na­le


SJP.pl


tipasa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Al­gie­rii nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, sto­li­ca pro­win­cji Ti­pa­sa (1.2);

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja wcho­dzą­ca w skład Al­gie­rii, leży w pół­noc­nej czę­ści kraju, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ti­pa­sa (obec­nie Adżim) – fe­nic­kie mia­sto w dzi­siej­szej Tu­nez­ji
  • Ti­pa­sa – mia­sto fe­nic­kie, póź­niej rzym­skie na te­re­nie dzi­siej­szej Al­gie­rii

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tipaski

Wiktionary


tipi

stoż­ko­wa­ty na­miot in­diań­ski z żer­dzi po­kry­tych skó­ra­mi, ma­ta­mi lub nie­prze­ma­kal­nym płót­nem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) etn. stoż­ko­wa­ty na­miot zło­żo­ny z żer­dzi po­kry­tej skó­ra­mi zwie­rząt, bu­do­wa­ny kie­dyś przez In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

Wiktionary

Tipi – ro­dzaj na­mio­tu In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej, głów­nie pół­noc­nej czę­ści ob­sza­ru Wiel­kich Rów­nin. Nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka siou i oz­na­cza „miej­sce gdzie się żyje”.

Uży­wa­ne były do miesz­ka­nia przez ko­czow­ni­cze ple­mio­na, utrzy­mu­ją­ce się z po­lo­wa­nia na bi­zo­ny (m.in. Da­ko­to­wie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z tipi wysz­ły dwie Szo­szon­ki i skie­ro­wa­ły się w stro­nę stru­mie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtʲipʲi, AS: tʹipʹi

Wiktionary


tipo

śro­do­wi­sko­wo: ka­wa­łek tek­tur­ki peł­nią­cy funk­cję fil­tra w ręcz­nie skrę­ca­nych pa­pie­ro­sach; tip


SJP.pl


tipować

po­tocz­nie: dawać na­pi­wek


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. zo­sta­wiać na­pi­wek

Wiktionary


tips

sztucz­ny paz­no­kieć przy­kle­ja­ny do praw­dzi­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. sztucz­ny paz­no­kieć, płyt­ka przy­kle­jo­na do praw­dzi­we­go paz­nok­cia;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Magda jest w roz­pa­czy, bo jej się tips zła­mał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲips, AS: tʹips

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tipsiara ż.

Wiktionary


tipserka

ko­bie­ta trud­nią­ca się przy­kle­ja­niem tip­sów


SJP.pl


tipsiara

po­gard­li­wie: pry­mi­tyw­na ko­bie­ta z tip­sa­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­gard. ko­bie­ta lub dziew­czy­na no­szą­ca tipsy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaśka nie pa­su­je do swo­ich ko­le­ża­nek, bo to same tip­sia­ry.

 (1.1) Kró­lo­wą do­da­iz­mu jest oczy­wi­ście Doda, „tip­sia­ra" z nie­złym „za­ple­czem".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲipʲˈɕara, AS: tʹipʹśara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tips m.

Wiktionary


tipsy

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M. i B. lm. od tips

Wiktionary

Tipsy – na­kład­ki z two­rzy­wa sztucz­ne­go imi­tu­ją­ce paz­nok­cie.

Tipsy są bar­dzo czę­sto sto­so­wa­ną tech­ni­ką prze­dłu­ża­nia paz­nok­ci i sta­no­wią obie­go­we okre­śle­nie prze­dłu­ża­nia i sty­li­za­cji paz­nok­ci.

Paz­nok­cie za­rów­no że­lo­we jak i akry­lo­we na­le­ży re­gu­lar­nie uzu­peł­niać co 3–4 ty­god­nie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtʲipsɨ, AS: tʹipsy

Wiktionary


tir

duży sa­mo­chód cię­ża­ro­wy; TIR


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) duży sa­mo­chód cię­ża­ro­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hos­se­in Tir – irań­ski nar­ciarz
  • Mu­ham­mad Abu Tir – pa­le­styń­ski mi­ni­ster
  • Ziyad Abu Tair – pa­le­styń­ski ko­men­dant
  • tir – nazwa spo­ty­ka­na w ję­zy­ku po­tocz­nym w od­nie­sie­niu do du­że­go sa­mo­cho­du cię­ża­ro­we­go do prze­wo­zu to­wa­rów na tra­sach mię­dzy­na­ro­do­wych
  • tir – kod ISO 639-3 ję­zy­ka ti­gri­nia
  • Tear
  • Tier
  • TIR

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

 (1.1) TIR

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

 (1.1) cią­gnik sio­dło­wy

po­krew­ne.

 rzecz. ti­ro­wiec mos., ti­rów­ka ż.

 skr. TIR

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

źró­dła.

== tir (język bre­toń­ski.) ==

wy­mo­wa. IPA3|ˈtiːr.

zna­cze­nia.

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kraj, zie­mia

od­mia­na.

 (1.1) lm. tirioù

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲir, AS: tʹir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tirowiec mos., tirówka ż.

 skr. TIR

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) TIR

Wiktionary


tir.

skrót

 (1.1) = praw. tiret

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W związ­ku z za­ist­nia­łym opóź­nie­niem na pod­sta­wie art. 492 kc, a także w opar­ciu o § 21 ust. 1 lit. b tir. 9 umowy o ro­bo­ty bu­dow­la­ne z dnia 17.01.2014 r. poz­wa­na oś­wiad­czy­ła, iż od­stę­pu­je od tej umowy z przy­czyn, za które od­po­wie­dzial­ność po­no­si wy­ko­naw­ca.

Wiktionary


tiramisu

1. wło­ski deser skła­da­ją­cy się z war­stwy bisz­kop­tu na­są­czo­nej mocną kawą espres­so oraz ama­ret­tem, jajek, cukru i śmie­ta­ny, prze­kła­da­ny kre­mem i po­sy­pa­ny cze­ko­la­dą;
2. sma­ku­ją­cy jak ti­ra­mi­su - deser


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. deser zło­żo­ny z warstw bisz­kop­tu na­są­czo­nych espres­so i, nie­kie­dy, al­ko­ho­lem, prze­ło­żo­ny kre­mem z ma­scar­po­ne, jaj i cukru;

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) kulin. ma­ją­cy smak lub za­pach ti­ra­mi­su (1.1)

Wiktionary

Ti­ra­mi­su (wł. "tiramisù", wen. "tiramesù", od "tira mi sù" = „po­praw mi humor”, dosł. „pod­nieś mnie”) – deser zło­żo­ny z warstw bisz­kop­ci­ków na­są­czo­nych kawą espres­so oraz kremu przy­go­to­wa­ne­go z "ma­scar­po­ne", jaj (w za­leż­no­ści od prze­pi­su, z sa­mych żół­tek lub rów­nież z wy­ko­rzy­sta­niem piany ubi­tej z bia­łek) i cukru, opró­szo­ny war­stwą ciem­ne­go prosz­ku ka­ka­o­we­go. Cza­sem do kawy do­da­je się al­ko­hol, może to być, li­kier z orze­chów la­sko­wych, ama­ret­to, wino mar­sa­la etc.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Choć rów­no­cze­śnie rzad­ko zda­je­my sobie spra­wę np. z faktu, że tak po­pu­lar­ne u nas car­pac­cio czy deser ti­ra­mi­su to wcale nie tra­dy­cyj­ne wło­skie dania, ale od­kry­cia ku­li­nar­ne ostat­nich kil­ku­dzie­się­ciu lat.

 (2.1) Torty z kre­mem ti­ra­mi­su są naj­droż­sze, kosz­tu­ją ok. 50 zł za ki­lo­gram, a to dla­te­go, że drogi jest wło­ski ser (ok. 40 zł za kg).

Wiktionary


tirana

sto­li­ca Al­ba­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Al­ba­nii;

Wiktionary

Ti­ra­na ( Tiranë lub Ti­ra­na) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Al­ba­nii, sta­no­wią­ce głów­ne cen­trum po­li­tycz­ne, go­spo­dar­cze, kul­tu­ral­ne i aka­de­mic­kie kraju. Po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści pań­stwa, u pod­nó­ża góry Dajti, nad rze­ka­mi Lana i Ti­ra­na.

Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1614 roku przez Su­lej­ma­na Paszę Barg­ji­nie­go, a funk­cję sto­li­cy pełni nie­przer­wa­nie od 1920 roku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tʲiˈrãna, AS: tʹirãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tirańczyk mos., tiranka ż.

 przym. tirański

Wiktionary


tiranka

miesz­kan­ka Ti­ra­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ti­ra­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲiˈrãnka, AS: tʹirãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tirana ż.

:: fm. tirańczyk mos.

 przym. tirański

Wiktionary


tirańczyk

miesz­ka­niec Ti­ra­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ti­ra­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲiˈrãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tʹirãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tirana ż.

:: fż. tiranka ż.

 przym. tirański

Wiktionary


tirański

do­ty­czą­cy Ti­ra­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Ti­ra­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A w słyn­nej pi­ra­mi­dzie ti­rań­skiej, za­pro­jek­to­wa­nej przez córkę Hodży na wzór pi­ra­mid pa­ry­skich, urzą­dzo­no za jego ży­wo­ta mu­ze­um.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲiˈrãj̃sʲci, AS: tʹirãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tirana ż., tirańczyk mos., tiranka ż.

Wiktionary


tiret

[czy­taj: tirE] ro­dzaj łącz­ni­ka, uży­wa­ny przy łą­cze­niu wy­ra­zów zło­żo­nych, nazw pod­wój­nych itp. lub przy prze­no­sze­niu czę­ści wy­ra­zów do na­stęp­ne­go wier­sza; dywiz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. jed­nost­ka re­dak­cyj­na tek­stu praw­ne­go, oz­na­cza­na krót­ką po­zio­mą kre­ską przy­po­mi­na­ją­cą pół­pa­u­zę;

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Tiret (z fr. łącz­nik, kre­ska, od tirer: 'cią­gnąć, kre­ślić'; w jęz. pol. wyraz nie­od­mien­ny: "tego tiret, kilka tiret"; czyt. tiret albo []) – we­dług zasad tech­ni­ki pra­wo­daw­czej nazwa jed­nost­ki re­dak­cyj­nej tek­stu praw­ne­go, oz­na­cza­nej krót­ką po­zio­mą kre­ską przy­po­mi­na­ją­cą pół­pa­u­zę (nie­pra­wi­dło­wo cza­sem na­zy­wa­nej rów­nież myśl­ni­kiem). Zgod­nie z ZTP tiret jest ele­men­tem wy­li­cze­nia, wcho­dzi w skład li­te­ry.

Wikipedia


tirli

wyraz ma­ją­cy na­śla­do­wać dźwięk in­stru­men­tów smycz­ko­wych


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­na­rek zać­wier­kał: – Tirli, tirli, tirli.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tirlili, tiurli, tiurrli, tiurlili, tiurrlili, turli, tiur

Wiktionary


tirlili

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze­ber­ka zać­wier­ka­ła: – Tir­li­li, tir­li­li, tir­li­li.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tirli, tiurli, tiurrli, tiurlili, tiurrlili, turli, tiur

Wiktionary


tiro

Tiro – wieś w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Craw­ford.

Wikipedia


tirowiec

za­wo­do­wy kie­row­ca tira


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. kie­row­ca tira

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym roku ti­row­cy byli spraw­ca­mi już ponad 500 wy­pad­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲiˈrɔvʲjɛt͡s, AS: tʹirovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tir m., TIR m., tirówka ż.

 skr. TIR

Wiktionary


tirowy

→ tir


SJP.pl

Patrz:

tir

tiroński

wy­wo­dzą­cy się od Ti­ro­na (wyz­wo­leń­ca i se­kre­ta­rza Cy­ce­ro­na)


SJP.pl


tirsa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. bibl. mia­sto w Sa­ma­rii, sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Tirsa – mia­sto w pół­noc­nej Pa­le­sty­nie, wy­mie­nia­ne w Bi­blii. Iden­ty­fi­ko­wa­ne ze sta­no­wi­skiem ar­che­o­lo­gicz­nym Tell el-Farah (pół­noc­nym), 11 km na pół­noc­ny wschód od Na­blu­su.

We­dług Bi­blii zdo­by­te przez Jo­zu­e­go (Joz 12,24). Sto­li­ca kró­le­stwa Iz­ra­e­la (kró­le­stwa pół­noc­ne­go) w cza­sach pa­no­wa­nia Baszy i Elie­go, król Omri prze­niósł sto­li­cę do Sa­ma­rii (1 Krl 16,23-24). Pieśń nad pie­śnia­mi wspo­mi­na ją jako mia­sto bar­dzo pię­kne (wer­set 6,4).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tirsa była sto­li­cą Sa­ma­rii za Baszy i Eli.

 (1.1) Pię­kna je­steś, przy­ja­ciół­ko moja, jak Tirsa, / wdzięcz­na jak Je­ru­za­lem, / groź­na jak zbroj­ne za­stę­py.

 (1.2) Nie­wia­sta o imie­niu Tirsa po­ja­wia się w bi­blij­nej „Księ­dze Jo­zu­e­go” w roz­dzia­le sie­dem­na­stym.

Wiktionary


tirzepatyd

syn­te­tycz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu oty­ło­ści i cu­krzy­cy typu 2


SJP.pl

Ti­rze­pa­tyd (nazwa hand­lo­wa: "Mo­un­ja­ro") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ana­lo­gów pep­ty­dów, sto­so­wa­ny w le­cze­niu cu­krzy­cy typu 2 i oty­ło­ści. Zo­stał opra­co­wa­ny przez przed­się­bior­stwo Eli Lilly and Com­pa­ny, a zat­wier­dzo­ny do użyt­ku w USA w maju 2022 r. Jest po­da­wa­ny w for­mie za­strzy­ków pod­skór­nych. Jest to pier­wszy lek bę­dą­cy jed­no­cze­śnie ago­ni­stą re­cep­to­ra GLP-1, jak i GIP.

Wikipedia


tirówa

zgru­bie­nie od: ti­rów­ka; słowo uży­wa­ne czę­sto w tonie po­gard­li­wym w sto­sun­ku do ti­rów­ki lub jako obel­ga w sto­sun­ku do ko­bie­ty


SJP.pl


tirówka

pro­sty­tut­ka zdo­by­wa­ją­ca klien­tów w oko­li­cach szos, ofe­ru­ją­ca swoje usłu­gi kie­row­com, głów­nie tirów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pro­sty­tut­ka, któ­rej klien­ta­mi są kie­row­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z usług ti­ró­wek ko­rzy­sta­ją nie tylko ti­row­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tʲiˈrufka, AS: tʹirufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. TIR m., tirowiec m., tir m.

 skr. TIR

Wiktionary


tischner

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Tisch­ner (1931–2000) – pol­ski ksiądz ka­to­lic­ki i fi­lo­zof, pro­fe­sor
  • Ma­rian Tisch­ner (ur. 1936) – pol­ski le­karz we­te­ry­na­rii, pro­fe­sor
  • Ka­zi­mierz Tisch­ner (ur. 1946) – pol­ski zo­o­tech­nik, dzia­łacz spo­łecz­ny i oś­wia­to­wy
  • Tisch­ner – album mu­zycz­ny Voo Voo i ka­pe­li Tre­bu­nie-Tutki
  • Tisch­ne­rów­ka – izba pa­mię­ci ks. Jó­ze­fa Tisch­ne­ra w Ło­pusz­nej

Wikipedia


tissot

[czy­taj: tiSO] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tis­sot – szwaj­car­ska firma znana z pro­duk­cji ze­gar­ków
  • James Tis­sot (1836-1902) – fran­cu­ski ma­larz
  • Ni­co­las Au­gu­ste Tis­sot (1824-1897) – fran­cu­ski kar­to­graf
  • Noël de Tis­sot (1914-1944) – fran­cu­ski hit­le­ro­wiec, ko­la­bo­rant z Vichy, czło­nek SS
  • Sa­mu­el Au­gu­ste Tis­sot (1728-1797) – szwaj­car­ski le­karz, po­pu­la­ry­za­tor wie­dzy me­dycz­nej
  • Stéphane Tis­sot (ur. 1979) – fran­cu­ski nar­ciarz

Wikipedia


tiszercik

zdrob­nie­nie od: ti­szert


SJP.pl


tiszert

po­tocz­nie: ko­szul­ka z krót­kim rę­kaw­kiem; T-shirt


SJP.pl


tisztuch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obrus

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tisz­tuch boł by aż na zie­mia.

Wiktionary


tit

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwięk klak­so­nu; titit


SJP.pl

Tit ( ‏ﺗﻴﺖ‎) – mia­sto i gmina w dy­stryk­cie Ao­u­lef, w pro­win­cji Adrar, w po­łud­nio­wo-środ­ko­wej Al­gie­rii. We­dług spisu z 2008 roku licz­ba lud­no­ści wy­no­si 4417 w po­rów­na­niu z 3160 w 1998 r., z rocz­ną stopą wzro­stu 3,5%.

Wikipedia


titan

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Titan – su­per­kom­pu­ter
  • Titan – ro­dzi­na ame­ry­kań­skich ra­kiet ba­li­stycz­nych
  • Titan – dziel­ni­ca Bu­ka­resz­tu po­ło­żo­na w trze­cim sek­to­rze
  • Titan – sta­cja metra w Bu­ka­resz­cie
  • Titan Air­wa­ys – bry­tyj­skie linie lot­ni­cze
  • Titan d'Aca­die-Bat­hurst – dru­ży­na ho­ke­jo­wa
  • Titan – Nowa Zie­mia – ame­ry­kań­ski film fan­ta­stycz­no-na­u­ko­wy
  • Nis­san Titan – sa­mo­chód oso­bo­wy pro­du­ko­wa­ny od 2003 roku
  • Le­y­land Titan – au­to­bus pro­du­ko­wa­ny w la­tach 1927-1969 i 1977-1984
  • USS „Titan” – nazwa okrę­tów US Navy
  • OceanGate Titan – ek­spe­ry­men­tal­ny sta­tek za­nu­rzal­ny, który 18 czerw­ca 2023 roku im­plo­do­wał w trak­cie ek­spe­dy­cji do wraku RMS Ti­ta­nic.
  • Titan – album stu­dyj­ny grec­kie­go ze­spo­łu death me­ta­lo­we­go Sep­tic­flesh

Wikipedia


titanic

bry­tyj­ski tran­sat­lan­tyk, za­to­pio­ny w 1912 roku po zde­rze­niu z górą lo­do­wą


SJP.pl


titi

po­dro­dzi­na i ro­dzaj małp sze­ro­ko­no­sych


SJP.pl

Titi (Cal­li­ce­bi­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków na­czel­nych z ro­dzi­ny sa­ko­wa­tych (Pit­he­cii­dae).

Wikipedia


titicaca

[czy­taj: ti­ti­ka­ka] je­zio­ro w Peru i Bo­li­wii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. je­zio­ro w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

Wiktionary

Ti­ti­ca­ca ( Lago Ti­ti­ca­ca) – je­zio­ro po­ło­żo­ne na te­re­nie Peru i Bo­li­wii, w pół­noc­nej czę­ści za­głę­bie­nia Al­ti­pla­no, po­mię­dzy wschod­ni­mi i za­chod­ni­mi pas­ma­mi Andów (ob­szar Andów Środ­ko­wych). Naj­więk­sze je­zio­ro wy­so­ko­gór­skie na Ziemi. Naj­wy­żej po­ło­żo­ne je­zio­ro, na któ­rym upra­wia­na jest że­glu­ga stat­ka­mi hand­lo­wy­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­zio­ro Ti­ti­ca­ca znaj­du­je się w An­dach.

Wiktionary


titit

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwięk klak­so­nu; tit


SJP.pl


titkow

naz­wi­sko


SJP.pl


tito

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Josip Broz Tito – po­li­tyk
  • Tito – hisz­pań­ski pił­karz
  • Tito – miej­sco­wość we Wło­szech

Wikipedia


titograd

daw­niej: Pod­go­ri­ca (sto­li­ca Czar­no­gó­ry)


SJP.pl


titogradczyk

miesz­ka­niec Ti­to­gra­du (Pod­go­ri­cy); Pod­go­ri­cza­nin


SJP.pl


titogradka

miesz­kan­ka Ti­to­gra­du (Pod­go­ri­cy); Pod­go­ri­czan­ka


SJP.pl


titogradzki

→ Ti­to­grad


SJP.pl

Patrz:

Titograd

titoista

zwo­len­nik na­ro­do­wej od­mia­ny ko­mu­niz­mu, wpro­wa­dzo­nej w Ju­go­sła­wii przez Jo­si­pa Broza-Tito


SJP.pl


titoistka

→ ti­to­i­sta


SJP.pl

Patrz:

titoista

titoizm

na­ro­do­wa od­mia­na ko­mu­niz­mu, wpro­wa­dzo­na w Ju­go­sła­wii przez Jo­si­pa Broza-Tito


SJP.pl

Ti­to­izm – ter­min okre­śla­ją­cy ide­o­lo­gię po­li­tycz­ną naz­wa­ną od ju­go­sło­wiań­skie­go przy­wód­cy Jo­si­pa Broza Tity, prze­de wszyst­kim uży­wa­ny dla opisu „schiz­my” po­mię­dzy Ju­go­sła­wią a Związ­kiem Ra­dziec­kim po za­koń­cze­niu II wojny świa­to­wej, kiedy to Ko­mu­ni­stycz­na Par­tia Ju­go­sła­wii od­mó­wi­ła dal­sze­go pod­po­rząd­ko­wy­wa­nia się roz­ka­zom pły­ną­cym z Mosk­wy. Ter­min ten miał po­cząt­ko­wo zna­cze­nie pe­jo­ra­tyw­ne i zo­stał ut­wo­rzo­ny przez wła­dze ZSRR w okre­sie szcze­gól­nie moc­nych tarć po­mię­dzy oboma kra­ja­mi w la­tach 1948–1955.

Wikipedia


titonos

prze­no­śnie: stary, wy­ni­szczo­ny, ste­ra­ny czło­wiek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. czło­wiek ste­ra­ny, udrę­czo­ny cho­ro­ba­mi i cier­pie­nia­mi bar­dzo sę­dzi­wej sta­ro­ści

Wiktionary

Ti­to­nos – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej. Był synem króla tro­jań­skie­go, La­o­me­do­na i Stry­mo. Jego bra­tem był Priam. Jego po­tom­ka­mi byli Mem­non i Ema­tion. Ti­to­nos pa­no­wał w pro­win­cji Per­sji z ra­mie­nia asy­ryj­skie­go króla Te­u­ta­mo­sa, zwierzch­ni­ka Pria­ma.

Priam po­da­ro­wał Ti­to­no­so­wi złotą winną la­to­rośl w za­mian za przy­sła­nie do niego jego syna Mem­no­na, aby ten do­wo­dził ty­sią­cem Etiop­czy­ków w walce prze­ciw wro­gom Pria­ma.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tʲiˈtɔ̃nɔs, AS: tʹitõnos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Titonos mos.

Wiktionary


titonus

prze­stroj­nik ti­to­nus - motyl dzien­ny z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl


titr

wiel­kość cha­rak­te­ry­zu­ją­ca gru­bość włó­kien i przę­dzy


SJP.pl


titracja

w che­mii: ana­li­za mia­recz­ko­wa (ob­ję­to­ścio­wa); mia­recz­ko­wa­nie


SJP.pl


titracyjny

→ ti­tra­cja (che­micz­na ana­li­za ob­ję­to­ścio­wa)


SJP.pl


titrant

rozt­wór mia­no­wa­ny uży­wa­ny w ana­li­zie che­micz­nej do mia­recz­ko­wa­nia


SJP.pl

Ti­trant – w mia­recz­ko­wa­niu jest to rozt­wór do­da­wa­ny z biu­re­ty w po­sta­ci kro­pel do rozt­wo­ru sub­stan­cji ana­li­zo­wa­nej (ana­lit). Ti­trant jest rozt­wo­rem mia­no­wa­nym związ­ku che­micz­ne­go zdol­ne­go do re­ak­cji cha­rak­te­ry­stycz­nej ana­li­zo­wa­ne­go in­dy­wi­du­um che­micz­ne­go.

Wikipedia


titrator

urzą­dze­nie do mia­recz­ko­wa­nia (che­micz­nej ana­li­zy ob­ję­to­ścio­wej)


SJP.pl


tituszka

osoba opła­co­na przez ukra­iń­skie wła­dze do udzia­łu w bój­kach i pro­wo­ka­cjach z dzia­ła­cza­mi opo­zy­cyj­ny­mi na placu Nie­pod­le­gło­ści w Ki­jo­wie w 2013 i 2014 roku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. polit. chu­li­gan zma­ni­pu­lo­wa­ny lub opła­ca­ny przez reżim rzą­dzą­cy do zwal­cza­nia pro­te­stów opo­zy­cyj­nych; ban­dy­ta na usłu­gach wła­dzy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ti­tusz­ki za­czę­ły dawać się we znaki de­mon­stru­ją­cym na Maj­da­nie we wto­rek.

Wiktionary


tiu

1. dźwięk wy­da­wa­ny przez niek­tó­re ptaki;
2. okrzyk zwo­łu­ją­cy kury (zwy­kle pow­ta­rza­ny wie­lo­krot­nie)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Țiu – wieś
  • Mihai Țiu – ru­muń­ski flo­re­ci­sta
  • Tiu – nor­dyc­ki bóg
  • TIU

Wikipedia


tiubietiejka

lu­do­we na­kry­cie głowy w kra­jach Wscho­du


SJP.pl

Tiu­bie­tiej­ka (ina­czej "krym­ka", turkm. "tübätäj", rus. "тюбетейка") – mała, okrą­gła czap­ka z tka­ny­mi wzo­ra­mi no­szo­na przez wiele ludów Azji Środ­ko­wej (a także przez Ta­ta­rów krym­skich).

Wikipedia


tiul

lekka tka­ni­na ażu­ro­wa, na­da­ją­ca się na fi­ran­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. tkana z trzech nitek, bar­dzo lekka, przej­rzy­sta tka­ni­na – ba­weł­nia­na, jed­wab­na lub ny­lo­no­wa;

wy­krzy­knik

 (2.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca głos ptaka

Wiktionary

Tiul – lekka, ażu­ro­wa tka­ni­na tkana splo­tem ga­zej­skim z włó­kien ba­weł­nia­nych, jed­wab­nych lub syn­te­tycz­nych.

Jest tka­ni­ną naj­czę­ściej jed­no­barw­ną, gład­ką rza­dziej wzo­rzy­stą.

Struk­tu­rę tka­ni­ny two­rzą sze­ścio­bocz­ne, re­gu­lar­ne oczka, które są ut­wo­rzo­ne przez trzy skrzy­żo­wa­ne i okrę­ca­ne nitki wątku mię­dzy nit­ka­mi os­no­wy (os­no­wa pod­sta­wo­wa i opla­ta­ją­ca oraz wątek utr­wa­la­ją­cy).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tiulowy

Wiktionary


tiulik

zdrob­nie­nie od: tiul


SJP.pl


tiulka

mała ryba z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych; kilka


SJP.pl


tiulowy

wy­ko­na­ny z tiulu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest wy­ko­na­ny z tiulu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tiu­lo­we fi­ra­ny, gład­kie i haf­to­wa­ne, świet­nie har­mo­ni­zu­ją ze sty­lo­wy­mi me­bla­mi, z an­ty­ka­mi lub ru­sty­kal­ny­mi sprzę­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tiul m.

 wykrz. tiul

Wiktionary


tiumeń

mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto ob­wo­do­we w sy­be­ryj­skiej czę­ści Rosji, po­ło­żo­ne nad rzeką Turą;

Wiktionary

Tiu­meń ( Tюмeнь, "Tiu­mień") – mia­sto ob­wo­do­we w Rosji, port nad Turą (do­pływ Obu). Oś­ro­dek prze­my­słu stocz­nio­we­go, ma­szy­no­we­go, me­ta­lo­we­go, elek­tro­tech­nicz­ne­go, drzew­ne­go, che­micz­ne­go, włó­kien­ni­cze­go i skó­rza­no-obuw­ni­cze­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tiumeński

Wiktionary


tiumeński

przy­miot­nik od: Tiu­mień


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Tiu­me­nią, do­ty­czą­cy Tiu­me­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tiumeń ż.

Wiktionary


tiung

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; lewy do­pływ Wi­lu­ju;

Wiktionary

Tiung (ros. Тюнг) – rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; lewy do­pływ Wi­lu­ja. Dłu­gość 1092 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 49 800 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ u uj­ścia 180 m³/s.

Źró­dła na Wy­ży­nie Środ­ko­wo­sy­be­ryj­skiej; pły­nie w kie­run­ku po­łud­nio­wo-wschod­nim, a na­stęp­nie po­łud­nio­wym po Ni­zi­nie Środ­ko­wo­ja­kuc­kiej, sil­nie me­an­dru­jąc. Ucho­dzi do Wi­lu­ja na wy­so­ko­ści Wi­luj­ska. Spław­na na pra­wie całej dłu­go­ści, że­glow­na od 273 km od uj­ścia.

Wikipedia


tiur

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wró­be­lek ra­do­śnie za­ter­li­kał: – Tiur, tiur, turli, tiur, tirli, tiur.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tirli, tirlili, tiurli, tiurrli, tiurlili, tiurrlili, turli

Wiktionary


tiuram

nazwa zwy­cza­jo­wa fun­gi­cy­du z grupy po­chod­nych tio­kar­ba­my­lu, skład­nik za­praw na­sien­nych sto­so­wa­nych w ochro­nie zbóż, wa­rzyw i ro­ślin ozdob­nych


SJP.pl


tiurbe

ro­dzaj bo­ga­to zdo­bio­ne­go gro­bow­ca, wy­stę­pu­ją­ce­go w kra­jach mu­zuł­mań­skich; kubba


SJP.pl


tiurli

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze­ber­ka zać­wier­ka­ła: – Tiur­li, tiur­li, tiur­li.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tirli, tirlili, tiurrli, tiurlili, tiurrlili, turli, tiur

Wiktionary


tiurlili

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młode ama­rant­ki we­so­ło ter­li­ka­ły: – Tiur­li­li, tiur­li­li, tiur­li­li, tiur.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tirli, tirlili, tiurli, tiurrli, tiurrlili, turli, tiur

Wiktionary


tiurma

1. wię­zie­nie, areszt;
2. wieża słu­żą­ca za wię­zie­nie; turma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. wię­zie­nie, zaz­wy­czaj car­skie lub so­wiec­kie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oto nasi - te nie­szczęs­ne, wy­cień­czo­ne nie­do­bit­ki ła­grów i tiurm - będą teraz zmu­sze­ni bić się ramię w ramię z So­wie­ta­mi.

 (1.1) Poz­nał wiele tiurm od Gę­siów­ki, To­le­do po­czy­na­jąc, po Siedl­ce, Iławę, Strzel­ce Opol­skie, Wi­śnicz, Go­le­niów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turma

Wiktionary


tiurniura

ela­stycz­na po­dusz­ka z koń­skie­go wło­sia


SJP.pl


tiurrli

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młode ka­nar­ki ćwier­ka­ły: – Tiurr­li, tiurr­li, tiurr­li, tiur.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tirli, tirlili, tiurli, tiurlili, tiurrlili, turli, tiur

Wiktionary


tiurrlili

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młode ama­rant­ki we­so­ło za­ter­li­ka­ły: – Tiurr­li­li, tiurr­li­li, tiurr­li­li, tiur.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tirli, tirlili, tiurli, tiurrli, tiurlili, turli, tiur

Wiktionary


tivoli

mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie La­cjum, w pro­win­cji Rzym;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miej­sco­wo­ści w USA, Au­stra­lii, Ir­lan­dii i na Gre­na­dzie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ti­vo­li – mia­sto
  • Ti­vo­li – wieś w sta­nie Nowy Jork
  • Ti­vo­li – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Tek­sas
  • Ti­vo­li – miej­sco­wość i gmina w re­gio­nie La­cjum, w pro­win­cji Rzym
    • Ti­vo­li – sta­cja ko­le­jo­wa w Ti­vo­li
  • Ti­vo­li – park w Me­che­len
  • Ogro­dy Ti­vo­li – park roz­ryw­ki w Ko­pen­ha­dze
  • Ti­vo­li – sta­dion w Ak­wiz­gra­nie
  • Ti­vo­li Neu – sta­dion w Inns­bruc­ku
  • Ti­vo­li – sta­dion w La Louvière
  • Ti­vo­li Gar­dens King­ston – ja­maj­ski klub pił­kar­ski
  • IBM Ti­vo­li Di­rec­to­ry Ser­ver

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Go­rą­co zro­bi­ło się do­pie­ro na po­cząt­ku 1001 r., gdy miesz­kań­cy po­bli­skie­go Ti­vo­li pod­nie­śli bunt prze­ciw ce­sa­rzo­wi i za­bi­li jego do­wód­cę o imie­niu Ma­zo­li­nus.

 (1.1) Świą­ty­nia pu­ław­ska za­mie­rzo­na jako kopia świą­ty­ni Sy­bil­li w Ti­vo­li, od niej wzię­ła też nazwę tak sto­sow­ną do miej­sca, gdzie miały być zło­żo­ne praw­dzi­wie sy­bi­lij­skie księ­gi pa­mią­tek hi­sto­rycz­nych, godła i wróż­by przysz­ło­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tivoliński, tyburtyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staroż. Tybur

Wiktionary


tiwik

po­tocz­nie: te­le­wi­zor; pudło, te­le­pu­dło, te­le­wi­zor­nia


SJP.pl


tj

To­wa­rzy­stwo Je­zu­so­we, So­cie­tas Iesu (SI), zakon je­zu­i­tów


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) = rel. To­wa­rzy­stwo Je­zu­so­we (je­zu­i­ci)

Wiktionary

Tj tj

Tj – dwuz­nak. Wy­stę­pu­je mię­dzy in­ny­mi w nor­we­skim, szwedz­kim i w tran­skryp­cjach ję­zy­ków au­stra­lij­skich jak warl­pi­ri, ar­rern­te i pit­jant­jat­ja­ra. W ję­zy­ku ni­der­landz­kim wy­ma­wia­ny po­dob­nie jak zmięk­czo­ne "cz" (czyli pra­wie tak samo jak an­giel­skie ch).

Wikipedia


tj.

skrót od: to jest (czy­ta­ny jako całe wy­ra­że­nie)


SJP.pl

skrót, spój­nik

 (1.1) = to jest

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cza­sow­nik (ver­bum) w ję­zy­ku ła­ciń­skim pod­le­ga ko­niu­ga­cji, tj. od­mia­nie przez osoby, licz­by, czasy, tryby i stro­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ ˈjɛst, AS: to i ̯est

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyli, to znaczy, innymi słowy

Wiktionary


tjandi

ro­dzaj świą­ty­ni spo­ty­ka­ny na Jawie i Bali; candi, czan­di


SJP.pl


tjoleta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. to­a­let­ka

Wiktionary


tk

Try­bu­nał Kon­sty­tu­cyj­ny


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Try­bu­nał Kon­sty­tu­cyj­ny

Wiktionary

Tk – wolny, wie­lo­sy­ste­mo­wy ze­staw na­rzę­dzi za­wie­ra­ją­cy bi­blio­te­kę pod­sta­wo­wych wi­dże­tów słu­żą­cy do bu­do­wa­nia gra­ficz­nych in­ter­fej­sów użyt­kow­ni­ka (GUI).

Bi­blio­te­ka zo­sta­ła wy­my­ślo­na i opra­co­wa­na przez Johna Ou­ster­ho­u­ta jako pa­kiet ję­zy­ka skryp­to­we­go Tcl. Ist­nie­ją jed­nak rów­nież do­wią­za­nia do Tk spod in­nych ję­zy­ków, jak Perl (PerlTk), Pyt­hon (Tkin­ter), Ruby (RubyTk), a nawet C++ (cpptk).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­dług kon­sty­tu­cji orze­cze­nia TK są osta­tecz­ne, żaden urzęd­nik nie ma prawa ich odrzu­cać, za­wie­szać czy kwe­stio­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ‿ˈka, AS: te‿ka

Wiktionary


tkacki

do­ty­czą­cy tka­cza lub tkact­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy tkact­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­cząt­kach dwu­dzie­ste­go wieku Aal­ten było znane z prze­my­słu tkac­kie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtkat͡sʲci, AS: tkacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tkanina ż., tkactwo n., tkacz m., tkaczka ż., tkanie n.

 czas. tkać ndk.

Wiktionary


tkactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) włók. dział prze­my­słu włó­kien­ni­cze­go i rze­mio­sła zaj­mu­ją­cy się wyt­wa­rza­niem tka­nin oraz ich wy­koń­cze­niem;

Wiktionary

Tkact­wo – dział prze­my­słu włó­kien­ni­cze­go i rze­mio­sła zaj­mu­ją­cy się wyt­wa­rza­niem tka­nin. Jedno z naj­star­szych rze­miosł upra­wia­nych przez czło­wie­ka. Jego po­cząt­ki się­ga­ją ne­o­li­tu. Pow­sta­ły wtedy naj­star­sze, pio­no­we warsz­ta­ty tkac­kie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Splot płó­cien­ny jest naj­czę­ściej sto­so­wa­ny w tkact­wie lnu i ba­weł­ny, rza­dziej wełny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tkacz mos., tkaczka ż., tkalnia ż., tkanie n., tkanina ż.

 czas. tkać ndk., utkać dk.

 przym. tkacki

Wiktionary


tkacz

1. męż­czyz­na trud­nią­cy się wy­ro­bem tka­nin lub ro­bot­nik w tkal­ni;
2. ptak z ro­dzi­ny wi­kła­czo­wa­tych, po­dob­ny do wró­bla, ży­ją­cy na sa­wan­nach Afry­ki i ży­wią­cy się pa­so­ży­ta­mi ba­wo­łów; wró­bel to­wa­rzy­ski;
3. mrów­ka ży­ją­ca w Afry­ce i po­łud­nio­wej Azji, za­kła­da­ją­ca swe gnia­zda w ko­ro­nach drzew z liści po­łą­czo­nych spe­cjal­ną wy­dzie­li­ną jej larw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się wy­ro­bem tka­nin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Phi­le­ta­i­rus so­cius|ref=tak., ro­dzaj ptaka z ro­dzi­ny wró­blo­wa­tych;

 (2.2) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Oe­cop­hyl­la sma­rag­di­na|ref=tak., ro­dzaj mrów­ki ży­ją­cej w Azji i Afry­ce;

Wiktionary

Tkacz (lub "tkacz­ka") - pra­cow­nik prze­my­słu włó­kien­ni­cze­go lub rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wyt­wa­rza­niem tka­nin oraz ich wy­koń­cze­niem. Zawód tka­cza jest jed­nym z naj­star­szych za­wo­dów upra­wia­nych przez czło­wie­ka. Jego po­cząt­ki się­ga­ją ne­o­li­tu.

Tkacz oraz tkacz­ka mają swoje świę­to Dzień Tkacz­ki w pier­wszą so­bo­tę paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tkat͡ʃ, AS: tkač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tkactwo n., tkanie n., tkanina ż., tkalnia ż.

:: fż. tkaczka ż.

 czas. tkać ndk., utkać dk.

 przym. tkacki

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) prządka

Wiktionary


tkacze

1. męż­czyz­na trud­nią­cy się wy­ro­bem tka­nin lub ro­bot­nik w tkal­ni;
2. ptak z ro­dzi­ny wi­kła­czo­wa­tych, po­dob­ny do wró­bla, ży­ją­cy na sa­wan­nach Afry­ki i ży­wią­cy się pa­so­ży­ta­mi ba­wo­łów; wró­bel to­wa­rzy­ski;
3. mrów­ka ży­ją­ca w Afry­ce i po­łud­nio­wej Azji, za­kła­da­ją­ca swe gnia­zda w ko­ro­nach drzew z liści po­łą­czo­nych spe­cjal­ną wy­dzie­li­ną jej larw


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tka­cze – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie pru­żań­skim, w siel­so­wie­cie Li­no­wo
    • Tka­cze – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w ww. miej­sco­wo­ści
  • Tka­cze – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie wo­ło­żyń­skim, w siel­so­wie­cie Iwie­niec
  • Tka­cze – dawna wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie szar­kow­szczyń­skim, w siel­so­wie­cie Łużki
  • Mýtiny – część mia­sta Har­ra­chov w Cze­chach, w la­tach 1945–1958 wieś Tka­cze w Pol­sce
  • Tka­cze – dra­mat Ger­har­ta Ha­upt­man­na
  • tkacz

Wikipedia


tkaczka

ko­bie­ta trud­nią­ca się wy­ro­bem tka­nin lub pra­cow­ni­ca tkal­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. ko­bie­ta, która pra­cu­je przy wy­ro­bie tka­nin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtkat͡ʃka, AS: tkačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tkactwo n., tkanie n., tkanina ż., tkacz m., tkalnia ż., tkalnictwo n.

 czas. tkać ndk., utkać dk.

 przym. tkacki

Wiktionary


tkaczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


tkaczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


tkaczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


tkalnia

dział fa­bry­ki włó­kien­ni­czej, w któ­rym wy­ra­bia się tka­ni­ny z przę­dzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład lub dział fa­bry­ki, w któ­rym wy­ra­bia się tka­ni­ny

Wiktionary

Zo­bacz też: Tkal­nia – osada w woj. po­mor­skim.

Tkal­nia – od­dział za­kła­du włó­kien­ni­cze­go, na który, w za­leż­no­ści od bran­ży, skła­da­ją się przę­dzal­nia, tkal­nia i wy­koń­czal­nia. W przet­wór­stwie włó­kien ły­ko­wych do­dat­ko­wo – ro­szar­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtkalʲɲa, AS: tkalʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tkanie n., tkanka ż., tkanina ż., tkacz m., tkaczka ż., tkactwo n.

 czas. tkać

Wiktionary


tkalnictwo

prze­mysł tkac­ki


SJP.pl


tkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tkać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wedle świa­dect­wa prze­ka­za­ne­go przez Plu­tar­cha fi­lo­zof z Ab­de­ry jed­noz­nacz­nie uj­mo­wał wza­jem­ny sto­su­nek sztu­ki oraz przy­ro­dy: czło­wiek stał się ucz­niem zwie­rząt i na­śla­du­jąc pa­ją­ka, ja­skół­kę, ła­bę­dzia czy sło­wi­ka, zna­lazł me­to­dy tka­nia, bu­do­wa­nia, śpie­wu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtkãɲɛ, AS: tkãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tkactwo n., tkacz m., tkaczka ż., tkalnia ż., tkalnictwo n., tkanina ż., tkanica ż., tkanka ż.

 czas. tkać ndk., utkać

 przym. tkacki, tkaninowy

Wiktionary


tkaniec

ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny tkań­co­wa­tych


SJP.pl


tkanina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. pła­ski wyrób włó­kien­ni­czy ze sple­cio­nych nitek wątku i os­no­wy;

Wiktionary

Tka­ni­na – wyrób włó­kien­ni­czy pła­ski pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku prze­pla­ta­nia ze sobą (we­dług za­ło­żo­ne­go splo­tu) wza­jem­nie pro­sto­pa­dłych ukła­dów nitek os­no­wy i wątku.

Pro­ces wyt­wa­rza­nia tka­ni­ny na­zy­wa się tka­niem i wy­ko­ny­wa­ny jest na kros­nach tkac­kich (ręcz­nych lub me­cha­nicz­nych). Pół­pro­duk­tem do pro­duk­cji tka­nin jest przę­dza tkac­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cesia na­ma­ca­ła w ciem­no­ściach mięk­ką tka­ni­nę szla­fro­ka i niem­ra­wo wpy­cha­jąc dłoń w rękaw za­sta­na­wia­ła się, czy oj­ciec już po­szedł do pracy i czy nie za­pom­niał zo­sta­wić dla niej go­rą­cej wody na her­ba­tę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tkãˈɲĩna, AS: tkãńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tkacz m., tkaczka ż., tkalnia ż., tkanie n., utkanie n., tkanka ż., Tkacze nmos., tkactwo n., Tkaczew m., tkanka ż.

:: zdrobn. tkaninka ż.

 czas. tkać ndk., utkać dk.

 przym. tkaninowy, tkalniczy, tkacki, tkankowy, tkaczy, tkany

 przysł. tkankowo, tkacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) materiał, sukno

Wiktionary


tkaninka

zdrob­nie­nie od: tka­ni­na


SJP.pl


tkaninopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re wła­ści­wo­ści tka­ni­ny, przy­po­mi­na­ją­cy tka­ni­nę


SJP.pl


tkaninowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tka­nin

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tkanie n., tkanina ż.

Wiktionary


tkanka

ze­spół ko­mó­rek w or­ga­niz­mie, o po­dob­nej bu­do­wie, takim samym po­cho­dze­niu, peł­nią­cych okre­ślo­ne funk­cje


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ze­spół ko­mó­rek o po­dob­nych ce­chach i funk­cjach;

 (1.2) przen. układ, struk­tu­ra, sieć cze­goś

Wiktionary

Tkan­ka (łac. "tex­tum", l. m. tex­tus; gr. "hi­stos" – ut­ka­nie, tkan­ka) – ze­spół ko­mó­rek (wraz z ma­cie­rzą po­za­ko­mór­ko­wą) o po­dob­nej bu­do­wie, okre­ślo­nych czyn­no­ściach, wspól­nym po­cho­dze­niu, prze­mia­nie ma­te­rii i przy­sto­so­wa­nych do wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nej funk­cji na rzecz ca­łe­go or­ga­niz­mu. Tkan­ki są ele­men­ta­mi skła­do­wy­mi na­rzą­dów i ich ukła­dów. Dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się tkan­ka­mi to hi­sto­lo­gia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­u­kow­cy za­in­te­re­so­wa­li się zna­cze­niem pew­ne­go ro­dza­ju tka­nek w pro­ce­sie prze­mia­ny ma­te­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtkãnka, AS: tkãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tkankowiec m., tkalnia ż., tkanie n., tkanina ż.

 czas. tkać ndk.

 przym. tkankowy, wewnątrztkankowy

Wiktionary


tkankobójczy

za­bi­ja­ją­cy tkan­ki, ni­szczą­cy tkan­ki


SJP.pl


tkany

1. spo­rzą­dzać tka­ni­nę;
2. po­tocz­nie: wsu­wać, wpy­chać, wty­kać; siłą wkła­dać komuś coś do ręki; pod­ty­kać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny tech­ni­ką tkac­ką

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od tkać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tkanina ż.

 czas. tkać ndk.

Wiktionary


tkać

1. spo­rzą­dzać tka­ni­nę;
2. po­tocz­nie: wsu­wać, wpy­chać, wty­kać; siłą wkła­dać komuś coś do ręki; pod­ty­kać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) spo­rzą­dzać tka­ni­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pe­ne­lo­pa tkała dla te­ścia całun, który w nocy pruła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tkat͡ɕ, AS: tkać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tkany, tkacki

 rzecz. tkalnia ż., tkanie n., tkacz m., tkaczka ż., tkactwo n., tkanina ż., tkanka ż.

Wiktionary


tkańcowate

o ce­chach tkań­co­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl

Tkań­co­wa­te (Ne­sti­ci­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z po­drzę­du Opist­hot­he­la. W Pol­sce wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek - tka­niec ("Ne­sti­cus cel­lu­la­nus").

Ro­dzi­na Ne­sti­ci­dae za­wie­ra nie­wie­le ponad 200 ga­tun­ków po­dzie­lo­nych na 9 ro­dza­jów, z któ­rych wiele zwią­za­nych jest ze śro­do­wi­skiem ja­skiń lub na­wi­sów skal­nych.

Wikipedia


tkańcowaty

o ce­chach tkań­co­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


tkj

To­wa­rzy­stwo Kul­tu­ry Ję­zy­ka


SJP.pl


tkkf

To­wa­rzy­stwo Krze­wie­nia Kul­tu­ry Fi­zycz­nej


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = To­wa­rzy­stwo Krze­wie­nia Kul­tu­ry Fi­zycz­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) TKKF ma sie­dzi­bę w War­sza­wie, a dzia­ła na ob­sza­rze całej Pol­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ‿ka‿ka‿ˈɛf, AS: te‿ka‿ka‿ef

Wiktionary


tkkf-owski

→ TKKF (To­wa­rzy­stwo Krze­wie­nia Kul­tu­ry Fi­zycz­nej); te­ka­ka­e­fow­ski


SJP.pl


tkkś

To­wa­rzy­stwo Krze­wie­nia Kul­tu­ry Świec­kiej, sto­wa­rzy­sze­nie ate­i­stycz­ne dzia­ła­ją­ce od roku 1969


SJP.pl


tkliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tkli­wie


SJP.pl


tkliwość

1. czu­łość, ser­decz­ność, wraż­li­wość;
2. silna wraż­li­wość na dotyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co tkli­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Było bar­dzo przy­jem­nie tak iść i czuć się małą, bez­bron­ną, po­e­tycz­ną isto­tą, która wy­ma­ga opie­ki i tkli­wo­ści i która nie po­tra­fi przejść pię­ciu me­trów tro­tu­a­ru nie pod­trzy­my­wa­na przez silne mę­skie ramię.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tkliwy

 przysł. tkliwie

 rzecz. dotyk mrz.

Wiktionary


tkliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tkli­wy; bar­dziej tkli­wy


SJP.pl


tkliwy

1. czuły, ser­decz­ny, wraż­li­wy;
2. sil­nie re­a­gu­ją­cy na dotyk


SJP.pl


tkm

skró­to­wiec

 (1.1) = polit. publ. teraz, kurwa, my;

Wiktionary

TKM („Teraz, kurwa, my”) – sto­so­wa­ne przez niek­tó­rych po­li­ty­ków i dzien­ni­ka­rzy obra­zo­we okre­śle­nie sto­sun­ków pa­nu­ją­cych w pol­skiej po­li­ty­ce. Zwrot na­wią­zu­je do po­dej­ścia li­de­ra, gdy zwy­cię­ska par­tia po­li­tycz­na ob­sa­dza sta­no­wi­ska, kie­ru­jąc się po­dzia­łem na „my” i „oni” (mia­no­wa­ni przez po­przed­nią rzą­dzą­cą par­tię), a nie wzglę­da­mi me­ry­to­rycz­ny­mi.

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

źró­dła.

== TKM (język hisz­pań­ski.) ==

wy­mo­wa.

zna­cze­nia.

skrót

 (1.1) = te qu­ie­ro mucho → bar­dzo cię ko­cham

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== TKM (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

 (1.1) = te quiero mucho → bardzo cię kocham

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== TKM (język hiszpański.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrót

 (1.1) = te quiero mucho → bardzo cię kocham

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


tkn

skrót od: To­wa­rzy­stwo Kur­sów Na­u­ko­wych


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = eduk. hist. To­wa­rzy­stwo Kur­sów Na­u­ko­wych;

Wiktionary


tknięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ru­sze­nie cze­goś z wła­ści­we­go miej­sca za dot­knię­ciem

 (1.2) na­po­czę­cie, na­ru­sze­nie lub skosz­to­wa­nie cze­goś

 (1.3) ude­rze­nie kogoś

 (1.4) wy­ko­rzy­sta­nie sek­su­al­ne kogoś

 (1.5) roz­po­czę­cie wy­ko­ny­wa­nia ja­kiejś czyn­no­ści

 (1.6) opa­no­wa­nie kogoś przez uczu­cia, myśli itp.

 (1.7) spad­nię­cie na kogoś nie­szczęść, cho­rób itp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niedotykalski mos., styk mrz., zestyk mrz., stykówka ż., stycznik mrz., tykanie n., zetknięcie n., stykanie n., wytknięcie n., wytykanie n., przetknięcie n., przetkanie n., przetykanie n., natknięcie n., natykanie n., potykanie n., potknięcie n., dotyk mrz., przetykacz mrz.

 czas. tknąć dk., tykać ndk., zetknąć dk., stykać ndk., wytknąć dk., wytykać ndk., przetknąć dk., przetkać dk., przetykać ndk., natknąć dk., natykać ndk., potykać się ndk., potknąć się dk.

 przym. dotykowy, niedotykalski, nietknięty

Wiktionary


tknąć

po­ru­szyć, trą­cić dot­knię­ciem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. tykać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|tykać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: tknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dotyk mrz., tykanie n., tknięcie n., przetykacz mrz., zestyk mrz., niedotykalski mos.

 przym. dotykowy, niedotykalski, nietknięty

 czas. stykać, wytknąć, wytykać, zetknąć

Wiktionary


tko

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekon. te­o­re­tycz­ny kurs ot­war­cia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tech­nicz­ny no­ka­ut (ang. tech­ni­cal knoc­ko­ut, TKO)
  • te­o­re­tycz­ny kurs ot­war­cia, TKO
  • TKO – kod IATA portu lot­ni­cze­go Tlo­ko­eng

Wikipedia


tkocz

naz­wi­sko


SJP.pl


tkr

przy­miot­nik od: To­wa­rzy­stwo Kółek Rol­ni­czych, To­wa­rzy­stwo Kul­tu­ry Ro­bot­ni­czej


SJP.pl


tkwić

zo­sta­wać nadal


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. utk­wić)

 (1.1) zo­sta­wać nadal w tym samym miej­scu, przed­tem tam wpadł­szy, przy­by­wszy czy będąc wet­knię­tym

 (1.2) po­zo­sta­wać długo w umy­śle albo sercu

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) mieć po­czą­tek w czymś, być isto­tą czego

Wiktionary

Powiązane:

 czas. utkwić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozostawać, rezydować

 (1.2) być odczuwanym, być pamiętanym, być rozpamiętywanym

 (2.1) być wrodzonym, istnieć, leżeć, osadzać się, zawierać się

Wiktionary


tl

sym­bol talu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = trak­tat li­zboń­ski, trak­tat z Li­zbo­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • TL – kod przy­pi­sa­ny Ti­mo­ro­wi Wschod­nie­mu we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
    • .tl – do­me­na in­ter­ne­to­wa przy­pi­sa­na dla stron in­ter­ne­to­wych z Ti­mo­ru Wschod­nie­go
  • Koski Tl – gmina w Fin­lan­dii
  • Acura TL − ja­poń­ski sa­mo­chód oso­bo­wy
  • Tata TL – sa­mo­chód oso­bo­wy kon­cer­nu Tata Mo­tors
  • Tal (Tl, łac. thal­lium) − pier­wia­stek che­micz­ny
  • TL-96 Star – dwu­miej­sco­wy sa­mo­lot ul­tra­lek­ki
  • (15874) 1996 TL66 – pla­ne­to­i­da

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛ‿ˈːl, AS: t•‿el

Wiktionary


tl;dr

in­ter­ne­to­wy skrót od: too long; didn't read - skró­to­wiec in­for­mu­ją­cy, że tekst jest zbyt długi i że się go nie prze­czy­ta­ło; TLDR, tldr, TL;DR


SJP.pl


tlałka

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Tlał­ka – pol­ski łyż­wiarz
  • Ka­ta­rzy­na Tlał­ka – pol­ska ak­tor­ka
  • Lidia Tlał­ka – pol­ska lek­ko­at­let­ka

Wikipedia


tldr

in­ter­ne­to­wy skrót od: too long; didn't read - skró­to­wiec in­for­mu­ją­cy, że tekst jest zbyt długi i że się go nie prze­czy­ta­ło; tldr, TL;DR, tl;dr


SJP.pl


tlen

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu O


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu O i licz­bie ato­mo­wej 8;

Wiktionary

Tlen (O, oxy­ge­nium) – pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 8, nie­me­tal z grupy tle­now­ców w ukła­dzie okre­so­wym.

Sta­bil­ny­mi izo­to­pa­mi tlenu są (sta­no­wi ponad 99% tlenu na­tu­ral­ne­go), oraz.

Tlen w sta­nie wol­nym wy­stę­pu­je w po­sta­ci czą­ste­czek dwu­a­to­mo­wych oraz tró­ja­to­mo­wych – ozonu (głów­nie w ozo­nos­fe­rze). Wy­kry­to jed­nak także czą­stecz­ki czte­ro- i ośmio­a­to­mo­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tlen jest nie­zbęd­ny do życia.

 (1.1) Woda skła­da się z wo­do­ru i tlenu.

 (1.1) Etery po­dat­ne są na ut­le­nia­nie tle­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tlɛ̃n, AS: tlẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tlenek m., tlenowiec m., tlenienie n., utlenianie n., nadtlenek m., podtlenek m., beztlenowiec mzw.

 czas. utleniać, tlenić, dotleniać, dotlenić, natlenić, natleniać

 przym. tlenowy, tlenkowy, beztlenowy

 przysł. tlenowo, beztlenowo

 temsłow. tleno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwasoród, symbol. O

Wiktionary


tlenek

zwią­zek che­micz­ny pier­wiast­ka che­micz­ne­go z tle­nem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z tlenu i in­ne­go pier­wiast­ka che­micz­ne­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tlen­ki mają bar­dzo różne włas­no­ści fi­zycz­ne, które za­le­żą od pier­wiast­ka łą­czą­ce­go z tle­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtlɛ̃nɛk, AS: tlẽnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tlen m., utleniacz m., beztlenowiec mzw., tlenowiec mzw./mrz.

 czas. utleniać ndk., utlenić dk.

 przym. tlenkowy, tlenowy, beztlenowy

 przysł. beztlenowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. niedokwas

Wiktionary


tleniony

1. pot. ut­le­niać, roz­ja­śniać, zwła­szcza włosy;
2. tle­nić się - roz­ja­śniać się, sta­wać się jas­nym


SJP.pl


tlenić

1. pot. ut­le­niać, roz­ja­śniać, zwła­szcza włosy;
2. tle­nić się - roz­ja­śniać się, sta­wać się jas­nym


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) roz­ja­śniać włosy środ­ka­mi z ut­le­nia­czem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na krze­śle tuż obok Ma­riu­sza usia­dła kor­pu­lent­na, tle­nio­na blon­dyn­ka w zwiew­nej in­dyj­skiej sukni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tlen mrz.

 czas. dotleniać

 przym. tlenowy

Wiktionary


tlenki

zwią­zek che­micz­ny pier­wiast­ka che­micz­ne­go z tle­nem


SJP.pl

Tlen­ki – nie­or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne, zbu­do­wa­ne z tlenu i in­ne­go pier­wiast­ka che­micz­ne­go, w któ­rym tlen jest na -II stop­niu ut­le­nie­nia. Pow­sta­ją w wy­ni­ku re­ak­cji pier­wiast­ków z tle­nem (ut­le­nia­nie, spa­la­nie) oraz roz­kła­du związ­ków za­wie­ra­ją­cych tlen, zaś tlen­ki na róż­nych stop­niach ut­le­nie­nia można uzy­skać w re­ak­cji ut­le­nia­nia lub re­duk­cji (od­po­wied­nio tlen­ku o niż­szych i wyż­szych war­to­ścio­wo­ściach dru­gie­go pier­wiast­ka).

Wikipedia


tlenkownia

za­kład pro­du­ku­ją­cy czy­sty tle­nek glinu


SJP.pl


tlenomierz

mier­nik stę­że­nia tlenu


SJP.pl


tlenosiarczek

tle­no­siar­czek węgla - be­zbarw­ny gaz, naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ny zwią­zek siar­ki wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie w at­mos­fe­rze


SJP.pl


tlenoterapia

te­ra­pia po­le­ga­ją­ca na zwięk­sze­niu stę­że­nia tlenu w po­wie­trzu wdy­cha­nym przez cho­re­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­cze­nie po­przez po­da­wa­nie cho­re­mu tlenu;

Wiktionary

Tle­no­te­ra­pia – le­cze­nie tle­nem. Me­to­da te­ra­pe­u­tycz­na po­le­ga­ją­ca na wy­ko­rzy­sty­wa­niu tlenu w le­cze­niu po­przez zwięk­sze­nie stę­że­nia tlenu w po­wie­trzu wde­cho­wym.

Wszyst­kie ko­mór­ki or­ga­niz­mu wy­ma­ga­ją sta­łe­go do­star­cza­nia tlenu. Niek­tó­re ko­mór­ki, prze­de wszyst­kim ne­u­ro­ny, są szcze­gól­nie wraż­li­we na nie­dot­le­nie­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szpi­tal tym­cza­so­wy łatwo wy­po­sa­żyć. Oczy­wi­ście trze­ba do­sta­wić łóżka i zbu­do­wać in­sta­la­cję tle­no­wą o od­po­wied­niej wy­daj­no­ści - bo pa­mię­taj­my, że pod­sta­wą le­cze­nia COVID-19 jest tle­no­te­ra­pia.

Wiktionary


tlenowce

1. biol. or­ga­nizm, naj­czę­ściej drob­no­u­strój, mo­gą­cy żyć i roz­wi­jać się je­dy­nie w obec­no­ści tlenu at­mos­fe­rycz­ne­go; aerob, ae­ro­biont, ok­sy­biont;
2. chem. pier­wia­stek chem. na­le­żą­cy do VI grupy głów­nej ukła­du okre­so­we­go; siar­ko­wiec


SJP.pl

Tle­now­ce

Wikipedia


tlenowiec

1. biol. or­ga­nizm, naj­czę­ściej drob­no­u­strój, mo­gą­cy żyć i roz­wi­jać się je­dy­nie w obec­no­ści tlenu at­mos­fe­rycz­ne­go; aerob, ae­ro­biont, ok­sy­biont;
2. chem. pier­wia­stek chem. na­le­żą­cy do VI grupy głów­nej ukła­du okre­so­we­go; siar­ko­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek na­le­żą­cy do szes­na­stej grupy ukła­du okre­so­we­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) biol. or­ga­nizm po­trze­bu­ją­cy tlenu do życia;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. beztlenowiec mzw., tlen mrz., tlenek mrz., utleniacz mrz.

 czas. dotleniać ndk., dotlenić dk., utleniać ndk., utlenić dk.

 przym. beztlenowy, tlenowy

 przysł. beztlenowo, tlenowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) siarkowiec, chalkogen

 (2.1) aerob, aerobiont, oksybiont

Wiktionary


tlenownia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­ją się urzą­dze­nia do pro­duk­cji tlenu


SJP.pl


tlenowy

przy­miot­nik od: tlen


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tle­nem, do­ty­czą­cy tlenu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Siar­ka wcho­dzi w skład ami­nok­wa­sów sta­no­wią­cych skład­ni­ki bu­dul­co­we, po­ma­ga przy zwal­cza­niu in­fek­cji, wspo­ma­ga pra­wi­dło­wą go­spo­dar­kę tle­no­wą, wspo­ma­ga wy­dzie­la­nie żółci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tlɛ̃ˈnɔvɨ, AS: tlẽnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tlen m., utlenianie n., utlenienie n., tlenienie n., tlenowiec m., beztlenowiec m., tlenek m.

 czas. tlenić ndk., utlenić dk., utleniać ndk.

 przym. beztlenowy, tlenkowy

 przysł. beztlenowo

Wiktionary


tleć

palić się słabo, bez pło­mie­nia; tleć się, tlić, tlić się, ża­rzyć się


SJP.pl


tlić

tlić się - palić się słabo, bez pło­mie­nia; ża­rzyć się, tleć, tleć się


SJP.pl


tlk

skrót od: Twoje Linie Ko­le­jo­we - marka po­cią­gów


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Tanie Linie Ko­le­jo­we;

 (1.2) = Twoje Linie Ko­le­jo­we;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze Świ­no­uj­ścia do Kra­ko­wa kur­su­je po­ciąg TLK "Bar­ba­kan".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ‿ːl‿ˈka, AS: t•‿el‿ka

Wiktionary


tlo

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|War­mia. tylko

Wiktionary


tlw

skrót od: To­wa­rzy­stwo Le­kar­skie War­szaw­skie, To­wa­rzy­stwo Le­kar­skie Wi­leń­skie


SJP.pl


tlx

skrót od: te­le­graph ex­chan­ge (telex, da­le­ko­pis)


SJP.pl


tm

1. sym­bol tulu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go;
2. skrót od: list do Ty­mo­te­u­sza (1 Tm - list pier­wszy, 1 Tm - list drugi) - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład No­we­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. List świę­te­go Pawła do Ty­mo­te­u­sza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sym­bol pier­wiast­ka Tul
  • znak hand­lo­wy (skrót z an­giel­skie­go tm - tra­de­mark)
  • .tm to do­me­na in­ter­ne­to­wa Turk­me­ni­sta­nu
  • jed­nost­ka dłu­go­ści równa 1012 (1 000 000 000 000) me­trów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛ‿ˈɛ̃m|ˈlʲizd ˌːɔ‿tɨ̃mɔtɛˈwuʃa, AS: te‿ẽm|lʹiz• do‿tỹmoteu̯uša

Wiktionary


tm.

skrót od: tego mie­sią­ca


SJP.pl


tmeza

fi­gu­ra re­to­rycz­na: roz­dzie­le­nie wy­ra­zu bę­dą­ce­go zło­że­niem bądź zro­stem na dwie czę­ści i wpro­wa­dze­nie mię­dzy nie in­nych słów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. śro­dek sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na umie­szcza­niu czą­stek wy­ra­zów w środ­ku in­nych wy­ra­zów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tmeza do­ty­czy z kolei po­dzia­łu po­je­dyn­cze­go słowa (sim­pli­cis verbi sec­tio), ro­zbi­cia go na mniej­sze czę­ści.

Wiktionary


tmjp

skrót od: To­wa­rzy­stwo Mi­ło­śni­ków Ję­zy­ka Pol­skie­go


SJP.pl


tmolos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg góry Tmo­los, król Lidii, syn Aresa i Te­o­go­ne, mąż Om­fa­le

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) daw. geogr. mi­tycz­na nazwa góry Bozdağ

Wiktionary

Tmo­los (gr. Τμῶλος Tmō̂los, łac. Tmo­lus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg rzeki i góry Tmo­los. Był synem Aresa i Te­o­go­ne oraz mężem Om­fa­le, z którą spło­dził Te­o­kli­me­no­sa. Niek­tó­re mity po­da­ją, iż był ojcem Tan­ta­la.

Sę­dzio­wał w po­je­dyn­ku mu­zycz­nym mię­dzy Mar­sja­szem (w innej wer­sji mitu – Panem) i Apol­lem. Zwy­cię­stwo przyz­nał Apol­li­no­wi. Kiedy Midas nie zgo­dził się z wer­dyk­tem, bóg uka­rał go, przy­pra­wia­jąc mu ośle uszy.

Wikipedia


tmr

TMR (ang. total mixed ra­tion – cał­ko­wi­cie wy­mie­sza­na dawka) – naj­po­pu­lar­niej­szy sy­stem ży­wie­nia krów po­sia­da­ją­cych wy­so­ki po­ten­cjał pro­duk­cyj­ny. Wedle pra­wi­deł ży­wie­nia krów mlecz­nych, nie­moż­li­we jest op­ty­mal­ne ży­wie­nie krowy mlecz­nej, któ­rej rocz­na wy­daj­ność mleka prze­kra­cza 8000 kg, bez za­sto­so­wa­nia TMR.

Wikipedia


tmt

TMT ("Tro­chę Młod­sza Te­le­wiz­ja", krót­ko w 2008 roku przed za­koń­cze­niem na­da­wa­nia "Lato 2008") – pol­sko­ję­zycz­na sta­cja te­le­wi­zyj­na, na­da­ją­ca od 23 czerw­ca do 30 wrze­śnia 2008 roku, za­stę­pu­jąc te­le­wiz­ję TMT, która na­da­wa­ła pro­gram od 23 maja 1998 do 22 czerw­ca 2008 roku po­przez sa­te­li­tę Amos 1, emi­tu­ją­ca sy­gnał w tech­ni­ce prze­ka­zu cy­fro­we­go.

Wikipedia


tn

skró­to­wiec

 (1.1) = hist. polit. trak­tat ni­cej­ski, trak­tat z Nicei

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mar­ke­ry no­wot­wo­ro­we
  • Tn – dawny sym­bol ra­do­nu
  • Tn – tro­po­ni­na
  • Teatr Na­pię­cie
  • TN – TeamNeg
  • TN – te­ra­niu­ton, jed­nost­ka siły w ukła­dzie SI równa 1012N
  • TN – Twi­sted Ne­ma­tic

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛ‿ˈɛ̃n, AS: te‿ẽn

Wiktionary


tniak

dłuto słu­żą­ce do prze­ci­na­nia me­ta­lu


SJP.pl


tnk

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­wa­rzy­stwo Na­u­ko­we Kra­kow­skie – to­wa­rzy­stwo na­u­ko­we dzia­ła­ją­ce w Kra­ko­wie w la­tach 1815–1872.
  • Te­le­wiz­ja na Kartę – ofer­ta ko­do­wa­nych (w sy­ste­mie pre­pa­id) pol­skich i pol­sko­ję­zycz­nych pro­gra­mów te­le­wi­zyj­nych, na­da­wa­nych cy­fro­wo z sa­te­li­ty Hot Bird.
  • TNK – ja­poń­skie stu­dio zaj­mu­ją­ce się ani­ma­cją i pro­duk­cją anime.

Wikipedia


tnoik

skrót od: To­wa­rzyst­ko Na­u­ko­we Or­ga­ni­za­cji i Kie­row­nict­wa


SJP.pl


tnt

1. kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy; tro­tyl;
2. skrót od: Tur­ner Net­work Te­le­vi­sion - kanał te­le­wi­zyj­ny USA;
3. skrót od: Tho­mas Na­tion­wi­de Tran­sport - firma ku­rier­ska


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tro­tyl
  • TNT – ame­ry­kań­ski kanał te­le­wi­zyj­ny
  • TNT – ro­syj­ski kanał te­le­wi­zyj­ny
  • TNT – album Tor­to­i­se
  • T.N.T. – album AC/DC
  • T.N.T. - pio­sen­ka AC/DC
  • TNT – dawne ho­len­der­skie przed­się­bior­stwo lo­gi­stycz­ne
  • TNT – nor­we­ski ze­spół he­a­vy­me­ta­lo­wy
  • Tech­no­boy 'n' Tu­ne­boy – wło­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • To­wa­rzy­stwo Na­u­ko­we w To­ru­niu

Wikipedia


tnący

słu­żą­cy do cię­cia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy do cię­cia, przez­na­czo­ny do roz­dzie­la­nia, skra­wa­nia lub na­ci­na­nia

 (1.2) o bólu: gwał­tow­ny, ostry i prze­ni­kli­wy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: ciąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dobór na­tu­ral­ny do­pro­wa­dził do wyt­wo­rze­nia na­rzę­dzia tną­ce­go o mak­sy­mal­nej sku­tecz­no­ści.

 (1.2) Pier­wszy­mi oz­na­ka­mi za­ka­że­nia jest mro­wie­nie, swę­dze­nie i tnący ból w miej­scu za­a­ta­ko­wa­nym przez wi­ru­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cięcie n., przecinarka ż., wycinarka ż., wycinanka ż., nacięcie n., przecięcie n.

 czas. ciąć ndk., naciąć dk., podciąć dk., wyciąć dk., przeciąć dk., rozciąć dk., ściąć dk.

 przym. cięty, szybkotnący, nacięty, podcięty

Wiktionary


to

wyraz wy­stę­pu­ją­cy w zda­niu jako par­ty­ku­ła, łącz­nik, spój­nik, jak rów­nież w funk­cji pod­mio­tu


SJP.pl

za­i­mek ro­dza­jo­wy

 (1.1) …wska­zu­ją­cy, ro­dzaj ni­ja­ki

za­i­mek rze­czow­ny

 (2.1) …wy­stę­pu­ją­cy w funk­cji pod­mio­tu

par­ty­ku­ła

 (3.1) …pod­kre­śla­ją­ca ek­spre­syw­ność wy­po­wie­dzi

spój­nik

 (4.1) …oz­na­cza­ją­cy wy­ni­ka­nie lub przyz­wo­le­nie

 (4.2) …od­no­szą­cy się do pow­ta­rzal­ne­go ele­men­tu

cza­sow­nik nie­wła­ści­wy

 (5.1) …wy­ra­ża­ją­cy utoż­sa­mie­nie dwóch obiek­tów, zja­wisk itp.

 (5.2) …wy­ra­ża­ją­cy przy­na­leż­ność obiek­tu, zja­wi­ska itp. do grupy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To – tom po­e­tyc­ki Cze­sła­wa Mi­ło­sza
  • To – po­wieść Step­he­na Kinga
  • To – duń­ski film z 1964 roku, reż. Palle Kjærulff-Schmidt
  • To – film w re­ży­se­rii An­dre­sa Mus­chiet­tie­go z 2017 roku
  • To – mi­ni­se­rial te­le­wi­zyj­ny (film wy­e­mi­to­wa­ny w dwóch czę­ściach)
  • to – kana
  • !To! – album ze­spo­łu Stra­chy na Lachy
  • .to – do­me­na in­ter­ne­to­wa
  • TO – ze­spół tech­nik i metod słu­żą­cych służ­bom spe­cjal­nym do po­zy­ski­wa­nia nie­jaw­nych in­for­ma­cji
  • TO – kod przy­pi­sa­ny Tonga we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To dziec­ko jest niez­no­śne.

 (2.1) To jest do­praw­dy skan­dal!

 (3.1) Kogo to ja widzę!

 (4.1) Jeśli nie ro­zu­miesz, to naucz się ję­zy­ka.

 (4.2) Co kraj, to oby­czaj.

 (5.1) Kasia to moja żona.

 (5.2) Jabł­ko to owoc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ, AS: to

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owo; książk. toż; przest. ono; daw. sio

Wiktionary


toaleta

1. po­mie­szcze­nie, w któ­rym można za­łat­wić swoje po­trze­by fiz­jo­lo­gicz­ne; ubi­ka­cja, ustęp;
2. ele­ganc­ka su­knia na spe­cjal­ne uro­czy­sto­ści;
3. czyn­no­ści hi­gie­nicz­ne;
4. prze­sta­rza­le: mebel sy­pial­nia­ny z lu­strem i szu­fla­da­mi; to­a­let­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ubi­ka­cja z umy­wal­nią, zwła­szcza w miej­scu pu­blicz­nym

 (1.2) szaf­ka słu­żą­ca do prze­cho­wy­wa­nia kos­me­ty­ków

 (1.3) za­bie­gi hi­gie­nicz­ne

 (1.4) ele­ganc­ki strój ko­bie­cy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ubi­ka­cja
  • go­to­wal­nia
  • za­bie­gi kos­me­tycz­ne zwią­za­ne z za­cho­wa­niem hi­gie­ny (np. po­ran­na to­a­le­ta)
  • motyw ma­lar­ski, np. To­a­le­ta Diany, To­a­le­ta Wenus

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W każ­dym barze po­win­na być to­a­le­ta.

 (1.2) W to­a­le­cie trzy­mam per­fu­my.

 (1.3) Każdy dzień za­czy­na­my po­ran­ną to­a­le­tą.

 (1.4) Do opery panie za­kła­da­ją wie­czo­ro­we to­a­le­ty a pa­no­wie gar­ni­tu­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔaˈlɛta, AS: toaleta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. toaletka ż.

 przym. toaletowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klozet, ubikacja, WC

 (1.2) szafka

 (1.3) mycie się

 (1.4) kreacja

Wiktionary


toaletka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mebl. sto­lik z lu­strem i miej­scem na przy­bo­ry do ma­ki­ja­żu, ro­bie­nia fry­zu­ry itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­brze mieć rów­nież na swo­jej to­a­let­ce krem lif­tin­gu­ją­cy, po­pra­wia­ją­cy owal twa­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔaˈlɛtka, AS: toaletka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toaleta ż., toaletówka ż.

 przym. toaletowy, toaletkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk tjoleta

Wiktionary


toaletkowy

→ to­a­let­ka


SJP.pl

Patrz:

toaletka

toaletowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy to­a­le­ty, uży­wa­ny w ce­lach hi­gie­nicz­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔalɛˈtɔvɨ, AS: toaletovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toaleta ż., toaletka ż.

Wiktionary


toast

wy­chy­le­nie kie­li­chów za czy­jeś zdro­wie, za po­myśl­ność kogoś lub cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. krót­ka prze­mo­wa pod­czas przy­ję­cia wy­gła­sza­na w celu zło­że­nia ży­czeń po­myśl­no­ści, gra­tu­la­cji itp., pod­czas któ­rej zaz­wy­czaj na­stę­pu­je wznie­sie­nie kie­lisz­ka al­ko­ho­lu

 (1.2) liter. krót­ka pieśń, śpie­wa­na w cza­sach sta­ro­pol­skich pod­czas uczt w mo­men­cie pod­no­sze­nia kie­li­chów z winem

Wiktionary

Toast – ga­tu­nek li­te­ra­tu­ry sto­so­wa­nej, skon­wen­cjo­na­li­zo­wa­na for­mu­ła lub krót­ka prze­mo­wa wzno­szo­na dla ucz­cze­nia kogoś lub cze­goś, ży­cze­nia komuś po­myśl­no­ści itp. Po to­a­ście na­stę­pu­je wy­pi­cie na­po­ju, czę­sto też stu­knię­cie się kie­lisz­ka­mi. Toast może przy­brać cha­rak­ter kon­wen­cjo­nal­nej, krót­kiej for­mu­ły (np. „na zdro­wie!”) lub dłuż­szej, bar­dziej ory­gi­nal­nej prze­mo­wy, w którą jed­nak ele­men­ty kon­wen­cjo­nal­ne czę­sto są wbu­do­wa­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wuj Leon wstał i wzniósł toast za po­myśl­ność pary mło­dej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔast, AS: toast

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. toaścik m.

 przym. toastowy

Wiktionary


toaścik

zdrob­nie­nie od: toast


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od toast

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toast m.

Wiktionary


tob

Tob (hebr. טוֹב, LXX Τούβιον) – bi­blij­ny re­gion po­ło­żo­ny na wschód od Je­zio­ra Ty­be­riadz­kie­go, w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Za­jor­da­nia, dokąd we­dług Księ­gi Sę­dziów zbiegł przed swo­i­mi brać­mi Jefte (Sdz 11,3). W cza­sach króla Da­wi­da ara­mej­scy miesz­kań­cy Tob w sile dwu­na­stu ty­się­cy ludzi wspo­mo­gli Am­mo­ni­tów w walce prze­ciw­ko Iz­ra­e­lo­wi (2 Sm 10,6-8).

Wikipedia


tobagijczyk

miesz­ka­niec To­ba­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec To­ba­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tobago n.

:: fż. Tobagijka ż.

 przym. tobagijski

Wiktionary


tobagijka

miesz­kan­ka To­ba­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka To­ba­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tobago n.

:: fm. Tobagijczyk mos.

 przym. tobagijski

Wiktionary


tobagijski

przy­miot­nik od: To­ba­go (wyspa)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­ba­go, do­ty­czą­cy To­ba­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tobago n., Tobagijczyk mos., Tobagijka ż.

Wiktionary


tobago

wyspa na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ka­ra­ib­ska wyspa na At­lan­ty­ku u pół­noc­no-wschod­nich wy­brze­ży Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, na pół­noc­ny wschód od Try­ni­da­du z któ­rym two­rzy jedno pań­stwo Try­ni­dad i To­ba­go;

Wiktionary

To­ba­go – wyspa na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim u pół­noc­no-wschod­nich wy­brze­ży Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, na pół­noc­ny wschód od wyspy Try­ni­dad, z którą two­rzy jedno pań­stwo Try­ni­dad i To­ba­go, przy czym za­cho­wu­je odręb­ny sa­mo­rząd.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Tobagijczyk mos., Tobagijka ż.

 przym. tobagijski

Wiktionary


tober

naz­wi­sko


SJP.pl


tobiano

wzór sro­ka­tej maści konia


SJP.pl


tobias

[czy­taj: to­ba­jas]
1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

To­bias – wieś w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Sa­li­ne.

Wikipedia


tobiasz

mała, przy­brzeż­na rybka mor­ska z ro­dzi­ny do­bi­ja­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

To­biasz – imię po­cho­dze­nia he­braj­skie­go, od wy­ra­że­nia "to­bij­ja­hu" oz­na­cza­ją­ce­go „Bóg jest dobry”.

W Pol­sce no­to­wa­ne już w śred­nio­wie­czu jako To­bi­jasz, To­bi­ja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazwa tego zwy­cza­ju wiąże się z bi­blij­nym To­bia­szem, który dzię­ki pow­ścią­gli­wo­ści sek­su­al­nej w tym cza­sie uwol­nił się od de­mo­nicz­ne­go za­gro­że­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔbʲjaʃ, AS: tobʹi ̯aš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tobiasza ż.

 przym. tobiaszowy, Tobiaszowy

Wiktionary


tobiaszostwo

To­biasz z mał­żon­ką; To­bia­szo­wie


SJP.pl


tobiaszowie

imię mę­skie


SJP.pl


tobiaszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­bia­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do To­bia­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wytr­wa­le pasał swoje krowy na To­bia­szo­wej mie­dzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tobiasz mos., Tobiaszek mos.

Wiktionary


tobie

za­i­mek

 (1.1) C. lp. → ty

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tobie – album Na­ta­lii Ku­kul­skiej
  • Tobie – album Da­ga­da­ny
  • – imię

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔbʲjɛ, AS: tobʹi ̯e

Wiktionary


tobież

wzmoc­nio­ny za­i­mek oso­bo­wy "tobie"


SJP.pl


tobik

1. naz­wi­sko pol­skie;
2. zdrob­nie­nie od: To­biasz (imię mę­skie)


SJP.pl


tobogan

sanie uży­wa­ne w ra­tow­nict­wie gór­skim do prze­wo­zu ran­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lek­kie, ni­skie sanki ra­tow­ni­ków gór­skich;

 (1.2) u In­dian ka­na­dyj­skich: sanki w psich za­przę­gach

Wiktionary

To­bo­gan – spe­cjal­ne­go ro­dza­ju sanie, sto­so­wa­ne w ra­tow­nict­wie gór­skim GOPR i TOPR, uży­wa­ne do tran­spor­tu posz­ko­do­wa­nych w wy­pad­kach gór­skich. To­bo­gan ma kształt łód­ko­wa­ty i sze­ro­kie dno ułat­wia­ją­ce śliz­ga­nie, może też być wy­po­sa­żo­ny w dwie sze­ro­kie płozy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔˈbɔɡãn, AS: tobogãn

Wiktionary


tobok

ubiór za­wod­ni­ka ta­ek­won­do; dobok


SJP.pl


tobola

daw­niej: po­dróż­na torba; torba uży­wa­na przez pa­ste­rzy


SJP.pl


tobolewski

naz­wi­sko


SJP.pl


tobolice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­bo­li­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Da­li­ków
  • To­bo­li­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Rze­kuń

Wikipedia


tobolsk

mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie tiu­meń­skim, u uj­ścia rzeki Toboł do Ir­ty­sza;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 13125 z pasa głów­ne­go aste­ro­id;

Wiktionary

To­bolsk ( Тобольск) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie tiu­meń­skim. Po­ło­żo­ny w pół­noc­nej czę­ści re­gio­nu Tiu­meń, u zbie­gu rzeki Tobol i Ir­ty­szu. Pow­sta­łe na ob­sza­rze pod­bi­tym przez Car­stwo Ro­syj­skie w 1587 roku, sta­no­wi­ło ważne cen­trum pod­bo­ju Sy­be­rii i uwa­ża­ne było wtedy za jej sto­li­cę.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Toboł m., Tobołsk m.

 przym. tobolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. war. Tobołsk

Wiktionary


tobolski

przy­miot­nik od: To­bolsk (mia­sto w Rosji), Toboł (rzeka w Rosji i w Ka­zach­sta­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­bol­skiem, do­ty­czą­cy To­bol­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tobolsk mrz., Toboł mrz.

Wiktionary


toborek

naz­wi­sko


SJP.pl


toboł

daw­niej: tobół


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pa­ku­nek owi­nię­ty w tka­ni­nę

 (1.2) pot. duży nie­po­ręcz­ny bagaż

Wiktionary

Toboł ( Тобол, "Toboł", Тобыл, "Tobył") – rzeka w pół­noc­nym Ka­zach­sta­nie i po­łud­nio­wej Rosji. Jest lewym do­pły­wem Ir­ty­szu.

Jego dłu­gość wy­no­si 1591 km, a po­wierzch­nia zlew­ni – 426 tys. km². Śred­ni prze­pływ przy uj­ściu to 805 m³/s. Swe źró­dła ma na Wy­ży­nie Tur­gaj­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym samym mo­men­cie Ko­ścio­łow­ska żgnę­ła nożem w po­rzu­co­ny pod sto­łem toboł... Toboł ję­knął i bluz­nął krwią.

 (1.2) Ja­gu­sia zwa­li­ła toboł i przy­sia­dła nieco zboku, pod krzy­żem, w głę­bo­kim cie­niu brzóz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) supeł, tłumok; war. tobół

 (1.2) war. tobół

Wiktionary


toboła

po­tocz­nie:
1. duży, nie­fo­rem­ny pa­ku­nek; tłu­mok;
2. cięż­ki, nie­po­ręcz­ny bagaż


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­bo­ła – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sę­pól­no Kra­jeń­skie
  • To­bo­ła – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie gro­dzień­skim, w siel­so­wie­cie Wier­cie­lisz­ki
  • To­bo­ła – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie lidz­kim, w siel­so­wie­cie Bie­li­ca
  • Fran­ci­szek To­bo­ła

Wikipedia


tobołek

1. mały tobół; za­wi­niąt­ko, pa­ku­nek, tłu­mo­czek;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych, o drob­nych, bia­łych lub ró­żo­wa­wych kwia­tach, ros­ną­ca w umiar­ko­wa­nej stre­fie pół­ku­li pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­wiel­ki tobół

 (1.2) lm. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Thla­spi ar­ven­se|L.|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pak po­ło­żył swój pa­stusz­ko­wy to­bo­łek pod drze­wem i zas­nął.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tobół mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłumoczek, zawiniątko, węzełek

 (1.2) tobołki polne

Wiktionary


tobołki

1. mały tobół; za­wi­niąt­ko, pa­ku­nek, tłu­mo­czek;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych, o drob­nych, bia­łych lub ró­żo­wa­wych kwia­tach, ros­ną­ca w umiar­ko­wa­nej stre­fie pół­ku­li pół­noc­nej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­boł­ki (Pyr­rop­hy­ta) – grupa glo­nów z kró­le­stwa pro­ti­stów
  • To­boł­ki (Thla­spi) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych
  • To­boł­ki – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie piń­skim

Wikipedia


tobołowo

To­bo­ło­wo – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie No­win­ka. Ma sta­tus so­łect­wa. To­bo­ło­wo po­ło­żo­ne jest nad je­zio­rem o tej samej naz­wie.

Wieś kró­lew­ska eko­no­mii gro­dzień­skiej po­ło­żo­na była w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


toboły

po­tocz­nie: pa­kun­ki, rze­czy oso­bi­ste, różne przed­mio­ty; kla­mo­ty, ma­nat­ki, to­boł­ki


SJP.pl

To­bo­ły ( Тоболи) – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ko­szyr­skim ob­wo­du wo­łyń­skie­go.

Wikipedia


tobrucki

przy­miot­nik od: To­bruk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­bru­kiem, do­ty­czą­cy To­bru­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tobruk mrz., tobruczanin mos., tobruczanka ż., tobrukczyk mos.

Wiktionary


tobruczanin

miesz­ka­niec To­bru­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec To­bru­ku; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tobruk mrz., tobrukczyk mos.

:: fż. tobruczanka ż.

 przym. tobrucki

Wiktionary


tobruczanka

miesz­kan­ka To­bru­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka To­bru­ku; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tobruk ż., tobrukczyk mos.

:: fm. tobruczanin mos.

 przym. tobrucki

Wiktionary


tobruk

mia­sto w Libii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Libii nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;

Wiktionary

To­bruk (arab. طبرق) – mia­sto por­to­we w pół­noc­no-wschod­niej Libii, w re­gio­nie hi­sto­rycz­nym Cy­re­naj­ka, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny gminy Al-But­nan.

W cza­sie II wojny świa­to­wej mia­sto było miej­scem dłu­gotr­wa­łych walk mię­dzy woj­ska­mi alianc­ki­mi (w tym pol­skiej Sa­mo­dziel­nej Bry­ga­dy Strzel­ców Kar­pac­kich, pod do­wództ­wem gen.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Twier­dzę To­bruk pró­bo­wa­ły bez­sku­tecz­nie zdo­być woj­ska wło­skie i nie­miec­kie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tobruczanin mos., tobruczanka ż., tobrukczyk mos.

 przym. tobrucki

Wiktionary


tobrukczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. żoł­nierz Sa­mo­dziel­nej Bry­ga­dy Strzel­ców Kar­pac­kich, uczest­nik obro­ny To­bru­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opo­wia­da­li nam to­bruk­czy­cy z Bry­ga­dy Kar­pac­kiej jak pię­kna i zie­lo­na jest Pa­le­sty­na, par­de­sa­mi po­ma­rań­czo­wy­mi po­kry­ta. Gdzie one?

 (1.1) Rok póź­niej, 16 sierp­nia 1995 roku, Rada Gminy Gi­zał­ki uchwa­łą nr IX/22/95 na­da­ła ty­tu­ły Ho­no­ro­we­go Oby­wa­te­la Gminy Gi­zał­ki wszyst­kim ży­ją­cym To­bruk­czy­kom. Od­po­wied­nie dy­plo­my wrę­czo­no To­bruk­czy­kom 13 paź­dzier­ni­ka 1995 roku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tobruk mrz., tobruczanin mos., tobruczanka ż.

 przym. tobrucki

Wiktionary


toby

spój­nik "to" z cząst­ką "by"


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) forma po­łą­czo­na spój­ni­ka to („oz­na­cza­ją­cy wy­ni­ka­nie lub przyz­wo­le­nie” lub „od­no­szą­cy się do pow­ta­rzal­ne­go ele­men­tu”) oraz -by (przyp.)

Wiktionary


tobół

po­tocz­nie:
1. duży, nie­fo­rem­ny pa­ku­nek; tłu­mok;
2. cięż­ki, nie­po­ręcz­ny bagaż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spory pa­ku­nek owi­nię­ty w ma­te­riał

 (1.2) pot. nie­po­ręcz­ny bagaż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten, prócz to­bo­łów na grzbie­cie, niósł na karku i Nel, która, mię­dzy jego niez­mier­ne­mi uszy­ma wy­glą­da­ła tak, jakg­dy­by sie­dzia­ła w wiel­kim fo­te­lu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tobołek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłumok

Wiktionary


toccata

[czy­taj: tok­ka­ta] im­pro­wi­za­cyj­ny utwór mu­zycz­ny na in­stru­ment kla­wi­szo­wy


SJP.pl

Toc­ca­ta (od wł. "toc­ca­re" = ude­rzać) – forma mu­zycz­na pow­sta­ła w XVI wieku, szcze­gól­nie po­pu­lar­na w okre­sie ba­ro­ku. Zaz­wy­czaj ma cha­rak­ter im­pro­wi­za­cyj­ny i jest przez­na­czo­na na in­stru­ment kla­wi­szo­wy (or­ga­ny, kla­we­syn, for­te­pian lub kla­wi­kord), utrzy­ma­na jest w szyb­kim tem­pie i wy­ma­ga dużej wir­tu­o­ze­rii wy­ko­naw­czej. Czę­sto pełni funk­cję wstę­pu do fugi.

Wikipedia


toccatina

mała toc­ca­ta


SJP.pl


tocharski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­cha­ra­mi, do­ty­czą­cy To­cha­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język to­char­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tochar mos.

Wiktionary


tochizaur

ro­dzaj nie­wiel­kie­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny tro­o­do­nów


SJP.pl

To­chi­za­ur ("To­chi­sa­u­rus ne­meg­ten­sis") – nie­wiel­ki te­ro­pod z ro­dzi­ny tro­o­do­nów. Jego je­dy­ne ska­mie­li­ny – ho­lo­typ (PIN 551-224) za­wie­ra­ją­cy drugą (233 mm), trze­cią (232 mm) i czwar­tą (242 mm) kość śród­sto­pia zo­sta­ły zna­le­zio­ny w da­to­wa­nych na wczes­ny ma­strycht osa­dach for­ma­cji Ne­megt (po­łud­nio­wa Mon­go­lia). Pier­wsza wzmian­ka o to­chi­za­u­rze po­ja­wi­ła się w wy­da­nej w 1987 r. pracy Ku­rza­no­wa pt. "Avi­mi­mi­dae and the pro­blem of the ori­gin of birds" jako o niez­na­nym te­ro­po­dzie.

Wikipedia


tocja

pół­pa­so­żyt­ni­cza, rzad­ka ro­śli­na z ro­dzi­ny za­ra­zo­wa­tych


SJP.pl


tocqueville

[czy­taj: tokWIL] naz­wi­sko, m.in. Char­les Ale­xis de Toc­qu­e­vil­le (1805-1859) - fran­cu­ski hi­sto­ryk i po­li­tyk


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Toc­qu­e­vil­le – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Dolna Nor­man­dia, w de­par­ta­men­cie Man­che.
  • Toc­qu­e­vil­le – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Górna Nor­man­dia, w de­par­ta­men­cie Eure.
  • Ale­xis de Toc­qu­e­vil­le – fran­cu­ski po­li­tyk i my­śli­ciel

Wikipedia


toczak

krąg do ostrze­nia na­rzę­dzi, po­ru­sza­ny korbą i osa­dzo­ny nad na­czy­niem z wodą; brus, oseł­ka, to­czy­dło, szli­fier­ka


SJP.pl


toczek

1. ka­pe­lusz dam­ski bez ronda, ści­śle przy­le­ga­ją­cy do głowy
2. glon z typu zie­le­nic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: tok

 (1.2) ko­bie­ce mięk­kie na­kry­cie głowy w kształ­cie ronda, bez dasz­ka;

 (1.3) jeźdz. ochron­na czap­ka jeź­dziec­ka, za­pi­na­na pod brodą, zwy­kle z małym dasz­kiem;

 (1.4) biol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Vol­vox|ref=tak., ro­dzaj zie­le­ni­cy z ro­dzi­ny tocz­ko­wa­tych;

 (1.5) górna ro­bo­cza tar­cza koła garn­car­skie­go

 (1.6) daw. pa­sie­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • to­czek – na­zy­wa­ny także pszczel­ni­kiem. To miej­sce w któ­rym znaj­du­ją się ule z pszczo­ła­mi.
  • to­czek – ro­dzaj zie­le­ni­cy, jed­no­ko­mór­ko­we­go glonu
  • to­czek – na­kry­cie głowy
    • to­czek – ro­dzaj ochron­ne­go na­kry­cia głowy sto­so­wa­ne­go w jeź­dziect­wie
  • to­czek – pod­sta­wo­wy ele­ment koła garn­car­skie­go
  • To­czek – ro­dzi­na zdal­nie de­to­no­wa­nych ła­dun­ków wy­bu­cho­wych, uży­wa­na przez Ma­ry­nar­kę Wo­jen­ną do ni­szcze­nia min mor­skich
  • To­czek – osada w woj.po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Trze­bie­li­no
  • To­czek – stru­mień we Wroc­ła­wiu, do­pływ Ślęzy
  • To­czek – góra w Ma­sy­wie Śnież­ni­ka w Su­de­tach w po­bli­żu Mię­dzy­gó­rza
  • Da­riusz To­czek – aktor
  • Ed­ward To­czek – autor Wspom­nień sy­be­ryj­skie­go ze­słań­ca
  • Marek To­czek – wi­ce­ad­mi­rał

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tok m., otok m., wytok m., tokarka ż., tokarnia ż., tokarz m., toczenie n., potoczenie n., utoczenie n., wytoczenie n., staczanie n., stoczenie n.

 czas. toczyć ndk., potoczyć dk., utoczyć dk., wytoczyć dk., staczać ndk., stoczyć dk.

 przym. toczny, toczkowy

Wiktionary


toczenica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. ozdob­ne ko­bie­ce na­kry­cie głowy modne w XV i XVI wieku, w po­sta­ci sztyw­nej opa­ski (prze­pa­ski) ob­szy­tej tka­ni­ną, zwy­kle zło­to­gło­wiem, i zdo­bio­nej per­ła­mi, klej­no­ta­mi, pió­ra­mi lub kwia­ta­mi

 (1.2) he­rald. okrąg lub pier­ścień, naj­czę­ściej złoty, umie­szcza­ny w polu tar­czy her­bo­wej lub w klej­no­cie;

 (1.3) daw. okrą­gły przed­miot wy­ko­na­ny po­przez to­cze­nie; w tym zwła­szcza to­czo­na wy­pu­kła część słupa lub ko­lum­ny le­żą­ca bez­poś­red­nio pod wie­kiem gło­wi­cy

 (1.4) daw. rzad. wiel­ka, to­czą­ca się fala mor­ska

Wiktionary

To­cze­ni­ca (Pier­ścień, ang. "An­nu­let", fr. "An­ne­let") – mo­bi­lium her­bo­we, po­dob­nie jak praw­da przed­sta­wia­ne w for­mie obrącz­ki. Wy­wo­dzić się ma ze skrę­co­nej i zwi­nię­tej w okrąg chu­sty, ma­ją­cej za za­da­nie utrzy­mać na miej­scu chu­stę roz­po­star­tą na heł­mie ry­cer­skim, chro­nią­cą go przed na­grza­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­wy­żej, w roz­war­tych drzwiach, sta­nę­ły: pani wo­je­wo­dzi­na w cud­nej to­cze­ni­cy na si­wie­ją­cych wło­sach; w sza­cie al­tem­ba­so­wej — star­sza jej córka Ur­szu­la […] i młod­sza Ma­ry­na, w wień­cu mi­ster­nie wy­ro­bio­nych wo­sko­wych róż […].

 (1.1) Za pier­wszych lat no­si­ły nasze panie dusz­ki // Pa­cie­rze bursz­ty­no­we, nie złote łań­cusz­ki, // Na szyi pro­sty cze­cheł, albo było goło, // Na gło­wie to­cze­ni­ce, a chom­lą na czoło.

 (1.1) Takie jed­nak [[na­kry­cie głowy|na­kry­cia [głowy]]] no­si­ły tylko za­męż­ne nie­wia­sty; dziéwki stro­ji­ły się w zło­ci­ste lub ak­sa­mit­ne to­cze­ni­ce, nie­kie­dy suto na­szy­wa­ne per­ła­mi.

 (1.2) W polu czer­wo­nym trzy złote krzy­że, zać­wie­czo­ne na ta­kiejż to­cze­ni­cy w ro­so­chę. W klej­no­cie pięć piór stru­sich.

 (1.4) Sta­tek za­ko­ły­sał się na wod­nej to­cze­ni­cy i jął wy­ma­chi­wać buksz­pi­rem to na ba­kier to na szty­bor.

 (1.4) W jed­nej mi­nu­cie po­ło­wa batów posz­ła na wodę i za­czę­ła się ko­ły­sać na buń­czucz­nych to­cze­ni­cach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) tok

Wiktionary


toczenie

1. po­su­wać coś obra­ca­jąc
2. czy­nić coś w dal­szym ciągu
3. obra­biać na to­kar­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|to­czyć.

Wiktionary

To­cze­nie – ro­dzaj obrób­ki wió­ro­wej sto­so­wa­ny naj­czę­ściej do obra­bia­nia po­wierzch­ni zew­nętrz­nych lub wew­nętrz­nych przed­mio­tów w po­sta­ci brył obro­to­wych lub brył/za­ry­sów osio­wo-sy­me­trycz­nych. Ist­nie­je moż­li­wość uzy­ski­wa­nia me­to­dą to­cze­nia rów­nież in­nych kształ­tów niż obro­to­we.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: točẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otoczak mrz., toczek mrz., tokarka, tokarz

 czas. otaczać, toczyć

 przym. tokarski

Wiktionary


toczeń

1. przew­le­kła, cho­ro­ba au­to­im­mu­no­lo­gicz­na z grupy cho­rób re­u­ma­tycz­nych ata­ku­ją­ca skórę, na­czy­nia krwio­no­śne i na­rzą­dy wew­nętrz­ne
2. po­stać skór­na gruź­li­cy; lupus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przew­le­kła cho­ro­ba au­to­im­mu­no­lo­gicz­na z grupy cho­rób re­u­ma­tycz­nych ata­ku­ją­ca skórę, na­czy­nia krwio­no­śne i na­rzą­dy wew­nętrz­nefakt.

 (1.2) med. po­stać skór­na gruź­li­cy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • to­czeń ne­u­rop­sy­chia­trycz­ny
  • to­czeń po­le­ko­wy
  • to­czeń ru­mie­nio­wa­ty no­wo­rod­ków
  • to­czeń ru­mie­nio­wa­ty ukła­do­wy
  • to­czeń ru­mie­nio­wa­ty krąż­ko­wy
  • To­czeń – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • To­czeń – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Mie­dzi­cho­wo

Wikipedia

Powiązane:

 przym. toczniowy

 czas. otaczać

Wiktionary


toczka

po­tocz­nie: krop­ka; zwy­kle w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: tocz­ka w tocz­kę -
a) iden­tycz­nie, tak samo;
b) iden­tycz­ny, taki sam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. krop­ka

 (1.2) środ. prze­stęp. krop­ka wy­ta­tu­o­wa­na na ciele więź­nia, któ­rej zna­cze­nie za­le­ży od licz­by oraz umiej­sco­wie­nia

 (1.3) daw. gw-pl|Ma­zo­wsze. po­pu­lar­ny w cza­sach PRL gło­śnik ra­dio­wy, emi­tu­ją­cy jeden, na­da­wa­ny cen­tral­nie pro­gram

 (1.4) daw. gw-pl|Pod­la­sie. gło­śnik ra­dio­wę­zło­wy

 (1.5) daw. korba

 (1.6) daw. ryb. cy­lin­drycz­ny drew­nia­ny ele­ment przy­mo­co­wa­ny do sze­lek, uży­wa­ny przez ry­ba­ków do wy­cią­ga­nia nie­wo­du na brzeg

 (1.8) gw-pl|Ku­ja­wy Za­chod­nie. tacz­ka

 (1.9) daw. gw-pl|Ma­zu­ry. kel­ner­ka po­da­ją­ca piwo

 (1.10) daw. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­lo­si­ra|ref=tak., ro­dzaj glo­nów z grupy okrze­mek

 (1.11) zob. tocz­ka w tocz­kę.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Przy oku Łu­ka­sza Żaka po­ja­wił się ta­tu­aż — tzw. cyn­ków­ka lub tocz­ka. Jest to szcze­gól­ny znak, który świad­czy o przy­na­leż­no­ści do wię­zien­nej elity.

 (1.2) Serce z tocz­ką w środ­ku i dwie­ma strzał­ka­mi skie­ro­wa­ny­mi w dół iden­ty­fi­ku­je czło­wie­ka do wy­na­ję­cia — kogoś, kto wy­ko­na zle­ce­nie za od­po­wied­nią opła­tą.

 (1.4) — Jak się kie­dyś żyło w Dą­bro­wie Bia­ło­stoc­kiej? // — Kie­dyś było zu­peł­nie ina­czej niż teraz. Nie było radia i te­le­wi­zo­ra, na szczę­ście póź­niej w każ­dym domu za­ło­żo­no tocz­ki. // — A co to ta­kie­go te tocz­ki? // — Były to drew­nia­ne, mó­wią­ce, nie­wiel­kie skrzyn­ki z gło­śni­kiem.

 (1.4) Zbli­ża­ło się po­łud­nie w tocz­ce zna­jo­mo zas­krzy­pia­ły kroki hej­na­li­sty (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. toczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) kołchoźnik

Wiktionary


toczkarzowate

ro­dzi­na małży ży­ją­cych w stre­fie przy­brzeż­nej wód cie­płych i do­brze za­so­lo­nych, drą­żą­cych ko­ry­ta­rze w pia­sku, mule, drze­wie i ska­łach; na­le­żą do niej mię­dzy in­ny­mi: ska­ło­tocz pal­czak, świ­drak okrę­to­wy


SJP.pl


toczkarzowaty

o ce­chach tocz­ka­rzo­wa­tych (ro­dzi­na małży)


SJP.pl


toczkowce

rząd zie­le­nic wła­ści­wych; tocz­ko­we


SJP.pl

Tocz­kow­ce ("Vol­vo­ca­les") – rząd jedno- lub wie­lo­ko­mór­ko­wych zie­le­nic. Jako je­dy­ne wśród zie­le­nic mają ko­mór­ki ru­cho­me w sta­dium we­ge­ta­tyw­nym, po­sia­da­ją­ce jedną lub kilka wici. Rozm­na­ża­ją się płcio­wo lub na dro­dze izo­ga­mii, rza­dziej ani­zo­ga­mii i oo­ga­mii.

Wikipedia


toczkowe

rząd zie­le­nic wła­ści­wych; tocz­kow­ce


SJP.pl


toczkowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu zie­le­nic wła­ści­wych


SJP.pl


toczkowy

o ce­chach tocz­ko­wych (rząd zie­le­nic)


SJP.pl


tocznikowce

rząd grzy­bów z klasy pa­tycz­nia­ków; he­lot­kow­ce


SJP.pl

Tocz­ni­kow­ce ("He­lo­tia­les" Nannf. ex Korf & Lizoň) – rząd grzy­bów z klasy pa­tycz­nia­ków ("Le­o­tio­my­ce­tes").

Wikipedia


toczny

mo­gą­cy się to­czyć, obra­cać, krę­cić, np. ło­ży­sko tocz­ne


SJP.pl


toczony

1. po­su­wać coś obra­ca­jąc
2. czy­nić coś w dal­szym ciągu
3. obra­biać na to­kar­ce


SJP.pl


toczydło

krąg do ostrze­nia na­rzę­dzi, po­ru­sza­ny korbą i osa­dzo­ny nad na­czy­niem z wodą; brus, oseł­ka, to­czak, szli­fier­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. ka­mień szli­fier­ski do ostrze­nia na­rzę­dzi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tokarka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brus

Wiktionary


toczydłowski

naz­wi­sko


SJP.pl


toczyk

to­czyk gru­szo­wia­czek - motyl, szkod­nik ja­bło­ni


SJP.pl


toczyski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­czy­ski Pod­bor­ne
  • To­czy­ski Śred­nie

Wikipedia


toczysko

część sieci ry­bac­kiej, drew­nia­ny krą­żek ułat­wia­ją­cy prze­su­wa­nie się jej po dnie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ryb. krą­żek z drew­na dę­bo­we­go lub bu­ko­we­go ułat­wia­ją­cy prze­su­wa­nie się sieci po dnie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tokarka ż.

Wiktionary


toczysty

daw­niej:
1. jak uto­czo­ny, gład­ki, krą­gły;
2. taki, po któ­rym łatwo się toczy, równy


SJP.pl


toczyć

1. po­su­wać coś obra­ca­jąc
2. czy­nić coś w dal­szym ciągu
3. obra­biać na to­kar­ce


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­su­wać obra­ca­jąc po ziemi

 (1.2) czy­nić coś, pro­wa­dzić

 (1.3) techn. na­da­wać cze­muś kształt, obra­bia­jąc to na to­kar­ce

 (1.4) po­bie­rać płyn i wy­pu­szczać go

 (1.5) na­da­wać kształt wy­ro­bom ce­ra­micz­nym na kole garn­car­skim

 (1.6) o cho­ro­bach: wy­ni­szczać or­ga­nizm

 (1.7) o ne­ga­tyw­nych uczu­ciach: dawać się we znaki, tra­wić, po­wo­do­wać ne­ga­tyw­ny stan

 (1.8) ni­szczyć coś, zwła­szcza drew­no, po­przez drą­że­nie w nim ot­wo­rów

 (1.9) for­mo­wać jakąś masę w kulkę

cza­sow­nik zwrot­ny to­czyć się

 (2.1) prze­su­wać się, obra­ca­jąc się po ziemi (bez­wład­nie)

 (2.2) dziać się

 (2.3) o po­jeź­dzie ko­ło­wym: po­wo­li się po­ru­szać (ce­lo­wo)

 (2.4) o cie­czy: pły­nąć, zwy­kle w du­żych ilo­ściach

 (2.5) pot. po­wo­li, ocię­ża­le iść

 (2.6) prze­su­wać się, zmie­niać swoje po­ło­że­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On wciąż toczy tę becz­kę pod górę za­miast za­wieźć ją na przy­cze­pie.

 (1.2) Kró­lo­wie po­sta­no­wi­li nie to­czyć dalej tej wojny.

 (1.3) Na tej to­kar­ce mo­żesz to­czyć tylko przed­mio­ty z drew­na.

 (1.4) Toczę wino z becz­ki.

 (1.5) Póź­niej to zro­bię, teraz mam brud­ne ręce, bo toczę gar­nek z gliny.

 (1.6) Gruź­li­ca toczy ciało cho­re­go.

 (1.7) Smu­tek toczy moje wnę­trze, bo bar­dzo za nią tęs­knię.

 (1.8) Kor­ni­ki toczą za­byt­ko­wą szafę.

 (1.9) Toczę kulki mięs­ne na obiad.

 (2.1) Piłka toczy się po ziemi.

 (2.2) Akcja tej książ­ki toczy się w XIX wieku.

 (2.3) Lo­ko­mo­ty­wa toczy się po bocz­nym torze.

 (2.4) Wody rzeki le­ni­wie toczą się sze­ro­kim ko­ry­tem.

 (2.5) Pijak to­czył się po­bo­czem.

 (2.6) Księ­życ po­wo­li to­czył się po nie­bie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔt͡ʃɨt͡ɕ, AS: točyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toczenie n., tokarka ż., tokarz m., otoczak m., toczek mrz.

 czas. otaczać, wytaczać

Wiktionary


toczyłowo

To­czy­ło­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim, w gmi­nie Gra­je­wo.

Pod ko­niec XIX w. wieś na­le­ża­ła do gminy Bo­gu­sze, po­wiat szczu­czyń­ski. Pa­ra­fia Raj­gród.

W okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym na­le­ża­ła do gminy Bo­gu­sze, po­wiat szczu­czyń­ski. Ma­ją­tek ziem­ski po­sia­dał tu Adam Ry­dzew­ski (63 mórg).

Wikipedia


toczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


todd

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Todd – miej­sco­wość w pro­win­cji Bu­e­nos Aires, w Par­ti­do Ar­re­ci­fes
  • Todd − rzeka okre­so­wa[2] w Au­stra­lii
  • Todd (ang. Todd Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Hub­bard
  • Todd (ang. Todd Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Ful­ton
  • Todd (ang. Todd Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Hun­ting­don
  • hrab­stwo Todd (ang. Todd Co­un­ty) – hrab­stwo w sta­nie Ken­tuc­ky
  • hrab­stwo Todd (ang. Todd Co­un­ty) – hrab­stwo w sta­nie Min­ne­so­ta
  • hrab­stwo Todd (ang. Todd Co­un­ty) – hrab­stwo w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa
  • Ale­xan­der R. Todd − szkoc­ki bio­che­mik i che­mik
  • Andy Todd − an­giel­ski pił­karz
  • Anna Todd – ame­ry­kań­ska po­wie­ścio­pi­sar­ka
  • Be­ver­ly Todd − ame­ry­kań­ska ak­tor­ka

Wikipedia


todo

[czy­taj: tudu] w ję­zy­kach pro­gra­mo­wa­nia: słowo w ko­men­ta­rzu okre­śla­ją­ce za­da­nie do wy­ko­na­nia


SJP.pl


todorski

naz­wi­sko


SJP.pl


todt

1. Fritz Todt (1891-1942), czło­nek NSDAP, żoł­nierz i po­li­tyk nie­miec­ki;
2. Or­ga­ni­za­cja Todta (niem. Or­ga­ni­sa­tion Todt), hit­le­row­ska or­ga­ni­za­cja zaj­mu­ją­ca się bu­do­wą obiek­tów woj­sko­wych, wy­ko­rzy­stu­ją­ca jako siłę ro­bo­czą więź­niów


SJP.pl


todzia

zdrob­nie­nie od: Te­o­doz­ja, Te­o­do­ra (imio­na żeń­skie)


SJP.pl

To­dzia – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ka­dzi­dło. Leży nad Ro­zo­gą do­pły­wem Narwi.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Pa­ra­fia pw. Ducha Świę­te­go w Ka­dzid­le

Wikipedia


toe-loop

[czy­taj: toł­lup] ro­dzaj skoku w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym, od­mia­na ritt­ber­ge­ra; to­e­lo­op, tulup


SJP.pl

Toe-loop, toe loop, to­e­lo­op – skok wy­ko­ny­wa­ny w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym w kon­ku­ren­cjach jazdy in­dy­wi­du­al­nej (so­li­ści, so­list­ki) oraz par spor­to­wych, od­mia­na ritt­ber­ge­ra. Na­le­ży do grupy sko­ków ko­pa­nych (ang. "toe jumps"), czyli od­da­wa­nych po­przez od­bi­cie z uży­ciem ząb­ków łyżwy. Jest jed­nym z naj­łat­wiej­szych sko­ków łyż­wiar­skich.

Wikipedia


toea

[czy­taj: toja] zdaw­ko­wa mo­ne­ta Papui-Nowej Gwi­nei, 1/100 kiny


SJP.pl

Toea (nazwa w ję­zy­ku hiri motu oz­na­cza "cenne ro­dza­je musz­li") – mo­ne­ta zdaw­ko­wa uży­wa­na w Papui-Nowej Gwi­nei jako rów­no­war­tość 1/100 kina. W obie­gu wy­stę­pu­ją mo­ne­ty 5, 10, 20 i 50 toea. Od 2002 roku wy­bi­ja­na z mie­szan­ki mie­dzi i niklu. Od 1980 wy­bi­ja­ne są też mo­ne­ty pa­miąt­ko­we toea (od 2007 także ze stopu mie­dzi i niklu).

Wikipedia


toefl

ang. The Test of En­glish as a Fo­re­ign Lan­gu­a­ge, cer­ty­fi­kat zna­jo­mo­ści ję­zy­ka an­giel­skie­go na po­zio­mie za­a­wan­so­wa­nym


SJP.pl

TOEFL ( Test of En­glish as a Fo­re­ign Lan­gu­a­ge) – eg­za­min spraw­dza­ją­cy umie­jęt­ność ro­zu­mie­nia i po­słu­gi­wa­nia się ję­zy­kiem an­giel­skim w śro­do­wi­sku aka­de­mic­kim. Wiele uczel­ni wyż­szych sto­su­ją­cych an­giel­szczyz­nę jako język wy­kła­do­wy wy­ma­ga od swo­ich stu­den­tów, któ­rych ję­zy­kiem oj­czy­stym nie jest an­giel­ski, zda­nia tego eg­za­mi­nu.

Wikipedia


toeloop

[czy­taj: toł­lup] ro­dzaj skoku w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym, od­mia­na ritt­ber­ge­ra; toe-loop, tulup


SJP.pl


toeplitz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­na­wen­tu­ra To­e­plitz – pol­ski prze­my­sło­wiec
  • Jerzy To­e­plitz – pol­ski pe­da­gog, hi­sto­ryk i kry­tyk filmu
  • Karol To­e­plitz – pol­ski fi­lo­zof, etyk i tłu­macz
  • Krzysz­tof Te­o­dor To­e­plitz – pol­ski dzien­ni­karz, fe­lie­to­ni­sta, pu­bli­cy­sta, kry­tyk fil­mo­wy i autor sce­na­riu­szy
  • Le­o­pold To­e­plitz – ku­piec
  • Otto To­e­plitz – nie­miec­ki ma­te­ma­tyk
  • Te­o­dor To­e­plitz – pre­zes War­szaw­skiej Spół­dziel­ni Miesz­ka­nio­wej
  • Te­o­dor To­e­plitz – ku­piec, czło­nek do­zo­ru boż­ni­cze­go
  • Zyg­munt To­e­plitz – prze­my­sło­wiec
  • Zu­zan­na To­e­plitz – psy­cho­log

Wikipedia


tofalarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­fa­la­ra­mi, do­ty­czą­cy To­fa­la­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język to­fa­lar­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tofalar mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) karagaski, tofa

Wiktionary


tofana

śmier­tel­na tru­ciz­na


SJP.pl


tofel

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. blat, lada

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk blot, tofla

Wiktionary


toffi

[czy­taj: tofi]
1. gęsta, słod­ka masa, spo­rzą­dza­na z cukru, mleka i masła;
2. cu­kie­rek z tej masy; tof­fik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub ni­ja­ki

 (1.1) kulin. cią­gną­cy się cu­kie­rek mlecz­ny

 (1.2) kulin. masa przy­po­mi­na­ją­ca tofi (1.1), sto­so­wa­na jako na­dzie­nie do ciast

Wiktionary

Toffi – gęsta, słod­ka, dosyć twar­da masa, spo­rzą­dza­na z cukru (lub me­la­sy) i masła. Ko­lo­rem i sma­kiem przy­po­mi­na nieco miód. Nazwy używa się też dla cu­kier­ków wyt­wa­rza­nych z masy toffi z do­dat­kiem róż­nych aro­ma­tów, orze­chów i in­nych do­dat­ków. Toffi mogą mieć różną twar­dość, ale od­po­wied­nią ich kon­sy­sten­cję uzy­sku­je się przez pod­grze­wa­nie i mie­sza­nie masy w od­po­wied­nio wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze (150-160 st.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kup pół kilo toffi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔffʲi, AS: toffʹi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciągutka, mordoklejka

Wiktionary


toffik

[czy­taj: tofik] po­tocz­nie: toffi (cu­kie­rek)


SJP.pl


tofik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) zo­o­nim imię dla psa

Wiktionary


tofilski

naz­wi­sko


SJP.pl


tofla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. blat, lada

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk blot, tofel

Wiktionary


tofu

ser so­jo­wy otrzy­my­wa­ny z na­tu­ral­ne­go mlecz­ka so­jo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. twa­ro­żek z mleka so­jo­we­go, skład­nik wielu po­traw orien­tal­nych i we­ge­ta­riań­skich;

Wiktionary

Tofu (jap. 豆腐, 豆富 tōfu; chiń. "dòufǔ") – so­jo­wy pro­dukt spo­żyw­czy, otrzy­my­wa­ny w pro­ce­sie ko­a­gu­la­cji na­po­ju so­jo­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tofu jest bo­ga­tym źró­dłem biał­ka, co ma szcze­gól­ne zna­cze­nie w opar­tej głów­nie na ni­sko­biał­ko­wym ryżu i po­zba­wio­nej mleka kuch­ni chiń­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔfu, AS: tofu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tofucznica ż., tofurnik m.

Wiktionary


tofucznica

od­po­wied­nik ja­jecz­ni­cy na bazie tofu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. we­gań­skie danie przy­po­mi­na­ją­ce ja­jecz­ni­cę, lecz ba­zu­ją­ce na po­kru­szo­nym tofu za­miast jajek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To­fucz­ni­ca. Przy­go­to­wa­na ze świe­żych wa­rzyw, aro­ma­tycz­nych ziół i tofu, ta smacz­na i po­żyw­na po­tra­wa na­da­je się na po­si­łek o każ­dej porze dnia.

 (1.1) To­fucz­ni­ca to mój we­e­ken­do­wy kla­syk i ko­lej­ny powód, aby uwiel­biać po­ran­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tofu n., tofurnik m.

 przym. tofurnikowy

Wiktionary


tofurnik

we­gań­ski od­po­wied­nik ser­ni­ka na bazie tofu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) we­gań­ski deser lub cia­sto na bazie tofu, który przy­po­mi­na ser­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli chce­cie, żeby to­fur­nik był wy­jąt­ko­wo wil­got­ny to do­brze jest na dno pie­kar­ni­ka po­sta­wić na­czy­nie z go­rą­cą wodą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tofu n., tofucznica ż.

 przym. tofurnikowy

Wiktionary


toga

1. długa wierzch­nia szata męska no­szo­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;
2. urzę­do­wy strój sę­dziów, ad­wo­ka­tów, pro­ku­ra­to­rów; uro­czy­sty strój pro­fe­so­rów wyż­szych uczel­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. sta­roż. długa szata męska, dra­po­wa­na i za­rzu­ca­na na lewe ramię, no­szo­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie

 (1.2) urz. eduk. długi, luźny strój sę­dziów, ad­wo­ka­tów, pro­ku­ra­to­rów i pro­fe­so­rów wyż­szych uczel­ni, za­kła­da­ny w oko­licz­no­ściach ofi­cjal­nych

 (1.3) kośc. szata du­chow­nych ewan­ge­lic­kich

Wiktionary

Toga – w sta­ro­żyt­no­ści dłu­gie, wierzch­nie okry­cie no­szo­ne przez oby­wa­te­li rzym­skich; w cza­sach póź­niej­szych ro­dzaj ob­szer­nej fał­do­wa­nej szaty bę­dą­cej urzę­do­wym stro­jem przed­sta­wi­cie­li są­dow­nict­wa i uro­czy­stym stro­jem aka­de­mic­kim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­bra­ny był w białą tu­ni­kę i w ame­ty­sto­wą togę, która rzu­ca­ła si­na­wy blask na jego obli­cze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔɡa, AS: toga

Wiktionary


togijczyk

oby­wa­tel Togo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Togo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈɟijt͡ʃɨk, AS: toǵii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Togo n.

:: fż. Togijka ż.

 przym. togijski

Wiktionary


togijka

oby­wa­tel­ka Togo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Togo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈɟijka, AS: toǵii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Togo n.

:: fm. Togijczyk mos.

 przym. togijski

Wiktionary


togijski

zwią­za­ny z Togo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Togo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈɟijsʲci, AS: toǵii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Togo n., Togijczyk mos., Togijka ż.

Wiktionary


togliatti

[czy­taj: tolJAtti] naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, port nad Wołgą;

Wiktionary

To­gliat­ti ( Toльятти, "Tol­jat­ti"; do 1964 Sta­wro­pol nad Wołgą, ros. Ставрополь на Волге, "Sta­wro­pol na Woł­gie") – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, port nad Wołgą. Ponad 721,7 tys. miesz­kań­ców (sty­czeń 2010). Obec­na nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska wło­skie­go ko­mu­ni­sty Pal­mi­ra To­gliat­tie­go. We­dług badań prze­pro­wa­dzo­nych przez rzą­do­wy Uni­wer­sy­tet Fi­nan­so­wy w Mosk­wie, To­gliat­ti jest naj­bied­niej­szym mia­stem Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1972 r. zo­sta­nie ukoń­czo­na bu­do­wa Nad­woł­żań­skiej Fa­bry­ki Sa­mo­cho­dów w To­gliat­tim, któ­rej pro­jek­to­wa­na moc pro­duk­cyj­na ma wy­no­sić 660 tys. sa­mo­cho­dów oso­bo­wych rocz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. togliattiński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Stawropol

Wiktionary


togliattiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­gliat­tim, do­ty­czą­cy To­gliat­tie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Togliatti mrz.

Wiktionary


togo

1. długa wierzch­nia szata męska no­szo­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;
2. urzę­do­wy strój sę­dziów, ad­wo­ka­tów, pro­ku­ra­to­rów; uro­czy­sty strój pro­fe­so­rów wyż­szych uczel­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w Lomé;

Wiktionary

Togo, Re­pu­bli­ka To­gij­ska – pań­stwo w za­chod­niej Afry­ce nad Za­to­ką Gwi­nej­ską. Gra­ni­czy z Ghaną, Be­ni­nem i Bur­ki­na Faso. Obec­nie czło­nek Unii Afry­kań­skiej i ECOWAS.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) ONZ za­li­cza Togo do grupy jed­nych z naj­sła­biej roz­wi­nię­tych państw świa­ta (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔɡɔ, AS: togo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Togijczyk mos., Togijka ż.

 przym. togijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Republika Togijska

Wiktionary


toguzak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji i Ka­zach­sta­nie, prawy do­pływ Uju w do­rze­czu To­bo­łu

Wiktionary


toi-toi

[czy­taj: toj toj] prze­no­śna ubi­ka­cja pu­blicz­na; toi toi, toj­toj­ka, tojka


SJP.pl


toina

ro­śli­na z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych, upra­wia­na głów­nie na włó­kno do wy­ro­bu wor­ków, sznu­rów i lek­kiej przę­dzy; toja


SJP.pl

Toina ("Apo­cy­num" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych ("Apo­cy­na­ce­ae"). Ro­dzaj liczy 4 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie umiar­ko­wa­nej Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Azji i po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­py. Zna­cze­nie użyt­ko­we ma toina ko­no­pio­wa­ta "A. can­na­bi­num" upra­wia­na w USA jako ro­śli­na lecz­ni­cza, włó­kni­sta i prze­my­sło­wa. W li­te­ra­tu­rze rzad­ko po­ja­wia się nazwa „kan­dyr” lub „ko­no­pie ka­li­for­nij­skie”.

Wikipedia


toinowate

ro­dzi­na ro­ślin z klasy dwu­li­ścien­nych obej­mu­ją­ca drze­wa, krze­wy i pną­cza, rza­dziej ro­śli­ny ziel­ne, o kwia­tach pro­mie­ni­stych, na­prze­mian­le­głych i róż­no­rod­nych owo­cach; wy­stę­pu­ją głów­nie na ob­sza­rach stre­fy tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej


SJP.pl

To­i­no­wa­te ("Apo­cy­na­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych z rzędu go­rycz­kow­ców. Obej­mu­je ponad 4,5 tys. ga­tun­ków (we­dług niek­tó­rych sza­cun­ków nawet do ok. 6 tys.) łą­czo­nych w ok. 400 ro­dza­jów. To­i­no­wa­te wy­stę­pu­ją głów­nie na ob­sza­rach tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych.

Wikipedia


toinowaty

o ce­chach to­i­no­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


toja

ro­śli­na z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych, upra­wia­na głów­nie na włó­kno do wy­ro­bu wor­ków, sznu­rów i lek­kiej przę­dzy; toina


SJP.pl


tojad

tru­ją­ca by­li­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w far­ma­cji; ako­nit


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­dzaj ro­ślin wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych;

Wiktionary

Tojad ("Aco­ni­tum" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych ("Ra­nun­cu­la­ce­ae"). Zwy­cza­jo­wo bywa na­zy­wa­ny mor­dow­ni­kiem (z racji tru­ją­cych wła­ści­wo­ści). Liczy ponad 340 ga­tun­ków. Cen­trum naj­więk­sze­go zróż­ni­co­wa­nia ro­dza­ju znaj­du­je się we wschod­niej Azji. Więk­szość ga­tun­ków wy­stę­pu­je w stre­fie oko­ło­bie­gu­no­wej, poza tym na ob­sza­rach gór­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy tojad jest bar­dzo tru­ją­cy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔjat, AS: toi ̯at

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tojadowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akonit, mordownik

Wiktionary


tojadolistny

przy­miot­nik

 (1.1) bot. ma­ją­cy li­ście jak tojad

Wiktionary


tojadowy

→ tojad


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) otrzy­ma­ny z to­ja­du

Wiktionary

Patrz:

tojad

Wymowa:

IPA: ˌtɔjaˈdɔvɨ, AS: toi ̯adovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tojad

Wiktionary


tojeść

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ly­si­ma­chia|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych o wznie­sio­nych lub pło­żą­cych się ło­dy­gach i wy­ra­sta­ją­cych po­je­dyn­czo w ką­ci­kach liści żół­tych kwia­tach;

 (1.2) stpol. bot. zob. cie­mię­żyk bia­łok­wia­to­wy.

 (1.3) stpol. bot. zob. orlik po­spo­li­ty.

Wiktionary

Nie mylić z: Tro­jeść.

To­jeść ("Ly­si­ma­chia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych. W tra­dy­cyj­nym, wą­skim uję­ciu tak­so­no­micz­nym na­le­ży tu ok. 150–160 ga­tun­ków, ale w sze­ro­kim uję­ciu za­li­cza­nych jest tu 266 ga­tun­ków. Nie­za­leż­nie od uję­cia ro­śli­ny te spo­ty­ka­ne są nie­mal wszę­dzie, przy czym naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w stre­fie umiar­ko­wa­nej na pół­ku­li pół­noc­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To­jeść rów­nie do­brze czuje się na sta­no­wi­skach sło­necz­nych, jak i ocie­nio­nych, two­rząc w za­leż­no­ści od od­mia­ny zwar­ty, szma­rag­do­wo­zie­lo­ny lub cy­try­no­wo­żół­ty ko­bie­rzec.

Wiktionary


tojka

po­tocz­nie: prze­no­śna ubi­ka­cja pu­blicz­na; toi-toi, toi toi, toj­toj­ka


SJP.pl


tojowiec

krze­wia­ste pną­cze z ro­dzi­ny tro­je­ścio­wa­tych, po­cho­dzą­ce z Andów; kon­du­ran­go


SJP.pl


tojtojka

po­tocz­nie: prze­no­śna ubi­ka­cja pu­blicz­na; toi-toi, toi toi, tojka


SJP.pl


tok

prze­bieg ja­kiejś czyn­no­ści, dzia­ła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­bieg wy­da­rzeń, zda­rzeń

 (1.2) kie­ru­nek pew­nych dzia­łań czy myśli

 (1.3) liter. układ skład­ni­ków two­rzą­cych me­trum wier­sza

 (1.4) zool. łow. ty­po­we dla okre­su go­do­we­go okre­ślo­nych pta­ków śpie­wy i za­cho­wa­nia;

 (1.5) pły­nię­cie wody w cieku

 (1.6) daw. ro­dzaj dam­skie­go, ma­łe­go ka­pe­lu­sza bez ronda;

 (1.7) daw. gwara. gumno, kle­pi­sko

Wiktionary

Przykłady

 (1.7) Jak naj­ci­szej wsu­nął się do sto­do­ły. Objął go za­pach siana, a do bo­sych stóp lgnął od gli­nia­ne­go toku chłód.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔk, AS: tok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toczek mrz., tokowisko n.

 czas. tokować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciąg, dzianie się, odbywanie się, przebieg

 (1.5) nurt, prąd, strumień

 (1.6) toczek

 (1.7) boisko

Wiktionary


tokaj

wę­gier­skie wino de­se­ro­we o pos­ma­ku chle­bo­wej skór­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) enol. wę­gier­skie białe wino de­se­ro­we pro­du­ko­wa­ne w oko­li­cach mia­sta Tokaj;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tokaj (mia­sto)
  • Tokaj (góra)
  • Tokaj (wino)
  • Tokaj (re­gion wi­niar­ski)
  • Po­wiat Tokaj

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zde­cy­do­wa­nie naj­po­pu­lar­niej­sze były wina wę­gier­skie, zwane wę­grzy­na­mi, z to­ka­jem na czele, dalej wina hisz­pań­skie, a wśród nich ro­dzaj ma­la­gi zwany w Rze­czy­po­spo­li­tej pe­ter­cy­men­tem, kanar po­cho­dzą­cy z Wysp Ka­na­ryj­skich i ali­kant z oko­lic Ali­kan­te.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tokaj m.

 przym. tokajski

Wiktionary


tokajczyk

miesz­ka­niec To­ka­ju (mia­sta na Wę­grzech)


SJP.pl


tokajka

miesz­kan­ka To­ka­ju (mia­sta na Wę­grzech)


SJP.pl


tokajski

przy­miot­nik od: Tokaj (mia­sto na Wę­grzech)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­ka­jem, do­ty­czą­cy To­ka­ju (mia­sta na Wę­grzech)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tokaj mrz., tokaj mrz.

 przym. podtokajski

Wiktionary


tokamak

urzą­dze­nie słu­żą­ce do wyt­wa­rza­nia go­rą­cej plaz­my i ba­da­nia wa­run­ków za­cho­dze­nia kon­tro­lo­wa­nej re­ak­cji ter­mo­ją­dro­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do prze­pro­wa­dza­nia kon­tro­lo­wa­nych re­ak­cji ter­mo­ją­dro­wych przez pod­grza­nie plaz­ma­az­my de­u­te­ro­wo-try­to­wej do tem­pe­ra­tu­ry kil­ku­dzie­się­ciu mi­lio­nów stop­ni Kel­wi­na;

Wiktionary

To­ka­mak ( тороидальная камера с магнитными катушками, trb. "to­ro­i­dal­na­ja ka­mie­ra s ma­gnit­ny­mi ka­tusz­ka­mi" – „to­ro­i­dal­na ko­mo­ra z cewką ma­gne­tycz­ną”) – urzą­dze­nie do prze­pro­wa­dza­nia kon­tro­lo­wa­nej re­ak­cji ter­mo­ją­dro­wej. Głów­na ko­mo­ra ma kształt to­ru­sa. Dzię­ki elek­tro­ma­gne­som two­rzo­ny jest pier­ścień plaz­my.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔˈkãmak, AS: tokãmak

Wiktionary


tokarczuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Ju­styn To­kar­czuk
  • Igna­cy To­kar­czuk
  • Olga To­kar­czuk
  • (555468) To­kar­czuk – pla­ne­to­i­da

Wikipedia


tokarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


tokareczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: to­kar­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tokarka ż., tokarz mos.

Wiktionary


tokarek

obra­biar­ka do obrób­ki skra­wa­niem po­wierzch­ni wal­co­wych po­przez to­cze­nie, wier­ce­nie, gwin­to­wa­nie


SJP.pl


tokarenka

zdrob­nie­nie od: to­kar­nia


SJP.pl


tokarka

obra­biar­ka do obrób­ki skra­wa­niem po­wierzch­ni wal­co­wych po­przez to­cze­nie, wier­ce­nie, gwin­to­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. obra­biar­ka skra­wa­ją­ca, słu­żą­ca do to­cze­nia wał­ków, tulei, pier­ście­ni;

Wiktionary

To­kar­ka – obra­biar­ka przez­na­czo­na do obrób­ki skra­wa­niem przed­mio­tów naj­czę­ściej o po­wierzch­ni brył obro­to­wych (wałki, stoż­ki, kule, gwin­ty wew­nętrz­ne i zew­nętrz­ne). Na­rzę­dziem obrób­czym są naj­czę­ściej nóż to­kar­ski, wier­tło lub na­rzę­dzia do gwin­to­wa­nia. Obrób­kę na to­kar­ce na­zy­wa się to­cze­niem. To­cze­nie wy­ko­nu­je się po­przez wpra­wie­nie obra­bia­ne­go przed­mio­tu w ruch obro­to­wy, a na­stęp­nie skra­wa­nie jego po­wierzch­ni na­rzę­dziem obrób­czym. Obra­bia­ny przed­miot mo­cu­je się w tym celu w uchwy­cie bądź w kłach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pra­cow­nik wy­ko­nał na to­kar­ce po­trzeb­ną tu­lej­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈkarka, AS: tokarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tokarz m., tokarnia ż., tokarstwo n., toczenie n., otoczenie n., toczydło n., otaczanie n., wytaczanie n., wytoczenie n., toczysko n., toczek mrz.

:: zdrobn. tokareczka ż.

 czas. otaczać ndk., toczyć ndk., otoczyć dk., wytoczyć dk., wytaczać ndk.

 przym. tokarski, toczny

Wiktionary


tokarnia

1. po­mie­szcze­nie, w któ­rym obra­bia się przed­mio­ty na to­kar­ce;
2. ma­szy­na do obrób­ki skra­wa­niem po­wierzch­ni wal­co­wych; to­kar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym obra­bia się przed­mio­ty na to­kar­ce

 (1.2) ma­szy­na do obrób­ki skra­wa­niem po­wierzch­ni wal­co­wych; to­kar­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • to­kar­nia:
  • To­kar­nia – część mia­sta Wisła
  • To­kar­nia – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. my­śle­nic­kim, w gmi­nie To­kar­nia
  • To­kar­nia – przy­sió­łek wsi Nowa Wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­my­skim, w gmi­nie Bir­cza
  • To­kar­nia – część wsi Piąt­ko­wa w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Bła­żo­wa
  • To­kar­nia – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. sa­noc­kim, w gmi­nie Bu­kow­sko
  • To­kar­nia – przy­sió­łek wsi Przy­bo­rów w woj. ślą­skim, w pow. ży­wiec­kim, w gmi­nie Je­le­śnia
  • To­kar­nia – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Chę­ci­ny
  • To­kar­nia – szczyt we wschod­niej czę­ści Be­ski­du Ni­skie­go
  • To­kar­nia – le­si­sty grzbiet w Ta­trach Biel­skich
  • To­kar­nia – wznie­sie­nie w Ma­łych Pie­ni­nach
  • To­kar­nia – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔˈkarʲɲa, AS: tokarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tokarz mos., tokarka ż., toczek mrz.

Wiktionary


tokarski

1. do­ty­czą­cy to­ka­rza, to­kar­stwa;
2. przy­miot­nik od: To­kar­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. do­ty­czą­cy to­ka­rza i jego pracy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­kar­ski (herb szla­chec­ki) – To­kar­ski (Le­wart od­mien­ny) − ka­szub­ski herb szla­chec­ki
  • Jan To­kar­ski – pol­ski ję­zy­koz­naw­ca
  • Jerzy To­kar­ski – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
  • Ju­lian To­kar­ski – pol­ski ge­o­log, pe­tro­graf i gle­boz­naw­ca
  • Ju­lian To­kar­ski – pol­ski ofi­cer i po­li­tyk
  • Wi­told To­kar­ski – pol­ski aktor
  • Zyg­munt To­kar­ski – pol­ski aktor, śpie­wak i tan­cerz

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tokarz mos., tokarka ż., toczenie n.

Wiktionary


tokarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) obra­bia­nie przed­mio­tów na to­kar­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tokarz mos., tokarka ż.

Wiktionary


tokarz

osoba trud­nią­ca się obrób­ka me­cha­nicz­ną ma­te­ria­łów na to­kar­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) techn. ro­bot­nik lub rze­mieśl­nik, który pra­cu­je na to­kar­ce

Wiktionary

To­karz − osoba zaj­mu­ją­ca się obrób­ką me­ta­li i nie tylko (np. obrób­ka drew­na, two­rzyw po­li­me­ro­wych etc.). Wy­ma­ga­nia, jakie musi speł­niać osoba ubie­ga­ją­ca się o to sta­no­wi­sko to wyksz­tał­ce­nie za­wo­do­we, w kie­run­ku ope­ra­to­ra obra­bia­rek skra­wa­ją­cych, o spe­cjal­no­ści "to­karz".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fa­bry­ka za­trud­ni­ła dwu­dzie­stu no­wych to­ka­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔkaʃ, AS: tokaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toczenie n., tokarka ż., tokareczka ż., tokarnia ż., Tokarnia ż., tokarstwo n., toczek mrz.

 czas. toczyć ndk., wytoczyć dk., wytaczać ndk., utoczyć dk., stoczyć dk., staczać ndk.

 przym. tokarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk drejer, dryjer, tokorz

Wiktionary


tokarz-frezer

ro­bot­nik, rze­mieśl­nik wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w ob­słu­dze to­kar­ki i fre­zar­ki


SJP.pl


tokarzewski

naz­wi­sko


SJP.pl


tokarówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

To­ka­rów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w gmi­nie Żół­kiew­ka. Wieś po­ło­żo­na przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 837

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Żół­kiew­ka. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go Lud­no­ści i Miesz­kań (III 2011 r.) wieś miała 181 miesz­kań­ców.

Wikipedia


toke

ga­tu­nek ja­szczur­ki z ro­dzi­ny ge­ko­nów


SJP.pl

Toke ("Gekko gecko") – ga­tu­nek ja­szczur­ki z ro­dzi­ny ge­ko­no­wa­tych (Gek­ko­ni­dae).

Wikipedia


tokelau

[czy­taj: tokelAŁ] te­ry­to­rium za­leż­ne Nowej Ze­lan­dii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. te­ry­to­rium za­leż­ne Nowej Ze­lan­dii;

Wiktionary

To­ke­lau – te­ry­to­rium za­leż­ne Nowej Ze­lan­dii, po­ło­żo­ne na trzech ato­lach ko­ra­lo­wych, na­le­żą­cych do ar­chi­pe­la­gu wysp To­ke­lau.

Wikipedia


token

urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne słu­żą­ce do au­to­ry­za­cji tran­sak­cji in­ter­ne­to­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. elek­tro­nicz­ny ge­ne­ra­tor kodów jed­no­ra­zo­wych do uwie­rzy­tel­nia­nia tran­sak­cji in­ter­ne­to­wych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Token – bry­tyj­ski kon­struk­tor i ze­spół For­mu­ły 1
  • token – ge­ne­ra­tor kodów
  • HMS „Token” - bry­tyj­ski okręt pod­wod­ny
  • token ring – me­to­da two­rze­nia sieci LAN

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aby do­ko­nać płat­no­ści z mo­je­go konta in­ter­ne­to­we­go, muszę użyć to­ke­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔkɛ̃n, AS: tokẽn

Wiktionary


tokenizacja

two­rze­nie to­ke­nów


SJP.pl

To­ke­ni­za­cja – forma cy­fry­za­cji biz­ne­su opar­ta na zde­cen­tra­li­zo­wa­nej tech­no­lo­gii block­cha­in. Po­le­ga na two­rze­niu to­ke­nów bądź kryp­to­wa­lut i ści­słe­mu przy­pi­sy­wa­niu ich do kon­kret­ne­go pro­jek­tu, firmy lub osoby (to­ke­ny per­so­nal­ne). Wraz z roz­wo­jem i adap­ta­cją tech­no­lo­gii block­cha­in, po­ten­cjał to­ke­ni­za­cji stał się ogrom­ny dzię­ki in­te­li­gent­nym kon­trak­tom i poz­wa­la to­ke­ni­zo­wać wszel­kie­go ro­dza­ju ak­ty­wa jed­no­cze­śnie ob­ni­ża­jąc kosz­ty ich trans­fe­ru.

Wikipedia


tokenizować

two­rzyć to­ke­ny


SJP.pl


tokenowy

→ token


SJP.pl

Patrz:

token

toki

cha­rak­te­ry­stycz­ne za­cho­wa­nie się niek­tó­rych pta­ków w porze go­do­wej; to­ko­wa­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Toki – za­lo­ty pta­ków
  • Toki – ko­mu­ni­ka­tor mo­bil­ny
  • Toki – plat­for­mo­wa gra kom­pu­te­ro­wa
  • Toki – ko­lo­nia w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Skrwil­no
  • Toki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przas­ny­skim, w gmi­nie Czer­ni­ce Bo­ro­we
  • Toki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Wo­dy­nie
  • Toki – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­siel­skim, w gmi­nie Nowy Żmi­gród
  • Toki – wieś w re­jo­nie pod­wo­ło­czy­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go Ukra­i­ny
  • Toki – mia­sto w pre­fek­tu­rze Gifu na wy­spie Hon­siu
  • Toki (także Shōnai lub Ta­ma­no) – rzeka w Ja­po­nii prze­pły­wa­ją­ca przez Pre­fek­tu­rę Gifu i Aichi
  • Toki – dawny za­ścia­nek na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie po­staw­skim, w siel­so­wie­cie Du­ni­ło­wi­cze.

Wikipedia


tokijczyk

miesz­ka­niec Tokio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tokio

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈcijt͡ʃɨk, AS: toḱii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tokio n.

:: fż. tokijka ż.

 przym. tokijski

Wiktionary


tokijka

miesz­kan­ka Tokio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tokio

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈcijka, AS: toḱii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tokio n.

:: fm. tokijczyk mos.

 przym. tokijski

Wiktionary


tokijski

przy­miot­nik od: Tokio (sto­li­ca Ja­po­nii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Tokio

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈcijsʲci, AS: toḱii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tokio n., tokijczyk mos., tokijka ż.

 przym. podtokijski

Wiktionary


tokio

sto­li­ca Ja­po­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Ja­po­nii;

Wiktionary

|nazwa = Tokio

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­li­ca Ja­po­nii Tokio leży na wy­spie Hon­siu nad Za­to­ką To­kij­ską.

 (1.1) Nasza re­pre­zen­ta­cja po po­raż­ce w pier­wszym spot­ka­niu w Tokio, w po­nie­dzia­łek za­gra­ła dużo le­piej i pew­nie po­ko­na­ła Wło­chów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔcɔ, AS: toḱo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tokijczyk mos., tokijka ż.

 przym. tokijski

Wiktionary


toko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak po­sia­da­ją­cy duży dziób z ro­dzi­ny dzio­bo­roż­ców;

 (1.2) daw. ornit. tukan toko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ka­zał mi zdję­cie toko, który wy­glą­dał jak żyw­cem wy­ję­ty z filmu ani­mo­wa­ne­go o „Królu Lwie”.

 (1.2) W star­szej li­te­ra­tu­rze tu­ka­na tego na­zy­wa­no toko.

Wiktionary


tokoferol

wi­ta­mi­na E, głów­ny an­ty­ok­sy­dant chro­nią­cy ko­mór­ki przed ut­le­nia­cza­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. wi­ta­mi­na E;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔkɔˈfɛrɔl, AS: tokoferol

Wiktionary


tokofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ciążą i po­ro­dem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. lęk przed ciążą i/lub po­ro­dem

Wiktionary

To­ko­fo­bia ( τοκοφοβία – lęk przed po­ro­dem) – jedna z od­mian fobii – lęk przed ciążą i po­ro­dem. Z po­wo­du to­ko­fo­bii pa­cjent­ki czę­sto wy­bie­ra­ją poród drogą cię­cia ce­sar­skie­go lub bez­dziet­ność.

Czę­stość wy­stę­po­wa­nia: około 6–10% ciąż.

Wy­stę­pu­ją praw­do­po­dob­nie dwa ro­dza­je tej fobii:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ty dot­knię­te to­ko­fo­bią, my­śląc o zbli­ża­ją­cym się po­ro­dzie, mają przed ocza­mi naj­gor­sze sce­na­riu­sze.

Wiktionary


tokolog

spe­cja­li­sta od to­ko­lo­gii, nauki o po­ro­dach


SJP.pl


tokologia

dział po­łoż­nict­wa zaj­mu­ją­cy się po­ro­da­mi


SJP.pl


tokonoma

w ja­poń­skich miesz­ka­niach: wnęka w ścia­nie, ozdo­bio­na kwia­ta­mi lub obra­za­mi


SJP.pl

To­ko­no­ma (jap. 床の間 toko-no-ma) – al­ko­wa, wnęka o sto­pień wyż­sza od po­zio­mu po­dło­gi, słu­żą­ca jako prze­strzeń de­ko­ra­cyj­na w ja­poń­skim po­ko­ju was­hit­su, któ­re­go po­dło­ga jest po­kry­ta ta­ta­mi.

Wikipedia


tokorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. to­karz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk drejer, dryjer

Wiktionary


tokować

1. o sam­cach niek­tó­rych pta­ków: tań­czyć i wy­da­wać od­gło­sy wa­bią­ce sa­mi­ce w okre­sie go­do­wym;
2. po­tocz­nie: mówić rozw­le­kle, na­wi­jać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) ornit. (o sam­cach pta­ków) wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ne dźwię­ki i po­ka­zy­wać zry­tu­a­li­zo­wa­ne za­cho­wa­nia (cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ga­tun­ku), w okre­sie go­do­wym, w celu zwa­bie­nia samic

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­u­wa­ży­wszy to­ku­ją­ce­go samca pard­wy gór­skiej, pie­siec za­czął skra­dać się nie­po­strze­że­nie w jego kie­run­ku, mię­dzy dość gęsto ros­ną­cy­mi w tym miej­scu krze­win­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tokowanie n., tok m., tokowisko n.

Wiktionary


tokowik

ptak roz­po­czy­na­ją­cy trele na to­ko­wi­sku


SJP.pl


tokowisko

teren toków cie­trze­wi lub głusz­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) łow. ornit. miej­sce zbio­ro­wych toków pta­sich

 (1.2) miej­sce z ukle­pa­ną równo zie­mią

Wiktionary

To­ko­wi­sko – teren tzw. "toków", czyli godów wielu ga­tun­ków pta­ków, zwła­szcza głusz­ców lub cie­trze­wi. Ter­min ten cza­sem sto­su­je się (za­mien­nie z "to­ka­mi") na okre­śle­nie okre­su go­do­we­go tych pta­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tok m., toki nmos., tokowanie n.

 czas. tokować ndk.

Wiktionary


tokowy

→ toki, → tok


SJP.pl

Patrz:

toki, → tok

toksafen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. tok­sycz­ny zwią­zek chlo­ro­or­ga­nicz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym C10H10Cl8, po­chod­na kam­fe­nu

Wiktionary


toksemia

za­tru­cie or­ga­niz­mu przez krą­żą­ce we krwi jady (prze­waż­nie bak­te­ryj­ne); ja­dzi­ca


SJP.pl

Tok­se­mia, za­tru­cie krwi, ja­dzi­ca – stan cho­ro­bo­wy spo­wo­do­wa­ny obec­no­ścią we krwi tok­syn lub in­nych szkod­li­wych sub­stan­cji. Tok­sy­ny są zaz­wy­czaj po­cho­dze­nia bak­te­ryj­ne­go, np. przy za­tru­ciu jadem kieł­ba­sia­nym, wą­gli­ku, za­ka­że­niu "Ba­cil­lus ce­re­us" i in., jed­nak mogą mieć też po­cho­dze­nie zwie­rzę­ce, ro­ślin­ne lub wew­nętrz­ne.

Wikipedia


toksemiczny

przy­miot­nik od: tok­se­mia


SJP.pl


toksoid

jad bak­te­ryj­ny po­zba­wio­ny wła­ści­wo­ści tok­sycz­nych; ana­tok­sy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. tok­sy­na bak­te­ryj­na po­zba­wio­na szkod­li­wych wła­ści­wo­ści po unie­czyn­nie­niu che­micz­nym bądź fi­zycz­nym, ale za­cho­wu­ją­ca zdol­ność wy­wo­ły­wa­nia od­po­wie­dzi im­mu­no­lo­gicz­nej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anatoksyna

Wiktionary


toksoplazma

pier­wot­niak pa­so­ży­tu­ją­cy w or­ga­niz­mach ssa­ków i pta­ków


SJP.pl


toksoplazmoza

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez pier­wot­nia­ki, prze­no­szo­na głów­nie przez koty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba ludzi i zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez pier­wot­nia­ka To­xo­plas­ma gon­dii;

Wiktionary

Tok­so­plaz­mo­za (łac. "to­xo­plas­mo­sis") – pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba ludzi i zwie­rząt spo­wo­do­wa­na za­ra­że­niem pier­wot­nia­kiem "To­xo­plas­ma gon­dii".

Ży­wi­cie­lem osta­tecz­nym są koty do­mo­we i niek­tó­re ko­to­wa­te. Ży­wi­cie­lem poś­red­nim zaś wszyst­kie ssaki łącz­nie z czło­wie­kiem oraz ptaki.

Wikipedia


toksyczka

po­tocz­nie: ko­bie­ta tok­sycz­na, szkod­li­wie wpły­wa­ją­ca na in­nych swoim za­cho­wa­niem


SJP.pl


toksyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tok­sycz­nie


SJP.pl


toksyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest tok­sycz­ne (dosł. i przen.)

 (1.2) bio­chem. cecha związ­ków che­micz­nych po­le­ga­ją­ca na po­wo­do­wa­niu za­bu­rzeń funk­cji lub śmier­ci ko­mó­rek, or­ga­nów lub or­ga­niz­mów po do­sta­niu się w ich po­bli­że;

Wiktionary

Tok­sycz­ność – cecha sub­stan­cji che­micz­nych po­le­ga­ją­ca na po­wo­do­wa­niu za­bu­rzeń funk­cji lub śmier­ci ko­mó­rek ży­wych, na­rzą­dów lub ca­łych or­ga­niz­mów po do­sta­niu się w ich po­bli­że. Sub­stan­cje te mogą wy­wie­rać dzia­ła­nie tru­ją­ce po wchło­nię­ciu ich m.in. drogą do­ust­ną, od­de­cho­wą lub w wy­ni­ku ab­sorp­cji przez skórę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ze wzglę­du na tok­sycz­ność i ni­szczą­ce dzia­ła­nie wapna pa­lo­ne­go na skórę pre­pa­ra­tu tego nie po­win­no się sto­so­wać w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈksɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: toksyčność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toksyna ż.

 przym. toksyczny

 przysł. toksycznie

Wiktionary


toksyczny

1. tru­ją­cy;
2. wy­wo­ła­ny przez tok­sy­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. ma­ją­cy wła­ści­wo­ści tru­ją­ce

 (1.2) książk. spo­wo­do­wa­ny za­tru­ciem, tok­sy­na­mi

 (1.3) książk. przen. wy­wie­ra­ją­cy na kogoś de­struk­cyj­ny wpływ, wpły­wa­ją­cy ne­ga­tyw­nie na czy­jąś psy­chi­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Broń che­micz­na wy­ko­rzy­stu­je związ­ki che­micz­ne o tok­sycz­nych wła­ści­wo­ściach.

 (1.3) Do­pie­ro przy­ja­cie­le uś­wia­do­mi­li jej, jak tok­sycz­ny był jej zwią­zek z Pa­włem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈksɨt͡ʃnɨ, AS: toksyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toksyczność ż., toksyna ż.

 przysł. toksycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trujący

 (1.3) niezdrowy

Wiktionary


toksyk

po­tocz­nie: osoba tok­sycz­na, szkod­li­wie wpły­wa­ją­ca na in­nych swoim za­cho­wa­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. tok­sycz­ny męż­czyz­na

Wiktionary


toksykant

sub­stan­cja tok­sycz­na


SJP.pl


toksykolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tok­sy­ko­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie tok­sy­ko­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toksykologia ż.

 przym. toksykologiczny

 przysł. toksykologicznie

Wiktionary


toksykologia

nauka o wła­ści­wo­ściach środ­ków tru­ją­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. tok­sy­kol. med. nauka o ce­chach sub­stan­cji tok­sycz­nych, ich dzia­ła­niu na żywe or­ga­niz­my i o me­to­dach ich wy­kry­wa­nia oraz za­po­bie­ga­nia za­tru­ciom nimi;

Wiktionary

Tok­sy­ko­lo­gia (od gr. "τοξικος" ["to­xi­cos"] – sub­stan­cja, którą za­tru­wa­no strza­ły + "–logia") – in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem włas­no­ści czyn­ni­ków tok­sycz­nych i ne­ga­tyw­ny­mi skut­ka­mi ich od­dzia­ły­wa­nia na or­ga­nizm. Wy­o­dręb­nio­na zo­sta­ła z bio­lo­gii, che­mii, me­dy­cy­ny, me­dy­cy­ny we­te­ry­na­ryj­nej, far­ma­ko­lo­gii i in­nych dzie­dzin. Dzie­li się ją umow­nie na tok­sy­ko­lo­gię te­o­re­tycz­ną i tok­sy­ko­lo­gię sto­so­wa­ną.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja, AS: toksykoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toksykolog m.

 przym. toksykologiczny

Wiktionary


toksykologiczny

→ tok­sy­ko­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z tok­sy­ko­lo­gią, do­ty­czą­cy tok­sy­ko­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

toksykologia

Powiązane:

 rzecz. toksykologia ż., toksykolog mos.

Wiktionary


toksykolożka

→ tok­sy­ko­log


SJP.pl

Patrz:

toksykolog

toksykoman

osoba nad­mier­ne za­ży­wa­ją­ca szkod­li­we sub­stan­cje, np. nar­ko­ty­ki, leki psy­cho­tro­po­we


SJP.pl


toksykomania

nad­mier­ne za­ży­wa­nie szkod­li­wych sub­stan­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. okre­so­we lub sy­ste­ma­tycz­ne świa­do­me na­ra­ża­nie swo­je­go or­ga­niz­mu na szkod­li­we dzia­ła­nie róż­nych sub­stan­cji: nar­ko­ty­ków, leków, roz­pu­szczal­ni­ków, uży­wek i in­nych po­ten­cjal­nie szkod­li­wych sub­stan­cji

Wiktionary

Tok­sy­ko­ma­nia – nad­mier­ne, okre­so­we lub sy­ste­ma­tycz­ne przyj­mo­wa­nie sub­stan­cji dzia­ła­ją­cych szkod­li­wie na or­ga­nizm czło­wie­ka. Ogól­ne okre­śle­nie na zja­wi­sko świa­do­me­go na­ra­ża­nia włas­ne­go or­ga­niz­mu na szkod­li­we dzia­ła­nie róż­nych sub­stan­cji: nar­ko­ty­ków, leków, roz­pu­szczal­ni­ków, uży­wek i in­nych po­ten­cjal­nie szkod­li­wych sub­stan­cji. Tok­sy­ko­ma­nia może pro­wa­dzić do roz­wo­ju na­ło­gu i uza­leż­nie­nia od za­ży­wa­nych środ­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Typy tok­sy­ko­ma­nii róż­nią się od sie­bie typem i na­si­le­niem za­leż­no­ści, po­ja­wie­niem się to­le­ran­cji, ob­ja­wa­mi za­tru­cia oraz szkod­li­wo­ścią spo­łecz­ną.

Wiktionary


toksykomaniczny

→ tok­sy­ko­ma­nia


SJP.pl

Patrz:

toksykomania

toksykomanka

ko­bie­ta nad­mier­ne za­ży­wa­ją­ca szkod­li­we sub­stan­cje, np. nar­ko­ty­ki, leki psy­cho­tro­po­we


SJP.pl


toksyna

jad wyt­wa­rza­ny przez or­ga­niz­my żywe, ma­ją­cy wła­ści­wo­ści tru­ją­ce dla in­ne­go or­ga­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sub­stan­cja che­micz­na o wła­ści­wo­ściach tru­ją­cych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈksɨ̃na, AS: toksỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toksyczność ż.

 przym. toksyczny

 przysł. toksycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) substancja toksyczna, trucizna, jad

Wiktionary


toksynotwórczość

zdol­ność or­ga­niz­mów ży­wych do wyt­wa­rza­nia sub­stan­cji tru­ją­cych


SJP.pl


toksynotwórczy

ma­ją­cy zdol­ność wyt­wa­rza­nia tok­syn


SJP.pl


toktogulski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tok­to­gu­łem, do­ty­czą­cy Tok­to­gu­łu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toktoguł mrz.

Wiktionary


tol

imię żeń­skie


SJP.pl

Tol – mia­sto i wyspa w Sfe­de­ro­wa­nych Sta­nach Mi­kro­nez­ji (stan Chuuk); 5 tys. miesz­kań­ców (2008). Naj­wyż­szym wznie­sie­niem stanu Chuuk jest Wi­ni­pot (443 m n.p.m.) znaj­du­ją­cy się na tej wy­spie.

Wikipedia


tola

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od imie­nia Ana­to­lia

 (1.2) zdrobn. od imie­nia Oty­lia

 (1.3) zdrobn. od imie­nia To­li­sła­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Zdrob­nie­nie jed­ne­go z imion ko­bie­cych:
    • Ana­to­lia
    • Oty­lia
    • To­li­sła­wa
    • Oto­lia
  • Tola (po­stać bi­blij­na) – sę­dzia ple­mie­nia Efra­im
  • Tola (po­stać ani­mo­wa­na) – ko­le­żan­ka Bolka i Lolka
  • Tola – wo­ka­list­ka Blog 27
  • Tola R 615 – to prze­no­śny od­bior­nik ra­dio­wy pro­du­ko­wa­ny nieg­dyś w Za­kła­dach Ra­dio­wych ELTRA

Wikipedia


tolak

naz­wi­sko


SJP.pl


tolar

była sło­weń­ska jed­nost­ka mo­ne­tar­na (1 tolar = 100 sto­ti­nek), od 1 stycz­nia 2007 roku za­stą­pio­na przez euro


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hist. monet. wa­lu­ta Sło­we­nii w la­tach 1991–2006;

Wiktionary

Tolar (kod ISO 4217: SIT) – wa­lu­ta Sło­we­nii bę­dą­ca w obie­gu od paź­dzier­ni­ka 1991 r. do 31 grud­nia 2006. Dzie­lił się na 100 sto­ti­nów. 1 stycz­nia 2007 r. zo­stał za­stą­pio­ny przez euro po kur­sie 239,640 SIT/€.

Nazwa "tolar" (po­dob­nie jak dolar) po­cho­dzi od daw­nej srebr­nej mo­ne­ty talar.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔlar, AS: tolar

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tolarowy

 rzecz. talar mzw.

Wiktionary


tolbutamid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu cu­krzy­cy; dia­be­tol


SJP.pl

Tol­bu­ta­mid – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, me­ty­lo­wa po­chod­na sul­fo­ny­lo­mocz­ni­ka, lek na­le­żą­cy do do­ust­nych leków hi­po­gli­ke­mi­zu­ją­cych, który był sze­ro­ko sto­so­wa­ny w le­cze­niu cu­krzy­cy typu II[].

Był le­kiem „pier­wsze­go rzutu” z za­re­je­stro­wa­nych ów­cze­śnie po­chod­nych sul­fo­ny­lo­mocz­ni­ka, wy­pie­ra­jąc dość wcze­śnie pier­wszy zsyn­te­ty­zo­wa­ny kar­bu­ta­mid z po­wo­du jego sil­nych dzia­łań ubocz­nych.

Wikipedia


toledanka

miesz­kan­ka To­le­do


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka To­le­do

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toledo n.

:: fm. toledańczyk mos.

 przym. toledański

Wiktionary


toledańczyk

miesz­ka­niec To­le­do


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec To­le­do

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toledo n.

:: fż. toledanka ż.

 przym. toledański

Wiktionary


toledański

przy­miot­nik od: To­le­do


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do To­le­do, zwią­za­ny z To­le­do

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówi się o li­tur­gicz­nych ry­tach to­le­dań­skim czy izy­do­riań­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toledo n., toledańczyk mos., toledanka ż.

Wiktionary


toledo

tka­ni­na z wełny cze­san­ko­wej, o fan­ta­zyj­nym splo­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki To­le­do

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­le­do – mia­sto w Hisz­pa­nii, sto­li­ca pro­win­cji To­le­do
  • To­le­do – mia­sto w Bra­zy­lii, w sta­nie Paraná
  • To­le­do – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii, w sta­nie Minas Ge­ra­is
  • To­le­do – mia­sto na Fi­li­pi­nach
  • To­le­do – sta­cja ko­le­jo­wa w To­le­do, w re­gio­nie Ka­sty­lia-La Man­cha, w Hisz­pa­nii
  • To­le­do – mia­sto w Ko­lum­bii, w de­par­ta­men­cie An­tio­qu­ia
  • To­le­do – mia­sto w Ko­lum­bii, w de­par­ta­men­cie Norte de San­tan­der
  • To­le­do – mia­sto w Urug­wa­ju, w de­par­ta­men­cie Ca­ne­lo­nes
  • To­le­do – sta­cja metra w Ne­a­po­lu
  • miej­sco­wo­ści w USA:
    • To­le­do – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Tama
    • To­le­do – wieś w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Cum­ber­land

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Swym no­wiuś­kim to­le­do pom­knę­ła do Bar­ce­lo­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toledo mrz.

Wiktionary


toleit

mag­mo­wa skała wy­lew­na lub sub­wul­ka­nicz­na


SJP.pl

To­le­it – mag­mo­wa skała wy­lew­na, lub sub­wul­ka­nicz­na, bę­dą­ca od­mia­ną ba­zal­tu, po­dob­na do do­le­ry­tu lub dia­ba­zu. Ba­zal­ty to­le­i­to­we pow­sta­ją współ­cze­śnie w stre­fach spre­a­din­gu dna oce­a­nicz­ne­go.

Wy­stę­pu­je m.in. w fun­da­men­cie plat­for­my wschod­nio­e­u­ro­pej­skiej we wschod­niej Pol­sce.

Wikipedia


tolek

zdrob­nie­nie od: Ana­tol, Wi­told (imio­na mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|m. Ana­tol

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy wszak­że wra­ca­ła, usły­sza­ła głosy Jul­czy­nych przy­ja­ciół, do­bie­ga­ją­ce już z ku­chen­nych re­wi­rów, wobec czego od­sta­wi­ła pa­prot­kę i pod­kra­dła się na pal­cach, żeby po­ob­ser­wo­wać tego wspa­nia­łe­go Tolka.

Wiktionary


tolerancja

po­sza­no­wa­nie po­glą­dów, za­cho­wań i wy­glą­du in­nych ludzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czy­jaś zgoda na ist­nie­nie po­glą­dów, za­cho­wań, rze­czy itd., które są dla tego kogoś nie­mi­łe lub nie­przy­jem­ne;

 (1.2) biol. od­por­ność or­ga­niz­mu na szkod­li­we czyn­ni­ki śro­do­wi­sko­we;

 (1.3) techn. do­pu­szczal­ny błąd po­mia­ru lub wy­ko­na­nia ja­kiejś wiel­ko­ści;

Wiktionary

To­le­ran­cja ( to­le­ran­tia – cier­pli­wość, wytr­wa­łość) – ter­min oz­na­cza­ją­cy "po­sza­no­wa­nie czy­ichś po­glą­dów, wie­rzeń, upo­do­bań, róż­nią­cych się od włas­nych". Sto­so­wa­ny w so­cjo­lo­gii, ba­da­niach nad kul­tu­rą i re­li­gią, oz­na­cza "po­sta­wę zgody na wyz­na­wa­nie i gło­sze­nie po­glą­dów oraz wie­rzeń z któ­ry­mi się nie zga­dza­my, jak i prak­ty­ko­wa­nie spo­so­bu życia, któ­re­go zde­cy­do­wa­nie nie apro­bu­je­my, a więc zgody na to, aby spo­łecz­ność, do któ­rej przy­na­le­ży­my, była róż­no­rod­na w aspek­tach dla nas istot­nych".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z re­li­gij­ne­go i mi­li­tar­ne­go star­cia ka­to­li­cyz­mu po­łud­nia Eu­ro­py z pro­te­stan­tyz­mem pół­no­cy wy­ło­nił się także kształt tak istot­nych dla współ­czes­nych pojęć, jak po­trze­ba to­le­ran­cji dla mniej­szo­ści re­li­gij­nych, czy spra­wo­wa­nie wła­dzy bez od­wo­ły­wa­nia się do Boga (świec­kie pań­stwo)

 (1.3) To­le­ran­cja dłu­go­ści wy­no­si 2 (= dwa) mm (= mi­li­me­try).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔlɛˈrãnt͡sʲja, AS: tolerãncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tolerancyjność ż., tolerowanie n.

 czas. tolerować ndk.

 przym. tolerancyjny

 przysł. tolerancyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pobłażliwość, wyrozumiałość, akceptacja

Wiktionary


tolerancjonista

osoba ak­cep­tu­ją­ca oby­cza­je i za­cho­wa­nia po­zo­sta­ją­ce w sprzecz­no­ści z nor­ma­mi kul­tu­ro­wy­mi w spo­łe­czeń­stwie


SJP.pl


tolerancjonizm

ak­cep­ta­cja oby­cza­jów i za­cho­wań po­zo­sta­ją­cych w sprzecz­no­ści z nor­ma­mi kul­tu­ro­wy­mi w spo­łe­czeń­stwie


SJP.pl


tolerancyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób to­le­ran­cyj­ny, pełen to­le­ran­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) jak mie­szczań­ski li­be­ra­lizm, bę­dą­cy to­le­ran­cyj­nie na­sta­wio­ny do wszyst­kich kul­tur, może je ak­cep­to­wać, skoro poś­ród nich po­ja­wia­ją się nie­to­le­ran­cja i prze­moc.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tolerancja ż., tolerancyjność ż.

 czas. tolerować ndk.

 przym. tolerancyjny

Wiktionary


tolerancyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: to­le­ran­cyj­nie


SJP.pl


tolerancyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: to­le­ran­cyj­ny


SJP.pl


tolerancyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co to­le­ran­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są to­le­ran­cyj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tolerancja ż., tolerowanie n.

 czas. tolerować

 przym. tolerancyjny

 przysł. tolerancyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyrozumiałość

Wiktionary


tolerancyjny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) sza­nu­ją­cy czy­jeś po­glą­dy, wie­rze­nia, upo­do­ba­nia, czy­jeś po­stę­po­wa­nie, róż­nią­ce się od włas­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wszy edykt to­le­ran­cyj­ny wobec Żydów wydał ksią­żę wiel­ko­pol­ski Bo­le­sław Po­boż­ny w 1264 roku.

 (1.1) Krzysz­tof jest bar­dzo to­le­ran­cyj­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔlɛrãnˈt͡sɨjnɨ, AS: tolerãncyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tolerancja ż., tolerancyjność ż.

 czas. tolerować

 przysł. tolerancyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyrozumiały, pobłażliwy

Wiktionary


tolerasta

po­gard­li­wie: osoba prze­sad­nie ak­cen­tu­ją­ca swoją to­le­ran­cję wobec róż­nych po­glą­dów, sty­lów życia czy mniej­szo­ści


SJP.pl


tolerka

po­tocz­nie: to­le­ran­cja far­ma­ko­lo­gicz­na


SJP.pl


tolerowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|to­le­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔlɛrɔˈvãɲɛ, AS: tolerovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tolerować

 rzecz. tolerancja ż., tolerancyjność ż.

Wiktionary


tolerować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) od­no­sić się z po­bła­ża­niem do na­gan­nych za­cho­wań lub zja­wisk

 (1.2) trak­to­wać kogoś lub coś z wy­ro­zu­mia­ło­ścią; także. go­dzić się na obec­ność ja­kiejś osoby mimo braku apro­ba­ty dla niej

 (1.3) o or­ga­niz­mie: nie po­no­sić szko­dy w wy­ni­ku dzia­ła­nia okre­ślo­nych bodź­ców

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szy­mon to­le­ru­je po­glą­dy Ani, mimo że się z nimi nie zga­dza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔlɛˈrɔvat͡ɕ, AS: tolerovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tolerancja ż., tolerancyjność ż., tolerowanie n.

 przym. tolerancyjny

 przysł. tolerancyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dopuszczać, przyzwalać, wytrzymywać, znosić

Wiktionary


toligniew

imię mę­skie


SJP.pl

To­li­gniew – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nów "Toli-" ("to­li­ti" – "uspo­ka­jać", też: "tulić, obej­mo­wać rę­ka­mi"), i "-gniew" ("gniew"). Zna­cze­nie imie­nia: "ten, który uspo­ka­ja gniew".

Sta­ro­pol­skie zdrob­nie­nia: Tola (masc.), Tolak, Tolczk (lub Tołczk), Tolek, Toleń, To­lę­cic, To­lę­da, To­li­ba, Tolim, To­li­ma (masc.), Tolk (lub Tołk), Tolka (masc.), Tolko, Toch, To­chacz, To­chel, Toch­nik, Toch­ta, Tost, Tosz, To­szak, To­szek, Toszk, Tosz­ka (masc.)

Wikipedia


tolimir

dawne imię mę­skie


SJP.pl


tolisław

imię mę­skie


SJP.pl

To­li­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie. Skła­da się z czło­nów "Toli-" ("to­li­ti" – "uspo­ka­jać", też: "tulić"), i "-sław" ("sława"). Zna­cze­nie imie­nia: "wy­ci­sza­ją­cy sławę", "skrom­ny". Żeń­ski od­po­wied­nik – To­li­sła­wa.

To­li­sław imie­ni­ny ob­cho­dzi 25 lu­te­go, 1 kwiet­nia i 21 grud­nia.

Wikipedia


tolisława

imię żeń­skie


SJP.pl

To­li­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie. Skła­da się z czło­nów "Toli-" ("to­li­ti" – "uspo­ka­jać", też: "tulić"), i "-sława" ("sława"). Zna­cze­nie imie­nia: "wy­ci­sza­ją­ca sławę", "skrom­na". Męski od­po­wied­nik – To­li­sław. W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne w XIV wieku (1333 rok).

Wikipedia


tolisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­li­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


tolisławostwo

To­li­sław z mał­żon­ką; To­li­sła­wo­wie


SJP.pl


tolisławowie

imię mę­skie


SJP.pl


tolisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­li­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tolkien

[czy­taj: tol­kin] John Ro­nald Reuel Tol­kien (1892-1973), an­giel­ski pi­sarz i fi­lo­log


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • J.R.R. Tol­kien (John Ro­nald Reuel Tol­kien) – an­giel­ski fi­lo­log i pi­sarz, twór­ca mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia
  • Edith Tol­kien – żona J.R.R. Tol­kie­na
  • Chri­stop­her Tol­kien – fi­lo­log, syn J.R.R. Tol­kie­na
  • Simon Tol­kien – ad­wo­kat i pi­sarz, syn Chri­stop­he­ra Tol­kie­na
  • Tim Tol­kien – rzeź­biarz, wnuk brata J.R.R. Tol­kie­na
  • (2675) Tol­kien – pla­ne­to­i­da w głów­nym pasie naz­wa­na tak na cześć J.R.R. Tol­kie­na
  • Tol­kien (kra­ter mer­ku­riań­ski) – kra­ter na po­wierzch­ni Mer­ku­re­go naz­wa­ny na cześć J.R.R. Tol­kie­na
  • Tol­kien Esta­te – fun­da­cja dy­spo­nu­ją­ca ma­jąt­ko­wy­mi pra­wa­mi au­tor­ski­mi do ut­wo­rów J.R.R. Tol­kie­na
  • Tol­kien – ame­ry­kań­ski film bio­gra­ficz­ny z 2019 roku

Wikipedia


tolkienista

wiel­bi­ciel lub znaw­ca twór­czo­ści J.R.R. Tol­kie­na


SJP.pl


tolkienistka

wiel­bi­ciel­ka lub znaw­czy­ni twór­czo­ści J.R.R. Tol­kie­na


SJP.pl


tolkienowski

taki jak u Tol­kie­na, na­wią­zu­ją­cy do ut­wo­rów Tol­kie­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy życia i twór­czo­ści Johna Ro­nal­da Tol­kie­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Tol­kie­na lub jego dzieł, taki jak u Tol­kie­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ogrom elfów by­tu­je w mi­to­lo­gicz­nym tol­kie­now­skim świe­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tolkien mos.

 przym. Tolkienowski

Wiktionary


tolkmicczanin

miesz­ka­niec Tolk­mic­ka (mia­sta w Pol­sce); Tolk­mi­cza­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tolk­mic­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem tolk­mic­cza­ni­nem od uro­dze­nia i dla­te­go w na­stęp­nej ka­den­cji będę kan­dy­do­wał na bur­mi­strza Tolk­mic­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tolkmicko n.

:: fż. tolkmicczanka ż.

 przym. tolkmicki

Wiktionary


tolkmicczanka

miesz­kan­ka Tolk­mic­ka (mia­sta w Pol­sce); Tolk­mi­czan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tolk­mic­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tolk­mic­czan­ki prze­gra­ły mecz z kry­ni­czan­ka­mi po pię­ciu se­tach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tolkmicko n.

:: fm. tolkmicczanin m.

 przym. tolkmicki

Wiktionary


tolkmicki

przy­miot­nik od: Tolk­mic­ko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tolk­mic­kiem, do­ty­czą­cy Tolk­mic­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ser­decz­nie za­pra­sza­my 16 grud­nia na Wi­gi­lię pod tolk­mic­kim nie­bem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tolkmicko n., tolkmicczanin m., tolkmicczanka ż.

Wiktionary


tolkmicko

przy­miot­nik od: Tolk­mic­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;

Wiktionary

}|-

Tolk­mic­ko ( Tol­ke­mit) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, nad Za­le­wem Wi­śla­nym. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tolk­mic­ko.

Oś­ro­dek usłu­go­wy i tu­ry­stycz­no-wy­po­czyn­ko­wy. Mia­sto jest oś­rod­kiem prze­my­słu spo­żyw­cze­go (ryb­ne­go oraz przet­wór­stwa owo­ców i wa­rzyw). Na te­re­nie mia­sta funk­cjo­nu­je port mor­ski, bę­dą­cy jed­nym z naj­więk­szych por­tów nad Za­le­wem Wi­śla­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­stem tolk­mic­cza­ni­nem od uro­dze­nia i dla­te­go w na­stęp­nej ka­den­cji będę kan­dy­do­wał na bur­mi­strza Tolk­mic­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔlkˈmʲit͡skɔ, AS: tolkmʹicko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tolkmicczanin m., tolkmicczanka ż.

 przym. tolkmicki

Wiktionary


tolkmiczanin

miesz­ka­niec Tolk­mic­ka (mia­sta w Pol­sce); Tolk­mic­cza­nin


SJP.pl


tolkmiczanka

miesz­kan­ka Tolk­mic­ka (mia­sta w Pol­sce); Tolk­mic­czan­ka


SJP.pl


tolkowiec

Tol­ko­wiec (niem. "Tolks­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bra­niew­skim, w gmi­nie Pło­ski­nia. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Naj­star­sza wieś war­miń­ska, za­ło­żo­na już w XIII w. na te­ry­to­rium Wewy, w ko­mor­nict­wie mel­zac­kim.

Wikipedia


tolo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pot. imię|pol­ski|m. Ana­tol

Wiktionary

Tolo (gr. Τολό) – miej­sco­wość let­ni­sko­wa w Gre­cji, na te­re­nie Ar­go­li­dy, we wschod­niej czę­ści Pe­lo­po­ne­zu, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Pe­lo­po­nez, Gre­cja Za­chod­nia i Wyspy Joń­skie, w re­gio­nie Pe­lo­po­nez, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Ar­go­li­da, w gmi­nie Na­u­plion. W 2011 roku li­czy­ła 1460 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas gdy wspa­nia­ła dama i jej lor­do­po­dob­ny mał­żo­nek lu­stro­wa­li Cesię od stóp do głów, Tolo prze­słał jej krze­pią­cy uśmiech.

Wiktionary


tolos

sta­ro­żyt­na bu­dow­la kul­to­wa lub na­grob­na na pla­nie koła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­roż. gro­bo­wiec z ka­mie­nia na pla­nie koła;

 (1.2) sta­roż. bu­dow­la skła­da­ją­ca się z okrą­głe­go naosu oto­czo­ne­go ko­lum­na­dą

Wiktionary

Tolos (stgr. θόλος thó­los, lm. tho­loi) – okre­śle­nie an­tycz­nej bu­dow­li o kilku róż­nych funk­cjach i zna­cze­niach:

Gro­bow­ce ko­pu­ło­we po­ja­wi­ły się już w epoce mi­noj­skiej, ale naj­więk­szą po­pu­lar­ność zy­ska­ły w my­keń­skiej. Po­dob­ne gro­bow­ce bu­do­wa­no rów­nież w cza­sach póź­niej­szych w Gre­cji, Ita­lii, Tra­cji (licz­ba zna­nych tam gro­bow­ców ko­pu­ło­wych prze­kro­czy­ła 30) oraz w pół­noc­nym Nad­czar­no­mo­rzu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skar­biec Atre­u­sza jest jed­nym z naj­bar­dziej zna­nych to­lo­sów.

 (1.2) W póź­niej­szych cza­sach to­lo­sem na­zy­wa­no kla­sycz­ne świą­ty­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔlɔs, AS: tolos

Wiktionary


tolperyzon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek po­dob­ny do li­do­ka­i­ny, zmniej­sza­ją­cy na­pię­cie mię­śni szkie­le­to­wych

Wiktionary

Tol­pe­ry­zon – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, syn­te­tycz­nie otrzy­my­wa­ny lek mio­re­lak­su­ją­cy (zmniej­sza wzmo­żo­ne na­pię­cie mię­śni szkie­le­to­wych). Jego dzia­ła­nie opie­ra się na me­cha­niz­mie oś­rod­ko­wym (poś­red­nim) po­przez ha­mo­wa­nie dróg po­li­sy­nap­tycz­nych tworu siat­ko­wa­te­go, ukła­du lim­bicz­ne­go i podwz­gó­rza, jak i też ne­u­ro­nów wstaw­ko­wych rdze­nia krę­go­we­go.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: Mydocalm, Tolperis; wzór sumaryczny: C16H23NO

Wiktionary


tolt

szyb­ki, czte­ro­tak­to­wy chód konia


SJP.pl

Tolt lub tölt – szyb­ki, czte­ro­tak­to­wy chód konia, w któ­rym koń sta­wia nogi w ko­lej­no­ści: przed­nia prawa, tylna prawa, przed­nia lewa, tylna lewa w taki spo­sób, że cały czas przy­najm­niej jedna znaj­du­je się na ziemi. Chód ten jest bar­dzo wy­god­ny dla jeźdź­ca, jed­nak dłu­gotr­wa­łe po­ru­sza­nie się töltem jest bar­dzo mę­czą­ce dla konia.

Wikipedia


toltecki

1. → Tol­tek, → Tol­te­ko­wie;
2. ba­weł­niak tol­tec­ki - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


SJP.pl


toltek

czło­nek jed­ne­go z ludów in­diań­skich


SJP.pl


toltekowie

lud in­diań­ski


SJP.pl

Tol­te­ko­wie – nazwa na­da­wa­na przez na­u­kow­ców mało zna­nej pre­ko­lum­bij­skiej kul­tu­rze ze środ­ko­we­go Mek­sy­ku, wią­za­nej zwy­kle z mia­stem Tula z X w., albo – zwła­szcza w ostat­nich de­ka­dach – mi­tycz­nym po czę­ści przod­kom Az­te­ków i Majów z ca­łe­go sze­re­gu roz­wi­nię­tych cy­wi­li­za­cyj­nie spo­łecz­no­ści ich po­przed­ni­ków.

Wikipedia


tolu

imię żeń­skie


SJP.pl

Tolu – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ken­tuc­ky, w hrab­stwie Crit­ten­den.

Wikipedia


toluen

zwią­zek or­ga­nicz­ny, be­zbarw­na palna ciecz o za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym ben­zen, trud­no roz­pu­szczal­na w wo­dzie, sto­so­wa­na jako su­ro­wiec w prze­my­śle che­micz­nym, do­da­tek do paliw i roz­pu­szczal­nik; to­lu­ol, me­ty­lo­ben­zen


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C7H8., be­zbarw­na, łat­wo­pal­na ciecz uży­wa­na czę­sto jako roz­pu­szczal­nik;

Wiktionary

To­lu­en, me­ty­lo­ben­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych, sto­so­wa­ny czę­sto jako roz­pu­szczal­nik or­ga­nicz­ny. Znaj­du­je się w wy­ka­zie pre­kur­so­rów środ­ków odu­rza­ją­cych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kom­po­nen­ty […] stały sobie w cy­ster­nach na bocz­ni­cy ko­le­jo­wej, co naj­wy­żej do­le­wa­no do nich to­lu­en, by pod­nieść licz­bę ok­ta­no­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. toluenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fenylometan, metylobenzen, toluol

Wiktionary


toluenowy

→ to­lu­en


SJP.pl

Patrz:

toluen

toluidyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin aro­ma­tycz­nych;

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby ten ar­ty­kuł na różne ar­ty­ku­ły – o-To­lu­i­dy­na, m-To­lu­i­dy­na i p-To­lu­i­dy­na.

To­lu­i­dy­na, me­ty­lo­a­ni­li­na, ami­no­to­lu­en; nazwa sy­ste­ma­tycz­na: ami­no­me­ty­lo­ben­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin aro­ma­tycz­nych o wzo­rze #PATRZ. Jest to ami­no­wa po­chod­na to­lu­e­nu, a jed­no­cze­śnie me­ty­lo­wa po­chod­na ani­li­ny, przy czym oba pod­staw­ni­ki znaj­du­ją się przy pier­ście­niu aro­ma­tycz­nym (w prze­ci­wień­stwie do ben­zy­lo­a­mi­ny i "N"-me­ty­lo­a­ni­li­ny).

Wikipedia


toluidynowy

→ to­lu­i­dy­na


SJP.pl

Patrz:

toluidyna

toluol

zwią­zek or­ga­nicz­ny, be­zbarw­na palna ciecz o za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym ben­zen, trud­no roz­pu­szczal­na w wo­dzie, sto­so­wa­na jako su­ro­wiec w prze­my­śle che­micz­nym, do­da­tek do paliw i roz­pu­szczal­nik; to­lu­en, me­ty­lo­ben­zen


SJP.pl


tolutański

przy­miot­nik od: Tolu


SJP.pl


tolów

Tolów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Świ­ni­ce Warc­kie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


tom

po­je­dyn­czy eg­zem­plarz książ­ki; od­dziel­nie opra­wio­na część więk­sze­go dzie­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­dziel­na książ­ka sta­no­wią­ca część ja­kie­goś zbio­ru (np. wy­da­nia, en­cy­klo­pe­dii, ko­lek­cji itp.)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tom – rzeka w Azji, do­pływ Obu;
  • Tom – rzeka w Azji, do­pływ Zei;
  • od­dziel­na książ­ka sta­no­wią­ca część ja­kie­goś zbio­ru (np. wy­da­nia, en­cy­klo­pe­dii, ko­lek­cji itp.)
  • Tom-tom – in­stru­ment per­ku­syj­ny z grupy mem­bra­no­fo­nów
  • Tom – se­rial ani­mo­wa­ny z 2004 roku
  • Wel­ling­ton Brito da Silva – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Tom – sza­ro­nie­bie­ski kot z se­ria­lu Tom i Jerry
  • Tom – ofi­cjal­na ma­skot­ka let­nich Igrzysk Pa­ra­lim­pij­skich w Rio 2016
  • Thomm
  • To­masz – imię
  • wo­lu­min

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ni­niej­sze wy­da­nie dzieł tego pi­sa­rza skła­da się z pię­ciu tomów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃m, AS: tõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. tomik m., tomiczek m.

:: zgrub. tomisko n., tomiszcze n.

 przym. tomowy

 temsłow. -tomowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. t.

Wiktionary


tom-tom

in­stru­ment z grupy mem­bra­no­fo­nów, część ze­sta­wu per­ku­syj­ne­go


SJP.pl

Tom-tom lub rza­dziej tom – in­stru­ment z grupy mem­bra­no­fo­nów o nie­o­kre­ślo­nej wy­so­ko­ści dźwię­ku, bę­dą­cy czę­ścią ze­sta­wu per­ku­syj­ne­go. Naj­częst­sze roz­mia­ry tom-tomów to: 10″ × 12″ i 11″ × 13″ (głę­bo­kość / śred­ni­ca). W bu­do­wie przy­po­mi­na wer­bel (z wy­jąt­kiem sprę­żyn i na­pi­na­ją­ce­go je me­cha­niz­mu). W ze­sta­wie per­ku­syj­nym tomy umie­szcza się zwy­kle nad bęb­nem ba­so­wym lub mon­tu­je do niego przy po­mo­cy sta­ty­wu. Naj­niż­szą brzmie­nio­wo i naj­więk­szą jego od­mia­ną jest ko­cioł.

Wikipedia


toma

imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ga­brie­la Toma – ru­muń­ska ko­szy­kar­ka
  • Ka­ta­rzy­na Toma – pol­ska sza­chist­ka i tre­ner sza­cho­wy
  • Sanda Toma (stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca)
  • Ser­giu Toma – moł­daw­ski ju­do­ka
  • Toma – sin­gel Pit­bul­la
  • Toma – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny z lat 70.
  • Toma – marka soków i na­po­jów pro­du­ko­wa­nych przez PepsiCo
  • Toma – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ka­łuż­ni­co­wa­tych
  • Toma – mia­sto po­ło­żo­ne w Bur­ki­nie Faso, w re­gio­nie Bo­uc­le du Mo­u­ho­un

Wikipedia


tomahawk

topór wo­jen­ny uży­wa­ny przez In­dian


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. in­diań­ski to­po­rek wo­jen­ny;

Wiktionary

To­ma­hawk – ro­dzaj sie­kier­ki bo­jo­wej z drob­nym obu­chem i dłu­gim drzew­cem. Naj­czę­ściej był obo­siecz­ny, cza­sa­mi jedna stro­na ostrzo­na w szpic. Uży­wa­ny przez In­dian pół­noc­no­a­me­ry­kań­skich jako broń obu­cho­wo-siecz­na lub broń mio­ta­na. Pier­wot­nie miał ka­mien­ny to­po­rek, póź­niej, po przy­by­ciu Eu­ro­pej­czy­ków, sto­so­wa­no że­la­zo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sam jeden, bez strzel­by, bez to­ma­haw­ku, da­le­ko od Fran­cu­zów i od swo­ich, jest teraz jak wąż po­zba­wio­ny ja­do­wi­tych zębów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃ˈmaxafk, AS: tõmaχafk

Wiktionary


tomaka

naz­wi­sko


SJP.pl


tomala

naz­wi­sko


SJP.pl


tomalak

naz­wi­sko


SJP.pl


tomalik

naz­wi­sko


SJP.pl


tomalski

naz­wi­sko


SJP.pl


toman

wa­lu­ta Iranu obo­wią­zu­ją­ca od 2020 roku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • František Toman – cze­cho­sło­wac­ki pu­bli­cy­sta, li­te­rat i po­li­tyk
  • Ioan Toman – ru­muń­ski strze­lec
  • Ivo Toman – cze­ski po­li­tyk, par­la­men­ta­rzy­sta, sa­mo­rzą­do­wiec, in­ży­nier
  • Róża Toman – pol­ska lek­ko­at­let­ka

Wikipedia


tomanek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • to­ma­nek (Se­ma­no­tus) – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych
  • – naz­wi­sko
  • An­drzej To­ma­nek (1958) – pol­ski sa­ty­ryk
  • Ro­bert To­ma­nek (1964) – pol­ski eko­no­mi­sta i na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Jerzy To­ma­nek (1873–1954) – na­u­czy­ciel i dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Al­fred To­ma­nek (1900–1962) – pol­ski le­karz, dzia­łacz spo­łecz­ny, żoł­nierz
  • Ru­dolf To­ma­nek (1879–1941) – ksiądz ka­to­lic­ki, te­o­log, li­tur­gi­sta
  • Fran­ci­szek To­ma­nek (1889–1935) – praw­nik, pe­da­gog
  • Adam To­ma­nek (1928–2017) – pol­ski dzien­ni­karz ra­dio­wy
  • Ema­nu­el To­ma­nek (1893–1940) – pod­po­rucz­nik re­zer­wy pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go II RP
  • Krzysz­tof To­ma­nek (1968) – pol­ski pił­karz
  • Nándor To­ma­nek (1922–1988) – wę­gier­ski aktor, dwu­krot­ny la­u­re­at na­gro­dy Mari Jászai

Wikipedia


tomas

1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl


tomasi

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Car­los To­ma­si (1930–2017) – ar­gen­tyń­ski bobs­le­i­sta, olim­pij­czyk, brat Hec­to­ra
  • Giu­lio To­ma­si – wło­ski ary­sto­kra­ta, pier­wszy ksią­żę Lam­pe­du­sy
  • Giu­lio Maria To­ma­si di Lam­pe­du­sa – wło­ski ary­sto­kra­ta, ksią­żę Lam­pe­du­sy i diuk Palmy, oj­ciec Giu­sep­pe
  • Giu­sep­pe To­ma­si di Lam­pe­du­sa (1896-1957) – wło­ski ary­sto­kra­ta pi­sarz, autor po­wie­ści Lam­part, ksią­żę Lam­pe­du­sy i diuk Palmy
  • Héctor To­ma­si (ur. 1928) – ar­gen­tyń­ski bobs­le­i­sta, olim­pij­czyk, brat Car­lo­sa
  • Henri To­ma­si (1901-1971) – fran­cu­ski kom­po­zy­tor i dy­ry­gent
  • Józef Maria To­ma­si, właśc. wł. Giu­sep­pe Maria To­ma­si (1649-1713) – wło­ski te­a­tyn (CRT) i kar­dy­nał-pre­zbi­ter, świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go.
  • Lido To­ma­si (ur. 1955) – wło­ski sko­czek nar­ciar­ski, olim­pij­czyk
  • Peter To­ma­si – ame­ry­kań­ski sce­na­rzy­sta ko­mik­so­wy
  • Pie­tro To­ma­si (1873-1962) – wło­ski po­li­tyk i dy­plo­ma­ta, mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych w la­tach 1921-1922
  • Sil­va­no To­ma­si (ur. 1940) – wło­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, ar­cy­bi­skup, Przed­sta­wi­ciel Sto­li­cy Apo­stol­skiej przy ONZ w Ge­ne­wie, bi­skup ty­tu­lar­ny Ace­lum
  • To­ma­si Pu­a­pua (ur. 1938) – po­li­tyk z Tu­va­lu, pre­mier i mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych w la­tach 1981-1989, gu­ber­na­tor ge­ne­ral­ny (1998-2003)

Wikipedia


tomasiak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­ma­siak – pol­skie naz­wi­sko
  • Grze­gorz To­ma­siak – pol­ski ar­ty­sta sztuk wi­zu­al­nych
  • Adam To­ma­siak – pol­ski wio­ślarz
  • Bo­gu­sła­wa To­ma­siak – pol­ska wio­ślar­ka
  • Krzysz­tof To­ma­siak – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Ma­rian To­ma­siak – pol­ski na­u­ko­wiec, bio­che­mik
  • Kac­per To­ma­siak – pol­ski sko­czek nar­ciar­ski

Wikipedia


tomasiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tomasik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­sław To­ma­sik – har­cy­mistrz, in­ży­nier bu­dow­la­ny
  • Hen­ryk To­ma­sik – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • Krzysz­tof To­ma­sik – pol­ski dzien­ni­karz
  • Mar­cin To­ma­sik – pol­ski aktor
  • Piotr To­ma­sik (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Woj­ciech To­ma­sik – pol­ski hi­sto­ryk

Wikipedia


tomasyna

ubocz­ny pro­dukt otrzy­my­wa­ny przy pro­duk­cji stali o dużej za­war­to­ści fos­fo­ru, znaj­du­ją­cy za­sto­so­wa­nie jako nawóz sztucz­ny w rol­nict­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. roln. nawóz fos­fo­ro­wy bę­dą­cy pro­duk­tem ubocz­nym (żużel) przy wy­to­pie stali me­to­dą Tho­ma­sa z su­rów­ki o dużej za­war­to­ści fos­fo­ru;

Wiktionary

To­ma­sy­na (żużel Tho­ma­sa) – mi­ne­ral­ny nawóz fos­fo­ro­wy skła­da­ją­cy się z CaO (45–55%), #PATRZ [[Sza­blon:Chem]] (14–16%), tlen­ków że­la­za (12–16%), #PATRZ [[Sza­blon:Chem]] (6–8%), tlen­ków man­ga­nu (5–10%), MgO (2–4%), #PATRZ [[Sza­blon:Chem]] (1–2%). To­ma­sy­na była pier­wszym otrzy­ma­nym sztucz­nie na­wo­zem fos­fo­ro­wym (1886). Jest pro­duk­tem ubocz­nym pow­sta­ją­cym przy wy­to­pie stali me­to­dą Tho­ma­sa z rud bo­ga­tych w fos­for.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Knur ów (Snow­ball) do­kład­nie prze­stu­dio­wał kilka sta­rych eg­zem­pla­rzy „Rol­ni­ka i Ho­dow­cy Bydła”, które zna­lazł w domu Jo­ne­sa, i snuł teraz wiel­kie plany roz­ma­i­tych no­wo­ści i ulep­szeń. Opo­wia­dał uczo­nym tonem o dre­nach, si­lo­so­wa­niu i to­ma­sy­nie, a także opra­co­wał skom­pli­ko­wa­ny sy­stem na­wo­że­nia pól przez zwie­rzę­ta…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔ̃maˈsɨ̃na, AS: tõmasỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomasz mos., Tomaszek mos., Tomcio mos., Tomeczek mos., Tomuś mos.

 przym. Tomaszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tomasówka, żużel Thomasa

Wiktionary


tomasz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

( ‏ܬܐܘܡܐ‎, "tôma" – „bliź­niak”) – imię mę­skie po­cho­dze­nia ara­mej­skie­go.

Jest to trze­cie (w 2025 r.) pod wzglę­dem po­pu­lar­no­ści imię mę­skie w Pol­sce, któ­re­go po­pu­lar­ność ma­le­je. Wedle da­nych PESEL we­dług stanu na 19 stycz­nia 2024 roku imię to no­si­ło w Pol­sce 536774 męż­czyzn, a w 2025 roku 535129 osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię To­masz i in­te­re­su­ję się mo­to­ry­za­cją.

 (1.1) Kiedy To­masz ob­cho­dzi imie­ni­ny? Imie­ni­ny To­ma­szów przy­pa­da­ją na 28 stycz­nia, 3 lipca i 21 grud­nia.

 (1.1) Ju­dy­ta wysz­ła za mąż za To­ma­sza.

 (1.1) Posz­li­śmy z To­ma­szem do parku.

 (1.1) Panie To­ma­szu, pro­szę nas jutro od­wie­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃maʃ, AS: tõmaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomaszowa ż., Tomaszówna ż., Tomaszostwo lm m., Tomkowa ż., Tomkówna ż., Tomeczkowa ż., Tomaszkowa ż., Tomusiowa ż., Tomaszewo n., Tomaszowo n., Tomaszów mrz., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos., tomaszowianin mos., tomaszowianka ż., tomasyna ż., Tomki nmos., Tomkowice nmos.

:: zdrobn. Tomaszek mos., Tomek mos., Tomeczek mos., Tomuś mos., Tomcio mos., Tomko mos.

 przym. Tomaszowy, Tomaszkowy, Tomkowy, Tomeczkowy, Tomusiowy, Tomciowy, tomaski, tomaszowski, tomaszewski, tomaszowicki, tomkowicki

 przysł. tomaszowsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Tomaszek, Tomek, Tomeczek, Tomuś, Tomcio, Tomko

Wiktionary


tomaszczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


tomaszczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Le­wan­dow­ska-To­ma­szczyk (ur. 1942) – pol­ska ję­zy­koz­naw­czy­ni
  • Mi­chał To­ma­szczyk (ur. 1986) – pol­ski pu­zo­ni­sta, kom­po­zy­tor i aran­żer

Wikipedia


tomaszek

1. naz­wi­sko;
2. zdrob­nie­nie od: To­masz (imię mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: To­masz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­ma­szek – pol­skie naz­wi­sko
  • Mi­chał To­ma­szek – pol­ski du­chow­ny
  • Bog­dan To­ma­szek – pol­ski po­li­tyk i fizyk
  • Ro­bert To­ma­szek – pol­ski ko­szy­karz
  • Bar­tosz To­ma­szek – pol­ski kom­po­zy­tor
  • He­le­na To­ma­szek-Plewa – pol­ska dy­ry­gent­ka
  • Sta­ni­sław To­ma­szek – pol­ski ar­chi­tekt, dr hab.
  • Ma­ciej To­ma­szek – pol­ski aktor

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­drzu­ci­ła­byś rano na­sze­go To­masz­ka do przedsz­ko­la?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomasz mos., Tomaszowa ż., Tomaszówna ż., Tomaszostwo lm m., Tomcio mos., Tomkowa ż., Tomkówna ż., Tomeczkowa ż., Tomaszkowa ż., Tomusiowa ż., Tomaszewo n., Tomaszowo n., Tomaszów mrz., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos., tomaszowianin mos., tomaszowianka ż., tomasyna ż., Tomki nmos., Tomkowice nmos., Tomeczek mos., Tomek mos., Tomko mos., Tomuś mos.

 przym. Tomaszowy, Tomaszkowy, Tomkowy, Tomeczkowy, Tomusiowy, Tomciowy, tomaszowski, tomaszewski, tomaszowicki, tomkowicki

 przysł. tomaszowsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tomasz; zdrobn. Tomcio, Tomeczek, Tomek, Tomko, Tomuś

Wiktionary


tomaszewice

hi­sto­rycz­na nazwa To­ma­szo­wic (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


tomaszewicki

→ To­ma­sze­wi­ce; to­ma­szo­wic­ki


SJP.pl


tomaszewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej To­ma­sze­wicz (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Anna To­ma­sze­wicz-Dobr­ska – pol­ska le­kar­ka
  • Ed­ward To­ma­sze­wicz – li­tew­ski po­li­tyk
  • Hen­ryk To­ma­sze­wicz – pol­ski bo­ta­nik
  • Jan To­ma­sze­wicz – pol­ski re­ży­ser te­a­tral­ny
  • Kirił To­ma­sze­wicz – de­pu­to­wa­ny III Dumy Pań­stwo­wej Im­pe­rium Ro­syj­skie­go z gu­ber­ni mo­hy­lew­skiej
  • Mi­ko­łaj To­ma­sze­wicz – pol­ski sza­chi­sta i dzia­łacz spor­to­wy
  • Wa­le­ria To­ma­sze­wicz – pol­ska pi­sar­ka
  • Win­cen­ty To­ma­sze­wicz – pol­ski le­karz

Wikipedia


tomaszewiczanin

miesz­ka­niec To­ma­sze­wic (hi­sto­rycz­nej wsi w Pol­sce)


SJP.pl


tomaszewiczanka

miesz­kan­ka To­ma­sze­wic (hi­sto­rycz­nej wsi w Pol­sce)


SJP.pl


tomaszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­ma­sze­wo – znie­sio­na część wsi Odo­lion w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. alek­san­drow­skim, w gmi­nie Alek­san­drów Ku­jaw­ski
  • To­ma­sze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. alek­san­drow­skim, w gmi­nie Bąd­ko­wo
  • To­ma­sze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Osiek
  • To­ma­sze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Lipno
  • To­ma­sze­wo – część wsi Strzel­no Klasz­tor­ne w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Strzel­no
  • To­ma­sze­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie Nowe Mia­sto
  • To­ma­sze­wo – część wsi Ka­lisz w woj. po­mor­skim, w pow. ko­ścier­skim, w gmi­nie Dzie­mia­ny
  • To­ma­sze­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Zble­wo
  • To­ma­sze­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. no­wo­miej­skim, w gmi­nie Ku­rzęt­nik
  • To­ma­sze­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Wierz­bi­nek
  • To­ma­sze­wo – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Ku­ślin
  • To­ma­sze­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Bia­ło­śli­wie

Wikipedia


tomaszewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­ma­szew­ski – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 38 139 osób.
  • Adam To­ma­szew­ski (stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca)
  • Alek­san­der To­ma­szew­ski (stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca)
  • Al­fons To­ma­szew­ski (1907–1979) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • An­drzej To­ma­szew­ski (stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca)
  • Artur To­ma­szew­ski (1949–2007) – pol­ski dy­plo­ma­ta, am­ba­sa­dor w Al­ba­nii
  • Artur To­ma­szew­ski (XX–XXI w.) – pol­ski in­ży­nier
  • Bar­tło­miej To­ma­szew­ski (ur. 1972) – pol­ski ko­szy­karz
  • Boh­dan To­ma­szew­ski (1921–2015) – dzien­ni­karz, ko­men­ta­tor spor­to­wy, te­ni­si­sta
  • Bo­le­sław To­ma­szew­ski (1909–1985) – pol­ski żoł­nierz
  • Boris To­ma­szew­ski (1890–1957) – ro­syj­ski te­o­re­tyk li­te­ra­tu­ry
  • Ce­za­ry To­ma­szew­ski (1929–2025) – pro­fe­sor nauk bio­lo­gicz­nych

Wikipedia


tomaszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tomaszkowo

To­masz­ko­wo ( Thoms­dorf) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Sta­wi­gu­da, nad je­zio­rem Wul­piń­skim. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go. To­masz­ko­wo znaj­du­je się na hi­sto­rycz­nej War­mii.

Wikipedia


tomaszkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­masz­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tomaszostwo

To­masz z mał­żon­ką; To­ma­szo­wie


SJP.pl


tomaszowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. żona To­ma­sza

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: To­ma­szów

forma przy­miot­ni­ka.

 (3.1) forma żeń­ska od: To­ma­szo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­resz­cie myśl roz­sąd­na strze­li­ła do głowy To­ma­szo­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 zob. Tomasz.

Wiktionary


tomaszowianin

miesz­ka­niec To­ma­szo­wa Lu­bel­skie­go lub Ma­zo­wiec­kie­go


SJP.pl


tomaszowianka

miesz­kan­ka To­ma­szo­wa Lu­bel­skie­go, To­ma­szo­wa Ma­zo­wiec­kie­go


SJP.pl


tomaszowice

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­ma­szo­wi­ce – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Jast­ków
  • To­ma­szo­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Wiel­ka Wieś
  • To­ma­szo­wi­ce – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w XIX wieku w gu­ber­ni lu­bel­skiej
  • To­ma­szo­wi­ce – dawna gro­ma­da

Wikipedia


tomaszowicki

→ To­ma­szo­wi­ce


SJP.pl

Patrz:

Tomaszowice

tomaszowiczanin

miesz­ka­niec To­ma­szo­wic (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


tomaszowiczanka

miesz­kan­ka To­ma­szo­wic (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


tomaszowie

imię mę­skie


SJP.pl


tomaszowski

przy­miot­nik od: To­ma­szów Lu­bel­ski, To­ma­szów Ma­zo­wiec­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­ma­szo­wem, do­ty­czą­cy To­ma­szo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomuś mos., Tomeczek mos., Tomcio mos., Tomaszek mos., Tomasz mos., Tomaszów mrz., tomaszowianin mos., tomaszowianka ż.

 przym. Tomaszowy

Wiktionary


tomaszowy

taki jak u To­ma­sza, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla To­ma­sza


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do To­ma­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był wy­pa­dek zaraz za To­ma­szo­wym polem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomasz mos., Tomaszek mos., Tomaszowa ż., Tomaszówna ż., Tomaszostwo lm m., Tomcio mos., Tomkowa ż., Tomkówna ż., Tomeczkowa ż., Tomaszkowa ż., Tomusiowa ż., Tomaszewo n., Tomaszowo n., Tomaszów mrz., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos., tomaszowianin mos., tomaszowianka ż., tomasyna ż., Tomki nmos., Tomkowice nmos., Tomeczek mos., Tomek mos., Tomko mos., Tomuś mos.

 przym. Tomaszkowy, Tomkowy, Tomeczkowy, Tomusiowy, Tomciowy, tomaszowski, tomaszewski, tomaszowicki, tomkowicki

 przysł. tomaszowsko

Wiktionary


tomaszuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kamil To­ma­szuk – pol­ski te­ni­si­sta sto­ło­wy
  • Kry­sty­na To­ma­szuk – pol­ska ar­tyst­ka fo­to­graf, pe­da­gog
  • Marek To­ma­szuk – pol­ski ar­ty­sta fo­to­graf
  • Piotr To­ma­szuk – pol­ski re­ży­ser te­a­tral­ny

Wikipedia


tomaszyn

To­ma­szyn (niem. "Tho­mas­che­i­nen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Olsz­ty­nek. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

W cza­sach krzy­żac­kich wieś po­ja­wia się w do­ku­men­tach w roku 1405, pod­le­ga­ła pod kom­tu­rię w Olsz­tyn­ku, były to dobra ry­cer­skie o po­wierzch­ni 8 włók.

Wikipedia


tomaszów

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

 (1.2) geogr. zob. To­ma­szów Ma­zo­wiec­ki.

 (1.3) geogr. zob. To­ma­szów Lu­bel­ski.

 (1.4) geogr. zob. To­ma­szów Bo­le­sła­wiec­ki.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lm. od: To­masz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­ma­szów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Pu­ła­wy
  • To­ma­szów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Żar­nów
  • To­ma­szów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ko­bie­le Wiel­kie
  • To­ma­szów – osada w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ła­dzi­ce
  • To­ma­szów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Ska­ry­szew
  • To­ma­szów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Oroń­sko
  • To­ma­szów – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Opa­tów
  • To­ma­szów – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Tar­łów
  • To­ma­szów – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. piń­czow­skim, w gmi­nie Mi­cha­łów
  • To­ma­szów – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca na prze­ło­mie XIX i XX wieku w gu­ber­ni lu­bel­skie
  • To­ma­szów – dawna gro­ma­da
  • To­ma­szów – zlik­wi­do­wa­na wą­sko­to­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa w mie­ście To­ma­szów Lu­bel­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A może byśmy tak, naj­mil­szy, • wpad­li na dzień do To­ma­szo­wa? • Może tam je­szcze zmierz­chem zło­tym • ta sama cisza trwa wrze­śnio­wa…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃ˈmaʃuf, AS: tõmašuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomasz m., Tomek m., Tomaszek m., Tomuś m., Tomeczek m., Tom m., Toma m., Tomcio m., tomaszowianin m., tomaszowianka ż., Tomaszowo n., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos.

 przym. Tomaszowy, tomaszowski

Wiktionary


tomaszówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­ma­szó­wek – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Sław­no
  • To­ma­szó­wek – ko­lo­nia w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Busko-Zdrój
  • To­ma­szó­wek – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w To­ma­szów­ku, w wo­je­wództ­wie łódz­kim

Wikipedia


tomasówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. roln. ina­czej: to­ma­sy­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔ̃maˈsufka, AS: tõmasufka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tomasyna, żużel Thomasa

Wiktionary


tomat

re­gio­nal­nie:
1. po­mi­dor;
2. pasta po­mi­do­ro­wa


SJP.pl


tomata

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. kulin. po­mi­dor

Wiktionary


tomatillo

wa­rzy­wo z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych, spo­krew­nio­ne z po­mi­do­rem


SJP.pl


tomatyna

al­ka­lo­id ste­ro­i­do­wy o dzia­ła­niu prze­ciw­grzy­bicz­nym i bak­te­rio­bój­czym


SJP.pl

To­ma­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ste­ro­i­do­wy al­ka­lo­id o wła­ści­wo­ściach prze­ciw­grzy­bi­czych i prze­ciw­bak­te­ryj­nych, wy­stę­pu­ją­cy w ek­strak­cie liści dzi­kich ro­ślin po­mi­do­ra.

Jest tok­sycz­na dla pa­so­ży­tów i szkod­ni­ków po­mi­do­rów. Ma wła­ści­wo­ści prze­ciw­drob­no­u­stro­jo­we i pe­sty­cy­do­we. W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest to białe kry­sta­licz­ne ciało stałe.

Wikipedia


tombaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tom­bak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tombak m.

Wiktionary


tombak

stop mie­dzi z cyn­kiem sto­so­wa­ny głów­nie jako imi­ta­cja złota; sztucz­ne złoto


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) met. stop mie­dzi z cyn­kiem przy­po­mi­na­ją­cy złoto;

 (1.2) muz. kie­li­cho­wa­ty bęben, per­ska od­mia­na dar­bu­ki

Wiktionary

Tom­bak, mo­siądz czer­wo­ny – stop mie­dzi z cyn­kiem, za­wie­ra­ją­cy po­wy­żej 80% mie­dzi. Ce­chu­je się żółtą barwą przy­po­mi­na­ją­cą złoto, jest jed­nak mało war­to­ścio­wy, a w celu uni­knię­cia po­my­le­nia go ze zło­tem na bi­żu­te­rii z tom­ba­ku wy­bi­ja się znak pro­bier­czy. Jest nie­od­por­ny na ko­roz­ję, długo no­szo­ny barwi skórę na zie­lo­no.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wszej nie­dzie­li po tym wy­pad­ku po­my­śla­łam, że prę­dzej czy póź­niej od­kry­to by u mnie pier­ścień, będąc więc w ko­ście­le uda­łam, że zna­la­złam go pod no­ga­mi, i po­ka­za­łam mojej matce, która orze­kła, że jest to bez wąt­pie­nia ka­wa­łek szkła, opraw­ny w tom­bak; za­le­ci­ła mi jed­nak, abym go scho­wa­ła do kie­sze­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃mbak, AS: tõmbak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. tombaczek m.

 przym. tombakowy

Wiktionary


tombakowy

→ tom­bak


SJP.pl

Patrz:

tombak

tombeau

[czy­taj: tąBO] utwór in­stru­men­tal­ny na­pi­sa­ny ku pa­mię­ci zmar­łej osoby


SJP.pl


tombola

mie­rze­ja łą­czą­ca ląd z wyspą lub wyspy ze sobą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. za­ba­wa po­le­ga­ją­ca na lo­te­rii licz­bo­wej, gdzie na­gro­da­mi są głów­nie przed­mio­ty, a nie pie­nią­dze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) loteria fantowa

Wiktionary


tombolo

mie­rze­ja łą­czą­ca ląd z wyspą lub wyspy ze sobą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. wąski pas lą­do­wy łą­czą­cy wyspę z lądem albo wyspy ze sobą;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tom­bo­lo (ge­o­gra­fia)
  • Tom­bo­lo – miej­sco­wość we Wło­szech

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔ̃mˈbɔlɔ, AS: tõmbolo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ławica, mierzeja, odsyp

Wiktionary


tomcio

zdrob­nie­nie od: To­masz (imię mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: To­masz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po lek­cjach po­je­cha­li­śmy z Tom­ciem na Saską Kępę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomisław mos., Tomasz mos., Tomaszowa ż., Tomaszówna ż., Tomaszostwo lm m., Tomkowa ż., Tomkówna ż., Tomeczkowa ż., Tomaszkowa ż., Tomusiowa ż., Tomaszewo n., Tomaszowo n., Tomaszów mrz., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos., tomaszowianin mos., tomaszowianka ż., tomasyna ż., Tomki nmos., Tomkowice nmos., Tomaszek mos., Tomeczek mos., Tomek mos., Tomko mos., Tomuś mos.

 przym. Tomaszowy, Tomaszkowy, Tomkowy, Tomeczkowy, Tomusiowy, Tomciowy, tomaszowski, tomaszewski, tomaszowicki, tomkowicki

 przysł. tomaszowsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tomasz; zdrobn. Tomaszek, Tomeczek, Tomek, Tomko, Tomuś

Wiktionary


tomciowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tom­cia lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tomczak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Agniesz­ka Mag­da­le­na Tom­czak-Meł­nic­ka (ur. 1975), wio­ślar­ka pol­ska, olim­pij­ka
  • An­drzej Tom­czak (ur. 1922), pol­ski hi­sto­ryk, ar­chi­wi­sta
  • Bar­tło­miej Tom­czak (ur. 1985), pol­ski pił­karz ręcz­ny, skrzy­dło­wy, re­pre­zen­tant Pol­ski, były
  • Elż­bie­ta Tom­czak (ur. 1961), pol­ska lek­ko­at­let­ka, sprin­ter­ka
  • Grze­gorz Tom­czak (ur. 1954), poeta, pie­śniarz
  • Hen­ryk Tom­czak (ur. 1949), pol­ski muzyk roc­ko­wy, wy­wo­dzą­cy się z poz­nań­skie­go śro­do­wi­ska mu­zycz­ne­go
  • Jacek Tom­czak (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ka­zi­mierz Tom­czak (1883–1967), pol­ski bi­skup rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Ma­ciej Tom­czak (ur. 1977), pol­ski sza­bli­sta
  • Mar­cin Tom­czak (ur. 1962), pol­ski dy­ry­gent i pe­da­gog aka­de­mic­ki
  • Mar­cin Tom­czak (ur. 1985), pol­ski poeta
  • Mi­chał Tom­czak (ur. 1955), pol­ski praw­nik, dzien­ni­karz i dzia­łacz pił­kar­ski

Wikipedia


tomczuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­szard Tom­czuk – pol­ski ar­ty­sta fo­to­graf
  • Teo Tom­czuk – pol­sko-nor­we­ski pio­sen­karz

Wikipedia


tomczyk

po­pu­lar­ne naz­wi­sko pol­skie, m.in. Do­mi­nik Tom­czyk, uro­dzo­ny w 1974 r. ko­szy­karz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­za­ry Tom­czyk – pol­ski po­li­tyk
  • Do­mi­nik Tom­czyk – pol­ski ko­szy­karz
  • Mar­tin Tom­czyk – nie­miec­ki kie­row­ca wy­ści­go­wy
  • Oskar Tom­czyk – pol­ski pił­karz
  • Ry­szard Tom­czyk – pol­ski bok­ser
  • Ry­szard Tom­czyk – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm 2001–2005
  • To­masz Tom­czyk – pol­ski siat­karz
  • To­masz Tom­czyk – pol­ski fo­to­re­por­ter, ar­chi­tekt, wy­daw­ca
  • Woj­ciech Tom­czyk – pol­ski sce­na­rzy­sta

Wikipedia


tomczyn

Tom­czyn – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Gra­bów nad Pi­li­cą.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Świę­tej Trój­cy w Gra­bo­wie nad Pi­li­cą.

Wikipedia


tomczyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Tom­czyń­ski – pol­ski praw­nik
  • Ste­fan Tom­czyń­ski – pol­ski ku­piec, sa­mo­rzą­do­wiec, dzia­łacz OSP
  • Wa­le­ry Tom­czyń­ski – pol­ski urzęd­nik i pow­sta­niec

Wikipedia


tomecki

naz­wi­sko


SJP.pl


tomeczek

1. zdrob­nie­nie od: To­masz (imię mę­skie);
2. naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: To­masz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­je­chał­byś z To­mecz­kiem po grzy­by do pani Aliny?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomasz mos., Tomaszowa ż., Tomaszówna ż., Tomaszostwo lm m., Tomkowa ż., Tomkówna ż., Tomeczkowa ż., Tomaszkowa ż., Tomusiowa ż., Tomaszewo n., Tomaszowo n., Tomaszów mrz., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos., tomaszowianin mos., tomaszowianka ż., tomasyna ż., Tomki nmos., Tomkowice nmos., Tomaszek mos., Tomek mos., Tomcio mos., Tomko mos.. Tomuś mos.

 przym. Tomaszowy, Tomaszkowy, Tomkowy, Tomeczkowy, Tomusiowy, Tomciowy, tomaszowski, tomaszewski, tomaszowicki, tomkowicki

 przysł. tomaszowsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tomasz; zdrobn. Tomaszek, Tomek, Tomcio, Tomko, Tomuś

Wiktionary


tomek

ga­tu­nek trawy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: To­masz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tomek z łat­wo­ścią adap­to­wał się w nowej szko­le.

 (1.1) Już nawet nie zli­czę tych wszyst­kich rze­czy, które ka­za­ła Tom­ko­wi po­drzu­cić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃mɛk, AS: tõmek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomasz mos., Tomuś mos., Tomeczek mos., Tomcio mos., Tomaszek mos., Tomaszów mrz., Tomisław mos., Tomki nmos.

 przym. Tomaszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Tomuś, Tomeczek, Tomcio, Tomaszek

Wiktionary


tomi

nie­wiel­ka ga­ze­la z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich; ga­ze­la Thom­so­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tomi – do IV wieku nazwa mia­sta w rzym­skiej pro­win­cji Dacja, współ­czes­nej Kon­stan­cy w Ru­mu­nii
  • Tōmi – mia­sto w Ja­po­nii w pre­fek­tu­rze Na­ga­no
  • Tomi – ja­poń­skie imię żeń­skie
  • ga­ze­la Thom­so­na (Ga­zel­la thom­so­nii) – przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny krę­to­ro­gich

Wikipedia


tomiak

naz­wi­sko


SJP.pl


tomice

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­mi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Jor­da­nów Ślą­ski
  • To­mi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Cie­pło­wo­dy
  • To­mi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wa­do­wic­kim, w gmi­nie To­mi­ce
  • To­mi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Góra Kal­wa­ria
  • To­mi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie prud­nic­kim, w gmi­nie Gło­gó­wek
  • To­mi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ple­szew­skim, w gmi­nie Gi­zał­ki
  • To­mi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Stę­szew
  • To­mi­ce – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wa­do­wic­kim
  • To­mi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie ple­szew­skim
  • To­mi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie wa­do­wic­kim
  • To­mi­ce − nie­czyn­ny przy­sta­nek oso­bo­wy w To­mi­cach, w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim
  • To­mi­ce – gmina w Cze­chach, w po­wie­cie Benešov, w kraju środ­ko­wo­cze­skim

Wikipedia


tomicki

przy­miot­nik od: To­mi­ce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Grze­gorz To­mic­ki (ur. 1965) – poeta
  • Jan To­mic­ki (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ma­rian To­mic­ki (1896-1946) – pod­puł­kow­nik
  • Piotr To­mic­ki (1464-1535) – bi­skup, se­kre­tarz kró­lew­ski
  • Ste­fan To­mic­ki (1915-1943) – pilot

Wikipedia


tomiczek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni To­mi­czek, pilot woj­sko­wy i spor­to­wy
  • Eu­ge­niusz To­mi­czek, fi­lo­log
  • Kon­stan­ty To­mi­czek, dzia­łacz ple­bi­scy­to­wy

Wikipedia


tomik

zdrob­nie­nie od: tom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tom

 (1.2) pu­bli­ka­cja za­wie­ra­ją­ca zbiór wier­szy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W 1997 r. uka­zał się we Lwo­wie pier­wszy tomik po­ez­ji no­blist­ki Wi­sła­wy Szym­bor­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tom m., tomisko n., tomiszcze n.

 przym. tomowy, tomikowy

 temsłow. -tomowy

Wiktionary


tomilar

zbio­ro­wi­sko wiecz­nie zie­lo­nych pół­krze­wów ostro­list­nych na za­chod­nim wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go; to­mil­lar


SJP.pl


tomillar

zbio­ro­wi­sko wiecz­nie zie­lo­nych pół­krze­wów ostro­list­nych na za­chod­nim wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go; to­mi­lar


SJP.pl


tomir

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Tomir – mę­skie imię po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go, nie­no­to­wa­ne w źró­dłach sta­ro­pol­skich, zło­żo­ne z czło­nów "To-" i "-mir". Żeń­ski od­po­wied­nik: To­mi­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ale rację masz w jed­nym, z To­mi­rem można roz­ma­wiać, z Ra­ci­bo­rem trud­no.

Wiktionary


tomira

imię żeń­skie


SJP.pl

To­mi­ra – imię żeń­skie o nie­pew­nym po­cho­dze­niu. Naj­praw­do­po­dob­niej pow­sta­ło na grun­cie ję­zy­ka serb­sko-chor­wac­kie­go (w źró­dłach serb­sko-chor­wac­kich po­ja­wia się od XV wieku) i sta­no­wi­ło skró­co­ną formę imie­nia "To­mi­mi­ra" (czyli "to­mi­ti" – „drę­czyć, mę­czyć”, por. To­mi­sław, i "-mira"). Ist­nie­je także moż­li­wość, że To­mi­ra pow­sta­ła jako zdrob­nie­nie in­nych imion, np. Świę­to­mi­ry.

Wikipedia


tomirzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­mi­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


tomisko

zgru­bie­nie od: tom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od: tom

 (1.2) gruby, ob­szer­ny tom

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bi­blio­te­kar­ka przy­nio­sła mi czte­ry opa­słe to­mi­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃ˈmʲiskɔ, AS: tõmʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tom mrz., tomiszcze n., tomik mrz.

Wiktionary


tomista

wyz­naw­ca te­o­lo­gicz­no-fi­lo­zo­ficz­ne­go sy­ste­mu św. To­ma­sza z Ak­wi­nu


SJP.pl


tomistka

→ to­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

tomista

tomistyczny

→ to­mizm


SJP.pl

Patrz:

tomizm

tomiszcze

duży, gruby tom; to­mi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) duży, gruby tom; cięż­ka, kil­ku­set­stro­ni­co­wa książ­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tom mrz., tomik m., tomisko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tomisko, cegła

Wiktionary


tomiszewo

To­mi­sze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Ostro­wi­te. Wieś jest po­ło­żo­na nad je­zio­rem Na­pru­sew­skim/Ko­sew­skim, pow­sta­je tam wiele dom­ków let­ni­sko­wych.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


tomiszowice

To­mi­szo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mysz­kow­skim, w gmi­nie Nie­go­wa.

Wikipedia


tomisław

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­mi­sław (imię) – pol­skie imię
  • To­mi­sław (wo­je­wództ­wo dol­no­ślą­skie) – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie Osiecz­ni­ca
  • To­mi­sław – zam­knię­ty w 1991 roku przy­sta­nek oso­bo­wy, a daw­niej sta­cja ko­le­jo­wa w To­mi­sła­wiu
  • To­mi­sław (ksią­żę chor­wac­ki)
  • To­mi­sław Taj­ner – sko­czek nar­ciar­ski

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔ̃ˈmʲĩswaf, AS: tõmĩsu̯af

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Tomisława ż.

:: zdrobn. Tom, Tomcio, Tomek, Tomisławek, Tomuś, Sławek

Wiktionary


tomisława

imię żeń­skie


SJP.pl

To­mi­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Tomi-" ("to­mi­ti" – "drę­czyć, mę­czyć") i "-sław" ("sława"). Mogło oz­na­czać "tę, którą drę­czy po­trze­ba sławy". Męski od­po­wied­nik: To­mi­sław. W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne od XIV wieku (1386 rok).

To­mi­sła­wa imie­ni­ny ob­cho­dzi 10 lu­te­go, 27 lipca i 21 grud­nia.

Wikipedia


tomisławice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­mi­sła­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Warta
  • To­mi­sła­wi­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Wierz­bi­nek
  • To­mi­sła­wi­ce – dawna gro­ma­da w To­mi­sła­wi­cach w po­wie­cie ko­niń­skim
  • To­mi­sła­wi­ce – nie­czyn­ny wą­sko­to­ro­wy przy­sta­nek oso­bo­wy w To­mi­sła­wi­cach, w gmi­nie Wierz­bi­nek, w po­wie­cie ko­niń­skim

Wikipedia


tomisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­mi­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


tomisławostwo

To­mi­sław z mał­żon­ką; To­mi­sła­wo­wie


SJP.pl


tomisławowie

imię mę­skie


SJP.pl


tomisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do To­mi­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tomizm

nurt te­o­lo­gicz­no-fi­lo­zo­ficz­ny To­ma­sza z Ak­wi­nu, roz­wi­ja­ny przez jego zwo­len­ni­ków i kon­ty­nu­a­to­rów


SJP.pl

To­mizm – sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny opar­ty na po­glą­dach To­ma­sza z Ak­wi­nu. To­mizm wy­wo­dzi się z fi­lo­zo­fii śred­nio­wiecz­nej, a jego różne nurty mają przed­sta­wi­cie­li także w XXI wieku.

Wikipedia


tomiłek

ro­śli­na ziel­na lub ozdob­ny pół­krzew tro­pi­kal­ny; he­lio­trop


SJP.pl


tomka

ga­tu­nek trawy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tomka – ple­mię in­diań­skie w Ame­ry­ce Pół­noc­nej
  • tomka – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych
  • Tomka – tajny oś­ro­dek broni che­micz­nej, zor­ga­ni­zo­wa­ny na te­re­nie ZSRR przez Re­pu­bli­kę We­i­mar­ską w la­tach 20 XX w.

Wikipedia


tomkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mie­czy­sław Tom­kie­wicz – pol­ski ma­larz i pla­ka­ci­sta
  • Sta­ni­sław Tom­kie­wicz – pol­ski dzien­ni­karz i rol­nik, poseł na Sejm
  • Ta­de­usz Tom­kie­wicz – pol­ski ofi­cer i har­cerz
  • Wła­dy­sław Tom­kie­wicz – pol­ski hi­sto­ryk i hi­sto­ryk sztu­ki

Wikipedia


tomkod

1. tom­kod pa­cy­ficz­ny - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy na pół­no­cy Oce­a­nu Spo­koj­ne­go;
2. tom­kod at­lan­tyc­ki - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy na pół­no­cy Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go


SJP.pl


tomkowiak

naz­wi­sko


SJP.pl


tomkowice

Tom­ko­wi­ce (niem. "Tho­mas­wal­dau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Strze­gom.

Wikipedia


tomkowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tomkowie

zdrob­nie­nie od: To­masz, To­mi­sław (imio­na mę­skie); Tomuś


SJP.pl


tomkowo

Tom­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Wą­pielsk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 134 miesz­kań­ców. Jest dzie­wią­tą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Wą­pielsk.

Wikipedia


tomkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Tom­kow­ski – pol­ski hi­sto­ryk li­te­ra­tu­ry pol­skiej
  • Wac­ław Tom­kow­ski – pol­ski dy­plo­ma­ta i dzia­łacz par­tyj­ny
  • Zbi­gniew Tom­kow­ski – pol­ski dzia­łacz spor­to­wy

Wikipedia


tomkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tomka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tommy

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tommy – album mu­zycz­ny grupy The Who
  • Tommy – film opar­ty na al­bu­mie Tommy ze­spo­łu The Who
  • Tommy – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny, dra­mat kry­mi­nal­ny
  • Tommy – po­tocz­ne okre­śle­nie bry­tyj­skich żoł­nie­rzy wal­czą­cych w I woj­nie świa­to­wej
  • Tommy – posąg w an­giel­skim mie­ście Se­a­ham

Wikipedia


tomnice

Tom­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim w po­wie­cie kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Kro­to­szyn.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) miej­sco­wość na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym pru­skim po­wie­cie Kro­to­szyn w re­jen­cji poz­nań­skiej.

Wikipedia


tomofanowy

przy­miot­nik od: to­mo­fan


SJP.pl


tomograf

apa­rat rent­ge­now­ski do wy­ko­ny­wa­nia zdjęć me­to­dą to­mo­gra­fii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. apa­rat rent­ge­now­ski do wy­ko­ny­wa­nia zdjęć war­stwo­wych na­rzą­dów wew­nętrz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tomografia ż.

 przym. tomograficzny

Wiktionary


tomografia

To­mo­gra­fia (gr. τομή, "tomé", „prze­krój”; γράφειν, "gráfein", „za­pi­sy­wać”) – tech­ni­ka obra­zo­wa­nia prze­kro­ju obiek­tu na pod­sta­wie po­mia­rów do­ko­ny­wa­nych z zew­nątrz. To­mo­gra­fia znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w me­dy­cy­nie, kon­tro­li pro­ce­sów prze­my­sło­wych, ra­dio­lo­gii, ar­che­o­lo­gii, bio­lo­gii, na­u­kach o at­mos­fe­rze, ge­o­fi­zy­ce, oce­a­no­gra­fii, fi­zy­ce plaz­my, ma­te­ria­łoz­naw­stwie, astro­fi­zy­ce, in­for­ma­cji kwan­to­wej i in­nych dzie­dzi­nach nauki.

Wikipedia


tomograficzny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z to­mo­gra­fią, do­ty­czą­cy to­mo­gra­fii; wy­ko­na­ny to­mo­gra­fem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tomografia ż., tomograf mrz.

Wiktionary


tomogramowy

→ to­mo­gram


SJP.pl

Patrz:

tomogram

tomos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­ku­ment opu­bli­ko­wa­ny przez hie­rar­chów Cerk­wi lub so­bo­ry bi­sku­pów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tomos - do­ku­ment w Cerk­wi pra­wo­sław­nej
  • Tomos - ju­go­sło­wiań­ski, a póź­niej sło­weń­ski pro­du­cent mo­to­cy­kli

Wikipedia


tomowy

rzad­kie: wy­da­ny w jed­nym tomie, ma­ją­cy ob­ję­tość jed­ne­go tomu


SJP.pl


tompo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ Ał­da­nu;

Wiktionary

Tompo – rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ Ał­da­nu. Dłu­gość 570 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 42 700 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ przy uj­ściu 260 m³/s.

Źró­dła w gó­rach Sun­tar-Cha­ja­ta; pły­nie w kie­run­ku po­łud­nio­wo-za­chod­nim po­mię­dzy Gó­ra­mi Wier­cho­jań­ski­mi a pas­ma­mi Sette-Daban i Uła­chan-Bom, w dol­nym biegu pły­nie roz­ga­łę­zio­na na kilka ra­mion; ucho­dzi do Ał­da­nu 30 km po­ni­żej uj­ścia Amgi.

Wikipedia


tomsk

mia­sto w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto ob­wo­do­we po­ło­żo­ne w sy­be­ryj­skiej czę­ści Rosji, nad rzeką Tom;

Wiktionary

Tomsk ( Томск) – mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne na Ni­zi­nie Za­chod­nio­sy­be­ryj­skiej, nad rzeką Tom (70 km od jej uj­ścia do Obu), li­czą­ce 543,7 tys. miesz­kań­ców (2026). Mia­sto jest waż­nym oś­rod­kiem na­u­ko­wym, w któ­rym ist­nie­je 7 szkół wyż­szych, w tym naj­star­sza uczel­nia Sy­be­rii, Na­ro­do­wy Ba­daw­czy Tom­ski Uni­wer­sy­tet Pań­stwo­wy za­ło­żo­ny w 1878 roku.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tomski

Wiktionary


tomski

przy­miot­nik od: Tomsk (mia­sto w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Tom­ska, zwią­za­ny z Tom­skiem, po­cho­dzą­cy z Tom­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃msʲci, AS: tõmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomsk m.

Wiktionary


tomsonit

mi­ne­rał z grupy ze­o­li­tów, uwod­nio­ny gli­no­krze­mian sodu i wap­nia


SJP.pl


tomuś

zdrob­nie­nie od: To­masz, To­mi­sław (imio­na mę­skie); Tomek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: To­masz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W so­bo­tę dzia­dziuś weź­mie To­mu­sia do zoo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tomisław mos., Tomasz mos., Tomaszowa ż., Tomaszówna ż., Tomaszostwo lm m., Tomkowa ż., Tomkówna ż., Tomeczkowa ż., Tomaszkowa ż., Tomusiowa ż., Tomaszewo n., Tomaszowo n., Tomaszów mrz., Tomaszówka ż., Tomaszowice nmos., tomaszowianin mos., tomaszowianka ż., tomasyna ż., Tomki nmos., Tomkowice nmos., Tomaszek mos., Tomek mos., Tomeczek mos., Tomcio mos., Tomko mos.

 przym. Tomaszowy, Tomaszkowy, Tomkowy, Tomeczkowy, Tomusiowy, Tomciowy, tomaszowski, tomaszewski, tomaszowicki, tomkowicki

 przysł. tomaszowsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tomasz; zdrobn. Tomaszek, Tomek, Tomeczek, Tomcio, Tomko

Wiktionary


tomzik

naz­wi­sko


SJP.pl


ton

1. dźwięk wy­wo­ła­ny przez drga­nia aku­stycz­ne o tej samej czę­stot­li­wo­ści;
2. miara od­le­gło­ści po­mię­dzy dźwię­ka­mi skali;
3. dźwięk o okre­ślo­nej wy­so­ko­ści;
4. ja­kość (barwa) brzmie­nia głosu lub in­stru­ment;
5. spo­sób wy­po­wia­da­nia się;
6. za­bar­wie­nie sty­li­stycz­ne, uczu­cio­we tek­stu, wy­po­wie­dzi;
7. sto­pień na­sy­ce­nia ko­lo­ru; od­cień;
8. za­sa­dy obo­wią­zu­ją­ce w spo­so­bie za­cho­wa­nia; dobre wy­cho­wa­nie, ety­kie­ta, kon­we­nans;
9. w ję­zy­koz­naw­stwie: ak­cent po­le­ga­ją­cy na zmia­nie wy­so­ko­ści brzmie­nia sy­la­by;
10. w ję­zy­koz­naw­stwie: in­to­na­cja;
11. glin­ka kre­do­wa, skład­nik farb kle­jo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dźwięk od­po­wia­da­ją­cy okre­ślo­nej czę­stot­li­wo­ści drgań aku­stycz­nych;

 (1.2) jed­nost­ka od­le­gło­ści na skali dźwię­ku

 (1.3) cha­rak­ter brzmie­nia dźwię­ku

 (1.4) książk. cha­rak­ter wy­po­wie­dzi

 (1.5) in­to­na­cja

 (1.6) za­sa­dy obo­wią­zu­ją­ce w ja­kiejś dzie­dzi­nie, szcze­gól­nie w kwe­stii za­cho­wa­nia

 (1.7) geol. naj­star­szy okres ne­o­pro­te­ro­zo­i­ku, trwa­ją­cy od 1000 do 850 mln lat temu;

 (1.8) chem. biała glin­ka kre­do­wa, bę­dą­ca głów­nym skład­ni­kiem do pro­duk­cji wod­nych farb kle­jo­wych

 (1.9) jęz. mo­du­la­cja głosu zmie­nia­ją­ca zna­cze­nie wy­ra­zu w ję­zy­kach to­nal­nych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od tona

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ton – rzeka, do­pływ Chiers
  • Ton-San­son – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Thon-Sam­son
  • Ton – miej­sco­wość
  • ton (ton pro­sty) – po­ję­cie w aku­sty­ce
    • DTMF (Dual Tone Multi Fre­qu­en­cy) – to­no­wy tryb wy­bie­ra­nia nu­me­ru te­le­fo­nicz­ne­go
  • ton – spo­sób in­to­na­cji danej sa­mo­gło­ski w ję­zy­kach to­nal­nych
  • ton – w ge­o­lo­gii, okres pro­te­ro­zo­i­ku
  • ton barw­ny – po­ję­cie z te­o­rii ko­lo­ru
  • Petr Ton – cze­ski ho­ke­i­sta
  • Thon
  • TON

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten nowy muzyk musi być głu­chy: pod­wyż­szył o pół tonu po­ło­wę nut w pio­sen­ce!

 (1.3) Kto śpie­wa na tej górze zie­lo­nej, pod słod­kim drze­wem we­so­łe tony?

 (1.4) Kto śpie­wa na tej górze zie­lo­nej, pod słod­kim drze­wem we­so­łe tony?.

 (1.9) Język man­da­ryń­ski ma czte­ry tony.

 (2.1) Do­ro­sły wie­lo­ryb może po­chło­nąć do 4 ton po­kar­mu dzien­nie, zwła­szcza wi­dło­no­gów i innej drob­ni­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃n, AS: tõn

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tonować

 rzecz. toner mrz., tonacja ż., tonowanie

 przym. tonowy

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 czas. tonować

 rzecz. toner mrz., tonacja ż., tonowanie

 przym. tonowy

frazeologia.

 nadawać ton

etymologia.

 (1.1-6) etym|łac|tonus.

 (1.8) etym|niem|Ton.

uwagi.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) pitch; (1.2) pitch; (1.3) tone; (1.5) intonation

* bułgarski: (1.1) тон m.; (1.2) тон m.; (1.5) тон m.

* duński: (1.1) tone w.; (1.4) tone w.; (1.6) tone w.

* esperanto: (1.1) tono; (1.3) tono

* jidysz: (1.1) טאָן m. (ton); (1.2) טאָן m. (ton); (1.3) טאָן m. (ton); (1.4) טאָן m. (ton); (1.6) טאָן m. (ton)

* kataloński: (1.7) Tonià m.

* norweski (bokmål): (1.1) tone m.; (1.6) tone m.

* norweski (nynorsk): (1.1) tone m.

* rumuński: (1.1) ton n.; (1.2) ton n.; (1.3) ton n.; (1.4) ton n.; (1.5) ton n.

* szwedzki: (1.1) ton n.; (1.4) ton n.

* ukraiński: (1.1) тон m.

źródła.

odmiana.

 (1.1) lp. ton; lm. tons

przykłady.

składnia.

kolokacje.

 (1.1) metric ton • short ton • long ton

synonimy.

Wiktionary


tona

jed­nost­ka masy, równa 1000 kg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miar. fiz. jed­nost­ka masy równa 1000 ki­lo­gra­mów

 (1.2) przen. bar­dzo duża masa

Wiktionary

Tona – jed­nost­ka masy sto­so­wa­na w tech­ni­ce i hand­lu. Prze­waż­nie, szcze­gól­nie w Pol­sce, utoż­sa­mia­na z toną me­trycz­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poza tym ist­nia­ła nie­ba­ga­tel­na kwe­stia mycia na­czyń – przy ośmiu, a czę­sto i dzie­wię­ciu je­dzą­cych wciąż oso­bach, ilość na­czyń można było li­czyć na tony i, co naj­gor­sze, nikt nie kwa­pił się do zmy­wa­nia.

 (1.2) Ta szafa waży chyba tonę, nigdy jej nie pod­nie­sie­my!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃na, AS: tõna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tonaż

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tonna, megagram, skrót t

Wiktionary


tonacja

1. ze­staw barw i od­cie­ni na­da­ją­cy ogól­ny cha­rak­ter obra­zo­wi;
2. barwa, brzmie­nie głosu;
3. za­bar­wie­nie uczu­cio­we, sty­li­stycz­ne, zwła­szcza ut­wo­ru li­te­rac­kie­go;
4. w mu­zy­ce:
a) cecha ut­wo­ru, okre­śla­ją­ca lo­ka­li­za­cję to­ni­ki i ro­dzaj to­nal­no­ści (dur, moll);
b) związ­ki har­mo­nicz­ne i me­lo­dycz­ne za­cho­dzą­ce mię­dzy dźwię­ka­mi okre­ślo­nej gamy w ut­wo­rze mu­zycz­nym;
5. daw­niej, w ję­zy­koz­naw­stwie: spo­sób wy­ma­wia­nia sa­mo­gło­sek; ak­cent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. kon­kret­na gama du­ro­wa lub mo­lo­wa, w któ­rej wy­ko­ny­wa­ny jest dany utwór mu­zycz­ny

 (1.2) szt. do­mi­nu­ją­ca barwa

 (1.3) jęz. za­bar­wie­nie uczu­cio­we wy­po­wie­dzi

Wiktionary

To­na­cja – przy­na­leż­ność ma­te­ria­łu dźwię­ko­we­go ut­wo­ru mu­zycz­ne­go do kon­kret­nej gamy du­ro­wej lub mo­lo­wej, na któ­rej jest on opar­ty. To­na­cję ut­wo­ru (lub jego frag­men­tu) okre­śla się, bio­rąc pod uwagę znaki przy­klu­czo­we oraz akor­dy lub dźwię­ki za­czy­na­ją­ce i koń­czą­ce utwór.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) „Marsz tu­rec­ki” Mo­zar­ta zo­stał skom­po­no­wa­ny w to­na­cji a-moll.

 (1.1) Rolą re­pry­zy, ostat­niej czę­ści formy so­na­to­wej, jest pow­tó­rze­nie ma­te­ria­łu ek­spo­zy­cji, jed­nak oba te­ma­ty ek­spo­zy­cji wy­stę­pu­ją w tej samej to­na­cji w so­na­tach du­ro­wych lub w to­na­cjach jed­no­i­mien­nych w so­na­tach mo­lo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃ˈnat͡sʲja, AS: tõnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ton m., tonowanie n.

 czas. tonować ndk.

 przym. tonowy, tonalny, tonacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kolorystyka

Wiktionary


tonacyjny

do­ty­czą­cy to­na­cji


SJP.pl


tonadilla

ga­tu­nek funk­cjo­nu­ją­cy w hisz­pań­skim te­a­trze dwor­skim


SJP.pl

To­na­dil­la – hisz­pań­ski ga­tu­nek li­te­rac­ko-mu­zycz­ny.

Nazwa "to­na­dil­la" to zdrob­nie­nie od słowa "to­na­da". Przed XVIII wie­kiem to­na­da była znana jako krót­ka pieśń z tek­stem li­te­rac­kim, śpie­wa­na przy akom­pa­nia­men­cie gi­ta­ry. W XVIII wieku przy­sto­so­wa­no ją do wy­ko­ny­wa­nia na sce­nie jako "to­na­dil­la escénica", po­cząt­ko­wo w for­mie pio­sen­ki wy­ko­ny­wa­nej w cza­sie in­ter­me­dium lub na za­koń­cze­nie przed­sta­wie­nia.

Wikipedia


tonalista

ar­ty­sta bę­dą­cy przed­sta­wi­cie­lem to­na­liz­mu - kie­run­ku w pej­za­żo­wym ma­lar­stwie ame­ry­kań­skim z końca XIX w. i po­cząt­ków XX w.


SJP.pl


tonalistka

ar­tyst­ka bę­dą­ca przed­sta­wi­ciel­ką to­na­liz­mu - kie­run­ku w pej­za­żo­wym ma­lar­stwie ame­ry­kań­skim z końca XIX w. i po­cząt­ków XX w.


SJP.pl


tonalit

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa po­dob­na do gra­ni­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. kwa­śna skała mag­mo­wa;

Wiktionary

To­na­lit – kwa­śna skała mag­mo­wa – głę­bi­no­wa, śred­nio- lub gru­bo­kry­sta­licz­na. Na dia­gra­mie kla­sy­fi­ka­cyj­nym QAPF to­na­lit zaj­mu­je pole 5.

W skład to­na­li­tu wcho­dzą: za­sa­do­wy pla­gio­klaz, kwarc, bio­tyt i am­fi­bo­le oraz w nie­wiel­kich ilo­ściach ak­ce­so­rycz­ne: apa­tyt, cyr­kon, mo­na­cyt, tur­ma­lin, ty­ta­nit, rutyl, ma­gne­tyt, gra­nat i inne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze wzglę­du na bo­ga­tą ko­lo­ry­sty­kę to­na­li­ty wy­ko­rzy­stu­je się w bu­dow­nict­wie.

Wiktionary


tonalizm

styl ame­ry­kań­skie­go ma­lar­stwa pej­za­żo­we­go z prze­ło­mu XIX i XX w., pre­fe­ru­ją­ce­go ciem­ne, sto­no­wa­ne barwy


SJP.pl

To­na­lizm – ruch ar­ty­stycz­ny pa­nu­ją­cy w ma­lar­stwie ame­ry­kań­skim od lat 80. XIX wieku do lat 20. XX wieku, stwo­rzo­ny za­sad­ni­czo pod wpły­wem do­ko­nań szko­ły z Bar­bi­zon oraz este­tyz­mu Ja­me­sa McNeilla Whist­le­ra. Ma­lar­stwo to­na­li­stycz­ne, sku­pio­ne na pej­za­żu, na­ce­cho­wa­ne mi­sty­cyz­mem, ope­ru­ją­ce ciem­ny­mi, sto­no­wa­ny­mi bar­wa­mi po­zo­sta­wa­ło w opo­zy­cji do im­pre­sjo­niz­mu, uży­wa­ją­ce­go jas­nych barw i spe­cjal­nej tech­ni­ki ma­lar­skiej, sto­so­wa­nej dla od­da­nia efek­tów świa­tła sło­necz­ne­go.

Wikipedia


tonalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest to­nal­ne

Wiktionary

To­nal­ność – ro­dzaj sy­ste­mu dźwię­ko­we­go za­kła­da­ją­ce­go hie­rar­chicz­ne re­la­cje mię­dzy dźwię­ka­mi oraz współbrz­mie­nia­mi. Pod­sta­wo­wym za­ło­że­niem to­nal­no­ści jest ist­nie­nie dźwię­ku pod­sta­wo­we­go, cen­trum to­nal­ne­go, do któ­re­go w pro­ce­sie kon­ti­nu­um mu­zycz­ne­go ciążą wszyst­kie inne dźwię­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tonalny

 przysł. tonalnie

Wiktionary


tonalny

w mu­zy­ce: opar­ty tylko na jed­nej to­na­cji (sy­stem)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. do­ty­czą­cy to­na­cji

 (1.2) opar­ty na za­sa­dzie to­nal­no­ści

 (1.3) fot. szt. zróż­ni­co­wa­ny pod wzglę­dem barwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Naj­cha­rak­te­ry­stycz­niej­szym dla fo­to­gra­fi­ki ele­men­tem kom­po­zy­cji jest barwa, czyli war­to­ści to­nal­ne obra­zu, za­war­te w skali od tonu bia­łe­go po­przez szary aż do czar­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) system tonalny

Wiktionary


tonaż

po­jem­ność stat­ku wy­ra­żo­na w to­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ilość tran­spor­to­wa­ne­go ła­dun­ku wy­ra­żo­na w to­nach

Wiktionary

Tonaż – po­ję­cie okre­śla­ją­ce wiel­kość stat­ku, okrę­tu, grupy stat­ków lub całej floty w jed­nost­kach ob­ję­to­ścio­wych (po­jem­ność), okre­śla­nych jako tony re­je­stro­we. Po­ję­cie to­na­żu bywa także uży­wa­ne nie­ści­śle na okre­śle­nie no­śno­ści stat­ków lub wy­por­no­ści okrę­tów, wy­ra­żo­nej w to­nach jako jed­nost­kach masy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tona ż.

Wiktionary


tonblok

drew­nia­ny in­stru­ment per­ku­syj­ny; blok dźwię­ko­wy, tone block


SJP.pl


tondera

naz­wi­sko


SJP.pl


tondo

obraz lub re­lief w kształ­cie koła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. obraz lub pła­sko­rzeź­ba w kształ­cie koła;

Wiktionary

Tondo (z wł. "ta­lerz, krąg") – w sztu­ce obraz bądź pła­sko­rzeź­ba w kształ­cie koła. Naj­częst­szym mo­ty­wem tond były sceny re­li­gij­ne, czę­sto przed­sta­wie­nia Matki Bo­skiej z Dzie­ciąt­kiem Jezus.

Tondo było cha­rak­te­ry­stycz­ne dla sztu­ki wło­skie­go re­ne­san­su.

Wikipedia


toner

1. barw­ny pro­szek, uży­wa­ny w dru­kar­kach i kse­ro­ko­piar­kach;
2. po­jem­nik z tym prosz­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­ligr. czar­ny lub barw­ny pro­szek two­rzą­cy obraz w tech­ni­ce druku la­se­ro­we­go;

 (1.2) pot. ka­se­ta, po­jem­nik z to­ne­rem (1.1)

Wiktionary

Toner – barw­ny pro­szek sto­so­wa­ny w kse­ro­gra­fii do otrzy­my­wa­nia obra­zu ko­pio­wa­ne­go ory­gi­na­łu.

Toner zaz­wy­czaj skła­da się z dwóch frak­cji: więk­szych kulek szkla­nych (śred­ni­ca kil­ka­dzie­siąt µm) i bar­dzo drob­nych od­po­wied­nio za­bar­wio­nych kulek ży­wi­cy ter­mo­pla­stycz­nej (śred­ni­ca ok. 0,1 µm). W niek­tó­rych ty­pach kse­ro­ko­pia­rek sto­su­je się cie­kłe to­ne­ry. Toner wy­ko­rzy­stu­je się głów­nie w dru­kar­kach la­se­ro­wych i kse­ro­ko­piar­kach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skoń­czył się toner w dru­kar­ce i trze­ba wło­żyć nowy kar­tridż.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃nɛr, AS: tõner

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ton m.

 przym. tonerowy, tonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kartridż

Wiktionary


tonerowy

→ toner


SJP.pl

Patrz:

toner

tonfa

po­li­cyj­na pałka; rów­nież broń uży­wa­na w ka­ra­te do sa­mo­o­bro­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztyw­na pałka z po­przecz­ną rę­ko­je­ścią uży­wa­na w po­li­cji i walce wręcz;

Wiktionary

Tonfa (pałka wie­lo­funk­cyj­na typu tonfa) – ro­dzaj broni obu­cho­wej, pałki z po­przecz­nym uchwy­tem z boku, ce­chu­ją­cy się dużą wszech­stron­no­ścią i łat­wo­ścią uży­cia, uży­wa­ny tra­dy­cyj­nie we wschod­nich sztu­kach walki, obec­nie wpro­wa­dzo­ny do wy­po­sa­że­nia jed­no­stek po­li­cji i pra­cow­ni­ków ochro­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃nfa, AS: tõnfa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) PR-24

Wiktionary


tonga

dwu­ko­ło­wy po­jazd jed­no­kon­ny uży­wa­ny w In­diach


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. jedno z państw w Oce­a­nii;

 (1.2) geogr. lud miesz­ka­ją­cy w Zam­bii

Wiktionary

Tonga, Kró­le­stwo Tonga ( Puleʻanga Tonga, King­dom of Tonga) – pań­stwo le­żą­ce na ar­chi­pe­la­gu o tej samej naz­wie, w Po­li­nez­ji na po­łud­nio­wym Pa­cy­fi­ku, po­ło­żo­ne w jed­nej trze­ciej drogi po­mię­dzy Nową Ze­lan­dią a Ha­wa­ja­mi, na po­łud­nie od Samoa, na za­chód od Niue i na wschód od Fidżi. Jedno z nie­licz­nych państw po­za­e­u­ro­pej­skich, które nigdy nie utra­ci­ły su­we­ren­no­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃ŋɡa, AS: tõŋga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tongijczyk mos., Tongijka ż.

 przym. tongijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Królestwo Tonga

Wiktionary


tongijczyk

oby­wa­tel Tonga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Tonga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃ŋʲˈɟijt͡ʃɨk, AS: tõŋʹǵii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tonga

:: fż. Tongijka ż.

 przym. tongijski

Wiktionary


tongijka

oby­wa­tel­ka Tonga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Tonga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃ŋʲˈɟijka, AS: tõŋʹǵii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tonga

:: fm. Tongijczyk

 przym. tongijski

Wiktionary


tongijski

przy­miot­nik od: Tonga


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Tonga

 (1.2) od­no­szą­cy się do ar­chi­pe­la­gu Tonga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃ŋʲˈɟijsʲci, AS: tõŋʹǵii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tongijka, Tongijczyk, Tonga

Wiktionary


toni

głę­bia wód; ob­szar wodny, gdzie woda jest głę­bo­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tani

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., C., Ms., W. lp. oraz D. lm. od toń

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Toni Kun­chi – osada (buurt) w Wil­lem­sta­dzie, w kraju au­to­no­micz­nym Curaçao
  • Toni – bra­zy­lij­ski pił­karz, ur. w 1992 r.
  • Toni – por­tu­gal­ski pił­karz, ur. w 1946 r.
  • Toni – por­tu­gal­ski pił­karz, ur. w 1972 r.
  • Luca Toni – wło­ski pił­karz
  • (924) Toni – pla­ne­to­i­da
  • Toni – album Toni Har­pe­ra
  • Toni – bry­tyj­ski film
  • Toni – fran­cu­ski film z 1935 r.
  • Toni – fran­cu­ski film z 1999 r.
  • Toni – imię mę­skie i żeń­skie

Wikipedia


tonia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia An­to­ni­na

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. i B. lp. od: Tonio

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tonia – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Bo­le­sław
  • Tonia – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrze­szow­skim, w gmi­nie Do­ru­chów
  • Tonia (Ar­let­te An­to­i­ne Do­mi­ni­cus, ur. 1947) – bel­gij­ska pio­sen­kar­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza Tonia za­ko­cha­ła się w Da­mia­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃ɲa, AS: tõńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antonina ż., Antosia ż., Tosia ż., Tośka ż., Antoni m., Antonin m.

:: fm. Tonio m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Antonina ż., Antosia ż., Tosia ż., Tośka ż., Nina ż.

Wiktionary


toniak

ro­dzaj chrzą­szczy wod­nych z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych


SJP.pl

To­niak ("Aci­lius") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych. Obej­mu­je 13 opi­sa­nych ga­tun­ków. Za­miesz­ku­ją Ho­lark­ty­kę. By­tu­ją w róż­nych słod­kich wo­dach sto­ją­cych. W za­pi­sie ko­pal­nym znane są od oli­go­ce­nu.

Wikipedia


toniczność

wła­ści­wość rozt­wo­ru okre­śla­ją­ca jego wpływ na prze­pływ wody przez błonę pół­prze­pu­szczal­ną


SJP.pl


toniczny

1. od­no­szą­cy się do spo­so­bu ak­cen­to­wa­nia po­le­ga­ją­ce­go na zmia­nie in­to­na­cji;
2. od­no­szą­cy się do na­pię­cia tkan­ko­we­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. od­no­szą­cy się do ak­cen­tu po­le­ga­ją­ce­go na zmia­nie wy­so­ko­ści brzmie­nia sy­la­by lub do in­to­na­cji

 (1.2) biol. od­no­szą­cy się do na­pię­cia tka­nek

Wiktionary


toniec

ping­win to­niec - po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ski ga­tu­nek ping­wi­na; ping­win przy­ląd­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sphe­ni­scus de­mer­sus|Lin­na­e­us|ref=tak., ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ping­wi­nów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tońce że­ru­ją na morzu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toń ż.

 czas. tonąć ndk., utonąć dk., zatonąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pingwin toniec, pingwin przylądkowy

Wiktionary


tonik

1. ro­dzaj na­po­ju chło­dzą­ce­go, ga­zo­wa­ne­go o cierp­kim pos­ma­ku;
2. kos­me­tyk do pie­lę­gna­cji skóry twa­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. be­zbarw­ny napój ga­zo­wa­ny o gorz­ka­wym smaku, przy­go­to­wy­wa­ny z do­dat­kiem chi­ni­ny;

 (1.2) kos­met. płyn­ny kos­me­tyk do prze­my­wa­nia skóry (głów­nie twa­rzy), ma­ją­cy dzia­ła­nie wzmac­nia­ją­ce

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) D. lm. zob. to­ni­ka.

Wiktionary

Tonik – be­zal­ko­ho­lo­wy napój ga­zo­wa­ny, w skład któ­re­go wcho­dzi woda ga­zo­wa­na, chi­ni­na oraz soki owo­co­we. Po­sia­da on cha­rak­te­ry­stycz­ny, gorz­ka­wy smak.

Mie­szan­ka wody ga­zo­wa­nej z chi­ni­ną zo­sta­ła wy­na­le­zio­na we wczes­nych la­tach XIX wieku przez ko­lo­ni­stów bry­tyj­skich w In­diach. W 1858 roku pier­wszy raz wpro­wa­dzo­no tonik do sprze­da­ży ma­so­wej. Tonik zy­skał po­pu­lar­ność ze wzglę­du na sze­ro­kie za­sto­so­wa­nie do kok­taj­li. Naj­po­pu­lar­niej­szym drin­kiem z do­dat­kiem to­ni­ku jest gin z to­ni­kiem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃ɲik, AS: tõńik

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tonizować

Wiktionary


tonika

pod­sta­wo­wy dźwięk skali dia­to­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. funk­cja har­mo­nicz­na ro­zła­do­wu­ją­ca na­pię­cie to­nal­ne

 (1.2) muz. pier­wszy sto­pień skali w sy­ste­mie dur-moll

Wiktionary

To­ni­ka, akord to­nicz­ny, cen­trum to­nal­ne, oś­ro­dek/punkt cią­że­nia to­nal­ne­go (fr. "to­ni­que"; czę­sto oz­na­cza­na sym­bo­lem T) – z punk­tu wi­dze­nia har­mo­nii jedna z trzech funk­cji głów­nych sy­ste­mu dur-moll (obok do­mi­nan­ty oraz sub­do­mi­nan­ty). To­ni­ką bywa na­zy­wa­ny także pier­wszy sto­pień skali du­ro­wej lub mol­lo­wej, bę­dą­cy prymą to­ni­ki w ro­zu­mie­niu funk­cyj­nym.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) akord toniczny, centrum tonalne, ośrodek ciążenia tonalnego, punkt ciążenia tonalnego, symbol. T

 (1.2) pryma (toniki)

Wiktionary


tonin

ro­dzaj wa­le­ni z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych


SJP.pl

Tonin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 249 miesz­kań­ców. Jest ósmą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Sośno.

Wikipedia


toninek

To­ni­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 132 miesz­kań­ców. Jest czter­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Sośno.

Wikipedia


tonio

zdrob­nie­nie od: An­to­ni (imię mę­skie)


SJP.pl


toniszewo

To­ni­sze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Wą­gro­wiec.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wikipedia


tonizacja

przy­wra­ca­nie skó­rze, cerze wła­ści­we­go pH


SJP.pl


tonizm

struk­tu­ra wier­sza o pow­ta­rza­ją­cych się ryt­micz­nie czło­nach


SJP.pl

To­nizm – sy­stem nu­me­rycz­ny wier­sza, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­stę­po­wa­niem tej samej licz­by ze­stro­jów ak­cen­to­wych (sylab pod jed­nym ak­cen­tem) w jed­nym wer­sie. W wier­szu to­nicz­nym może wy­stę­po­wać prze­rzut­nia, bar­dzo ważny jest rym w kla­u­zu­li. To­nizm może być łą­czo­ny w wier­szu z sy­la­biz­mem (tak pisał mię­dzy in­ny­mi Bro­niew­ski). W to­niz­mie naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją wier­sze sze­ścio- i trzy­ak­cen­to­we.

Wikipedia


tonizująco

→ to­ni­zu­ją­cy


SJP.pl

Patrz:

tonizujący

tonięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tonąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tonąć

 rzecz. toń ż., zatonięcie n.

Wiktionary


tonka

1. fa­sol­ka tonka - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, o wy­so­kiej za­war­to­ści ku­ma­ry­ny; fa­so­la ton­kiń­ska, bób tonka, ton­ko­wiec wonny;
2. zdrob­nie­nie od: tona


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub żeń­ski

 (1.1) spoż. aro­ma­tycz­ne ziar­no ton­kow­ca won­ne­go uży­wa­ne jako przy­pra­wa oraz do­da­tek aro­ma­ty­zu­ją­cy kos­me­ty­ki i tytoń

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • DJ Tonka – nie­miec­ki DJ i pro­du­cent
  • Tonka – je­zio­ro w Pol­sce w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim
  • tonka – na­sio­na ro­śli­ny ton­ko­wiec wonny o przy­jem­nym za­pa­chu, sto­so­wa­ne w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym, cu­kier­ni­czym, ty­to­nio­wym oraz jako do­da­tek aro­ma­ty­zu­ją­cy do piwa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W USA za­bro­nio­no uży­wa­nia tonka, ze wzglę­du na za­war­tość ku­ma­ry­ny, która jest szkod­li­wa.

 (1.1) Choć wielu z nas nie zdaje sobie z tego spra­wy, fa­so­lę tonkę czę­sto czu­je­my na co dzień.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tonkowiec mrz.

 przym. tonkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fasolka tonka

Wiktionary


tonkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ton­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tonkać ndk.

Wiktionary


tonkać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Poz­nań. mo­czyć, za­ma­czać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tonkanie n.

Wiktionary


tonkijski

kot ton­kij­ski - rasa kota, krzy­żów­ka kota sy­jam­skie­go z bur­mań­skim


SJP.pl


tonkin

kle­jon­ka bam­bu­so­wa do wy­ro­bu wędek i kij­ków nar­ciar­skich


SJP.pl

Ton­kin lub Bắc Bộ – kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­nym Wiet­na­mie, obej­mu­ją­ca do­rze­cze Rzeki Czer­wo­nej. Są­sia­du­je od za­cho­du z La­o­sem, od pół­no­cy z chiń­ski­mi pro­win­cja­mi Jun­nan i Ku­ang­si, a od wscho­du ota­cza go Za­to­ka Ton­kiń­ska.

W del­cie Rzeki Czer­wo­nej roz­ta­cza się uro­dzaj­ny i gęsto za­lud­nio­ny re­gion rol­ni­czy, upra­wy ryżu, ma­nio­ku, trzci­ny cu­kro­wej, ro­ślin ole­i­stych, ba­weł­ny, juty, ty­to­niu i her­ba­ty.

Wikipedia


tonkiński

przy­miot­nik od: Ton­kin


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ton­ki­nem, do­ty­czą­cy Ton­ki­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tonkin mrz.

Wiktionary


tonkowiec

ton­ko­wiec wonny - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, o dużej za­war­to­ści ku­ma­ry­ny; fa­sol­ka tonka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dip­te­ryx|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin drze­wia­stych z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych

 (1.2) dendr. drze­wo z ro­dza­ju ton­ko­wiec (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tonka

 przym. tonkowy

Wiktionary


tonkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tonka, do­ty­czą­cy tonka

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na ton­kow­ca

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który po­sia­da aro­mat tonka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ton­ko­we ziar­na, albo tak zwany bób ton­ko­wy, kła­dzio­ne do ta­ba­ki dla za­pa­chu przez niek­tó­rych jej lu­bow­ni­ków, po­cho­dzą z gu­jań­skie­go drze­wa, zwa­ne­go na­u­ko­wo Dip­te­ris odo­ra­ta Willr..

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tonkowiec m., tonka n./ż.

Wiktionary


tonna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miar. fiz. tona me­trycz­na (1000 kg)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tonna – rzeka
  • Tonna – gmina w kraju związ­ko­wym Tu­ryn­gia, w po­wie­cie Gotha
  • Char­lot­te Eli­za­beth Tonna – an­giel­ska pi­sar­ka
  • Edu­ar­do Tonna – ar­cy­bi­skup Iz­mi­ru
  • Tonna (stąg­wi­ca) – ro­dzaj śli­ma­ków z ro­dzi­ny Ton­ni­dae
  • tona

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rad bo­wiem na­le­ży do grupy pier­wiast­ków ziem al­ka­licz­nych o wy­bit­nie okre­ślo­nych włas­no­ściach, a jak­kol­wiek ilość jego w ru­dach uranu jest nader mała (naj­wy­żej około 500 mgr. na tonnę), to jed­nak przy względ­nej dłu­go­wiecz­no­ści radu (okres półtr­wa­nia wy­no­si 1600 lat) ilość ta jest wy­star­cza­ją­ca, aby można było wy­o­dręb­nić czy­ste sole radu, okre­ślić jego cię­żar ato­mo­wy (226,0), a nawet otrzy­mać Ra w sta­nie me­ta­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃nːa, AS: tõ•na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tona

Wiktionary


tono

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: tona

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃nɔ, AS: tõno

Wiktionary


tonograf

sa­mo­za­pi­su­ją­cy to­no­metr (przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia w gałce ocz­nej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sa­mo­za­pi­su­ją­cy przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia w gałce ocz­nej

Wiktionary


tonokilometr

jed­nost­ka obli­cze­nio­wa do obli­cza­nia kosz­tów prze­wo­zu to­wa­ru


SJP.pl

To­no­ki­lo­metr ("tkm"; ang.: "ton·km=ton·ki­lo­me­tre") – sto­so­wa­na w tran­spor­cie to­wa­ro­wym jed­nost­ka miary pracy prze­wo­zo­wej wy­ko­na­nej przez śro­dek tran­spor­tu to­wa­ro­we­go, okre­śla­ją­ca prze­wie­zie­nie jed­nej tony to­wa­rów na

Wikipedia


tonometr

1. przy­rząd do po­mia­ru ci­śnie­nia w gałce ocz­nej;
2. przy­rząd do po­mia­ru ci­śnie­nia krwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia w gałce ocz­nej

Wiktionary

To­no­metr – przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia np. pary bądź w me­dy­cy­nie np. ci­śnie­nia wew­nątrz­gał­ko­we­go (to­no­metr Gold­man­na, to­no­metr Schiøtza) lub krwi.

Wikipedia


tonomila

jed­nost­ka obli­cze­nio­wa, wy­ni­ka­ją­ca z pom­no­że­nia prze­wo­żo­ne­go (w tran­spor­cie wod­nym) cię­ża­ru (w to­nach) przez licz­bę prze­by­tych mil


SJP.pl


tonoplast

błona wa­ku­o­li w ko­mór­ce ro­ślin­nej


SJP.pl

To­no­plast (błona wa­ku­o­li) – po­je­dyn­cza, pół­prze­pu­szczal­na, biał­ko­wo-li­pi­do­wa błona bio­lo­gicz­na ota­cza­ją­ca wa­ku­o­le w ko­mór­kach ro­ślin i niek­tó­rych grzy­bów. Pow­sta­je z błon re­ti­ku­lum en­do­plaz­ma­tycz­ne­go lub pę­che­rzy­ków apa­ra­tu Gol­gie­go. Od­dzie­la sok ko­mór­ko­wy od cy­to­plaz­my oraz re­gu­lu­je wy­mia­nę jonów i czą­ste­czek mię­dzy nimi. Może po­sia­dać ry­bo­so­my na zew­nętrz­nej po­wierzch­ni.

Wikipedia


tonotron

ra­da­ro­wa lampa obra­zo­wa


SJP.pl


tonowo

1. ma­ją­cy cię­żar jed­nej tony, jed­no­to­no­wy;
2. zwią­za­ny z tonem (miarą od­le­gło­ści po­mię­dzy dźwię­ka­mi), np. to­no­we wy­bie­ra­nie nu­me­ru


SJP.pl

To­no­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie żniń­skim, w gmi­nie Ja­no­wiec Wiel­ko­pol­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 374 miesz­kań­ców. Jest piątą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Ja­no­wiec Wiel­ko­pol­ski. Po­cho­dzi stąd Ja­nusz Cent­ka – szy­bow­nik, dwu­krot­ny mistrz świa­ta.

Wikipedia


tonowy

1. ma­ją­cy cię­żar jed­nej tony, jed­no­to­no­wy;
2. zwią­za­ny z tonem (miarą od­le­gło­ści po­mię­dzy dźwię­ka­mi), np. to­no­we wy­bie­ra­nie nu­me­ru


SJP.pl


tonsillektomia

chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie mig­dał­ków pod­nie­bien­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg wy­cię­cia mig­dał­ków pod­nie­bien­nych;

Wiktionary

Ton­sil­lek­to­mia – za­bieg la­ryn­go­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu (wy­łu­szcze­niu) mig­dał­ków pod­nie­bien­nych. Naj­czę­ściej wy­ko­ny­wa­na u do­ro­słych w znie­czu­le­niu na­się­ko­wym, u dzie­ci w znie­czu­le­niu ogól­nym.

Wikipedia


tonsura

wy­go­lo­ne w kształ­cie kółka miej­sce na wierz­chu głowy du­chow­ne­go ka­to­lic­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krąg skóry wy­go­lo­ny na cie­mie­niu, cza­sa­mi tak duży, że po­zo­sta­je je­dy­nie wą­skie pasmo wło­sów wokół głowy;

 (1.2) przen. po­strzy­ży­ny pod­czas ce­re­mo­nii przy­ję­cia do stanu du­chow­ne­go

Wiktionary

Ton­su­ra (łac. "strzy­że­nie", daw­niej "plesz") – wy­go­lo­ny krą­żek obej­mu­ją­cy cie­mię (w za­ko­nach, jak np. do­mi­ni­ka­nie, fran­cisz­ka­nie, kar­me­li­ci) lub całą głowę (jak np. u ka­me­du­łów); włosy oka­la­ją­ce wy­go­lo­ne miej­sce miały przy­po­mi­nać ko­ro­nę cier­nio­wą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na gło­wie miał piu­skę przy­kry­wa­ją­cą ton­su­rę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃w̃ˈsura, AS: tõũ̯sura

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. plesz

Wiktionary


tontine

[czy­taj: tąTIN] forma ubez­pie­cze­nia na życie łą­czą­ca ele­men­ty pro­gra­mu in­we­sty­cyj­ne­go i lo­te­rii, po­pu­lar­na w XVIII i XIX wieku


SJP.pl


tonu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: ton

Wiktionary


tonus

stałe na­pię­cie czyn­no­ścio­we mię­śni szkie­le­to­wych


SJP.pl


tony

jed­nost­ka masy, równa 1000 kg


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tony – pol­ski ze­spół big be­a­to­wy z Gdań­ska, dzia­ła­ją­cy w la­tach 1962–1965
  • Tony – na­gro­da ar­ty­stycz­na
  • Tony – pił­karz ru­muń­skiej dru­ży­ny CFR 1907 Kluż
  • Tony – an­giel­ska wer­sja imie­nia An­to­ni
  • ton – cecha ar­ty­ku­la­cji sa­mo­gło­sek w ję­zy­kach to­nal­nych (zob. in­to­na­cja w ję­zy­kach to­nal­nych)
  • ton – po­ję­cie w aku­sty­ce
  • tona – jed­nost­ka masy
  • Tony Mon­ta­na – po­stać fik­cyj­na z filmu Czło­wiek z bliz­ną
  • Tony – wieś w USA

Wikipedia


tonąca

1. ginąć przez brak moż­li­wo­ści wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia od­de­chu; opa­dać na dno;
2. za­pa­dać się w coś, za­głę­biać się w czymś


SJP.pl

Patrz:

tonąć

tonący

1. ginąć przez brak moż­li­wo­ści wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia od­de­chu; opa­dać na dno;
2. za­pa­dać się w coś, za­głę­biać się w czymś


SJP.pl

Patrz:

tonąć

tonąć

1. ginąć przez brak moż­li­wo­ści wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia od­de­chu; opa­dać na dno;
2. za­pa­dać się w coś, za­głę­biać się w czymś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) o lu­dziach: za­pa­dać się pod wodę, nie umie­jąc pły­wać

 (1.2) za­nu­rzać się pod wodę, zni­ka­jąc w niej

 (1.3) tra­cić życie w wo­dzie, topić się

 (1.4) przen. być oto­czo­nym wiel­ką ilo­ścią lub nad­mia­rem cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­tow­nik ura­to­wał tu­ry­stę, który tonął.

 (1.2) Drew­no nie tonie w wo­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ̃nɔ̃ɲt͡ɕ, AS: tõnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toniec mzw., tonięcie n., toń ż.

 czas. utonąć dk., zatonąć dk.

Wiktionary


toolbar

[czy­taj: tul­bar] z an­giel­skie­go: pasek na­rzę­dzi (ele­ment in­ter­fej­su pro­gra­mów)


SJP.pl


top

1. pro­ces oraz pro­dukt to­pie­nia me­ta­lu;
2. wierz­cho­łek masz­tu lub in­ne­go pio­no­wo usta­wio­ne­go drzew­ca;
3. wy­so­kie miej­sce, szczyt po­pu­lar­no­ści, po­wo­dze­nie (zwy­kle w wy­ra­że­niu "być na topie" - być na szczy­cie, być bar­dzo po­pu­lar­nym);
4. grupa ludzi od­no­szą­cych suk­ce­sy, cie­szą­cych się dużą po­pu­lar­no­ścią;
5. górna część ubra­nia, zwła­szcza ko­bie­ce­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. czyn­ność to­pie­nia me­ta­lu

 (1.2) techn. pro­dukt to­pie­nia me­ta­lu

 (1.3) pot. szczyt po­pu­lar­no­ści, sławy, wy­so­kie miej­sce w ja­kiejś hie­rar­chii, czo­ło­wa po­zy­cja

 (1.4) pot. grupa osób osią­ga­ją­cych suk­ce­sy w ja­kiejś dzie­dzi­nie, cie­szą­ca się po­pu­lar­no­ścią

 (1.5) żegl. wierz­cho­łek drzew­ca usta­wio­ne­go pio­no­wo, np. masz­tu;

 (1.6) pot. krót­ka dam­ska bluz­ka, nie­roz­pi­na­na, zwy­kle do­pa­so­wa­na, bez rę­ka­wów lub z krót­ki­mi rę­kaw­ka­mi i bez koł­nie­rzy­ka

w uży­ciu przy­miot­ni­ko­wym

 (2.1) taki, który jest bar­dzo po­pu­lar­ny, osią­gnął duży suk­ces; także: naj­mod­niej­szy w danym mo­men­cie

Wiktionary

Top (ang. szczyt, wierz­cho­łek) – wolny, górny ko­niec pio­no­wych drzewc w omasz­to­wa­niu ża­glow­ca, tj. masz­tów. Top masz­tu drew­nia­ne­go za­koń­czo­ny jest jabł­kiem.

Od "topu" biorą nazwy liny oli­no­wa­nia sta­łe­go, mo­co­wa­ne przy szczy­cie masz­tu (top­wan­ta, topsz­tag), oraz pod­no­szo­ne u szczy­tu masz­tu żagle (top­sel, topsz­tak­sel).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔp, AS: top

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. topik (1.6)

 przym. topowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) czołówka, elita

Wiktionary


topanek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Orawa, Skal­ne Pod­ha­le, Spisz, Śląsk. but z cho­lew­ką się­ga­ją­cą co najm­niej kost­ki

Wiktionary


topaz

mi­ne­rał, flu­o­ro­krze­mian glinu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów;

 (1.2) jubil. ka­mień szla­chet­ny z osz­li­fo­wa­ne­go to­pa­zu (1.1)

 (1.3) daw. miner. pe­ry­dot, chry­zo­lit

 (1.4) bot. ogrod. od­mia­na gro­chu

Wiktionary

Topaz – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, krze­mian wy­spo­wy, che­micz­nie flu­o­ro­krze­mian glinu roz­po­wszech­nio­ny w wielu re­jo­nach świa­ta.

Nazwa po­cho­dzi od gr. τοπάζιος ("topázios, to­pa­zos") oz­na­cza­ją­ce­go "po­szu­ki­wać" i ła­ciń­skie­go to­pa­sus, które są zwią­za­ne praw­do­po­dob­nie ze starą san­skryc­ką nazwą topas oz­na­cza­ją­cą ogień, co na­wią­zu­je do po­ma­rań­czo­wo-zło­tej barwy i bla­sku szla­chet­nych od­mian tego mi­ne­ra­łu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) We fra­mu­gach i na ka­mien­nych sto­łach le­ża­ły dro­gie ka­mie­nie wszyst­kich barw: ru­bi­ny, to­pa­zy, szma­rag­dy, sza­fi­ry, dia­men­ty, wresz­cie perły wiel­ko­ści orze­chów, a nawet pta­sich jaj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔpas, AS: topas

Wiktionary

Powiązane:

 przym. topazowy

Wiktionary


topazik

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych


SJP.pl


topazowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy to­pa­zu, zro­bio­ny z to­pa­zu

 (1.2) ko­lo­ru to­pa­zu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topaz mrz.

Wiktionary


topczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


topek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. noc­nik

Wiktionary


topenant

lina przy oża­glo­wa­niu ga­flo­wym, słu­żą­ca do pod­trzy­my­wa­nia noku bomu; to­pe­nan­ta; dirka


SJP.pl


topenanta

lina przy oża­glo­wa­niu ga­flo­wym, słu­żą­ca do pod­trzy­my­wa­nia noku bomu; to­pe­nant; dirka


SJP.pl

To­pe­nan­ta (ang. "top­ping lift") – lina pod­trzy­mu­ją­ca wolny ko­niec (nok) po­zio­mych drzewc – bomu lub rei.

jest to lina oli­no­wa­nia ru­cho­me­go bie­gną­ca od noku bomu do topu masz­tu, a stam­tąd na po­kład. Bywa za­stę­po­wa­na przez te­le­sko­po­wy ob­cią­gacz bomu, który speł­nia jed­no­cze­śnie funk­cję to­pe­nan­ty i ob­cią­ga­cza.

Wikipedia


topenantowy

→ to­pe­nan­ta, → to­pe­nant


SJP.pl

Patrz:

topenanta, → topenant

topi

1. za­nu­rzać coś w cie­czy w spo­sób za­po­bie­ga­ją­cy wy­nu­rze­niu;
2. uśmier­cać isto­tę wy­ko­rzy­stu­ją­cą do od­dy­cha­nia płuca po­przez unie­moż­li­wie­nie jej wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia po­wie­trza;
3. za­mie­niać ciało stałe w płyn­ne; roz­pu­szczać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Da­ma­li­scus lu­na­tus|ref=tak., ga­tu­nek an­ty­lo­py z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ga­tun­ku topi (1.1)

 (1.3) tra­dy­cyj­ne, mę­skie na­kry­cia głowy w In­diach, Pa­ki­sta­nie, Ban­gla­de­szu i Af­ga­ni­sta­nie, wy­stę­pu­ją­ce w róż­nych od­mia­nach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • topi – ssak z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych
  • Topi – mia­sto w Pa­ki­sta­nie
  • Bamir Topi (ur. 1957) – al­bań­ski po­li­tyk i bio­log
  • Teuta Topi (ur. 1961) – al­bań­ska agro­nom

Wikipedia

Synonimy:

 (1.2) sassebi

Wiktionary


topiacz

wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny ro­bot­nik pra­cu­ją­cy w od­lew­ni że­la­za lub szkła; to­piarz, giser


SJP.pl


topialnia

w tech­ni­ce: za­kład prze­my­sło­wy lub jego część, w któ­rej prze­ta­pia się metal, tłu­szcze itp.; wy­ta­pial­nia


SJP.pl


topian

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, ho­do­wa­na w ak­wa­riach jako ro­śli­na ozdob­na


SJP.pl


topiar

ro­śli­na o kształ­cie ufor­mo­wa­nym przez czło­wie­ka, ho­do­wa­na w ce­lach ozdob­nych, np. ży­wo­płot


SJP.pl


topiarka

przy­rząd do to­pie­nia wosku


SJP.pl


topiarz

wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny ro­bot­nik pra­cu­ją­cy w od­lew­ni że­la­za lub szkła; to­piacz, giser


SJP.pl


topiczny

przy­miot­nik od: topos


SJP.pl


topiel

głę­bi­na w rzece lub je­zio­rze; grzą­skie bagna; to­pie­li­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. głę­bo­kie miej­sce w ot­war­tym zbior­ni­ku wod­nym

 (1.2) książk. miej­sce wzbu­rze­nia się wody

 (1.3) książk. grzą­skie bagno

Wiktionary

To­piel – stru­ga, le­wo­brzeż­ny do­pływ Par­sę­ty o dłu­go­ści 19,04 km, po­wierzch­ni zlew­ni 83,52 km² i śred­nim spad­ku 5.1‰.

Stru­ga pły­nie na Po­brze­żu Po­łud­nio­wo­bał­tyc­kim. Prze­pły­wa w oko­li­cach miej­sco­wo­ści Sińce, Sta­no­mi­no, Ka­mo­so­wo. Nazwę To­piel wpro­wa­dzo­no urzę­do­wo w 1948 roku, za­stę­pu­jąc po­przed­nią nie­miec­ką nazwę stru­gi – "Non­nen Bach".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za to, że za­my­śli­li wy­mor­do­wać dzie­ci świę­tych - / kiedy to jedno Dzie­cię po­rzu­co­ne zo­sta­ło i ura­to­wa­ne - / za karę za­bra­łeś im mnó­stwo ich dzie­ci / i wy­gu­bi­łeś ich razem w burz­li­wej to­pie­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topielisko n., topielec mos./mzw., topielica ż., topienie n., utopienie n.

 czas. topić ndk., utopić dk.

 przym. topieliskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głębina, topielisko

 (1.2) topielisko

 (1.3) grzęzawisko, topielisko

Wiktionary


topielec

1. zwło­ki czło­wie­ka, który się uto­pił;
2. w prze­ka­zach, le­gen­dach, po­da­niach lu­do­wych: miesz­ka­ją­cy w głę­bi­nach wód duch uto­pio­ne­go czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwło­ki osoby, która uto­pi­ła się

 (1.2) czło­wiek ura­to­wa­ny od uto­nię­cia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) etn. mit. w po­da­niach lu­do­wych: po­ku­tu­ją­cy duch uto­pio­ne­go czło­wie­ka, który wcią­ga ludzi w głę­bi­ny wód

 (2.2) środ. ryb. mart­wa ryba

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­pie­lec lub uto­piec – demon wodny
  • To­pie­lec lub uto­pe­nec – po­tra­wa kuch­ni cze­skiej
  • To­pie­lec – wiersz pol­skie­go poety Bo­le­sła­wa Le­śmia­na z tomu Łąka wy­da­ne­go w 1920
  • To­pie­lec – osada leśna w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Cie­cho­cin
  • Uto­nię­cie – za­blo­ko­wa­nie dróg od­de­cho­wych pły­nem

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na po­wierzch­ni rzeki uno­sił się wśród bzyku much wzdę­ty to­pie­lec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈpʲjɛlɛt͡s, AS: topʹi ̯elec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topiel ż., topielisko n., topienie n., utopienie n., zatapianie n., zatopienie n.

:: fż. topielica

 czas. topić ndk., utopić dk., zatapiać ndk., zatopić dk.

Wiktionary


topielica

1. ciało ko­bie­ty, która się uto­pi­ła;
2. wg baśni i podań: duch ko­bie­ty uto­pio­nej, demon za­miesz­ku­ją­cy je­zio­ra, wa­bią­cy śpie­wem i pię­knym cia­łem ką­pią­cych się męż­czyzn, wcią­ga­ją­cy ich w głę­bi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zwło­ki ko­bie­ty, która uto­pi­ła się, także ko­bie­ta ura­to­wa­na od uto­nię­cia

 (1.2) upiór, rze­ko­my duch uto­pio­nej ko­bie­ty

 (1.3) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ra­na­tra li­ne­a­ris|ref=tak., owad;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • to­pie­li­ca – demon z wie­rzeń sło­wiań­skich
  • to­pie­li­ca (owad) (to­piel­ni­ca) – owad z ro­dzi­ny pło­szczy­co­wa­tych
  • To­pie­li­ca – bal­la­da Ta­ra­sa Szew­czen­ki
  • To­pie­li­ca – po­wieść Ra­y­mond Chand­le­ra, wy­stę­pu­ją­ca także pod ty­tu­łem Ta­jem­ni­ca je­zio­ra
  • To­pie­li­ca – po­wieść Gai Grze­go­rzew­skiej na­gro­dzo­na Na­gro­dą Wiel­kie­go Ka­li­bru
  • To­pie­li­ca – stru­ga, le­wo­brzeż­ny do­pływ Wkry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­li­cjan­ci wy­cią­gnę­li spod mostu to­pie­li­cę.

 (1.2) Tylko mgła­wi­ce nad nur­tem Na­re­wu skłę­bi­ły się gę­ściej i ukry­ły w swej płach­cie bla­do­li­ce bo­gin­ki, zie­lo­no­o­kie ru­sał­ki-wod­ni­ce, to­pie­li­ce upior­ne, uno­szo­ne war­tem bież­nym, ro­ga­ny-la­ta­wi­ce, na pru­ską Szatr­ję dą­żą­ce. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔpʲjɛˈlʲit͡sa, AS: topʹi ̯elʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topiel ż., topienie n., utopienie n., zatapianie n., zatopienie n., utopiec m.

:: fm. topielec m.

 czas. topić ndk., zatapiać ndk., utopić dk., zatopić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) wodnica

Wiktionary


topielisko

głę­bi­na w rzece lub je­zio­rze; grzą­skie bagna; to­piel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. głę­bo­kie miej­sce w ot­war­tym zbior­ni­ku wod­nym

 (1.2) książk. miej­sce wzbu­rze­nia się wody

 (1.3) książk. grzą­skie bagno

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Wy­pro­wa­dza nas ona na błot­ni­stą rów­ni­nę z ukry­te­mi poś­ród wy­so­kiej trawy to­pie­li­ska­mi, do gę­stych za­ro­śli, na szczy­ty gór, na ob­szer­ne łąki i do gę­stych lasów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topiel ż., topielec mos./mzw., topielica ż., topienie n., utopienie n.

 czas. topić ndk., utopić dk.

 przym. topieliskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głębina, topiel

 (1.2) topiel

 (1.3) grzęzawisko, topiel

Wiktionary


topielisty

bę­dą­cy to­pie­lą; ob­fi­tu­ją­cy w to­pie­li­ska


SJP.pl


topielnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­pie­li­ca (owad)
  • To­pie­li­ca (demon)

Wikipedia


topienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­nu­rza­nie w wo­dzie lub innej sub­stan­cji płyn­nej z za­mia­rem po­zba­wie­nia życia

 (1.2) za­nu­rza­nie cze­goś w zbior­ni­ku wody lub innej cie­czy, aby to zni­knę­ło, posz­ło na dno

 (1.3) fiz. prze­mie­nia­nie ciała sta­łe­go w cie­kłe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zatapiać, topić ndk.

 rzecz. topielec mzw./mos., topiel ż., zatapialność ż., wtopa ż., topielica ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) rozpuszczanie, roztapianie

Wiktionary


topień

chrząszcz wodny z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych


SJP.pl

To­pień ("Cy­bi­ster la­te­ra­li­mar­gi­na­lis") – ga­tu­nek dość du­że­go chrzą­szcza wod­ne­go z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych (Dy­ti­sci­dae).

Wikipedia


topik

od­ci­nek prze­wod­ni­ka prze­pa­la­ją­cy się przy prze­kro­cze­niu do­pu­szczal­ne­go na­tę­że­nia prądu, uży­wa­ny w bez­piecz­ni­kach


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • topik (pająk)
  • Topik – po­stać z Mu­min­ków

Wikipedia


topika

kie­ru­nek li­te­rac­ki zaj­mu­ją­cy się to­po­sa­mi


SJP.pl

To­pi­ka ( τά τοπικά, to­pi­ca) – nauka zaj­mu­ją­ca się wy­naj­dy­wa­niem, ana­li­zą, kla­sy­fi­ka­cją i za­sto­so­wa­niem to­po­sów, czyli miejsc wspól­nych (ko­mu­na­łów), uży­wa­nych pod­czas ar­gu­men­ta­cji lub re­fu­ta­cji w wy­po­wie­dzi albo dy­sku­sji. Uważa się ją za dy­scy­pli­nę z po­gra­ni­cza re­to­ry­ki i dia­lek­ty­ki, a nie­kie­dy także te­o­rii li­te­ra­tu­ry, kla­sycz­nej lo­gi­ki, se­mio­lo­gii i me­to­do­lo­gii nauk.

Wikipedia


topikowate

ro­dzi­na sta­wo­no­gów z rzędu pa­ją­ków, nie­wiel­kich roz­mia­rów, za­miesz­ku­ją­cych zbior­ni­ki wodne


SJP.pl

To­pi­ko­wa­te (Ar­gy­ro­ne­ti­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z in­fra­rzę­du wyż­szych i na­dro­dzi­ny Dic­ty­no­i­dea. Obej­mu­je 74 opi­sa­ne ga­tun­ki.

Wikipedia


topikowaty

o ce­chach to­pi­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


topinambur

ro­śli­na wie­lo­let­nia z ro­dzi­ny astro­wa­tych; bulwa, sło­necz­nik bul­wia­sty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. pot. sło­necz­nik bul­wia­sty, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|He­liant­hus tu­be­ro­sus|L.|ref=tak., ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) kulin. ja­rzy­na z bulw to­pi­nam­bu­ru (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔpʲĩˈnãmbur, AS: topʹĩnãmbur

Wiktionary

Powiązane:

 przym. topinamburowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słonecznik bulwiasty

Wiktionary


topinamburowy

→ to­pi­nam­bur


SJP.pl

Patrz:

topinambur

topiony

1. za­nu­rzać coś w cie­czy w spo­sób za­po­bie­ga­ją­cy wy­nu­rze­niu;
2. uśmier­cać isto­tę wy­ko­rzy­stu­ją­cą do od­dy­cha­nia płuca po­przez unie­moż­li­wie­nie jej wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia po­wie­trza;
3. za­mie­niać ciało stałe w płyn­ne; roz­pu­szczać


SJP.pl


topić

1. za­nu­rzać coś w cie­czy w spo­sób za­po­bie­ga­ją­cy wy­nu­rze­niu;
2. uśmier­cać isto­tę wy­ko­rzy­stu­ją­cą do od­dy­cha­nia płuca po­przez unie­moż­li­wie­nie jej wy­pły­nię­cia z wody i zła­pa­nia po­wie­trza;
3. za­mie­niać ciało stałe w płyn­ne; roz­pu­szczać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pró­bo­wać po­zba­wić życia po­przez za­nu­rza­nie w czymś płyn­nym

 (1.2) za­głę­biać coś w czymś

 (1.3) spra­wiać, że coś prze­mie­szcza się pod po­wierzch­nię cie­czy albo w głąb ciała

 (1.4) prze­mie­niać ciało stałe w ciecz po­przez pod­grze­wa­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny topić się (dk. brak)

 (2.1) tra­cić życie w pły­nie lub czymś grzą­skim

 (2.2) zni­kać pod wodą lub w innym śro­do­wi­sku płyn­nym

 (2.3) przy­bie­rać po­stać płyn­ną

Wiktionary

Przykłady

 (2.3) Azo­tek galu jest pie­kiel­nie wy­trzy­ma­łym ma­te­ria­łem — topi się w tem­pe­ra­tu­rze kilku ty­się­cy stop­ni i ci­śnie­niu kil­ka­na­ście ty­się­cy razy więk­szym od at­mos­fe­rycz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topielisko n., topiel ż., topielec mos., topielica ż., topienie n., topik mrz., topliwość ż., utopienie n., niezatapialność ż., zatapialność ż.

 czas. utopić, zatapiać, wytapiać

 przym. topliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) zanurzać, puszczać na dno

 (1.4) rozpuszczać, roztapiać, stapiać

 (2.1) tonąć

 (2.2) nurkować, zanurzać się

 (2.3) topnieć

Wiktionary


topiłówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­pi­łów­ka – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Au­gu­stów
  • To­pi­łów­ka – osada leśna w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Au­gu­stów

Wikipedia


topka

1. po­tocz­nie:
a) wy­so­kie miej­sce w ran­kin­gu;
b) elita, czo­łów­ka;
2. daw­niej: słu­pek soli w kształ­cie stoż­ka ze ścię­tym wierz­choł­kiem, z oz­na­czo­ną do­kład­ną wagą


SJP.pl


topkapi

za­byt­ko­wy pałac w Stam­bu­le


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Top­ka­pi – pałac w Tur­cji
  • Topkapı – kom­pleks pił­kar­ski w Tur­cji
  • Top­ka­pi – ame­ry­kań­ska ko­me­dia kry­mi­nal­na z 1964 roku

Wikipedia


topl

te­re­no­wa obro­na prze­ciw­lot­ni­cza; TOPL


SJP.pl


toplayer

[czy­taj: TOPlejer] re­kla­ma za­sła­nia­ją­ca treść stro­ny in­ter­ne­to­wej


SJP.pl


toplać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mo­czyć

Wiktionary


toples

dam­ski ko­stium pla­żo­wy nie za­kry­wa­ją­cy pier­si; to­pless, mo­no­ki­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zob. to­pless.

przy­miot­nik

 (2.1) zob. to­pless.

przy­słó­wek

 (3.1) zob. to­pless.

Wiktionary

To­ples – pol­ska grupa mu­zycz­na za­ło­żo­na przez Mar­ci­na Sie­gień­czu­ka, gra­ją­ca no­wo­czes­ną od­mia­nę mu­zy­ki disco polo. Dzia­ła­ła w Bia­łym­sto­ku w la­tach 1998-2014.

Ostat­nim li­de­rem i wo­ka­li­stą grupy To­ples był Bła­żej Lange, wraz z któ­rym na sce­nie wy­stę­po­wa­ła grupa tan­ce­rzy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔplɛs, AS: toples

Wiktionary


topless

dam­ski ko­stium pla­żo­wy nie­za­kry­wa­ją­cy pier­si; to­ples, mo­no­ki­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj ubra­nia, naj­czę­ściej dam­ski ko­stium pla­żo­wy lub ką­pie­lo­wy bez gór­nej czę­ści za­sła­nia­ją­cej pier­si

przy­miot­nik

 (2.1) taki, który nie okry­wa pier­si

przy­słó­wek

 (3.1) nie okry­wa­jąc pier­si

Wiktionary

To­pless ( top „górna część”, less „bez”) po­rów­naj "cu­lot­te seule" ( cu­lot­te „maj­tecz­ki”, seule „je­dy­nie”: tylko maj­tecz­ki) – okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce odzież nie­za­kry­wa­ją­cą pier­si u doj­rza­łych płcio­wo ko­biet. Jest uży­wa­ne jako nazwa ko­stiu­mu pla­żo­we­go skła­da­ją­ce­go się tylko z maj­tek lub pareo, a także w od­nie­sie­niu do lo­ka­li, w któ­rych dam­ska ob­słu­ga pra­cu­je z ob­na­żo­ny­mi pier­sia­mi (bary to­pless, myj­nie sa­mo­cho­do­we to­pless, sa­lo­ny fryz­jer­skie to­pless itp.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więk­szość dziew­czyn pla­żo­wa­ća­żo­wa­ła w to­ples­sach.

 (2.1) Więk­szość dziew­czyn na pla­ża­a­ży była w ko­stiu­mach to­pless.

 (3.1) Więk­szość dziew­czyn na pla­ża­a­ży opa­la­ła się to­pless.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔplɛs, AS: toples

Wiktionary


toplin

To­plin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Skom­lin.

Wieś kró­lew­ska (te­nu­ta) w po­wie­cie wie­luń­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go w końcu XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


topline

[czy­taj: topLAJN] typ prze­stron­nej ka­bi­ny sa­mo­cho­dów cię­ża­ro­wych, zwła­szcza Sca­nii


SJP.pl


topliwość

zdol­ność prze­cho­dze­nia ze stanu sta­łe­go w cie­kły


SJP.pl


topliwy

po­sia­da­ją­cy zdol­ność prze­cho­dze­nia ze stanu sta­łe­go w cie­kły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się to­pli­wo­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­tyst­ka użyła ja­kiejś to­pli­wej sub­stan­cji, którą wy­peł­ni­ła puste prze­strze­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topliwość ż.

 czas. topić ndk., stopić dk.

Wiktionary


topmodel

gwia­zda wśród mo­de­li; top model


SJP.pl


topmodelka

gwia­zda wśród mo­de­lek; top mo­del­ka


SJP.pl


topnica

w gór­nict­wie: przy­rząd w ro­dza­ju pieca, w któ­rym topi się pak zmie­sza­ny z mia­łem wę­glo­wym


SJP.pl


topnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. pro­ces prze­cho­dze­nia ciała ze stanu sta­łe­go w stan cie­kły pod wpły­wem dzia­ła­nia pod­wyż­szo­nej tem­pe­ra­tu­ry;

Wiktionary

Top­nie­nie – prze­mia­na fa­zo­wa po­le­ga­ją­ca na przej­ściu sub­stan­cji ze stanu sta­łe­go w stan cie­kły.

Zja­wi­sko top­nie­nia ści­śle wiąże się ze zja­wi­skiem krzep­nię­cia. Oz­na­cza­na ek­spe­ry­men­tal­nie tem­pe­ra­tu­ra top­nie­nia nie za­wsze jed­nak od­po­wia­da ści­śle tem­pe­ra­tu­rze krzep­nię­cia. Wy­ni­ka to m.in. z wpły­wu za­nie­czy­szczeń, szyb­ko­ści schła­dza­nia lub ogrze­wa­nia, two­rze­niem za­rod­ków kry­sta­li­za­cji oraz ze zja­wisk po­wierzch­nio­wych i mię­dzy­fa­zo­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uważa się, że top­nie­nie lo­dow­ców spo­wo­du­je pod­nie­sie­nie się po­zio­mu morza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔpʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: topʹńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. topnieć ndk.

Wiktionary


topnieć

cza­sow­nik

 (1.1) prze­cho­dzić ze stanu sta­łe­go w stan cie­kły pod wpły­wem dzia­ła­nia pod­wyż­szo­nej tem­pe­ra­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W trzech nie­du­żych sa­lach uno­si­ły się kłęby dymu z pa­pie­ro­sów, na po­dło­dze chlu­pał top­nie­ją­cy błot­ni­sty śnieg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔpʲɲɛ̇t͡ɕ, AS: topʹńėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topienie n., topnienie

Wiktionary


topnik

1. mi­ne­ral­ny do­da­tek uży­wa­ny przy pro­duk­cji żużlu;
2. su­ro­wiec mi­ne­ral­ny o ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze top­nie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. sub­stan­cja ułat­wia­ją­ca lu­to­wa­nie

Wiktionary

Top­nik (odt­le­niacz) – sub­stan­cja ułat­wia­ją­ca lu­to­wa­nie (mięk­kie i twar­de) po­przez che­micz­ne oczy­szcza­nie łą­czo­nych me­ta­li. Po­wszech­nie sto­so­wa­ne top­ni­ki to chlo­rek amonu lub ka­la­fo­nia do lu­to­wa­nia lutem cy­no­wo-oło­wio­wym, kwas solny lub chlo­rek cynku do lu­to­wa­nia po­włok ocyn­ko­wa­nych, bo­raks do lu­to­wa­nia twar­de­go me­ta­li że­laz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wieża, zwana gich­tą, słu­ży­ła do wy­cią­ga­nia za po­mo­cą ręcz­ne­go dźwi­gu wsadu – czyli dar­nio­wej rudy że­la­za, węgla drzew­ne­go i top­ni­ków – na sporą wy­so­kość, aby za­sy­pać nim zbu­do­wa­ny w po­bli­żu cy­lin­drycz­ny wiel­ki piec.

Wiktionary


topnikowy

→ top­nik


SJP.pl

Patrz:

topnik

topnisko

część pieca hut­ni­cze­go


SJP.pl


topniskowy

przy­miot­nik od: top­ni­sko


SJP.pl


topo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z miej­scem, miej­sco­wo­ścią, te­re­nem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔpɔ, AS: topo

Wiktionary


topograf

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie to­po­gra­fii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się to­po­gra­fią, spo­rzą­dza­ją­ca zdję­cia te­re­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈpɔɡraf, AS: topograf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topografia ż.

 przym. topograficzny

 przysł. topograficznie

Wiktionary


topografia

1. dział ge­o­dez­ji do­ty­czą­cy po­mia­rów te­re­nu i wy­ko­ny­wa­nia map na ich pod­sta­wie;
2. rzeź­ba te­re­nu i roz­mie­szcze­nie szcze­gó­łów z nim zwią­za­nych;
3. układ po­mie­szczeń wew­nątrz bu­dyn­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział ge­o­dez­ji zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi szcze­gó­łów sy­tu­a­cyj­nych i rzeź­by te­re­nu w celu spo­rzą­dze­nia map;

 (1.2) uksz­tał­to­wa­nie te­re­nu, ze­spół cech ja­kie­goś te­re­nu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • to­po­gra­fia (ge­o­gra­fia) – nauka, sztu­ka opi­sy­wa­nia te­re­nu zwią­za­na z kar­to­gra­fią
  • to­po­gra­fia po­wierzch­ni – ciała sta­łe­go
  • to­po­gra­fia ukła­du sca­lo­ne­go
  • W me­dy­cy­nie to­po­gra­fia oz­na­cza umiej­sco­wie­nie cech w ciele (np. ana­to­mia to­po­gra­ficz­na).
  • mapa to­po­gra­ficz­na
  • ae­ro­fo­to­to­po­gra­fia

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Muszę kupić mapę z do­brze oz­na­czo­ną to­po­gra­fią tego te­re­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔpɔˈɡrafʲja, AS: topografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topograf m.

 przym. topograficzny

 przysł. topograficznie

Wiktionary


topograficzny

→ to­po­gra­fia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z to­po­gra­fią, do­ty­czą­cy to­po­gra­fii

Wiktionary

Patrz:

topografia

Przykłady

 (1.1) Jak wy­ka­zał ba­dacz, w ze­bra­nym ma­te­ria­le na­zew­ni­czym wy­stę­pu­ją bar­dzo licz­ne de­ry­wa­ty od nazw oso­bo­wych, to­po­gra­ficz­nych, a zwła­szcza zwią­za­ne z szatą ro­ślin­ną i uksz­tał­to­wa­niem te­re­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔpɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ, AS: topografʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topograf m., topografka ż., topografia ż.

 przysł. topograficznie

Wiktionary


topografka

→ to­po­graf


SJP.pl

Patrz:

topograf

topol

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Topol – wieś w Sło­we­nii, w gmi­nie Bloke
  • RT-2PM Topol
  • RS-12M1 Topol-M
  • Chaim Topol
  • Jáchym Topol
  • Josef Topol
  • Mi­ro­sław Topol
  • Sier­giej Topol
  • To­po­la
  • To­po­le

Wikipedia


topola

drze­wo z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych (Po­pu­lus), wy­stę­pu­ją­ce w Eu­raz­ji, Afry­ce i Ame­ry­ce Pół­noc­nej w wielu ga­tun­kach i od­mia­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Po­pu­lus|L.|ref=tak., wy­so­kie drze­wo na­le­żą­ce do ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych, ma­ją­ce ser­co­wa­te li­ście i wia­tro­pyl­ne kwia­ty;

 (1.2) techn. to­po­lo­we drew­no

Wiktionary

To­po­la ("Po­pu­lus" L.) – ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych ("Sa­li­ca­ce­ae"). Wy­róż­nia się w jego obrę­bie zwy­kle ok. 30–40 ga­tun­ków, ale też cza­sem znacz­nie wię­cej (pro­ble­my tak­so­no­micz­ne po­wo­du­je łat­wość krzy­żo­wa­nia się tych ro­ślin i ich duża zmien­ność).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze wzglę­du na dużą łam­li­wość, obec­nie nie sadzi się już tak czę­sto topól wzdłuż ulic miej­skich.

 (1.1) Star­sze chło­pa­ki, wśród nich i groź­ny Adam Hańko, star­to­wa­li spod samej cerk­wi; mknę­li leżąc na san­kach, z gło­wa­mi w dół, pro­sto na wy­wi­ja­ją­cy się w lewo szpa­ler ro­słych topól – jeśli bra­ko­wa­ło im umie­jęt­no­ści lub szczę­ścia, ro­zbi­ja­li się na nie­u­stę­pli­wych, obo­jęt­nych pniach.

 (1.2) Nasza firma ma w asor­ty­men­cie wy­so­kiej ja­ko­ści meble ogro­do­we z to­po­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈpɔla, AS: topola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topolówka ż., topolina ż., topolnik mrz.

:: zdrobn. topolka ż., topólka ż.

 przym. topolowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Poznań topól

 (1.2) topolina

Wiktionary


topolewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ra­do­sław To­po­lew­ski – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Sta­ni­sław To­po­lew­ski – pol­ski spe­cja­li­sta bez­pie­czeń­stwa i obron­no­ści pań­stwa

Wikipedia


topoli

przy­miot­nik od: to­po­la


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­po­li () – wieś w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Warna
  • To­po­li () – wieś na Kry­mie
  • To­po­li () – osied­le w ob­wo­dzie char­kow­skim
  • To­po­li () – wieś w ob­wo­dzie char­kow­skim
  • To­po­li – wieś w ob­wo­dzie char­kow­skim, w re­jo­nie ku­piań­skim, w hro­ma­dzie Dwo­ricz­na
  • To­po­li () – wieś w ob­wo­dzie czer­ka­skim
  • To­po­li () – wieś w ob­wo­dzie czer­ni­how­skim
  • To­po­li () – wieś w ob­wo­dzie ki­ro­woh­radz­kim
  • To­po­li () – wieś w ob­wo­dzie łu­gań­skim

Wikipedia


topolice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­po­li­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie By­strzy­ca Kłodz­ka
  • To­po­li­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Żar­nów
  • To­po­li­ce – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1954 roku w woj. kie­lec­kim, łódz­kim i po­now­nie kie­lec­ki
  • To­po­li­ce – dawna gro­ma­da

Wikipedia


topolina

Zo­bacz też: To­po­li­na w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

To­po­li­na – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie le­gio­now­skim, w gmi­nie Wie­li­szew.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go.

Wikipedia


topolinek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­po­li­nek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. świec­kim, w gmi­nie Świe­cie
  • To­po­li­nek – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. py­rzyc­kim, w gmi­nie Prze­le­wi­ce

Wikipedia


topolka

mała to­po­la; to­pól­ka


SJP.pl

To­pol­ka – dawny za­ścia­nek. Te­re­ny na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Widze.

Wikipedia


topolnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­pol­ni­ca – wieś w Pol­sce
  • To­pol­ni­ca – wieś na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie lwow­skim w re­jo­nie mo­ści­skim
  • To­pol­ni­ca – wieś na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie lwow­skim w re­jo­nie sta­ro­sam­bor­skim
  • To­pol­ni­ca – wieś w Ser­bii, w okrę­gu bor­skim, w gmi­nie Maj­dan­pek

Wikipedia


topolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie to­po­lo­gii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­po­log – wieś w Ru­mu­nii w okrę­gu Tul­cza, w gmi­nie o tej samej naz­wie
  • To­po­log – gmina w Ru­mu­nii w okrę­gu Tul­cza
  • To­po­log – rzeka w Ru­mu­nii, do­pływ Aluty
  • To­po­log – rzeka w Ru­mu­nii, ucho­dzą­ca do je­zio­ra Hazarlâc (do­rze­cze Du­na­ju)

Wikipedia


topologia

1. dział ma­te­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem tych włas­no­ści prze­strze­ni, które nie ule­ga­ją zmia­nie przy przeksz­tał­ce­niach ho­me­o­mor­ficz­nych;
2. ro­dzi­na podz­bio­rów ot­war­tych, wy­róż­nio­nych w obrę­bie zbio­ru, speł­nia­ją­ca okre­ślo­ne ak­sjo­ma­ty;
3. struk­tu­ra ukła­du ele­men­tów przyj­mu­ją­ca okre­ślo­ny kształt, np. gwiaź­dzi­sta lub szy­no­wa to­po­lo­gia sieci kom­pu­te­ro­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. dział ge­o­me­trii ba­da­ją­cy wła­ści­wo­ści ge­o­me­trycz­ne, które nie zmie­nia­ją się przy przeksz­tał­ce­niach ta­kich jak roz­cią­ga­nie, skrę­ca­nie albo obro­ty;

 (1.2) mat. prze­strzeń to­po­lo­gicz­na;

Wiktionary

To­po­lo­gia (gr. τόπος ("tópos"), miej­sce, oko­li­ca; λόγος ("lógos"), słowo, nauka) – dział ma­te­ma­ty­ki wyż­szej zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem prze­strze­ni to­po­lo­gicz­nych, czyli na­jo­gól­niej­szych prze­strze­ni, dla któ­rych można zde­fi­nio­wać po­ję­cie przeksz­tał­ce­nia cią­głe­go. To­po­lo­gia bada zwła­szcza włas­no­ści za­cho­wy­wa­ne przez ho­me­o­mor­fiz­my – np. orien­to­wal­ność po­wierzch­ni, genus („licz­bę ot­wo­rów”), ist­nie­nie (nie­pu­ste­go) brze­gu i jego pod­sta­wo­we cechy. Wła­ści­wo­ści tego typu są na­zy­wa­ne niez­mien­ni­ka­mi to­po­lo­gicz­ny­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­o­ria wę­złów to dział to­po­lo­gii.

 (1.2) To­po­lo­gia sied­mio­wy­mia­ro­wych sfer oka­za­ła się mieć za­ska­ku­ją­ce włas­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔpɔˈlɔɟja, AS: topoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. topologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. geometria położenia / miejsca; daw. analiza położenia / miejsca

Wiktionary


topologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy to­po­lo­gii, zwią­za­ny z to­po­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda prze­strzeń to­po­lo­gicz­na ma bazę – je­że­li τ jest to­po­lo­gią w zbio­rze X, to jest ona rów­nież (try­wial­nie) jej bazą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topologia ż.

Wiktionary


topolowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) skła­da­ją­cy się z to­po­li

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści to­po­li

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią to­po­li

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔpɔˈlɔvɨ, AS: topolovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topola ż., topólka ż.

Wiktionary


topolski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Szcze­pan To­pol­ski (ur. 1951), pił­karz pol­ski, tre­ner.
  • An­to­ni Józef Wa­len­ty To­pol­ski (1793-1883), pol­ski praw­nik.
  • Bar­ba­ra Maria To­pol­ska(-Pie­cho­wiak) (ur. 1938), pol­ski hi­sto­ryk no­wo­żyt­ny, dok­to­rat.
  • David To­pol­ski (ur. 1984), pol­ski pił­karz gra­ją­cy za­rów­no na po­zy­cji obroń­cy, jak i po­moc­ni­ka.
  • Fe­liks To­pol­ski (1907–1989), pol­ski ma­larz i ry­sow­nik.
  • Jerzy To­pol­ski (1928–1998), pol­ski hi­sto­ryk.
  • Ma­ciej To­pol­ski (1767–1812), pol­ski ma­larz.
  • Ma­ciej To­pol­ski (ur. 1989), pol­ski pi­sarz.
  • Wa­len­ty To­pol­ski (1754-1834), pol­ski szlach­cic.

Wikipedia


topolówka

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • to­po­lów­ka (Chry­so­me­la po­pu­li) – ga­tu­nek chrzą­szcza
  • To­po­lów­ka – po­pu­lar­na nazwa jed­ne­go z gdań­skich li­ce­ów

Wikipedia


toponim

1. w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa ge­o­gra­ficz­na, np. nazwa pań­stwa, mia­sta, góry, lasu, ulicy itp.;
2. w bio­lo­gii: nazwa ga­tun­ko­wa lub ro­dza­jo­wa po­cho­dzą­ca od nazwy ge­o­gra­ficz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. jęz. nazwa włas­na ja­kie­goś punk­tu lub ob­sza­ru ge­o­gra­ficz­ne­go (mia­sta, pań­stwa, rzeki itd.);

Wiktionary

To­po­nim (z gr. "topos" = „miej­sce, oko­li­ca” i "ony­mos" = „imię”) – w ogól­nym zna­cze­niu nazwa miej­sco­wa, przy­kła­do­wo "Poz­nań" czy "Hi­ma­la­je". To­po­ni­ma­mi zaj­mu­je się dział ję­zy­koz­naw­stwa zwany to­po­no­ma­sty­ką. Ana­li­za to­po­ni­mów może do­star­czyć in­for­ma­cji na temat roz­wo­ju da­ne­go ję­zy­ka, bądź hi­sto­rii ja­kie­goś ob­sza­ru ge­o­gra­ficz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyraz „Pol­ska” jest to­po­ni­mem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈpɔ̃ɲĩm, AS: topõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toponimia ż.

 przym. toponimiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwa miejscowa

Wiktionary


toponimia

1. ogół to­po­ni­mów jako przed­miot badań to­po­no­ma­sty­ki
2. dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nazw miej­sco­wych; to­po­no­ma­sty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem zna­cze­nia i po­cho­dze­nia nazw ge­o­gra­ficz­nych, dział ono­ma­sty­ki;

 (1.2) jęz. ogół to­po­ni­mów bę­dą­cy przed­mio­tem badań to­po­ni­mii (1.1)

Wiktionary

To­po­ni­mia (z gr. "topos" – miej­sce, "onoma" – nazwa), to­po­no­ma­sty­ka – dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się naz­wa­mi miejsc, czyli to­po­ni­ma­mi (np. naz­wa­mi osad ludz­kich – miast, wsi, przy­siół­ków – oj­ko­ni­mia), naz­wa­mi państw i kra­jów, naz­wa­mi fiz­jo­gra­ficz­ny­mi (obiek­tów fiz­jo­gra­ficz­nych), naz­wa­mi rzek, je­zior (hy­dro­ni­mia), lasów, pól, gór (oro­ni­mia), a także naz­wa­mi miej­ski­mi (ur­ba­no­ni­my), naz­wa­mi ulic i pla­ców, nazwy te­re­no­we (mi­kro­to­po­ni­my).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor wydał książ­kę o zmia­nach mor­fe­micz­nych w to­po­ni­mii pol­skiej.

 (1.2) Na­le­ży zwró­cić uwagę na bar­dzo ubogą to­po­ni­mię po­cho­dzą­cą od nazw Ślą­ska i Łużyc na gra­ni­cy obu te­ry­to­riów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔpɔ̃ˈɲĩmʲja, AS: topõńĩmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toponim m.

 przym. toponimiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) toponomastyka, toponomia, toponimika

Wiktionary


toponimiczny

→ to­po­ni­mi­ka; to­po­no­ma­stycz­ny


SJP.pl


toponimika

dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nazw miej­sco­wych; to­po­no­ma­sty­ka, to­po­ni­mia


SJP.pl


toponomastyczny

→ to­po­no­ma­sty­ka; to­po­ni­micz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z to­po­no­ma­sty­ką, do­ty­czą­cy to­po­no­ma­sty­ki, ba­da­nia nazw miej­sco­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toponomastyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) toponimiczny

Wiktionary


toponomastyka

dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nazw miej­sco­wych; to­po­ni­mi­ka, to­po­ni­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o naz­wach miej­sco­wych, za­miesz­ka­łych i nie­za­miesz­ka­łych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔpɔ̃nɔ̃ˈmastɨka, AS: topõnõmastyka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. toponomastyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) toponimia, toponimika

Wiktionary


topor

Ro­land Topor (1938-97), ry­sow­nik i pi­sarz fran­cu­ski po­cho­dze­nia pol­skie­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abram Topor − ży­dow­ski ma­larz
  • Ni­ko­lai Topor-Stan­ley − au­stra­lij­ski pił­karz pol­skie­go po­cho­dze­nia,
  • Ro­land Topor − fran­cu­ski pi­sarz pol­skie­go po­cho­dze­nia, dra­ma­turg, ry­sow­nik, gra­fik, re­ży­ser te­a­tral­ny i fil­mo­wy, aktor, sce­na­rzy­sta i sce­no­graf

Wikipedia


toporek

mały topór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały topór

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­po­rek – część wsi Le­sie­niec w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Iwa­no­wi­ce
  • To­po­rek – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ba­ra­no­wo
  • Topór, To­po­rów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­zby­li­śmy się wiele ga­łę­zi dzię­ki to­por­ko­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topór mrz.

Wiktionary


topornawy

nieco to­por­ny


SJP.pl


topornica

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych;
2. to­por­ni­ca mała - ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny pstrą­że­nio­wa­tych; pstrą­że­ni­ca mała


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­por­ni­ca – część wsi Lip­sko w woj. lu­bel­skim
  • To­por­ni­ca – rzeka w woj. lu­bel­skim
  • To­por­ni­ca (Se­cu­ri­ge­ra) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych

Wikipedia


toporniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: to­por­nie


SJP.pl


toporniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: to­por­ny


SJP.pl


topornieć

1. sta­wać się niez­grab­nym, nie­fo­rem­nym, ocię­ża­łym;
2. sta­wać się pry­mi­tyw­nym, pro­stac­kim


SJP.pl


toporny

cięż­ki, z gruba cio­sa­ny, nie­fo­rem­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. ocię­ża­ły, bez po­lo­tu ani fi­nez­ji, nie­sta­ran­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poś­piesz­nie za­ła­ta­łem mu spod­nie to­por­nym ście­giem.

 (1.1) W jego póź­niej­szych obra­zach za­ob­ser­wo­wać można to­por­ny sche­ma­tyzm, jakby ar­ty­sta za­gu­bił wcze­śniej­szy dar ar­ty­stycz­nej fan­taz­ji w wy­ra­ża­niu swych uczuć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈpɔrnɨ, AS: toporny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. topór mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niestaranny, (zrobiony) na odwal, byle jaki

Wiktionary


toporowice

To­po­ro­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie bę­dziń­skim, w gmi­nie Mie­rzę­ci­ce.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Wieś bi­skup­stwa kra­kow­skie­go w księ­stwie sie­wier­skim w końcu XVI wieku.

Wikipedia


toporowski

naz­wi­sko


SJP.pl


toporowy

przy­miot­nik od: topór


SJP.pl


toporzec

topór


SJP.pl


toporzysko

1. duży topór;
2. trzo­nek to­po­ra, sie­kie­ry lub młota


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • to­po­rzy­sko:
  • To­po­rzy­sko – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Zła­wieś Wiel­ka
  • To­po­rzy­sko – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. su­skim, w gmi­nie Jor­da­nów
  • To­po­rzy­sko – po­la­na w Pie­ni­nach
  • To­po­rzy­sko – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w la­tach 1940–1948 w woj. po­mor­skim
  • To­po­rzy­sko – dawna gro­ma­da w po­wie­cie su­skim
  • To­po­rzy­sko – gro­ma­da w po­wie­cie to­ruń­skim
  • To­po­rzy­sko – dawny ko­le­jo­wy przy­sta­nek oso­bo­wy w To­po­rzy­sku, w po­wie­cie to­ruń­skim

Wikipedia


toporzyszczewo

To­po­rzy­szcze­wo (nazwa obocz­na: To­po­rzy­szcze­wo Pier­wsze) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie alek­san­drow­skim, w gmi­nie Bąd­ko­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.

Wieś so­łec­ka – zo­bacz jed­nost­ki po­moc­ni­cze gminy Bąd­ko­wo w BIP.

Wikipedia


topos

top;
1. utar­ty motyw pow­ta­rza­ją­cy się czę­sto w li­te­ra­tu­rze;
2. pod­sta­wa ro­zu­mo­wa­nia, ogól­nie przy­ję­ty sąd, ele­ment ja­kiejś kul­tu­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. pow­ta­rza­ją­cy się motyw li­te­rac­ki

 (1.2) pod­sta­wa poj­mo­wa­nia, ogól­nie przy­ję­te ro­zu­mo­wa­nie w danej kul­tu­rze

Wiktionary

Topos ( τόπος κοινός) lub miej­sce wspól­ne ( locus com­mu­nis), w daw­niej­szych pol­skich pra­cach nie­kie­dy ko­mu­nał – twier­dze­nie przyj­mo­wa­ne w danej kul­tu­rze bez do­wo­du, bę­dą­ce pod­sta­wą ar­gu­men­ta­cji (we­dług de­fi­ni­cji dia­lek­tycz­nej); go­to­wy do uży­cia, po­wszech­nie znany ar­gu­ment, o dużej sile pers­wa­zyj­nej, który można za­sto­so­wać do udo­wad­nia­nia do­wol­nej tezy pod­czas wy­po­wie­dzi (we­dług de­fi­ni­cji re­to­rycz­nej); po­nad­cza­so­wy kon­stant w li­te­ra­tu­rze, prze­ja­wia­ją­cy się w toż­sa­mych zna­kach, mo­ty­wach i sfor­mu­ło­wa­niach (we­dług de­fi­ni­cji li­te­rac­kiej).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) archetyp, motyw, wątek

Wiktionary


topotyp

od­mia­na w obrę­bie ga­tun­ku bak­te­rii lub wi­ru­sa, wy­ło­nio­na przy po­mo­cy metod to­po­lo­gicz­nych, wy­ka­zu­ją­cych róż­ni­ce w bu­do­wie an­ty­ge­no­wej


SJP.pl


topowy

1. po­tocz­nie: naj­lep­szy, naj­po­pu­lar­niej­szy;
2. w że­glar­stwie: zwią­za­ny z wierz­choł­kiem masz­tu lub in­ne­go pio­no­wo usta­wio­ne­go drzew­ca, np. lampa to­po­wa


SJP.pl


topper

[czy­taj: toper]
1. ro­dzaj de­ko­ra­cji tortu w po­sta­ci zat­knię­te­go na­pi­su, ry­sun­ku;
2. na­kład­ka na ma­te­rac; ma­te­rac na­wierzch­nio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ele­ment re­kla­mo­wy umie­szcza­ny nad re­ga­łem skle­po­wym, sto­i­skiem lub inną re­kla­mą (ek­spo­zy­to­rem)

 (1.2) cuk. ozdob­ny ele­ment z masy cu­kro­wej umie­szcza­ny na szczy­cie tortu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. top m.

 przym. topowy

Wiktionary


topr

Ta­trzań­skie Ochot­ni­cze Po­go­to­wie Ra­tun­ko­we, or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca ochot­ni­ków, za­ło­żo­na w roku 1909 celem nie­sie­nia po­mo­cy oso­bom ule­ga­ją­cym wy­pad­kom na te­re­nie Tatr


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­skie­go

 (1.1) = Ta­trzań­skie Ochot­ni­cze Po­go­to­wie Ra­tun­ko­we;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­tow­ni­cy TOPR do­tar­li w nocy do tu­ry­sty, który wczo­raj wie­czo­rem spadł z progu skal­ne­go w Bu­czyn­ko­wej Do­lin­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔpr̥, AS: topr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toprowiec m., toprówka ż.

 przym. toprowski

Wiktionary


topr-owiec

czło­nek TOPR-u (Ta­trzań­skie­go Ochot­ni­cze­go Po­go­to­wia Ra­tun­ko­we­go); to­pro­wiec


SJP.pl


topr-owski

→ TOPR (Ta­trzań­skie Ochot­ni­cze Po­go­to­wie Ra­tun­ko­we); to­prow­ski


SJP.pl


toprowiec

czło­nek TOPR-u (Ta­trzań­skie­go Ochot­ni­cze­go Po­go­to­wia Ra­tun­ko­we­go); TOPR-owiec


SJP.pl


toprowski

→ TOPR (Ta­trzań­skie Ochot­ni­cze Po­go­to­wie Ra­tun­ko­we); TOPR-owski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z TOPR-em, do­ty­czą­cy TOPR-u

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. TOPR m.

 skr. TOPR

Wiktionary


topsel

górny, sko­śny ża­giel roz­pi­na­ny mię­dzy ga­flem a górną czę­ścią masz­tu stat­ku ża­glo­we­go; top­ża­giel


SJP.pl

Top­sel – ża­giel za­li­cza­ny do żagli do­dat­ko­wych. Jest gór­nym ża­glem przy­masz­to­wym. Jest on roz­pi­na­ny po­mię­dzy ga­flem, a sten­gą masz­tu. Ze wzglę­du na krój oraz spo­sób roz­pi­na­nia roz­róż­nić można trzy ro­dza­je tops­la: top­sel trój­kąt­ny sta­wia­ny za po­mo­cą dwóch rejek, top­sel trój­kąt­ny sta­wia­ny bez­poś­red­nio do sten­gi masz­tu (bez rejek) oraz top­sel czwo­ro­kąt­ny sta­wia­ny na jed­nej rejce (rejka nad li­kiem gór­nym – patrz lik).

Wikipedia


topspin

za­gra­nie piłki te­ni­so­wej z ro­ta­cją po­stę­pu­ją­cą


SJP.pl


topspinowy

→ top­spin


SJP.pl

Patrz:

topspin

topsztag

w że­glar­stwie: sta­lo­wa lina bie­gną­ca od wierz­choł­ka masz­tu do dzio­bu


SJP.pl


topwanta

sta­lo­wa lina na stat­ku za­cze­pio­na u topu masz­tu, pod­trzy­mu­ją­ca maszt z boków ze­bez­pie­cza­jąc przed wy­gię­ciem lub zła­ma­niem


SJP.pl


topólecki

przy­miot­nik od: To­pól­ka


SJP.pl


topólka

mała to­po­la; to­pol­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­pól­ka – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie To­pól­ka
  • To­pól­ka – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ra­wic­kim, w gmi­nie Miej­ska Górka
  • To­pól­ka – dawna gro­ma­da w woj. byd­go­skim

Wikipedia


topólno

To­pól­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Gąbin.

W skład so­łect­wa "To­pól­no" wcho­dzi także wieś Kon­stan­ty­nów

Wieś kró­lew­ska "To­pol­no" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie gą­biń­skim ziemi go­sty­niń­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go.

Wikipedia


topór

broń siecz­na; sie­kie­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie skła­da­ją­ce się z drew­nia­ne­go trzon­ka i me­ta­lo­we­go ostrza, słu­żą­ce np. do rą­ba­nia drew­na lub mięsa, a daw­niej także jako broń;

Wiktionary

Zo­bacz też: Topór w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Topór, sie­kie­ra – na­rzę­dzie słu­żą­ce do rą­ba­nia lub broń obu­cho­wo-siecz­na. Naj­czę­ściej w for­mie kli­no­wa­te­go obu­cha osa­dzo­ne­go na sty­li­sku. W zna­cze­niu sym­bo­licz­nym także jako ele­ment he­ral­dycz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kat odrą­bał ska­zań­co­wi głowę jed­nym ude­rze­niem to­po­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔpur, AS: topur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toporność ż.

:: zdrobn. toporek m.

:: zgrub. toporzysko n.

 przym. toporny

 przysł. topornie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) siekiera

Wiktionary


topżagiel

górny, sko­śny ża­giel roz­pi­na­ny mię­dzy ga­flem a górną czę­ścią masz­tu stat­ku ża­glo­we­go; top­sel


SJP.pl


tor

1. dwa rów­no­le­głe ciągi szyn umoż­li­wia­ją­ce jazdę po­cią­gom itp.;
2.
a) trasa, po któ­rej po­ru­sza się ciało fi­zycz­ne;
b) droga za­kre­śla­na przez ciało po­ru­sza­ją­ce się w prze­strze­ni; tra­jek­to­ria;
3. kie­ru­nek, w jakim coś się roz­wi­ja;
4. sport: trasa od­po­wied­nia dla danej dy­scy­pli­ny;
5. pro­mie­niot­wór­czy pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Th i licz­bie ato­mo­wej 90


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Th i licz­bie ato­mo­wej 90;

 (1.2) trasa ruchu;

 (1.3) kon­struk­cja na­ziem­na na sta­cji ko­le­jo­wej, zbu­do­wa­na z szyn, pod­kła­dów itp., umie­szczo­na przy pe­ro­nie, przez­na­czo­na do ruchu po­cią­gów oraz ich za­trzy­my­wa­nia się;

 (1.4) sport. wy­dzie­lo­na część bież­ni, ba­se­nu itp. przez­na­czo­na dla jed­ne­go za­wod­ni­ka

 (1.5) sport. kon­struk­cja, bu­dow­la przez­na­czo­na do roz­gry­wa­nia okre­ślo­nych za­wo­dów; wy­dzie­lo­na część te­re­nu uży­wa­na do za­wo­dów

 (1.6) geol. sa­mot­na skała, ska­li­ca;

 (1.7) zob. tory.

 (1.8) fiz. dawna jed­nost­ka po­mia­ru ci­śnie­nia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tor – pier­wia­stek che­micz­ny
  • tor – po­za­u­kła­do­wa jed­nost­ka ci­śnie­nia
  • tor – sa­mot­na skała (ska­li­ca)
  • tor wy­ści­go­wy
  • tor ko­le­jo­wy
  • tor wodny
  • tor ruchu
  • tor trans­mi­syj­ny, tor te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • „Tor” – pol­skie stu­dio fil­mo­we
  • „Tor” – nor­we­ski tor­pe­do­wiec z okre­su II wojny świa­to­wej i po­wo­jen­ne­go
  • Tor – pol­ski ka­ra­bin pow­ta­rzal­ny
  • Tor – ra­dziec­ki sy­stem ra­kiet zie­mia–po­wie­trze

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma tor?

 (1.2) Znane pla­ne­ta­a­ne­ty mają tory elip­tycz­ne.

 (1.3) Po­ciąg do Wied­nia od­jeż­dża z toru trze­cie­go.

 (1.4) Pły­wa­cy naj­bar­dziej lubią pły­wać na środ­ko­wych to­rach.

 (1.5) Mi­cha­el Schu­ma­cher nie ukoń­czył wy­ści­gu na torze w Mo­na­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔr, AS: tor

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. toryt m., toranit m.

 (1.2-5)

 rzecz. tory nmos., torowisko n., torowanie n., utorowanie n., podtorze n., torownica ż.

 czas. torować ndk., utorować dk.

 przym. torowy, przytorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Th

 (1.2) trasa, droga, trajektoria

Wiktionary


tora

eg­zem­plarz lub zwój z tek­stem Tory


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rel. świę­ta księ­ga ju­da­iz­mu skła­da­ją­ca się z pię­ciu ksiąg;

 (1.2) rel. sze­rzej: cały Stary Te­sta­ment

 (1.3) rel. ca­łość nauk, które Bóg prze­ka­zał Moj­że­szo­wi na górze Synaj

Wiktionary

Tora (rów­nież ‏Tojre‎, ‏תורה‎ – wska­zów­ka, po­u­cze­nie, wtór­nie prawo) – pięć pier­wszych ksiąg Bi­blii (stąd także Pię­ciok­siąg, Pen­ta­te­uch), naj­waż­niej­szy tekst ob­ja­wio­ny ju­da­iz­mu. Głów­nym te­ma­tem Tory jest Przy­mie­rze po­mię­dzy Bo­giem a na­ro­dem Iz­ra­e­la za poś­red­nict­wem Moj­że­sza za­war­te pod­czas wę­drów­ki z nie­wo­li egip­skiej do Ziemi Obie­ca­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔra, AS: tora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dintojra ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Pięcioksiąg, Pentateuch, księgi Mojżesza

 (1.2) Stary Testament

Wiktionary


torako-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z klat­ką pier­sio­wą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈrakɔ, AS: torako

Wiktionary


torakocenteza

na­kłu­cie jamy opłuc­nej


SJP.pl

To­ra­ko­cen­te­za – na­kłu­cie jamy opłuc­no­wej wy­ko­ny­wa­ne w ce­lach dia­gno­stycz­nych (po­bra­nie płynu do badań) bądź lecz­ni­czych (do­o­płuc­no­we po­da­nie leków).

Wy­ko­ny­wa­ne jest w przy­pad­ku obec­no­ści płynu w jamie opłuc­nej.

Wikipedia


torakochirurg

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie to­ra­ko­chi­rur­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ope­ra­cja­mi klat­ki pier­sio­wej;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka - spe­cja­list­ka w za­kre­sie to­ra­ko­chi­rur­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔrakɔˈxʲirurk, AS: torakoχʹirurk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torakochirurgia ż.

 przym. torakochirurgiczny

 przysł. torakochirurgicznie

Wiktionary


torakochirurgia

chi­rur­gia klat­ki pier­sio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gia klat­ki pier­sio­wej

Wiktionary

To­ra­ko­chi­rur­gia, chi­rur­gia klat­ki pier­sio­wej – dzie­dzi­na chi­rur­gii zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem ope­ra­cyj­nym cho­rób, wad wro­dzo­nych oraz ura­zów na­rzą­dów klat­ki pier­sio­wej, z wy­łą­cze­niem serca. Le­cze­nie to­ra­ko­chi­rur­gicz­ne do­ty­czy cho­rób klat­ki pier­sio­wej, w szcze­gól­no­ści cho­rób no­wot­wo­ro­wych, cho­rób ła­god­nych oraz cho­rób in­fek­cyj­nych płuc, śród­pier­sia, prze­ły­ku, prze­po­ny i ścia­ny klat­ki pier­sio­wej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. torakochirurg mos.

Wiktionary


torakoplastyczny

→ to­ra­ko­pla­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

torakoplastyka

torakoskop

nie­wiel­ki przy­rząd op­tycz­ny umoż­li­wia­ją­cy do­kład­ne obej­rze­nie wnę­trza klat­ki pier­sio­wej i wy­ko­ny­wa­nie w niej za­bie­gów; wzier­nik opłuc­no­wy


SJP.pl


torakoskopia

za­bieg po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu en­do­sko­pu do klat­ki pier­sio­wej


SJP.pl


torakoskopowy

→ to­ra­ko­skop


SJP.pl

Patrz:

torakoskop

torakotomia

chi­rur­gicz­ne ot­war­cie klat­ki pier­sio­wej w celu prze­pro­wa­dze­nia dia­gno­sty­ki lub wy­ko­na­nia za­bie­gu


SJP.pl

To­ra­ko­to­mia – pro­ce­du­ra chi­rur­gicz­na, po­le­ga­ją­ca na ot­war­ciu ścia­ny klat­ki pier­sio­wej, umoż­li­wia­ją­ca do­stęp do na­rzą­dów zlo­ka­li­zo­wa­nych wew­nątrz klat­ki pier­sio­wej, czyli płuc, serca, prze­ły­ku, tcha­wi­cy, prze­po­ny.

W za­leż­no­ści od miej­sca, które ma być ope­ro­wa­ne, ot­war­cie klat­ki pier­sio­wej wy­ko­ny­wa­ne jest w róż­nych miej­scach. Roz­róż­nia się:

Wikipedia


torana

ro­dzaj bramy w in­dyj­skiej ar­chi­tek­tu­rze sa­kral­nej


SJP.pl

W ar­chi­tek­tu­rze bud­dyz­mu "to­ra­na" to brama o kon­struk­cji słu­po­wo-bel­ko­wej, jedna z czte­rech pro­wa­dzą­cych do stupy.

Wikipedia


toranowy

→ to­ra­na


SJP.pl

Patrz:

torana

torarz

pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się ukła­da­niem i na­pra­wą torów ko­le­jo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kolej. ro­bot­nik ukła­da­ja­cy tory ko­le­jo­we

Wiktionary


torański

naz­wi­sko


SJP.pl


torba

1. opa­ko­wa­nie róż­nych drob­nych rze­czy; jego za­war­tość;
2. worek lub wa­li­zecz­ka do prze­no­sze­nia przed­mio­tów;
3. po­tocz­nie: nad­mier­nie roz­cią­gnię­ta część stro­ju;
4. po­tocz­nie: zwi­sa­ją­ca skóra;
5. fałd skór­ny u samic niek­tó­rych ssa­ków peł­nią­cy rolę kie­sze­ni dla mło­dych osob­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opa­ko­wa­nie wy­ko­na­ne ze skóry lub two­rzy­wa sztucz­ne­go, uży­wa­ne do prze­cho­wy­wa­nia lub tran­spor­tu przed­mio­tów, czę­sto wy­po­sa­żo­ne w uchwy­ty lub paski

 (1.2) zool. u samic niek­tó­rych ssa­ków fałd skór­ny w for­mie kie­sze­ni, w któ­rym prze­by­wa­ją i roz­wi­ja­ją się małe

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • torba – pa­pie­ro­wa na to­wa­ry
  • torba – fo­lio­wa
  • torba – po­jem­nik, zaz­wy­czaj uży­wa­ny do prze­cho­wy­wa­nia, prze­no­sze­nia cze­goś
  • Torba – miej­sco­wość w Tur­cji
  • Torba – pro­win­cja Re­pu­bli­ki Va­nu­a­tu
  • Torba – skała w Do­li­nie Szklar­ki na Wy­ży­nie Ol­ku­skiej
  • Torba – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Ma­ru­sza, w gmi­nie Măgheran

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam nową torbę, którą do­sta­łem na uro­dzi­ny.

 (1.1) Na uczel­ni za­wsze noszę lap­to­pa w tor­bie.

 (1.1) Ur­wa­ła mi się rącz­ka od mojej ulu­bio­nej skó­rza­nej torby.

 (1.1) Torba była za cięż­ka dla ra­chi­tycz­ne­go lo­ka­ja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔrba, AS: torba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torbacz mzw., torbacze nmos.

:: zdrobn. torebka ż., torebeczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk tasia, tasza

Wiktionary


torbacki

naz­wi­sko


SJP.pl


torbacz

lą­do­wy ssak niż­szy roz­wi­ja­ją­cy się w tor­bie na brzu­chu matki; wor­ko­wiec, tor­bo­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. przed­sta­wi­ciel ssa­ków, u któ­rych w wy­ni­ku ewo­lu­cji wyksz­tał­ci­ła się torba lę­go­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­sta­wo­wą cechą odróż­nia­ją­cą tor­ba­cze od ssa­ków ło­ży­sko­wych jest spo­sób roz­ro­du i roz­wo­ju za­rod­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torebka ż., torba ż., torbacze lm nm.

Wiktionary


torbacze

na­drząd ssa­ków niż­szych, obej­mu­ją­cy około 330 ga­tun­ków, w tym kan­gu­ry i dy­del­fy; wor­kow­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mar­su­pia­lia|Il­li­ger|ref=tak., na­drząd ssa­ków z pod­gro­ma­dy ży­wo­rod­nych;

Wiktionary

Tor­ba­cze, wor­kow­ce (Mar­su­pia­lia) – in­fra­gro­ma­da lą­do­wych ssa­ków z pod­gro­ma­dy ży­wo­rod­nych (The­ria), do któ­rych za­li­cza się około 330 ga­tun­ków o róż­no­rod­nym wy­glą­dzie i try­bie życia, a także róż­nych pre­fe­ren­cjach po­kar­mo­wych, za­rów­no dra­pież­nych, jak owa­do­żer­nych, ro­śli­no­żer­nych i wszyst­ko­żer­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Współ­cze­śnie ży­ją­ce tor­ba­cze wy­stę­pu­ją głów­nie w kra­i­nie au­stra­lij­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔrˈbat͡ʃɛ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torba ż., torbacz mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. workowce

Wiktionary


torbanit

łupek bi­tu­micz­ny, który przy su­chej de­sty­la­cji do­star­cza znacz­ne ilo­ści oleju skal­ne­go


SJP.pl


torbeczka

daw­niej zdrob­nie­nie od: to­reb­ka


SJP.pl


torbernit

mi­ne­rał, uwod­nio­ny ura­ny­lo­fos­fo­ran mie­dzi, odz­na­cza­ją­cy się do­sko­na­łą łu­pli­wo­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zie­lo­ny pro­mie­niot­wór­czy mi­ne­rał z grupy fos­fo­ra­nów; uwod­nio­ny fos­fo­ran ura­ny­lu i mie­dzi;

Wiktionary

Tor­ber­nit (chal­ko­lit) – [[mi­ne­rał] z gro­ma­dy fos­fo­ra­nów, a do­kład­niej fos­fo­ra­nów ura­ny­lu; ły­szczyk ura­no­wy. Jest to uwod­nio­ny fos­fo­ran ura­ny­lu i mie­dzi. Nazwa na­da­na na cześć szwedz­kie­go che­mi­ka i mi­ne­ra­lo­ga Tor­ber­na Olafa Berg­ma­na (1735–1784).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔrˈbɛrʲɲit, AS: torberʹńit

Wiktionary


torbiasty

ma­ją­cy kształt torby


SJP.pl


torbicki

naz­wi­sko


SJP.pl


torbiel

pa­to­lo­gicz­ny, wo­recz­ko­wa­ty guz wy­peł­nio­ny naj­czę­ściej pły­nem, rza­dziej - ga­la­re­to­wa­tą sub­stan­cją, znaj­du­ją­cy się w na­rzą­dach wew­nętrz­nych or­ga­niz­mu; cysta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pa­to­lo­gicz­na prze­strzeń w ciele wy­peł­nio­na pły­nem, sta­no­wią­ca mięk­ki guz w kształ­cie bło­nia­ste­go wo­recz­ka;

Wiktionary

Tor­biel, cysta (łac. "cy­stis") – pa­to­lo­gicz­na prze­strzeń w obrę­bie or­ga­niz­mu, skła­da­ją­ca się z jed­nej lub więk­szej licz­by komór wy­peł­nio­nych pły­nem albo tre­ścią ga­la­re­to­wa­tą. Wy­róż­nia się:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Duże tor­bie­le mogą uci­skać zdro­wy miąższ wą­tro­by, po­wo­du­jąc oko­licz­ny jego zanik i nie­kie­dy kom­pen­sa­cyj­ny prze­rost.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torebka ż., torbielowatość ż.

 przym. torbielowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cysta

Wiktionary


torbielowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem tor­biel, ma­ją­cy cechy tor­bie­li; tor­bie­lo­wy


SJP.pl


torbielowy

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem tor­biel, ma­ją­cy cechy tor­bie­li; tor­bie­lo­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tor­bie­lą, do­ty­czą­cy tor­bie­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torbiel ż.

Wiktionary


torbiszcze

zgru­bie­nie od: torba


SJP.pl


torbowiec

lą­do­wy ssak niż­szy roz­wi­ja­ją­cy się w tor­bie na brzu­chu matki; wor­ko­wiec, tor­bacz


SJP.pl


torbowy

→ torba, np. kości tor­bo­we


SJP.pl


torcedor

osoba ręcz­nie wy­ra­bia­ją­ca cy­ga­ra


SJP.pl

Tor­ce­dor (z hiszp. "Tor­cer" tzn. skrę­cać) – osoba lub wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny pra­cow­nik fa­bry­ki cygar, która cał­ko­wi­cie ręcz­nie wy­ra­bia cy­ga­ra: po­czą­wszy od uło­że­nia wkład­ki (tripa) z ca­łych liści ty­to­nio­wych, po­przez zwi­nię­cie w za­wi­jacz (ca­po­te) i za­ło­że­nie li­ścia okry­wo­we­go (capa).

Wikipedia


torcello

[czy­taj: tor­czel­lo] wyspa na La­gu­nie We­nec­kiej


SJP.pl

Tor­cel­lo – wyspa po­ło­żo­na na pół­noc­ny wschód od hi­sto­rycz­ne­go cen­trum We­ne­cji w Pół­noc­nych Wło­szech, są­sia­du­je od po­łud­nia z Bu­ra­no i Maz­zor­bo.

Wyspa jest jed­nym z naj­star­szych oś­rod­ków La­gu­ny We­nec­kiej. Zna­cze­nie jej spa­dło wraz z roz­wo­jem są­sied­niej We­ne­cji oraz zmia­na­mi am­bien­tal­ny­mi. Obec­nie na wy­spie miesz­ka 18 osób. Ze wzglę­du na dzie­dzict­wo ar­che­o­lo­gicz­ne, jakie się na niej znaj­du­je, wciąż od­wie­dza­ją ją tu­ry­ści.

Wikipedia


torcik

zdrob­nie­nie od: tort


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: tort

 (1.2) mały tort

 (1.3) por­cja cia­sta tor­to­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pro­szę za­pa­ko­wać ten cze­ko­la­do­wy tor­cik za 40 zło­tych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔrʲt͡ɕik, AS: torʹćik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tort mrz., tortownica ż.

 przym. tortowy

Wiktionary


torcikowy

→ tor­cik


SJP.pl

Patrz:

torcik

toreador

tor­re­a­dor, tor­re­ro, to­re­ro;
1. głów­ny uczest­nik kor­ri­dy, za­da­ją­cy by­ko­wi za­bój­czy cios szpa­dą; espa­da, ma­ta­dor;
2. każdy z uczest­ni­ków kor­ri­dy, np. ma­ta­dor, pi­ka­dor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. każdy uczest­nik kor­ri­dy (pi­ka­dor, ma­ta­dor, ban­de­ril­le­ro lub ka­pe­a­dor);

Wiktionary

To­re­a­dor, tor­re­a­dor (hiszp. "to­re­ro, ma­ta­dor de toros") – uczest­nik kor­ri­dy. To­re­a­do­ra­mi są:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­wo­dzi­ły na myśl zmar­szczo­ną po­wie­wem taflę ol­brzy­mie­go je­zio­ra lub po­u­kła­da­ne tu i ów­dzie naj­roz­ma­it­sze ro­dza­je fałd, jakie to­re­a­do­rzy z niez­wy­kłym kunsz­tem po­tra­fią wy­cza­ro­wać z płach­ty tka­ni­ny zwa­nej mu­le­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔrɛˈadɔr, AS: toreador

Wiktionary

Powiązane:

 przym. toreadorski

Wiktionary


toreadorka

→ to­re­a­dor; tor­re­a­dor­ka


SJP.pl


toreadorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z to­re­a­do­rem, do­ty­czą­cy to­re­a­do­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toreador mos.

Wiktionary


torebeczka

zdrob­nie­nie od: to­reb­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: to­reb­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔrɛˈbɛt͡ʃka, AS: torebečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torba ż., torebka ż.

 przym. torebkowy

Wiktionary


torebka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: torba

 (1.2) mała torba

 (1.3) za­war­tość to­reb­ki (1.2)

 (1.4) mniej­sza torba do prze­cho­wy­wa­nia oso­bi­stych dro­biaz­gów wy­ko­na­na z wy­trzy­ma­łych ma­te­ria­łów no­szo­na naj­czę­ściej przez ko­bie­ty na ra­mie­niu lub w dłoni

 (1.5) bot. pę­ka­ją­cy owoc suchy po­dzie­lo­ny w środ­ku na ko­mo­ry

 (1.6) biol. anat. osło­na wy­stę­pu­ją­ca na po­wierzch­ni pę­che­rzy­ka jaj­ni­ko­we­go zło­żo­na z ko­mó­rek fi­bro­bla­stycz­nych

 (1.7) anat. zob. to­reb­ka sta­wo­wa.

 (1.8) zob. to­reb­ka wło­so­wa.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • to­reb­ka – mała torba słu­żą­ca do prze­cho­wy­wa­nia drob­nych przed­mio­tów oso­bi­stych
  • to­reb­ka – w bo­ta­ni­ce, typ owocu po­je­dyn­cze­go
  • to­reb­ka – w em­brio­lo­gii, osło­na wy­stę­pu­ją­ca na po­wierzch­ni pę­che­rzy­ka jaj­ni­ko­we­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W skle­pach nie bę­dzie dar­mo­wych to­re­bek fo­lio­wych – za­po­wia­da „Ga­ze­ta Praw­na”.

 (1.5) Przy­kła­dem ro­śli­ny po­sia­da­ją­cej to­reb­ki jest mak (…)

 (1.6) Usu­nię­cie to­reb­ki lik­wi­du­je me­cha­nicz­ną przesz­ko­dę ja­jecz­ko­wa­nia.

 (1.8) Za­ka­że­nie może objąć tylko samo uj­ście to­reb­ki wło­so­wej lub też całą to­reb­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈrɛpka, AS: torepka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torba ż., torbacz m.; torebeczka ż., torbiel ż., otorbianie n., otorbienie n.

 czas. otorbiać ndk., otorbić dk.

 przym. torebkowy, torbiasty, torbelowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) torebeczka

 (1.4) gw. Górny Śląsk taszka

Wiktionary


torebkarka

ma­szy­na do wy­ro­bu toreb


SJP.pl


torebkarski

przy­miot­nik od: to­reb­ka


SJP.pl


torebkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem to­reb­kę, po­dob­ny do to­reb­ki


SJP.pl


torero

to­re­a­dor, tor­re­a­dor, tor­re­ro; rzad­ko:
1. głów­ny uczest­nik kor­ri­dy, za­da­ją­cy by­ko­wi za­bój­czy cios szpa­dą; espa­da, ma­ta­dor;
2. każdy z uczest­ni­ków kor­ri­dy, np. ma­ta­dor, pi­ka­dor


SJP.pl


toreuta

ar­ty­sta wy­ra­bia­ją­cy ozdob­ne przed­mio­ty me­ta­lo­we przy uży­ciu tech­nik try­bo­wa­nia, cy­ze­lo­wa­nia i pun­co­wa­nia


SJP.pl


torf

skała osa­do­wa pow­sta­ła z obu­mar­łej ro­ślin­no­ści ba­gien­nej, uży­wa­na m.in. jako nawóz i ma­te­riał opa­ło­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. roln. or­ga­nicz­ny ma­te­riał osa­do­wy o ko­lo­rze od bru­nat­ne­go po czar­ny, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. do użyź­nia­nia gleb lub po­zy­ski­wa­nia paliw sta­łych;

 (1.2) roln. ogrod. zie­mia po­zy­ska­na z wy­ro­bi­ska tor­fo­we­go

 (1.3) hand. roln. ogrod. zie­mia po­zy­ska­na z wy­ro­bi­ska tor­fo­we­go lub wzbo­ga­co­na o torf (1.1)

Wiktionary

Torf – skała osa­do­wa pow­sta­ła w wy­ni­ku za­cho­dzą­cych w szcze­gól­nych wa­run­kach prze­mian obu­mar­łych szcząt­ków ro­ślin­nych.

Torf jest two­rem bę­dą­cym efek­tem nie­peł­ne­go roz­kła­du szcząt­ków ro­ślin­nych, za­cho­dzą­ce­go w wa­run­kach dłu­gotr­wa­łe­go lub sta­łe­go za­ba­gnie­nia wierzch­niej war­stwy gleby.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod tor­fem zaś był szcze­ry, czy­sty, złoty pia­sek, taki sam jak w diu­nach przy­mor­skich, tylko oczy­wi­ście star­szy od tych wydm o kil­ka­dzie­siąt czy kil­ka­set stu­le­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔrf, AS: torf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torfowiec mrz., torfowisko n., torfiarnia ż.

 przym. torfiasty, torfowy

Wiktionary


torfiarnia

ko­pal­nia torfu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­pal­nia torfu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stał tu wia­trak, była tor­fiar­nia, funk­cjo­no­wa­ły dwa skle­py ko­lo­nial­ne, pra­co­wa­ło dwóch ko­wa­li i dwóch sto­la­rzy, dzia­ła­ła straż po­żar­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torf m.

 przym. torfiasty

Wiktionary


torfiarski

→ tor­fiarz


SJP.pl

Patrz:

torfiarz

torfiasty

za­wie­ra­ją­cy torf; ob­fi­ty w torf


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ob­fi­tu­ją­cy w torf

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na czub­ku cypla, w tor­fia­stym bło­cie, stoi kilka drew­nia­nych domów, przy­po­mi­na­ją­cych sa­ra­je.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torf mrz., torfowiec mrz., torfowisko n., torfiarnia ż.

 przym. torfowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. torfowy

Wiktionary


torfieć

zmie­niać się w torf


SJP.pl


torfmistrz

pra­cow­nik na­dzo­ru­ją­cy wy­do­by­cie torfu w tor­fiar­ni


SJP.pl


torfniak

złoże torfu; ob­szar po­kry­ty zło­ża­mi torfu; tor­fo­wi­sko


SJP.pl


torfotwórczy

two­rzą­cy torf


SJP.pl


torfowcowate

ro­dzi­na mchów z rzędu tor­fow­ców, ros­ną­cych w miej­scach wil­got­nych lub ba­gien­nych, bu­du­ją­cych (dzię­ki ogrom­nej zdol­no­ści chło­nię­cia wody) spe­cy­ficz­ne for­ma­cje ro­ślin­ne, tzw. tor­fo­wi­ska wy­so­kie


SJP.pl

Tor­fow­co­wa­te ("Spha­gna­ce­ae" Du­mort.) – ro­dzi­na mchów z rzędu tor­fow­ców ("Spha­gna­les"), na­le­żą­ce­go do klasy tor­fow­ców ("Spha­gnop­si­da"). Na­le­ży do niej ok. 350 ga­tun­ków z je­dy­ne­go współ­czes­ne­go ro­dza­ju tor­fo­wiec ("Spha­gnum").

Wikipedia


torfowcowy

1. mle­czaj tor­fow­co­wy - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny go­łąb­ko­wa­tych;
2. ols tor­fow­co­wy - ze­spół leśny, w któ­rym prze­wa­ża olsza czar­na lub brzo­za om­szo­na;
3. ża­gni­ca tor­fow­co­wa - ga­tu­nek ważki


SJP.pl


torfowiec

ga­tu­nek mchu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Spha­gnum|L.|ref=tak., ro­śli­na z klasy tor­fow­ców;

Wiktionary

Tor­fo­wiec ("Spha­gnum" L.) – ro­dzaj mchów z klasy tor­fow­ców ("Spha­gnop­si­da"). Na­le­ży do niego ok. 380 ga­tun­ków. Są to ro­śli­ny sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ne na Ziemi, ale naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne w wyż­szych sze­ro­ko­ściach pół­ku­li pół­noc­nej. Two­rzą cha­rak­te­ry­stycz­ne eko­sy­ste­my tor­fo­wi­sko­we. Od­gry­wa­ją ogrom­ną rolę w kształ­to­wa­niu wa­run­ków wod­nych, two­rze­niu bio­ma­sy oraz sied­lisk dla in­nych ro­ślin i zwie­rząt.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pse­u­do­po­dium tor­fow­ca sta­no­wi część ga­me­to­fi­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torf mrz., torfowisko n., torfowce nmos., torfowcowate nmos.

 przym. torfowy, torfiasty

Wiktionary


torfowisko

teren po­kry­ty zło­ża­mi torfu; złoże torfu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) teren pod­mo­kły, po­ro­śnię­ty ro­śli­na­mi, które stop­nio­wo przeksz­tał­ca­ją się w torf;

Wiktionary

Tor­fo­wi­sko – jeden z typów mo­kra­deł, sied­lisk na tyle uwod­nio­nych, że wy­stę­pu­je tam spe­cy­ficz­na ro­ślin­ność i za­cho­dzą pro­ce­sy aku­mu­la­cji osa­dów or­ga­nicz­nych. Jest to teren stale pod­mo­kły, o po­dło­żu trud­no prze­pu­szczal­nym, po­kry­ty zbio­ro­wi­ska­mi ro­ślin ba­gien­nych i ba­gien­no-łą­ko­wych. Od in­nych sied­lisk hy­dro­ge­nicz­nych odróż­nia się sła­bym nat­le­nie­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] poza wy­brzeż­ny­mi wyd­ma­mi cią­gnął się tam wąski pas tor­fo­wisk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ, AS: torfovʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torf m., torfowiec m.

 czas. torfować, torfieć

 przym. torfowiskowy, torfowy, torfiasty

Wiktionary


torfowość

→ tor­fo­wy


SJP.pl

Patrz:

torfowy

torfowy

1. two­rzą­cy torf (or­ga­nicz­ną skałę osa­do­wą), ros­ną­cy na tor­fie; tor­fo­wi­sko­wy;
2. zro­bio­ny z torfu, za­wie­ra­ją­cy torf;
3. ba­gni­ca tor­fo­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ba­gni­co­wa­tych; drąż­ni­ca, błot­ni­ca si­to­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do torfu, zro­bio­ny z torfu, za­wie­ra­ją­cy torf, two­rzą­cy złoże torfu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔrˈfɔvɨ, AS: torfovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torf m., torfowisko n., torfowiec m., torfienie n., torfiarz m.

 przym. torfiasty, torfowiskowy

 czas. torfieć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. torfiasty

Wiktionary


torfoznawca

spe­cja­li­sta dzie­dzi­nie nauki o tor­fie, tor­fo­wi­skach i gle­bach tor­fo­wych


SJP.pl


torfoznawczy

zwią­za­ny z nauką o tor­fie, tor­fo­wi­skach i gle­bach tor­fo­wych


SJP.pl


torfoznawstwo

nauka o tor­fie, tor­fo­wi­skach i gle­bach tor­fo­wych


SJP.pl

Tor­foz­naw­stwo – in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na wie­dzy, zaj­mu­ją­ca się tor­fo­wi­ska­mi, tor­fem i osa­da­mi po­tor­fo­wy­mi, ro­ślin­no­ścią tor­fo­wisk, stra­ty­gra­fią i ge­ne­zą złóż, ich hy­dro­lo­gią, pro­ce­sa­mi aku­mu­la­cji i de­ce­sji oraz róż­no­rod­ny­mi spo­so­ba­mi wy­ko­rzy­sta­nia torfu.

Wikipedia


torianit

mi­ne­rał z do­miesz­ka­mi me­ta­li ziem rzad­kich, o zmien­nym skła­dzie, sto­so­wa­ny do otrzy­my­wa­nia toru i jego związ­ków


SJP.pl

To­ria­nit – mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków, na­le­żą­cy do grupy ura­ni­ni­tu.

Wikipedia


torii

brama nad drogą pro­wa­dzą­cą do świą­ty­ni sin­to­i­stycz­nej w Ja­po­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. brama wska­zu­ją­ca drogę do ja­poń­skiej świą­ty­ni sin­to­i­stycz­nej lub po­dob­ne­go obiek­tu kultu;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „tori”. Zo­bacz też: wieś Tori w Esto­nii.

Torii (jap. 鳥居 dosł. miej­sce dla pta­ków, grzę­da) – sym­bo­licz­na brama o cha­rak­te­ry­stycz­nym kształ­cie, pro­wa­dzą­ca do świę­te­go ob­sza­ru chra­mów i miejsc świę­tych shintō (w shintō ptaki są uwa­ża­ne za po­słań­ców kami (bogów, bóstw).

Wikipedia


torka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pru­nus spi­no­sa|L.|ref=tak. tar­ni­na

Wiktionary

Torka – wieś w Sło­we­nii, w gmi­nie Železniki. W 2018 roku li­czy­ła 2 miesz­kań­ców.

Wikipedia


torkat

Ka­to­wic­ki Tor Łyż­wiar­ski; Tor­kat


SJP.pl

Tor­kat – sztucz­ne lo­do­wi­sko w Ka­to­wi­cach, które mie­ści­ło się przy ulicy Ban­ko­wej. Było pier­wszym sztucz­nym lo­do­wi­skiem w Pol­sce (a 12. w Eu­ro­pie). 29 sierp­nia 1973 ule­gło cał­ko­wi­te­mu zni­szcze­niu.

Wikipedia


torkret

masa be­to­no­wa na­try­ski­wa­na na po­wierzch­nię kon­struk­cji bu­dow­la­nej


SJP.pl

Tor­kret, tor­kre­to­wa­nie – tech­ni­ka dy­na­micz­ne­go na­kła­da­nia za­pra­wy lub be­to­nu, po­le­ga­ją­ca na wtry­ski­wa­niu lub „wstrze­li­wa­niu” w miej­sce wbu­do­wa­nia. Nazwą tą okre­śla się też wynik dzia­ła­nia, czyli beton na­try­sko­wy. Me­to­dę sto­su­je się prze­waż­nie przy pra­cach na­praw­czych i re­no­wa­cyj­nych.

Wikipedia


torkretnica

ma­szy­na do tor­kre­to­wa­nia


SJP.pl


torkretować

na­try­ski­wać pod ci­śnie­niem war­stwę masy be­to­no­wej lub ce­men­to­wej na po­wierzch­nię kon­struk­cji bu­dow­la­nej


SJP.pl


torkwes

okrą­gły, sztyw­ny, zdo­bio­ny na­szyj­nik no­szo­ny w sta­ro­żyt­no­ści m.in. przez Cel­tów, Scy­tów i Per­sów; tor­qu­es


SJP.pl

Tork­wes (łac. "torquēs", gr. στρεπτός) – w kul­tu­rach sta­ro­żyt­nych ko­li­sty, sztyw­ny (nie­e­la­stycz­ny), ot­war­ty na­szyj­nik bądź obręcz na szyję o po­gru­bio­nych zdob­nych za­koń­cze­niach.

Naj­czę­ściej skrę­ca­ny (tor­do­wa­ny) z me­ta­lo­wej wstę­gi lub drutu (cza­sem od­le­wa­ny), prze­waż­nie wy­ko­ny­wa­ny z brązu lub złota, rza­dziej ze sre­bra, nie­kie­dy że­laz­ny. W epoce że­la­za (1000 p.n.e.–300 n.e.) tork­we­sy no­si­li m.in. eu­ro­pej­scy Cel­to­wie, az­ja­tyc­cy Scy­to­wie i Per­so­wie.

Wikipedia


torlen

tka­ni­na ma­ją­ca os­no­wę z włó­kien cią­głych po­lie­stro­wych


SJP.pl


tormes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Hisz­pa­nii, ma­ją­ca źró­dło w pasmo gór­skim Gre­dos, w pro­win­cji Ávila, ucho­dzą­ca do rzeki Duero;

Wiktionary

Tor­mes – rzeka w Hisz­pa­nii, ma­ją­ca źró­dło w Prado Tor­me­jón, w pa­śmie gór­skim Gre­dos, w Pro­win­cji Ávila ucho­dzą­ca do rzeki Duero. Okre­so­we­mu wy­sy­cha­niu pod­czas lata, za­po­pie­ga zbu­do­wa­na w 1960 r. za­po­ra Santa Te­re­sa o po­jem­no­ści 496 mln m³.

Wikipedia


tornado

cy­klon, trąba po­wietrz­na to­wa­rzy­szą­ca burzy, wy­stę­pu­ją­ca naj­czę­ściej nad Za­to­ką Mek­sy­kań­ską i na Kubie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) me­te­o­rol. trąba po­wietrz­na;

 (1.2) przen. coś gwał­tow­ne­go, ży­wio­ło­we­go

Wiktionary

Nie mylić z: wir po­wietrz­ny, wir py­ło­wy.

Tor­na­do (z hiszp. "tor­nar" – krę­cić się), trąba po­wietrz­na – gwał­tow­nie wi­ru­ją­ca ko­lum­na po­wie­trza, bę­dą­ca jed­no­cze­śnie w kon­tak­cie z po­wierzch­nią ziemi i pod­sta­wą cu­mu­lo­nim­bu­sa. Tor­na­da osią­ga­ją różne roz­mia­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tor­na­da są bar­dzo nie­bez­piecz­ne.

 (1.2) Po­mi­mo wielu przed­sięw­zięć, re­ży­ser­ka, blo­ger­ka i nie­za­leż­na per­ku­sist­ka roc­ko­wa Eleni Vla­chos jest jed­no­o­so­bo­wym tor­na­dem we­gań­skie­go ak­ty­wiz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔrˈnadɔ, AS: tornado

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trąba powietrzna

Wiktionary


tornadowy

→ tor­na­do


SJP.pl

Patrz:

tornado

tornaria

wolno pły­wa­ją­ca larwa wy­stę­pu­ją­ca u niek­tó­rych zwie­rząt mor­skich z gro­ma­dy je­li­to­dysz­nych, ma­ją­ca dwa wień­ce dłu­gich rzę­sek, po jed­nym wokół ot­wo­ru gę­bo­we­go i od­by­to­we­go, a na przed­nim bie­gu­nie ciała zgru­bie­nie ek­to­der­my, tzw. płyt­kę cie­mie­nio­wą, za­o­pa­trzo­ną w pę­czek rzę­sek i parę oczek, które wraz z wie­kiem za­ni­ka­ją


SJP.pl


tornister

torba do przy­bo­rów szkol­nych; ple­cak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. czwo­ro­kąt­na sztyw­na torba no­szo­na na ple­cy­e­cach;

 (1.2) eduk. ro­dzaj usz­tyw­nia­ne­go ple­ca­ka no­szo­ne­go przez ucz­niów klas młod­szych

Wiktionary

Tor­ni­ster – ro­dzaj usz­tyw­nio­ne­go ple­ca­ka, daw­niej po­pu­lar­nie sto­so­wa­ne­go w woj­sku. Użyt­ko­wa­ny rów­nież w cha­rak­te­rze cy­wil­nym przez ucz­niów i stu­den­tów do prze­no­sze­nia ksią­żek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­tasz te dłu­gie mar­sze na spie­ko­cie, kiedy nie­raz pi­li­śmy wodę z ka­łu­ży; albo ten po­chód przez bagno, w któ­rym za­mo­czy­li­śmy ła­dun­ki; albo te noc­le­gi w la­sach i na po­lach, kiedy jeden dru­gie­mu spy­chał głowę z tor­ni­stra i ukrad­kiem ścią­gał płaszcz słu­żą­cy za wspól­ną koł­drę?

 (1.2) Radek zgar­nął swe książ­ki i ka­je­ty do tor­ni­stra, za­rzu­cił go na plecy i wy­szedł, zło­ży­wszy ukłon go­spo­da­rzo­wi klasy, jakby się od­da­lał na pauzę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔrʲˈɲistɛr, AS: torʹńister

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) plecak

Wiktionary


tornistrowy

przy­miot­nik od: tor­ni­ster


SJP.pl


tornjak

naj­star­sza bał­kań­ska rasa psów; bo­śniac­ko-chor­wac­ki pies pa­ster­ski


SJP.pl

Torn­jak (ow­cza­rek bo­śniac­ki, ow­cza­rek bo­śniac­ko, chor­wac­ki) – rasa psa na­le­żą­ca do grupy mo­lo­sów typu gór­skie­go. Torn­ja­ki to stró­żu­ją­ce psy pa­ster­skie po­cho­dzą­ce z Chor­wa­cji oraz Bośni i Her­ce­go­wi­ny. Pier­wsze udo­ku­men­to­wa­ne wzmian­ki o tej rasie po­cho­dzą z XI i XIV wieku. Po­cząt­ko­wo rasa ta była za­re­je­stro­wa­na pod nazwą Kanis Mon­ta­nus, ale osta­tecz­nie przy­ję­ła się nazwa „torn­jak” po­cho­dzą­ca od słowa „tor” oz­na­cza­ją­ce­go za­gro­dę dla owiec.

Wikipedia


toroid

1. bryła ge­o­me­trycz­na w kształ­cie pier­ście­nia pow­sta­ją­ca przez obrót fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej do­o­ko­ła osi le­żą­cej poza tą fi­gu­rą;
2. po­tocz­nie: trans­for­ma­tor to­ro­i­dal­ny (trans­for­ma­tor o to­ro­i­dal­nym kształ­cie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. bryła w kształ­cie pier­ście­nia, pow­sta­ła po­przez obrót do­wol­nej fi­gu­ry wokół osi le­żą­cej poza tą fi­gu­rą;

Wiktionary

To­ro­id – bryła ge­o­me­trycz­na w kształ­cie pier­ście­nia. Pow­sta­je po­przez obrót do­wol­nej fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej (pro­sto­ką­ta, okrę­gu, trój­ką­ta) do­o­ko­ła osi le­żą­cej poza tą fi­gu­rą. Za­rów­no oś jak i obra­ca­na fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na muszą leżeć w tej samej pła­szczyź­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. toroidalny

Wiktionary


toroidalny

ma­ją­cy kształt to­ro­i­du (bryły)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geom. ma­ją­cy kształt to­ro­i­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toroid mrz.

Wiktionary


toromierz

mier­nik ci­śnie­nia wy­ska­lo­wa­ny w to­rach (dawna jed­nost­ka ci­śnie­nia)


SJP.pl


toromistrz

pra­cow­nik na­dzo­ru­ją­cy pra­cow­ni­ków to­ro­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kolej. pra­cow­nik kolei na­dzo­ru­ją­cy stan tech­nicz­ny torów

 (1.2) osoba przy­go­to­wu­ją­ca tor żuż­lo­wy do za­wo­dów

Wiktionary

To­ro­mistrz – pra­cow­nik kolei czu­wa­ją­cy nad tech­nicz­nym sta­nem roz­ja­zdów oraz torów ko­le­jo­wych w okre­ślo­nym re­jo­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. torowisko n.

Wiktionary


toron

na­tu­ral­ny izo­top ra­do­nu, daw­niej zwany ema­na­cją to­ro­wą


SJP.pl

Le Toron – śred­nio­wiecz­ny zamek po­ło­żo­ny w Tib­ni­nie, w po­łud­nio­wym Li­ba­nie. Twier­dza stoi na wzgó­rzu w cen­trum mia­sta, a jego nazwa po­cho­dzi od sta­ro­fran­cu­skie­go okre­śle­nia oz­na­cza­ją­ce­go „wy­so­kie miej­sce”.

Wikipedia


toroncki

→ To­ron­to; to­ron­tyj­ski


SJP.pl


toronto

mia­sto w Ka­na­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­więk­sze mia­sto Ka­na­dy, sto­li­ca pro­win­cji On­ta­rio;

Wiktionary

To­ron­to – naj­więk­sze mia­sto w Ka­na­dzie i sto­li­ca pro­win­cji On­ta­rio. Po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wej czę­ści On­ta­rio, na pół­noc­no-za­chod­nim brze­gu je­zio­ra On­ta­rio. Mia­sto pełni funk­cję eko­no­micz­nej i kul­tu­ral­nej sto­li­cy Ka­na­dy. W samym To­ron­to miesz­ka 3,3 mln, a w aglo­me­ra­cji miej­skiej To­ron­to ("Gre­a­ter To­ron­to Area" – "GTA") 6 202 225 ludzi (2021).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy ostat­nio się spot­ka­li­śmy, miał bazę w To­ron­to.

 (1.1) W 1858 roku na za­chod­nich obrze­żach To­ron­to pow­sta­ła wik­to­riań­ska go­tyc­ka re­zy­den­cja zbu­do­wa­na przez Sir Ka­zi­mie­rza Gzow­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈrɔ̃ntɔ, AS: torõnto

Wiktionary

Powiązane:

 przym. torontoński

Wiktionary


torontoński

→ To­ron­to


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­ron­to, do­ty­czą­cy To­ron­to

Wiktionary

Patrz:

Toronto

Powiązane:

 rzecz. Toronto n.

Wiktionary


torontyjczyk

miesz­ka­niec To­ron­to


SJP.pl


torontyjka

miesz­kan­ka To­ron­to


SJP.pl


torontyjski

→ To­ron­to; to­ronc­ki


SJP.pl


toros

na­gro­ma­dzo­na kra lo­do­wa, spię­trzo­na przez wiatr i prądy mor­skie, osią­ga­ją­ca gru­bość do kil­ku­na­stu me­trów; lód spię­trzo­ny


SJP.pl


torować

usu­wać przesz­ko­dy, robić przej­scie, prze­jazd


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. uto­ro­wać)

 (1.1) umoż­li­wiać przej­ście lub prze­jazd po­przez usu­wa­nie przesz­kód

 (1.2) umoż­li­wiać osią­gnię­cie wyz­na­czo­ne­go celu

 (1.3) przy­czy­niać się do roz­wo­ju lub za­ist­nie­nia cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lo­do­ła­ma­cze to­ru­ją przej­ścia na kole pod­bie­gu­no­wym.

 (1.2) Drogę do urzę­du to­ro­wał mu wuj za­trud­nio­ny w mi­ni­ster­stwie.

 (1.3) Po­stęp w li­tur­gii to­ro­wa­ły rów­nież sy­no­dy lo­kal­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torowisko n., tor mrz., torowanie n., tory lm nm.

 czas. utorować dk.

 przym. torowy

Wiktionary


torowiec

1. mo­to­cy­kli­sta bio­rą­cy udział w wy­ści­gach na torze;
2. ro­bot­nik pra­cu­ją­cy przy ukła­da­niu torów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. ko­larz lub mo­to­cy­kli­sta, który ściga się na torze

 (1.2) środ. ro­bot­nik ukła­da­ją­cy tory

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tor, torowisko

 przym. torowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kolarz torowy

Wiktionary


torowisko

1. nasyp z uło­żo­ny­mi to­ra­mi ko­le­jo­wy­mi;
2. miej­sce, gdzie prze­bie­ga­ją tory ko­le­jo­we lub tram­wa­jo­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) miej­sce, w któ­rym znaj­du­ją się tory

Wiktionary

To­ro­wi­sko – górna po­wierzch­nia pod­to­rza ko­le­jo­we­go lub tram­wa­jo­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɔrɔˈvʲiskɔ, AS: torovʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tor m., torowanie n., utorowanie n., toromistrz m., tory nmos., torowiec mos.

 czas. torować, utorować

 przym. torowy

 przysł. torowo

Wiktionary


torowy

przy­miot­nik od: tor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z torem (to­ro­wi­skiem), do­ty­czą­cy toru (to­ro­wi­ska)

 (1.2) zwią­za­ny z pier­wiast­kiem torem, do­ty­czą­cy tego pier­wiast­ka

 (1.3) zwią­za­ny z sie­cią Tor, do­ty­czą­cy tej sieci

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. tor m., torowisko n., torowanie n., utorowanie n., podtorze n., torownica ż.

 czas. torować ndk., utorować dk.

 przym. przytorowy

 (1.2)

 rzecz. tor m., toryt m., toranit m.

 (1.3)

 rzecz. Tor m.

Wiktionary


torpeda

1. ha­mu­lec ro­we­ro­wy umie­szczo­ny w tyl­nej pia­ście;
2. typ nad­wo­zia sa­mo­cho­du oso­bo­we­go o opły­wo­wym, wy­dłu­żo­nym kształ­cie;
3. sa­mo­chód o takim nad­wo­ziu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. mar. pod­wod­ny po­cisk z au­to­no­micz­nym na­pę­dem sto­so­wa­ny zaz­wy­czaj do ra­że­nia pod­wod­nej czę­ści ka­dłu­ba okrę­tu;

Wiktionary

Tor­pe­da – dy­spo­nu­ją­cy naj­czę­ściej włas­nym ukła­dem na­pę­do­wym po­cisk pod­wod­ny, sa­mo­dziel­ny sy­stem broni pod­wod­nej słu­żą­cej do ni­szcze­nia jed­no­stek pły­wa­ją­cych prze­ciw­ni­ka przez usz­ka­dza­nie ich po­ni­żej po­zio­mu linii wod­nej. Słu­ży­ły pier­wot­nie do zwal­cza­nia okrę­tów na­wod­nych, a od po­ło­wy XX wieku także za­nu­rzo­nych okrę­tów pod­wod­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Okręt pod­wod­ny na­mie­rzył pan­cer­nik i od­pa­lił w jego kie­run­ku serię tor­ped.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔrˈpɛda, AS: torpeda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torpedowiec m., torpedzista m., torpedowanie n., storpedowanie n.

 czas. torpedować ndk., storpedować dk.

 przym. torpedowy

Wiktionary


torpedo

1. ha­mu­lec ro­we­ro­wy umie­szczo­ny w tyl­nej pia­ście;
2. typ nad­wo­zia sa­mo­cho­du oso­bo­we­go o opły­wo­wym, wy­dłu­żo­nym kształ­cie;
3. sa­mo­chód o takim nad­wo­ziu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tor­pe­do – typ nad­wo­zia
  • Tor­pe­do – ro­dzaj pia­sty ro­we­ro­wej
  • Tuc­ker Tor­pe­do – sa­mo­chód oso­bo­wy
  • Tor­pe­do – seria ko­mik­so­wa
  • Tor­pe­do (Ri­je­ka) - mu­ze­um zwią­za­ne z fa­bry­ką tor­ped w Ri­je­ce
  • Tor­pe­do Duméril, 1806 – ro­dzaj ryb z ro­dzi­ny dręt­wo­wa­tych (Tor­pe­di­ni­dae)
  • Tor­pe­do Forsskål, 1775 – nazwa nie­ak­cep­to­wa­na
  • Tor­pe­do Ho­ut­tu­yn, 1764 – sy­no­nim Tor­pe­do Duméril, 1806
  • Tor­pe­do Ra­fi­nes­que, 1810 – sy­no­nim Tor­pe­do Duméril, 1806
  • Tor­pe­do Mosk­wa – klub pił­kar­ski
  • Tor­pe­do Niżny No­wo­gród – ro­syj­ski klub ho­ke­jo­wy
  • Tor­pe­do Niżny No­wo­gród – ro­syj­ski klub pił­kar­ski

Wikipedia


torpedowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wojsk. mar. strze­la­nie do ja­kie­goś celu tor­pe­dą

 (1.2) przen. utrud­nia­nie, unie­moż­li­wia­nie wy­ko­na­nia cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. storpedowanie n., torpeda ż., torpedowiec m., torpedzista m.

 czas. torpedować ndk., storpedować dk.

 przym. torpedowy

Wiktionary


torpedowaty

o rybie: ma­ją­cy ciało bar­dziej wy­dłu­żo­ne, lekko bocz­nie spła­szczo­ne


SJP.pl


torpedować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. stor­pe­do­wać)

 (1.1) wojsk. mar. ni­szczyć, za­ta­piać okręt tor­pe­dą

 (1.2) przen. utrud­niać, unie­moż­li­wiać wy­ko­na­nie cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torpeda ż., torpedowiec m., torpedzista m., torpedowanie n., storpedowanie n.

 czas. storpedować dk.

 przym. torpedowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szachować

Wiktionary


torpedowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okręt wy­ko­rzy­stu­ją­cy tor­pe­dy do ataku

Wiktionary

Tor­pe­do­wiec – klasa nie­wiel­kich lub śred­niej wiel­ko­ści okrę­tów, przez­na­czo­nych głów­nie do wy­ko­ny­wa­nia ata­ków tor­pe­do­wych na okrę­ty nie­przy­ja­cie­la. Pow­sta­ła pod ko­niec XIX wieku, kiedy to przy­padł też szczyt po­pu­lar­no­ści tor­pe­dow­ców. Za­stą­pio­ne na­stęp­nie przez inne klasy okrę­tów, były bu­do­wa­ne i uży­wa­ne w mniej­szych ilo­ściach do okre­su II wojny świa­to­wej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. torpedowanie n., storpedowanie n., torpeda ż.

 czas. torpedować

Wiktionary


torpedownia

pol­ska nazwa zwy­cza­jo­wa cen­tral­ne­go obiek­tu nie­miec­kich oś­rod­ków ba­daw­czych tor­ped, bu­do­wa­nych na te­re­nie oku­po­wa­nej Pol­ski w cza­sie II wojny świa­to­wej


SJP.pl

Tor­pe­dow­nia – pol­ska nazwa zwy­cza­jo­wa cen­tral­ne­go obiek­tu nie­miec­kich oś­rod­ków ba­daw­czych tor­ped, bu­do­wa­nych na te­re­nie oku­po­wa­nej Pol­ski w cza­sie II wojny świa­to­wej. Była to hala mon­ta­żo­wa tor­ped wraz z urzą­dze­nia­mi do prób­nych strze­lań, wy­bu­do­wa­na na dnie ak­we­nu, w od­le­gło­ści kil­ku­set me­trów od brze­gu.

Wikipedia


torpedowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tor­pe­dą, do­ty­czą­cy tor­pe­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torpeda ż., storpedowanie n., torpedowanie n.

 czas. torpedować

Wiktionary


torpedzista

osoba ob­słu­gu­ją­ca wy­rzut­nie tor­pe­do­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ob­słu­gu­ją­ca wy­rzut­nie tor­pe­do­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torpedowanie n., storpedowanie n., torpeda ż.

 czas. torpedować

Wiktionary


torpedówka

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ka­czek


SJP.pl


torpet

imię mę­skie


SJP.pl


torpor

krót­ki stan kon­tro­lo­wa­ne­go ob­ni­że­nia tem­pe­ra­tu­ry ciała przez zwie­rzę­ta sta­ło­ciepl­ne


SJP.pl

Odręt­wie­nie do­bo­we (tor­por) – stan kon­tro­lo­wa­ne­go ob­ni­że­nia me­ta­bo­liz­mu ciała przez zwie­rzę­ta sta­ło­ciepl­ne. Wraz z ob­ni­że­niem tempa me­ta­bo­liz­mu ciała, spada tem­pe­ra­tu­ra, spo­wal­nia­na jest praca serca oraz więk­szość in­nych czyn­no­ści fiz­jo­lo­gicz­nych. Mia­nem tor­po­ru okre­śla się zaz­wy­czaj krót­kotr­wa­łe okre­sy ob­ni­że­nia tem­pe­ra­tu­ry ciała, trwa­ją­ce do kilku go­dzin

Wikipedia


torquay

Tor­qu­ay (wym. []) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej An­glii, w hrab­stwie ce­re­mo­nial­nym Devon, w dy­stryk­cie ("uni­ta­ry aut­ho­ri­ty") Tor­bay. W 2001 roku li­czy­ło około 63 tys. miesz­kań­ców.

Oś­ro­dek tu­ry­stycz­ny da­tu­ją­cy swą po­pu­lar­ność na po­cząt­ku XIX wieku dzię­ki ko­rzyst­ne­mu po­ło­że­niu na Pół­wy­spie Korn­wa­lij­skim, naj­cie­plej­szej czę­ści Wysp Bry­tyj­skich. Ła­go­dzą­cy wpływ Prądu Za­to­ko­we­go umoż­li­wia spro­wa­dza­nie z Au­stra­lii ro­ślin tro­pi­kal­nych, co czyni z mia­sta na­miast­kę ku­ror­tów La­zu­ro­we­go Wy­brze­ża.

Wikipedia


torquemada

Tomás de Tor­qu­e­ma­da (1420-98), hisz­pań­ski ink­wi­zy­tor, do­mi­ni­ka­nin


SJP.pl


torques

[czy­taj: tork­wes] okrą­gły, sztyw­ny, zdo­bio­ny na­szyj­nik no­szo­ny w sta­ro­żyt­no­ści m.in. przez Cel­tów, Scy­tów i Per­sów; tork­wes


SJP.pl


torqway

urzą­dze­nie do jazdy w po­zy­cji sto­ją­cej, na­pę­dza­ne ru­chem ra­mion


SJP.pl


torreador

to­re­a­dor, tor­re­ro, to­re­ro;
1. głów­ny uczest­nik kor­ri­dy, za­da­ją­cy by­ko­wi za­bój­czy cios szpa­dą; espa­da, ma­ta­dor;
2. każdy z uczest­ni­ków kor­ri­dy, np. ma­ta­dor, pi­ka­dor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) inna pi­sow­nia wy­ra­zu to­re­a­dor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dow­nia z nie­po­ko­jem ocze­ki­wa­ła, aby zo­ba­czyć jak Mi­che­li­to – słyn­ny młody tor­re­a­dor z Mek­sy­ku – roz­pra­wia się z by­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔrːɛˈadɔr, AS: to•reador

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) toreador

Wiktionary


torreadorka

→ tor­re­a­dor; to­re­a­dor­ka


SJP.pl


torreja

drze­wo z ro­dzi­ny ci­so­wa­tych


SJP.pl

Tor­re­ja, czwór­czak ("Tor­re­ya") – ro­dzaj drzew i krze­wów z ro­dzi­ny ci­so­wa­tych. Obej­mu­je 6 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w na­tu­rze we wschod­niej Azji (czte­ry ga­tun­ki) oraz w Ame­ry­ce Pół­noc­nej ("Tor­re­ya ta­xi­fo­lia" na Flo­ry­dzie i w Ge­or­gii oraz tor­re­ja ka­li­for­nij­ska w Ka­li­for­nii). Ro­śli­ny są zwy­kle dwu­pien­ne, rzad­ko jed­no­pien­ne. Rosną w la­sach, zwy­kle w wą­wo­zach i wzdłuż stru­mie­ni.

Wikipedia


torrent

1. mały plik z da­ny­mi do po­bra­nia wła­ści­we­go pliku w sieci BitTorrent;
2. po­tocz­nie: plik ścią­ga­ny nie­le­gal­nie z in­ter­ne­tu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tor­rent – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Gi­ro­na, w Ka­ta­lo­nii
  • Tor­rent – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Wa­len­cja, w Wa­len­cji
  • Ana Tor­rent – ak­tor­ka hisz­pań­ska
  • Car­los Tor­rent – hisz­pań­ski ko­larz to­ro­wy i szo­so­wy, olim­pij­czyk
  • BitTorrent – pro­to­kół wy­mia­ny pli­ków
  • Pon­tiac Tor­rent – sa­mo­chód oso­bo­wy

Wikipedia


torrentować

śro­do­wi­sko­wo: po­bie­rać pliki przy uży­ciu pro­to­ko­łu BitTorrent


SJP.pl


torrentowy

→ tor­rent


SJP.pl

Patrz:

torrent

torrero

to­re­a­dor, tor­re­a­dor, to­re­ro; rzad­ko:
1. głów­ny uczest­nik kor­ri­dy, za­da­ją­cy by­ko­wi za­bój­czy cios szpa­dą; espa­da, ma­ta­dor;
2. każdy z uczest­ni­ków kor­ri­dy, np. ma­ta­dor, pi­ka­dor


SJP.pl


torres

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tor­res – mia­sto i gmina w Bra­zy­lii, w sta­nie Rio Gran­de do Sul
  • Tor­res – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Jaén, w An­da­luz­ji
  • Tor­res – naz­wi­sko hisz­pań­sko­ję­zycz­ne, po­cho­dzą­ce od rze­czow­ni­ka „torre” – wieża
  • Abia de las Tor­res – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Pa­len­cia, w Ka­sty­lii i León
  • Ble­cua y Tor­res – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Hu­e­sca, w Ara­go­nii
  • Hor­ca­jo de las Tor­res – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Ávila, w Ka­sty­lii i León
  • Tor­res de Albarracín – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Te­ru­el, w Ara­go­nii
  • Tor­res de Al­ca­na­dre – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Hu­e­sca, w Ara­go­nii
  • Tor­res de la Ala­me­da – mia­sto w Hisz­pa­nii we wspól­no­cie au­to­no­micz­nej Ma­dryt, 41 km od Ma­dry­tu
  • Tor­res de Santa Cruz – bliź­nia­cze wie­żo­wie­ce w Santa Cruz de Te­ne­ri­fe na Wy­spach Ka­na­ryj­skich
  • Tor­res de Segre – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Lle­i­da, w Ka­ta­lo­nii
  • Tor­res del Paine – masyw na­le­żą­cy do grupy gór­skiej Cor­dil­le­ra del Paine le­żą­cy w Chile w Pa­ta­go­nii

Wikipedia


tors

1. górna część tu­ło­wia;
2. rzeź­ba przed­sta­wia­ją­ca tułów bez rąk i nóg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. górna część tu­ło­wia u męż­czyz­ny; klat­ka pier­sio­wa

 (1.2) szt. rzeź­ba prze­sta­wia­ją­ca sam tułów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tors – klat­ka pier­sio­wa u męż­czyz­ny
  • tors – rzeź­ba przed­sta­wia­ją­ca sam tułów męski lub żeń­ski (np. Wenus z Petřkovic)
  • Tors Bel­we­der­ski – po­cho­dzą­ca z I wieku p.n.e. rzeź­ba grec­ka au­tor­stwa Apol­lo­nio­sa.
  • Tors (duń. Torso) – pol­ski tytuł książ­ki Half­da­na Ras­sum­se­na, na­gro­dzo­nej w 1957 r. Zło­ty­mi La­u­ra­mi.
  • TORS – pa­ra­mi­li­tar­na for­ma­cja Obro­na Te­ry­to­rial­na Re­pu­bli­ki Sło­we­nii (Te­ri­to­rial­na Obram­ba Re­pu­bli­ke Slo­ve­ni­je w skró­cie TORS), pow­sta­ła w roku 1968 jako uzu­peł­nie­nie re­gu­lar­nej armii byłej Ju­go­sła­wii...
  • Tors Cove – dawna nazwa wsi Toads Cove po­ło­żo­nej na pół­noc od Fer­ry­land (Nowa Fund­lan­dia i La­bra­dor). Wieś ta li­czy­ła 279 miesz­kań­ców w 1951 r. i 289 w 1956 roku.
  • Tors męski I – te­ra­ko­to­we boz­zet­to wy­so­ko­ści 23 cm przy­pi­sy­wa­ne Mi­cha­ło­wi Anio­ło­wi; model da­to­wa­ny na ok. rok 1513 znaj­du­je się obec­nie w zbio­rach Casa Bu­o­nar­ro­ti we Flo­ren­cji.
  • Tors męski II – te­ra­ko­to­we boz­zet­to wy­so­ko­ści 22,5 cm, któ­re­go au­tor­stwo jest przy­pi­sy­wa­ne Mi­cha­ło­wi Anio­ło­wi; da­to­wa­ne na rok 1513 znaj­du­je się obec­nie w zbio­rach Casa Bu­o­nar­ro­ti we Flo­ren­cji.
  • Ivan Tors (1916–1983) – wę­gier­ski dra­ma­turg, sce­na­rzy­sta, pro­du­cent fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɔrs, AS: tors

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klatka piersiowa, klatka, tułów

Wiktionary


torsada

prze­sta­rza­le: sznur, ple­cion­ka, taśma słu­żą­ce do ob­szy­wa­nia, ozda­bia­nia ubrań, obić itp.


SJP.pl


torsja

1. skrę­ce­nie na­rzą­du o zna­czej ru­cho­mo­ści (jelit, jąder, jaj­ni­ków) wokół jego osi, wy­ma­ga­ją­ce in­ter­wen­cji chi­rur­gicz­nej;
2. w ma­te­ma­ty­ce: skrę­ce­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tor­sja krzy­wej – skrę­ce­nie lub druga krzy­wiz­na: pa­ra­metr opi­su­ją­cy prze­bieg krzy­wej w prze­strze­ni
  • tor­sja – zja­wi­sko za­cho­dzą­ce w roz­wo­ju śli­ma­ków
  • wy­mio­ty (tylko w licz­bie mno­giej jako tor­sje)

Wikipedia


torsje

odru­chy po­le­ga­ją­ce na wy­rzu­ca­niu za­war­to­ści żo­łąd­ka przez prze­łyk i jamę ustną; wy­mio­ty


SJP.pl


torsjograf

przy­rząd słu­żą­cy do re­je­stro­wa­nia drgań skręt­nych


SJP.pl


torsjometr

przy­rząd do po­mia­ru mo­men­tu siły prze­no­szo­ne­go przez wał


SJP.pl

Tor­sjo­metr – jeden z ro­dza­jów mo­men­to­mie­rza, przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru mo­men­tu siły prze­no­szo­ne­go przez wał, na pod­sta­wie odksz­tał­ceń ką­to­wych tego od­cin­ka wału, który mo­ment prze­ka­zu­je. Ze wzglę­du na spo­sób po­mia­ru kąta skrę­ce­nia roz­róż­nia się tor­sjo­me­try: me­cha­nicz­ne, op­tycz­ne, aku­stycz­ne i elek­trycz­ne.

Wikipedia


tort

ro­dzaj cia­sta prze­kła­da­ne­go słod­ką masą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cuk. wyk­wint­ne cia­sto na spe­cjal­ne okaz­je, zaz­wy­czaj okrą­głe, prze­kła­da­ne masą, ozdo­bio­ne z wierz­chu owo­ca­mi, lu­krem, masą, ga­la­ret­ką lub kre­mem;

 (1.2) środ. prze­stęp­cze chleb

Wiktionary

Tort – bo­ga­to zdo­bio­ne cia­sto de­se­ro­we, naj­czę­ściej bisz­kop­to­we, prze­kła­da­ne masą.

Oj­czyz­ną tor­tów naj­praw­do­po­dob­niej są Wło­chy. W Pol­sce po­ja­wi­ły się po raz pier­wszy na dwo­rze kró­lo­wej Bony.

W Pol­sce upo­wszech­nił się zwy­czaj pie­cze­nia tortu na spe­cjal­ne okaz­je, jak uro­dzi­ny, we­se­le. Bar­dzo po­dob­ne cia­sta np. w ję­zy­ku an­giel­skim nie są na­zy­wa­ne tor­ta­mi ("torte"), a cia­sta­mi ("birth­day cake", "wed­ding cake").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mama upie­kła na uro­dzi­ny Marty tort orze­cho­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔrt, AS: tort

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tortownica ż.

:: zdrobn. torcik m.

 przym. tortowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk dorta

Wiktionary


tortellini

małe pie­ro­gi wy­peł­nio­ne far­szem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kulin. małe pie­roż­ki na­dzie­wa­ne róż­no­rod­nym far­szem (prze­waż­nie mięs­nym), zle­pio­ne ro­ga­mi

Wiktionary

Tor­tel­li­ni – tra­dy­cyj­ne wło­skie pie­roż­ki z na­dzie­niem mięs­nym, grzy­bo­wym bądź se­ro­wym, po­da­wa­ne z sosem po­mi­do­ro­wym (można rów­nież ko­rzy­stać z in­nych sosów, lecz nie jest to wów­czas w ca­ło­ści wło­ska po­tra­wa). Na ko­niec ca­łość po­sy­pu­je się tar­tym serem (naj­czę­ściej par­me­za­nem).

Wikipedia


tortilla

[czy­taj: tor­ti­ja] cien­ki pla­cek ku­ku­ry­dzia­ny, po­da­wa­ny na go­rą­co z sosem, po­pu­lar­ny w kuch­ni kra­jów Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. w kuch­ni mek­sy­kań­skiej: cien­ki, okrą­gły pla­cek ku­ku­ry­dzia­ny albo pszen­ny, po­da­wa­ny z mię­sem lub serem i do­dat­ka­mi z wa­rzyw, po­la­ny sosem;

 (1.2) kulin. w kuch­ni hisz­pań­skiej: omlet bez lub z ja­kim­kol­wiek na­dzie­niem

Wiktionary

Tor­til­la (wym.) – w kuch­ni mek­sy­kań­skiej, ro­dzaj pła­skie­go, okrą­głe­go plac­ka o śred­ni­cy od 6 do 30 cm, tra­dy­cyj­nie z masy lub mąki ku­ku­ry­dzia­nej, obec­nie także z mąki pszen­nej, sto­so­wa­ne­go jako pie­czy­wo i baza do in­nych po­traw.

Mek­sy­kań­skie i po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skie tor­til­le pow­sta­ją po za­gnie­ce­niu masy ku­ku­ry­dzia­nej mąki z wodą, ufor­mo­wa­niu cien­kich plac­ków i pie­cze­niu ich na spe­cjal­nych pa­tel­niach (tra­dy­cyj­nie był to comal).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zja­dłem na rynku pysz­ną tor­til­lę z sosem czosn­ko­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔrˈtʲilːa, AS: tortʹi•la

Wiktionary


tortillowy

→ tor­til­la [czy­taj: tor­ti­jo­wy]


SJP.pl


tortownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. forma ze zdej­mo­wa­ną obrę­czą z za­ci­skiem, słu­żą­ca do pie­cze­nia tor­tów

Wiktionary

Tor­tow­ni­ca – ro­dzaj formy do pie­cze­nia ciast.

Tor­tow­ni­ca jest formą okrą­głą z ru­cho­mą, od­dziel­ną obrę­czą, na któ­rej umie­szczo­ny jest za­cisk. Służy do pie­cze­nia ciast, któ­rych nie od­wra­ca się po upie­cze­niu, głów­nie tor­tów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɔrtɔvʲˈɲit͡sa, AS: tortovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tort, torcik

 przym. tortowy

Wiktionary


tortowy

→ tort


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tor­tem, do­ty­czą­cy tortu

Wiktionary

Patrz:

tort

Przykłady

 (1.1) Do upie­cze­nia bisz­kop­ta na tort, po­trze­bu­je­my 6 jaj, 20 dag mąki tor­to­wej, ły­żecz­kę prosz­ku do pie­cze­nia oraz tro­chę ek­strak­tu wa­ni­lio­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔrˈtɔvɨ, AS: tortovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tort m., torcik m., tortownica ż.

 przysł. tortowo

Wiktionary


tortuga

1. wyspa w Haiti;
2. wyspa w We­ne­zu­e­li;
3. wyspa w ar­chi­pe­la­gu Ga­la­pa­gos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na Morzu Ka­ra­ib­skim u pół­noc­nych wy­brze­ży Haiti;

Wiktionary

Tor­tu­ga (fr. "Île de la Tor­tue") – wyspa na Morzu Ka­ra­ib­skim, u pół­noc­nych wy­brze­ży Haiti, ok. 2 km od mia­sta Port-de-Paix.

Wyspa otrzy­ma­ła nazwę "Tor­tu­ga del Mar" (z hiszp. „żółw mor­ski”) ze wzglę­du na cha­rak­te­ry­stycz­ne uksz­tał­to­wa­nie te­re­nu, na­su­wa­ją­ce sko­ja­rze­nia ze sko­ru­pą żół­wia.

Wikipedia


tortura

1. duże cier­pie­nie fi­zycz­ne lub psy­chicz­ne;
2. wy­mu­sza­nie zez­nań na oskar­żo­nym, sto­so­wa­nie okrut­nych metod do za­da­wa­nia bólu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) świa­do­me za­da­wa­nie komuś (więź­nio­wi, jeń­co­wi) ogrom­ne­go bólu fi­zycz­ne­go za po­mo­cą okre­ślo­nych metod i na­rzę­dzi, naj­czę­ściej po to, aby wy­mu­sić na nim zez­na­nia bądź aby wy­do­być z niego in­for­ma­cje;

 (1.2) przen. cier­pie­nie, mę­czar­nia, udrę­ka, męka, duży dy­skom­fort

Wiktionary

Tor­tu­ra (zwy­kle w licz­bie mno­giej: tor­tu­ry) – ce­lo­we za­da­wa­nie komuś bólu fi­zycz­ne­go lub psy­chicz­ne­go w okrut­ny spo­sób.

Tor­tu­ry naj­czę­ściej mają zwią­zek z dzia­ła­nia­mi funk­cjo­na­riu­szy pań­stwo­wych (z ich udzia­łem bądź za ich zgodą czy po­le­ce­niem), sta­no­wiąc nie­kie­dy ele­ment śledzt­wa (jako bru­tal­na forma prze­słu­cha­nia).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tor­tu­ry były we Fran­cji nie­le­gal­ne od czasu Re­wo­lu­cji Fran­cu­skiej 1789 roku, ale po­wszech­nie je sto­so­wa­no, szcze­gól­nie w sto­sun­ku do więź­niów mu­zuł­ma­nów z Fron­tu Wyz­wo­le­nia Na­ro­do­we­go (FLN).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔrˈtura, AS: tortura

Wiktionary

Powiązane:

 czas. torturować ndk., zatorturować dk.

 rzecz. torturowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) katusza / katusze, kaźń

Wiktionary


torturowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tor­tu­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. torturować ndk.

 rzecz. tortura ż.

Wiktionary


torturować

cza­sow­nik

 (1.1) za­da­wać komuś tor­tu­ry, świa­do­mie za­da­wać komuś ogrom­ny ból fi­zycz­ny za po­mo­cą okrut­nych metod, naj­czę­ściej w celu wy­mu­sze­nia zez­nań, in­for­ma­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔrtuˈrɔvat͡ɕ, AS: torturovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torturowanie n., tortura ż., tortury nmos. lm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dręczyć, znęcać się, maltretować, katować

Wiktionary


tortury

1. duże cier­pie­nie fi­zycz­ne lub psy­chicz­ne;
2. wy­mu­sza­nie zez­nań na oskar­żo­nym, sto­so­wa­nie okrut­nych metod do za­da­wa­nia bólu


SJP.pl


toru

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: tor

Wiktionary

TORU (ros. "Телеоператорный Режим Управления", pl. "Tryb zdal­ne­go ste­ro­wa­nia") – sy­stem ręcz­ne­go zbli­ża­nia za­sto­so­wa­ny w ro­syj­skich po­ja­zdach kos­micz­nych Sojuz i Pro­gress, uży­wa­ny za­miast au­to­ma­tycz­ne­go sy­ste­mu Kurs. "TORU" był uży­wa­ny na sta­cjach Salut i Mir, a obec­nie sto­so­wa­ny jest na Mię­dzy­na­ro­do­wej Sta­cji Kos­micz­nej.

Wikipedia


toruniak

po­tocz­nie: to­ru­nia­nin (miesz­ka­niec To­ru­nia)


SJP.pl

To­ru­niak – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Lu­bo­widz. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


torunianin

miesz­ka­niec To­ru­nia; To­ruń­czyk, To­ru­niak (po­tocz­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec To­ru­nia; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toruń mrz.

:: fż. torunianka ż.

 przym. toruński

Wiktionary


torunianka

miesz­kan­ka To­ru­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka To­ru­nia; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toruń mrz.

:: fm. torunianin mos.

 przym. toruński

Wiktionary


torus

1. po­wierzch­nia obro­to­wa, otrzy­my­wa­na w wy­ni­ku obro­tu okrę­gu do­o­ko­ła pro­stej le­żą­cej w jego pła­szczyź­nie, ale nie prze­ci­na­ją­cej tego okrę­gu;
2. za­tycz­ka wy­stę­pu­ją­ca w jam­kach cewek drew­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • torus (ma­te­ma­ty­ka)
  • torus (ar­chi­tek­tu­ra)
  • torus (bo­ta­ni­ka)

Wikipedia


torusowy

→ torus


SJP.pl

Patrz:

torus

toruń

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­no-cen­tral­nej Pol­sce, po­ło­żo­ne nad Wisłą;

 (1.2) geogr. adm. wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim;

 (1.3) geogr. adm. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie miż­hir­skim ob­wo­du za­kar­pac­kie­go;

 (1.4) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 12999;

Wiktionary

( Thorn, Tho­ru­nia, Tho­ru­nium) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w pół­noc­nej Pol­sce, jedna z dwóch sto­lic wo­je­wództ­wa ku­jaw­sko-po­mor­skie­go – sie­dzi­ba mar­szał­ka, za­rzą­du i sej­mi­ku wo­je­wództ­wa oraz jed­no­stek im pod­po­rząd­ko­wa­nych. Jest rów­nież sie­dzi­bą władz po­wia­tu to­ruń­skie­go i sto­li­cą rzym­sko­ka­to­lic­kiej die­cez­ji to­ruń­skiej, jed­nym z miast cen­tral­nych Byd­go­sko-To­ruń­skie­go Ob­sza­ru Funk­cjo­nal­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Toruń sły­nie z Ko­per­ni­ka, sław­ne­go pol­skie­go astro­no­ma.

 (1.2) W wy­pad­ku pod To­ru­niem zgi­nę­ło sześć osób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔrũɲ, AS: torũń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torunianin mos., torunianka ż., Toruńskie n.

 przym. toruński, podtoruński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) peryfr. gród Kopernika

Wiktionary


toruńczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


toruński

przy­miot­nik od: Toruń


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy To­ru­nia, zwią­za­ny z To­ru­niem, po­cho­dzą­cy z To­ru­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgłę­bi­my taj­ni­ki wie­dzy pier­ni­kar­skiej i sa­mo­dziel­nie upie­cze­my pier­nik tak, jak to ro­bi­li przed 500 laty to­ruń­scy mi­strzo­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈrũj̃sʲci, AS: torũĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toruń mrz., torunianin mos., torunianka ż.

Wiktionary


toruńskie

przy­miot­nik od: Toruń


SJP.pl


toruńskość

→ to­ruń­ski


SJP.pl

Patrz:

toruński

torwar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) sport. kom­pleks obiek­tów spor­to­wych i wi­do­wi­sko­wych w dziel­ni­cy Śród­mie­ście w War­sza­wie;

 (1.2) geogr. urb. osied­le miesz­ka­nio­we w dziel­ni­cy Śród­mie­ście w War­sza­wie;

Wiktionary


torx

typ śruby lub wkrę­ta­ka z gwia­zdo­wym gnia­zdem


SJP.pl

Torx – typ na­cię­cia klu­cza lub wkrę­ta­ka o kształ­cie cha­rak­te­ry­stycz­nej sze­ścio­ra­mien­nej gwia­zdy. Wy­stę­pu­je w roz­mia­rach od T1 do T100. Poz­wa­la­ją na lep­sze prze­no­sze­nie mo­men­tu obro­to­we­go niż imbus.

Roz­róż­nia się wi­docz­ne na zdję­ciu TORX H (TORX TR) z ot­wo­rem w środ­ku (do­dat­ko­we za­bez­pie­cze­nie przed nie­a­u­to­ry­zo­wa­ną ma­ni­pu­la­cją wy­ma­ga­ne dla niek­tó­rych sprzę­tów elek­tro­nicz­nych; gnia­zda wy­ma­ga­ją­ce ta­kie­go klu­cza okre­śla­ne są jako "pin torx"), TORX zwy­kły bez ot­wo­ru oraz TORX MAX o innym za­ry­sie gwia­zdy (grub­sze „ra­mio­na”).

Wikipedia


tory

dawna jed­nost­ka ci­śnie­nia o sym­bo­lu Tr, równa ci­śnie­niu słupa rtęci o wy­so­ko­ści 1 mi­li­me­tra w tem­pe­ra­tu­rze 0 stop­ni Cel­sju­sza, przy nor­mal­nym przy­spie­sze­niu ziem­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) tor ko­le­jo­wy poza sta­cją; kon­struk­cja zbu­do­wa­na z szyn, pod­kła­dów itd. dla ruchu po­ja­zdów szy­no­wych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: tor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­dze­nie po to­rach jest nie­bez­piecz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔrɨ, AS: tory

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tor m., torowisko n., torowanie n., utorowanie n., podtorze n., torownica ż.

 czas. torować ndk., utorować dk.

 przym. torowy, przytorowy

Wiktionary


toryczny

so­czew­ka to­rycz­na - typ so­czew­ki kon­tak­to­wej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geom. do­ty­czą­cy to­ru­sa, zwią­za­ny z to­ru­sem, w kształ­cie to­ru­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród osób z astyg­ma­tyz­mem je­dy­nie 12 pro­cent ko­rzy­sta z od­po­wied­nich szkieł kon­tak­to­wych, czyli so­cze­wek to­rycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: toryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torus m.

Wiktionary


toryjka

to­ryj­ka łą­ko­wa - ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych


SJP.pl


toryjski

koń to­ryj­ski - estoń­ska rasa koni


SJP.pl


torys

czło­nek an­giel­skie­go stron­nict­wa po­li­tycz­ne­go, które prze­ko­na­ne było o bo­skim po­cho­dze­niu wła­dzy kró­lew­skiej i nie­na­ru­szal­no­ści praw dzie­dzi­cze­nia tronu; rywal wiga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bryt. polit. czło­nek lub sym­pa­tyk Par­tii Kon­ser­wa­tyw­nej

Wiktionary


torysi

an­giel­skie stron­nict­wo po­li­tycz­ne, ut­wo­rzo­ne w końcu XVII wieku, zrze­sza­ją­ce wła­ści­cie­li ziem­skich i wyż­sze du­cho­wień­stwo, bro­nią­ce przy­wi­le­jów króla i Ko­ścio­ła, w roku 1834 przeksz­tał­co­ne w par­tię kon­ser­wa­tyw­na


SJP.pl

To­ry­si ( To­ries, l. poj. Tory) – an­giel­skie ugru­po­wa­nie po­li­tycz­ne pow­sta­łe w końcu XVII wieku. Wy­ra­zi­cie­le in­te­re­sów zie­miań­stwa, dworu, Ko­ścio­ła. W opo­zy­cji do wigów. Wy­wo­dzi się z niego bry­tyj­ska Par­tia Kon­ser­wa­tyw­na, któ­rej człon­ków nadal okre­śla się po­tocz­nie to­ry­sa­mi.

Wikipedia


toryska

→ torys


SJP.pl

Patrz:

torys

torysowski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z to­ry­sa­mi

Wiktionary


toryt

mi­ne­rał pro­mie­niot­wór­czy


SJP.pl

Toryt jest rzad­kim krze­mia­nem toru, który kry­sta­li­zu­je w ukła­dzie te­tra­go­nal­nym. Jest izo­mor­ficz­ny z cyr­ko­nem i haf­no­nem. Jest naj­po­wszech­niej­szym mi­ne­ra­łem toru i nie­mal za­wsze jest sil­nie pro­mie­niot­wór­czy. Toryt zo­stał od­kry­ty w 1828 roku na nor­we­skiej wy­spie Lovo, przez pa­sto­ra i mi­ne­ra­lo­ga Hansa Thra­ne Es­mar­ka, który wy­słał pier­wszą prób­kę mi­ne­ra­łu do swo­je­go ojca, Jensa Es­mar­ka, bę­dą­ce­go pro­fe­so­rem mi­ne­ra­lo­gii i ge­o­lo­gii.

Wikipedia


toryzm

pro­gram stron­nict­wa to­ry­sów


SJP.pl


torzewo

To­rze­wo (nazwa obocz­na: To­rze­wo Po­du­chow­ne) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie To­pól­ka.

Wikipedia


torzewski

naz­wi­sko


SJP.pl


torzym

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

To­rzym (tuż po woj­nie "Toruń Lu­bu­ski", "Gwia­zdo­wiec", niem. "Stern­berg") – mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie su­lę­ciń­skim, po­ło­żo­ne nad rzeką Ilan­ką i je­zio­rem Ilno. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej To­rzym. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔʒɨ̃m, AS: tožỹm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torzymianin m., torzymianka ż.

 przym. torzymski

Wiktionary


torzymianin

miesz­ka­niec To­rzy­mia (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


torzymianka

miesz­kan­ka To­rzy­mia (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


torzymski

→ To­rzym


SJP.pl

Patrz:

Torzym

torzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


torzyśniad

to­rzy­śniad kasz­ta­no­wiec - motyl z ro­dzi­ny tro­ci­nia­rek, któ­re­go gą­sie­ni­ce że­ru­ją na je­sio­nach i kasz­ta­now­cach


SJP.pl


torżok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie twer­skim, nad Twer­cą;

Wiktionary

Tor­żok ( Торжок) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie twer­skim, nad Twer­cą (do­pływ Wołgi). Około 49 tys. miesz­kań­ców.

W mie­ście znaj­du­je się pra­wo­sław­ny męski mo­na­ster Świę­tych Bo­ry­sa i Gleba, trze­ci klasz­tor za­ło­żo­ny na zie­miach ru­skich (w 1038).

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy, ta­bo­ru ko­le­jo­we­go, skó­rza­no-obuw­ni­czy oraz che­micz­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. torski

Wiktionary


tos

rasa psów z grupy mo­lo­sów, wy­ho­do­wa­na w Ja­po­nii


SJP.pl

Tos ( Тос, Тос) – przy­sta­nek ko­le­jo­wy przy fa­bry­ce po­jem­ni­ków me­ta­lo­wych "BarwaPromtara", w po­bli­żu miej­sco­wo­ści Jam­ni­ca, w re­jo­nie iwa­no­fran­kiw­skim, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, na Ukra­i­nie. Po­ło­żo­ny jest na linii Lwów – Czer­niow­ce.

Wikipedia


tos-owski

→ TOS


SJP.pl

Patrz:

TOS

tosa

rasa psów z grupy mo­lo­sów, wy­ho­do­wa­na w Ja­po­nii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tosa – rasa psa.
  • „Tosa” – nazwa ja­poń­skich okrę­tów.
    • „Tosa” – pan­cer­nik Ja­poń­skiej Ce­sar­skiej Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej.
  • Tosa – mia­sto po­ło­żo­ne w Ja­po­nii w pre­fek­tu­rze Kōchi.
  • Tosa – po­wiat w pre­fek­tu­rze Kōchi w Ja­po­nii.
  • Tosa – mia­sto po­ło­żo­ne w Ja­po­nii w pre­fek­tu­rze Kōchi i po­wie­cie Tosa.
  • Tosa – za­to­ka u po­łud­nio­wych wy­brze­ży ja­poń­skiej wyspy Si­ko­ku, na po­łud­nie od mia­sta Tosa.
  • Tosa – dawna do­me­na fe­u­dal­na w Ja­po­nii.
  • Tosa – ja­poń­ska szko­ła ma­lar­stwa.

Wikipedia


tosca

1. znana opera, któ­rej twór­cą jest Gia­co­mo An­to­nio Do­me­ni­co Mi­che­le Se­con­do Maria Puc­ci­ni;
2. Flo­ria Tosca, ty­tu­ło­wa bo­ha­ter­ka opery, któ­rej au­to­rem jest Gia­co­mo An­to­nio Do­me­ni­co Mi­che­le Se­con­do Maria Puc­ci­ni


SJP.pl

Tosca – opera w trzech ak­tach Gia­co­ma Puc­ci­nie­go z 1900 roku na pod­sta­wie sztu­ki "La Tosca" Vic­to­re­na Sar­dou. Au­to­ra­mi wło­skie­go li­bret­ta są Luigi Il­li­ca i Giu­sep­pe Gia­co­sa. Jest chro­no­lo­gicz­nie drugą z trzech naj­bar­dziej zna­nych oper Puc­ci­nie­go. Po pod­pi­sa­niu kon­trak­tu na adap­ta­cję z dra­ma­to­pi­sa­rzem na­stą­pi­ła wy­mia­na li­stów, po któ­rej Puc­ci­ni zer­wał umowę. Po kilku la­tach kom­po­zy­tor po­wró­cił do prac nad adap­ta­cją.

Wikipedia


toshiba

[czy­taj: to­szi­ba] marka elek­tro­ni­ki oraz ja­poń­ski kon­cern tech­no­lo­gicz­ny


SJP.pl

Tos­hi­ba Cor­po­ra­tion (jap. 株式会社東芝 Ka­bus­hi­ki-ga­is­ha Tōshiba) – ja­poń­ski kon­cern pro­du­ku­ją­cy sprzęt elek­tro­nicz­ny i elek­tro­tech­nicz­ny, z sie­dzi­bą głów­ną w Tokio. Spół­ka pu­blicz­na no­to­wa­na na gieł­dzie to­kij­skiej.

Spół­ka pow­sta­ła w wy­ni­ku fuzji "Shi­ba­u­ra Se­i­sa­kus­ho" oraz "Tokyo Denki" w 1939 roku, przyj­mu­jąc nazwę "Tokyo Shi­ba­u­ra Denki". Cho­ciaż firma szyb­ko uzy­ska­ła przy­do­mek "Tos­hi­ba", do­pie­ro w 1984 za ofi­cjal­ną nazwę przy­ję­to Tos­hi­ba Cor­po­ra­tion.

Wikipedia


tosia

zdrob­nie­nie od: An­to­nia, An­to­ni­na, Te­o­fi­la (imio­na żeń­skie); Tośka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia An­to­nia

 (1.2) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia An­to­ni­na

 (1.3) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia An­to­niet­ta

 (1.4) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Te­o­fi­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam Tosi kom­plet noży.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antonina ż., Antonia ż., Tonia ż., Tośka ż., Antosia ż., Antonietta ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tośka, Antosia

 (1.2) Tośka, Antosia, Tonia, Nina

 (1.3) Tośka, Tonia

 (1.4) Tośka

Wiktionary


tosiek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m., zdrobn. od: An­to­ni

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od Tośka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­le­cie­li­śmy z Toś­kiem do Rzymu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Antoni mos., Tośka ż.

 przym. Tośkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Antek, Antoś

Wiktionary


toskania

kra­i­na hi­sto­rycz­na we Wło­szech, obec­nie sta­no­wią­ca re­gion au­to­no­micz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w środ­ko­wych Wło­szech;

Wiktionary

To­ska­nia ( To­sca­na) – kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w środ­ko­wych Wło­szech, po­ło­żo­ny w Ape­ni­nach Pół­noc­nych (Ape­ni­ny To­skań­skie) oraz nad mo­rza­mi: Li­gu­ryj­skim i Tyr­reń­skim. Od pół­no­cy gra­ni­czy z Li­gu­rią oraz Emi­lią-Ro­ma­nią, na wscho­dzie z Mar­che i Um­brią, a na po­łud­niu z La­cjum. Sie­dzi­bą władz re­gio­nu jest Flo­ren­cja. W środ­ko­wej czę­ści To­ska­nii znaj­du­je się kra­i­na hi­sto­rycz­na, a także re­gion wi­niar­ski o naz­wie Chian­ti.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­li­cą To­ska­nii jest Flo­ren­cja.

 (1.1) To­ska­nia dzie­li się na dzie­sięć pro­win­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈskãɲja, AS: toskãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toskańczyk mos., Toskanka ż., toskański mrz.

 przym. toskański

Wiktionary


toskanio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od To­ska­nia

Wiktionary


toskanka

miesz­kan­ka To­ska­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka To­ska­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­larz por­tre­to­wał za­moż­ne To­skan­ki w czep­cach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toskania ż.

:: fm. Toskańczyk mos.

 przym. toskański

Wiktionary


toskańczyk

miesz­ka­niec To­ska­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec To­ska­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój mąż jest ro­do­wi­tym To­skań­czy­kiem po­cho­dzą­cym z Lukki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈskãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: toskãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toskania ż.

:: fż. Toskanka ż.

 przym. toskański

Wiktionary


toskański

przy­miot­nik od: To­ska­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla To­ska­nii, zwią­za­ny z To­ska­nią, wy­wo­dzą­cy się z To­ska­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­wieź ja­kie­goś do­bre­go to­skań­skie­go wina!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈskãj̃sʲci, AS: toskãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toskania ż., Toskańczyk mos., Toskanka ż.

Wiktionary


toskańskość

→ to­skań­ski


SJP.pl

Patrz:

toskański

toskijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z To­ska­mi, do­ty­czą­cy To­sków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. dia­lekt to­skij­ski ję­zy­ka al­bań­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tosk mos.

Wiktionary


tosowski

do­ty­czą­cy TOS-u; TOS-owski


SJP.pl


tost

pod­su­szo­ny, przy­ru­mie­nio­ny ka­wa­łek chle­ba; grzan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. kulin. po­da­na na cie­pło krom­ka pie­czy­wa opie­czo­na w spe­cjal­nym urzą­dze­niu, np. to­ste­rze;

Wiktionary

Zo­bacz też: Tost – miej­sco­wość w Ka­ta­lo­nii.

Tost (od toast) – krom­ka pie­czy­wa pszen­ne­go, pod­pie­czo­na w to­ste­rze; ro­dzaj grzan­ki. Go­to­wy tost po­wi­nien być lekko przy­ru­mie­nio­ny i chru­pią­cy. Tosty po­da­je się na cie­pło – fa­cho­wo uj­mu­jąc po wy­sty­gnię­ciu prze­sta­ją być to­sta­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tosty przy­rzą­dza się w elek­trycz­nych ma­szyn­kach, przy stole kon­su­men­ta, w miarę po­trze­by, po­nie­waż zimne prze­sta­ją być to­sta­mi.

 (1.1) Na ko­la­cję zja­dłem dwa tosty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔst, AS: tost

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toster mrz.

:: zdrobn. tościk mrz.

 czas. tostować ndk.

 przym. tostowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grzanka

Wiktionary


toster

przy­rząd do opie­ka­nia kro­mek pie­czy­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do pie­cze­nia to­stów

Wiktionary

Nie mylić z: to­stow­ni­ca.

To­ster – przy­rząd do opie­ka­nia kro­mek pie­czy­wa, czyli do wyt­wa­rza­nia to­stów. Pow­stał u schył­ku XIX wieku. Jed­nak do­pie­ro z upo­wszech­nie­niem się prądu elek­trycz­ne­go, to­ste­ry na­bra­ły po­wszech­ne­go za­sto­so­wa­nia w kuch­ni. Pier­wsze mo­de­le wy­ma­ga­ły bacz­nej uwagi, aby nie przy­pa­lić pie­czy­wa. Po­nad­to grza­ły krom­ki chle­ba tylko z jed­nej stro­ny, więc w sto­sow­nym mo­men­cie trze­ba było krom­ki od­wra­cać.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Upie­kłem dwa tosty w to­ste­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔstɛr, AS: toster

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tost m.

Wiktionary


tosto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: szyb­ko, niez­włocz­nie


SJP.pl


tostować

w obrób­ce ro­ślin ole­i­stych: ogrze­wać su­row­ce spo­żyw­cze wil­got­ną parą w tem­pe­ra­tu­rze 95-120 stop­ni Cel­sju­sza w celu ogra­ni­cze­nia lub eli­mi­na­cji szkod­li­wych sub­stan­cji


SJP.pl


tostownica

urzą­dze­nie słu­żą­ce do pod­grze­wa­nia lub za­pie­ka­nia pie­czy­wa, ka­na­pek itp.


SJP.pl

To­stow­ni­ca (opie­kacz, opie­kacz do ka­na­pek; ang. "sand­wich to­a­ster") – urzą­dze­nie elek­trycz­ne słu­żą­ce do obu­stron­ne­go opie­ka­nia ka­na­pek zło­żo­nych z dwóch kro­mek pie­czy­wa to­sto­we­go, zaz­wy­czaj dzie­lą­ce je jed­no­cze­śnie wzdłuż prze­kąt­nej na pół, na­da­jąc im w ten spo­sób kształt trój­ką­tów.

Wikipedia


tostowy

→ tost


SJP.pl

Patrz:

tost

toszczanin

miesz­ka­niec Tosz­ka (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


toszczanka

miesz­kan­ka Tosz­ka (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


toszecki

przy­miot­nik od: To­szek


SJP.pl


toszek

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

To­szek (niem. "Tost") – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie gli­wic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej To­szek.

We­dług da­nych z grud­nia 2023 r. mia­sto To­szek zaj­mu­je 577. miej­sce na li­ście miast Pol­ski we­dług po­wierzch­ni oraz 675. miej­sce na li­ście miast Pol­ski we­dług lud­no­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔʃɛk, AS: tošek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. toszecki

Wiktionary


toszowice

To­szo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lu­biń­skim, w gmi­nie Rudna.

Wikipedia


tot

w mi­to­lo­gii egip­skiej: bóg księ­ży­ca i pan czasu; Thot


SJP.pl


total

śro­do­wi­sko­wo: ca­łość, kla­sy­fi­ka­cja łącz­na


SJP.pl


totalistka

→ to­ta­li­sta


SJP.pl

Patrz:

totalista

totalistyczny

→ to­ta­lizm; to­ta­li­ta­ry­stycz­ny, to­ta­li­tar­ny


SJP.pl


totalitarny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do to­ta­li­ta­ryz­mu, zwią­za­ny z to­ta­li­ta­ryz­mem; taki, w któ­rym pa­nu­je to­ta­li­ta­ryzm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­li­now­ski ZSRR był pań­stwem to­ta­li­tar­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔtalʲiˈtarnɨ, AS: totalʹitarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totalniak mos., totalitaryzm, totalista, totalistka, totalitarysta, totalitarystka

 przym. totalitarystyczny, totalistyczny, totalny, totalniacki

 przysł. totalitarnie, totalitarystycznie

Wiktionary


totalitarysta

zwo­len­nik to­ta­li­ta­ryz­mu


SJP.pl


totalitarystka

→ to­ta­li­ta­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

totalitarysta

totalitarystyczny

→ to­ta­li­ta­ryzm; to­ta­li­stycz­ny, to­ta­li­tar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny, zgod­ny z to­ta­li­ta­ryz­mem, wła­ści­wy to­ta­li­ta­ryz­mo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Może nadal ży­li­by­śmy w cza­sach to­ta­li­ta­ry­stycz­ne­go ko­mu­niz­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔtalʲitarɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: totalʹitarystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totalitaryzm m., totalista m., totalistka ż., totalitarysta m., totalitarystka ż.

 przym. totalitarny, totalistyczny

 przysł. totalitarnie, totalitarystycznie

Wiktionary


totalitaryzacja

wpro­wa­dze­nie, wpro­wa­dza­nie sy­ste­mu po­li­tycz­ne­go opar­te­go na kon­tro­li wszyst­kich dzie­dzin życia przez jedną par­tię; to­ta­li­za­cja


SJP.pl


totalitaryzm

sy­stem po­li­tycz­ny, opar­ty na obo­wią­zu­ją­cej wszyst­kich ide­o­lo­gii i na ab­so­lut­nej wła­dzy jed­nej par­tii; to­ta­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. sy­stem spra­wo­wa­nia wła­dzy pań­stwo­wej, po­le­ga­ją­cy na dą­że­niu do peł­nej kon­tro­li wszel­kich sto­sun­ków spo­łecz­nych i cał­ko­wi­te­go pod­po­rząd­ko­wa­nia jed­nost­ki ludz­kiej pań­stwu;

Wiktionary

To­ta­li­ta­ryzm (daw­niej też: to­ta­lizm, to­ta­lis – cały, cał­ko­wi­ty) – sy­stem po­li­tycz­ny, w któ­rym jed­nost­ka jest cał­ko­wi­cie pod­po­rząd­ko­wa­na pań­stwu, prze­ciw­sta­wia jed­nost­kę pań­stwu i cha­rak­te­ry­zu­je się ek­stre­mal­ną in­ge­ren­cją w życie pu­blicz­ne i pry­wat­ne.

Pań­stwo kon­tro­lu­je wszyst­kie dzie­dzi­ny życia spo­łecz­ne­go, dążąc do cał­ko­wi­te­go pod­po­rząd­ko­wa­nia sobie oby­wa­te­li. Jed­nost­ka, sta­no­wią­ca nie­ja­ko włas­ność pań­stwa, zo­sta­je po­zba­wio­na swo­bo­dy myśli i wol­no­ści wy­bo­ru.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na tych te­re­nach ście­ra­ły się ze sobą dwa naj­więk­sze to­ta­li­ta­ryz­my XX wieku: III Rze­sza Nie­miec­ka i ko­mu­ni­stycz­ny Zwią­zek So­wiec­ki.

 (1.1) Pol­ska była wyspą względ­nej wol­no­ści wśród kon­so­li­du­ją­cych się to­ta­li­ta­ryz­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥, AS: totalʹitarysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totalniak mos., totalista mos., totalistka ż., totalitarysta mos., totalitarystka ż.

 przym. totalitarny, totalitarystyczny, totalistyczny, totalny, totalniacki

 przysł. totalitarnie, totalitarystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) totalizm, dżuma XX wieku

Wiktionary


totalizacja

wpro­wa­dze­nie, wpro­wa­dza­nie sy­ste­mu po­li­tycz­ne­go opar­te­go na kon­tro­li wszyst­kich dzie­dzin życia przez jedną par­tię; to­ta­li­ta­ry­za­cja


SJP.pl


totalizator

1. ro­dzaj licz­bo­wej gry ha­zar­do­wej; to­to­lo­tek, lotek, totek;
2. miej­sce, gdzie przyj­mu­je się za­kła­dy do tej gry


SJP.pl


totalizm

sy­stem po­li­tycz­ny, opar­ty na obo­wią­zu­ją­cej wszyst­kich ide­o­lo­gii i na ab­so­lut­nej wła­dzy jed­nej par­tii; to­ta­li­ta­ryzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. war. to­ta­li­ta­ryzm

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­ta­lizm – dawne okre­śle­nie to­ta­li­ta­ryz­mu.
  • To­ta­lizm (mu­zy­ka) – styl mu­zycz­ny.
  • To­ta­lizm – ze­staw po­glą­dów na temat Boga i Wszechś­wia­ta gło­szo­nych przez Jana Pa­ją­ka.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. totalność ż.

 przym. totalny

Wiktionary


totalniacki

→ to­tal­niak


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) środ. polit. zwią­za­ny z to­ta­li­ta­ryz­mem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) środ. polit. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla to­ta­li­ta­ryz­mu

Wiktionary

Patrz:

totalniak

Powiązane:

 rzecz. totalitarysta m., totalniak m., totalitarystka ż., totalitaryzm m., totalność ż.

 przym. totalny, totalitarny

 przysł. totalniacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) totalitarystyczny

 (2.1) totalitarystyczny

Wiktionary


totalniactwo

po­tocz­nie:
1. grupa bez­kom­pro­mi­so­wych opo­zy­cjo­ni­stów;
2. bez­kom­pro­mi­so­wa opo­zy­cyj­ność


SJP.pl


totalniak

po­tocz­nie: to­ta­li­ta­ry­sta - zwo­len­nik to­ta­li­ta­ryz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. polit. to­ta­li­ta­ry­sta, zwo­len­nik to­ta­li­ta­ryz­mu, osoba o sym­pa­tiach to­ta­li­tar­nych

 (1.2) środ. pejor. polit. czło­nek tzw. opo­zy­cji to­tal­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te stare mię­cza­ki dadzą się ster­ro­ry­zo­wać każ­de­mu to­tal­nia­ko­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totalitarysta m., totalitarystka ż., totalitaryzm m., totalność ż.

 przym. totalny, totalitarny, totalniacki

 przysł. totalniacko

Wiktionary


totalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób to­tal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] w niek­tó­rych kra­jach, zwła­szcza ka­to­lic­kich, Amway przy­rów­ny­wa­ny jest do sekty re­li­gij­nej, to­tal­nie uza­leż­nia­ją­cej swo­ich człon­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈtalʲɲɛ, AS: totalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totalność

 przym. totalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kompletnie

Wiktionary


totalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest to­tal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totalniak mos., totalizm m., totalizacja ż.

 przym. totalny, totalistyczny, totalniacki

 przysł. totalnie

Wiktionary


totalny

1. cał­ko­wi­ty, zu­peł­ny;
2. opar­ty na to­ta­li­ta­ryz­mie; to­ta­li­tar­ny;
3. wojna to­tal­na - wojna przy uży­ciu wszyst­kich do­stęp­nych środ­ków, zmie­rza­ją­ca do zni­szcze­nia ca­łe­go na­ro­du


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) obej­mu­ją­cy wszyst­ko

 (1.2) polit. do­ty­czą­cy to­ta­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totalniak mos., totalitaryzm mrz., totalizm mrz., totalność ż.

 przym. totalitarny, totalniacki

 przysł. totalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) całkowity, doszczętny, kompletny, powszechny, zupełny

 (1.2) totalitarny

Wiktionary


totals

lek­ce­wa­żą­co: zwo­len­nik tzw. to­tal­nej opo­zy­cji


SJP.pl


totek

po­tocz­nie: to­to­lo­tek (toto-lotek); lotek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. gra licz­bo­wa to­to­lo­tek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy ostat­nio pu­szcza­łeś totka?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totolotek mrz., toto-lotek mrz.

 przym. totolotkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) totolotek, toto-lotek

Wiktionary


totem

1. u ludów pier­wot­nych: zwie­rzę, ro­śli­na lub przed­miot uwa­ża­ne za uo­so­bie­nie przod­ków, ota­cza­ne czcią;
2. drew­nia­na rzeź­ba lub ry­su­nek tego zwie­rzę­cia, ro­śli­ny lub przed­mio­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. zwie­rzę, ro­śli­na lub przed­miot, który w kul­tu­rach pier­wot­nych służy za godło ro­dzi­ny czy klanu, uwa­ża­ny czę­sto za przod­ka lub opie­ku­na i ota­cza­ny czcią;

 (1.2) psych. sym­bol pier­wot­ne­go, prze­dre­li­gij­ne­go sy­ste­mu spo­łecz­ne­go;

 (1.3) harc. kom­po­zy­cja z drew­na i na­tu­ral­nych ma­te­ria­łów sta­wia­na przez za­stęp har­cer­ski na obo­zie let­nim na wzór in­diań­skich to­te­mów (1.1) jako sym­bol za­stę­pu

 (1.4) sto­sun­ko­wo wy­so­ki słup re­kla­mo­wy z logo firmy, czę­sty przy sta­cjach ben­zy­no­wych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Totem – odt­wa­rzacz mul­ti­me­diów
  • Totem – pol­ski ze­spół gra­ją­cy metal
  • totem – ter­min psy­cho­lo­gicz­ny
  • totem – ter­min re­li­gij­ny
  • totem – ter­min z dzie­dzi­ny re­kla­my
  • Totem – skały w Do­li­nie Będ­kow­skiej na Wy­ży­nie Ol­ku­skiej
  • Totem – album ze­spo­łu mu­zycz­ne­go So­ul­fly
  • Totem – skała w Wą­wo­zie Będ­ko­wic­kim na Wy­ży­nie Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɔtɛ̃m, AS: totẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totemizm m., totemista m.

:: zdrobn. totemik m.

 przym. totemiczny, totemistyczny

Wiktionary


totemik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od totem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie totem, lecz tylko mały to­te­mik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totem m.

Wiktionary


totemistka

→ to­te­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

totemista

totemistyczny

→ to­te­mizm


SJP.pl

Patrz:

totemizm

totemizm

wie­rze­nia re­li­gij­ne u ludów pier­wot­nych opar­te na kul­cie to­te­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. etn. ze­spół wie­rzeń re­li­gij­nych u ludów pier­wot­nych opie­ra­ją­cy się na kul­cie to­te­mu;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czło­wiek nie był od­dzie­lo­ny od świa­ta przy­ro­dy. U pod­staw to­te­miz­mu le­ża­ła wiara w ta­jem­ną więź mię­dzy jed­nost­ką ludz­ką a okre­ślo­nym zwie­rzę­ciem lub ro­śli­ną.

 (1.1) Po­rów­nu­jąc to­te­mizm ludów Bantu z fak­ta­mi oma­wia­ny­mi po­przed­nio, wi­dzi­my, że stro­na re­li­gij­na jest tu mniej roz­wi­nię­ta, przy­najm­niej je­że­li cho­dzi o akty kultu re­li­gij­ne­go, któ­re­go pra­wie cał­kiem nie ma.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totem m., totemista m.

 przym. totemiczny, totemistyczny

Wiktionary


totemowy

→ totem


SJP.pl

Patrz:

totem

totenmeldunek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gwara obo­zo­wa mel­du­nek o śmier­ci, zgło­sze­nie zgonu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔtɛ̃nmɛlˈdũnɛk, AS: totẽnmeldũnek

Wiktionary


toteż

spój­nik roz­po­czy­na­ją­cy zda­nia in­for­mu­ją­ce o skut­ku, wy­ni­ku tego, o czym mowa w innym zda­niu; a więc


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) książk. …przy­łą­cza­ją­cy wnio­sek z twier­dze­nia po­da­ne­go w zda­niu przed nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­sil­niej bro­ni­ło wol­no­ści oso­bi­stej i tra­dy­cyj­nych swo­bód ko­zact­wo doń­skie i ukra­iń­skie, toteż rząd car­ski róż­ny­mi spo­so­ba­mi sta­rał się ogra­ni­czyć sa­mo­rząd ko­zac­ki, jako po­ten­cjal­ny oś­ro­dek buntu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔtɛʃ, AS: toteš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) więc, a więc, zatem, a zatem

Wiktionary


totipotencja

To­ti­po­ten­cja, to­ti­po­ten­cjal­ność, ek­wi­po­ten­cjal­ność roz­wo­jo­wa, ek­wi­po­ten­cjal­ność, om­ni­po­ten­cjal­ność – zdol­ność ko­mó­rek do róż­ni­co­wa­nia się w do­wol­ny ro­dzaj ko­mó­rek.

Wikipedia


totkowicz

osoba gra­ją­ca w toto-lotka; to­to­lot­ko­wicz


SJP.pl


totmes

imię kró­lów egip­skich


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tot­mes I
  • Tot­mes II
  • Tot­mes III
  • Tot­mes IV
  • Tot­mes – naj­star­szy syn fa­ra­o­na Amen­ho­te­pa III i kró­lo­wej Teje

Wikipedia


toto

1. po­gard­li­wie o kimś lub o czymś;
2. po­tocz­nie: to­to­lo­tek; totek, lotek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) be­zo­so­bo­wo o kimś lub o czymś lek­ce­wa­żo­nym albo mało waż­nym

 (1.2) pot. to­ta­li­za­tor

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Toto – fik­cyj­ny pies, bo­ha­ter po­wie­ści Czar­nok­sięż­nik z Kra­i­ny Oz;
  • Toto – grupa mu­zycz­na;
    • Toto – de­biu­tanc­ki album grupy Toto;
  • TOTO – ja­poń­ski pro­du­cent urzą­dzeń sa­ni­tar­nych;
  • Totò (1898–1967) – wło­ski aktor, pi­sarz, kom­po­zy­tor i autor tek­stów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sama tę wy­wło­kę wy­na­la­zła; że też, cho­le­ra, naj­pierw nie spraw­dzi­ła, jak toto wy­glą­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔtɔ, AS: toto

Wiktionary


toto-lotek

to­to­lo­tek;
1. gra licz­bo­wa; totek, lotek;
2. prze­no­śnie: sy­tu­a­cja, w któ­rej ni­cze­go nie da się prze­wi­dzieć; lo­te­ria


SJP.pl


totolotek

toto-lotek;
1. gra licz­bo­wa; totek, lotek;
2. prze­no­śnie: sy­tu­a­cja, w któ­rej ni­cze­go nie da się prze­wi­dzieć; lo­te­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gra licz­bo­wa

 (1.2) pot. ko­lek­tu­ra to­ta­li­za­to­ra

 (1.3) pot. kupon wy­peł­nia­ny przy to­ta­li­za­to­rze

 (1.4) pot. po­stę­po­wa­nie ba­zu­ją­ce na przy­pad­ko­wo­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Toto-Lotek – pier­wot­na (do 1975) nazwa gry licz­bo­wej Lotto, czę­sto uży­wa­na także obec­nie
  • To­to­lo­tek SA – or­ga­ni­za­tor za­kła­dów wza­jem­nych, głów­nie za­kła­dów buk­ma­cher­skich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gra­jąc w to­to­lot­ka, można zy­skać nie­złą sumkę.

 (1.2) Kie­dyś to­to­lo­tek był obok pocz­ty na Młyń­skiej.

 (1.3) Po­mo­żesz dziad­ko­wi wy­peł­nić to­to­lot­ka.

 (1.4) In­we­sto­wa­nie w jed­wab­ni­ki oka­za­ło się być to­to­lot­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totek mrz., totolotkowicz mos.

 przym. totolotkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. lotek, lotto, totek, toto

 (1.3) pot. lotto, totek

 (1.4) pot. loteria, ruleta, ruletka

Wiktionary


totolotkowicz

osoba gra­ją­ca w toto-lotka; tot­ko­wicz


SJP.pl


totolotkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z to­to­lot­kiem, do­ty­czą­cy to­to­lot­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. totek mrz., totolotek mrz., toto-lotek mrz.

Wiktionary


tottenham

Tot­ten­ham (wym.) – dziel­ni­ca Lon­dy­nu, po­ło­żo­na w pół­noc­nej czę­ści mia­sta, na te­re­nie gminy Ha­rin­gey. Dziel­ni­ca jest jed­nym z naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­nych et­nicz­nie miejsc w Wiel­kiej Bry­ta­nii i cha­rak­te­ry­zu­je się wy­so­ki­mi wskaź­ni­ka­mi bez­ro­bo­cia i ubó­stwa.

W dziel­ni­cy znaj­du­je się sta­dion klubu pił­kar­skie­go Tot­ten­ham Hot­spur F.C. – Tot­ten­ham Hot­spur Sta­dium, a także Cmen­tarz Tot­ten­ham.

Wikipedia


tottori

Tot­to­ri (jap. 鳥取市 Tot­to­ri-shi) – mia­sto w Ja­po­nii, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pre­fek­tu­ry Tot­to­ri, w po­łud­nio­wej czę­ści wyspy Hon­siu ("Honshū"), nad Mo­rzem Ja­poń­skim.

Wikipedia


totumfacka

daw­niej: ko­bie­ta za­u­fa­na, słu­żą­ca swoją po­mo­cą, wy­ko­nu­ją­ca po­le­ce­nia


SJP.pl


totumfacki

prze­sta­rza­łe: czło­wiek, który się po­dej­mu­je wszel­kich usług, za­łat­wia komuś róż­no­rod­ne spra­wy, zwła­szcza dla włas­nych ko­rzy­ści; po­wier­nik, za­usz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. pejor. za­u­fa­na osoba, która po­słusz­nie wy­peł­nia wszyst­kie po­le­ce­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sam pan, nie naj­gor­szy nawet człe­czy­na, tylko taki sobie to­tum­fac­ki, który czę­sto na dwo­rze kró­lo­wej sio­stry prze­by­wa­jąc i od szwa­gra po­ży­czek pie­nięż­nych po­trze­bu­jąc, rad był choć fa­ce­cja­mi wyw­dzię­czać się do­bro­dzie­jom (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔtũw̃ˈfat͡sʲci, AS: totũũ̯facʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. faktotum m.

:: fż. totumfacka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) faktotum

Wiktionary


totus

w grze w pre­fe­ran­sa: wzię­cie wszyst­kich lew


SJP.pl


touareg

model sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Volks­wa­gen To­u­a­reg – sa­mo­chód typu SUV nie­miec­kiej marki Volks­wa­gen
  • To­u­a­reg – fran­cu­ski ni­szczy­ciel typu Arabe

Wikipedia


touche

[czy­taj: tusz] w szer­mier­ce: dot­knię­cie prze­ciw­ni­ka bro­nią, da­ją­ce punkt


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­u­che – (z fr. to­u­cher – do­ty­kać) okre­śle­nie w spor­cie szer­mier­czym
  • La To­u­che – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Rodan-Alpy
  • To­u­che – fran­cu­ski gim­na­styk, olim­pij­czyk

Wikipedia


touchpad

[czy­taj: tacz­pad] urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce w po­sta­ci małej płyt­ki re­a­gu­ją­cej na na­cisk palca, uży­wa­ne głów­nie w kom­pu­te­rach prze­no­śnych; gła­dzik, panel do­ty­ko­wy, track­pad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. panel do­ty­ko­wy, urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce czę­sto spo­ty­ka­ne w lap­to­pach, za­stę­pu­ją­ce mysz;

Wiktionary

Panel do­ty­ko­wy, płyt­ka do­ty­ko­wa, gła­dzik ( to­uch­pad, track­pad) – urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce za­stę­pu­ją­ce mysz kom­pu­te­ro­wą, sto­so­wa­ne prze­de wszyst­kim w lap­to­pach. Panel do­ty­ko­wy wy­po­sa­żo­ny jest w czuj­ni­ki, które prze­kła­da­ją ruch i po­zy­cję palca użyt­kow­ni­ka na ruch kur­so­ra na ekra­nie.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) trackpad, pot. miziacz, gładzik

Wiktionary


touchscreen

[czy­taj: TACZskrin] ekran sen­so­ro­wy re­a­gu­ją­cy na dotyk; touch-scre­en


SJP.pl


toulouse-lautrec

[czy­taj: tuLUZ-lotREK] naz­wi­sko fran­cu­skie, m.in. Henri de To­u­lo­u­se-La­u­trec (1864-1901) - ma­larz fran­cu­ski


SJP.pl


tour

wy­ścig ko­lar­ski na dłu­giej tra­sie, po­dzie­lo­nej na etapy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ces de la Tour – bry­tyj­ska ak­tor­ka
  • Tour – nie­miec­kie cza­so­pis­mo ro­we­ro­we
  • tour – fran­cu­ski ta­niec
  • Tour Aria­ne – wie­żo­wiec w Pa­ry­żu
  • Tour D2 – wie­żo­wiec w Pa­ry­żu
  • Tour de Fran­ce – wy­ścig ko­lar­ski
  • Tour de Lang­ka­wi – wy­ścig ko­lar­ski
  • Tour de Pi­car­die – wy­ścig ko­lar­ski
  • Tour de Po­lo­gne – wy­ścig ko­lar­ski
  • Tour de Vendée – wy­ścig ko­lar­ski
  • Tour de l’Ave­nir – wy­ścig ko­lar­ski
  • Tour de l’Eurométropole – wy­ścig ko­lar­ski

Wikipedia


touran

model sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen


SJP.pl


tournedo

[czy­taj: turneDO] mały filet z po­lęd­wi­cy wo­ło­wej, pie­czo­ny lub sma­żo­ny na rusz­cie


SJP.pl


tournedos

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. mały, okrą­gły befsz­tyk z po­lęd­wi­cy wo­ło­wej

Wiktionary


tournée

[czy­taj: turNE] po­dróż ar­ty­sty, or­kie­stry lub ze­spo­łu ar­ty­stycz­ne­go ma­ją­ca na celu wy­stę­py w róż­nych miej­sco­wo­ściach (w kraju lub za gra­ni­cą)


SJP.pl


touroperatorka

→ to­u­ro­pe­ra­tor


SJP.pl

Patrz:

touroperator

touroperatorski

→ to­u­ro­pe­ra­tor [czy­taj: tur-ope­ra­tor­ski]


SJP.pl


tourowy

→ tour [czy­taj: tu­ro­wy]


SJP.pl


tours

[czy­taj: tu:r] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w środ­ko­wej Fran­cji, nad rzeką Loarą, w Tu­re­nii;

Wiktionary

Tours (,) – mia­sto i gmina w środ­ko­wej Fran­cji, nad rzeką Loarą, w Re­gio­nie Cen­tral­nym-Do­li­nie Loary, pre­fek­tu­ra de­par­ta­men­tu Indre i Loara, w kra­i­nie hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­nej Tu­re­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1266 roku w Tours Lud­wik IX Świę­ty za­czął wy­bi­jać gro­sze tu­roń­skie o wadze 4,2 grama i równe 12 de­na­rom, które zna­la­zły na­śla­dow­ców w kra­jach są­sied­nich i Eu­ro­pie Środ­ko­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. turoński, turoneński

Wiktionary


touré

[czy­taj: turE] naz­wi­sko, m.in. Ahmed Touré (1922-1984) - po­li­tyk gwi­nej­ski, pre­zy­dent


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ibra­him Touré (ur. 1985) – pił­karz z Wy­brze­ża Kości Sło­nio­wej
  • Kolo Touré (ur. 1981) – pił­karz z Wy­brze­ża Kości Sło­nio­wej
  • Sidya Touré (1945–2026) – gwi­nej­ski po­li­tyk
  • Yaya Touré (ur. 1983) – pił­karz z Wy­brze­ża Kości Sło­nio­wej

Wikipedia


toussaint

Zo­bacz też: To­us­sa­int L’Ou­ver­tu­re, To­us­sa­int (świat wiedź­mi­na).

To­us­sa­int – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nor­man­dia, w de­par­ta­men­cie Sek­wa­na Nad­mor­ska.

Nazwa miej­sco­wo­ści oz­na­cza z fran­cu­skie­go do­słow­nie Wszy­scy Świę­ci i jest także nazwą świę­ta ob­cho­dzo­ne­go przez chrze­ści­jan 1 li­sto­pa­da.

Wikipedia


tow

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tajna Or­ga­ni­za­cja Woj­sko­wa – or­ga­ni­za­cja kon­spi­ra­cyj­na ut­wo­rzo­na w 1920 r. przez gó­ra­li na oku­po­wa­nych przez Cze­cho­sło­wa­cję te­re­nach Spi­sza i Orawy
  • Tajna Or­ga­ni­za­cja Woj­sko­wa – or­ga­ni­za­cja kon­spi­ra­cyj­na ut­wo­rzo­na na wy­pa­dek agre­sji na II RP
  • To­wa­ro­wa Ob­wod­ni­ca Wroc­ła­wia
  • BGM-71 TOW – ame­ry­kań­ski kie­ro­wa­ny po­cisk prze­ciw­pan­cer­ny dru­giej ge­ne­ra­cji, uży­wa­ny przez kil­ka­dzie­siąt kra­jów

Wikipedia


tow.

skrót od: to­wa­rzysz, to­wa­rzysz­ka


SJP.pl

skrót

 (1.1) = to­wa­rzysz

 (1.2) = to­wa­rzysz­ka

 (1.3) = to­wa­rzy­stwo

Wiktionary


towar

1. każde dobro bę­dą­ce przed­mio­tem wy­mia­ny; to­wa­ry (rza­dziej);
2. po­spo­li­cie: młoda, atrak­cyj­na ko­bie­ta (rza­dziej męż­czyz­na); ko­ciak, kicia, kizia, cizia;
3. śro­do­wi­sko­wo: nar­ko­tyk przy­go­to­wa­ny w por­cjach na sprze­daż; dział­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś, co może sta­no­wić przed­miot tran­sak­cji hand­lo­wej;

 (1.2) łódź. tka­ni­na

 (1.3) pot. nar­ko­ty­ki

Wiktionary

Towar – rzecz, zwie­rzę albo ener­gia we wszel­kiej po­sta­ci, mo­gą­ca sta­no­wić przed­miot obro­tu to­wa­ro­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiosk był zam­knię­ty z po­wo­du do­sta­wy to­wa­ru.

 (1.2) Na każde dziec­ko do­sta­wa­ło się dwa pęta kieł­ba­sy, stru­cel, ka­wa­łek bia­łe­go to­wa­ru.

 (1.3) Zaraz będę ziom, wła­śnie ogar­niam towar.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔvar, AS: tovar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. towarowiec mrz., towarniak mrz.

:: zdrobn. towarek m.

 przym. towarowy, towarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) produkt, wyrób; stpol. kupia

Wiktionary


towarek

zdrob­nie­nie od: towar


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Piotr To­wa­rek – ka­to­lic­ki du­chow­ny, pre­zbi­ter, mu­zy­ko­log, li­tur­gi­sta, wy­kła­dow­ca
  • Ru­dolf To­wa­rek – au­striac­ki woj­sko­wy, ge­ne­rał

Wikipedia


towarniak

śro­do­wi­sko­wo: po­ciąg to­wa­ro­wy


SJP.pl


towarny

daw­niej: to­wa­ro­wy


SJP.pl


towarować

po­tocz­nie: za­o­pa­try­wać w towar


SJP.pl


towarowy

po­ciąg to­wa­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z to­wa­rem, do­ty­czą­cy to­wa­ru

 (1.2) słu­żą­cy do prze­mie­szcza­nia lub tran­spor­tu cięż­kich rze­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nieś­piesz­ne, roz­kle­ko­ta­ne, cięż­ko wy­ła­do­wa­ne wa­go­ny to­wa­ro­we, stu­ka­ją­ce po szy­nach po­wo­li, mia­ro­wo, mo­no­ton­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. towar m., towarowiec m., zatowarowanie n.

 czas. zatowarować dk.

Wiktionary


towaroznawca

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie nauki o użyt­ko­wych wła­ści­wo­ściach to­wa­rów, ich wy­ro­bie, tran­spor­cie oraz wła­ści­wym prze­cho­wy­wa­niu


SJP.pl


towaroznawczy

zwią­za­ny z nauką o użyt­ko­wych wła­ści­wo­ściach to­wa­rów, ich wy­ro­bie, tran­spor­cie oraz wła­ści­wym prze­cho­wy­wa­niu


SJP.pl


towaroznawczyni

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie nauki o użyt­ko­wych wła­ści­wo­ściach to­wa­rów, ich wy­ro­bie, tran­spor­cie oraz wła­ści­wym prze­cho­wy­wa­niu


SJP.pl


towaroznawstwo

nauka o użyt­ko­wych wła­ści­wo­ściach to­wa­rów, ich wy­ro­bie, tran­spor­cie oraz wła­ści­wym prze­cho­wy­wa­niu


SJP.pl

To­wa­roz­naw­stwo – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem i oceną wła­ści­wo­ści użyt­ko­wych to­wa­rów oraz czyn­ni­ków wpły­wa­ją­cych na ja­kość. Sze­rzej to nauka o wła­ści­wo­ściach to­wa­rów, me­to­dach ich ba­da­nia i oceny, czyn­ni­kach, zja­wi­skach i pro­ce­sach rzu­tu­ją­cych na ja­kość i war­tość użyt­ko­wą, o wła­ści­wym uksz­tał­to­wa­niu ja­ko­ści wy­ro­bów w sfe­rach: przed­pro­duk­cyj­nej, pro­duk­cyj­nej i po­pro­duk­cyj­nej.

Wikipedia


towary

1. każde dobro bę­dą­ce przed­mio­tem wy­mia­ny; to­wa­ry (rza­dziej);
2. po­spo­li­cie: młoda, atrak­cyj­na ko­bie­ta (rza­dziej męż­czyz­na); ko­ciak, kicia, kizia, cizia;
3. śro­do­wi­sko­wo: nar­ko­tyk przy­go­to­wa­ny w por­cjach na sprze­daż; dział­ka


SJP.pl


towarzycho

po­tocz­nie:
1. grupa przy­ja­ciel­ska, zgra­ne to­wa­rzy­stwo; fe­raj­na;
2. grupa osób sta­no­wią­cych czy­jeś oto­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. sze­reg osób w bli­skim kon­tak­cie

 (1.2) pot. czy­jeś oto­cze­nie

 (1.3) pot. przy­by­li na im­pre­zę to­wa­rzy­ską

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spro­si­łam całe nasze to­wa­rzy­cho, mu­sisz przyjść.

 (1.2) Stary, Nie znam two­je­go to­wa­rzy­cha i wcale nie mam za­mia­ru go poz­na­wać.

 (1.3) Potem to­wa­rzy­cho tań­co­wa­ło do sa­me­go rana.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. towarzyskość ż., towarzystwo n., towarzysz mos., towarzyszenie n., towarzyszka ż.

 czas. towarzyszyć ndk.

 przym. towarzyski

 przysł. towarzysko

Wiktionary


towarzyski

przy­miot­nik

 (1.1) do­brze czu­ją­cy się w obec­no­ści in­nych osób

 (1.2) bę­dą­cy formą roz­ryw­ki grupy osób

 (1.3) zwią­za­ny z kon­tak­ta­mi sek­su­al­ny­mi czę­sto dla ma­te­rial­nej ko­rzy­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój wujek jest ot­war­tą i to­wa­rzy­ską osobą.

 (1.2) Za­pi­sa­łem się na kurs tańca to­wa­rzy­skie­go.

 (1.3) Nasz por­tal rand­ko­wy nie przyj­mu­je anon­sów to­wa­rzy­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔvaˈʒɨsʲci, AS: tovažysʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. towarzycho n., towarzystwo n., towarzysz m., towarzyszka ż., towarzyszenie n., towarzyskość ż.

 czas. towarzyszyć ndk.

 przysł. towarzysko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) koleżeński, otwarty, ekstrawertyczny, jowialny

Wiktionary


towarzysko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób to­wa­rzy­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. towarzycho n.

 przym. towarzyski

 czas. towarzyszyć

Wiktionary


towarzyskość

→ to­wa­rzy­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie to­wa­rzy­skim

Wiktionary

Patrz:

towarzyski

Powiązane:

 rzecz. towarzycho n., towarzysz m., towarzyszka ż.

 czas. towarzyszyć ndk.

 przym. towarzyski

Wiktionary


towarzystwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) obec­ność przy kimś

 (1.2) or­ga­ni­za­cja, grupa osób o wspól­nych ce­lach lub za­in­te­re­so­wa­niach

 (1.3) grupa osób, zna­jo­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­wa­rzy­stwo – część mia­sta Sied­li­szcze (dawn. To­wa­rzy­stwo Alek­san­drow­skie)
  • To­wa­rzy­stwo – część wsi Biała w woj. ślą­skim, w pow. kło­buc­kim, w gmi­nie Kło­buck
  • To­wa­rzy­stwo – część wsi Gu­mie­ni­ce w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Pierzch­ni­ca
  • To­wa­rzy­stwo – bol­ly­wo­odz­ki thril­ler z 2002 roku
  • To­wa­rzy­stwo (osad­nict­wo)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poz­wól, że do­trzy­mam ci to­wa­rzy­stwa!

 (1.2) Za­ło­ży­li­śmy z ko­le­ga­mi to­wa­rzy­stwo zaj­mu­ją­ce się po­pu­la­ry­za­cją na­sze­go re­gio­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔvaˈʒɨstfɔ, AS: tovažystfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. towarzycho n., towarzyszenie n., stowarzyszenie n., towarzysz m., towarzyszka ż.

 czas. towarzyszyć ndk., potowarzyszyć

 przym. towarzyski, stowarzyszony, stowarzyszeniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) związek, klub, spółka, stowarzyszenie

Wiktionary


towarzysz

1. osoba wspól­nie spę­dza­ją­ca z kimś czas, np. pod­czas pracy, za­ba­wy;
2. daw­niej: ho­no­ro­wy tytuł człon­ka par­tii ko­mu­ni­stycz­nej; obec­nie żar­to­bli­we, lek­ce­wa­żą­ce okre­śle­nie osoby o le­wi­co­wych po­glą­dach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto komuś to­wa­rzy­szy, jest z kimś obec­ny, prze­by­wa z kimś, spę­dza z kimś czas

 (1.2) polit. czło­nek par­tii, or­ga­ni­za­cji ro­bot­ni­czej

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: to­wa­rzy­szyć

Wiktionary

To­wa­rzysz – słowo oz­na­cza­ją­ce ko­le­gę, przy­ja­cie­la lub so­jusz­ni­ka. W daw­nej Pol­sce wyraz ten po­sia­dał szcze­gól­ne zna­cze­nie w kon­tek­ście woj­sko­wym i oz­na­czał człon­ka to­wa­rzy­stwa, żoł­nie­rza – szlach­ci­ca rów­ne­go pod wzglę­dem sta­tu­su spo­łecz­ne­go innym żoł­nie­rzom o po­cho­dze­niu szla­chec­kim oraz prze­ło­żo­nym – w tym także za­moż­nym ma­gna­tom.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) I nagle uj­rza­łaś, że lu­dzie, z któ­ry­mi wal­czy­łaś ramię w ramię, któ­rych uwa­ża­łaś za to­wa­rzy­szy, za wspa­nia­łych i od­da­nych spra­wie bo­jow­ni­ków, nie za­wsze są krysz­ta­ło­wo czy­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔˈvaʒɨʃ, AS: tovažyš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. towarzystwo n., towarzyszenie n., potowarzyszenie n.

:: fż. towarzyszka ż.

 czas. towarzyszyć ndk., potowarzyszyć dk.

 przym. towarzyski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kompan

Wiktionary


towarzyszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|to­wa­rzy­szyć.

 (1.2) do­trzy­my­wa­nie to­wa­rzy­stwa, asy­sto­wa­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ, AS: tovažyšẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. towarzycho n., towarzystwo n., towarzysz m., towarzyszka ż.

 czas. towarzyszyć ndk.

 przym. towarzyski

Wiktionary


towarzyszka

→ to­wa­rzysz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: to­wa­rzysz

 (1.2) polit. człon­ki­ni par­tii

Wiktionary

Patrz:

towarzysz

Przykłady

 (1.1) Jego żona, która rów­nież od czasu do czasu w za­stęp­stwie wy­pro­wa­dza­ła jam­ni­ka, miała dla męża nie­skoń­czo­ną cier­pli­wość, wpa­so­wa­ła się w jego życie na ta­kiej samej za­sa­dzie, jak to­wa­rzysz­ki ma­ry­na­rzy muszą za­ak­cep­to­wać okre­sy wie­lo­mie­sięcz­nej ro­złą­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔvaˈʒɨʃka, AS: tovažyška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. towarzystwo n., towarzyszenie n., potowarzyszenie n.

:: fm. towarzysz mos.

 czas. towarzyszyć ndk., potowarzyszyć dk.

 przym. towarzyski

Wiktionary


towarzyszyć

książ­ko­wo:
1. być obec­nym przy kimś (rza­dziej przy czymś), prze­by­wać w po­bli­żu kogoś; asy­sto­wać;
2. wy­stę­po­wać, po­ja­wiać się jed­no­cze­śnie, razem z czymś;
3. w mu­zy­ce: grać, tań­czyć lub śpie­wać wspól­nie z innym wy­ko­naw­ca; akom­pa­nio­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) być, po­zo­sta­wać przy kimś, asy­sto­wać komuś

 (1.2) wy­stę­po­wać razem z ja­kimś zja­wi­skiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Psy od dzie­sią­tek ty­się­cy lat to­wa­rzy­szą i służą lu­dziom.

 (1.2) Prze­zię­bie­niu to­wa­rzy­szy uczu­cie zat­ka­ne­go nosa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɔvaˈʒɨʃɨt͡ɕ, AS: tovažyšyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. towarzyskość ż., towarzycho n., towarzysz m., towarzyszka ż., towarzystwo n., towarzyszenie n., stowarzyszenie

 czas. stowarzyszyć

 przym. towarzyski

 przysł. towarzysko

Wiktionary


towarzyszący

książ­ko­wo:
1. być obec­nym przy kimś (rza­dziej przy czymś), prze­by­wać w po­bli­żu kogoś; asy­sto­wać;
2. wy­stę­po­wać, po­ja­wiać się jed­no­cze­śnie, razem z czymś;
3. w mu­zy­ce: grać, tań­czyć lub śpie­wać wspól­nie z innym wy­ko­naw­ca; akom­pa­nio­wać


SJP.pl


tower

[czy­taj: tałer] typ obu­do­wy kom­pu­te­ra; wieża


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tower of Lon­don – twier­dza w Lon­dy­nie
  • Tower – pol­ska grupa mu­zycz­na
  • Tower – obu­do­wa kom­pu­te­ra
  • Tower – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie St. Louis
  • Tower (ang. Tower Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Cass

Wikipedia


towiańczyk

zwo­len­nik to­wia­niz­mu (po­glą­dów re­li­gij­no-fi­lo­zo­ficz­nych An­drze­ja To­wiań­skie­go)


SJP.pl


towiański

An­drzej To­wiań­ski (1799-1878), ide­o­log, twór­ca sekty te­o­zo­ficz­nej


SJP.pl


towiańszczyzna

z de­za­pro­ba­tą o to­wia­niz­mie


SJP.pl


towos

uni­wer­sal­ny po­jazd ze skła­da­ny­mi sie­dze­nia­mi do prze­wo­zu za­ra­zem osób i to­wa­rów w za­lez­no­ści od po­trzeb, /skrót od to­wa­ro­wo-oso­bo­wy/


SJP.pl

Towos – po­tocz­ne okre­śle­nie po­cią­gu to­wa­ro­wo-oso­bo­we­go, czyli zbior­cze­go po­cią­gu to­wa­ro­we­go pro­wa­dzą­ce­go także wa­go­ny oso­bo­we i ob­słu­gu­ją­ce­go przy­stan­ki oso­bo­we. Po­cią­gi takie pro­wa­dzo­no na słabo wy­ko­rzy­sta­nych li­niach ko­le­jo­wych dla oszczęd­no­ści kosz­tów ob­słu­gi, cha­rak­te­ry­stycz­ną ich cechą była niska pręd­kość hand­lo­wa.

Wikipedia


towot

smar ma­szy­no­wy do ło­żysk śliz­go­wych i po­wierzch­ni śliz­go­wych pra­cu­ją­cych w nie­zbyt wy­so­kich tem­pe­ra­tu­rach


SJP.pl


towotniczka

zdrob­nie­nie od: to­wot­ni­ca


SJP.pl


towpik

naz­wi­sko


SJP.pl


toy

[czy­taj: toj] ro­syj­ski toy - rasa psów do to­wa­rzy­stwa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­ba­ra Toy (1908–2001) – au­stra­lij­sko-bry­tyj­ska pi­sar­ka po­dróż­ni­cza, re­ży­ser­ka te­a­tral­na, dra­ma­to­pi­sar­ka i sce­na­rzyst­ka
  • Cam­den Toy – ame­ry­kań­ski aktor i sce­na­rzy­sta
  • Craw­ford Ho­well Toy (1836–1919) – ame­ry­kań­ski uczo­ny he­braj­skie­go
  • Fre­de­rick E. Toy (1860–1933) – żoł­nierz armii ame­ry­kań­skiej i odz­na­czo­ny Me­da­lem Ho­no­ru
  • Harry S. Toy (1892–1955) – pro­ku­ra­tor ge­ne­ral­ny stanu Mi­chi­gan i sę­dzia Sądu Naj­wyż­sze­go stanu Mi­chi­gan
  • Humph­rey Toy (1537–1577) – bry­tyj­ski księ­garz i wy­daw­ca
  • Jim Toy (ur. 1930) – ame­ry­kań­ski dzia­łacz LGBT
  • Jim Toy (1858–1919) – in­diań­ski bejs­bo­li­sta
  • Sam Toy (1923–2008) – ame­ry­kań­ski prze­my­sło­wiec i pre­zes Ford Motor Com­pa­ny
  • Ah Toy (1828–1928) – uro­dzo­na w Chi­nach ame­ry­kań­ska pro­sty­tut­ka i pani
  • Toy Bol­ton – ame­ry­kań­ski kie­row­ca NASCAR z lat 60. i wła­ści­ciel ze­spo­łu
  • Toy Cald­well (1947–1993) – gi­ta­rzy­sta pro­wa­dzą­cy, głów­ny autor tek­stów i za­ło­ży­ciel grupy The Mars­hall Tuc­ker Band z So­ut­hern Rock z lat 70.

Wikipedia


toyota

[czy­taj: to­jo­ta] marka sa­mo­cho­dów i firma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki To­y­o­ta

 (1.2) pro­dukt marki To­y­o­ta

Wiktionary

To­y­o­ta Motor Cor­po­ra­tion ( トヨタ自動車株式会社) – ja­poń­ski kon­cern mo­to­ry­za­cyj­ny ut­wo­rzo­ny w 1937 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kie­row­ca to­y­o­ty je­chał za szyb­ko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Toyota ż.

Wiktionary


toz

[czy­taj: toz] skrót od: To­wa­rzy­stwo Opie­ki nad Zwie­rzę­ta­mi


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = To­wa­rzy­stwo Opie­ki nad Zwie­rzę­ta­mi;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­wa­rzy­stwo Opie­ki nad Zwie­rzę­ta­mi w Pol­sce
  • To­wa­rzy­stwo Ochro­ny Zdro­wia Lud­no­ści Ży­dow­skiej w Pol­sce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kojce speł­nia­ją­ce wy­ma­ga­nia TOZ muszą za­pew­niać hu­ma­ni­tar­ne wa­run­ki by­to­we psom stró­żu­ją­cym.

Wiktionary


toć

prze­sta­rza­le: wszak, wszak­że, prze­cież


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oczy­wi­ście, na­tu­ral­nie

 (1.2) gw-pl|Ku­ja­wy. ależ, prze­cież

wy­krzy­knik

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk. oczy­wi­ście, na­tu­ral­nie

 (2.2) gw-pl|Ku­ja­wy. ależ, prze­cież

Wiktionary


toćby

prze­sta­rza­le: toby


SJP.pl


tołp

koral ma­dre­po­ro­wy wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, two­rzą­cy atole i rafy ko­ra­lo­we


SJP.pl


tołpie

koral ma­dre­po­ro­wy wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, two­rzą­cy atole i rafy ko­ra­lo­we


SJP.pl


tołpyga

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych, po­dob­nych do kar­pia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • toł­py­ga biała (Hy­popht­hal­micht­hys mo­li­trix)
  • toł­py­ga pstra (Ari­sticht­hys no­bi­lis)

Wikipedia


tołstoj

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Piotr An­drie­je­wicz Toł­stoj (1645–1729) – ro­syj­ski urzęd­nik i dy­plo­ma­ta
  • Piotr Alek­san­dro­wicz Toł­stoj (1770–1844) – hra­bia, feld­mar­sza­łek ro­syj­ski
  • Alek­siej Kon­stan­ti­no­wicz Toł­stoj (1817–1875) – pi­sarz, poeta i dra­ma­turg ro­syj­ski
  • Alek­siej Ni­ko­ła­je­wicz Toł­stoj (1883–1945) – pi­sarz, dra­ma­turg i pu­bli­cy­sta ro­syj­ski
  • Dmi­trij An­drie­je­wicz Toł­stoj (1823–1899) – hra­bia, ro­syj­ski po­li­tyk
  • Lew Toł­stoj (1828–1910) – pi­sarz ro­syj­ski, kla­syk li­te­ra­tu­ry ro­syj­skiej i świa­to­wej
  • So­fi­ja Toł­stoj (1844–1919) – pi­sar­ka i bio­graf­ka ro­syj­ska, żona Lwa Toł­sto­ja
  • Ta­tia­na Toł­stoj (ur. 1951) – pi­sar­ka ro­syj­ska, wnucz­ka pi­sa­rza Alek­sie­ja Ni­ko­ła­je­wi­cza Toł­sto­ja
  • Ni­ki­ta Toł­stoj (1923–1996) – ję­zy­koz­naw­ca, sla­wi­sta ro­syj­ski
  • Alek­san­der Oster­mann-Toł­stoj (1772–1857) – ofi­cer wojsk ro­syj­skich okre­su wojen na­po­le­oń­skich
  • Toł­stoj – przy­lą­dek w Rosji, nad Mo­rzem Ochoc­kim
  • Lew Toł­stoj (obwód li­piec­ki)

Wikipedia


tołstojowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Toł­sto­ja lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy twór­czo­ści Toł­sto­ja, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Toł­sto­ja, ma­ją­cy cechy ut­wo­rów Toł­sto­ja

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Tołstojowski

Wiktionary


tołtynhala

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pro­sek­to­rium

Wiktionary


tołub

re­gio­nal­nie: tułub (ro­dzaj futra)


SJP.pl


tołubek

zdrob­nie­nie od: tołub (futro); tu­łu­bek


SJP.pl


tołumbas

bęben wiel­ki, uży­wa­ny w or­kie­strach woj­sko­wych, sym­fo­nicz­nych i ope­ro­wych


SJP.pl


tołwin

Toł­win – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Sie­mia­ty­cze.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

We­dług Po­wszech­ne­go Spisu Lud­no­ści z 1921 roku wieś za­miesz­ki­wa­ło 360 osób, wśród któ­rych 330 było wyz­na­nia rzym­sko­ka­to­lic­kie­go, 8 pra­wo­sław­ne­go a 22 moj­że­szo­we­go. Jed­no­cze­śnie 331 miesz­kań­ców za­de­kla­ro­wa­ło pol­ską przy­na­leż­ność na­ro­do­wą, 7 bia­ło­ru­ską a 22 ży­dow­ską. Było tu 55 bu­dyn­ków miesz­kal­nych.

Wikipedia


tołwiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Toł­wiń­ski (1939–2016) – pol­ski du­chow­ny i pu­bli­cy­sta ewan­ge­li­kal­ny
  • Krzysz­tof Toł­wiń­ski (ur. 1968) – pol­ski po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec i rol­nik, w 2007 wi­ce­mi­ni­ster skar­bu pań­stwa, poseł na Sejm VI ka­den­cji
  • Lud­wik Toł­wiń­ski (1890–1938) – pol­ski in­ży­nier bu­dow­nict­wa
  • Mi­ko­łaj Toł­wiń­ski (1857–1924) – pol­ski ar­chi­tekt
  • Sta­ni­sław Toł­wiń­ski (1895–1969) – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny, po­li­tyk, w la­tach 1945–1950 pre­zy­dent m.st. War­sza­wy
  • Ta­de­usz Toł­wiń­ski (1887–1951) – pol­ski ur­ba­ni­sta i ar­chi­tekt
  • Ta­de­usz Toł­wiń­ski (ur. 1955) – pol­ski du­chow­ny pro­te­stanc­ki, pre­zbi­ter na­czel­ny Ko­ścio­ła Ewan­ge­licz­nych Chrze­ści­jan w Pol­sce

Wikipedia


tołłoczko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Toł­łocz­ko
  • Bo­le­sław Toł­łocz­ko
  • Ju­lian Toł­łocz­ko
  • Ka­zi­mierz Toł­łocz­ko
  • Lud­wik Toł­łocz­ko
  • Sta­ni­sław Toł­łocz­ko
  • Ta­de­usz Toł­łocz­ko
  • To­łocz­ko

Wikipedia


toń

głę­bia wód; ob­szar wodny, gdzie woda jest głę­bo­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) względ­nie głę­bo­ka część je­zio­ra, rzeki, morza

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: tonąć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃ɲ, AS: tõń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. toniec mzw., tonięcie n., tonący m., tonąca ż.

 czas. tonąć, utonąć

Wiktionary


toś

po­tocz­nie:
1. par­ty­ku­ła "to" po­łą­czo­na z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Toś się po­pi­sał!", "Toś ty taki mądry?");
2. za­i­mek wska­zu­ją­cy "to" po­łą­czo­ny z koń­ców­ką cza­sow­ni­ko­wą "-ś" (np. "Po toś przy­szedł.", "Coś strze­lił, toś chy­bił.")


SJP.pl


tościk

zdrob­nie­nie od: tost


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tost

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie tost, lecz tylko mały to­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tost m.

Wiktionary


tośka

zdrob­nie­nie od: An­to­nia, An­to­ni­na, Te­o­fi­la (imio­na żeń­skie); Tosia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­le zdrobn. imię|pol­ski|ż. An­to­nia

 (1.2) po­u­fa­le zdrobn. imię|pol­ski|ż. An­to­ni­na

 (1.3) po­u­fa­le zdrobn. imię|pol­ski|ż. An­to­niet­ta

 (1.4) po­u­fa­le zdrobn. imię|pol­ski|ż. Te­o­fi­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tosiek mos., Antonina ż., Tonia ż., Tosia ż., Antosia ż., Antonietta ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tosia, Antosia

 (1.2) Tosia, Antosia, Tonia, Nina

 (1.3) Tosia, Tonia

 (1.4) Tosia

Wiktionary


tośkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) rzad. taki, który na­le­ży do Tośka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mar­le­na wy­ję­ła z Toś­ko­we­go tor­ni­stra ekier­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tosiek mos.

Wiktionary


toż

par­ty­ku­ła:
a) wzmac­nia­ją­ca par­ty­ku­łę "to"; ale; ależ (np. Toż to wujek Zdzi­siek!);
b) ek­spre­syw­na; wszak; wszak­że; prze­cież (np. Nie sikaj na dywan, toż przy­nio­słem noc­nik.)


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) …która na­wią­zu­je do ja­kiejś sy­tu­a­cji lub do czy­jejś wy­po­wie­dzi i wpro­wa­dza­ją­ca sąd po­le­micz­ny

za­i­mek

 (2.1) wzmoc­nio­na wer­sja par­ty­ku­ły „to” w zna­cze­niu: „za­i­mek wska­zu­ją­cy ro­dza­ju ni­ja­kie­go”

 (2.2) wzmoc­nio­na wer­sja par­ty­ku­ły „to” w zna­cze­niu: „za­i­mek oz­na­cza­ją­cy wy­ni­ka­nie lub przyz­wo­le­nie”

przy­słó­wek

 (3.1) przest. a także, po­dob­nie, tak samo

spój­nik

 (4.1) daw. więc, tedy

forma za­im­ka.

 (5.1) M., B. i W. n. od: tenże

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Toż to mnó­stwo pie­nię­dzy!

 (2.1) Ona wiecz­nie robi toż samo.

 (2.2) Wspa­nia­le! Toż się do­pie­ro Basia uśmie­je!

 (3.1) Het­man zsiadł z konia, toż uczy­ni­ły jego hufce.

 (4.1) Jest już w po­desz­łym wieku, toż nie mie­sza się już w spra­wy po­li­tycz­ne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przecież, wszak, wszakże

Wiktionary


tożby

wyraz "toby" wzmoc­nio­ny par­ty­ku­łą


SJP.pl


tożsamościowy

1. → toż­sa­mość;
2. media toż­sa­mo­ścio­we - środ­ki prze­ka­zu ma­ją­ce na celu umac­nia­nie po­glą­dów i wzmac­nia­nie więzi okre­ślo­nych grup spo­łecz­nych


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z toż­sa­mo­ścią, do­ty­czą­cy toż­sa­mo­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tożsamość ż.

Wiktionary


tożsamość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) iden­tycz­ność, brak róż­nic

 (1.2) świa­do­mość sa­me­go sie­bie, zda­wa­nie sobie spra­wy z bycia sobą, z włas­nej osoby, oso­bo­wo­ści i in­nych cech

 (1.3) cechy, wła­ści­wo­ści, dane kon­kret­nej osoby, poz­wa­la­ją­ce okre­ślić, stwier­dzić, zi­den­ty­fi­ko­wać tę osobę

 (1.4) po­czu­cie jed­no­ści, więzi z grupą, przy­na­leż­no­ści do spo­łecz­no­ści; iden­ty­fi­ko­wa­nie się z na­ro­dem

 (1.5) log. re­la­cja, jaką każda rzecz po­sia­da wy­łącz­nie z samą sobą;

 (1.6) mat. rów­na­nie, które jest speł­nio­ne nie­za­leż­nie od war­to­ści pod­sta­wia­nych pod zmien­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • toż­sa­mość al­ge­bra­icz­na
  • toż­sa­mość try­go­no­me­trycz­na (zo­bacz też przeksz­tał­ce­nie toż­sa­mo­ścio­we)
  • toż­sa­mość (lo­gi­ka)
  • toż­sa­mość (psy­cho­lo­gia)
  • toż­sa­mość spo­łecz­na
  • toż­sa­mość oso­bo­wa
  • toż­sa­mość oso­bi­sta
  • toż­sa­mość in­ter­ne­to­wa
  • toż­sa­mość kul­tu­ro­wa
  • toż­sa­mość re­gio­nal­na
  • toż­sa­mość na­ro­do­wa
  • toż­sa­mość obiek­tu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te dwa obiek­ty ni­czym się nie róż­nią, więc są toż­sa­me.

 (1.2) Ostat­nio za­cho­wu­ję się ina­czej, niż zwy­kle, więc chyba moja toż­sa­mość ulega zmia­nie.

 (1.3) Aby za­ło­żyć konto ban­ko­we, po­trzeb­ne są dwa do­ku­men­ty toż­sa­mo­ści.

 (1.4) Nasza toż­sa­mość na­ro­do­wa, spo­łecz­na i gru­po­wa świad­czy o na­szej kul­tu­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔʃˈsãmɔɕt͡ɕ, AS: tošsãmość

Wiktionary

Powiązane:

 czas. utożsamiać ndk., utożsamić dk.

 przym. tożsamościowy, tożsamy

Wiktionary

Synonimy:

identyczność, równość, jednokładność; identyczny, równy, jednokładny

Wiktionary


tożsamy

jed­na­ko­wy, taki sam; iden­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rów­noz­nacz­ny, rów­no­waż­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1968 zo­ba­czy­łem, że w grun­cie rze­czy - w ja­kimś naj­szer­szym pla­nie - ko­mu­nizm i fa­szyzm są toż­sa­me.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔʃˈsãmɨ, AS: tošsãmy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tożsamość ż.

 czas. utożsamiać

Wiktionary


tożstronny

w me­dy­cy­nie: zwią­za­ny z tą samą stro­ną ciała; ip­si­la­te­ral­ny


SJP.pl


tp

skrót od:
1. Te­le­ko­mu­ni­ka­cja Pol­ska;
2. Te­le­wiz­ja Pol­ska;
3. To­wa­rzy­stwo Pe­da­go­gicz­ne


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = hist. Te­le­ko­mu­ni­ka­cja Pol­ska

 (1.2) = hist. Te­le­wiz­ja Pol­ska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • .tp – do­me­na in­ter­ne­to­wa: Timor Wschod­ni
  • 7TP – pol­ski czołg z okre­su II wojny świa­to­wej
  • Turbo Pa­scal – język pro­gra­mo­wa­nia
  • Te­le­ko­mu­ni­ka­cja Pol­ska – ope­ra­tor te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • Te­le­wiz­ja Pol­ska – ofi­cjal­ny skrót do 1992
  • Tram­wa­je Pod­miej­skie – spół­ka mię­dzyg­min­na, ob­słu­gu­ją­ca linię tram­wa­jo­wą z Łodzi do Kon­stan­ty­no­wa Łódz­kie­go i Lu­to­mier­ska
  • Ty­god­nik Pod­ha­lań­ski – ty­god­nik lo­kal­ny
  • Ty­god­nik Po­wszech­ny – ty­god­nik ka­to­lic­ki
  • Ter­mi­nal Por­ta­bi­li­ty – prze­no­śność ter­mi­na­la (usłu­ga ISDN)

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) współcz. Orange Polska

 (1.2) współcz. TVP

Wiktionary


tpd

To­wa­rzy­stwo Przy­ja­ciół Dzie­ci


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = społ. To­wa­rzy­stwo Przy­ja­ciół Dzie­ci;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na jakie cele cha­ry­ta­tyw­ne? – drą­ży­łem. – Na dzie­ci. – Skąd pani wie? – Dzia­łam w TPD. – Aha…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ‿pɛ‿ˈdɛ, AS: te‿pe‿de

Wiktionary


tpd-owiec

czło­nek TPD (To­wa­rzy­stwa Przy­ja­ciół Dzie­ci); te­pe­do­wiec


SJP.pl


tpd-owski

→ TPD (To­wa­rzy­stwo Przy­ja­ciół Dzie­ci); te­pe­dow­ski


SJP.pl


tpi

skrót od: tracks per inch - miara gę­sto­ści za­pi­su na dy­skiet­ce


SJP.pl


tpn

skrót od: Ta­trzań­ski Park Na­ro­do­wy


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Ta­trzań­ski Park Na­ro­do­wy;

 (1.2) = To­wa­rzy­stwo Przy­ja­ciół Nauk;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­trzań­ski Park Na­ro­do­wy
  • To­wa­rzy­stwo Przy­ja­ciół Nauk
  • TPN 25 – Pol­ski ze­spół pun­ko­wy
  • cał­ko­wi­te kar­mie­nie po­za­je­li­to­we
  • fos­fo­ran di­nu­kle­o­ty­du ni­ko­ty­no­a­mi­do­a­de­ni­no­we­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) TPN chce wpro­wa­dzić nowe ogra­ni­cze­nia w po­ru­sza­niu się po szla­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ‿pɛ‿ˈɛ̃n, AS: te‿pe‿ẽn

Wiktionary


tpp

skrót od: Third Per­son Per­spec­ti­ve, w in­for­ma­ty­ce: spo­sób przed­sta­wia­nia świa­ta po­le­ga­ją­cy na usta­wie­niu ka­me­ry za ple­ca­mi głów­ne­go bo­ha­te­ra, sto­so­wa­ny w grach kom­pu­te­ro­wych


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = rel. To­ruń­skie Przy­mie­rze Pro­te­stanc­kie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • TPP − per­spek­ty­wa trze­ciej osoby (ang. third-per­son per­spec­ti­ve), ro­dzaj per­spek­ty­wy gra­ficz­nej w grach kom­pu­te­ro­wych
  • TPP − To­ruń­skie Przy­mie­rze Pro­te­stanc­kie
  • TPP − pi­ro­fos­fo­ran tia­mi­ny (ang. thia­mi­ne py­rop­hosp­ha­te)
  • TPP − te­tra­fe­ny­lo­por­fi­ry­ny (ang. te­trap­he­nyl­porp­hy­rin)
  • TPP − Part­ner­stwo Tran­spa­cy­ficz­ne (ang. Trans-Pa­ci­fic Part­ners­hip)
  • tpp − tech­nicz­ne przy­go­to­wa­nie pro­duk­cji

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛ‿pɛ‿ˈpɛ, AS: te‿pe‿pe

Wiktionary


tppr

skrót od: To­wa­rzy­stwo Przy­jaź­ni Pol­sko-Ra­dziec­kiej


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = To­wa­rzy­stwo Przy­jaź­ni Pol­sko-Ra­dziec­kiej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ‿pɛ‿pɛ‿ˈːr, AS: te‿pe‿p•‿er

Wiktionary


tr

sym­bol toru (daw­nej jed­nost­ki ci­śnie­nia)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tr – dwuz­nak wy­stę­pu­ją­cy w ję­zy­ku wiet­nam­skim i an­giel­skim
  • Tr – sym­bol toru – jed­nost­ki fi­zycz­nej ci­śnie­nia
  • TR – Texas Red – czer­wo­ny barw­nik flu­o­re­scen­cyj­ny
  • TR – Tomb Ra­i­der – gra kom­pu­te­ro­wa
  • tr – unik­so­we po­le­ce­nie do zmia­ny i usu­wa­nia tek­stu w ciągu zna­ków
  • tr – ope­ra­tor trans­li­te­ra­cji w Perlu oraz po­chod­nych
  • – tag HTML oz­na­cza­ją­cy wiersz ta­be­li
  • TR War­sza­wa – al­ter­na­tyw­na nazwa war­szaw­skie­go Te­a­tru Roz­ma­i­to­ści

Wikipedia


trabancik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tra­bant

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trabant m., Trabant mzw.

Wiktionary


trabant

śred­nio­wiecz­ny żoł­nierz stra­ży przy­bocz­nej mo­nar­chy; dra­bant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. czło­nek stra­ży przy­bocz­nej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) mot. sa­mo­chód marki Tra­bant

 (2.2) biol. krót­ka, koń­co­wa część chro­mo­so­mu, od­dzie­lo­na prze­wę­że­niem;

 (2.3) przest. astr. sa­te­li­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tra­bant – sa­mo­chód pro­du­ko­wa­ny w Nie­miec­kiej Re­pu­bli­ce De­mo­kra­tycz­nej/Niem­czech w la­tach 1957–1991
  • tra­bant – for­ma­cja woj­sko­wa w I Rze­czy­po­spo­li­tej
  • tra­bant – koń­co­wa część chro­mo­so­mu

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Mój na­u­czy­ciel do­jeż­dżał do szko­ły tra­ban­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrabãnt, AS: trabãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trabant m.

:: zdrobn. trabancik m.

 przym. trabantowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.3) satelita

Wiktionary


trabzon

mia­sto w Tur­cji nad Mo­rzem Czar­nym (w sta­ro­żyt­no­ści Tra­pe­zunt)


SJP.pl

Trab­zon ( Τραπεζούντα, dawny Tραπεζοῦς, Tra­pe­zunt, Tre­bi­zond, Tre­bi­zon­da) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Tur­cji po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Czar­nym, oś­ro­dek pro­win­cji Trab­zon, hi­sto­rycz­na sto­li­ca i głów­ne mia­sto Pontu. Mia­sto liczy ponad 240 tys. miesz­kań­ców, na­to­miast aglo­me­ra­cja prze­kra­cza 400 tys.[]

Wikipedia


trabzoński

przy­miot­nik od: Trab­zon (mia­sto we wschod­niej Tur­cji)


SJP.pl


tracenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­cić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tracić ndk., stracić dk.

 rzecz. stracenie n., straceniec mos.

Wiktionary


trach

słowo ma­ją­ce na­śla­do­wać dźwięk pow­sta­ją­cy przy ła­ma­niu się cze­goś


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. na­śla­du­je dźwięk pow­sta­ją­cy przy pę­ka­niu lub ła­ma­niu się

Wiktionary

Trach – herb szla­chec­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trach! Pękło wier­tło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trax, AS: traχ

Wiktionary


trachea

w ana­to­mii, z ła­ci­ny: tcha­wi­ca


SJP.pl


tracheida

(zwy­kle w licz­bie mno­giej - tra­che­i­dy) mart­wa ko­mór­ka prze­wo­dzą­ca wodę i soki w ro­śli­nach; cewka


SJP.pl


trachej

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) ele­ment drew­na (tkan­ki ro­ślin­nej) prze­wo­dzą­cy wodę i sole mi­ne­ral­ne; tra­che­ja, na­czy­nie


SJP.pl


tracheja

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) ele­ment drew­na (tkan­ki ro­ślin­nej) prze­wo­dzą­cy wodę i sole mi­ne­ral­ne; tra­chej, na­czy­nie


SJP.pl


tracheo-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z tcha­wi­cą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈxɛɔ, AS: traχeo

Wiktionary


tracheostomia

1. ope­ra­cyj­ne na­cię­cie tcha­wi­cy w celu wpro­wa­dze­nia rurki, po­wo­du­ją­cej udroż­nie­nie gór­nych dróg od­de­cho­wych; tra­che­o­to­mia;
2. otwór w tcha­wi­cy po za­bie­gu tra­che­o­sto­mii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na po­łą­cze­niu tcha­wi­cy ze świa­tłem zew­nętrz­nym;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtraxɛɔˈstɔ̃mʲja, AS: traχeostõmʹi ̯a

Wiktionary


tracheotomia

ope­ra­cyj­ne na­cię­cie tcha­wi­cy w celu wpro­wa­dze­nia rurki, po­wo­du­ją­cej udroż­nie­nie gór­nych dróg od­de­cho­wych; tra­che­o­sto­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na roz­cię­ciu tcha­wi­cy, zwy­kle w celu za­pew­nie­nia do­pły­wu po­wie­trza do płuc;

Wiktionary

Tra­che­o­to­mia – oto­la­ryn­go­lo­gicz­ny za­bieg ot­war­cia przed­niej ścia­ny tcha­wi­cy i wpro­wa­dze­nie rurki tra­che­o­sto­mij­nej do świa­tła dróg od­de­cho­wych i tą drogą pro­wa­dze­nie wen­ty­la­cji płuc. W wy­ni­ku tra­che­o­to­mii za­pew­nia się do­pływ po­wie­trza do płuc, z po­mi­nię­ciem nosa, gar­dła i krta­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czyn­ni­ki zwięk­sza­ją­ce ry­zy­ko po­wi­kłań po tra­che­o­to­mii to: oty­łość, pa­le­nie ty­to­niu, nie­do­ży­wie­nie, za­ży­wa­nie niek­tó­rych leków.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tracheotomijny

Wiktionary


trachit

mag­mo­wa skała wy­lew­na


SJP.pl

Tra­chit, "tra­chyt" – obo­jęt­na skała wy­lew­na, le­żą­ca w gru­pie skał na­sy­co­nych krze­mion­ką, w kla­sie sje­ni­tu i tra­chi­tu.

Na dia­gra­mie kla­sy­fi­ka­cyj­nym QAPF tra­chit zaj­mu­je pole 7.

W kla­sy­fi­ka­cji TAS tra­chit wraz z al­ka­licz­no-ska­le­nio­wym tra­chi­tem zaj­mu­je pole T ("tra­chi­ty al­ka­licz­ne i tra­chi­ty").

Wikipedia


trachoma

wi­ru­so­we za­pa­le­nie spo­jó­wek; ja­gli­ca


SJP.pl

Tra­cho­ma – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych ("Or­chi­da­ce­ae"). Obej­mu­je 16 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, Au­stra­lii i Oce­a­nii w ta­kich kra­jach i re­gio­nach jak: Asam, Bor­neo, Wyspy Cooka, Fidżi, Jawa, Ma­lez­ja Za­chod­nia, Mo­lu­ki, Ma­ria­ny, Mjan­ma, Nowa Ka­le­do­nia, Nowa Gwi­nea, Niue, Fi­li­pi­ny, Qu­e­ens­land, Wyspy To­wa­rzy­stwa, Wyspy Sa­lo­mo­na, Ce­le­bes, Su­ma­tra, Taj­lan­dia, Tybet, Îles Au­stra­les, Va­nu­a­tu, Wiet­nam.

Wikipedia


trachonicki

→ Tra­cho­nia


SJP.pl

Patrz:

Trachonia

trachykarpus

az­ja­tyc­kie drze­wo z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych; palma chiń­ska


SJP.pl


tracić

1. sta­wać się po­zba­wio­nym cze­goś;
2. po­no­sić stra­tę ma­te­rial­ną;
3. mar­no­wać, trwo­nić coś;
4. wy­da­wać się gor­szym;
5. wy­ko­ny­wać wyrok śmier­ci;
6. tra­cić się:
a) sta­wać się nie­wi­docz­nym;
b) pot. nie wie­dzieć, co robić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­sta­wać po­sia­dać jakąś rzecz

 (1.2) prze­sta­wać po­sia­dać jakąś cechę

 (1.3) po­no­sić stra­ty ma­te­rial­ne na ja­kimś in­te­re­sie lub tran­sak­cji

 (1.4) sta­wać się mniej war­to­ścio­wym

 (1.5) wy­mie­rzać komuś karę śmier­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek traci pie­nią­dze w ka­sy­nie.

 (1.1) Janek traci na­dzie­ję, że kie­dy­kol­wiek zdo­bę­dzie tę książ­kę.

 (1.2) Koń­ców­ka filmu tro­chę zwal­nia i traci na hu­mo­rze.

 (1.3) Dla­cze­go wielu in­we­sto­rów traci na gieł­dzie?

 (1.4) Do­la­ry tracą na war­to­ści.

 (1.5) Tor­tu­ro­wał on a potem tra­cił wro­gów przez wbi­cie na pal.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrat͡ɕit͡ɕ, AS: traćić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aspekt dokonany stracić, utracić

 rzecz. straceniec mos., tracenie n., strata, utrata, stracenie

 ims. stracony

 przym. stracony

 przysł. stratnie

Wiktionary


tracja

kra­i­na hi­sto­rycz­na na Pół­wy­spie Bał­kań­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­na kra­i­na po­ło­żo­na mię­dzy dol­nym Du­na­jem, Mo­rzem Czar­nym, Mo­rzem Egej­skim i rzeką Stry­mon, obec­nie po­dzie­lo­na mię­dzy Gre­cję, Tur­cję i Buł­ga­rię;

Wiktionary

Tra­cja (gr. Θρᾴκη, "Thra­ki", łac. "Thra­cia", bułg. Тракия, "Tra­ki­ja", tur. "Tra­kya") – re­gion hi­sto­rycz­ny i ge­o­gra­ficz­ny po­ło­żo­ny w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wej. Obec­nie leży w gra­ni­cach Buł­ga­rii (Tra­cja Pół­noc­na), Gre­cji (Tra­cja Za­chod­nia) i Tur­cji (Tra­cja Wschod­nia), po­ło­żo­ny m.in.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Trak mos., trak mos., tracki mrz.

 przym. tracki

Wiktionary


track

[czy­taj: trak] wy­dzie­lo­ny frag­ment no­śni­ka dźwię­ku, obra­zu lub da­nych; ścież­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • track (kry­sta­lo­gra­fia) – de­fekt sieci kry­sta­licz­nej mi­ne­ra­łów
  • Track (Olsz­tyn) – część Olsz­ty­na
  • Track Re­cords – wyt­wór­nia pły­to­wa

Wikipedia


trackball

[czy­taj: trak­bol] w in­for­ma­ty­ce: urzą­dze­nie słu­żą­ce do ste­ro­wa­nia kur­so­rem na ekra­nie, umie­szcza­ne w niek­tó­rych kla­wia­tu­rach kom­pu­te­ro­wych; od­wró­co­na mysz, ma­ni­pu­la­tor kul­ko­wy, kula, kulka, kot


SJP.pl

Track­ball, ma­ni­pu­la­tor ku­lo­wy – urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce do kom­pu­te­ra lub in­ne­go urzą­dze­nia (na przy­kład te­le­fo­nu), słu­żą­ce do in­te­rak­cji użyt­kow­ni­ka z in­ter­fej­sem gra­ficz­nym. Bywa na­zy­wa­ne żar­to­bli­wie kotem (dla odróż­nie­nia od myszy, z którą jest funk­cjo­nal­nie iden­tycz­ny).

Wikipedia


tracker

[czy­taj: tra­ker] w in­for­ma­ty­ce:
1. pro­gram mu­zycz­ny z edy­to­rem, w któ­rym nuty za­pi­sa­ne są na ścież­ce;
2. ser­wer prze­ka­zu­ją­cy in­for­ma­cje (adre­sy IP) o in­nych użyt­kow­ni­kach po­bie­ra­ją­cych dany plik w sieci BitTorrent


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trac­ker – pro­gram mu­zycz­ny
  • Trac­ker – po­wło­ka sy­ste­mo­wa BeOS-a i Haiku
  • trac­ker – ser­wer w sie­ciach BitTorrent prze­ka­zu­ją­cy in­for­ma­cje o in­nych użyt­kow­ni­kach po­bie­ra­ją­cych dany plik
  • Trac­ker – album stu­dyj­ny Marka Knop­fle­ra
  • Grum­man S-2 Trac­ker – ame­ry­kań­ski sa­mo­lot do zwal­cza­nia okrę­tów pod­wod­nych

Wikipedia


tracki

przy­miot­nik od: Tra­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tra­cją, do­ty­czą­cy Tra­cji

 (1.2) hist. zwią­za­ny z Tra­ka­mi, do­ty­czą­cy Tra­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język trac­ki;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tracja ż., Trak mos., Trakijka ż.

Wiktionary


tracking

[czy­taj: tra­king]
1. w ty­po­gra­fii: skła­da­nie tek­stu;
2. śle­dze­nie prze­sy­łek


SJP.pl

Trac­king, gę­stość skła­du – rów­no­mier­ne od­su­wa­nie lub przy­bli­ża­nie do sie­bie zna­ków w tek­ście, moż­li­wość re­gu­lo­wa­nia od­le­gło­ści po­mię­dzy zna­ka­mi glo­bal­nie w skali ca­łe­go tek­stu lub w jego wy­bra­nym frag­men­cie, funk­cja do­stęp­na w pro­gra­mach do skła­du i ła­ma­nia pu­bli­ka­cji, pro­ce­so­rach tek­stu oraz in­nych pro­gra­mach pra­cu­ją­cych z tek­stem w try­bie gra­ficz­nym.

Wikipedia


trackingowy

→ trac­king [czy­taj: tra­kin­go­wy]


SJP.pl


tracklista

[czy­taj: tra­kli­sta] lista ut­wo­rów przy­pi­sa­nych do kon­kret­ne­go wy­daw­nict­wa lub na­gra­nia


SJP.pl


trackpoint

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. mi­nia­tu­ro­wy dżoj­stik umie­szczo­ny w środ­ko­wej czę­ści kla­wia­tu­ry, za­stę­pu­ją­cy to­uch­pad;

Wiktionary

Punkt do­ty­ko­wy, ma­ni­pu­la­tor punk­to­wy ( track­po­int) – jedno z urzą­dzeń wej­ścio­wych słu­żą­cych do in­te­rak­cji użyt­kow­ni­ka z sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym i pro­gra­ma­mi kom­pu­te­ro­wy­mi. Funk­cjo­nal­nie jest to mały ma­ni­pu­la­tor (zaz­wy­czaj w po­sta­ci nie­wiel­kie­go, gu­mo­we­go kap­tur­ka re­a­gu­ją­ce­go na siłę i kie­ru­nek na­ci­sku), sto­so­wa­ny głów­nie w lap­to­pach w za­stęp­stwie to­uch­pa­da.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) trackstick, pointstick, touchstick, finetrack, vectorpad, accupoint, NX point; środ. wulg. łechtaczka

Wiktionary


tracy

[czy­taj: trejs-i] naz­wi­sko, m.in. Spen­cer Tracy (1900-1967) - ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Paul Tracy – ka­na­dyj­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy
  • Sa­mu­el Mills Tracy – ame­ry­kań­ski bo­ta­nik
  • Tracy – mia­sto w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie San Jo­a­qu­in
  • Tracy – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Lyon
  • Tracy – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Plat­te
  • Cy­klon Tracy

Wikipedia


tracz

ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się pi­ło­wa­niem kłód drze­wa za po­mo­cą ręcz­nej piły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych, ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mer­gus|ref=tak.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ro­bot­nik pra­cu­ją­cy na traku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tra­cze (Mer­gi­ni) – ple­mię pta­ków z po­dro­dzi­ny ka­czek, ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych
    • Tracz nu­ro­gęś – ga­tu­nek du­że­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych
    • Tracz au­klandz­ki (Mer­gus au­stra­lis) – ga­tu­nek wy­mar­łe­go ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych
    • Tracz bra­zy­lij­ski (Mer­gus oc­to­se­ta­ce­us) – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych
    • Tracz bie­la­czek, bie­la­czek eko (Mer­gel­lus al­bel­lus) – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści wę­drow­ne­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych
    • Tracz dłu­go­dzio­by, szla­char, tracz dłu­go­dzio­by, dłu­go­dziób (Mer­gus ser­ra­tor) – ga­tu­nek śred­nie­go lub du­że­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych
  • Ewa Tracz (ur. 1988) – pol­ska śpie­wacz­ka ope­ro­wa
  • Do­mi­nik Tracz (ur. 1966) – ko­men­dant głów­ny Stra­ży Gra­nicz­nej (2012–2015)
  • Jakub Tracz (ur. 1993) – pol­ski muzyk, pro­du­cent mu­zycz­ny
  • Ja­nusz Tracz – po­stać fik­cyj­na z se­ria­lu te­le­wi­zyj­ne­go Ple­ba­nia
  • Jerzy Tracz (ur. 1943) – pol­ski pły­wak, pił­karz wodny, praw­nik, olim­pij­czyk z Rzymu 1960
  • Jó­ze­fa Cze­kaj-Tracz (ur. 1928) – odz­na­czo­na me­da­lem „Spra­wied­li­wy wśród Na­ro­dów Świa­ta”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Widzę nur­ku­ją­ce co chwi­lę tra­cze nu­ro­gę­si, tra­cze dłu­go­dzio­be i bie­lacz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traczyk mzw., Tracz ż./mos., Traczyk ż./mos., Tracze nmos.

Wiktionary


traczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


traczka

1. gwa­ro­wo: żona tra­cza;
2. ko­bie­ta, która trze len;
3. za­ję­cie tra­cza; tar­cie drze­wa;
4. ma­szy­na do prze­ci­na­nia kłód drzew­nych na tar­ci­cę; trak


SJP.pl


tracznica

ma­szy­na do prze­cie­ra­nia kłód drzew­nych na tar­ci­cę i ele­men­ty drew­nia­ne; gater; trak


SJP.pl


traczny

wy­ko­ny­wa­ny z uży­ciem traku; od­no­szą­cy się do traku


SJP.pl


traczyk

tra­czyk lo­do­wy - ptak z ro­dzi­ny alk, o czar­no-bia­łym ubar­wie­niu, wy­stę­pu­ją­cy na Gren­lan­dii i są­sia­du­ją­cych z nią od za­cho­du wy­spach; al­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Alle alle|ref=tak., mały mor­ski ptak z ro­dzi­ny alk

 (1.2) zdrobn. od: tracz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bog­dan Tra­czyk – pol­ski in­ży­nier i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Paweł Tra­czyk – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Jacek Tra­czyk – pol­ski pił­karz
  • Jan Tra­czyk – pol­ski aktor i autor tek­stów
  • Zyg­munt Tra­czyk – pol­ski le­karz
  • al­czyk – ptak z ro­dza­ju Alle, znany też jako tra­czyk

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrat͡ʃɨk, AS: tračyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tracz m., Tracze nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alczyk

Wiktionary


traczykowski

naz­wi­sko


SJP.pl


traczynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tra­cji

Wiktionary


traczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


trademark

[czy­taj: trejd­mark] za­strze­żo­ny znak fir­mo­wy; marka, trade mark


SJP.pl


trader

[czy­taj: trej­der] osoba za­wie­ra­ją­ca krót­ko­ter­mi­no­we tran­sak­cje in­stru­men­ta­mi fi­nan­so­wy­mi, np. ak­cja­mi, kon­trak­ta­mi ter­mi­no­wy­mi


SJP.pl

Tra­der – osoba, która za­wie­ra krót­ko­ter­mi­no­we tran­sak­cje in­stru­men­ta­mi fi­nan­so­wy­mi, ta­ki­mi jak np. kry­po­wa­lu­ty, akcje, obli­ga­cje, kon­trak­ty ter­mi­no­we, kon­trak­ty CFD czy opcje w celu osią­gnię­cia zysku w wy­ni­ku zmia­ny ich kursu. Krót­ki ho­ry­zont in­we­sty­cyj­ny jest czyn­ni­kiem, który odróż­nia go od in­we­sto­ra.

Wikipedia


traderka

→ tra­der [czy­taj: trej­der­ka]


SJP.pl


traderski

→ tra­der [czy­taj: trej­der­ski]


SJP.pl


tradeskancja

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ko­me­li­no­wa­tych, po­cho­dzą­cy z Ame­ry­ki, obej­mu­ją­cy około 70 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych od po­łud­nio­wej Ka­na­dy do pół­noc­nej Ar­gen­ty­ny, upra­wia­nych w do­nicz­kach jako kwiat ozdob­ny; trzy­krot­ka


SJP.pl


trading

[czy­taj: trej­ding] za­wie­ra­nie krót­ko­ter­mi­no­wych tran­sak­cji in­stru­men­ta­mi fi­nan­so­wy­mi, np. ak­cja­mi, kon­trak­ta­mi ter­mi­no­wy­mi


SJP.pl


tradingowy

→ tra­ding [czy­taj: trej­din­go­wy]


SJP.pl


tradolce

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bar­dzo słod­ko


SJP.pl


tradować

daw­niej: zaj­mo­wać mie­nie dłuż­ni­ka


SJP.pl


trads

po­tocz­nie: wyz­naw­ca re­li­gii rzym­sko­ka­to­lic­kiej, kul­ty­wu­ją­cy tra­dy­cje sprzed so­bo­ru wa­ty­kań­skie­go II


SJP.pl


traducjanizm

po­gląd św. Au­gu­sty­na, za­kła­da­ją­cy prze­cho­dze­nie duszy z ro­dzi­ców na ich dzie­ci


SJP.pl


traduktor

daw­niej: tłu­macz


SJP.pl


tradycja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ka­zy­wa­nie z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie zasad, oby­cza­jów, po­glą­dów;

 (1.2) rel. pisma te­o­lo­gów pier­wszych wie­ków chrze­ści­jań­stwa oraz po­sta­no­wie­nia pa­pie­ży lub pa­triar­chów i so­bo­rów, uz­na­ne za dru­gie obok Bi­blii źró­dło ob­ja­wie­nia

Wiktionary

Tra­dy­cja (łac. tra­di­tio) – prze­ka­zy­wa­ne z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie oby­cza­je, po­glą­dy, wie­rze­nia, spo­so­by my­śle­nia i za­cho­wa­nia, normy spo­łecz­ne, uz­na­ne przez daną zbio­ro­wość za spo­łecz­nie ważne dla jej współ­czes­no­ści i przysz­ło­ści. W ra­mach dzie­dzi­cze­nia ja­kiejś tra­dy­cji ko­lej­ne po­ko­le­nia mogą wpro­wa­dzać zmia­ny wy­ni­ka­ją­ce z ak­tu­al­nych re­a­liów, moż­li­wo­ści, włas­nych po­my­słów oraz upo­do­bań. Na całym świe­cie więk­szość tra­dy­cji jest wier­nie re­pro­du­ko­wa­na, da­rzo­na sza­cun­kiem oraz dba­ło­ścią o szcze­gó­ły.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tra­dy­cji is­lam­skiej me­czet nie jest ro­zu­mia­ny jako miej­sce uś­wię­co­ne, jak ko­ściół w tra­dy­cji chrze­ści­jań­skiej.

 (1.1) Ta tra­dy­cja jest w na­szej ro­dzi­nie od po­ko­leń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈdɨt͡sʲja, AS: tradycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tradycjonalizm mrz., tradycjonalność ż., tradycjonalista mos., tradycjonalistka ż., tradycyjność ż.

 przym. tradycyjny, tradycjonalistyczny

 przysł. tradycyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obyczajowość, obrzędy, zwyczaje

Wiktionary


tradycjonalista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik tra­dy­cjo­na­liz­mu, czło­wiek przy­wią­za­ny do tra­dy­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Twar­do­gło­wy tra­dy­cjo­na­li­sta może nie być w sta­nie wznieść się ponad przesz­ko­dy, takie jak ta­tu­a­że czy kol­czy­ki w ję­zy­ku, by na­wią­zać kon­takt z drugą osobą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tradycja ż., tradycjonalizm mrz., tradycyjność ż.

:: fż. tradycjonalistka ż.

 przym. tradycjonalistyczny, tradycyjny

 przysł. tradycjonalistycznie, tradycyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konserwatysta, człowiek starej daty

Wiktionary


tradycjonalistka

→ tra­dy­cjo­na­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od tra­dy­cjo­na­li­sta

Wiktionary

Patrz:

tradycjonalista

Wymowa:

IPA: ˌtradɨt͡sʲjɔ̃naˈlʲistka, AS: tradycʹi ̯õnalʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tradycjonalizm mrz., tradycja ż.

:: fm. tradycjonalista mos.

 przym. tradycyjny, tradycjonalistyczny

 przysł. tradycyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konserwatystka

Wiktionary


tradycjonalistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tra­dy­cjo­na­li­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tradycjonalność ż., tradycjonalista mos.

 przym. tradycjonalistyczny

Wiktionary


tradycjonalistyczny

→ tra­dy­cjo­na­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi, zgod­ny z tra­dy­cjo­na­liz­mem

Wiktionary

Patrz:

tradycjonalizm

Wymowa:

IPA: ˌtradɨt͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: tradycʹi ̯õnalʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tradycjonalizm mrz., tradycjonalistka ż., tradycja ż., tradycjonalista mos., tradycjonalność ż.

 przysł. tradycjonalistycznie

 przym. tradycyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konserwatywny, zachowawczy

Wiktionary


tradycjonalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­wią­za­nie do tra­dy­cji

Wiktionary

Tra­dy­cjo­na­lizm – w so­cjo­lo­gii i an­tro­po­lo­gii okre­śle­nie wska­zu­ją­ce uspo­so­bie­nie, ze­spół na­wy­ków i oby­cza­jów, albo prze­ko­nań lub nawet spój­nej i kom­plet­nej dok­try­ny, któ­re­go pre­cy­zyj­niej­szy sens od­czy­tać można do­pie­ro iden­ty­fi­ku­jąc jego za­kres przed­mio­to­wy (sferę re­li­gij­ną, fi­lo­zo­ficz­ną, spo­łecz­no-po­li­tycz­ną, kul­tu­ral­ną, ar­ty­stycz­ną etc.)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Arana, tak jak i wielu in­nych ide­o­lo­gów ba­skij­skie­go tra­dy­cjo­na­liz­mu, mi­to­lo­gi­zo­wał hi­sto­rię Ba­sków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tradycjonalność ż., tradycja ż., tradycjonalista m., tradycjonalistka ż., tradycyjność ż.

 przym. tradycyjny, tradycjonalistyczny

 przysł. tradycyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tradycjonalność, zachowawczość, konserwatyzm, konserwatywność

Wiktionary


tradycjonalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­wią­za­nie do tra­dy­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) tra­dy­cjo­nal­ność jest za­sa­dą or­ga­ni­zu­ją­cą ład spo­łecz­ny typu „przed­sta­wień zbio­ro­wych".

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tradycjonalizm mrz., tradycja ż., tradycjonalista mos., tradycjonalistka ż.

 przym. tradycyjny, tradycjonalistyczny

 przysł. tradycyjnie, tradycjonalistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tradycjonalizm, konserwatywność

Wiktionary


tradycjonalny

tra­dy­cyj­ny;
1. zwią­za­ny z tra­dy­cją;
2. znany bądź wy­ko­rzy­sty­wa­ny od dawna;
3. strze­gą­cy tra­dy­cji, oby­cza­jów


SJP.pl


tradycyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) zgod­nie z tra­dy­cją

 (1.2) pot. zgod­nie z przyz­wy­cza­je­nia­mi, tak, jak zaz­wy­czaj

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie po­wi­nie­neś jeść szyn­ki, tra­dy­cyj­nie mamy dzi­siaj dzień post­ny.

 (1.2) To ja tra­dy­cyj­nie po­pro­szę kawę bez mleka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtradɨˈt͡sɨjɲɛ, AS: tradycyi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tradycja ż., tradycyjność ż., tradycjonalizm m., tradycjonalista m., tradycjonalistka ż., tradycjonalność ż.

 przym. tradycyjny

Wiktionary


tradycyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tra­dy­cyj­ny; bar­dziej tra­dy­cyj­ny


SJP.pl


tradycyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co tra­dy­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są tra­dy­cyj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tradycja ż., tradycjonalizm m., tradycjonalista m., tradycjonalistka ż.

 przym. tradycyjny

 przysł. tradycyjnie

Wiktionary


tradycyjny

tra­dy­cjo­nal­ny;
1. zwią­za­ny z tra­dy­cją;
2. znany bądź wy­ko­rzy­sty­wa­ny od dawna;
3. strze­gą­cy tra­dy­cji, oby­cza­jów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­wo­dzą­cy się z tra­dy­cji; sta­no­wią­cy ele­ment tra­dy­cji, zwy­cza­ju; wy­ko­na­ny w spo­sób na­ka­za­ny tra­dy­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci wy­stą­pi­ły w tra­dy­cyj­nych stro­jach lu­do­wych.

 (1.1) Fa­wor­ki to jedna z trud­niej­szych re­cep­tur w na­szej tra­dy­cyj­nej cu­kier­ni, jakie przysz­ło mi we­ga­ni­zo­wać – wyz­na­je Woj­ciech Sta­ro­wicz, szef Cu­kier­ni Sta­ro­wicz. Ale udało się!

 (1.1) Tra­dy­cyj­ny­mi za­ję­cia­mi Palau są ry­bo­łów­stwo oraz upra­wa palmy ko­ko­so­wej i trzci­ny cu­kro­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtradɨˈt͡sɨjnɨ, AS: tradycyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tradycja ż., tradycjonalista mos., tradycjonalistka ż., tradycjonalizm mrz., tradycyjność ż., tradycjonalność ż.

 przysł. tradycyjnie

 przym. tradycjonalistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwyczajowy, ludowy, niezmienny, konwencjonalny

Wiktionary


tradytor

stały ele­ment for­ty­fi­ka­cji przez­na­czo­ny do pro­wa­dze­nia ognia bocz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. wojsk. stały ele­ment for­ty­fi­ka­cji przez­na­czo­ny do pro­wa­dze­nia ognia bocz­ne­go;

Wiktionary

Tra­dy­tor – stały ele­ment for­ty­fi­ka­cji przez­na­czo­ny do pro­wa­dze­nia ognia bocz­ne­go. W twier­dzy ba­stio­no­wej był to schron bo­jo­wy dla dział do ostrza­łu rowu twier­dzy, w for­cie do ostrza­łu mię­dzy­pól, przed­po­la lub dzie­ła poś­red­nie­go.

Wikipedia


traf

przy­pa­dek, zbieg oko­licz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­pa­dek, lo­so­we wy­da­rze­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. rozk. od: tra­fić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 67-let­nia Bry­tyj­ka miała szczę­ście w nie­szczę­ściu. Lecąc do USA do­sta­ła za­wa­łu serca – to przy­kre. Na po­kła­dzie sa­mo­lo­tu było jed­nak… 15 kar­dio­chi­rur­gów – to szczę­śli­wy traf. Oczy­wi­ście, ura­to­wa­li jej życie.

 (1.1) Co za traf! Po­sze­dłem do osied­lo­wej księ­gar­ni i aku­rat była książ­ka, któ­rej szu­kam od pół roku!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traf, AS: traf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trafienie n., trafianie n., trafność ż.

 czas. trafiać ndk., trafić dk.

 przym. trafny

 przysł. trafnie, trafunkiem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypadek, zbieg okoliczności, reg. śl. cufal

Wiktionary


trafak

śro­do­wi­sko­wo: ka­wa­łek rudy tra­fia­ją­cy się wśród ila­stej skały płon­nej


SJP.pl


trafalgar

przy­lą­dek na Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tra­fal­gar Squ­a­re – plac w cen­tral­nym Lon­dy­nie
  • Tra­fal­gar – przy­lą­dek w Hisz­pa­nii
  • Tra­fal­gar – mia­sto w Au­stra­lii, w sta­nie Wik­to­ria
  • Tra­fal­gar – mia­sto w USA, w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie John­son
  • Tra­fal­gar – wieś w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Do­mi­ni­ce
  • Tra­fal­gar – album grupy mu­zycz­nej Bee Gees
  • HMS „Tra­fal­gar” - nazwa bry­tyj­skich okrę­tów

Wikipedia


trafalgarski

→ Tra­fal­gar (przy­lą­dek w Hisz­pa­nii)


SJP.pl


trafaret

sza­blon ma­lar­ski do po­wie­la­nia ry­sun­ku


SJP.pl


trafialność

→ tra­fial­ny


SJP.pl

Patrz:

trafialny

trafianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­się­ga­nie celu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trafienie n., trafność ż., traf m.

 czas. trafiać ndk., trafić dk.

 przym. trafny

 przysł. trafnie

Wiktionary


trafiać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. tra­fić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|tra­fić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Angua usia­dła i za­pa­trzy­ła się w wodę, słu­cha­jąc głu­chych ude­rzeń ło­pa­ty i cza­sem stę­knię­cia, kiedy Mar­che­wa tra­fiał w ko­rzeń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrafʲjät͡ɕ, AS: trafʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trafienie n., trafianie n., trafność ż., traf m.

 czas. trafić dk.

 przym. trafny

 przysł. trafnie

Wiktionary


trafienie

1. oddać celny rzut, strzał itp.
2. osią­gnąć cel po­dró­ży
3. zna­leźć się w ja­kimś miej­scu
4. zna­leźć się gdzieś w danym mo­men­cie
5. spot­kać kogoś, za­u­wa­żyć coś
6. tra­fić się:
a) zda­rzyć się
b) po­ja­wić się (ktoś)
c) wy­stą­pić nie­o­cze­ki­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) efekt cel­ne­go rzutu, ciosu lub strza­łu

 (1.2) dobre wy­ty­po­wa­nie nu­me­rów w grze licz­bo­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z zew­nątrz bazy do­bie­ga­ły od­gło­sy walki. Ścia­ny pla­ców­ka­a­ców­ki drża­ły od tra­fień.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈfʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: trafʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trafianie n., trafność ż., traf m.

 czas. trafiać ndk., trafić dk.

 przym. trafny

 przysł. trafnie

Wiktionary


trafik

ruch te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny, wy­ra­ża­ją­cy się np. licz­bą po­łą­czeń do­ko­na­nych w cen­tra­li te­le­fo­nicz­nej


SJP.pl


trafika

daw­niej: sklep z wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. sklep z wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi;

 (1.2) hand. ga­zet­ka skle­po­wa lub wkład­ka pra­so­wa z re­kla­ma­mi

Wiktionary

Tra­fi­ka (z Tra­fik, traf­fi­co – ruch, han­del) – sklep zaj­mu­ją­cy się hand­lem wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi (pa­pie­ro­sa­mi, cy­ga­ra­mi, me­la­są, ta­ba­ką) oraz ak­ce­so­ria­mi słu­żą­cy­mi do kon­sump­cji tych wy­ro­bów, ta­ki­mi jak fajki, fajki wodne i inne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fa­cet­ka w tra­fi­ce nie sprze­da­je bi­le­tów.

 (1.2) Od zesz­łe­go roku nasze tra­fi­ki wy­sy­ła­my wy­łącz­nie do po­sia­da­czy kart klien­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrafʲika, AS: trafʹika

Wiktionary


trafikant

prze­sta­rza­łe: wła­ści­ciel skle­pi­ku z wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. wła­ści­ciel tra­fi­ki

 (1.2) sprze­daw­ca w tra­fi­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈfʲikãnt, AS: trafʹikãnt

Wiktionary


trafikantka

→ tra­fi­kant


SJP.pl

Patrz:

trafikant

trafiony

1. oddać celny rzut, strzał itp.
2. osią­gnąć cel po­dró­ży
3. zna­leźć się w ja­kimś miej­scu
4. zna­leźć się gdzieś w danym mo­men­cie
5. spot­kać kogoś, za­u­wa­żyć coś
6. tra­fić się:
a) zda­rzyć się
b) po­ja­wić się (ktoś)
c) wy­stą­pić nie­o­cze­ki­wa­nie


SJP.pl


trafić

1. oddać celny rzut, strzał itp.
2. osią­gnąć cel po­dró­ży
3. zna­leźć się w ja­kimś miej­scu
4. zna­leźć się gdzieś w danym mo­men­cie
5. spot­kać kogoś, za­u­wa­żyć coś
6. tra­fić się:
a) zda­rzyć się
b) po­ja­wić się (ktoś)
c) wy­stą­pić nie­o­cze­ki­wa­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. tra­fiać)

 (1.1) o czło­wie­ku: ude­rzyć czymś w jakiś cel

 (1.2) o po­ci­sku, nożu, ręce, piłce, itp.: ude­rzyć w cel

 (1.3) zna­leźć drogę i do­trzeć gdzieś

 (1.4) zna­leźć się gdzieś (ra­czej nie­cał­ko­wi­cie to kon­tro­lu­jąc)

 (1.5) pot. przy­pad­kiem spot­kać kogoś lub coś

 (1.6) pot. przy­pad­kiem zja­wić się w ja­kimś szcze­gól­nym mo­men­cie

 (1.7) pot. przy­pad­kiem do­stać

 (1.8) pot. przy­pad­kiem wy­brać

 (1.9) pot. prze­ko­nać kogoś

 (1.10) tra­fio­ny pot. traf­ny

 (1.11) tra­fio­ny pot. pi­ja­ny

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny tra­fić się (ndk. tra­fiać się)

 (2.1) pot. zda­rzyć się nie­spo­dzie­wa­nie

 (2.2) pot. nie­spo­dzie­wa­nie zja­wić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek aż się zwi­nął, tra­fio­ny pię­ścią w brzuch.

 (1.1) Robin Hood po­tra­fił tra­fić nie tylko ide­al­nie w cel, ale i w po­przed­nią, tkwią­cą w nim strza­łę.

 (1.2) Współ­czes­ne dzia­ło, szcze­gól­nie dzia­ło be­zo­drzu­to­we, musi tra­fić w czołg od pier­wsze­go strza­łu.

 (1.3) W końcu tra­fi­łem do niego, ale bez mapy nie dał­bym rady.

 (1.4) Tra­fi­łem do aresz­tu za kra­dzież chle­ba z pie­kar­ni.

 (1.5) A wiesz, tra­fi­łam ostat­nio na ulicy na Bog­da­na, nic się nie zmie­nił.

 (1.6) Cześć Mie­tek, świet­nie tra­fi­łeś, wła­śnie oble­wa­my sesję!

 (1.7) Tra­fi­łem na eg­za­mi­nie na dobre py­ta­nia.

 (1.8) Tra­fi­łam szóst­kę w totka!

 (1.9) Tra­fił do niego do­pie­ro ar­gu­ment fi­nan­so­wy.

 (1.10) Trze­ba przyz­nać, to była tra­fio­na in­we­sty­cja.

 (2.1) Tra­fił nam się cięż­ki przy­pa­dek.

 (2.2) Po­trze­bo­wa­łem skądś sko­ło­wać tro­chę kasy, a tu tra­fił się ten fra­jer.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrafʲit͡ɕ, AS: trafʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trafienie n., trafianie n., trafność ż., traf m.

 czas. trafiać ndk.

 przym. trafny

 przysł. trafnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) przybyć, dojść, dotrzeć

Wiktionary


trafnie

przy­słó­wek

 (1.1) od: traf­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrafʲɲɛ, AS: trafʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trafienie n., trafianie n., trafność ż., traf m.

 czas. trafiać ndk., trafić dk.

 przym. trafny

Wiktionary


trafniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: traf­nie


SJP.pl


trafniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: traf­ny


SJP.pl


trafność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co traf­ne, od­po­wia­da­ją­ce rze­czy­wi­sto­ści

 (1.2) cecha tego, co traf­ne, tra­fia­ją­ce w cel, celne

Wiktionary

Traf­ność (ang. "va­li­di­ty") nie ma jed­nej wspól­nej de­fi­ni­cji, ale zaz­wy­czaj od­no­si się do za­kre­su, w któ­rym wy­ja­śnie­nie rze­czy­wi­ście odz­wier­cied­la zja­wi­sko, do któ­re­go się od­wo­łu­je (jest to de­fi­ni­cja Rucha). We­dług Mes­sic­ka, ocena traf­no­ści to stwier­dze­nie, w jakim stop­niu te­o­ria i do­wo­dy em­pi­rycz­ne uza­sad­nia­ją sto­sow­ność testu w danym ob­sza­rze.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. traf m., trafianie n., trafienie n.

 czas. trafiać ndk., trafić dk.

 przym. trafny, trafiony

 przysł. trafnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) celność, słuszność

 (1.2) celność

Wiktionary


trafny

1. taki, który nie chy­bił, celny;
2. wła­ści­wy, od­po­wied­ni, słusz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o naj­lep­szym efek­cie lub do­pa­so­wa­niu, naj­bar­dziej od­da­ją­cy rze­czy­wi­stość

 (1.2) do­cie­ra­ją­cy do celu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wio­no na Wscho­dzie, że ta­kich traf­nych od­po­wie­dzi nikt z ży­ją­cych nigdy nie po­tra­fił dawać, jakie on dawał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traf mrz., trafianie n., trafienie n., trafność ż.

 czas. trafiać ndk., trafić dk.,

 przysł. trafnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogodny, istotny, odpowiedni, prawidłowy, słuszny, treściwy, właściwy, wnikliwy, zwięzły, w porę

 (1.2) celny

Wiktionary


trafo

po­tocz­nie: trans­for­ma­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. pot. trans­for­ma­tor, szcze­gól­nie jeśli duży – wy­so­kie­go na­pię­cia lub dużej czę­stot­li­wo­ści

Wiktionary


trafostacja

miej­sce, w któ­rym znaj­du­ją się trans­for­ma­to­ry elek­trycz­ne dużej mocy słu­żą­ce do za­si­la­nia linii tram­wa­jo­wej, ko­le­jo­wej, osied­la itp.


SJP.pl


trafunek

daw­niej: traf


SJP.pl


trafunkiem

przy­słó­wek

 (1.1) daw. tak, że to, o czym mowa, za­ist­nia­ło w wy­ni­ku przy­pad­ku lub zbie­gu oko­licz­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traf

Wiktionary


tragakant

na­tu­ral­na ży­wi­ca niek­tó­rych ro­ślin mo­tyl­ko­wa­tych, sto­so­wa­na w kos­me­ty­ce; tra­gant, tra­ga­kan­ta


SJP.pl


tragakanta

guma uży­wa­na m.in. do pro­duk­cji kre­mów i maści (sym­bol E413); guma tra­ga­kan­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ży­wi­ca tra­gan­ka gu­mo­daj­ne­go;

Wiktionary

Tra­ga­kan­ta (łac. "tra­ga­cant­ha"), guma tra­ga­kan­to­wa ("gummi tra­ga­cant­ha") – lepka i tward­nie­ją­ca na po­wie­trzu wy­dzie­li­na, wy­pły­wa­ją­ca (w spo­sób na­tu­ral­ny lub po na­cię­ciu) z pnia i ga­łę­zi tra­gan­ka gu­mo­daj­ne­go oraz in­nych ga­tun­ków ro­dza­ju "Astra­ga­lus" i "Astra­cant­ha" z Azji Za­chod­niej.

Wikipedia


tragakantowy

guma tra­ga­kan­to­wa - guma uży­wa­na m.in. do pro­duk­cji kre­mów i maści (sym­bol E413); tra­ga­kan­ta


SJP.pl


traganek

ro­śli­na ziel­na lub krzew


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Astra­ga­lus|L.|ref=tak., ro­śli­na wie­lo­let­nia o mo­tyl­ko­wych kwia­tach z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych;

Wiktionary

Tra­ga­nek ("Astra­ga­lus" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych (mo­tyl­ko­wa­tych). Obej­mu­je ok. 2500 ga­tun­ków głów­nie bylin i krze­wów, wy­stę­pu­ją­cych w Eu­ro­pie, Azji, Afry­ce i Ame­ry­ce. Ro­śli­ny z tego ro­dza­ju ce­chu­ją się pie­rza­sty­mi liść­mi i barw­ny­mi kwia­ta­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wian­ku z tra­gan­ków bę­dzie ci do twa­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tragankowy

Wiktionary


tragankowy

→ tra­ga­nek


SJP.pl

Patrz:

traganek

tragant

na­tu­ral­na ży­wi­ca niek­tó­rych ro­ślin mo­tyl­ko­wa­tych, sto­so­wa­na w kos­me­ty­ce; tra­ga­kant, tra­ga­kan­ta


SJP.pl


tragarka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się prze­no­sze­niem cięż­kich przed­mio­tów


SJP.pl


tragarski

→ tra­garz


SJP.pl

Patrz:

tragarz

tragarz

1. osoba zaj­mu­ją­ca się prze­no­sze­niem cięż­kich przed­mio­tów;
2. w bu­dow­nict­wie drew­nia­nym, zwła­szcza na Pod­ha­lu: gruba, zwy­kle zdo­bio­na belka stro­po­wa bie­gną­ca wzdłuż ca­łe­go pu­ła­pu dla pod­trzy­ma­nia go; sos­rąb, sos­ręb, sie­strzan, sio­strzan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, któ­rej pro­fe­sją jest no­sze­nie lub ręcz­ne prze­wo­że­nie, np. to­wa­rów, cięż­kie­go ek­wi­pun­ku, lek­ty­ki

 (1.2) tu­ryst. uczest­nik wy­pra­wy wy­so­ko­gór­skiej lub po­dróż­ni­czej wy­na­ję­ty do no­sze­nia ek­wi­pun­ku

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) reg. bud. gruba belka stro­po­wa bie­gną­ca wzdłuż całej po­wa­ły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. dźwigoń

 (2.1) dźwigar, sosrąb, sosręb, siestrzan, siostrzan

Wiktionary


tragać

prze­no­sić cięż­kie przed­mio­ty (np. ba­ga­że)


SJP.pl


tragedia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. teatr. dra­ma­tycz­ny utwór li­te­rac­ki przed­sta­wia­ją­cy kon­flikt mię­dzy dą­że­nia­mi bo­ha­te­ra a si­ła­mi wyż­szy­mi;

 (1.2) ogrom­ne nie­szczę­ście bu­dzą­ce roz­pacz

 (1.3) zła sy­tu­a­cja do­ty­czą­ca cze­goś

Wiktionary

Tra­ge­dia (łac. "tra­go­e­dia", z gr. τραγῳδία "tragōdía", od wy­ra­zów τράγος "tra­gos" „ko­zioł” i ᾠδή "ōdḗ" „pieśń”) – obok ko­me­dii i dra­ma­tu wła­ści­we­go jeden z trzech pod­sta­wo­wych ga­tun­ków dra­ma­tu. Tra­ge­dia to utwór dra­ma­tycz­ny, w któ­rym oś­rod­kiem akcji jest nie­przez­wy­cię­żal­ny i koń­czą­cy się nie­u­chron­ną klę­ską kon­flikt wy­bit­nej jed­nost­ki z si­ła­mi wyż­szy­mi – losem, fatum, pra­wa­mi hi­sto­rii, pra­wa­mi mo­ral­ny­mi, czy pra­wa­mi spo­łecz­ny­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie dzia­ła­nia bo­ha­te­ra tra­ge­dii pro­wa­dzą go do nie­u­chron­nej klę­ski.

 (1.2) Spot­ka­ła go tra­ge­dia – w wy­pad­ku stra­cił nogę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈɡɛdʲja, AS: tragedʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tragiczność ż., tragizm mrz., tragiczka ż., tragik mos.

 czas. tragizować ndk.

 przym. tragediowy, tragiczny

 przysł. tragicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dramat

 (1.2) nieszczęście

Wiktionary


tragediopisarka

→ tra­ge­dio­pi­sarz


SJP.pl

Patrz:

tragediopisarz

tragediopisarski

do­ty­czą­cy tra­ge­dio­pi­sa­rza, tra­ge­dio­pi­sar­stwa


SJP.pl


tragediopisarstwo

sztu­ka pi­sa­nia tra­ge­dii


SJP.pl


tragediopisarz

osoba pi­szą­ca tra­ge­die; tra­gik


SJP.pl


tragediowość

ze­spół cech ty­po­wych dla tra­ge­dii


SJP.pl


tragediowy

przy­miot­nik odrze­czow­ni­ko­wy

 (1.1) do­ty­czą­cy tra­ge­dii jako sztu­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tragik mos., tragedia ż.

Wiktionary


tragelaphos

[czy­taj: tra­ge­la­fos] w li­te­ra­tu­rze: dzie­ło li­te­rac­kie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się nie­jed­no­rod­ną bu­do­wą, łą­czą­ce róż­no­rod­ne ele­men­ty, cechy wielu ga­tun­ków


SJP.pl


tragi

daw­niej: nosze


SJP.pl


tragiczka

ak­tor­ka wy­stę­pu­ją­ca w tra­ge­dii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teatr. ak­tor­ka gra­ją­ca role tra­gicz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta wiel­ka ak­tor­ka ko­me­dio­wa zdo­by­ła się na naj­głęb­szy wyraz dra­ma­tycz­ny i przej­mu­ją­cą wy­mo­wę ludz­kie­go serca, godną praw­dzi­wej tra­gicz­ki.

 (1.1) Na­zy­wa­no ją naj­więk­szą tra­gicz­ką ekra­nu, choć oprócz ról me­lo­dra­ma­tycz­nych grała i w ko­me­diach, i w fil­mach sen­sa­cyj­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tragedia ż., tragizm mrz.

:: fż. tragik mos.

 przym. tragiczny

 przysł. tragicznie

Wiktionary


tragicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tra­gicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas zej­ścia ze Świ­ni­cy zgi­nął tra­gicz­nie Józef Sza­niaw­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tragiczny

 rzecz. tragizm m., tragika ż., tragik m., tragiczka ż., tragiczność ż., tragedia ż.

 czas. tragizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dramatycznie

Wiktionary


tragiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tra­gicz­nie


SJP.pl


tragiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tra­gicz­ny


SJP.pl


tragiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest tra­gicz­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈɟit͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: traǵičność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tragedia ż., tragik m., tragiczka ż., tragizm m., tragizowanie n.

 czas. tragizować ndk.

 przym. tragiczny

 przysł. tragicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dramatyczność, beznadziejność

Wiktionary


tragiczny

1. do­ty­czą­cy tra­ge­dii, gry­wa­ją­cy w tra­ge­diach, pi­szą­cy tra­ge­die;
2. bu­dzą­cy strach, uczu­cie grozy, wstrzą­sa­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pełen smut­ku, nie­szczę­ścia lub roz­pa­czy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) liter. teatr. do­ty­czą­cy tra­ge­dii (ut­wo­ru)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈɟit͡ʃnɨ, AS: traǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tragiczka ż., tragiczność ż., tragedia ż., tragik mos.

 czas. tragizować ndk.

 przysł. tragicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dramatyczny, infernalny, koszmarny, makabryczny, okropny, piekielny, porażający, potworny, przeokropny, przeraźliwy, przerażający, straszliwy, straszny, upiorny, wstrząsający, zatrważający

Wiktionary


tragifarsa

Tra­gi­far­sa – utwór dra­ma­tycz­ny łą­czą­cy ele­men­ty tra­gicz­ne z far­so­wy­mi.

Ich au­to­ra­mi byli m.in. pi­sarz hisz­pań­ski Ramón María del Valle-Inclán ("Dzi­wa­dła i ma­ka­bry­dy"), ru­muń­ski – Eugène Io­ne­sco ("Krze­sła"), oraz pi­sa­rze pol­scy: Ga­brie­la Za­pol­ska ("Mo­ral­ność pani Dul­skiej – tra­gi­far­sa koł­tuń­ska", 1906) i Wi­told Gom­bro­wicz ("Iwona, księż­nicz­ka Bur­gun­da", 1938).

Wikipedia


tragik

1. aktor wy­stę­pu­ją­cy w tra­ge­dii;
2. osoba pi­szą­ca tra­ge­die; tra­ge­dio­pi­sarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teatr. aktor gra­ją­cy role tra­gicz­ne

 (1.2) liter. teatr. osoba pi­szą­ca tra­ge­die

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bo­les­ne ocza­ro­wa­nie, jakie daje nam od­czy­ta­nie na nowo wiel­kich tra­gi­ków, bie­rze się stąd, że ich bo­ha­te­ro­wie, mogąc uni­knąć strasz­li­we­go losu, przez sła­bość albo za­śle­pie­nie nie widzą, ja­kie­mu przez­na­cze­niu wy­cho­dzą na­prze­ciw, i rzu­ca­ją się w prze­paść, którą wy­ko­pa­li włas­ny­mi rę­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtraɟik, AS: traǵik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tragizm m., tragedia ż., tragiczność ż.

:: fż. tragiczka

 przym. tragediowy, tragiczny

 przysł. tragicznie

 czas. tragizować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tragediopisarz

Wiktionary


tragika

rzad­ko:
1. tra­gizm, tra­gicz­ność;
2. ogół ut­wo­rów tra­gicz­nych


SJP.pl


tragikomedia

1. utwór dra­ma­tycz­ny lub film łą­czą­cy cechy tra­ge­dii i ko­me­dii;
2. sy­tu­a­cja lub wy­da­rze­nie tra­gicz­ne a jed­no­cze­śnie za­baw­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teatr. utwór te­a­tral­ny lub fil­mo­wy ma­ją­cy cechy tra­ge­dii i ko­me­dii;

 (1.2) przen. sy­tu­a­cja, w któ­rej współ­wy­stę­pu­ją ele­men­ty tra­gicz­ne, smut­ne i ko­micz­ne, za­baw­ne

Wiktionary

Tra­gi­ko­me­dia – utwór łą­czą­cy tre­ści tra­gicz­ne i ko­me­dio­we. Nazwa wpro­wa­dzo­na zo­sta­ła przez rzym­skie­go ko­me­dio­pi­sa­rza Pla­u­ta. Do tego ga­tun­ku mie­sza­ne­go na­wią­zy­wał także Eu­ry­pi­des; Ary­sto­te­les na­to­miast te­o­re­ty­zo­wał na jego temat.

Tra­gi­ko­me­dia zo­sta­ła roz­po­wszech­nio­na w epoce re­ne­san­su we Wło­szech, a roz­wi­ja­ła się w ba­ro­ku (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Moje życie to tra­gi­ko­me­dia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja, AS: traǵikõmedʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tragikomiczność ż.

 przym. tragikomiczny

 przysł. tragikomicznie

Wiktionary


tragikomedie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B., W. plu­ral|tra­gi­ko­me­dia.

Wiktionary


tragikomediowy

tra­gi­ko­micz­ny;
1. → tra­gi­ko­me­dia;
2. po­tocz­nie: jed­no­cze­śnie smut­ny i za­baw­ny


SJP.pl


tragikomiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tra­gi­ko­micz­ny


SJP.pl


tragikomiczność

1. ze­spół cech ty­po­wych dla tra­gi­ko­me­dii; tra­gi­ko­me­dio­wość;
2. cecha sy­tu­a­cji tra­gicz­nej, a jed­no­cze­śnie za­baw­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tra­gi­ko­micz­ne; cecha tych, któ­rzy są tra­gi­ko­micz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tragikomedia ż.

 przym. tragikomiczny

 przysł. tragikomicznie

Wiktionary


tragikomiczny

tra­gi­ko­me­dio­wy;
1. → tra­gi­ko­me­dia;
2. jed­no­cze­śnie smut­ny i za­baw­ny


SJP.pl


tragizm

1. cecha sy­tu­a­cji lub zda­rze­nia, które pro­wa­dzą do nie­u­chron­nej klę­ski;
2. splot nie­szczę­śli­wych oko­licz­no­ści stwa­rza­ją­cych sy­tu­a­cję bez wyj­ścia; dra­ma­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kon­flikt rów­no­rzęd­nych war­to­ści mo­ral­nych

Wiktionary

Tra­gizm – jedna z na­jo­gól­niej­szych ka­te­go­rii este­tycz­nych obok ka­te­go­rii pię­kno, ko­mizm, wznio­słość. Pod­sta­wę tra­giz­mu sta­no­wi sprzecz­ność, kon­flikt.

O tym, że kon­flikt war­to­ści był te­ma­tem tra­ge­dii an­tycz­nej, wia­do­mo od cza­sów Ary­sto­te­le­sa, który zaj­mo­wał się tra­giz­mem jako ka­te­go­rią este­tycz­ną w swym trak­ta­cie "Po­e­ty­ka".

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tragik mos., tragiczność ż., tragiczka ż., tragedia ż.

 przysł. tragicznie

Wiktionary


tragizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­gi­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tragizować ndk.

 rzecz. tragiczność ż.

Wiktionary


tragizować

cza­sow­nik

 (1.1) robić z cze­goś tra­ge­dię, za­cho­wy­wać się jakby coś było tra­ge­dią, rze­czą tra­gicz­ną; roz­pa­czać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtraɟiˈzɔvat͡ɕ, AS: traǵizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tragizowanie n., tragiczność ż., tragedia ż., tragik m.

 przym. tragiczny

 przysł. tragicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dramatyzować, histeryzować

Wiktionary


tragocz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. tacz­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk kara, targocz

Wiktionary


tragopan

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ba­żan­tów


SJP.pl

Tra­go­pan – ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ba­żan­tów (Pha­sia­ni­nae) w ro­dzi­nie ku­ro­wa­tych (Pha­sia­ni­dae).

Wikipedia


tragus

1. prze­kłu­cie w wy­pust­ce u wej­ścia ka­na­łu słu­cho­we­go;
2. kol­czyk no­szo­ny w tym miej­scu


SJP.pl


trailer

[czy­taj: trej­ler]
1. frag­men­ty filmu, pro­gra­mu, gry kom­pu­te­ro­wej itp. emi­to­wa­ne jako za­po­wiedź; te­a­ser, zwia­stun;
2. przy­cze­pa lub na­cze­pa sa­mo­cho­do­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Zwia­stun – krót­ką za­po­wiedź filmu, pro­gra­mu TV lub gry kom­pu­te­ro­wej
  • Przy­cze­pę (w mo­to­ry­za­cji)

Wikipedia


trainspotter

mi­ło­śnik kolei ob­ser­wu­ją­cy i do­ku­men­tu­ją­cy po­cią­gi oraz ich prze­ja­zdy


SJP.pl


trainspotting

[czy­taj: trejn­spo­ting] hobby po­le­ga­ją­ce na ob­ser­wo­wa­niu i fo­to­gra­fo­wa­niu po­cią­gów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – po­wieść Ir­vi­ne’a Wels­ha (w Pol­sce z pod­ty­tu­łem Ślepe tory)
  • Tra­in­spot­ting – film Danny’ego Boyle’a na pod­sta­wie po­wie­ści o tym samym ty­tu­le
  • Tra­in­spot­ting – za­ję­cie po­le­ga­ją­ce na wy­pa­try­wa­niu po­cią­gów

Wikipedia


trajan

ce­sarz rzym­ski (53-117)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Tra­jan, Marek Ul­piusz Tra­jan ("Mar­cus Ul­pius Tra­ia­nus"; ur. 18 wrze­śnia 53 w Ita­li­ce, zm. 9 sierp­nia 117 w Se­li­nu­sie) – ce­sarz rzym­ski od 27 stycz­nia 98 do swo­jej śmier­ci. Drugi z tzw. pię­ciu do­brych ce­sa­rzy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głów­nym źró­dłem wia­do­mo­ści o rzym­skiej Bi­ty­nii są listy Pli­niu­sza Młod­sze­go do ce­sa­rza Tra­ja­na.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Trajanowy

Wiktionary


trajanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tra­ja­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Tra­ja­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trajan mos.

Wiktionary


trajdać

po­tocz­nie: traj­dać się - je­chać gdzieś po­wo­li, zno­sząc nie­wy­go­dy; tłuc się, wlec się


SJP.pl


trajektoria

krzy­wa, którą za­kre­śla w prze­strze­ni po­ru­sza­ją­cy się obiekt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. linia lotu obiek­tu w prze­strze­ni

 (1.2) książk. przen. prze­bieg da­ne­go pro­ce­su

Wiktionary


trajektoryjny

→ tra­jek­to­ria


SJP.pl

Patrz:

trajektoria

trajka

po­jazd trzy­ko­ło­wy, któ­re­go pod­sta­wę sta­no­wi mo­to­cykl


SJP.pl

Traj­ka ( trike), traja, trój­ko­ło­wiec, trzy­ko­ło­wiec – po­jazd sil­ni­ko­wy na trzech ko­łach.

Traj­ka bywa po­łą­cze­niem mo­to­cy­kla z sa­mo­cho­dem. Przód po­cho­dzi z mo­to­cy­kla, a tył z sa­mo­cho­du. Do bu­do­wy tra­jek wy­ko­rzy­sty­wa­ne by­wa­ją za­wie­sze­nia i sil­ni­ki po­cho­dzą­ce z VW Gar­bu­sa, ale też np. z Za­po­roż­ca czy Fiata 126, czyli ge­ne­ral­nie sa­mo­cho­dów z sil­ni­kiem usy­tu­o­wa­nym z tyłu po­ja­zdu.

Wikipedia


trajkot

po­tocz­nie:
1. szyb­kie, gło­śnie mó­wie­nie; pa­pla­ni­na;
2. od­głos, zwy­kle ma­szy­ny; ter­kot, stu­kot, grze­chot


SJP.pl


trajkotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|traj­ko­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trajkotka ż.

 czas. trajkotać ndk.

Wiktionary


trajkotać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. za­traj­ko­tać)

 (1.1) pot. pejor. mówić szyb­ko, dużo i bez­tre­ści­wie

 (1.2) pot. wy­da­wać serię krót­kich, stu­ka­ją­cych dźwię­ków; ter­ko­tać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od go­dzi­ny traj­ko­cze o od­mła­dza­ją­cych ku­ra­cjach, Pa­ry­żu i jo­gur­tach.

 (1.1) Mirek, pa­mię­taj o mnie – traj­ko­tał Mi­chał.

 (1.2) Tam od stro­ny Przed­bo­rza traj­ko­czą ka­ra­bi­ny ma­szy­no­we i od czasu do czasu gło­śniej­sze strza­ły.

 (1.2) Stał tam młyn wodny, to on tak traj­ko­tał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trajkot mrz., trajkotka ż., trajkotanie n.

 przym. trajkotliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) paplać, terkotać, gadać, pleść, bajtlować, szczebiotać

 (1.2) terkotać, grzechotać, turkotać, stukać

Wiktionary


trajkotka

1. po­tocz­nie: ko­bie­ta mó­wią­ca dużo i szyb­ko, czę­sto bez sensu; kle­kot­ka, ple­ciuch, plo­ciuch, ple­ciu­ga;
2. traj­kot­ka czer­wo­na - ga­tu­nek owada pro­stos­krzy­dłe­go z ro­dzi­ny sza­rań­czo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy na su­chych te­re­nach tra­wia­stych w Eu­ro­pie i Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. szyb­ko mó­wią­ca, ga­dat­li­wa ko­bie­ta

 (1.2) ornit. zob. cy­ran­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trajˈkɔtka, AS: trai ̯kotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trajkotanie n., trajkot

 czas. trajkotać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klekotka

Wiktionary


trajkotliwy

traj­ko­czą­cy, wy­da­ją­cy traj­kot


SJP.pl


trajler

trej­ler;
1. sa­mo­chód prze­bu­do­wa­ny na wę­drow­ny domek cam­pin­go­wy; ka­ra­wa­ning, ka­ra­wan, ca­ra­va­ning, ca­ra­van;
2. sta­tek do­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu kon­te­ne­rów; trej­le­ro­wiec, kon­te­ne­ro­wiec


SJP.pl


trajluś

żar­to­bli­wie o tro­lej­bu­sie; traj­tek


SJP.pl


trajsel

trój­kąt­ny ża­giel pod­no­szo­ny w cza­sie sztor­mu, umo­co­wa­ny je­dy­nie do masz­tu; grot sztor­mo­wy


SJP.pl

Traj­sel – jeden z żagli sztor­mo­wych sto­so­wa­nych na jach­tach. Służy do za­stę­po­wa­nia grota pod­czas bar­dzo sil­ne­go wia­tru.

Jest to trój­kąt­ny ża­giel przy­masz­to­wy (przy­le­ga­ją­cy jedną ze swo­ich kra­wę­dzi do ko­lum­ny masz­tu), o po­wierzch­ni ok. 1/3 grota. Jego róg fa­ło­wy może się­gać co naj­wy­żej do po­ło­wy wy­so­ko­ści masz­tu.

Wikipedia


trajtek

żar­to­bli­wie o tro­lej­bu­sie; traj­luś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. tro­lej­bus

Wiktionary


trajturka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) worek po­dróż­ny

Wiktionary


trak

ma­szy­na do prze­cie­ra­nia kłód drzew­nych na tar­ci­cę i ele­men­ty drew­nia­ne; gater; tracz­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gla­dia­tor wal­czą­cy w stylu Tra­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ma­szy­na do prze­pi­ło­wy­wa­nia ka­mie­ni i brył skal­nych na płyty

 (2.2) ma­szy­na do prze­cie­ra­nia drew­na okrą­głe­go na tar­ci­cę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trak, AS: trak

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Tracja ż., Trak mos.

Wiktionary


trakcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trakt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie trakt, lecz tylko mały trak­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trakt m.

Wiktionary


trakcja

1. trasa lub sieć tras przy­sto­so­wa­na do ruchu po­ja­zdów szy­no­wych; też: szyny, kable i urzą­dze­nia za­in­sta­lo­wa­ne na ta­kiej tra­sie;
2. napęd po­ja­zdów szy­no­wych za­leż­ny od ro­dza­ju sil­ni­ka na­pę­do­we­go;
3. w ko­lej­nict­wie: dział do­ty­czą­cy na­pę­dów ko­le­jo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kolej. trasa lub sieć tras przy­sto­so­wa­na do ruchu po­ja­zdów szy­no­wych

 (1.3) kolej. napęd po­ja­zdów szy­no­wych za­leż­ny od ro­dza­ju za­in­sta­lo­wa­ne­go sil­ni­ka

 (1.4) kolej. dział ko­lej­nict­wa zaj­mu­ją­cy się za­sto­so­wa­niem na­pę­dów do celów prze­wo­zo­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trak­cja – ro­dzaj za­si­la­nia po­ja­zdu szy­no­we­go.
    • także: nie­po­praw­ne okre­śle­nie sieci trak­cyj­nej.
  • trak­cja – spo­sób prze­mie­szcza­nia osa­dów przez rzeki.
  • trak­cja – w te­ra­pii ma­nu­al­nej, słowo trak­cja oz­na­cza dzia­ła­nie, które w wy­ni­ku przy­ło­żo­nej siły zew­nętrz­nej (np. ręce te­ra­pe­u­ty), pro­wa­dzi do od­da­le­nia od sie­bie po­wierzch­ni sta­wo­wych, two­rzą­cych staw...
  • Trak­cja SA – spół­ka gieł­do­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dwu­dzie­sto­sied­mio­la­tek spod War­sza­wy po­peł­nił sa­mo­bój­stwo rzu­ca­jąc się na trak­cję elek­trycz­ną.

 (1.3) Rzad­ko zda­rza się, że ma­szy­ni­sta po­sia­da upraw­nie­nia do pro­wa­dze­nia lo­ko­mo­tyw wszyst­kich trzech trak­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrakt͡sʲja, AS: trakcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trakcyjny

Wiktionary


trakcyjny

do­ty­czą­cy trak­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kolej. zwią­za­ny z trak­cją, do­ty­czą­cy trak­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) EN57 – elek­trycz­ny ze­spół trak­cyj­ny trójcz­ło­no­wy przez­na­czo­ny do ruchu lo­kal­ne­go, na prąd stały 3000 V.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trakˈt͡sɨjnɨ, AS: trakcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trakcja ż.

Wiktionary


traken

nie­miec­ka rasa konia; koń tra­keń­ski


SJP.pl


trakeński

koń tra­keń­ski - rasa koni po­cho­dze­nia sta­ro­pru­skie­go; tra­ken


SJP.pl


trakowie

ze­spół ple­mion in­do­e­u­ro­pej­skich za­miesz­ku­ją­cych wschod­nią część Pół­wy­spu Bał­kań­skie­go


SJP.pl

Tra­ko­wie ( Θρᾷκες; Thra­ci) – lud in­do­e­u­ro­pej­ski w sta­ro­żyt­no­ści za­miesz­ku­ją­cy wschod­nią część Pół­wy­spu Bał­kań­skie­go: ob­szar ogra­ni­czo­ny od za­cho­du rze­ka­mi Wiel­ka Mo­ra­wa i War­dar, od wscho­du Mo­rzem Czar­nym, od pół­no­cy Du­na­jem, na po­łud­niu na­to­miast Mo­rzem Egej­skim.

Wikipedia


trakowy

→ trak


SJP.pl

Patrz:

trak

trakt

1. droga, szlak;
2. w ar­chi­tek­tu­rze: sze­reg po­mie­szczeń w bu­dyn­ku umie­szczo­nych na jed­nej linii;
3. daw­niej: bieg, tok cze­goś;
4. w trak­cie cze­goś - w ciągu, w cza­sie trwa­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. droga, szlak

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trakt – stara jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Księ­stwie Żmudz­kim na Lit­wie, od­po­wied­nik po­wia­tów w po­zo­sta­łej czę­ści I Rze­czy­po­spo­li­tej
  • trakt – go­ści­niec, droga, szlak ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • trakt w ar­chi­tek­tu­rze – ciąg po­mie­szczeń znaj­du­ją­cych się na jed­nej osi

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trak­tem je­cha­ła grupa jeźdź­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trakt, AS: trakt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. traktowy

 rzecz. trakcik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) droga, gościniec

Wiktionary


traktacik

zdrob­nie­nie od: trak­tat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trak­tat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie trak­tat, lecz tylko mały trak­ta­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traktat m.

 przym. traktatowy

Wiktionary


traktament

daw­niej:
1. po­czę­stu­nek, uczta, bie­sia­da;
2. płaca żoł­nier­ska, wikt żoł­nier­ski; żołd;
3. spo­sób po­stę­po­wa­nia z kimś, trak­to­wa­nia kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. bie­sia­da, uczta, po­czę­stu­nek

 (1.2) daw. po­stę­po­wa­nie, trak­to­wa­nie kogoś

 (1.3) daw. płaca, żołd

Wiktionary


traktat

1. for­mal­nie i uro­czy­ście za­wie­ra­na umowa mię­dzy­na­ro­do­wa, głów­nie re­gu­lu­ją­ca sto­sun­ki po­li­tycz­ne lub eko­no­micz­ne mię­dzy pań­stwa­mi;
2. roz­pra­wa na­u­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. praw. ważna umowa mię­dzy­na­ro­do­wa uro­czy­ście za­wie­ra­na na pi­śmie mię­dzy pań­stwa­mi i re­gu­lu­ją­ca na­ji­stot­niej­sze kwe­stie po­li­tycz­ne, woj­sko­we, hand­lo­we itp.

 (1.2) tekst na­u­ko­wy w for­mie ro­zbu­do­wa­nej roz­pra­wy, zaz­wy­czaj bar­dzo ob­szer­nej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trak­tat – ro­zbu­do­wa­na roz­pra­wa
  • trak­tat – umowa mię­dzy­na­ro­do­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trak­tat li­zboń­ski zlik­wi­do­wał sy­stem fi­la­ro­wy Unii Eu­ro­pej­skiej.

 (1.2) Jego roz­pra­wa ha­bi­li­ta­cyj­na była trak­ta­tem fi­lo­zo­ficz­no-po­li­tycz­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtraktat, AS: traktat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traktacik

 przym. traktatowy

 przysł. traktatowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) układ, umowa, pakt, porozumienie

 (1.2) rozprawa, dysertacja

Wiktionary


traktatowy

→ trak­tat


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. zwią­za­ny z trak­ta­tem, za­wie­ra­niem trak­ta­tu, do­ty­czą­cy trak­ta­tu lub jego po­sta­no­wień

Wiktionary

Patrz:

traktat

Powiązane:

 rzecz. traktat mrz., traktacik mrz.

 przysł. traktatowo

Wiktionary


traktiernia

daw­niej: po­drzęd­na re­sta­u­ra­cja, ja­dło­daj­nia; gar­kuch­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. re­sta­u­ra­cja niż­szej klasy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jadłodajnia

Wiktionary


traktor

1. po­jazd me­cha­nicz­ny o dużej sile po­cią­go­wej, na­pę­dza­ny sil­ni­kiem spa­li­no­wym; cią­gnik;
2. po­tocz­nie o bu­tach na gru­bej, gu­mo­wej po­desz­wie ma­ją­cej głę­bo­kie wręby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. po­jazd przez­na­czo­ny do prze­mie­szcza­nia po­ja­zdów, ma­szyn i urzą­dzeń po­zba­wio­nych włas­ne­go sil­ni­ka, do na­pę­dza­nia ta­kich ma­szyn i urzą­dzeń;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtraktɔr, AS: traktor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traktorzysta m., traktorzystka ż.

:: zdrobn. traktorek m.

 przym. traktorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciągnik rolniczy

Wiktionary


traktorek

zdrob­nie­nie od: trak­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: trak­tor

Wiktionary


traktorowy

→ trak­tor


SJP.pl

Patrz:

traktor

traktorzysta

kie­row­ca pro­wa­dzą­cy trak­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kie­row­ca trak­to­ra, cią­gni­ka rol­ni­cze­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtraktɔˈʒɨsta, AS: traktožysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traktor m., traktorek m.

:: fż. traktorzystka ż.

 przym. traktorowy

Wiktionary


traktorzystka

→ trak­to­rzy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta kie­ru­ją­ca trak­to­rem, cią­gni­kiem rol­ni­czym

Wiktionary

Patrz:

traktorzysta

Wymowa:

IPA: ˌtraktɔˈʒɨstka, AS: traktožystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traktor m., traktorek m.

:: fm. traktorzysta m.

 przym. traktorowy

Wiktionary


traktowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trak­to­wać.

 (1.2) po­stę­po­wa­nie w okre­ślo­ny spo­sób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W mie­ście, w któ­rym sa­mo­rząd jest bar­dziej pa­pie­ski niż pa­pież, a por­tre­ty Jana Pawła II lub jego kre­mów­ki widać zza każ­de­go węgła, sporo ludzi zor­ga­ni­zo­wa­ło się w opo­zy­cji do spo­so­bu trak­to­wa­nia osoby pa­pie­ża przez wła­dze sa­mo­rzą­do­we.

 (1.2) Nie wie­dzia­ła, dla­cze­go lord Vader za­ży­czył sobie, by pod­da­li prze­myt­ni­ka tor­tu­rom. Roz­ka­zy były roz­ka­za­mi, a takie trak­to­wa­nie jeń­ców nie na­le­ża­ło znów do rzad­ko­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtraktɔˈvãɲɛ, AS: traktovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. traktować

 rzecz. potraktowanie n.

Wiktionary


traktować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) od­no­sić się do kogoś lub cze­goś w okre­ślo­ny spo­sób

 (1.2) oma­wiać coś

 (1.3) dzia­łać czymś na kogoś lub coś

 (1.4) daw. czę­sto­wać, ra­czyć

cza­sow­nik zwrot­ny trak­to­wać się

 (2.1) od­no­sić się do sie­bie w okre­ślo­ny spo­sób

 (2.2) daw. czę­sto­wać się, ra­czyć się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam cią­gle wra­że­nie, że on trak­tu­je mnie z wyż­szo­ścią.

 (1.1) Tak nie trak­tu­je się ludzi, tak nie trak­tu­je się koni.

 (1.2) Ten po­dręcz­nik trak­tu­je o ana­li­zie sku­pień.

 (1.3) Le­karz trak­to­wał pa­cjen­ta an­ty­bio­ty­ka­mi.

 (1.4) Trak­to­wał ją sa­my­mi de­li­cja­mi.

 (2.1) Trak­tu­ją się nieco osch­le.

 (2.2) Trak­to­wa­li się winem z naj­lep­szych rocz­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trakˈtɔvat͡ɕ, AS: traktovać

Wiktionary

Powiązane:

 dk. potraktować

 rzecz. potraktowanie n., traktowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odnosić się, postępować z

 (1.2) dotyczyć, omawiać, być na (jakiś) temat

 (1.3) oddziaływać, poddawać

 (1.4) częstować

Wiktionary


traktowy

przy­miot­nik od: trakt


SJP.pl


traktrysa

krzy­wa, któ­rej od­ci­nek stycz­nej od punk­tu stycz­no­ści do okre­ślo­nej pro­stej ma stałą dłu­gość


SJP.pl

Trak­try­sa, trak­to­ria, wle­czo­na – krzy­wa pła­ska, wzdłuż któ­rej po­ru­sza się mały obiekt wle­czo­ny przez cią­gną­ce­go po po­zio­mej pła­szczyź­nie, przy po­mo­cy nici o sta­łej dłu­go­ści. Cią­gną­cy po­ru­sza się po linii pro­stej.

Wikipedia


traktu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: trakt

Wiktionary


traktura

me­cha­nizm w in­stru­men­tach or­ga­no­wych prze­kła­da­ją­cy ruch kla­wi­sza na wen­tyl ot­wie­ra­ją­cy do­pływ po­wie­trza do pi­szcza­łek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. me­cha­nizm w or­ga­nach prze­no­szą­cy ruch kla­wi­szy na wen­ty­le ot­wie­ra­ją­ce do­pływ po­wie­trza do pi­szcza­łek;

Wiktionary

Trak­tu­ra (także trak­tu­ra wła­ści­wa) – w or­ga­nach i po­zy­ty­wach, me­cha­nizm prze­no­szą­cy ruch kla­wi­sza i po­zo­sta­łych urzą­dzeń ste­ru­ją­cych na znaj­du­ją­ce się w wia­trow­ni­cy wen­ty­le ot­wie­ra­ją­ce do­pływ po­wie­trza do pi­szcza­łek.

Za­da­nia­mi trak­tu­ry są prze­ka­zy­wa­nie sy­gna­łu na od­le­głość oraz wy­ko­ny­wa­nie pracy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trakˈtura, AS: traktura

Wiktionary


tralala

[czy­taj: tralaLA]
1. wy­krzy­knie­nie wy­ra­ża­ją­ce ra­dość i pod­nie­ce­nie, ryt­mi­zu­ją­ce tekst po­e­tyc­ki;
2. po­tocz­nie: szum, roz­głos


SJP.pl


tralewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tra­le­wo – część wsi Be­no­wo, w woj. po­mor­skim, w pow. kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Ry­je­wo
  • Tra­le­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. mal­bor­skim, w gmi­nie Nowy Staw
  • Tra­le­wo – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Tra­le­wie, w po­wie­cie mal­bor­skim

Wikipedia


tralka

mała ozdob­na ko­lu­mien­ka, ele­ment ba­lu­stra­dy; balas; ba­la­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. pio­no­wy ele­ment ba­lu­stra­dy, który pod­trzy­mu­je po­ręcz, w for­mie pro­fi­lo­wa­ne­go słup­ka z ka­mie­nia lub drew­na

 (1.2) szt. pro­fi­lo­wa­na nóżka, np. kie­li­cha lub świecz­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W śro­dek pod­sta­wy wmon­to­wa­ny uchwyt w kształ­cie ko­lum­ny, na niej tral­ka za­koń­czo­na liść­mi, pier­ście­niem, skrzy­dła­mi ła­bę­dzi i dwoma gło­wa­mi wężów.

 (1.2) W mu­ze­um w Łań­cu­cie znaj­du­je się kie­lich o wie­lo­bocz­nej tral­ce wyd­mu­cha­nej w for­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtralka, AS: tralka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tralkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) balas, balasa, balasek, balaska

Wiktionary


tralkowanie

rzad­ko: ukła­dać tral­ki w celu pod­trzy­ma­nia pa­ra­pe­tu ba­lu­stra­dy


SJP.pl


tralkować

rzad­ko: ukła­dać tral­ki w celu pod­trzy­ma­nia pa­ra­pe­tu ba­lu­stra­dy


SJP.pl


tralkowy

przy­miot­nik od: tral­ka


SJP.pl


tram

1. belka w wią­za­niu da­cho­wym;
2. przy­rząd do ćwi­czeń gim­na­stycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) etn. bud. daw. sze­ro­ka belka umie­szcza­na w po­przek pod in­ny­mi bel­ka­mi pu­ła­pu dla jego pod­trzy­ma­nia, prze­bie­ga­ją­ca przez śro­dek izby; Glo­ger.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już trze­szczy belka, trze­szczy tram • Zwąt­la­łych wią­zań domu, • Co spło­nąć ma na sto­sie tam, • Jak sucha po­więź łomu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãm, AS: trãm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sosrąb, sosręb, przest. stragarz, przest. siestrzan, przest. siostrzan, daw. podciąg, daw. siestrzoń, daw. reg. siostrzeń, daw. reg. sostroń, daw. reg. sostruń, daw. reg. siostrzeniec, daw. reg. siestrzeniec, daw. reg. siostrzamb

Wiktionary


trama

przę­dza jed­wab­na uży­wa­na jako os­no­wa tka­nin


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trama – ro­dzaj przę­dzy
  • trama – struk­tu­ry strzęp­ko­we u grzy­bów

Wikipedia


tramadol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, prze­ciw­bó­lo­wy lek opio­i­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako prze­ciw­bó­lo­wy syn­te­tycz­ny lek opio­i­do­wy;

Wiktionary

Tra­ma­dol – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako prze­ciw­bó­lo­wy syn­te­tycz­ny lek opio­i­do­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­czy­ną śmier­ci ra­pe­ra była mie­szan­ka ko­ka­i­ny i tra­ma­do­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãˈmadɔl, AS: trãmadol

Wiktionary


trambambula

pił­ka­rzy­ki;
1. gra zręcz­no­ścio­wa roz­gry­wa­na przy uży­ciu fi­gu­rek pił­ka­rzy przy­mo­co­wa­nych do rurek po­ru­sza­nych rę­ko­ma, na stole przy­po­mi­na­ją­cym mi­nia­tu­ro­we bo­i­sko do piłki noż­nej, po­le­ga­ją­ca na zdo­by­ciu usta­lo­nej licz­by bra­mek;
2. stół do tej gry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łódź. pił­ka­rzy­ki

 (1.2) łódź. stół do pił­ka­rzy­ków

Wiktionary


trambimba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. tram­waj

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Poznań bimba

Wiktionary


tramblampolka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. cho­re­ogr. ta­niec wi­ro­wy, polka zbli­żo­na do ma­zu­ra

 (1.2) daw. muz. mu­zy­ka do tram­blant­ki (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polka mazurka, tramblantka, tramblanka

Wiktionary


tramblanka

daw­niej: od­mia­na polki po­dob­na do ma­zu­ra; tram­blant­ka, polka ma­zur­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. cho­re­ogr. ta­niec wi­ro­wy, polka zbli­żo­na do ma­zu­ra

 (1.2) daw. muz. mu­zy­ka do tram­blan­ki (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polka mazurka; daw. tramblampolka, tramblantka

Wiktionary


tramblantka

daw­niej: od­mia­na polki po­dob­na do ma­zu­ra; tram­blan­ka, polka ma­zur­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. ta­niec wi­ro­wy, polka zbli­żo­na do ma­zu­ra

 (1.2) muz. mu­zy­ka do tram­blant­ki (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polka mazurka; daw. tramblampolka

Wiktionary


trambuspas

pas ruchu dla tram­wa­jów i au­to­bu­sów


SJP.pl


trambówka

spe­cjal­ne na­rzę­dzie do ubi­ja­nia, wy­rów­ny­wa­nia drogi, bruku


SJP.pl


tramik

zdrob­nie­nie od: tram


SJP.pl


tramontana

zimny wiatr wie­ją­cy u pół­noc­nych wy­brze­ży Kor­sy­ki


SJP.pl

Tra­mon­ta­na (z łac. "trans­mon­ta­nus" = 'miesz­ka­ją­cy za gó­ra­mi’).

Jest to chłod­ny wiatr pół­noc­ny lub pół­noc­no-wschod­ni, wie­ją­cy na za­chod­nim wy­brze­żu Włoch i Kor­sy­ki. Pow­sta­je w sy­tu­a­cji, gdy nad Mo­rzem Adria­tyc­kim pa­nu­je ni­skie ci­śnie­nie, a nad za­chod­nią czę­ścią Morza Śró­dziem­ne­go lub w Al­pach – wy­so­kie.

Wikipedia


tramp

czło­wiek lu­bią­cy się włó­czyć; wa­ga­bun­da, obie­żyś­wiat, włó­czę­ga, włó­czy­kij


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wę­dro­wiec, włó­czy­kij, obie­żyś­wiat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) mors. sta­tek to­wa­ro­wy od­by­wa­ją­cy nie­re­gu­lar­ne rejsy do róż­nych por­tów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tramp – ro­dzaj stat­ku upra­wia­ją­ce­go „że­glu­gę tram­po­wą” (tram­ping)
  • tramp – cha­rak­te­ry­stycz­na po­stać fil­mo­wa, w którą wcie­lał się Char­lie Cha­plin (m.in. „Świa­tła wiel­kie­go mia­sta”, „Go­rącz­ka złota”)
  • TRAMP – klub tu­ry­stycz­ny na SGH

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trãmp, AS: trãmp

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: przym. trampowski

 (2.1)

:: przym. trampowy

Wiktionary


trampek

płó­cien­ny but spor­to­wy na gu­mo­wej po­desz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) obuw. ro­dzaj buta spor­to­we­go; sznu­ro­wa­ny, płó­cien­ny, na gu­mo­wej po­desz­wie

 (1.2) środ. mot. tra­bant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­dził cią­gle w sta­rych tramp­kach i spra­nych dżin­sach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrãmpɛk, AS: trãmpek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tramp mos./mrz., trampkarz mos.

 przym. trampkowy, trampkarski, trampowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) mydelniczka, Ford Karton

Wiktionary


tramping

1. wę­drów­ka tu­ry­stycz­na;
2. że­glu­ga od­by­wa­ją­ca się bez roz­kła­du rej­sów


SJP.pl

Tram­ping (lub trem­pink) – ruch spo­łecz­ny w Cze­cho­sło­wa­cji, in­spi­ro­wa­ny Ligą Le­śnej Mą­dro­ści, wo­od­craf­tem, ska­u­tin­gem oraz ame­ry­kań­skim Dzi­kim Za­cho­dem. Nazwa po­cho­dzi od no­wo­ze­landz­kie­go od­po­wied­ni­ka an­giel­skie­go słowa "hi­king".

Cze­ska opi­nia błęd­nie kre­u­je po­gląd, że tram­po­wa­nie nie ma swo­je­go od­po­wied­ni­ka w żad­nym innym pań­stwie poza Cze­cha­mi i Sło­wa­cją. Niem­niej jed­nak na­le­ży za­u­wa­żyć, że cze­ski tram­ping miał za­wsze swoją dość wy­jąt­ko­wą i czę­sto wy­raź­ną spe­cy­fi­kę.

Wikipedia


trampingowiec

osoba upra­wia­ją­ca tram­ping


SJP.pl


trampka

daw­niej: lekki but spor­to­wy z płót­na i gumy; tram­pek


SJP.pl


trampkarka

→ tramp­karz


SJP.pl

Patrz:

trampkarz

trampkarski

→ tramp­karz


SJP.pl

Patrz:

trampkarz

trampkarz

młody pił­karz, mło­dzik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. młody pił­karz do pięt­na­ste­go roku życia;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrãmpkaʃ, AS: trãmpkaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trampek m., trampka ż.

 przym. trampkarski, trampkowy

Wiktionary


trampki

ro­dzaj obu­wia


SJP.pl

Tramp­ki – ro­dzaj spor­to­we­go, sznu­ro­wa­ne­go obu­wia tek­styl­ne­go, na po­desz­wie z gumy. W odróż­nie­niu od po­krew­nych im te­ni­só­wek, tramp­ki po­sia­da­ją cho­lew­ki do ko­stek oraz gu­mo­wa­ne noski.

Wikipedia


trampkokorek

but pił­kar­ski z gu­mo­wy­mi koł­ka­mi w po­desz­wie, za­bez­pie­cza­ją­cy­mi przed śliz­ga­niem się po bo­i­sku; kor­ko­tram­pek


SJP.pl


trampkowy

przy­miot­nik od: tramp­ka, tram­pek


SJP.pl


trampolina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. sprę­ży­sta deska umoż­li­wia­ją­ca wy­so­kie wy­bi­cie się w górę przy sko­kach do wody

 (1.2) sport. po­chy­ło usta­wio­na deska z pod­pór­ką, słu­żą­ca do od­bi­ja­nia się przy sko­kach gim­na­stycz­nych

 (1.3) sport. przy­rząd gim­na­stycz­ny w po­sta­ci sprę­ży­stej siat­ki roz­pię­tej na dużej ramie, słu­żą­cy do wy­ko­ny­wa­nia ewo­lu­cji akro­ba­tycz­nych w po­wie­trzu;

 (1.4) wieża słu­żą­ca skocz­kom spa­do­chro­no­wym do wy­ko­ny­wa­nia sko­ków

 (1.5) in­form. kod umoż­li­wia­ją­cy funk­cji za­gnież­dżo­nej do­stęp do lo­kal­nych zmien­nych bie­żą­cej funk­cji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tram­po­li­na (w in­for­ma­ty­ce)
  • tram­po­li­na (w sko­kach do wody)
  • tram­po­li­na (w akro­ba­ty­ce spor­to­wej)

Wikipedia

Powiązane:

 przym. trampolinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) batut

Wiktionary


trampolinowy

→ tram­po­li­na


SJP.pl

Patrz:

trampolina

trampowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tram­pem, do­ty­czą­cy tram­pa (tylko w zna­cze­niu: „wę­dro­wiec, włó­czy­kij, obie­żyś­wiat”)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tramp mos./mrz.

Wiktionary


trampowy

przy­miot­nik od: tramp


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tram­pem, do­ty­czą­cy tram­pa (tylko w zna­cze­niu: „sta­tek to­wa­ro­wy od­by­wa­ją­cy nie­re­gu­lar­ne rejsy do róż­nych por­tów”)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tramp mos./mrz.

Wiktionary


tramwaik

zdrob­nie­nie od: tram­waj


SJP.pl


tramwaj

po­jazd szy­no­wy słu­żą­cy do tran­spor­tu miej­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­jazd szy­no­wy do­sto­so­wa­ny do ruchu dro­go­we­go, przez­na­czo­ny do prze­wo­zu pa­sa­że­rów;

Wiktionary

Tram­waj (z tram­way – linia tram­wa­jo­wa, tram – tram­waj) – po­jazd szy­no­wy ko­mu­ni­ka­cji miej­skiej, na­pę­dza­ny sil­ni­kiem elek­trycz­nym lub spa­li­no­wym, a daw­niej cią­gnię­ty przez konie (tram­waj konny).

Tram­waj może po­ru­szać się za­rów­no w ruchu mie­sza­nym, po szy­nach wbu­do­wa­nych w jezd­nię, jak i po wy­dzie­lo­nych to­ro­wi­skach, rów­nież z od­cin­ka­mi cał­ko­wi­cie bez­ko­li­zyj­ny­mi lub po­dziem­ny­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­je­cha­łem pół mia­sta tram­wa­jem, żeby się z tobą spot­kać.

 (1.1) Z po­wo­du re­mon­tu wia­duk­tu tram­wa­je mu­sia­ły je­chać bar­dzo wolno.

 (1.1) Tram­waj jest naj­bar­dziej eko­lo­gicz­nym środ­kiem ko­mu­ni­ka­cji miej­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrãw̃vaj, AS: trãũ̯vai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tramwajarz m., tramwajarka ż., tramwajarstwo n.

:: zdrobn. tramwaik m.

 przym. tramwajowy, tramwajarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. banka; reg. pozn. bimba, trambimba

Wiktionary


tramwajarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca tram­waj

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tramwaj mrz., tramwajarz mzw./mos.

Wiktionary


tramwajarski

przy­miot­nik od: tram­wa­jarz


SJP.pl


tramwajarz

ma­szy­ni­sta tram­wa­ju; mo­tor­ni­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik przed­się­bior­stwa tram­wa­jo­we­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. ent. kowal bezs­krzy­dły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tramwaj m.

:: fż. tramwajarka ż.

 przym. tramwajowy

Wiktionary


tramwajka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kra­ków. tram­waj

Wiktionary


tramwajowy

→ tram­waj


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do tram­wa­ju, zwią­za­ny z tram­wa­jem

Wiktionary

Patrz:

tramwaj

Przykłady

 (1.1) Na przy­stan­ku tram­wa­jo­wym nie wolno par­ko­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃vaˈjɔvɨ, AS: trãũ̯vai ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tramwaj mrz., tramwaik mrz., tramwajarz mos., tramwajarka ż.

 przym. tramwajarski

Wiktionary


tran

tłuszcz otrzy­my­wa­ny z ryb i ssa­ków mor­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zool. płyn­ny tłuszcz po­zy­ski­wa­ny z tkan­ki tłu­szczo­wej zwie­rząt mor­skich;

Wiktionary

Tran – cie­kły tłuszcz otrzy­my­wa­ny z wą­tro­by ryb z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych (głów­nie dor­sza at­lan­tyc­kie­go) oraz tkan­ki tłu­szczo­wej niek­tó­rych ssa­ków mor­skich (np. wie­lo­ry­bów lub fok). Za­wie­ra duże ilo­ści nie­na­sy­co­nych kwa­sów tłu­szczo­wych (głów­nie ole­i­no­we­go, ole­o­pal­mi­ty­no­wy­e­go i ga­do­le­i­no­we­go) oraz wi­ta­min (głów­nie A i D). Jest to ole­i­sta ciecz o jas­no­żół­tej bar­wie. Ma rybny smak i za­pach. W kon­tak­cie z tle­nem jeł­cze­je, co po­wo­du­je roz­pad za­war­tych w nim wi­ta­min.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Że­la­ty­no­we kap­suł­ki z tra­nem nie kosz­tu­ją zbyt dużo.

 (1.1) Po­da­wa­nie tranu dzie­ciom wy­da­je się być po­moc­ne w re­duk­cji ob­ja­wów ADHD.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tranik mrz., traniarnia ż.

 przym. tranowy

Wiktionary


trance

[czy­taj: trans] ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej, od­mia­na tech­no


SJP.pl

Tran­ce – ga­tu­nek elek­tro­nicz­nej mu­zy­ki ta­necz­nej (klu­bo­wej) roz­wi­nię­ty w la­tach 90. XX wieku w Niem­czech. Cza­sa­mi bywa trak­to­wa­ny w ca­ło­ści jako pod­ga­tu­nek mu­zy­ki dance.

Wikipedia


trance'owy

→ tran­ce [czy­taj: tran­so­wy]; tran­so­wy


SJP.pl


traneksamowy

kwas tra­nek­sa­mo­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako śro­dek prze­ciwkr­wo­tocz­ny


SJP.pl


trangiel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­pi­wek

Wiktionary


traniarnia

po­mie­szcze­nie z od­po­wied­ni­mi urzą­dze­nia­mi, w któ­rym wy­ta­pia się tran; tra­now­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce wy­ta­pia­nia tranu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tran mrz.

 przym. tranowy

Wiktionary


tranik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tran

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tran m.

Wiktionary


tranking

sy­stem po­łą­czeń ra­dio­te­le­fo­nicz­nych


SJP.pl


trankingowy

→ tran­king; trun­kin­go­wy


SJP.pl


trankwice

Trank­wi­ce (niem. "Trank­witz") – osada w Pol­sce w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sztum­skim, w gmi­nie Stary Targ.

Wikipedia


trankwilizacja

uspo­ka­ja­nie, wy­ci­sza­nie cho­re­go przy po­mo­cy trank­wi­li­za­to­ra


SJP.pl


trankwilizator

uspo­ka­ja­ją­cy śro­dek lecz­ni­czy, dzia­ła­ją­cy na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy, sto­so­wa­ny w le­cze­niu ner­wic, psy­choz i sta­nów lę­ko­wych; trank­wi­li­zer, lek ko­ją­cy


SJP.pl


trankwilizer

uspo­ka­ja­ją­cy śro­dek lecz­ni­czy dzia­ła­ją­cy na oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy, sto­so­wa­ny w le­cze­niu ner­wic, psy­choz i sta­nów lę­ko­wych; trank­wi­li­za­tor, lek ko­ją­cy


SJP.pl


tranownia

po­mie­szcze­nie z od­po­wied­ni­mi urzą­dze­nia­mi, w któ­rym wy­ta­pia się tran; tra­niar­nia


SJP.pl


tranowy

przy­miot­nik od: tran


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tra­nem, do­ty­czą­cy tranu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tran mrz., traniarnia ż.

Wiktionary


tranquillo

[czy­taj: tran­ki­jo] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: spo­koj­nie, z umia­rem


SJP.pl


trans

1. stan o ob­ni­żo­nej świa­do­mo­ści i braku kon­tak­tu ze świa­tem zew­nętrz­nym; może być wy­wo­ła­ny przez hip­no­zę;
2. stan ek­sta­zy, pod­nie­ce­nia, oszo­ło­mie­nia; zapał, unie­sie­nie;
3. śro­do­wi­sko­wo: tran­spa­rent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stan ob­ni­żo­nej świa­do­mo­ści;

 (1.2) przen. pełne poś­wię­ce­nie się danej czyn­no­ści po­wo­du­ją­ce brak kon­tak­tu z oto­cze­niem

 (1.3) środ. kib. tran­spa­rent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) środ. pot. osoba transpł­cio­wa, nie iden­ty­fi­ku­ją­ca się z płcią na­da­ną przy uro­dze­niu

przy­miot­nik

 (3.1) chem. izo­mer z pod­staw­ni­ka­mi po prze­ciw­nej stro­nie pła­szczyz­ny

 (3.2) środ. pot. transpł­cio­wy

Wiktionary

Trans – jeden z ro­dza­jów od­mien­nych sta­nów świa­do­mo­ści.

Stan umy­słu cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się zmie­nio­ną świa­do­mo­ścią, co oz­na­cza rów­nież zmie­nio­ną wraż­li­wość na bodź­ce. Trans może wy­wo­ły­wać stan ob­ni­żo­nej lub pod­wyż­szo­nej świa­do­mo­ści. Osoby po­grą­żo­ne w tran­sie mogą wy­ko­ny­wać okre­ślo­ne czyn­no­ści podś­wia­do­mie, w spo­sób nie­kon­tro­lo­wa­ny przez świa­do­mość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Roz­wie­szo­no wiel­ki trans na sek­to­rze ul­tra­sów.

 (2.1) Ostat­nio zna­jo­my zadał mi takie py­ta­nie „czy trans po zmia­nie płci może przejść chrzest”? Nie je­stem w sta­nie od­po­wie­dzieć, bo nie wiem i dla­te­go liczę tu na Waszą pomoc.

 (3.1) Nie­na­sy­co­ne kwasy tłu­szczo­we wy­stę­pu­ją w dwóch for­mach izo­me­rycz­nych: cis i trans.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãw̃s, AS: trãũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transowy

 rzecz. transik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) transseksualista / transseksualistka

Wiktionary


transakcentacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. sztucz­ne prze­nie­sie­nie ak­cen­tu w wy­ra­zie, np. w celu uzy­ska­nia rytmu pio­sen­ki lub wier­sza;

Wiktionary

Tran­sak­cen­ta­cja (niem. "Ak­zent­vers­chie­bung", ang. "di­spla­ced ac­cent") – w li­te­ra­tu­rze za­bieg po­le­ga­ją­cy na prze­nie­sie­niu ak­cen­tu z sy­la­by pra­wi­dło­wo ak­cen­to­wa­nej na inną, zwy­kle z nią zry­mo­wa­ną, ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie uwagi od­bior­cy na dany wyraz lub sfor­mu­ło­wa­nie.

Wikipedia


transakcja

1. ope­ra­cja hand­lo­wa kupna lub sprze­da­ży;
2. umowa hand­lo­wa do­ty­czą­ca kupna lub sprze­da­ży;
3. za­war­cie ta­kiej umowy; układ;
4. w in­for­ma­ty­ce: zbiór ope­ra­cji na bazie da­nych, które mogą zo­stać sfi­na­li­zo­wa­ne wy­łącz­nie w przy­pad­ku zre­a­li­zo­wa­nia wszyst­kich ope­ra­cji tego zbio­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. ope­ra­cja hand­lo­wa zwią­za­na z kup­nem lub sprze­da­żą to­wa­rów bądź usług

 (1.2) in­form. grupa ope­ra­cji, które razem wszyst­kie są wy­co­fy­wa­ne, np. jeśli choć jedna z nich za­koń­czy się błę­dem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tran­sak­cja (fi­nan­se)
  • tran­sak­cja (in­for­ma­ty­ka) – nie­po­dziel­na ope­ra­cja w sy­ste­mie ba­zo­da­no­wym
  • Tran­sak­cja sp. z o.o. – spół­ka no­men­kla­tu­ro­wa dzia­ła­ją­ca w la­tach 1988–1991

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Jeśli któ­ra­kol­wiek mo­dy­fi­ka­cja wcho­dzą­ca w skład tran­sak­cji nie po­wie­dzie się, do­cho­dzi do unie­waż­nie­nia rów­nież wszyst­kich in­nych mo­dy­fi­ka­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãw̃ˈzakt͡sʲja, AS: trãũ̯zakcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transakcyjny

Wiktionary


transakcyjnie

→ tran­sak­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

transakcyjny

transakcyjność

→ tran­sak­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

transakcyjny

transakcyjny

→ tran­sak­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tran­sak­cją, do­ty­czą­cy tran­sak­cji

Wiktionary

Patrz:

transakcja

Powiązane:

 rzecz. transakcja ż.

Wiktionary


transaktynowiec

pier­wia­stek pro­mie­niot­wór­czy o licz­bie ato­mo­wej więk­szej niż 102


SJP.pl


transalpejski

po­ło­żo­ny na pół­noc od Alp


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) prze­bie­ga­ją­cy przez Alpy

 (1.2) za­al­pej­ski

Wiktionary


transaminacja

od­wra­cal­ne prze­nie­sie­nie grup ami­no­wych z ami­nok­wa­su na ke­tok­was


SJP.pl

Tran­sa­mi­na­cja – re­ak­cja che­micz­na prze­nie­sie­nia grupy ami­no­wej z ami­nok­wa­su na jeden z 3 ke­tok­wa­sów, w wy­ni­ku czego pow­sta­je nowy ami­nok­was i nowy ke­tok­was. Pro­ces ten ka­ta­li­zo­wa­ny jest przez tran­sa­mi­na­zy (ami­no­trans­fe­ra­zy).

Wikipedia


transaminaza

enzym bio­rą­cy udział w prze­mia­nie ami­nok­wa­sów; ami­no­trans­fe­ra­za


SJP.pl


transanatolijski

przy­miot­nik

 (1.1) prze­bie­ga­ją­cy przez Ana­to­lię, kur­su­ją­cy przez Ana­to­lię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃sãnatɔˈlʲijsʲci, AS: trãũ̯sãnatolʹii ̯sʹḱi

Wiktionary


transarktyczny

prze­bie­ga­ją­cy po­przez ob­szar Ark­ty­ki


SJP.pl


transatlantycki

1. po­ło­żo­ny po dru­giej stro­nie Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go;
2. od­by­wa­ją­cy się po­przez At­lan­tyk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­by­wa­ją­cy kursy przez At­lan­tyk, prze­cho­dzą­cy przez At­lan­tyk

 (1.2) znaj­du­ją­cy się za At­lan­ty­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­rząd linii zat­wier­dził plan lotów tran­sat­lan­tyc­kich.

 (1.1) Kabel tran­sat­lan­tyc­ki był w tych dniach te­ma­tem niez­li­czo­nych kazań oraz rów­nie ogrom­nej por­cji oko­licz­no­ścio­wych wier­szy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transatlantyk m.

Wiktionary


transatlantyckość

→ tran­sat­lan­tyc­ki


SJP.pl

Patrz:

transatlantycki

transatlantyk

sta­tek pa­sa­żer­ski pły­wa­ją­cy przez Ocean At­lan­tyc­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. duży tran­sat­lan­tyc­ki sta­tek pa­sa­żer­ski;

Wiktionary

Tran­sat­lan­tyk – sta­tek pa­sa­żer­ski kur­su­ją­cy na usta­lo­nych li­niach że­glu­go­wych, li­nio­wiec. Nazwa po­cho­dzi od stat­ków ob­słu­gu­ją­cych po­łą­cze­nia po­mię­dzy USA i Eu­ro­pą, prze­mie­rza­ją­cych Ocean At­lan­tyc­ki. Naj­więk­sze li­nio­we stat­ki pa­sa­żer­skie wal­czy­ły o Błę­kit­ną Wstę­gę At­lan­ty­ku, a jej zdo­by­cie oz­na­cza­ło wzrost pre­sti­żu i licz­by pa­sa­że­rów szu­ka­ją­cych jak naj­szyb­szych po­łą­czeń w że­glu­dze z Eu­ro­py do Sta­nów Zjed­no­czo­nych i Ka­na­dy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tran­sat­lan­tyk zde­rzył się z górą lo­do­wą.

 (1.1) Era tran­sat­lan­ty­ków trwa­ła około 130 lat i mi­nę­ła bez­po­wrot­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transatlantycki

Wiktionary


transawangarda

ek­spre­sjo­ni­stycz­ne ma­lar­stwo w la­tach 70. i 80. XX wieku, odrzu­ca­ją­ce ek­spe­ry­men­ta­tor­skie po­sta­wy w sztu­ce i ko­rzy­sta­ją­ce z tra­dy­cji kul­tu­ro­wej; ma­lar­stwo po­za­a­wan­gar­do­we


SJP.pl

Tran­sa­wan­gar­da (wł. "la tran­sa­van­gu­ar­dia") – wło­ska od­mia­na ten­den­cji ek­spre­sjo­ni­stycz­nych w sztu­ce współ­czes­nej schył­ku lat 70. i 80., po­ja­wia­ją­cych się nie­mal rów­no­cze­śnie w wielu kra­jach. W szer­szym zna­cze­niu ogół tych ru­chów, bar­dzo zresz­tą nie­jed­no­rod­ny, a czę­sto wręcz sprzecz­nych.

Wikipedia


transbukalny

masaż trans­bu­kal­ny - tech­ni­ka ma­sa­żu wy­ko­ny­wa­na w oko­li­cach po­licz­ków, ma­ją­ca na celu roz­luź­nie­nie mię­śni twa­rzy i po­pra­wę krą­że­nia krwi w tej oko­li­cy


SJP.pl


transbłonowy

prze­bi­ja­ją­cy całą gru­bość błony bio­lo­gicz­nej


SJP.pl


transcendencja

1. w fi­lo­zo­fii: ist­nie­nie cze­goś poza rze­czy­wi­sto­ścią, gra­ni­cą ludz­kie­go poz­na­nia;
2. w te­o­lo­gii: byt nie­moż­li­wy do poz­na­nia ludz­ki­mi zmy­sła­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. ist­nie­nie poza czymś, w szcze­gól­no­ści ist­nie­nie przed­mio­tu poz­na­nia poza umy­słem poz­na­ją­cym

 (1.2) teol. ist­nie­nie Boga i świa­ta du­cho­we­go poza świa­tem uz­na­nym za stwo­rzo­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tran­scen­den­cja – ter­min fi­lo­zo­ficz­ny
  • tran­scen­den­cja – ter­min re­li­gij­ny
  • Tran­scen­den­cja – film w re­ży­se­rii Wal­le­go Pfi­ste­ra
  • tran­scen­dent­ność
  • tran­scen­den­tal­ność

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lem za­da­wał py­ta­nia o rolę ko­niecz­no­ści i przy­pad­ku w przy­ro­dzie i w ludz­kiej eg­zy­sten­cji, o przysz­łe drogi roz­wo­ju tech­no­lo­gii i ich kon­sek­wen­cje dla czło­wie­ka, o ist­nie­nie Boga i tran­scen­den­cji, o moż­li­wo­ści ko­mu­ni­ko­wa­nia się z Ob­cy­mi z kos­mo­su itd.

 (1.2) Dzię­ki wcie­le­niu Syna Bo­że­go stała się moż­li­wa ko­mu­nia mię­dzy Bo­giem i Jego stwo­rze­niem, która wcze­śniej wy­da­wa­ła się sprzecz­na z Boską tran­scen­den­cją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃st͡sɛ̃nˈdɛ̃nt͡sʲja, AS: trãũ̯scẽndẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transcendentalista m., transcendentalistka ż., transcendentalizm m., transcendentalność ż., transcendentność ż.

 przym. transcendentalistyczny, transcendentalny, transcendentny

Wiktionary


transcendent

w fi­lo­zo­fii: coś wy­kra­cza­ją­ce­go poza gra­ni­ce ludz­kie­go poz­na­nia


SJP.pl


transcendentalia

po­wszech­ne wła­ści­wo­ści tego, co re­al­nie ist­nie­je, pod­sta­wo­we struk­tu­ry poz­naw­cze do­ty­czą­ce spo­so­bu ist­nie­nia bytów


SJP.pl

Tran­scen­den­ta­lia (rza­dziej w licz­bie po­je­dyn­czej jako tran­scen­den­ta­le) – uję­cia bytu wy­prze­dza­ją­ce jego uję­cia ka­te­go­rial­ne, w odróż­nie­niu od uni­wer­sa­liów od­no­szą­ce się do każ­de­go bytu ze wzglę­du na to, że byt ten ist­nie­je, nie ze wzglę­du na jego ja­ko­ścio­wą cha­rak­te­ry­sty­kę.

Wikipedia


transcendentalistka

→ tran­scen­den­ta­li­sta


SJP.pl

Patrz:

transcendentalista

transcendentalistyczny

→ tran­scen­den­ta­lizm


SJP.pl

Patrz:

transcendentalizm

transcendentalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. nurt fi­lo­zo­fii ame­ry­kań­skiej gło­szą­cy ideę rów­no­ści, nie­za­leż­no­ści oraz sa­mo­dziel­no­ści i pod­kre­śla­ją­cy au­to­no­micz­ność każ­de­go czło­wie­ka w do­cho­dze­niu do prawd mo­ral­nych, du­cho­wych oraz spo­łecz­nych;

Wiktionary

Tran­scen­den­ta­lizm – nurt fi­lo­zo­fii ame­ry­kań­skiej za­po­cząt­ko­wa­ny mię­dzy in­ny­mi przez R.W. Emer­so­na i H.D. Tho­re­au. Głosi ideę rów­no­ści, nie­za­leż­no­ści oraz sa­mo­dziel­no­ści. Pod­kre­śla au­to­no­micz­ność każ­de­go czło­wie­ka w do­cho­dze­niu do prawd mo­ral­nych, du­cho­wych oraz spo­łecz­nych. Za pier­wszy tekst trak­tu­ją­cy o tran­scen­den­ta­liz­mie uwa­ża­ny jest "Na­tu­re" Emer­so­na. Jego sa­me­go uważa się za pre­kur­so­ra ruchu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Opar­ty na ide­a­liz­mie mo­ni­stycz­nym tran­scen­den­ta­lizm gło­sił re­al­ność ducha i za­sa­dzał się na epi­ste­mo­lo­gicz­nej idei, że moż­li­we jest poz­na­nie prawd ab­so­lut­nych w spo­sób nie­za­poś­red­ni­czo­ny przez kul­tu­ro­we kon­struk­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transcendentalista m., transcendentalistka ż., transcendencja ż.

 przym. transcendentalny

Wiktionary


transcendentalność

Tran­scen­den­tal­ność (łac. "tran­scen­de­re" – „wy­cho­dze­nie poza gra­ni­ce”) – za­gad­nie­nie jest tran­scen­den­tal­ne, kiedy jego pro­ble­ma­ty­ka wy­kra­cza poza doś­wiad­cze­nie zmy­sło­we, czy moż­li­we uży­cie te­o­rii kon­fron­to­wa­nej z doś­wiad­cze­niem, a spo­sób jego we­ry­fi­ka­cji nie jest je­dy­nie spra­wą lo­gi­ki czy ma­te­ma­ty­ki.

Wikipedia


transcendentalny

w fi­lo­zo­fii: bę­dą­cy wa­run­kiem poz­na­nia, od­no­szą­cy się do aprio­rycz­nych form poz­na­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. taki, który do­ty­czy aprio­rycz­nych form poz­na­nia (wy­kra­cza poza gra­ni­ce umy­słu i od­no­si się do przed­mio­tu poz­na­nia)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sym­bol, zwła­szcza sztu­ka sym­bo­licz­na, od­sła­nia w swych naj­wy­bit­niej­szych dzie­łach świat war­to­ści tran­scen­den­tal­nych, „sa­crum”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃st͡sɛ̃ndɛ̃nˈtalnɨ, AS: trãũ̯scẽndẽntalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transcendentalizm m., transcendencja ż., transcendentalista m., transcendentalność ż.

Wiktionary


transcendentność

Tran­scen­dent­ność (łac. "tran­scen­de­re" - "wy­cho­dze­nie poza gra­ni­ce") – za tran­scen­dent­ne uz­na­je się to, co "wy­kra­cza poza gra­ni­ce". "Mó­wi­my, że ja­kieś a jest tran­scen­dent­ne wobec ja­kie­goś b, je­że­li a prze­kra­cza b".

Po­ję­cie to po­cząt­ko­wo od­no­si­ło się do on­to­lo­gii, z cza­sem za­czę­ło się rów­nież po­ja­wiać w ra­mach te­o­rii poz­na­nia. "Tran­scen­den­cja" jest czę­sto my­lo­na z "tran­scen­den­tal­no­ścią", którą wpro­wa­dził do­pie­ro Im­ma­nu­el Kant i która od­no­si się do spo­so­bów i moż­li­wo­ści poz­na­nia ludz­kie­go.

Wikipedia


transcendentny

1. wy­kra­cza­ją­cy poza za­sięg doś­wiad­cze­nia i poz­na­nia ludz­kie­go;
2. zew­nętrz­ny wobec cze­goś


SJP.pl


transdermalny

przez­skór­ny


SJP.pl


transducyna

Trans­du­cy­na – biał­ko prze­kaź­ni­ko­we błon cy­to­plaz­ma­tycz­nych ko­mó­rek prę­ci­ko­wych siat­ków­ki oka. Jest to biał­ko G wią­żą­ce GTP, które poś­red­ni­czy w sprzę­ga­niu sy­gna­łu mię­dzy ro­dop­sy­ną a fos­fo­die­ste­ra­zą cGMP, zwią­za­ną z błoną zew­nętrz­ną seg­men­tów prę­ci­ków.

Wikipedia


transdukcja

prze­no­sze­nie ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go z jed­nej ko­mór­ki bak­te­ryj­nej (dawcy) do dru­giej (bior­cy) za poś­red­nict­wem wi­ru­sów bak­te­ryj­nych (bak­te­rio­fa­gów)


SJP.pl

Trans­duk­cja – pro­ces wpro­wa­dze­nia no­we­go genu do ko­mór­ki przez bak­te­rio­fa­gi. Zja­wi­sko to zo­sta­ło od­kry­te w roku 1952 przez J. Le­der­ber­ga i N. Zin­de­ra w pro­ce­sie in­fek­cji ko­mó­rek bak­te­ryj­nych bak­te­rio­fa­ga­mi.

Wikipedia


transdukcyjny

→ trans­duk­cja


SJP.pl

Patrz:

transdukcja

transduktor

przy­rząd ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie w tech­ni­ce po­mia­ro­wej oraz w ukła­dach au­to­ma­tycz­nych


SJP.pl


transduktorowy

przy­miot­nik od: trans­duk­tor


SJP.pl


transdyscyplinarność

→ trans­dy­scy­pli­nar­ny


SJP.pl

Patrz:

transdyscyplinarny

transenna

Tran­sen­na – płyta za­my­ka­ją­ca okno, wy­ko­na­na z cien­ko osz­li­fo­wa­ne­go, lub ażu­ro­we­go mar­mu­ru, ka­mie­nia, ala­ba­stru, drew­na.

Wikipedia


transept

nawa po­przecz­na prze­ci­na­ją­ca nawę głów­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. nawa po­przecz­na w ko­ście­le, od­dzie­la­ją­ca pre­zbi­te­rium od resz­ty bu­dyn­ku;

Wiktionary

Tran­sept, nawa po­przecz­na, część ko­ścio­ła, nawa pro­sto­pa­dła do osi ko­ścio­ła, po­ło­żo­na po­mię­dzy pre­zbi­te­rium a resz­tą jego bu­dyn­ku. Tran­sept może być jedno- lub wie­lo­na­wo­wy.

W ro­mań­skich ba­zy­li­kach dwu­chó­ro­wych wy­stę­pu­ją dwa tran­sep­ty – wschod­ni (przy pre­zbi­te­rium) i za­chod­ni (zwią­za­ny z we­stwer­kiem). Na­to­miast w go­tyc­kich ka­te­drach an­giel­skich rów­nież mogą być dwa tran­sep­ty (obyd­wa od wscho­du). W dachu nad skrzy­żo­wa­niem tran­sep­tu i nawy głów­nej może wy­stę­po­wać nie­wiel­ka wieża (tzw. sy­gna­tur­ka).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tran­sept uło­żo­ny jest pro­sto­pad­le do osi głów­nej ko­ścio­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrãw̃sɛpt, AS: trãũ̯sept

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pseudotransept m.

 przym. transeptowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nawa poprzeczna, nawa krzyżowa

Wiktionary


transeptowy

→ tran­sept


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tran­sep­tem, do­ty­czą­cy tran­sep­tu

Wiktionary

Patrz:

transept

Powiązane:

 rzecz. transept m.

Wiktionary


transeufratea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ny kraj na Bli­skim Wscho­dzie, za­leż­ny od Ba­bi­lo­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I kró­lo­wie po­tęż­ni pa­no­wa­li nad Je­ro­zo­li­mą i rzą­dzi­li całą Tran­se­u­fra­teą, i od­sta­wia­no im po­da­tek, da­ni­nę i cło.

 (1.1) W żad­nym wy­pad­ku sa­tra­pa nie urzę­do­wał w Sa­ma­rii, jak­kol­wiek Tran­se­u­fra­tea w ara­mej­skim do­ku­men­cie ucho­dzi za kraj na­le­żą­cy do Sa­ma­rii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transeufratejski

Wiktionary


transeufratejski

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tran­se­u­fra­tei, zwią­za­ny z Tran­se­u­fra­teą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­men­dan­to­wi Re­chu­mo­wi, pi­sa­rzo­wi Szim­sza­jo­wi i po­zo­sta­łym ich to­wa­rzy­szom, któ­rzy miesz­ka­ją w Sa­ma­rii i w po­zo­sta­łych kra­i­nach tran­se­u­fra­tej­skich, poz­dro­wie­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Transeufratea

Wiktionary


transeuropejski

przy­miot­nik

 (1.1) wio­dą­cy przez zna­czą­cą część Eu­ro­py bądź kur­su­ją­cy przez nią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃sɛwrɔˈpɛjsʲci, AS: trãũ̯seu̯ropei ̯sʹḱi

Wiktionary


transfekcja

w bio­lo­gii: za­in­fe­ko­wa­nie ko­mór­ki genem po­cho­dzą­cym z wi­ru­sa lub bak­te­rio­fa­ga


SJP.pl

Trans­fek­cja − pro­ces wpro­wa­dze­nia ob­ce­go DNA lub RNA do ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­nej. W przy­pad­ku ko­mór­ki pro­ka­rio­tycz­nej obo­wią­zu­je ter­min trans­for­ma­cja (jeśli ma­te­riał po­cho­dzi z oto­cze­nia) lub trans­duk­cja (jeśli jest prze­no­szo­ny za poś­red­nict­wem bak­te­rio­fa­ga).

Wikipedia


transfer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. hand. prze­ka­za­nie środ­ków

 (1.2) sport. przej­ście za­wod­ni­ka do in­ne­go klubu

 (1.3) in­form. prze­sła­nie da­nych

 (1.4) psych. prze­nie­sie­nie zdo­by­tych doś­wiad­czeń lub umie­jęt­no­ści i uży­cie ich w od­mien­nej sy­tu­a­cji;

 (1.5) praw. prze­ka­za­nie praw do do­ku­men­tu imien­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trans­fer (in­for­ma­ty­ka)
  • trans­fer (psy­cho­lo­gia)
  • trans­fer (sport)
  • trans­fer po BA (brydż)
  • Trans­fer – film z 2007 roku
  • trans­fer bu­dże­to­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jako stu­dent in­te­re­so­wa­łem się trans­fe­rem ener­gii na duże od­le­gło­ści.

 (1.2) Kwoty trans­fe­ru nie ujaw­nio­no.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transferowy

 czas. transferować ndk.

 rzecz. przetransferowanie n., transferowanie n., wytransferowanie n.

Wiktionary


transferaza

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cję prze­no­sze­nia grup che­micz­nych z czą­stecz­ki jed­ne­go związ­ku (do­no­ra) na czą­stecz­kę in­ne­go związ­ku (ak­cep­tor)


SJP.pl


transferkar

wagon sa­mo­wy­ła­dow­czy z włas­nym na­pę­dem, słu­żą­cy do prze­wo­że­nia ma­te­ria­łów syp­kich; sto­so­wa­ny głów­nie w hu­tach


SJP.pl


transferowalny

da­ją­cy się trans­fe­ro­wać


SJP.pl


transferowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trans­fe­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transfer m., wytransferowanie n., przetransferowanie n.

 czas. transferować ndk., wytransferować dk., przetransferować dk.

 przym. transferowy

Wiktionary


transferowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trans­fe­ro­we; cecha tych, któ­rzy są trans­fe­ro­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transferowy

 przysł. transferowo

Wiktionary


transferowy

→ trans­fer


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. zwią­za­ny z trans­fe­rem, trans­fe­ro­wa­niem, do­ty­czą­cy prze­ka­zu pie­nię­dzy, usług, wie­dzy

 (1.2) sport. zwią­za­ny z trans­fe­rem, trans­fe­ra­mi

 (1.3) zwią­za­ny z trans­fe­rem (prze­no­sze­niem, prze­sy­ła­niem cze­goś z miej­sca na miej­sce)

Wiktionary

Patrz:

transfer

Przykłady

 (1.2) Jak wia­do­mo, w lipcu rynek trans­fe­ro­wy jest prak­tycz­nie zam­knię­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wytransferowanie n., transfer mrz., przetransferowanie n., transferowanie n., transferowość ż., wytransferowanie n.

 czas. transferować ndk., przetransferować dk., wytransferować dk.

Wiktionary


transferyna

biał­ko oso­cza krwi (gli­ko­pro­te­i­na) od­po­wie­dzial­ne za tran­sport że­la­za; sy­de­ro­fi­li­na


SJP.pl


transfiguracja

prze­mia­na po­sta­ci lub stanu ducha; prze­o­bra­że­nie, prze­i­sto­cze­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trans­fi­gu­ra­cja – w elek­tro­tech­ni­ce: przeksz­tał­ce­nie frag­men­tu ukła­du trój­fa­zo­we­go ele­men­tów po­łą­czo­nych w gwia­zdę w rów­no­waż­ny układ ele­men­tów po­łą­czo­nych w trój­kąt jak też na od­wrót
  • Trans­fi­gu­ra­cja – w te­o­lo­gii: Prze­mie­nie­nie Pań­skie (prze­mie­nie­nie Je­zu­sa)
  • Trans­fi­gu­ra­cja – przy­bra­nie przez mi­strzów du­cho­wych (lub po­strze­ga­nie ich przez ich zwo­len­ni­ków) zmie­nio­nej formy np. na ro­dzaj bo­skiej świa­tło­ści
  • Prze­mie­nie­nie Pań­skie – obraz au­tor­stwa Ra­fa­e­la

Wikipedia


transfluencja

trans­flu­en­cja lo­dow­ca – prze­le­wa­nie się lo­dow­ca z jed­nej do­li­ny do dru­giej przez prze­łęcz lub pła­ski grzbiet


SJP.pl


transflutryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. śro­dek owa­do­bój­czy

Wiktionary

Trans­flu­try­na – szyb­ko dzia­ła­ją­cy śro­dek owa­do­bój­czy o wzo­rze su­ma­rycz­nym C15H12Cl2F4O2.

Trans­flu­try­nę sto­su­je się wew­nątrz po­mie­szczeń prze­ciw mu­chom, ko­ma­rom i ka­ra­cza­nom. Jest sub­stan­cją sto­sun­ko­wo lotną (t. topn. 32 °C, t. wrz. 135 °C), dzia­ła­ją­cą kon­tak­to­wo i przez in­ha­la­cję.

Wikipedia


transfob

osoba prze­ja­wia­ją­ca nie­chęć lub agre­sję wobec osób transpł­cio­wych


SJP.pl


transfobia

nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do osób trans­sek­su­al­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. społ. dy­skry­mi­na­cja ob­ja­wia­ją­ca się nie­chę­cią lub agre­sją wobec osób transpł­cio­wych;

Wiktionary

Trans­fo­bia, rza­dziej tran­su­prze­dze­nie – ne­ga­tyw­ne uczu­cia i po­sta­wy wobec transpł­cio­wo­ści. Trans­fo­bia może obej­mo­wać strach, nie­chęć, nie­na­wiść, prze­moc, gniew lub dy­skom­fort od­czu­wa­ny lub wy­ra­ża­ny wobec osób, które nie do­sto­so­wu­ją się do spo­łecz­nych norm do­ty­czą­cych płci spo­łecz­no-kul­tu­ro­wej. Jest ona czę­sto wy­ra­ża­na rów­no­le­gle z po­glą­da­mi ho­mo­fo­bicz­ny­mi i z tego po­wo­du jest czę­sto uwa­ża­na za aspekt ho­mo­fo­bii. Trans­fo­bia sta­no­wi formę uprze­dze­nia i dy­skry­mi­na­cji, po­dob­ną do ra­siz­mu i sek­siz­mu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. transfob m., transfobiczność ż.

 przym. transfobiczny

Wiktionary


transfobiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co trans­fo­bicz­ne; cecha tych, któ­rzy są trans­fo­bicz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transfobia ż.

 przym. transfobiczny

 przysł. transfobicznie

Wiktionary


transfobiczny

zwią­za­ny z silną nie­chę­cią do osób trans­sek­su­al­nych


SJP.pl


transfobka

→ trans­fob


SJP.pl

Patrz:

transfob

transfokacja

dy­na­micz­ny efekt w fo­to­gra­fii, spra­wia­ją­cy wra­że­nie ruchu przed­mio­tów sta­tycz­nych, uzy­ska­ny za po­mo­cą zmia­ny ogni­sko­wej (zoom) pod­czas naś­wiet­la­nia błony


SJP.pl

Trans­fo­ka­cja – za­bieg w fo­to­gra­fii opar­ty na zmia­nie ogni­sko­wej (zoomu) pod­czas naś­wiet­la­nia błony fo­to­gra­ficz­nej. Po­le­ga na zmia­nie kąta wi­dze­nia w obiek­ty­wie, co po­wo­du­je wra­że­nie „spła­szcze­nia per­spek­ty­wy” i mniej­szej głębi ostro­ści. W rze­czy­wi­sto­ści pod­czas jazdy ka­me­ry, czyli jej ruchu na wózku lub kra­nie, głę­bia ostro­ści ani per­spek­ty­wa nie ulega zmia­nie, lecz zmie­nia się tło i ele­men­ty oto­cze­nia[].

Wikipedia


transfokator

urzą­dze­nie w ka­me­rze albo apa­ra­cie fo­to­gra­ficz­nym zmie­nia­ją­ce roz­miar obra­zu po­przez zmia­nę ogni­sko­wej obiek­ty­wu; zoom, obiek­tyw zmien­no­o­gni­sko­wy


SJP.pl

Trans­fo­ka­tor (ang. "focal" – ogni­sko­wy, od "focus" – ogni­sko pla­ni­me­trycz­ne, op­tycz­ne, aku­stycz­ne itd.; łac. "trans" – za, poza; łac. "focus" – ogni­sko) – szcze­gól­ny ro­dzaj obiek­ty­wu zmien­no­o­gni­sko­we­go po­sia­da­ją­cy wła­ści­wość pa­ra­fo­kal­no­ści, tj. taki w któ­rym ogni­sko nie prze­su­wa się pod­czas zmia­ny dłu­go­ści ogni­sko­wej obiek­ty­wu.

Wikipedia


transformacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­mia­na, przeksz­tał­ca­nie cze­goś

 (1.2) jęz. prze­bu­do­wa kon­struk­cji skład­nio­wej bez zmia­ny jej tre­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trans­for­ma­cja w ma­te­ma­ty­ce i fi­zy­ce
    • Funk­cja (przeksz­tał­ce­nie, trans­for­ma­cja)
    • Trans­for­ma­cja Fo­u­rie­ra
    • Trans­for­ma­cja La­pla­ce'a
    • trans­for­ma­cja współ­rzęd­nych
    • Trans­for­ma­cja Ga­li­le­u­sza
    • Trans­for­ma­cja Lo­rent­za
    • Trans­for­ma­cja (trans­for­ma­ta) Hil­ber­ta
    • Trans­for­ma­cja w ge­o­me­trii wy­kreśl­nej
  • Trans­for­ma­cja w bio­lo­gii
    • Trans­for­ma­cja DNA
    • Trans­for­ma­cja (typ ga­stru­la­cji) – jeden z typów ga­stru­la­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃sfɔrˈmat͡sʲja, AS: trãũ̯sformacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. transformować

 przym. transformacyjny

 rzecz. transformowanie n., transformator mrz.

Wiktionary


transformacjonizm

te­o­ria tłu­ma­czą­ca prze­cho­dze­nie cze­goś z jed­ne­go stanu do in­ne­go


SJP.pl


transformacyjność

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z trans­for­ma­cją


SJP.pl


transformacyjny

1. zwią­za­ny z przeksz­tał­ce­niem, prze­mia­ną kogoś lub cze­goś;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: zwią­za­ny z pro­ce­du­rą ling­wi­stycz­ną po­le­ga­ją­cą na przeksz­tał­ce­niu jed­nej struk­tu­ry gra­ma­tycz­nej w inną


SJP.pl


transformata

funk­cja bę­dą­ca wy­ni­kiem trans­for­ma­cji cał­ko­wej danej funk­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. wynik trans­for­ma­cji, wynik przeksz­tał­ce­nia ope­ran­du pod wpły­wem dzia­ła­nia ope­ra­to­ra;

Wiktionary

Trans­for­ma­ta – wynik przeksz­tał­ce­nia ope­ran­du pod wpły­wem dzia­ła­nia ope­ra­to­ra. In­ny­mi słowy, trans­for­ma­tą na­zy­wa się wynik dzia­ła­nia trans­for­ma­cji (zob. szyb­ka trans­for­ma­cja Fo­u­rie­ra).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃sfɔrˈmata, AS: trãũ̯sformata

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) funkcja przekształcona

Wiktionary


transformator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. urzą­dze­nie do zmia­ny po­zio­mu na­pię­cia elek­trycz­ne­go;

 (1.2) pot. bu­dy­nek z trans­for­ma­to­rem (1.1) wy­so­kie­go na­pię­cia

Wiktionary

Trans­for­ma­tor (z łac. "trans­for­ma­re" – przeksz­tał­cać) – urzą­dze­nie elek­trycz­ne słu­żą­ce do prze­no­sze­nia ener­gii elek­trycz­nej prądu prze­mien­ne­go drogą in­duk­cji z jed­ne­go ob­wo­du elek­trycz­ne­go do dru­gie­go, z za­cho­wa­niem pier­wot­nej czę­stot­li­wo­ści. Zwy­kle zmie­nia­ne jest rów­no­cze­śnie na­pię­cie elek­trycz­ne (wy­ją­tek sta­no­wi trans­for­ma­tor se­pa­ra­cyj­ny, w któ­rym na­pię­cie nie ulega zmia­nie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trans­for­ma­to­ry służą do zmia­ny po­zio­mu na­pię­cia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr, AS: trãũ̯sformator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transformatornia ż., transformacja ż., transformowanie n.

 czas. transformować ndk.

 przym. transformatorowy, transformacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót trafo; przekładnik

Wiktionary


transformatorek

zdrob­nie­nie od: trans­for­ma­tor


SJP.pl


transformatornia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­ją się trans­for­ma­to­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym pra­cu­ją trans­for­ma­to­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transformator mrz.

Wiktionary


transformatorownia

po­mie­szcze­nie, gdzie znaj­du­ją się trans­for­ma­to­ry


SJP.pl


transformatorowy

przy­miot­nik od: trans­for­ma­tor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trans­for­ma­to­rem, do­ty­czą­cy trans­for­ma­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transformator m.

Wiktionary


transformer

przed­miot, który łatwo można przeksz­tał­cić w inny; trans­for­mers


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. ar­chi­tek­tu­ra sieci ne­u­ro­no­wych na któ­rej opie­ra­ją się LLM - mo­de­le ję­zy­ko­we sztucz­nej in­te­li­gen­cji;

Wiktionary

Trans­for­mer – drugi album Lou Reeda, wy­da­ny 8 grud­nia 1972. Zo­stał on wy­pro­du­ko­wa­ny przez Da­vi­da Bo­wie­go i Micka Ron­so­na. Na­grań do­ko­na­no w sierp­niu 1972 w lon­dyń­skim Tri­dent Stu­dios.

Za­wie­ra naj­bar­dziej znane pio­sen­ki Reeda: "Per­fect Day", "Sa­tel­li­te of Love" i jego naj­więk­szy prze­bój "Walk on the Wild Side". Płyta ma numer 194 na li­ście 500 naj­lep­szych al­bu­mów ma­ga­zy­nu "Rol­ling Stone".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Można po­wie­dzieć, że trans­for­me­ry były do roku 2024 pod­sta­wą dzia­ła­nia nie­mal całej ge­ne­ra­tyw­nej sztucz­nej in­te­li­gen­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transformowanie n.

Wiktionary


transformers

przed­miot, który łatwo można przeksz­tał­cić w inny; trans­for­mer


SJP.pl

Trans­for­mers – fik­cyj­na rasa po­za­ziem­skich me­cha­nicz­nych istot, ma­ją­cych zdol­ność prze­o­bra­ża­nia się w po­ja­zdy. De­biu­to­wa­ły w 1983 jako za­baw­ki firmy Has­bro, in­spi­ro­wa­ne prze­ję­ty­mi przez nią za­baw­ka­mi Car Ro­bots oraz Diac­lo­ne firmy Ta­ka­ra. Trans­for­me­ry wy­róż­nia­ły się na tle in­nych za­ba­wek tym, że poza cha­rak­te­ry­stycz­ną dla nich uni­ka­to­wą funk­cjo­nal­no­ścią (ro­bo­ty, które zmie­nia­ją się w sa­mo­cho­dy) miały rów­nież opra­co­wa­ny spe­cjal­nie dla nich świat przed­sta­wio­ny.

Wikipedia


transformistka

→ trans­for­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

transformista

transformistyczny

→ trans­for­mizm


SJP.pl

Patrz:

transformizm

transformizm

te­o­ria gło­szą­ca, że ga­tun­ki przeksz­tał­ca­ją się w inne w ko­lej­nych epo­kach ge­o­lo­gicz­nych


SJP.pl

Trans­for­mizm (łac. "trans­for­ma­tio" przeksz­tał­ce­nie) – przed­dar­wi­now­ski ewo­lu­cjo­nizm, prze­ciw­sta­wio­na kre­a­cjo­niz­mo­wi te­o­ria bio­lo­gicz­na za­kła­da­ją­ca, że or­ga­niz­my nie pow­sta­ły dzię­ki od­dziel­nym aktom stwo­rze­nia, ale two­rzy­ły się jedne z dru­gich, zmie­nia­jąc się w dro­dze stop­nio­wych zmian i przeksz­tał­ceń, i dając po­czą­tek nowym ga­tun­kom.

Wikipedia


transformowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trans­for­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transformator mrz., transformacja ż., transformer m.

 czas. transformować ndk.

 przym. transformacyjny

Wiktionary


transfuzja

za­bieg lecz­ni­czy po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu do krwio­bie­gu cho­re­go (bior­cy) krwi lub jej pre­pa­ra­tów o od­po­wied­niej gru­pie, po­bra­nej od dawcy; prze­ta­cza­nie krwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wpro­wa­dza­nie do na­czy­nia krwio­no­śne­go pa­cjen­ta krwi lub jej skład­ni­ków po­cho­dze­nia zew­nętrz­ne­go

 (1.2) pot. med. po­da­nie kro­plów­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby wy­ko­nać trans­fuz­ję krwi, mu­si­my znać grupę krwi pa­cjen­ta.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przetaczanie, przetoczenie

 (1.2) infuzja, wlew

Wiktionary


transfuzjolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie trans­fuz­jo­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ca­ło­ścią pro­ble­mów po­bie­ra­nia, kon­ser­wo­wa­nia oraz sto­so­wa­nia krwi i pre­pa­ra­tów krwio­po­chod­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka trans­fuz­jo­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako trans­fuz­jo­log i me­ne­dżer li­czył na po­sa­dę dy­rek­to­ra sta­cji krwio­daw­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃sfuˈzʲjɔlɔk, AS: trãũ̯sfuzʹi ̯olok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transfuzjologia ż.

 przym. transfuzjologiczny

 przysł. transfuzjologicznie

Wiktionary


transfuzjologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ca­ło­ścią pro­ble­mów do­ty­czą­cych po­bie­ra­nia, kon­ser­wo­wa­nia oraz sto­so­wa­nia krwi i pre­pa­ra­tów krwio­po­chod­nych w lecz­nict­wie


SJP.pl

Trans­fuz­jo­lo­gia – dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się na­u­ko­wy­mi pod­sta­wa­mi do­ty­czą­cy­mi po­bie­ra­nia, kon­ser­wo­wa­nia oraz sto­so­wa­nia krwi i pre­pa­ra­tów krwio­po­chod­nych w lecz­nict­wie, a także prze­pro­wa­dza­niem te­ra­pe­u­tycz­nych za­bie­gów afe­re­zy.

Z trans­fuz­jo­lo­gii jako dzie­dzi­ny na­u­ko­wej wy­o­dręb­nia się czę­sto trans­fuz­jo­lo­gię kli­nicz­ną, która sto­su­je ogól­ną wie­dzę i za­sa­dy na­u­ko­we do za­sto­so­wań prak­tycz­nych w wielu in­nych spe­cjal­no­ściach me­dycz­nych, ze szcze­gól­nym uwz­ględ­nie­niem:

Wikipedia


transfuzjonistka

→ trans­fuz­jo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

transfuzjonista

transgatunkowy

wy­cho­dzą­cy poza ramy ga­tun­ku


SJP.pl


transgender

[czy­taj: trans­dżen­der] osoba z za­bu­rze­niem toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­cym na ro­zbież­no­ści mię­dzy psy­chicz­nym po­czu­ciem płci a bio­lo­gicz­ną bu­do­wą ciała; trans­sek­su­a­li­sta, trans­gen­de­ry­sta


SJP.pl


transgenderowy

[czy­taj: trans­dżen­de­ro­wy] taki, któ­re­go płeć bio­lo­gicz­na nie od­po­wia­da jego od­czu­ciom i za­cho­wa­niom; trans­gen­de­rycz­ny, transpł­cio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z trans­gen­de­ryz­mem, wy­ka­zu­ją­cy ten­den­cje do od­bie­ga­nia od tra­dy­cyj­nej roli płcio­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdję­cia TranStories opo­wia­da­ją hi­sto­rie osób trans­gen­de­ro­wych, czyli znaj­du­ją­cych się po­mię­dzy płcia­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transgenderysta m., transgenderystka ż., transgenderyzm m., transgender m.

 przym. transgender, transgenderyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) transgenderyczny, transgender

Wiktionary


transgenderyczny

[czy­taj: trans­dżen­de­rycz­ny] taki, któ­re­go płeć bio­lo­gicz­na nie od­po­wia­da jego od­czu­ciom i za­cho­wa­niom; trans­gen­de­ro­wy, transpł­cio­wy


SJP.pl


transgenderysta

[czy­taj: trans­dżen­de­ry­sta] osoba z za­bu­rze­niem toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­cym na ro­zbież­no­ści mię­dzy psy­chicz­nym po­czu­ciem płci a bio­lo­gicz­ną bu­do­wą ciała; trans­sek­su­a­li­sta, trans­gen­der


SJP.pl


transgenderyzm

za­bu­rze­nie iden­ty­fi­ka­cji i roli płcio­wej, poś­red­nie mię­dzy trans­we­sty­tyz­mem i trans­sek­su­a­liz­mem, po­le­ga­ją­ce na nie­chę­ci do ope­ra­cji chi­rur­gicz­nej i zgo­dzie na ku­ra­cję hor­mo­nal­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) forma toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­ca na psy­chicz­nej iden­ty­fi­ka­cji osoby z płcią bio­lo­gicz­nie od­mien­ną, po­łą­czo­na z dą­że­niem do zmia­ny płci zgod­nie z tym po­czu­ciem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trans­we­sty­tyzm i trans­gen­de­ryzm sta­no­wią in­te­gral­ną część kul­tu­ry kra­jów Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transgenderowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) transpłciowość, międzypłciowość

Wiktionary


transgeneza

wpro­wa­dze­nie do ko­mór­ki ob­ce­go DNA; trans­ge­ni­za­cja, trans­for­ma­cja ge­ne­tycz­na


SJP.pl


transgeniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trans­ge­nicz­ne; cecha tych, któ­rzy są trans­ge­nicz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transgeniczny

 przysł. transgenicznie

Wiktionary


transgeniczny

przy­miot­nik

 (1.1) biol. okre­śla­ją­cy or­ga­nizm, któ­re­go genom za­wie­ra gen wpro­wa­dzo­ny od in­ne­go or­ga­niz­mu tego sa­me­go lub in­ne­go ga­tun­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transgeniczność ż.

Wiktionary


transgenizacja

wpro­wa­dze­nie do ko­mór­ki ob­ce­go DNA; trans­ge­ne­za, trans­for­ma­cja ge­ne­tycz­na


SJP.pl


transgraniczność

→ trans­gra­nicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trans­gra­nicz­ne; cecha tych, któ­rzy są trans­gra­nicz­ni

Wiktionary

Patrz:

transgraniczny

Powiązane:

 przym. transgraniczny

 przysł. transgranicznie

Wiktionary


transgraniczny

prze­kra­cza­ją­cy gra­ni­ce państw, ist­nie­ją­cy ponad gra­ni­ca­mi państw


SJP.pl


transgresja

1. wy­cho­dze­nie poza stan­dar­dy, prze­kro­cze­nie gra­nic, zwła­szcza norm mo­ral­nych;
2. zja­wi­sko sil­niej­sze­go roz­wo­ju pew­nej cechy u po­tom­stwa niż w or­ga­niz­mach ro­dzi­ciel­skich;
3. zaj­mo­wa­nie no­we­go ob­sza­ru przez morze, lo­do­wiec, pu­sty­nię itp. wsku­tek ru­chów tek­to­nicz­nych lub zmian kli­ma­tycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. prze­kro­cze­nie gra­nic, norm

 (1.2) biol. sil­niej­szy roz­wój okre­ślo­nej cechy u mie­szań­ców niż u ro­dzi­ców

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trans­gre­sja w ge­o­lo­gii:
    • trans­gre­sja morza – stop­nio­we za­le­wa­nie po­wierzch­ni lądu przez morze
    • trans­gre­sja lo­dow­ca – prze­su­wa­nie się czoła lo­dow­ca ku przo­do­wi
  • trans­gre­sja – po­ję­cie z za­kre­su ge­ne­ty­ki
  • trans­gre­sja – po­ję­cie z za­kre­su psy­cho­lo­gii i fi­lo­zo­fii
  • Trans­gre­sja – pol­ska grupa mu­zycz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na po­cząt­ku jury na­stę­pu­je trans­gre­sja morza, duże ob­sza­ry współ­czes­nej Eu­ro­py po­kry­wa morze epi­kon­ty­nen­tal­ne; pod ko­niec jury morza za­czy­na­ją się wy­co­fy­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãw̃zˈɡrɛsʲja, AS: trãũ̯zgresʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transgresywny

 rzecz. gradient m.

Wiktionary


transgresować

wy­cho­dzić poza stan­dar­dy, prze­kra­czać gra­ni­ce, zwła­szcza norm mo­ral­nych


SJP.pl


transgresyjny

→ trans­gre­sja; trans­gre­syw­ny


SJP.pl


transgresywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co trans­gre­syw­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transgresywny

Wiktionary


transgresywny

→ trans­gre­sja; trans­gre­syj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy trans­gre­sji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transgresywność ż., transgresja ż.

Wiktionary


transhimalaje

góry w Chi­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. góry w Chi­nach na po­łud­niu Wy­ży­ny Ty­be­tań­skiej;

Wiktionary

Trans­hi­ma­la­je (chiń. 冈底斯山脉; pi­ny­in "Gāngdǐsī Shānmài") – góry w Chi­nach na po­łud­niu Wy­ży­ny Ty­be­tań­skiej.

Dłu­gie na 1000 km, sze­ro­kie na 30-225 km. W tek­to­nicz­nym ob­ni­że­niu dzie­lą­cym je od Hi­ma­la­jów płyną rzeki: Brah­ma­pu­tra górna, Sat­ledź, Indus. Głów­ne pasma: Ngan­glong Kan­gri (wy­so­kość do 6596 m), Nien­czen Tan­gla (7182 m), Kaj­las.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pół­noc­ne stoki Trans­hi­ma­la­jów po­ra­sta ro­ślin­ność pół­pu­styn­na.

Wiktionary


transhimalajski

→ Trans­hi­ma­la­je


SJP.pl

Patrz:

Transhimalaje

transhumancja

forma pa­ster­stwa po­le­ga­ją­ca na prze­pę­dza­niu trzód usta­lo­ny­mi szla­ka­mi z pa­stwisk gór­skich na ni­zin­ne


SJP.pl

Nie mylić z: trans­hu­ma­nizm.

Trans­hu­man­cja (ina­czej: pa­ster­stwo trans­hu­man­cyj­ne) – ro­dzaj pier­wot­nej, ek­sten­syw­nej formy pa­ster­stwa, nie­słusz­nie cza­sem zwa­nej ko­czow­nict­wem. W odróż­nie­niu od kla­sycz­ne­go ko­czow­nict­wa trans­hu­man­cja po­le­ga na se­zo­no­wych, sta­łych prze­go­nach stad mię­dzy pa­stwi­ska­mi zi­mo­wy­mi (na rów­ni­nach pod­gór­skich, w do­li­nach itp.) i pa­stwi­ska­mi let­ni­mi (gór­ski­mi), jed­nak jego oś­rod­kiem po­zo­sta­je stała osada – wieś, gdzie część lud­no­ści trud­ni się upra­wą roli.

Wikipedia


transhumancyjny

→ trans­hu­man­cja


SJP.pl

Patrz:

transhumancja

transhumanista

przed­sta­wi­ciel ruchu po­stu­lu­ją­ce­go po­trze­bę wy­ko­rzy­sta­nia nauki i tech­ni­ki, w szcze­gól­no­ści ne­u­ro­tech­no­lo­gii, bio­tech­no­lo­gii i na­no­tech­no­lo­gii, do przez­wy­cię­że­nia ludz­kich ogra­ni­czeń i po­pra­wy kon­dy­cji ludz­kiej


SJP.pl


transhumanistka

→ trans­hu­ma­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

transhumanista

transhumanistyczny

→ trans­hu­ma­nizm


SJP.pl

Patrz:

transhumanizm

transhumanizm

ruch po­stu­lu­ją­cy po­trze­bę wy­ko­rzy­sta­nia nauki i tech­ni­ki, w szcze­gól­no­ści ne­u­ro­tech­no­lo­gii, bio­tech­no­lo­gii i na­no­tech­no­lo­gii, do przez­wy­cię­że­nia ludz­kich ogra­ni­czeń i po­pra­wy kon­dy­cji ludz­kiej


SJP.pl

Trans­hu­ma­nizm – ruch fi­lo­zo­ficz­ny i in­te­lek­tu­al­ny opo­wia­da­ją­cy się za wy­ko­rzy­sta­niem tech­no­lo­gii do do­sko­na­le­nia czło­wie­ka. Zwo­len­ni­cy ruchu uz­na­ją za moż­li­we i po­żą­da­ne fun­da­men­tal­ną po­pra­wę kon­dy­cji ludz­kiej, w tym eli­mi­na­cję sta­rze­nia się i znacz­ne wzmoc­nie­nie zdol­no­ści in­te­lek­tu­al­nych, fi­zycz­nych i psy­chicz­nych. Wśród klu­czo­wych dzie­dzin in­te­re­su trans­hu­ma­niz­mu wy­mie­nia się prze­dłu­ża­nie życia, in­ży­nie­rię ge­ne­tycz­ną, na­no­tech­no­lo­gię i sztucz­ną in­te­li­gen­cję.

Wikipedia


transik

zdrob­nie­nie od: trans


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trans

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie trans, lecz tylko mały tran­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trans m.

 przym. trans

Wiktionary


transit

[czy­taj: tranz-it] model sa­mo­cho­du marki Ford


SJP.pl

Tran­sit, rów­nież NAVSAT, NNSS (ang. "Navy Na­vi­ga­tion Sa­tel­li­te Sy­stem") – pier­wszy dzia­ła­ją­cy sy­stem na­wi­ga­cji sa­te­li­tar­nej. Uży­wa­ny po­cząt­ko­wo przez Ma­ry­nar­kę Wo­jen­ną USA do okre­śla­nia po­zy­cji przez okrę­ty pod­wod­ne z po­ci­ska­mi ba­li­stycz­ny­mi typu Po­la­ris, póź­niej rów­nież przez okrę­ty na­wod­ne, a w 1967 udo­stęp­nio­no go użyt­kow­ni­kom cy­wil­nym. Wy­ko­rzy­sty­wa­no go m.in. w że­glu­dze oraz do celów hy­dro­gra­ficz­nych i ge­o­de­zyj­nych.

Wikipedia


transitio

[czy­taj: trans-itio] z ła­ci­ny: przej­ście, ro­dzaj fi­gu­ry re­to­rycz­nej or­ga­ni­zu­ją­cej wy­po­wiedź; tran­zy­cja


SJP.pl


transjent

w fi­zy­ce: stan przej­ścio­wy wzbu­dzo­ne­go, wy­mu­szo­ne­go drga­nia


SJP.pl

Tran­sjent (aku­sty­ka)(ang. "Tran­sient – prze­mi­ja­ją­cy, chwi­lo­wy") – ele­ment fali dźwię­ko­wej, bę­dą­cy in­te­gral­ną czę­ścią sy­gna­łu aku­stycz­ne­go (rów­nież jako cały ten sy­gnał), cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­so­ką am­pli­tu­dą i krót­kim cza­sem prze­mi­ja­nia.

W pro­ce­sie cy­fro­wej obrób­ki dźwię­ku wy­ko­rzy­stu­je się tech­ni­ki kształ­to­wa­nia tran­sjen­tów aby ce­lo­wo osią­gnąć ko­rzyst­ne dla pro­duk­cji re­zul­ta­ty, np. pod­kre­śle­nie cha­rak­te­ru ut­wo­ru mu­zycz­ne­go.

Wikipedia


transjordania

nazwa Jor­da­nii od 1921 do 1949 roku


SJP.pl

Tran­sjor­da­nia ( Tran­sjor­dan, #PATRZ

"Imārah Sharq al-Urdun", czyli „kraj za Jor­da­nem”) – emi­rat ut­wo­rzo­ny w 1921 we wschod­niej czę­ści te­ry­to­rium man­da­to­we­go Pa­le­sty­ny na Bli­skim Wscho­dzie. Te­ry­to­rium to po­zo­sta­wa­ło pod ad­mi­ni­stra­cją Wiel­kiej Bry­ta­nii do roku 1946, gdy ogło­si­ło ono nie­pod­le­głość jako Kró­le­stwo Tran­sjor­da­nii. Od 1949 jego ofi­cjal­na nazwa brzmi Ha­szy­midz­kie Kró­le­stwo Jor­da­nii (#PATRZ

Wikipedia


transjordański

→ Tran­sjor­da­nia


SJP.pl

Patrz:

Transjordania

transka

osoba iden­ty­fi­ku­ją­ca się z płcią żeń­ską, po­mi­mo tego, że przy na­ro­dzi­nach stwier­dzo­no u niej płeć męską na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych


SJP.pl


transkei

Tran­skei – ban­tu­stan ut­wo­rzo­ny w 1963 dla ludów Khosa. Ogło­si­ło nie­pod­le­głość 26 paź­dzier­ni­ka 1976. Sto­li­cą ban­tu­sta­nu była Um­ta­ta. Tran­skei po­wró­ci­ło ofi­cjal­nie do RPA 27 kwiet­nia 1994; znaj­du­je się w gra­ni­cach współ­czes­nej Pro­win­cji Przy­ląd­ko­wej Wschod­niej.

Wikipedia


transkludowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trans­klu­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. transkludować ndk.

Wiktionary


transkluzja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. spo­sób za­im­por­to­wa­nia frag­men­tów in­nych do­ku­men­tów w sy­ste­mie hi­per­tek­sto­wym;

Wiktionary

Trans­kluz­ja (dosł. prze­nie­sie­nie i włą­cze­nie) – spo­sób włą­cze­nia w sy­ste­mie hi­per­tek­sto­wym frag­men­tów in­nych do­ku­men­tów.

Przy­kła­do­wo, ar­ty­kuł o go­spo­dar­ce ja­kie­goś kraju mógł­by za­wie­rać wy­kres czy aka­pit opi­su­ją­cy ek­sport pro­duk­tów rol­nych po­cho­dzą­cy z in­ne­go ar­ty­ku­łu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wsta­wia­nie sza­blo­nów w sy­ste­mie MediaWiki wy­ko­rzy­stu­je me­to­dę trans­kluz­ji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãw̃sˈkluzʲja, AS: trãũ̯skluzʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. zaciągnięcie

Wiktionary


transkobieta

ko­bie­ta, która do­ko­na­ła ko­rek­ty płci (uro­dzi­ła się jako męż­czyz­na)


SJP.pl

Trans ko­bie­ta (także trans-ko­bie­ta) – ko­bie­ta, któ­rej przy­pi­sa­no płeć męską przy uro­dze­niu i która żyje w zgo­dzie z od­czu­wa­ną przez nią żeń­ską toż­sa­mo­ścią płcio­wą. Trans ko­bie­ty to okre­śle­nie na osoby trans­sek­su­al­ne lub transpł­cio­we o typie M/K, czyli męż­czyz­na/ko­bie­ta ( MtF, male-to-fe­ma­le).

Wikipedia


transkodaż

przet­wa­rza­nie in­for­ma­cji wy­ra­żo­nych w danym ko­dzie na znaki in­ne­go kodu; tran­sko­do­wa­nie


SJP.pl


transkoder

układ przet­wa­rza­ją­cy jeden kod dwój­ko­wy na inny kod dwój­ko­wy


SJP.pl

Tran­sko­der – układ cy­fro­wy o n wej­ściach oraz k wyj­ściach. Jego dzia­ła­nie po­le­ga na za­mia­nie do­wol­ne­go kodu cy­fro­we­go (poza kodem 1 z n) na inny, do­wol­ny kod cy­fro­wy (rów­nież z wy­jąt­kiem kodu 1 z n).

Ty­po­wym przy­kła­dem ta­kie­go ukła­du jest układ za­mie­nia­ją­cy na­tu­ral­ny kod bi­nar­ny na kod wyś­wiet­la­cza sied­mio­seg­men­to­we­go (cza­sa­mi myl­nie na­zy­wa­nym „de­ko­de­rem”).

Wikipedia


transkontynentalny

1. prze­bie­ga­ją­cy przez cały kon­ty­nent;
2. prze­bie­ga­ją­cy mię­dzy kon­ty­nen­ta­mi; in­ter­kon­ty­nen­tal­ny, mię­dzy­kon­ty­nen­tal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­mie­rza­ją­cy, prze­bie­ga­ją­cy przez cały kon­ty­nent albo kur­su­ją­cy mię­dzy kon­ty­nen­ta­mi

Wiktionary


transkreacja

tłu­ma­cze­nie tek­stu od­da­ją­ce zna­cze­nie, kon­tekst oraz emo­cje za­war­te w ory­gi­na­le


SJP.pl

Tran­skre­a­cja – pro­ces adap­ta­cji prze­ka­zu, który nie­sie ze sobą tekst źró­dło­wy do ję­zy­ka do­ce­lo­we­go, przy za­cho­wa­niu jego in­ten­cji, emo­cji, stylu, wydź­wię­ku i kon­tek­stu. Treść pod­da­na tran­skre­a­cji po­win­na nieść te same kon­sek­wen­cje w ję­zy­ku do­ce­lo­wym, co w ję­zy­ku źró­dło­wym. Ter­min po­cho­dzi z po­łą­cze­nia słów "trans­la­cja" (tłu­ma­cze­nie) i "kre­a­cja" (two­rze­nie), co wska­zu­je na pro­ces twór­czy, w któ­rym wy­ko­naw­ca bie­rze pod uwagę także róż­ni­ce kul­tu­ro­we.

Wikipedia


transkrybować

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­ny­wać tran­skryp­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transkrypcja ż., transkrybowanie n., transkryptor mos., transkryptorka ż.

Wiktionary


transkrypcja

1. w mu­zy­ce:
a) opra­co­wa­nie ut­wo­ru mu­zycz­ne­go na inny in­stru­ment lub głos, niż na który był on pier­wot­nie skom­po­no­wa­ny;
b) utwór pow­sta­ły w ten spo­sób;
2. prze­pi­sa­nie in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej z DNA na ma­try­co­wy RNA;
3. za­pi­sa­nie tek­stu mó­wio­ne­go w po­sta­ci umow­nych zna­ków lub za­pi­sa­nie tek­stu z uży­ciem in­ne­go sy­ste­mu zna­ków niż ten, w któ­rym był za­pi­sa­ny pier­wot­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­pi­sy­wa­nie tek­stu w innym sy­ste­mie pisma

 (1.2) jęz. za­pi­sy­wa­nie mowy za po­mo­cą zna­ków gra­ficz­nych

 (1.3) muz. przeksz­tał­ce­nie par­ty­tu­ry na­pi­sa­nej dla pew­ne­go in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go lub głosu na inny in­stru­ment lub głos

 (1.4) biol. pier­wszy etap pro­ce­su syn­te­zy pro­te­in;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tran­skryp­cja (ge­ne­ty­ka)
  • tran­skryp­cja (ję­zy­koz­naw­stwo)
  • tran­skryp­cja (mu­zy­ka)
  • tran­skryp­cja (re­je­stra­cja stanu cy­wil­ne­go)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trãw̃sˈkrɨpt͡sʲja, AS: trãũ̯skrypcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. transkrybować

 przym. transkrypcyjny

 rzecz. transkryptor mos., transkryptorka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) przeróbka, aranżacja

Wiktionary


transkrypcyjny

→ tran­skryp­cja


SJP.pl

Patrz:

transkrypcja

transkrypt

1. od­ci­nek RNA pow­sta­ły w wy­ni­ku tran­skryp­cji od­cin­ka DNA;
2. tek­sto­wy zapis na­gra­nia roz­mo­wy lub ste­no­gra­mu;
3. odpis, wy­ciąg


SJP.pl


transkryptaza

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tran­skryp­ta­za RNA – po­li­me­ra­za RNA za­leż­na od DNA (EC 2.7.7.6)
  • od­wrot­na tran­skryp­ta­za – po­li­me­ra­za DNA za­leż­na od RNA (EC 2.7.7.49)

Wikipedia


transkryptom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ogół pro­duk­tów tran­skryp­cji in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej z nici DNA na nić RNA w kon­kret­nym or­ga­niz­mie;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) C. plu­ral|tran­skrypt.

Wiktionary

Tran­skryp­tom (z po­łą­cze­nia słów "tran­skrypt" i "genom") jest to ze­staw czą­ste­czek mRNA (lub ogól­niej: tran­skryp­tów) obec­ny w okre­ślo­nym mo­men­cie w ko­mór­ce, gru­pie ko­mó­rek lub or­ga­niz­mie. Tran­skryp­tom w prze­ci­wień­stwie do ge­no­mu jest two­rem bar­dzo dy­na­micz­nym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trãw̃sˈkrɨptɔ̃m, AS: trãũ̯skryptõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transkrypt mrz.

Wiktionary


transkryptomiczny

→ tran­skryp­to­mi­ka


SJP.pl

Patrz:

transkryptomika

transkryptomika

Tran­skryp­to­mi­ka – dzie­dzi­na nauk bio­lo­gicz­nych (głów­nie bio­lo­gii mo­le­ku­lar­nej i ge­ne­ty­ki), po­krew­na pro­te­o­mi­ce, ge­no­mi­ce i me­ta­bo­lo­mi­ce. Zaj­mu­je się okre­śle­niem miej­sca i czasu ak­tyw­no­ści genów po­przez ba­da­nie tran­skryp­to­mu. Nazwa zo­sta­ła ut­wo­rzo­na po­przez ana­lo­gię ze słowa "ge­no­mi­ka" i po­dob­nie wska­zu­je na ca­ło­ścio­we uję­cie da­ne­go pro­ble­mu. Tran­skryp­to­mi­ka te­o­re­tycz­na sta­no­wi jeden z fun­da­men­tów bio­in­for­ma­ty­ki.

Wikipedia


transkryptor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się prze­pi­sy­wa­niem tek­stów ze słu­chu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transkrypcja ż.

:: fż. transkryptorka ż.

 czas. transkrybować ndk.

 przym. transkrypcyjny

Wiktionary


transkryptorka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się prze­pi­sy­wa­niem tek­stów ze słu­chu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem Ka­ta­rzy­na i je­stem pro­fe­sjo­nal­ną tran­skryp­tor­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transkrypcja ż.

:: fż. transkryptor m.

 czas. transkrybować ndk.

 przym. transkrypcyjny

Wiktionary


transkulturowość

kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na Wolf­gan­ga Wels­cha, mó­wią­ca o hy­bry­dy­za­cji dzi­siej­szych kul­tur i utra­cie ich wcze­śniej­szej jed­no­rod­no­ści i odręb­no­ści


SJP.pl

Tran­skul­tu­ro­wość – kon­cep­cja, która zo­sta­ła stwo­rzo­na przez fi­lo­zo­fa Wolf­gan­ga Wels­cha. Mówi, że dzi­siej­sze kul­tu­ry w dużej mie­rze cha­rak­te­ry­zu­je mie­sza­nie, prze­ni­ka­nie i hy­bry­dy­za­cja, a kul­tu­ry nie mają już su­ge­ro­wa­nej wcze­śniej formy jed­no­rod­no­ści i odręb­no­ści. Po­ję­cie tran­skul­tu­ro­wo­ści jako nowej kon­cep­cji kul­tu­ry pow­sta­ło w od­po­wie­dzi na brak sa­tys­fak­cji z kon­cep­cji ta­kich jak wie­lo­kul­tu­ro­wość i in­ter­kul­tu­ro­wość.

Wikipedia


transkulturowy

zwią­za­ny z prze­ni­ka­niem, mie­sza­niem się róż­nych kul­tur


SJP.pl


translacja

1. pro­ces syn­te­zy biał­ka od­by­wa­ją­cy się w ży­wych ko­mór­kach
2. tłu­ma­cze­nie z jed­ne­go ję­zy­ka na inny; prze­kład;
3. w ge­o­me­trii: przeksz­tał­ce­nie prze­strze­ni po­le­ga­ją­ce na prze­su­nię­ciu wszyst­kich jej punk­tów o ten sam wek­tor; prze­su­nię­cie rów­no­le­głe


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. tłu­ma­cze­nie z jed­ne­go ję­zy­ka na drugi

 (1.2) książk. tekst pow­sta­ły w wy­ni­ku trans­la­cji (1.1)

 (1.3) mat. prze­su­nię­cie fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej na pła­szczyź­nie lub w prze­strze­ni o dany wek­tor;

 (1.4) biol. pro­ces w bio­syn­te­zie biał­ka po­le­ga­ją­cy na ut­wo­rze­niu łań­cu­cha pep­ty­do­we­go na pod­sta­wie sek­wen­cji ami­nok­wa­sów pow­sta­łej w wy­ni­ku tran­skryp­cji;

 (1.5) rel. prze­nie­sie­nie re­lik­wii świę­te­go z miej­sca pier­wot­ne­go po­chów­ku do miej­sca od­po­wied­nie­go do od­pra­wia­nia mszy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trans­la­cja – w bio­syn­te­zie biał­ka
  • trans­la­cja – w ma­te­ma­ty­ce
  • ruch wy­su­wa­nia żu­chwy do przo­du
  • trans­la­cja – w kul­cie świę­tych
  • tłu­ma­cze­nie z jed­ne­go ję­zy­ka na inny (pro­gram tłu­ma­czą­cy to trans­la­tor)
  • etap pracy kom­pi­la­to­rów pod­czas któ­re­go język źró­dło­wy jest tłu­ma­czo­ny na inny
  • re­trans­la­cja – prze­ka­zy­wa­nie sy­gna­łu (np. ra­dio­we­go) przez au­to­ma­tycz­ną sta­cję prze­kaź­ni­ko­wą

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak zwy­kle nie obę­dzie się pew­nie bez dy­sku­sji zwią­za­nej z trans­la­cją an­giel­skich okre­śleń.

 (1.2) Na­to­miast póź­niej­sze trans­la­cje bi­blij­ne re­zy­gnu­ją z wpro­wa­dza­nia lutni jako ek­wi­wa­len­tu łac. cit­ha­ra.

 (1.4) Wiele prze­sła­nek doś­wiad­czal­nych wska­zu­je na udział cy­to­ki­nin w re­gu­la­cji pro­ce­su trans­la­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. translator m., translatorka ż., translatorium n., translatoryka ż.

 przym. translacyjny

Wiktionary


translacyjny

→ trans­la­cja


SJP.pl

Patrz:

translacja

translatem

w trans­la­cji: jed­nost­ka skła­do­wa in­wa­rian­tu prze­kła­du; trans­lat


SJP.pl


translatologiczny

→ trans­la­to­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

translatologia

translator

daw­niej: tłu­macz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba trud­nią­ca się tłu­ma­cze­niem, tłu­macz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) techn. urzą­dze­nie do­ko­nu­ją­ce tłu­ma­czeń w spo­sób au­to­ma­tycz­ny

 (2.2) in­form. pro­gram wy­ko­nu­ją­cy tłu­ma­cze­nie (trans­la­cję) kodu źró­dło­we­go na kod wy­ni­ko­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tłu­macz
  • trans­la­tor ję­zy­ka pro­gra­mo­wa­nia
  • trans­la­tor ję­zy­ka na­tu­ral­ne­go
    • trans­la­tor mo­bil­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chciał­bym za­pro­po­no­wać ci rolę trans­la­to­ra ję­zy­ka fran­cu­skie­go pod­czas na­sze­go naj­bliż­sze­go sym­poz­jum.

 (2.1) Chyba kupię ten mały, po­ręcz­ny trans­la­tor, dzia­ła szyb­ko i daje zro­zu­mia­łe tłu­ma­cze­nia.

 (2.2) Wśród trans­la­to­rów można wy­róż­nić dwie głów­ne grupy: kom­pi­la­to­ry i asem­ble­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãw̃sˈlatɔr, AS: trãũ̯slator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. translacja ż.

 przym. translacyjny

Wiktionary


translatorka

tłu­macz­ka


SJP.pl


translatoryczny

zwią­za­ny z dy­scy­pli­ną na­u­ko­wą ba­da­ją­cą pod­sta­wy te­o­re­tycz­ne i me­to­do­lo­gicz­ne ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­ję­zy­ko­wej, re­a­li­zo­wa­nej przy po­mo­cy tłu­ma­cza; prze­kła­doz­naw­czy


SJP.pl


translatoryka

dy­scy­pli­na na­u­ko­wa ba­da­ją­ca pod­sta­wy te­o­re­tycz­ne i me­to­do­lo­gicz­ne ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­ję­zy­ko­wej, re­a­li­zo­wa­nej przy po­mo­cy tłu­ma­cza; prze­kła­doz­naw­stwo


SJP.pl


transliteracja

zapis tek­stu zna­ka­mi in­ne­go al­fa­be­tu, niż pier­wot­ny, bez tłu­ma­cze­nia i uwz­ględ­nia­nia wy­mo­wy, np. trans­li­te­ra­cja ła­ciń­ska tek­stu w cy­ry­li­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. zapis tek­stu z uży­ciem liter in­ne­go al­fa­be­tu niż al­fa­bet wła­ści­wy dla da­ne­go ję­zy­ka;

Wiktionary

Trans­li­te­ra­cja, w skró­cie trl. – gra­fe­micz­ny spo­sób kon­wer­sji pisma.

Trans­li­te­ra­cja to me­to­da prze­pi­sy­wa­nia (kon­wer­sji) tek­stu za­pi­sa­ne­go ory­gi­nal­nie zna­ka­mi (pot. „li­te­ra­mi”) jed­ne­go pisma fo­ne­tycz­ne­go (gło­sko­we­go czyli al­fa­be­tu, spół­gło­sko­we­go czyli ab­dża­du, al­fa­be­tycz­no-sy­la­bicz­ne­go czyli abu­gi­dy lub sy­la­ba­riu­sza), z uży­ciem zna­ków („liter”) in­ne­go pisma fo­ne­tycz­ne­go, opar­ta na za­sa­dzie ści­słej od­po­wied­nio­ści liter: jed­ne­mu gra­fe­mo­wi (li­te­rze lub li­te­rze z dia­kry­ty­ką, lub sta­łej gru­pie dwóch lub wię­cej liter) da­ne­go sy­ste­mu pisma od­po­wia­da za­wsze jeden i ten sam gra­fem (li­te­ra, li­te­ra ze zna­kiem dia­kry­tycz­nym lub grupa liter) dru­gie­go sy­ste­mu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃slʲitɛˈrat͡sʲja, AS: trãũ̯slʹiteracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transliterowanie n.

 czas. transliterować

 przym. transliteracyjny

Wiktionary


transliteracyjny

do­ty­czą­cy trans­li­te­ra­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trans­li­te­ra­cją, do­ty­czą­cy trans­li­te­ra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transliteracja ż., transliterowanie n.

 czas. transliterować ndk.

Wiktionary


transliterować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­trans­li­te­ro­wać)

 (1.1) jęz. za­pi­sy­wać tekst pi­sa­ny w pew­nym al­fa­be­cie przy uży­ciu liter in­ne­go al­fa­be­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­dziej sto­sow­ne by­ły­by sca­lo­ne wy­ka­zy uwz­ględ­nia­ją­ce obce naz­wi­ska w for­mie trans­li­te­ro­wa­nej i uzu­peł­nio­ne w na­wia­sie formą ory­gi­nal­ną lub w od­wrot­nej ko­lej­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transliteracja ż., transliterowanie n., przetransliterowanie n.

 czas. przetransliterować dk.

 przym. transliteracyjny

 przysł. transliteracyjnie

Wiktionary


translokacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­mie­szcze­nie obiek­tu z pew­ne­go miej­sca do in­ne­go

 (1.2) med. biol. mu­ta­cja po­le­ga­ją­ca na prze­mie­szcze­niu frag­men­tu chro­mo­so­mu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trans­lo­ka­cja (ar­chi­tek­tu­ra) – prze­nie­sie­nie bu­dyn­ku w inne miej­sce, zwy­kle w celu jego ochro­ny.
  • Trans­lo­ka­cja (ge­ne­ty­ka) – mu­ta­cja po­le­ga­ją­ca na prze­mie­szcze­niu frag­men­tu chro­mo­so­mu w inne miej­sce.
  • Trans­lo­ka­cja bak­te­ryj­na – pro­ces za­cho­dzą­cy w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wkrót­ce oka­za­ła się bo­wiem ko­niecz­na trans­lo­ka­cja ojca do dwóch po­ko­jów na pod­da­szu, które słu­ży­ły za ru­pie­ciar­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. translokować, translokowanie

 przysł. translokowalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemieszczenie

Wiktionary


translokacyjny

→ trans­lo­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

translokacja

translokować

prze­no­sić (prze­nieść) w inne miej­sce; prze­mie­szczać (prze­mie­ścić)


SJP.pl


transmedialność

→ trans­me­dial­ny


SJP.pl

Patrz:

transmedialny

transmedialny

obej­mu­ją­cy wiele me­diów, roz­wi­ja­ny rów­no­le­gle w róż­nych for­mach


SJP.pl


transmigracja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. re­in­kar­na­cja, me­temp­sy­cho­za

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ka­ba­li­stycz­nej Sefer ha­ba­hir pada stwier­dze­nie, że trans­mi­gra­cja może cią­gnąć się nawet przez ty­siąc po­ko­leń, jed­nak do­mi­nu­je po­gląd, że dusza wcie­la się w inne ciała tylko trzy­krot­nie.

Wiktionary


transmisja

prze­ka­zy­wa­nie obra­zów na od­le­głość za poś­red­nict­wem fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. prze­sy­ła­nie sy­gna­łów (obra­zów, dźwię­ków) za po­mo­cą fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych

 (1.2) ko­rzy­sta­nie w au­dy­cji ra­dio­wej lub te­le­wi­zyj­nej z ma­te­ria­łu prze­ka­za­ne­go z zew­nątrz stu­dia

 (1.3) au­dy­cja, w któ­rej wy­ko­rzy­sta­no trans­mi­sję (1.2)

 (1.4) techn. po­dze­spół roz­dzie­la­ją­cy moc sil­ni­ka na od­dziel­ne ma­szy­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãw̃sˈmʲisʲja, AS: trãũ̯smʹisʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transmisyjność ż., transmitowanie n., transmiter

 czas. transmitować

 przym. transmisyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przekaz

 (1.4) pędnia

Wiktionary


transmisyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trans­mi­syj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transmisja ż., transmitowanie n.

 czas. transmitować ndk.

 przym. transmisyjny

 przysł. transmisyjnie

Wiktionary


transmisyjny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy trans­mi­sji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urzą­dze­nie znaj­du­je się zbyt bli­sko wieży trans­mi­syj­nej, co wiąże się z po­waż­ny­mi za­kłó­ce­nia­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transmisja ż., transmisyjność ż., transmitowanie n.

 czas. transmitować ndk.

 przysł. transmisyjnie

Wiktionary


transmitancja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­stem. funk­cja okre­śla­ją­ca za­leż­ność mię­dzy sy­gna­łem na wyj­ściu li­nio­we­go ukła­du dy­na­micz­ne­go a sy­gna­łem na jego wej­ściu;

 (1.2) fiz. sto­su­nek na­tę­że­nia świa­tła prze­pu­szczo­ne­go przez pe­wien oś­ro­dek do na­tę­że­nia świa­tła nań pa­da­ją­ce­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­jo­mość trans­mi­tan­cji ukła­du li­nio­we­go poz­wa­la wyz­na­czyć jego od­po­wiedź na do­wol­ne wy­mu­sze­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transmitancyjny

Wiktionary


transmitancyjny

→ trans­mi­tan­cja


SJP.pl

Patrz:

transmitancja

transmiter

zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w prze­ka­zy­wa­niu im­pul­sów ner­wo­wych z ko­mó­rek do in­nych ko­mó­rek (za­rów­no ner­wo­wych jak i nie­ner­wo­wych, np. mię­śnio­wych); ne­u­ro­trans­mi­ter, ne­u­ro­prze­kaź­nik, prze­kaź­nik ner­wo­wy, me­dia­tor, ne­u­ro­me­dia­tor


SJP.pl


transmitowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie trans­mi­sji; na­da­wa­nie dźwię­ków, obra­zów lub in­nych sy­gna­łów przy uży­ciu fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transmisja ż., transmisyjność ż.

 czas. transmitować ndk.

 przym. transmisyjny

 przysł. transmisyjnie

Wiktionary


transmitować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­ny­wać trans­mi­sji, na­da­wać obra­zy i dźwię­ki za poś­red­nict­wem fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W każde po­łud­nie pol­skie radio trans­mi­tu­je hej­nał z Kra­ko­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transmisyjność ż., transmisja ż., transmitowanie n.

 przym. transmisyjny

Wiktionary


transmitter

zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w prze­ka­zy­wa­niu im­pul­sów ner­wo­wych z ko­mó­rek do in­nych ko­mó­rek (za­rów­no ner­wo­wych jak i nie­ner­wo­wych, np. mię­śnio­wych); ne­u­ro­trans­mit­ter, trans­mi­ter, ne­u­ro­prze­kaź­nik, prze­kaź­nik ner­wo­wy


SJP.pl


transmutacja

1. prze­mia­na pier­wiast­ka che­micz­ne­go w inny pier­wia­stek;
2. w al­che­mii: prze­mia­na me­ta­li niesz­la­chet­nych w złoto lub w sre­bro za po­mo­cą ka­mie­nia fi­lo­zo­ficz­ne­go;
3. daw­niej: prze­o­bra­że­nie, prze­i­sto­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. prze­mia­na, przeksz­tał­ce­nie, prze­o­bra­że­nie, trans­for­ma­cja

 (1.2) chem. przeksz­tał­ce­nie jed­ne­go pier­wiast­ka che­micz­ne­go w inny

 (1.3) hist. w al­che­mii: prze­mia­na me­ta­lu niesz­la­chet­ne­go w złoto lub w sre­bro, na­stę­pu­ją­ca pod wpły­wem ka­mie­nia fi­lo­zo­ficz­ne­go

Wiktionary

Trans­mu­ta­cja pier­wiast­ków ( trans­mu­ta­tio ‘za­mia­na; prze­sta­wie­nie’ od "trans" 'za, poza, z tam­tej stro­ny’ i "mu­ta­tio" ‘zmia­na’) – prze­mia­na jed­nych pier­wiast­ków che­micz­nych w inne. Sam ter­min "trans­mu­ta­cja" ma szer­sze zna­cze­nie i oz­na­cza do­wol­ną prze­mia­nę. W bio­lo­gii, w po­cząt­ko­wym okre­sie roz­wo­ju ewo­lu­cjo­niz­mu, ter­mi­nem tym okre­śla­no na­tu­ral­ną prze­mia­nę jed­nych ga­tun­ków w inne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Kró­lew­ski al­che­mik po­dej­mu­je już trzy­dzie­stą szó­stą próbę trans­mu­ta­cji oło­wiu w złoto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃smuˈtat͡sʲja, AS: trãũ̯smutacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transmutowanie, transmutacjonizm

 czas. transmutować

 przym. transmutacyjny

Wiktionary


transmutacyjny

→ trans­mu­ta­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od trans­mu­ta­cja

Wiktionary

Patrz:

transmutacja

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃smutaˈt͡sɨjnɨ, AS: trãũ̯smutacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transmutacja, transmutowanie, transmutacjonizm

 czas. transmutować

Wiktionary


transmutować

daw­niej: prze­mie­niać, prze­i­sta­czać, prze­o­bra­żać


SJP.pl


transmężczyzna

męż­czyz­na, który do­ko­nał ko­rek­ty płci (uro­dził się jako ko­bie­ta)


SJP.pl

Trans męż­czyz­na (także trans-męż­czyz­na) – męż­czyz­na, któ­re­mu przy­pi­sa­no płeć żeń­ską przy uro­dze­niu i który żyje w zgo­dzie z od­czu­wa­ną przez niego męską toż­sa­mo­ścią płcio­wą. Wielu trans­męż­czyzn de­cy­du­je się na prze­pro­wa­dze­nie tran­zy­cji chi­rur­gicz­nej lub hor­mo­nal­nej, lub na obie te me­to­dy (patrz te­ra­pia ko­rek­ty płci), aby zmie­nić swój wy­gląd w spo­sób, który jest zgod­ny z ich toż­sa­mo­ścią płcio­wą lub który ła­go­dzi dys­fo­rię płcio­wą.

Wikipedia


transnarodowość

→ trans­na­ro­do­wy


SJP.pl

Patrz:

transnarodowy

transnarodowy

do­ty­czą­cy róż­nych na­ro­dów, re­pre­zen­tan­tów róż­nych na­ro­dów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy róż­nych na­ro­dów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Glo­bal­ny rynek to sy­stem z za­sa­dy pro­mu­ją­cy kor­po­ra­cje trans­na­ro­do­we, które przej­mu­ją, ni­szczą albo in­kor­po­ru­ją mały biz­nes i po­ten­cjal­ną kon­ku­ren­cję.

Wiktionary


transneptunowy

po­ło­żo­ny poza or­bi­tą Nep­tu­na


SJP.pl


transnieft

PAO „Trans­nieft” ( ПАО «Транснефть», JSC “Trans­neft”) – ro­syj­skie przed­się­bior­stwo pań­stwo­we od­po­wie­dzial­ne za kra­jo­we sieci ro­po­cią­gów z sie­dzi­bą w Mosk­wie. Spół­ka zo­sta­ła za­ło­żo­na 14 sierp­nia 1993 roku na pod­sta­wie przy­ję­tej przez rząd uchwa­ły i de­kre­tu pre­zy­den­ta Rosji nr 1403 z dnia 17 li­sto­pa­da 1992 roku i jest praw­nym na­stęp­cą pań­stwo­wej spół­ki "Gław­trans­nieft" dzia­ła­ją­cej w cza­sach ZSRR. Pre­ze­sem spół­ki jest Ni­ko­łaj To­ka­riew.

Wikipedia


transoceaniczny

przy­miot­nik

 (1.1) prze­mie­rza­ją­cy, prze­pły­wa­ją­cy, wio­dą­cy przez ocean

 (1.2) znaj­du­ją­cy się na prze­ciw­nym brze­gu oce­a­nu; zmie­rza­ją­cy w kie­run­ku tego brze­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak po­wie­dzia­ła księż­na, gło­sem tak ssąco–tło­czą­cym, jak pompa tran­so­ce­a­nicz­ne­go pa­row­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oceaniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zamorski, zaoceaniczny

Wiktionary


transonimizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pro­ces prze­cho­dze­nia nazwy włas­nej jed­nej ka­te­go­rii w nazwę włas­ną innej ka­te­go­rii

Wiktionary


transoptor

pół­prze­wod­ni­ko­wy ele­ment elek­tro­nicz­ny za­pew­nia­ją­cy izo­la­cję gal­wa­nicz­ną po­mię­dzy dwoma ob­wo­da­mi; op­to­i­zo­la­tor


SJP.pl

Tran­sop­tor, także op­to­i­zo­la­tor – pół­prze­wod­ni­ko­wy przy­rząd op­to­e­lek­tro­nicz­ny skła­da­ją­cy się z co najm­niej jed­ne­go fo­to­e­mi­te­ra i co najm­niej jed­ne­go fo­to­de­tek­to­ra umie­szczo­nych we wspól­nej obu­do­wie.

Sprzę­że­nie op­tycz­ne może być stałe (w przy­pad­ku obu­do­wy zam­knię­tej izo­lu­ją­cej op­tycz­nie od oto­cze­nia) lub zmien­ne, mo­du­lo­wa­ne z zew­nątrz po­przez zmia­nę współ­czyn­ni­ka trans­mi­sji lub od­bi­cia świa­tła (w przy­pad­ku obu­do­wy op­tycz­nie ot­war­tej).

Wikipedia


transowość

→ tran­so­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tran­so­we; cecha tych, któ­rzy są tran­so­wi

Wiktionary

Patrz:

transowy

Powiązane:

 przym. transowy

 przysł. transowo

Wiktionary


transowy

1. przy­miot­nik od: trans (stan po­dob­ny do nie­peł­ne­go snu);
2. przy­miot­nik od: trans (stan braku kon­tak­tu z oto­cze­niem);
3. przy­miot­nik od: tran­ce (styl mu­zycz­ny); tran­ce'owy


SJP.pl


transpacyficzny

prze­mie­rza­ją­cy Pa­cy­fik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­by­wa­ją­cy kursy przez Pa­cy­fik, prze­cho­dzą­cy przez Pa­cy­fik

 (1.2) znaj­du­ją­cy się za Pa­cy­fi­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obec­nie tran­spa­cy­ficz­ny szlak hand­lo­wy łączy dwa naj­więk­sze go­spo­dar­czo kraje świa­ta i jest nadal fi­la­rem glo­bal­nej go­spo­dar­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Pacyfik mrz.

 przym. pacyficzny

Wiktionary


transparencik

zdrob­nie­nie od: tran­spa­rent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tran­spa­rent

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie tran­spa­rent, lecz tylko mały tran­spa­ren­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transparent m.

Wiktionary


transparencja

1. przez­ro­czy­stość;
2. daw­niej: przez­ro­cze


SJP.pl


transparent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) duża płach­ta tka­ni­ny, pa­pie­ru lub ta­bli­ca z na­pi­sem lub ry­sun­kiem o tre­ści pro­pa­gan­do­wej lub re­kla­mo­wej

 (1.2) obraz na ma­te­ria­le tran­spa­rent­nym, oś­wiet­la­ny od tyłu

 (1.3) techn. two­rzy­wo sztucz­ne uży­wa­ne na po­desz­wy

Wiktionary

Tran­spa­rent – ta­bli­ca, pas ma­te­ria­łu lub tka­ni­ny, zwy­kle umo­co­wa­ny na jed­nym lub dwóch drąż­kach (drzew­cach), (nie­kie­dy nie­sio­ny w rę­kach bez drąż­ków lub mo­co­wa­ny do ścian bu­dyn­ków lub ogro­dzeń) z na­pi­sem lub ry­sun­kiem o tre­ści oko­licz­no­ścio­wej, pro­pa­gan­do­wej. Tran­spa­rent naj­czę­ściej no­szo­ny jest (lub wy­wie­sza­ny) pod­czas zgro­ma­dzeń świec­kich, re­li­gij­nych, im­prez spor­to­wych lub pro­te­stów spo­łecz­nych ta­kich jak: po­cho­dy, ma­ni­fe­sta­cje, de­mon­stra­cje, wiece, pi­kie­ty, piel­grzym­ki, mecze lub tur­nie­je.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trãw̃sˈparɛ̃nt, AS: trãũ̯sparẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transparentowy

 przysł. transparentowo

 rzecz. transparencik mrz.

Wiktionary


transparentność

→ tran­spa­rent­ny; przej­rzy­stość, przez­ro­czy­stość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tran­spa­rent­ne; cecha tych, któ­rzy są tran­spa­rent­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transparentny

 przysł. transparentnie

Wiktionary


transparentny

1. o dzia­ła­niu: jawny
2. przez­ro­czy­sty, prze­bi­ja­ją­cy
3. łatwy do roz­poz­na­nia lub prze­wi­dze­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. przez­ro­czy­sty

 (1.2) przen. publ. jawny, nie­u­kry­wa­ją­cy ni­cze­go

 (1.3) łatwy do roz­poz­na­nia lub prze­wi­dze­nia

 (1.4) kos­met. na­da­ją­cy cerze świet­li­stość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ustaw tło tej ta­be­li jako tran­spa­rent­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃spaˈrɛ̃ntnɨ, AS: trãũ̯sparẽntny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transparentność ż.

 przysł. transparentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przezroczysty, przejrzysty

 (1.2) przejrzysty, jawny

Wiktionary


transpersonalny

wy­kra­cza­ją­cy poza ludz­ką świa­do­mość


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który do­ty­czy sta­nów ist­nie­ją­cych poza nor­mal­ną ludz­ką świa­do­mo­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transpersonalność ż.

Wiktionary


transpiracja

1. pa­ro­wa­nie wody z ro­śli­ny, od­da­wa­nie wody w po­sta­ci pary przez ro­śli­nę, od­by­wa­ją­ce się głów­nie po­przez apa­ra­ty szpar­ko­we liści; wy­pa­ro­wy­wa­nie;
2. wy­dzie­la­nie potu przez skórę; po­ce­nie się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. czyn­ne pa­ro­wa­nie wody z na­dziem­nych czę­ści ro­ślin przez apa­ra­ty szpar­ko­we, skór­kę i przetch­lin­ki;

 (1.2) przest. po­ce­nie się

Wiktionary

Tran­spi­ra­cja – czyn­ne pa­ro­wa­nie wody z na­dziem­nych czę­ści ro­ślin przez: apa­ra­ty szpar­ko­we (tran­spi­ra­cja szpar­ko­wa), skór­kę (tran­spi­ra­cja ku­ty­ku­lar­na) i przetch­lin­ki (tran­spi­ra­cja przetch­lin­ko­wa).

Tran­spi­ra­cja szpar­ko­wa sta­no­wi około 75-90% tran­spi­ra­cji ogól­nej, na­to­miast ku­ty­ku­lar­na nie prze­kra­cza kilku pro­cent, przy czym u drzew i ro­ślin cie­nio­lub­nych udział tran­spi­ra­cji przez ku­ty­ku­lę jest więk­szy niż u ro­ślin świa­tło­lub­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ponad 97% tra­co­nej przez ro­śli­nę wody na­le­ży przy­pi­sać tran­spi­ra­cji szpar­ko­wej.

 (1.2) [...] pan Ho­ra­cy za­czął sil­nie pot­nieć. Tran­spi­ra­cja ta po­myśl­nie od­dzia­ła­ła na uspo­so­bie­nie strasz­li­we­go star­ca, [...]

Wiktionary

Powiązane:

 czas. transpirować

 przym. transpiracyjny

Wiktionary


transpiracyjny

do­ty­czą­cy tran­spi­ra­cji


SJP.pl


transpirować

1. o ro­śli­nach: od­da­wać wodę w po­sta­ci pary wod­nej; wy­pa­ro­wy­wać;
2. o skó­rze: wy­dzie­lać pot; pocić się


SJP.pl


transplanetarianin

rzad­ko: isto­ta spoza Ukła­du Sło­necz­ne­go; kos­mi­ta, mar­sja­nin, ufo­lu­dek


SJP.pl


transplant

organ na­da­ją­cy się do prze­szcze­pu


SJP.pl


transplantacja

prze­szcze­pie­nie na­rzą­dów lub ich czę­ści z jed­ne­go or­ga­niz­mu do dru­gie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. prze­szcze­pia­nie tkan­ki, or­ga­nu lub czę­ści ko­mór­ki

 (1.2) ogrod. szcze­pie­nie no­wych od­mian na sta­rych drze­wach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We wrze­śniu ot­war­to no­wo­czes­ne cen­trum tran­splan­ta­cji.

 (1.1) W przy­pad­ku za­a­wan­so­wa­nej mar­sko­ści wą­tro­by je­dy­ną szan­są dla pa­cjen­ta jest jej tran­splan­ta­cja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transplantat m., transplantowanie n.

 czas. transplantować ndk.

 przym. transplantacyjny

Wiktionary


transplantacyjny

1. → tran­splan­ta­cja;
2. tu­ry­sty­ka tran­splan­ta­cyj­na - przy­jazd za­moż­ne­go bior­cy or­ga­nów do kra­jów słabo roz­wi­nię­tych, w któ­rych prawo nie chro­ni życia i zdro­wia daw­ców


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z tran­splan­ta­cją, prze­szcze­pa­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transplantacja ż., transplantowanie n.

 czas. transplantować ndk.

Wiktionary


transplantolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tran­splan­to­lo­gii


SJP.pl


transplantologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się prze­szcze­pa­mi


SJP.pl


transplantolożka

→ tran­splan­to­log


SJP.pl

Patrz:

transplantolog

transplantować

1. w me­dy­cy­nie: do­ko­nać, do­ko­ny­wać tran­splan­ta­cji, za­bie­gu chi­rur­gicz­ne­go po­le­ga­ją­ce­go na prze­nie­sie­niu ko­mó­rek, tkan­ki lub na­rzą­du w miej­sce ich ubyt­ku, usz­ko­dze­nia; prze­szcze­pić, prze­szcze­piać;
2. w ogrod­nict­wie: za­sto­so­wać, sto­so­wać tran­splan­ta­cję, szcze­pie­nie war­to­ścio­wych od­mian na sta­rych, słabo owo­cu­ją­cych drze­wach dla wy­wo­ła­nia kon­kret­nych zmian w roz­wo­ju tych drzew


SJP.pl


transpluton

hi­po­te­tycz­na pla­ne­ta Ukła­du Sło­necz­ne­go poza or­bi­tą Plu­to­na


SJP.pl


transplutonowce

pier­wia­stek pro­mie­niot­wór­czy z grupy o tej samej naz­wie


SJP.pl


transplutonowiec

pier­wia­stek pro­mie­niot­wór­czy z grupy o tej samej naz­wie


SJP.pl


transponder

urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne od­bie­ra­ją­ce i na­da­ją­ce inny sy­gnał jako od­po­wiedź


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. urzą­dze­nie na­daw­czo-od­bior­cze umoż­li­wia­ją­ce iden­ty­fi­ka­cję przed­mio­tu, po­ja­zdu lub środ­ka tran­spor­tu

Wiktionary

Tran­spon­der (XPDR, XPNDR lub TPDR) – bez­prze­wo­do­we urzą­dze­nie ko­mu­ni­ka­cyj­ne, które au­to­ma­tycz­nie od­bie­ra, mo­du­lu­je, wzmac­nia i od­po­wia­da na sy­gnał przy­cho­dzą­cy w cza­sie rze­czy­wi­stym. Ter­min po­cho­dzi z po­łą­cze­nia słów (trans­mit­ter i re­spon­der).

Tran­spon­de­ry dzie­lą się na dwie głów­ne ka­te­go­rie róż­nią­ce się spo­so­bem za­si­la­nia: ak­tyw­ne i pa­syw­ne.

Wikipedia


transponderowy

→ tran­spon­der


SJP.pl

Patrz:

transponder

transponować

1. prze­nieść, prze­no­sić z jed­nej dzie­dzi­ny do innej;
2. do­ko­nać, do­ko­ny­wać tran­spo­zy­cji ut­wo­ru mu­zycz­ne­go


SJP.pl


transporcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tran­sport

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transport m.

Wiktionary


transport

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogół dzia­łań zwią­za­nych z prze­mie­szcza­niem to­wa­rów i/lub ludzi za po­mo­cą środ­ków lo­ko­mo­cji;

 (1.2) towar, który jest tran­spor­to­wa­ny

 (1.3) geol. prze­no­sze­nie przez wodę, wiatr i lód pro­duk­tów wie­trze­nia skał

Wiktionary

Tran­sport ( tran­spor­ta­re – prze­nieść, prze­wieźć) – prze­mie­szcza­nie ludzi, ła­dun­ków (przed­miot tran­spor­tu) w prze­strze­ni przy wy­ko­rzy­sta­niu od­po­wied­nich środ­ków (środ­ków tran­spor­tu).

Po­trze­by tran­spor­to­we na­le­żą do grupy po­trzeb wtór­nych czło­wie­ka i są zwią­za­ne z fak­tem róż­ne­go roz­mie­szcze­nia prze­strzen­ne­go za­so­bów, sku­pisk ludz­kich i miejsc pracy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tran­sport pu­blicz­ny w Wiel­kiej Bry­ta­nii jest na bar­dzo ni­skim po­zio­mie.

 (1.2) Przez ostat­nie mie­sią­ce ta­kich tran­spor­tów jeź­dzi­ło coraz mniej, ale zda­rza­ły się takie chwi­le jak ta, gdy po­ciąg to­czą­cy się wolno przez dwo­rzec prze­wo­ził ma­je­sta­tycz­ne, ogrom­ne ciel­ska ty­gry­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrãw̃spɔrt, AS: trãũ̯sport

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transportowy

 czas. transportować, przetransportować

 rzecz. przetransportowanie n., transporcik mrz., transporter mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komunikacja

Wiktionary


transporter

1. urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne do prze­mie­szcza­nia ma­te­ria­łów na nie­wiel­ką od­le­głość; prze­no­śnik;
2. opan­ce­rzo­ny po­jazd ko­ło­wy lub gą­sie­ni­co­wy uz­bro­jo­ny w cięż­ki ka­ra­bin ma­szy­no­wy albo dział­ko ma­łe­go ka­li­bru, słu­żą­cy do prze­wo­zu osób i sprzę­tu w re­jo­nie walk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie lub sy­stem do tran­spor­tu

 (1.2) mot. po­jazd słu­żą­cy do tran­spor­tu

 (1.3) bio­chem. biał­ko bło­no­we prze­no­szą­ce czą­stecz­ki lub jony mię­dzy bło­na­mi;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tran­spor­ter – biał­ko bło­no­we prze­no­szą­ce inne czą­stecz­ki lub jony z jed­nej stro­ny błony plaz­ma­tycz­nej na drugą
    • tran­spor­ter ABC
    • tran­spor­ter glu­ko­zy
  • tran­spor­ter opan­ce­rzo­ny – po­jazd woj­sko­wy
  • Tran­spor­ter-Erec­tor-La­un­cher – ro­dzaj mo­bil­nej wy­rzut­ni ra­kiet
  • Tran­spor­ter – sa­mo­chód do­staw­czy marki Volks­wa­gen
  • Tran­spor­ter śmier­ci – so­wiec­ki film z 1933 roku
  • Tran­spor­ter – ame­ry­kań­ski film z 2002 roku
  • Tran­spor­ter 2 – fran­cu­sko-ame­ry­kań­ski film z 2005 roku
  • Tran­spor­ter 3 – fran­cu­ski film z 2008 roku
  • Tran­spor­ter – ame­ry­kań­sko-fran­cu­sko-ka­na­dyj­sko-nie­miec­ki se­rial sen­sa­cyj­ny z 2012 roku
  • Tran­spor­ter – album ze­spo­łu ΠR2

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W przer­wach mię­dzy bit­wa­mi pi­ja­ne orki wy­cho­dzi­ły z opan­ce­rzo­nych tran­spor­te­rów. Cho­dzi­li po do­mach z ka­ra­bi­na­mi ma­szy­no­wy­mi i stra­szy­li bez­bron­nych cy­wi­lów!.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transport mrz.

 czas. transportować, przetransportować

 przym. transportowy

Wiktionary


transporterek

zdrob­nie­nie od: tran­spor­ter


SJP.pl


transporterka

zdrob­nie­nie od: tran­spor­ter


SJP.pl


transporterowy

przy­miot­nik od: tran­spor­ter


SJP.pl


transportochłonność

Tran­spor­to­chłon­ność – sto­pień za­an­ga­żo­wa­nia tran­spor­tu przy ob­słu­dze prze­wo­zo­wej in­nych dzia­łów go­spo­dar­czych. Na tran­spor­to­chłon­ność skła­da się zu­ży­cie pracy żywej oraz ma­te­ria­łów i ener­gii w dzia­łal­no­ści tran­spor­to­wej wy­ko­na­nej na rzecz jed­nost­ki. Wyz­na­cza ona, ile ton róż­ne­go ro­dza­ju ła­dun­ków, tj. su­row­ców, ma­te­ria­łów po­moc­ni­czych, na­le­ży do­wieźć do miej­sca pro­duk­cji, aby wyt­wo­rzyć okre­ślo­ne pro­duk­ty fi­nal­ne.

Wikipedia


transportowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tran­spor­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. transportować, przetransportować

Wiktionary


transportować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­wo­zić coś lub kogoś z jed­ne­go miej­sca na dru­gie przy po­mo­cy środ­ków tran­spor­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ga­zo­ciąg ma rocz­nie tran­spor­to­wać przez Danię do Pol­ski dzie­sięć mi­liar­dów me­trów sze­ścien­nych gazu z nor­we­skich pól ga­zo­wych na Morzu Pół­noc­nym.

 (1.1) Dron tran­spor­tu­ją­cy nar­ko­ty­ki spadł na par­kin­gu su­per­mar­ke­tu w Mek­sy­ku.

 (1.1) Krew tran­spor­tu­je sub­stan­cje odżyw­cze do ko­mó­rek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transport m., transportowanie n., transporter m., transportowiec mrz.

 czas. przetransportować dk., odtransportować dk.

 przym. transportowy

Wiktionary


transportowiec

osoba zaj­mu­ją­ca się tran­spor­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­tek (na­wod­ny lub po­wietrz­ny) albo po­jazd słu­żą­cy do tran­spor­tu

Wiktionary

Tran­spor­to­wiec – po­moc­ni­cza jed­nost­ka pły­wa­ją­ca ma­ry­nar­ki wo­jen­nej, słu­żą­ca do za­o­pa­try­wa­nia okrę­tów lub tran­spor­tu wojsk i uz­bro­je­nia. Może to być sta­tek no­szą­cy ban­de­rę hand­lo­wą, do­raź­nie wcie­lo­ny pod roz­ka­zy ma­ry­nar­ki wo­jen­nej, sta­tek hand­lo­wy pod ban­de­rą wo­jen­ną albo okręt spe­cjal­nie zbu­do­wa­ny lub przy­sto­so­wa­ny do celów za­o­pa­trze­nia. Nazwą tą by­wa­ją okre­śla­ne także stat­ki hand­lo­we do prze­wo­zu ła­dun­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) My­śliw­ce wzbi­ły się już w po­wie­trze i le­cia­ły przed tran­spor­tow­cem, który eskor­to­wa­ły z ukła­du.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. transportować

 przym. transportowy

Wiktionary


transportowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tran­spor­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­więć trój­sil­ni­ko­wych, nie­sły­cha­nie pa­li­wo­żer­nych i po­wol­nych Jaków-40 służy w 36 spe­cjal­nym pułku lot­nict­wa tran­spor­to­we­go na Okę­ciu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transport mrz., transporter mrz., transportowiec mos./mrz.

 czas. transportować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewozowy

Wiktionary


transportówka

po­jem­nik do prze­wo­zu zwie­rząt, np. pta­ków, gry­zo­ni, pszczół


SJP.pl


transpozon

sek­wen­cja DNA, która może sa­mo­dziel­nie prze­mie­szczać się w obrę­bie ge­no­mu go­spo­da­rza w wy­ni­ku tran­spo­zy­cji


SJP.pl

Tran­spo­zon − sek­wen­cja DNA, która może prze­mie­szczać się na inną po­zy­cję w ge­no­mie tej samej ko­mór­ki w wy­ni­ku pro­ce­su zwa­ne­go tran­spo­zy­cją. Tran­spo­zy­cja czę­sto po­wo­du­je mu­ta­cje i może zmie­niać ilość DNA w ge­no­mie. Tran­spo­zo­ny są także na­zy­wa­ne "wę­dru­ją­cy­mi ge­na­mi" lub "ska­czą­cy­mi ge­na­mi" (ang.

Wikipedia


transpozycja

1. przy­sto­so­wa­nie cze­goś do in­ne­go użyt­ku niż po­przed­ni;
2. w mu­zy­ce: prze­nie­sie­nie ut­wo­ru lub jego czę­ści do innej to­na­cji;
3. w ma­te­ma­ty­ce:
a) za­mia­na ko­lej­no­ści dwóch są­sied­nich ele­men­tów ciągu;
b) ope­ra­cja za­mia­ny ko­lumn ma­cie­rzy na jej wier­sze i na od­wrót;
4. daw­niej: prze­kład z jed­ne­go ję­zy­ka na inny; tłu­ma­cze­nie, trans­la­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. włą­cze­nie norm prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go do kra­jo­we­go po­rząd­ku praw­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tran­spo­zy­cja w sza­chach
  • tran­spo­zy­cja w ge­ne­ty­ce
  • tran­spo­zy­cja w mu­zy­ce
  • tran­spo­zy­cja w pra­wie
  • tran­spo­zy­cja w lo­gi­ce
  • tran­spo­zy­cja w te­o­rii ma­cie­rzy i al­ge­brze li­nio­wej
  • tran­spo­zy­cja w te­o­rii mo­du­łów i al­ge­brze li­nio­wej
  • tran­spo­zy­cja w ana­li­zie funk­cjo­nal­nej
  • tran­spo­zy­cja w kom­bi­na­to­ry­ce.
  • ope­ra­tor sprzę­żo­ny

Wikipedia


transpozycyjny

do­ty­czą­cy tran­spo­zy­cji


SJP.pl


transputer

wy­spe­cja­li­zo­wa­ny mi­kro­pro­ce­sor do obli­czeń nu­me­rycz­nych


SJP.pl

Tran­spu­ter (ang. "tran­si­stor" + "com­pu­ter") – mi­kro­kom­pu­ter w jed­nym ukła­dzie sca­lo­nym. Był od­po­wie­dzią na po­trze­bę pro­stych, ta­nich i bar­dzo szyb­kich ukła­dów, które można by za­sto­so­wać w su­per­kom­pu­te­rach – ów­czes­ne pro­ce­so­ry były zbyt wolne i trud­ne w two­rze­niu kon­struk­cji wie­lo­pro­ce­so­ro­wych, a za­sto­so­wa­ne w nich kon­cep­cje przet­wa­rza­nia rów­no­le­głe­go są wy­ko­rzy­sty­wa­ne do dzi­siaj w róż­nych roz­wią­za­niach pro­ce­so­rów i su­per­kom­pu­te­rów np.

Wikipedia


transpłciowość

za­bu­rze­nie toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­ce na ro­zbież­no­ści mię­dzy psy­chicz­nym po­czu­ciem płci a bio­lo­gicz­ną bu­do­wą ciała; trans­sek­su­al­ność, trans­sek­su­a­lizm, trans­gen­der


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­mien­ność toż­sa­mo­ści płcio­wej od płci usta­lo­nej przy uro­dze­niu na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych;

Wiktionary

Transpł­cio­wość ( trans­gen­der, od trans- „przez, poza, po­przez” oraz -gen­der „ro­dzaj, płeć”) – okre­śle­nie zbior­cze na osoby, któ­rych toż­sa­mość płcio­wa, ek­spre­sja płcio­wa i/lub za­cho­wa­nia róż­nią się od tych kul­tu­ro­wo zwią­za­nych z płcią, do któ­rej zo­sta­ły przy­pi­sa­ne w mo­men­cie uro­dze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­by­wa­ją się warsz­ta­ty, kon­cer­ty, udzie­la­ne są po­ra­dy praw­ne i psy­cho­lo­gicz­ne, a także po­ka­zy fil­mów w te­ma­cie transpł­cio­wo­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transpłciowy

 przysł. transpłciowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) transseksualizm, transseksualność; rzad. transgenderyzm, transgenderyczność

Wiktionary


transpłciowy

taki, któ­re­go płeć bio­lo­gicz­na nie od­po­wia­da jego od­czu­ciom i za­cho­wa­niom; trans­gen­de­rycz­ny, trans­gen­de­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, któ­re­go toż­sa­mość płcio­wa jest inna niż płeć usta­lo­na przy uro­dze­niu na pod­sta­wie cech bio­lo­gicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W uprze­dze­niach wobec osób transpł­cio­wych od­bi­ja­ją się spo­łecz­ne ste­re­o­ty­py.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transpłciowość ż.

 przysł. transpłciowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) transseksualny; rzad. transgenderyczny

Wiktionary


transseksualista

osoba od­czu­wa­ją­ca ro­zbież­ność mię­dzy swoją płcią fi­zycz­ną a psy­chicz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś ży­ją­cy lub pra­gną­cy żyć, jako osoba płci prze­ciw­nej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trans­męż­czyz­na — osoba trans­sek­su­al­na lub transpł­cio­wa, któ­rej płeć po uro­dze­niu zo­sta­ła okre­ślo­na jako żeń­ska, a sama iden­ty­fi­ku­je się jako męż­czyz­na.
  • Tran­sko­bie­ta — osoba trans­sek­su­al­na lub transpł­cio­wa, któ­rej płeć po uro­dze­niu zo­sta­ła okre­ślo­na jako męska, a sama iden­ty­fi­ku­je się jako ko­bie­ta.
  • she­ma­le

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃sːɛksuwaˈlʲista, AS: trãũ̯•seksuu̯alʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transseksualizm m.

:: fż. transseksualistka ż.

 przym. transseksualny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) środ. LGBT trans

Wiktionary


transseksualistka

ko­bie­ta, u któ­rej psy­chicz­ne po­czu­cie płci jest różne od bio­lo­gicz­nej bu­do­wy ciała


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) seks. psych. osoba od­czu­wa­ją­ca ro­zbież­ność mię­dzy płcią psy­chicz­ną a bio­lo­gicz­ną, ży­ją­ca jak ko­bie­ta

 (1.2) seks. osoba (po­cząt­ko­wo o ce­chach bio­lo­gicz­nych płci mę­skiej), która przesz­ła są­do­wą zmia­nę płci i pod­da­ła się ope­ra­cji chi­rur­gicz­nej w celu zmia­ny zew­nętrz­nych cech płcio­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transseksualizm m., transseksualność ż.

:: fm. transseksualista m.

 przym. transseksualny

 przysł. transseksualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) transkobieta, M/K, M-F, MTF

Wiktionary


transseksualistyczny

→ trans­sek­su­a­lizm


SJP.pl

Patrz:

transseksualizm

transseksualizm

za­bu­rze­nie toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­ce na ro­zbież­no­ści mię­dzy psy­chicz­nym po­czu­ciem płci a bio­lo­gicz­ną bu­do­wą ciała; trans­sek­su­al­ność, transpł­cio­wość, trans­gen­der


SJP.pl

Trans­sek­su­a­lizm ( tran­si­re „prze­cho­dzić”; se­xu­a­lis „płcio­wy”; sexus „płeć”) – me­dycz­ne okre­śle­nie od­no­szą­ce się do osób, które przesz­ły jakąś formę me­dycz­nej lub chi­rur­gicz­nej te­ra­pii ko­rek­ty płci. Trans­sek­su­a­lizm jest podz­bio­rem transpł­cio­wo­ści (ina­czej trans­gen­de­ryz­mu), jed­nak niek­tó­re osoby trans­sek­su­al­ne nie chcą sto­so­wać okre­śle­nia „osoba transpł­cio­wa”.

Wikipedia


transseksualność

za­bu­rze­nie toż­sa­mo­ści płcio­wej po­le­ga­ją­ce na ro­zbież­no­ści mię­dzy psy­chicz­nym po­czu­ciem płci a bio­lo­gicz­ną bu­do­wą ciała; trans­sek­su­a­lizm, transpł­cio­wość, trans­gen­der


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co trans­sek­su­al­ne; cecha tych, któ­rzy są trans­sek­su­al­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. seks mrz., transseksualizm m., transseksualista m., transseksualistka ż.

 przym. transseksualny

Wiktionary


transseksualny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z trans­sek­su­a­liz­mem, do­ty­czą­cy trans­sek­su­a­liz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby trans­sek­su­al­ne, oprócz po­mo­cy me­dycz­nej, po­trze­bu­ją wspar­cia psy­cho­te­ra­pe­u­ty, gdyż nie po­tra­fią na ogół po­ra­dzić sobie z bólem, jaki za­da­ją im naj­bliż­si.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. seks mrz., transseksualizm m., transseksualista m., transseksualistka ż., transseksualność ż.

 przysł. transseksualnie

Wiktionary


transsoniczny

ma­ją­cy pręd­kość bli­ską pręd­ko­ści dźwię­ku, np. prze­pływ trans­so­nicz­ny; oko­łodź­wię­ko­wy


SJP.pl


transsubstancjacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­mia­na pew­nej sub­stan­cji w inną

 (1.2) teol. w te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej to prze­mia­na sub­stan­cji: chle­ba i wina w ciało i krew Chry­stu­sa pod­czas eu­cha­ry­stii;

Wiktionary

Trans­sub­stan­cja­cja ( trans­sub­stan­tia­tio) lub prze­i­sto­cze­nie – w te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej oz­na­cza rze­czy­wi­stą prze­mia­nę sub­stan­cji pod­czas Eu­cha­ry­stii: chle­ba (ho­stii) i wina w ciało i krew Je­zu­sa Chry­stu­sa. Ter­min ten zo­stał przy­ję­ty pod­czas So­bo­ru La­te­rań­skie­go IV w 1215 roku. Te­o­lo­dzy pra­wo­sław­ni uży­wa­ją cza­sem ter­mi­nu "prze­i­sto­cze­nie" ( μετουσίωσις, пресуществление) – uwa­ża­ją jed­nak, że ter­min ten ma cha­rak­ter nie opi­so­wy, ale wska­zu­je na ta­jem­ni­cę obec­no­ści cie­les­nej Je­zu­sa w Eu­cha­ry­stii.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. transsubstancjonizm m.

 przym. transsubstancjalny

 przysł. transsubstancjalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przeistoczenie

Wiktionary


transsudacja

pro­ces prze­sią­ka­nia su­ro­wi­cy krwi z na­czyń krwio­no­śnych do tka­nek i jam ciała


SJP.pl


transsyberyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) prze­bie­ga­ją­cy lub kur­su­ją­cy przez Sy­be­rię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kolej trans­sy­be­ryj­ska pro­wa­dzi z Mosk­wy przez Ir­kuck do Wła­dy­wo­sto­ku i liczy ponad dzie­więć ty­się­cy ki­lo­me­trów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃sːɨbɛˈrɨjsʲci, AS: trãũ̯•syberyi ̯sʹḱi

Wiktionary


transtekstualność

wszyst­ko, co łączy dany tekst z in­ny­mi tek­sta­mi


SJP.pl


transtekstualny

łą­czą­cy dany tekst z in­ny­mi tek­sta­mi


SJP.pl


transumpt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uwie­rzy­tel­nio­na kopia do­ku­men­tu, wy­ciąg z ory­gi­na­łu

Wiktionary

Tran­sumpt ( tran­sump­tum) – uwie­rzy­tel­nio­na kopia ory­gi­nal­ne­go do­ku­men­tu, sta­no­wią­ca jego za­stęp­stwo w czyn­no­ściach praw­nych.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) wypis, kopia, odpis

Wiktionary


transuran

każdy z pier­wiast­ków che­micz­nych o masie ato­mo­wej więk­szej od masy ato­mo­wej uranu (92); tran­su­ra­no­wiec


SJP.pl


transuranowce

każdy z pier­wiast­ków che­micz­nych o masie ato­mo­wej więk­szej od masy ato­mo­wej uranu (92); tran­su­ran


SJP.pl

Tran­su­ra­now­ce – pier­wiast­ki pro­mie­niot­wór­cze po­ło­żo­ne w ukła­dzie okre­so­wym pier­wiast­ków za ura­nem, tj. o licz­bach ato­mo­wych więk­szych niż 92. Na­le­żą do nich:

Wikipedia


transuranowiec

każdy z pier­wiast­ków che­micz­nych o masie ato­mo­wej więk­szej od masy ato­mo­wej uranu (92); tran­su­ran


SJP.pl


transuranowy

przy­miot­nik od: tran­su­ran; bę­dą­cy ra­dio­ak­tyw­nym pier­wiast­kiem che­micz­nym (np. ak­ty­no­wiec tran­su­ra­no­wy), ma­ją­cy cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ta­kie­go pier­wiast­ka


SJP.pl


transurany

grupa pier­wiast­ków pro­mie­niot­wór­czych o licz­bach ato­mo­wych więk­szych niż 92; tran­su­ra­now­ce


SJP.pl


transwal

pro­win­cja w RPA


SJP.pl

Re­pu­bli­ka Po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ska (ni­derl. "Zuid-Afri­ka­ans­che Re­pu­bliek", "ZAR"), po­tocz­nie Trans­wal ("Trans­va­al Re­pu­bliek"; do­słow­nie „Re­pu­bli­ka za rzeką Vaal”) – pań­stwo bur­skie na te­re­nie obec­nej Re­pu­bli­ki Po­łud­nio­wej Afry­ki, ist­nie­ją­ce z przer­wa­mi w la­tach 1852–1902.

Wikipedia


transwalczyk

miesz­ka­niec Trans­wa­lu (pro­win­cji w RPA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Trans­wa­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Transwal mrz.

:: fż. Transwalka ż.

 przym. transwalski

Wiktionary


transwalka

miesz­kan­ka Trans­wa­lu (pro­win­cji w RPA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Trans­wa­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Transwal mrz.

:: fm. Transwalczyk mos.

 przym. transwalski

Wiktionary


transwalski

przy­miot­nik od: Trans­wal (pro­win­cja w RPA)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Trans­wa­lem, do­ty­czą­cy Trans­wa­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Transwal mrz., Transwalczyk mos., Transwalka ż.

Wiktionary


transwersala

zbiór pow­sta­ły z wy­bra­nia po jed­nym ele­men­cie ze zbio­rów danej ro­dzi­ny


SJP.pl

Trans­wer­sa­la – zbiór pow­sta­ły z wy­bra­nia po jed­nym ele­men­cie ze zbio­rów danej ro­dzi­ny (wy­ma­ga się zwy­kle, aby wy­bra­ne ele­men­ty były pa­ra­mi różne, wtedy moc trans­wer­sa­li jest równa mocy ro­dzi­ny).

W uży­ciu są różne de­fi­ni­cje tego ter­mi­nu. Naj­czę­ściej jest on uży­wa­ny w ma­te­ma­ty­ce dy­skret­nej w zna­cze­niach po­da­nych po­ni­żej, ale wy­stę­pu­je też poza tą dzie­dzi­ną ma­te­ma­ty­ki w nieco od­mien­nych, choć po­krew­nych zna­cze­niach.

Wikipedia


transwersalny

prze­bie­ga­ją­cy po­przecz­nie; po­przecz­ny, uko­śny


SJP.pl


transwestycki

→ trans­we­sty­ta


SJP.pl

Patrz:

transwestyta

transwestyta

osoba ma­ją­ca skłon­ność do no­sze­nia ubio­rów, przej­mo­wa­nia spo­so­bu bycia, czę­sto i roli sek­su­al­nej płci od­mien­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­pak lub męż­czyz­na, ubie­ra­ją­cy się i za­cho­wu­ją­cy się jak dziew­czy­na albo ko­bie­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transwestytyzm mrz.

:: fż. transwestytka ż.

Wiktionary


transwestytka

→ trans­we­sty­ta


SJP.pl

Patrz:

transwestyta

transwestytyzm

osią­ga­nie sa­tys­fak­cji emo­cjo­nal­nej lub sek­su­al­nej w wy­ni­ku prze­bie­ra­nia się w odzież osób płci od­mien­nej; eo­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. upo­dab­nia­nie się do osoby płci prze­ciw­nej po­przez ubiór i za­cho­wa­nie;

Wiktionary

Nie mylić z: trans­sek­su­a­lizm. Zo­bacz też: cross-dres­sing.

Trans­we­sty­tyzm (od trans „za, poza, z tam­tej stro­ny” i ve­sti­tus „odzia­ny”, ina­czej eo­nizm, me­ta­tro­pizm) – prak­ty­ka przyj­mo­wa­nia ubio­ru, spo­so­bu bycia, a nie­kie­dy także roli płcio­wej zaz­wy­czaj ko­ja­rzo­nych z płcią prze­ciw­ną, jako forma au­to­ek­spre­sji lub też dla psy­cho­lo­gicz­nej gra­ty­fi­ka­cji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. transwestyta mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eonizm, metatropizm, crossdressing / cross-dressing

Wiktionary


transwielkopolski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) prze­bie­ga­ją­cy lub kur­su­ją­cy przez Wiel­ko­pol­skę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez Ka­lisz prze­bie­ga po­łud­nio­wy od­ci­nek Trans­wiel­ko­pol­skiej Trasy Ro­we­ro­wej.

Wiktionary


transylwania

kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej Ru­mu­nii; Sied­mio­gród


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. zob. Sied­mio­gród.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kon­sek­wen­cji sy­tu­a­cja spo­łecz­na w Tran­syl­wa­nii pod­czas bar­dzo dłu­gie­go okre­su była cha­o­tycz­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃sɨlˈvãɲja, AS: trãũ̯sylvãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transylwański

 rzecz. Transylwańczyk mos., Transylwanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Siedmiogród

Wiktionary


transylwanka

miesz­kan­ka Tran­syl­wa­nii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej w Ru­mu­nii); Sied­mio­gro­dzian­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sied­mio­gro­du (Tran­syl­wa­nii)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Transylwania ż.

:: fm. Transylwańczyk mos.

 przym. transylwański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Siedmiogrodzianka

Wiktionary


transylwańczyk

miesz­ka­niec Tran­syl­wa­nii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej w Ru­mu­nii); Sied­mio­gro­dzia­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sied­mio­gro­du (Tran­syl­wa­nii)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Transylwania ż.

:: fż. Transylwanka ż.

 przym. transylwański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Siedmiogrodzianin

Wiktionary


transylwański

przy­miot­nik od: Tran­syl­wa­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tran­syl­wa­nii (Sied­mio­gro­du)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Transylwańczyk mos., Transylwanka ż., Transylwania ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) siedmiogrodzki

Wiktionary


transza

1. par­tia to­wa­ru sta­no­wią­ca część więk­szej ca­ło­ści;
2. część po­życz­ki pań­stwo­wej lub kre­dy­tu ban­ko­we­go pu­szczo­na w obieg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. par­tia to­wa­ru sta­no­wią­ca część więk­szej ca­ło­ści

 (1.2) fi­nans. część po­życz­ki pań­stwo­wej lub kre­dy­tu ban­ko­we­go, pu­szczo­na w obieg

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dzię­ki kre­dy­tom, które za chwi­lę wygra, spła­ci co bar­dziej na­glą­ce długi, za­pła­ci pier­wszą tran­szę za sta­tek, znów bę­dzie w ruchu i prze­ko­na się, jakie to cuda ma do za­o­fe­ro­wa­nia ga­lak­ty­ka oso­bie o jego wy­jąt­ko­wych zdol­no­ściach i wraż­li­wo­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. transzowy

Wiktionary


transzeja

wojsk. rów łą­czą­cy różne urzą­dze­nia obron­ne, łą­czą­cy w jeden sy­stem okopy, schro­ny itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. od­kry­ty, wąski rów wy­ko­pa­ny wzdłuż linii fron­tu, łą­czą­cy w jed­no­li­ty sy­stem inne ele­men­ty for­ty­fi­ka­cji (okopy, schro­ny itp.), ułat­wia­ją­cy skry­te ma­ne­wry wzdłuż fron­tu;

Wiktionary

Tran­sze­ja – ele­ment for­ty­fi­ka­cji (za­rów­no obron­nych, jak i oblęż­ni­czych) o na­ry­sie ła­ma­nym lub krzy­wo­li­nio­wym w po­sta­ci od­kry­te­go, wą­skie­go, ale do­sta­tecz­nie głę­bo­kie­go rowu, słu­żą­cy głów­nie do prze­mie­szcza­nia się żoł­nie­rzy, a osła­nia­ją­cy cał­ko­wi­cie przed ogniem nie­przy­ja­cie­la pro­wa­dzo­nym na wprost, oraz ra­dy­kal­nie zmniej­sza­ją­cy za­sięg ra­że­nia wielu in­nych broni (ostrzał ar­ty­le­ryj­ski, bom­bar­do­wa­nie itp.).

Wikipedia


transzowy

→ tran­sza


SJP.pl

Patrz:

transza

tranzakt

daw­niej: akt umowy


SJP.pl


tranzelka

część rzędu jeź­dziec­kie­go lub uprzę­ży na­kła­da­na na głowę zwie­rzę­cia, poz­wa­la­ją­ca na kie­ro­wa­nie nim; uzda, uź­dzie­ni­ca, ogło­wie


SJP.pl


tranzycja

1. pro­ces zmia­ny płci;
2. zmia­na pra­wi­dło­wych nu­kle­o­ty­dów w DNA na inne w ra­mach jed­nej grupy zasad azo­to­wych;
3. przej­ście, ro­dzaj fi­gu­ry re­to­rycz­nej or­ga­ni­zu­ją­cej wy­po­wiedź; tran­si­tio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. chem. zmia­na pra­wi­dło­wych nu­kle­o­ty­dów w DNA na inne w ra­mach jed­nej grupy zasad azo­to­wych

 (1.2) polit. okres przej­ścio­wy po­mię­dzy jed­nym ustro­jem po­li­tycz­nym a dru­gim

 (1.3) rel. ustne prze­ka­zy­wa­nie ta­jem­nic i prawd wiary po­cho­dzą­cych od ust­ne­go na­u­cza­nia Je­zu­sa Chry­stu­sa

 (1.4) med. pro­ces ko­rek­ty płci obej­mu­ją­cy zmia­nę roli spo­łecz­nej i wi­ze­run­ku, me­dycz­ną dia­gno­sty­kę, te­ra­pię hor­mo­nal­ną za­bie­gi chi­rur­gicz­ne oraz zmia­nę oz­na­cze­nia płci praw­nej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tran­zy­cja – w bio­lo­gii – mu­ta­cja pra­wi­dło­wych nu­kle­o­ty­dów w DNA na inne
  • tran­zy­cja – w po­li­to­lo­gii – przej­ścio­wy okres trwa­ją­cy mię­dzy wy­stę­po­wa­niem jed­ne­go ustro­ju po­li­tycz­ne­go a innym
  • tran­zy­cja – w re­li­gii – to ustne prze­ka­zy­wa­nie ta­jem­nic i prawd wiary po­cho­dzą­cych od ust­ne­go na­u­cza­nia Je­zu­sa Chry­stu­sa
  • tran­zy­cja – w tech­ni­kach cy­fro­wych – wska­zu­je na zmia­nę stanu lo­gicz­ne­go
  • tran­zy­cja – w za­rzą­dza­niu pro­gra­ma­mi (dzie­dzi­na sze­ro­ko ro­zu­mia­ne­go za­rzą­dza­nia pro­jek­ta­mi) – okre­śla sko­or­dy­no­wa­ne dzia­ła­nia po­dej­mo­wa­ne w celu przej­ście do no­we­go stanu
  • tran­zy­cja – pro­ces ko­rek­ty płci obej­mu­ją­cy zmia­nę roli spo­łecz­nej i wi­ze­run­ku, me­dycz­ną dia­gno­sty­kę, te­ra­pię hor­mo­nal­ną, za­bie­gi chi­rur­gicz­ne oraz zmia­nę płci praw­nej
  • Tran­si­tion (album Johna Col­tra­ne’a) – album Johna Col­tra­ne’a
  • Tran­si­tion (album Steve’a Lu­kat­he­ra) – album Steve’a Lu­kat­he­ra
  • Tran­si­tion (Buddy Rich i Lio­nel Hamp­ton) – album Buddy'ego Richa i Lio­ne­la Hamp­to­na
  • Tran­si­tion (Chip­munk) – album ra­pe­ra o pse­u­do­ni­mie Chip­munk
  • Ter­ra­fu­gia Tran­si­tion – model la­ta­ją­ce­go sa­mo­cho­du

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trãw̃ˈzɨt͡sʲja, AS: trãũ̯zycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tranzycyjny

 rzecz. tranzyt mrz.

 czas. tranzycjonować

Wiktionary


tranzycjonować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) med. psych. prze­cho­dzić tran­zy­cję, pod­le­gać tran­zy­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tranzycja ż.

Wiktionary


tranzycyjny

→ tran­zy­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tran­zy­cją, do­ty­czą­cy tran­zy­cji

Wiktionary

Patrz:

tranzycja

Powiązane:

 rzecz. tranzyt mrz., tranzycja ż.

Wiktionary


tranzystor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. przy­rząd pół­prze­wod­ni­ko­wy słu­żą­cy do wzmac­nia­nia sy­gna­łów elek­trycz­nych;

 (1.2) pot. mały, prze­no­śny od­bior­nik ra­dio­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) slang. obraź. osoba transpł­cio­wa

Wiktionary

Tran­zy­stor – tró­je­lek­tro­do­wy (rzad­ko czte­ro­e­lek­tro­do­wy) przy­rząd pół­prze­wod­ni­ko­wy, ma­ją­cy zdol­ność wzmac­nia­nia sy­gna­łu elek­trycz­ne­go. Nazwa urzą­dze­nia wy­wo­dzi się od słów (trans­re­zy­stan­cja) ("trans­re­si­stan­ce") z „pół­prze­wod­ni­ko­wym” przy­rost­kiem -stor, jak np. w sło­wie wa­ry­stor ("va­ri­stor").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym wzmac­nia­czu usz­ko­dził się tran­zy­stor.

 (1.2) Tran­zy­sto­ry po­wo­do­wa­ły strasz­ny hałas.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãw̃ˈzɨstɔr, AS: trãũ̯zystor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. tranzystorek mrz.

 przym. tranzystorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) radyjko

Wiktionary


tranzystorek

mały tran­zy­stor


SJP.pl


tranzystorowy

przy­miot­nik od: tran­zy­stor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) elektr. zwią­za­ny z tran­zy­sto­rem, do­ty­czą­cy tran­zy­sto­ra, za­wie­ra­ją­cy tran­zy­sto­ry, zbu­do­wa­ny z tran­zy­sto­rów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tranzystor mrz.

Wiktionary


tranzystoryzacja

wpro­wa­dze­nie tran­zy­sto­rów do kon­struk­cji urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych


SJP.pl


tranzyt

1. prze­jazd osób lub prze­wóz to­wa­rów przez te­ry­to­rium trze­cie­go pań­stwa w dro­dze z jed­ne­go do dru­gie­go kraju;
2. w astro­no­mii:
a) przej­ście jed­ne­go ciała nie­bie­skie­go przez tar­czę dru­gie­go ciała nie­bie­skie­go;
b) przej­ście ciała nie­bie­skie­go przez po­łud­nik w po­ło­wie drogi mię­dzy wscho­dem a za­cho­dem, np. tran­zyt Słoń­ca ma miej­sce w po­łud­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­wóz, prze­sy­ła­nie, prze­jazd osób lub rze­czy przez ob­szar ja­kie­goś pań­stwa w dro­dze do in­ne­go pań­stwa

 (1.2) po­jazd słu­żą­cy do tran­zy­tu (1.1)

 (1.3) te­le­kom. prze­ka­zy­wa­nie po­łą­czeń te­le­fo­nicz­nych albo udo­stęp­nia­nie za­so­bów In­ter­ne­tu za poś­red­nict­wem sieci in­nych ope­ra­to­rów

 (1.4) astr. przej­ście ciała nie­bie­skie­go po­mię­dzy gwia­zdą a daną pla­ne­ta­a­ne­tą

 (1.5) astrol. me­to­da prze­wi­dy­wa­nia po­przez na­ło­że­nie ak­tu­al­nych po­zy­cji pla­ne­ta­a­net na znaki zo­dia­ku da­ne­go ho­ro­sko­pu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tran­zyt (astro­no­mia)
  • tran­zyt (tran­sport)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tranzytowiec m., tranzytówka ż., tranzytowość ż., tranzycja ż.

 przym. tranzytowy, tranzycyjny

 przysł. tranzytowo, tranzytem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przejazd, przesyłanie, przewożenie, przewóz

Wiktionary


tranzytem

1. prze­jazd osób lub prze­wóz to­wa­rów przez te­ry­to­rium trze­cie­go pań­stwa w dro­dze z jed­ne­go do dru­gie­go kraju;
2. w astro­no­mii:
a) przej­ście jed­ne­go ciała nie­bie­skie­go przez tar­czę dru­gie­go ciała nie­bie­skie­go;
b) przej­ście ciała nie­bie­skie­go przez po­łud­nik w po­ło­wie drogi mię­dzy wscho­dem a za­cho­dem, np. tran­zyt Słoń­ca ma miej­sce w po­łud­nie


SJP.pl


tranzytka

prze­sta­rza­le, po­tocz­nie: po­ciąg prze­jeż­dża­ją­cy przez te­re­ny róż­nych państw w dro­dze do ja­kie­goś kraju


SJP.pl


tranzytować

1. prze­wo­zić osoby lub to­wa­ry przez teren ja­kie­goś pań­stwa w dro­dze do in­ne­go pań­stwa;
2. udo­stęp­niać za­so­by in­ter­ne­to­we lub prze­ka­zy­wać po­łą­cze­nia te­le­fo­nicz­ne za poś­red­nict­wem sieci in­nych ope­ra­to­rów;
3. o pla­ne­tach:
a) w astro­no­mii: prze­mie­szczać się na tle gwia­zdy i czę­ścio­wo przy­sła­niać jej świa­tło;
b) w astro­lo­gii: prze­cho­dzić przez znaki Zo­dia­ku ho­ro­sko­pu


SJP.pl


tranzytowiec

po­tocz­nie: osoba prze­jeż­dża­ją­ca przez ob­szar da­ne­go pań­stwa w dro­dze do in­ne­go pań­stwa


SJP.pl


tranzytowość

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z prze­wo­że­niem osób lub to­wa­rów przez teren da­ne­go pań­stwa w dro­dze do in­ne­go pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tran­zy­to­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tranzytowy

 przysł. tranzytowo

 rzecz. tranzyt mrz.

Wiktionary


tranzytowy

→ tran­zyt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od tran­zyt

Wiktionary

Patrz:

tranzyt

Przykłady

 (1.1) Pol­ska stała się kra­jem tran­zy­to­wym, do­ce­lo­wym, a także pań­stwem po­cho­dze­nia ofiar hand­lu ludź­mi.

 (1.1) Wew­nątrz chlo­ro­pla­stu na­stę­pu­je prze­ka­za­nie łań­cu­cha biał­ka ko­lej­nym biał­kom opie­kuń­czym i od­cię­cie pep­ty­du tran­zy­to­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrãw̃zɨˈtɔvɨ, AS: trãũ̯zytovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tranzyt m., tranzytowiec m., tranzytka ż., tranzytowość ż.

Wiktionary


tranzytywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co tran­zy­tyw­ne

 (1.2) gram. cecha cza­sow­ni­ka tran­zy­tyw­ne­go (prze­chod­nie­go)

Wiktionary


trap

1. po­most łą­czą­cy sta­tek z na­brze­żem lub innym stat­kiem;
2. za­pad­nia w te­a­trze;
3. kon­ku­ren­cja w strze­la­niu do rzut­ków z my­śliw­skiej broni śru­to­wej;
4. roz­le­gła po­kry­wa la­wo­wa zło­żo­na z ba­zal­tów lub skał po­krew­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. prze­no­śna kład­ka do wcho­dze­nia na sta­tek

 (1.2) za­pad­nia

 (1.3) kon­ku­ren­cja spor­to­wa po­le­ga na strze­la­niu z broni pal­nej do rzut­ków

 (1.4) muz. ga­tu­nek hip-hopu z moc­nym basem, szyb­ki­mi hi-ha­ta­mi i mrocz­nym kli­ma­tem;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trap (że­glu­ga)
  • trap (sport)
  • trap (ge­o­lo­gia)
  • TRAP () – ze­spół od­wró­co­nej per­fuz­ji tęt­ni­czej
  • trap (mu­zy­ka) – pod­ga­tu­nek mu­zy­ki (hip-hop)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trap, AS: trap

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trapowy

Wiktionary


trapa

ro­dzaj ro­śli­ny z ro­dzi­ny ko­tew­ko­wa­tych, do któ­re­go za­li­cza się od kilku do kil­ku­dzie­się­ciu ga­tun­ków jed­no­rocz­nych ro­ślin wod­nych; ko­tew­ka


SJP.pl


traper

my­śli­wy zaj­mu­ją­cy się po­lo­wa­niem na zwie­rzę­ta fu­ter­ko­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) łow. pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski my­śli­wy sto­su­ją­cy pu­łap­ki na zwie­rzę­ta fu­ter­ko­we;

 (1.2) rzad. my­śli­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ro­dzaj zam­knię­te­go skó­rza­ne­go wią­za­ne­go buta tu­ry­stycz­ne­go lub zi­mo­we­go

Wiktionary

Tra­per (ang. "trap­per") – my­śli­wy, który za po­mo­cą pu­ła­pek (ang. "trap") po­lu­je na zwie­rzę­ta fu­ter­ko­we (lisy, wi­zo­ny, gro­no­sta­je itp.). Okre­śle­nie to do­ty­czy zaz­wy­czaj my­śli­wych z Ame­ry­ki Pół­noc­nej (USA, Ka­na­da), cho­ciaż ludzi trud­nią­cych się tra­per­stwem spot­kać można w in­nych re­jo­nach świa­ta (np. na Sy­be­rii). Fran­cu­scy tra­pe­rzy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej no­si­li miano "co­u­re­ur des bois". Na za­cho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych tra­pe­rów na­zy­wa­no czę­sto ludź­mi gór.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na za­cho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych tra­pe­rów na­zy­wa­no czę­sto ludź­mi gór.

 (1.3) Ten przed­wo­jen­ny pol­ski tra­per prze­je­chał Afry­kę na ro­we­rze.

 (2.1) Tomek po­je­dzie w tra­pe­rach, nie cier­pi adi­da­sów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traperstwo n.

:: fż. traperka ż.

 przym. traperski

 przysł. trapersko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tropiciel, łowca

Wiktionary


traperka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj zam­knię­te­go wią­za­ne­go buta tu­ry­stycz­ne­go lub zi­mo­we­go na gu­mo­wej, row­ko­wa­nej po­desz­wie

 (1.2) po­dróż­nicz­ka stro­nią­ca od cy­wi­li­za­cji

 (1.3) pot. tra­per­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bę­dziesz ubie­rać w góry te wią­za­ne tra­per­ki?

 (1.2) Ukra­in­ka wspi­na­ła się jak doś­wiad­czo­na tra­per­ka, a obie Ro­sjan­ki przy­po­mi­na­ły niedź­wiad­ki peł­za­ją­ce po oblo­dzo­nej skale, po­ru­sza­ły się nie­mal na czwo­ra­kach.

 (1.3) W mie­sią­cach let­nich parał się tra­per­ką, zimę spę­dzał we wsi nad rzeką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traperstwo n., traper mos./mrz.

 przym. traperski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pionierka

 (1.3) traperstwo

Wiktionary


traperski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tra­per­stwem, do­ty­czą­cy tra­per­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żoł­nie­rze za­u­wa­ży­li pod skałą sza­łas tra­per­ski oraz przy­wią­za­ne­go do drze­wa konia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traper m., traperka ż., traperstwo n.

Wiktionary


traperstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) łow. za­ję­cie tra­pe­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­dia­nie po­rzu­ca­li tra­dy­cyj­ny spo­sób życia, od­da­jąc się głów­nie tra­per­stwu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traper m., traperka ż.

 przym. traperski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) traperka, łowiectwo, myślistwo

Wiktionary


trapery

ro­dzaj mę­skie­go obu­wia zro­bio­ne­go ze skóry lub z zam­szu


SJP.pl


trapez

1. fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na w ma­te­ma­ty­ce
2. przy­rząd gim­na­stycz­ny w po­sta­ci drąż­ka na li­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. czwo­ro­kąt, który po­sia­da co najm­niej jedną parę rów­no­le­głych boków;

 (1.2) sport. przy­rząd gim­na­stycz­ny w po­sta­ci drąż­ka za­wie­szo­ne­go po­zio­mo na li­nach;

Wiktionary

Tra­pez – czwo­ro­kąt z przy­najm­niej jedną parą rów­no­le­głych boków. Cza­sem za­kła­da się do­kład­nie jedną taką parę, przy ta­kiej de­fi­ni­cji rów­no­le­gło­bok nie byłby tra­pe­zem.

Boki rów­no­le­głe na­zy­wa się "pod­sta­wa­mi", po­zo­sta­łe "ra­mio­na­mi", a od­ci­nek łą­czą­cy pod­sta­wy i pro­sto­pa­dły do nich – oraz jego dłu­gość, czyli od­le­głość mię­dzy pod­sta­wa­mi – "wy­so­ko­ścią" tra­pe­zu. Wszyst­kie tra­pe­zy są wy­pu­kłe[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uczeń na­ry­so­wał okrąg za­miast tra­pe­zu.

 (1.2) Akro­ba­ta spadł z tra­pe­zu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrapɛs, AS: trapes

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trapezowy

Wiktionary


trapezik

zdrob­nie­nie od: tra­pez


SJP.pl


trapezistka

→ tra­pe­zi­sta


SJP.pl

Patrz:

trapezista

trapezoedr

1. tra­pe­zo­edr te­tra­go­nal­ny - klasa sy­me­trii w te­tra­go­nal­nym ukła­dzie kry­sta­lo­gra­ficz­nym;
2. wie­lo­ścian ma­ją­cy ścia­ny w kształ­cie tra­pe­zo­i­dów


SJP.pl


trapezoid

czwo­ro­kąt pła­ski o czte­rech pa­ra­mi nie­rów­no­le­głych i nie­rów­nych bo­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. czwo­ro­kąt nie­bę­dą­cy tra­pe­zem

 (1.2) geom. czwo­ro­kąt wy­pu­kły nie­bę­dą­cy tra­pe­zem

 (1.3) geom. czwo­ro­kąt nie­bę­dą­cy tra­pe­zem i nie­ma­ją­cy pary boków rów­nych

Wiktionary

Tra­pe­zo­id – ro­dzaj czwo­ro­ką­ta de­fi­nio­wa­ny dwo­ja­ko, nie­rów­no­waż­nie:

Wikipedia


trapezoidalny

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem tra­pez

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ponad pier­ście­niem kon­sol świe­ci­ły czte­ry ogrom­ne, tra­pe­zo­i­dal­ne wyś­wiet­la­cze za­wie­szo­ne na czte­rech ścia­nach po­mie­szcze­nia.

Wiktionary


trapezowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem tra­pez, po­dob­ny do tra­pe­zu


SJP.pl


trapezuncki

przy­miot­nik od: Tra­pe­zunt


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tra­pe­zun­tem, do­ty­czą­cy Tra­pe­zun­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trapezunt mrz.

Wiktionary


trapezunt

daw­niej: Trab­zon (mia­sto w Tur­cji)


SJP.pl


trapista

czło­nek za­ko­nu ka­to­lic­kie­go pow­sta­łe­go w roku 1664, ob­ser­wanc­kie­go odła­mu cy­ster­sów


SJP.pl


trapistka

→ tra­pi­sta


SJP.pl

Patrz:

trapista

trapić

1. być po­wo­dem czy­je­goś złego sa­mo­po­czu­cia, spra­wiać przy­krość; gnę­bić, nękać, mart­wić;
2. tra­pić się - mart­wić się, mieć obawy o coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. stra­pić)

 (1.1) przy­pra­wiać o zmart­wie­nie

 (1.2) czyn­nie przy­spa­rzać nie­po­ko­jów

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tra­pić się (dk. stra­pić się)

 (2.1) od­czu­wać przy­gnę­bie­nie, smu­tek, tro­skę z pew­ne­go po­wo­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. utrapienie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) martwić, niepokoić

 (1.2) dokuczać, gnębić, nękać

 (2.1) martwić się, niepokoić się

Wiktionary


trapiści

czło­nek za­ko­nu ka­to­lic­kie­go pow­sta­łe­go w roku 1664, ob­ser­wanc­kie­go odła­mu cy­ster­sów


SJP.pl

Tra­pi­ści, wła­ści­wie Zakon Cy­ster­sów Ści­ślej­szej Ob­ser­wan­cji (OCSO, "Ordo Ci­ster­cien­sis Stric­tio­ris Ob­ser­van­tiae") – zakon ka­to­lic­ki ist­nie­ją­cy pod tą nazwą od 1903 roku, wy­wo­dzą­cy swoje po­cząt­ki z opact­wa cy­ster­skie­go Notre-Dame de la Trap­pe w miej­sco­wo­ści So­li­gny-la-Trap­pe we Fran­cji (po­łud­nio­wa Nor­man­dia).

Wikipedia


trapowy

→ trap (ru­cho­me scho­dzi lub część sceny)


SJP.pl


trapszo

naz­wi­sko


SJP.pl


tras

od­mia­na tufu wul­ka­nicz­ne­go, sto­so­wa­na w bu­dow­nict­wie


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: trasa

Wiktionary


trasa

1. szlak tran­spor­to­wy, ko­mu­ni­ka­cyj­ny; ważna droga, ulica; ar­te­ria;
2. droga prze­by­wa­na lub do po­ko­na­nia; wy­ty­czo­na droga dla spor­tow­ców;
3. linia w te­re­nie lub na mapie, wyz­na­cza­ją­ca prze­bieg szla­ku, kie­ru­nek linii łącz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szlak, droga, ar­te­ria

 (1.2) okre­ślo­na droga wyz­na­czo­na do prze­je­cha­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trasa nar­ciar­ska
  • trasa W-Z w War­sza­wie
  • trasa W-Z w Łodzi
  • trasa eu­ro­pej­ska
  • trasa Świę­to­krzy­ska
  • trasa Ła­zien­kow­ska
  • trasa Ka­szub­ska
  • trasa Sa­lo­mea-Wo­li­ca
  • trasa az­ja­tyc­ka AH1
  • trasa im. Eu­ge­niu­sza Kwiat­kow­skie­go
  • Trasa – sin­gel ze­spo­łu Gang Ol­se­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Do cen­trum miała nas za­brać sie­dem­dzie­siąt­ka­dzie­wiąt­ka, a tym­cza­sem oka­za­ło się, że po se­zo­nie zmie­nio­no trasy i roz­kła­dy jazdy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrasa, AS: trasa

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trasować

 przym. trasowy

Wiktionary


trasant

osoba wy­sta­wia­ją­ca wek­sel, tratę


SJP.pl

Tra­sant – wy­staw­ca weks­la tra­so­wa­ne­go, bę­dą­ce­go bez­wa­run­ko­wym po­le­ce­niem skie­ro­wa­nym na pi­śmie do innej osoby (tra­sa­ta) za­pła­ty okre­ślo­nej kwoty na rzecz osoby trze­ciej (re­mi­ten­ta).

Tra­sant po­zo­sta­je głów­nym dłuż­ni­kiem weks­lo­wym z weks­la tra­so­wa­ne­go do chwi­li przy­ję­cia (ak­cep­ta­cji) ta­kie­go weks­la przez tra­sa­ta.

Wikipedia


trasat

osoba wska­za­na przez wy­staw­cę weks­la lub czeku do wy­pła­ty kwoty wska­za­nej na weks­lu lub czeku


SJP.pl

Tra­sat – osoba, któ­rej wy­staw­ca weks­la tra­so­wa­ne­go (tra­sant) wy­da­je po­le­ce­nie bez­wa­run­ko­wej za­pła­ty okre­ślo­nej kwoty (sumy weks­lo­wej) na rzecz osoby trze­ciej (re­mi­ten­ta).

Z chwi­lą przy­ję­cia weks­la tra­so­wa­ne­go tra­sat staje się głów­nym dłuż­ni­kiem weks­lo­wym (ak­cep­tan­tem) i od­po­wia­da wobec re­mi­ten­ta za za­pła­tę.

Wikipedia


trascinando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: rozw­le­ka­jąc, pow­strzy­mu­jąc


SJP.pl


traseolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie tra­se­o­lo­gii


SJP.pl


traseologia

dział tech­ni­ki śled­czej zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem śla­dów po­zo­sta­wio­nych na po­dło­żu przez stopy, koła itp.; tra­so­lo­gia, tre­so­lo­gia


SJP.pl

Tra­se­o­lo­gia – dział kry­mi­na­li­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem śla­dów po­ru­sza­nia się, na przy­kład śla­dów stóp, obu­wia, tro­pów zwie­rzę­cych czy opon po­ja­zdów.

W przesz­ło­ści tra­se­o­lo­gię czę­sto sto­so­wa­no także do ba­da­nia śla­dów kopyt koń­skich, co miało zwią­zek z po­wszech­nym uży­wa­niem po­ja­zdów za­przę­go­wych.

Wikipedia


traser

pra­cow­nik stocz­ni, opra­co­wu­ją­cy sza­blo­ny stat­ków lub ro­bot­nik kre­ślą­cy linie na pół­fa­bry­ka­tach wy­ro­bów, wzdłuż któ­rych ma być pro­wa­dzo­na ich obrób­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tra­ser – ro­bot­nik kre­ślą­cy linie na pre­fa­bry­ka­tach wy­ro­bów, wzdłuż któ­rych ma być pro­wa­dzo­na ich obrób­ka, cię­cie i wier­ce­nie ot­wo­rów na nity oraz ni­to­wa­nie
  • tra­ser – w prze­my­śle fil­mo­wym, pra­cow­nik stu­dia ani­ma­cji
  • tra­ser – osoba zaj­mu­ją­ca się ukła­da­niem tras (marsz­rut), któ­ry­mi mają po­ru­szać się środ­ki tran­spor­tu, ku­rie­rzy itp.
  • tra­ser – marka ze­gar­ków
  • tra­so­wa­nie

Wikipedia


trasernia

dział stocz­ni, w któ­rym wy­ko­nu­je się ry­sun­ki po­szcze­gól­nych czę­ści bu­do­wa­ne­go stat­ku w na­tu­ral­nej wiel­ko­ści oraz two­rzy się sza­blo­ny


SJP.pl

Tra­ser­nia – miej­sce w stocz­ni, w któ­rym prze­no­si się linie te­o­re­tycz­ne z pro­jek­tu na na­tu­ral­nej wiel­ko­ści ar­ku­sze bla­chy (które idą dalej do sek­cji pre­fa­bry­ka­cji) oraz two­rzy się sza­blo­ny. Ist­nie­ją trzy typy tra­ser­ni: ręcz­na, op­tycz­na, ste­ro­wa­na kom­pu­te­ro­wo.

Wikipedia


traserski

→ tra­ser


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. od­no­szą­cy się do tra­se­ra (pra­cow­ni­ka wyz­na­cza­ją­ce­go linie obrób­ki na ma­te­ria­le lub przy­go­to­wu­ją­ce­go sza­blo­ny w prze­my­śle okrę­to­wym), na­le­żą­cy do niego lub wła­ści­wy jego pracy

 (1.2) techn. przez­na­czo­ny do wy­kre­śla­nia na pła­szczyz­nach linii i punk­tów po­moc­ni­czych, we­dług któ­rych ma prze­bie­gać dal­szy pro­ces obrób­ki

Wiktionary

Patrz:

traser

Przykłady

 (1.1) Uzy­skał świa­dect­wo i dy­plom cze­lad­ni­ka w za­wo­dzie tra­ser­skim i tytuł mi­strza mo­de­la­rza od­lew­ni­cze­go me­ta­lu.

 (1.2) Wy­so­ko­ścio­mierz ten może być za­sto­so­wa­ny do na­no­sze­nia rys tra­ser­skich na okre­ślo­nej po­wierzch­ni przed­mio­tu.

 (1.2) Przed przy­stą­pie­niem do tego tra­so­wa­nia spraw­dza się stan przed­mio­tów [...], a na­stęp­nie na­kła­da się farbę tra­ser­ską w celu lep­sze­go wi­do­ku na­ło­żo­nych na­stęp­nie linii.

Wiktionary


trash

[czy­taj: trasz] bar­dzo dy­na­micz­na i agre­syw­na od­mia­na heavy me­ta­lu z ele­men­ta­mi mu­zy­ki punk; thrash, thrash­me­tal, trash metal, thrash metal


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trash (gra kom­pu­te­ro­wa)
  • Trash (album Alice’a Co­o­pe­ra)
  • Trash (album Black River)

Wikipedia


trashmetalowy

→ trash metal [czy­taj: trasz­me­ta­lo­wy]; tras­ho­wy, thras­ho­wy, thrash­me­ta­lo­wy


SJP.pl


trashowy

→ trash [czy­taj: tra­szo­wy]; thras­ho­wy, trash­me­ta­lo­wy, thrash­me­ta­lo­wy


SJP.pl


trasianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. mie­szan­ka ję­zy­ków bia­ło­ru­skie­go i ro­syj­skie­go;

Wiktionary

Tra­sian­ka ( трасянка) – spe­cy­ficz­na mie­sza­ni­na ję­zy­ka ro­syj­skie­go i bia­ło­ru­skie­go, a do­kład­niej – kon­ta­mi­na­cja bia­ło­ru­skiej fo­ne­ty­ki i ro­syj­skie­go słow­nict­wa, a cza­sem także skład­ni. Tra­sian­ka jest uży­wa­na po­wszech­nie na Bia­ło­ru­si, także przez pre­zy­den­ta Alak­san­dra Łu­ka­szen­kę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tra­sian­ka pow­sta­ła jako śro­dek ko­mu­ni­ka­cji po­mię­dzy bia­ło­ru­sko­ję­zycz­ną wsią a ro­syj­sko­ję­zycz­ną ad­mi­ni­stra­cją.

Wiktionary


traska

zdrob­nie­nie od: trasa


SJP.pl


trasologia

dział tech­ni­ki śled­czej zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem śla­dów po­zo­sta­wio­nych na po­dło­żu przez stopy, koła itp.; tra­se­o­lo­gia, tre­so­lo­gia


SJP.pl


trasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­so­wać.

 (1.2) in­form. wyz­na­cza­nie trasy dla pa­kie­tu da­nych w sieci kom­pu­te­ro­wej, a na­stęp­nie wy­sła­nie go tą trasą;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tra­so­wa­nie – wyz­na­cza­nie trasy dla pa­kie­tu da­nych w sieci kom­pu­te­ro­wej, a na­stęp­nie wy­sła­nie go tą trasą
  • Tra­so­wa­nie (ukła­da­nie marsz­rut) – w tran­spor­cie ukła­da­nie tras (marsz­rut), któ­ry­mi mają po­ru­szać się środ­ki tran­spor­tu.
  • Tra­so­wa­nie – w tech­ni­ce – wyz­na­cza­nie na po­wierzch­ni przed­mio­tu linii i punk­tów, we­dług któ­rych bę­dzie do­ko­ny­wa­na obrób­ka. Tra­so­wa­nia do­ko­nu­je się na pod­sta­wie ry­sun­ku tech­nicz­ne­go lub warsz­ta­to­we­go d...
  • Wek­to­ry­za­cja (ang. tra­cing, stąd tra­so­wa­nie) – w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej wyz­na­cza­nie gra­nic ob­sza­rów barw­nych lub prze­bie­gu linii. W wy­ni­ku tej ope­ra­cji na pod­sta­wie mapy bi­to­wej uzy­sku­je się wek­to­ro­wy o...
  • tra­ser
  • wek­sel tra­so­wa­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrasɔˈvãɲɛ, AS: trasovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trasować

 rzecz. wytrasowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) routing

Wiktionary


trasować

1. wyz­na­czać linię drogi, szla­ku w te­re­nie lub na mapie;
2. wyz­na­czać na przed­mio­cie linie, we­dług któ­rych ma być do­ko­na­na jego obrób­ka;
3. tra­so­wać wek­sel - ob­cią­żać kogoś płat­no­ścią weks­la;
4. śro­do­wi­sko­wo: wyz­na­czać trasę dla pa­kie­tu da­nych w sie­ciach te­le­in­for­ma­tycz­nych; ro­u­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) na­no­sić wy­mia­ry na ele­ment przez­na­czo­ny do obrób­ki, np. cię­cia, wier­ce­nia

 (1.2) wyz­na­czać drogę w te­re­nie lub na mapie

 (1.3) in­form. sta­no­wić po­łą­cze­nie róż­nych sieci kom­pu­te­ro­wych i wyz­na­czać trasę prze­pły­wu pa­kie­tów w nich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈsɔvat͡ɕ, AS: trasovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trasownik m., trasa ż., trasowanie n., wytrasowanie n.

Wiktionary


trasowy

→ trasa


SJP.pl

Patrz:

trasa

traszka

płaz ogo­nia­sty wy­stę­pu­ją­cy w po­bli­żu wody


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. wod­no­lą­do­wy, oliw­ko­wo­bru­nat­ny, po­dłuż­ny płaz;

Wiktionary

Trasz­ki, try­to­ny – płazy ogo­nia­ste ("Ca­u­da­ta") o wodno-lą­do­wym try­bie życia z ro­dzi­ny sa­la­man­dro­wa­tych (Sa­la­man­dri­dae).

Wszyst­kie kra­jo­we ga­tun­ki pła­zów, m.in. tra­szek, są w Pol­sce ob­ję­te ochro­ną praw­ną (na mocy Roz­po­rzą­dze­nia Mi­ni­stra Ochro­ny Śro­do­wi­ska, Za­so­bów Na­tu­ral­nych i Le­śnict­wa z dnia 6 stycz­nia 1995 r.)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie czte­ry kra­jo­we ga­tun­ki tra­szek są w Pol­sce ob­ję­te ochro­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtraʃka, AS: traška

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tryton

Wiktionary


traszkuny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu uciań­skim;

Wiktionary

Trasz­ku­ny (lit. "Troškūnai") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne w okrę­gu uciań­skim, 18 km od Onikszt w re­jo­nie oniksz­tań­skim. Trasz­ku­ny były ro­do­wą sie­dzi­bą Mont­wił­łów.

Mia­sto było sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Trasz­ku­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) ko­lo­ka­cje miej­sco­wość|D=Trasz­kun|Ms=Trasz­ku­nach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. traszkuński

Wiktionary


trasówka

śro­do­wi­sko­wo: frag­ment ciągu ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go


SJP.pl

Tra­sów­ka − do­ku­ment ewi­den­cyj­ny przed­się­bior­stwa z in­for­ma­cja­mi o za­pla­no­wa­nych wi­zy­tach i spot­ka­niach z po­dzia­łem na klien­tów i kon­tra­hen­tów o okre­ślo­nym po­ten­cja­le i wy­bra­ny­mi pa­ra­me­tra­mi, któ­rzy speł­nia­ją kry­te­ria wy­bo­ru i na­le­żą do wy­bra­ne­go re­jo­nu, czyli któ­rzy mogą uczest­ni­czyć w wy­bra­nym typie wizyt.

Wikipedia


trata

wek­sel tra­so­wa­ny (cią­gnio­ny) - za­pła­ty wie­rzy­tel­no­ści do­ko­nu­je osoba wska­za­na przez wy­sta­wia­ją­ce­go wek­sel (dłuż­nik wy­sta­wia­ją­ce­go nie wpła­ca mu pie­nię­dzy, lecz re­gu­lu­je jego zo­bo­wią­za­nie wobec osoby trze­ciej - re­mi­ten­ta)


SJP.pl


tratata

tra ta ta;
1. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwięk trąb­ki;
2. po­tocz­ny wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy nie­uf­ny, lek­ce­wa­żą­cy sto­su­nek do czy­ichś słów; gadaj zdrów


SJP.pl


tratowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtratɔˈvãɲɛ, AS: tratovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tratować

Wiktionary


tratować

cza­sow­nik

 (1.1) ni­szczyć lub usz­ka­dzać coś przez prze­bie­gnię­cie po czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byk stra­to­wał prze­chod­niów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈtɔvat͡ɕ, AS: tratovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. aspekt dokonany stratować

 rzecz. tratowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deptać, taranować

Wiktionary


trattenuto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: pow­strzy­mu­jąc, wy­dłu­ża­jąc (war­to­ści ryt­micz­ne dźwię­ków)


SJP.pl


trattoria

ro­dzaj wło­skie­go lo­ka­lu ga­stro­no­micz­ne­go, skrom­niej­sze­go niż re­sta­u­ra­cja


SJP.pl

Trat­to­ria (wł. "trat­to­ria") – ro­dzaj lo­ka­lu ga­stro­no­micz­ne­go we Wło­szech, utrzy­ma­ne­go we wło­skim stylu, skrom­niej­sze­go niż re­sta­u­ra­cja, ale ofe­ru­ją­ce­go wię­cej niż au­ste­ria (oste­ria).

Ja­dło­daj­nia ot­war­ta jest co­dzien­nie, nie ma karty dań, je­dze­nie jest skrom­ne, ale ob­fi­te, ba­zu­ją­ce głów­nie na re­gio­nal­nych i lo­kal­nych prze­pi­sach, wino sprze­da­wa­ne jest na ka­raf­ki, ceny są ni­skie, głów­ny na­cisk kła­dzie się na stałą klien­te­lę, a nie na wyk­wint­ność kuch­ni.

Wikipedia


tratwa

1. pnie drzew uło­żo­ne obok sie­bie i po­wią­za­ne li­na­mi, spła­wia­ne z prą­dem rzeki;
2. kon­struk­cja z po­łą­czo­nych ze sobą belek, trzci­ny itp. słu­żą­ca do tran­spor­tu po wo­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj pła­skiej, czę­sto pro­wi­zo­rycz­nej, kon­struk­cji słu­żą­cej do tran­spor­tu po wo­dzie;

 (1.2) na­peł­nia­ją­cy się sa­mo­czyn­nie pon­ton ra­tun­ko­wy

 (1.3) techn. nad­da­tek sta­bi­li­zu­ją­cy w pod­sta­wie ele­men­tu two­rzo­ne­go w tech­no­lo­gii druku 3D

Wiktionary

Zo­bacz też: „Trat­wa” – fe­sti­wal pio­sen­ki szan­to­wej.

Trat­wa – ja­ka­kol­wiek pła­ska kon­struk­cja słu­żą­ca po­dró­żo­wa­niu na wo­dzie. Naj­czę­ściej wy­glą­da jak pro­sta łódź po­zba­wio­na ka­dłu­ba. Tra­dy­cyj­ne bądź pry­mi­tyw­ne trat­wy są kon­stru­o­wa­ne z drew­na bądź trzci­ny. No­wo­czes­ne trat­wy ra­tun­ko­we uży­wa­ją wy­trzy­ma­łych, wie­lo­war­stwo­wych, im­pre­gno­wa­nych ma­te­ria­łów. W za­leż­no­ści od roz­mia­ru mogą po­sia­dać maszt lub inne ele­men­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­sta­no­wi­li spły­nąć drew­nia­ną trat­wą od źró­deł do uj­ścia rzeki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtratfa, AS: tratfa

Wiktionary


trauda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Edel­tra­u­da

Wiktionary


traugutt

[czy­taj: trał­gut] naz­wi­sko, np. Ro­mu­ald Tra­u­gutt (1826-64), ge­ne­rał pol­ski


SJP.pl


trauler

[czy­taj: trał­ler] ro­dzaj stat­ku ry­bac­kie­go; traw­ler


SJP.pl


trauma

tra­u­ma­tyzm; uraz;
1. usz­ko­dze­nie or­ga­niz­mu (tka­nek, na­rzą­dów) spo­wo­do­wa­ne obra­że­niem ciała czyn­ni­ka­mi me­cha­nicz­ny­mi, che­micz­ny­mi, elek­trycz­ny­mi itp.;
2. wstrzą­sa­ją­ce, przy­kre zda­rze­nie po­wo­du­ją­ce trwa­łe zmia­ny w psy­chi­ce; szok, wstrząs


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. usz­ko­dze­nie ciała lub or­ga­nu wsku­tek obra­że­nia ciała

 (1.2) psych. zmia­na w psy­chi­ce pow­sta­ła wsku­tek gwał­tow­ne­go, cięż­kie­go prze­ży­cia

Wiktionary

Tra­u­ma lub uraz psy­chicz­ny – trwa­ła zmia­na w psy­chi­ce, która spo­wo­do­wa­na jest gwał­tow­nym i przy­krym prze­ży­ciem. Tra­u­ma może oz­na­czać także to, co po­wo­du­je w psy­chi­ce trwa­łą zmia­nę, nagłe wzru­sze­nie.

Tra­u­ma jest sta­nem psy­chicz­nym wy­wo­ła­nym dzia­ła­nia­mi czyn­ni­ków zew­nętrz­nych, za­gra­ża­ją­cych zdro­wiu lub życiu, które pro­wa­dzą do głę­bo­kich zmian w funk­cjo­no­wa­niu czło­wie­ka. Re­zul­ta­tem ta­kie­go urazu u osoby dot­knię­tej tra­u­mą mogą być utr­wa­lo­ne trud­no­ści w po­wro­cie do po­przed­nie­go funk­cjo­no­wa­nia. Trud­no­ści te mogą two­rzyć ze­spół ob­ja­wów, tzw. za­bu­rze­nie stre­so­we po­u­ra­zo­we. Na­stęp­stwa­mi doz­na­nej tra­u­my może być: lęk, ża­ło­ba, de­pre­sja, wzrost za­cho­wań agre­syw­nych i au­to­a­gre­syw­nych (w tym próby sa­mo­bój­cze), symp­to­my psy­cho­tycz­ne, ob­ni­żo­ne po­czu­cie włas­nej war­to­ści,

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrawma, AS: trau̯ma

Wiktionary

Powiązane:

 przym. traumatyczny

 przysł. traumatycznie

 rzecz. traumatyczność ż., traumatyzm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uraz

Wiktionary


traumatolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tra­u­ma­to­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem scho­rzeń na­rzą­dów ruchu, sta­wów, wią­za­deł, a cza­sa­mi także mię­śni, ścię­gien oraz kości usz­ko­dzo­nych w sku­tek urazu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traumatologia ż.

 przym. traumatologiczny

Wiktionary


traumatologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem scho­rzeń, obra­żeń ciała pow­sta­łych w wy­ni­ku urazu; chi­rur­gia ura­zo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ope­ra­cyj­nym le­cze­niem obra­żeń ciała spo­wo­do­wa­nych ura­za­mi;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrawmatɔˈlɔɟja, AS: trau̯matoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traumatolog mos.

 przym. traumatologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chirurgia urazowa

Wiktionary


traumatologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z tra­u­ma­to­lo­gią, do­ty­czą­cy tra­u­ma­to­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. traumatologia ż., traumatolog mos. / ż.

Wiktionary


traumatolożka

→ tra­u­ma­to­log


SJP.pl

Patrz:

traumatolog

traumatyczność

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z tra­u­mą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tra­u­ma­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trauma ż.

 przym. traumatyczny

 przysł. traumatycznie

Wiktionary


traumatyczny

→ tra­u­ma, → tra­u­ma­tyzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z tra­u­mą – usz­ko­dze­niem or­ga­niz­mu

 (1.2) psych. zwią­za­ny z tra­u­mą, cięż­kim prze­ży­ciem

Wiktionary

Patrz:

trauma, → traumatyzm

Przykłady

 (1.1) Dłu­gotr­wa­łe skut­ki tra­u­ma­tycz­ne­go urazu mózgu są czę­sto za­leż­ne od tego, jaki ob­szar mózgu zo­stał usz­ko­dzo­ny w wy­pad­ku dro­go­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrawmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: trau̯matyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trauma ż., traumatyzm m., traumatyczność ż.

 przysł. traumatycznie

Wiktionary


traumatyzacja

1. po­wo­do­wa­nie trwa­łych zmian w psy­chi­ce w wy­ni­ku od­dzia­ły­wa­nia sil­nych, ne­ga­tyw­nych bodź­ców;
2. usz­ka­dza­nie lub ra­nie­nie tka­nek ciała


SJP.pl


traumatyzm

tra­u­ma; uraz;
1. usz­ko­dze­nie or­ga­niz­mu (tka­nek, na­rzą­dów) spo­wo­do­wa­ne obra­że­niem ciała czyn­ni­ka­mi me­cha­nicz­ny­mi, che­micz­ny­mi, elek­trycz­ny­mi itp.;
2. wstrzą­sa­ją­ce, przy­kre zda­rze­nie po­wo­du­ją­ce trwa­łe zmia­ny w psy­chi­ce; szok, wstrząs


SJP.pl


traumatyzować

po­wo­do­wać wstrząs psy­chicz­ny


SJP.pl


trautonium

Tra­u­to­nium – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy elek­tro­fo­nów elek­tro­nicz­nych skon­stru­o­wa­ny w 1930 roku przez nie­miec­kie­go in­ży­nie­ra Frie­dri­cha Tra­ut­we­i­na we współ­pra­cy z kom­po­zy­to­rem Oska­rem Salą. Jak więk­szość in­stru­men­tów ów­czes­nej doby, opie­rał się on tech­ni­ce lam­po­wych oscy­la­to­rów RLC.

Wikipedia


travel

Zo­bacz też:.tra­vel.

Tra­vel – dzie­sią­ty mi­nial­bum po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skiej grupy Ma­ma­moo, wy­da­ny 3 li­sto­pa­da 2020 roku przez wyt­wór­nię RBW. Głów­nym sin­glem z płyty jest „Aya”. Przed pre­mie­rą płyty, 20 paź­dzier­ni­ka, miał swoją pre­mie­rę utwór „Ding­ga” (kor. 딩가딩가 (Ding­ga)).

Wikipedia


travelator

ru­cho­my chod­nik


SJP.pl


travelling

[czy­taj: traw­lin(g)] uję­cie fil­mo­we cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się zmia­ną po­zy­cji ka­me­ry wzglę­dem fil­mo­wa­ne­go obiek­tu oraz ruch samej ka­me­ry w takim uję­ciu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tra­vel­ling – po­ję­cie z za­kre­su tech­ni­ki fil­mo­wej
  • Tra­vel­ling – album mu­zycz­ny ze­spo­łu Ro­xet­te

Wikipedia


travelogue

[czy­taj: tra­we­log] pa­ra­do­ku­men­tal­ny film po­dróż­ni­czy; tra­we­log


SJP.pl

Tra­ve­lo­gue – album ze­spo­łu The Human Le­a­gue wy­da­ny w 1980 roku.

Wikipedia


travelplanet

biuro po­dró­ży


SJP.pl


travolta

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • John Tra­vol­ta – ame­ry­kań­ski aktor i pro­du­cent fil­mo­wy, pio­sen­karz i ar­ty­sta estra­do­wy
  • Joey Tra­vol­ta – ame­ry­kań­ski aktor, sce­na­rzy­sta, re­ży­ser, pro­du­cent fil­mo­wy

Wikipedia


trawa

1. nazwa niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny o tej samej naz­wie, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się dłu­gi­mi, wą­ski­mi liść­mi, pustą wew­nątrz ło­dy­gą, drob­ny­mi kwia­ta­mi; li­ście tych ro­ślin;
2. zbio­ro­wo: ro­śli­ny ros­ną­ce na łące, w ogro­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­śli­na z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych, zwy­kle w ko­lo­rze zie­lo­nym, ro­zło­go­wa lub kę­pia­sta, o dłu­gich, wą­skich li­ściach;

 (1.2) pot. przen. ma­ri­hu­a­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jutro muszę sko­sić trawę przed domem.

 (1.2) Nie palę trawy, bo śmier­dzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrava, AS: trava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawnik m., trawniczek m., trawiarz m., trawniak m., trawianka ż., strawa ż., potrawa ż., potrawka ż., Trawniki nmos., Trawy nmos.

:: zdrobn. trawka ż.

:: zgrub. trawsko n.

 czas. trawić ndk., strawić dk., strawiać ndk.

 przym. trawiasty, trawny, trawnikowy, strawny, niestrawny, potrawowy, potrawkowy

 przysł. trawiasto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) darń, murawa, trawnik; gw. Górny Śląsk trowa

 (1.2) boba, cannabis, gandzia, grass, konopie indyjskie, maria konopnicka, marycha, maryśka, trawka, ziele, zielone, zioło, ziółko

Wiktionary


trawca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba, która coś trawi, tzn. ni­szczy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawa ż.

 czas. trawić ndk.

Wiktionary


trawczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


traweczka

zdrob­nie­nie od: traw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: traw­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈvɛt͡ʃka, AS: travečka

Wiktionary


trawelog

pa­ra­do­ku­men­tal­ny film po­dróż­ni­czy; tra­ve­lo­gue


SJP.pl


trawers

1. gro­bla chro­nią­ca brzeg przed wy­le­wem;
2. część trasy wy­so­ko­gór­skie w po­przek zbo­cza;
3. przej­ście od­cin­ka szla­ku w po­przek, na ukos;
4. zyg­za­ko­wa­ty lot sa­mo­lo­tu;
5. kie­ru­nek pro­sto­pa­dły do pła­szczyz­ny sy­me­trii stat­ku;
6. ele­ment łą­czą­cy dwie rów­no­le­głe czę­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. belka po­przecz­na, wią­zar po­przecz­ny w kon­struk­cji

 (1.2) lotn. mar. kie­ru­nek pro­sto­pa­dły lub sko­śny do pła­szczyz­ny sy­me­trii stat­ku lub sa­mo­lo­tu

 (1.3) lotn. mar. po­ru­sza­nie się stat­ku lub sa­mo­lo­tu w tym kie­run­ku

 (1.4) geogr. szlak bie­gną­cy w po­przek lub w skos zbo­cza góry

 (1.5) geogr. po­ko­ny­wa­nie zbo­cza góry w po­przek lub w skos

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tra­wers – ćwi­cze­nie ujeż­dże­nio­we w jeź­dziect­wie
  • tra­wers – frag­ment drogi wspi­nacz­ko­wej
  • tra­wers – kie­ru­nek w że­glu­dze
  • tra­wers – ruch stat­ku po­wietrz­ne­go
  • tra­wers – ter­min do­ty­czą­cy gór
  • tra­wers – sy­stem in­for­ma­tycz­ny
  • tra­wers – gry kom­pu­te­ro­we
  • tra­wers – po­przecz­na belka w bu­dow­nict­wie
  • tra­wers – ele­ment for­ty­fi­ka­cji w po­sta­ci wału ziem­ne­go.
  • Tra­vers
  • Tra­ver­se

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtravɛrs, AS: travers

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trawersować ndk.

 przym. trawersowy

 rzecz. trawersik mrz.

Wiktionary


trawersem

1. gro­bla chro­nią­ca brzeg przed wy­le­wem;
2. część trasy wy­so­ko­gór­skie w po­przek zbo­cza;
3. przej­ście od­cin­ka szla­ku w po­przek, na ukos;
4. zyg­za­ko­wa­ty lot sa­mo­lo­tu;
5. kie­ru­nek pro­sto­pa­dły do pła­szczyz­ny sy­me­trii stat­ku;
6. ele­ment łą­czą­cy dwie rów­no­le­głe czę­ści


SJP.pl


trawersik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tra­wers

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie tra­wers, lecz tylko mały tra­wer­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawers m.

Wiktionary


trawersowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­wer­so­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trawersować ndk.

Wiktionary


trawersować

1. w lot­nict­wie: le­cieć wzdłuż kursu od­chy­lo­ne­go od linii sy­me­trii sa­mo­lo­tu;
2. zjeż­dżać na nar­tach w po­przek lub w skos ścia­ny gór­skiej, stoku


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) po­ko­ny­wać zbo­cze w po­przek

 (1.2) o szla­ku: biec w po­przek zbo­cza

 (1.3) o sa­mo­lo­cie, stat­ku: po­ru­szać się w nieco w bok

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtravɛrˈsɔvat͡ɕ, AS: traversovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawersowanie n., trawers

Wiktionary


trawertyn

skała wa­pien­na osa­dza­na z wód źród­la­nych, wy­ko­rzy­sty­wa­na w bu­dow­nict­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­ro­wa­ta skała osa­do­wa, od­mia­na ara­go­ni­tu;

Wiktionary

Tra­wer­tyn (mart­wi­ca wa­pien­na, źród­le­niec, tuf wa­pien­ny) – po­ro­wa­ta skała osa­do­wa skła­da­ją­ca się głów­nie z kal­cy­tu i ara­go­ni­tu. Od­mia­na mart­wi­cy wa­pien­nej.

Ko­lo­ru zwy­kle bia­łe­go, czę­sto z żół­ty­mi lub czer­wo­ny­mi uwar­stwie­nia­mi. Wy­glą­dem zbli­żo­ny do mar­mu­ru, ale bar­dziej po­ro­wa­ty i wy­ka­zu­ją­cy więk­szą mięk­kość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oczy wi­dzia­ły znowu uko­cha­ną glebę ogro­du, gdzie mo­ty­ka, roz­trą­ca­jąc bryły zesch­nię­te­go wap­nia­ka, na­lo­ty pia­sko­we i grudy tra­wer­ty­nu, dźwię­cza­ła ude­rza­jąc o ruiny po­gań­skie.

 (1.1) Do wy­stro­ju użyto róż­no­ko­lo­ro­wych mar­mu­rów, po­ro­wa­te­go tra­wer­ty­nu i be­to­nu o zróż­ni­co­wa­nej fak­tu­rze, ka­wiar­nię ozdo­bi­ła ab­strak­cyj­na mo­za­i­ka.

 (1.1) Na tle cie­płych barw rzym­skie­go tra­wer­ty­nu mart­wą bielą ry­su­je się zimny pi­zań­ski mar­mur.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trawertynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) martwica wapienna, tuf wapienny, źródleniec

Wiktionary


trawertynowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z tra­wer­ty­nu, zbu­do­wa­ny z tra­wer­ty­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W słoń­cu lśni­ła tra­wer­ty­no­wa fa­sa­da ba­zy­li­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawertyn mrz.

Wiktionary


trawestacja

1. prze­rób­ka, pa­ra­fra­za czy­jejś wy­po­wie­dzi, ut­wo­ru li­te­rac­kie­go, mu­zycz­ne­go itp. do­sto­so­wu­ją­ca go do innej sy­tu­a­cji;
2. efekt ta­kiej prze­rób­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. prze­ro­bie­nie ja­kie­goś ut­wo­ru li­te­rac­kie­go, tek­stu, zna­ne­go po­wie­dze­nia na żar­to­bli­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tra­we­sta­cja (li­te­ra­tu­ra)
  • tra­we­sta­cja (mu­zy­ka)

Wikipedia

Powiązane:

 czas. trawestować

Wiktionary


trawestacyjny

→ tra­we­sta­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy tra­we­sta­cji

Wiktionary

Patrz:

trawestacja

Powiązane:

 czas. trawestować

Wiktionary


trawestowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tra­we­sto­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trawestować ndk.

Wiktionary


trawestować

prze­ra­biać, zmie­niać czy­jąś wy­po­wiedź, do­sto­so­wu­jąc ją do innej sy­tu­a­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. stra­we­sto­wać)

 (1.1) liter. prze­ra­biać po­waż­ny utwór li­te­rac­ki na ko­micz­ny, sa­ty­rycz­ny; prze­ra­biać czy­jąś wy­po­wiedź na żar­to­bli­wą, do­pa­so­wu­jąc ją do innej, za­baw­nej sy­tu­a­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtravɛˈstɔvat͡ɕ, AS: travestovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawestowanie n., trawestacja

 przym. trawestacyjny

Wiktionary


trawialnia

od­dział za­kła­du prze­my­sło­we­go wy­po­sa­żo­ny w od­po­wied­nie urzą­dze­nia, w któ­rym od­by­wa się tra­wie­nie przed­mio­tów me­ta­lo­wych


SJP.pl


trawianka

ga­tu­nek ryby z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Perc­cot­tus gle­nii|ref=tak., ga­tu­nek ryby oko­nioksz­tałt­nej;

Wiktionary

Tra­wian­ka ("Perc­cot­tus gle­nii") – ga­tu­nek ryby oko­nioksz­tałt­nej, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Perc­cot­tus.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tra­wian­ka może prze­no­sić cho­ro­by na ro­dzi­me ga­tun­ki, ale także po­ten­cjal­nie wy­pie­rać je lo­kal­nie po­przez zja­da­nie ich po­ży­wie­nia.

 (1.1) Tra­wian­ki są od­por­ne na prze­ma­rza­nie i prze­sy­cha­nie sta­wów, więc po­tra­fią przetr­wać w miej­scach, w któ­rych inne ryby nie prze­ży­wa­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈvʲjãnka, AS: travʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawa ż.

Wiktionary


trawiarnia

1. po­mie­szcze­nie, w któ­rym trawi się kli­sze;
2. dział za­kła­du che­mi­gra­ficz­ne­go, w któ­rym wy­ko­nu­je się kli­sze dru­kar­skie tech­ni­ką fo­to­me­cha­nicz­ną


SJP.pl


trawiarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. pa­lacz ma­ri­hu­a­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawka ż., trawa ż.

 przym. trawiasty

Wiktionary


trawiastokształtny

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem trawę


SJP.pl


trawiastozielony

zie­lo­ny o od­cie­niu trawy


SJP.pl


trawiasty

1. po­ro­śnię­ty trawą;
2. w ko­lo­rze trawy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który jest po­ro­śnię­ty trawą

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy barwę so­czy­stej zie­le­ni, kolor trawy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mecze piłki noż­nej roz­gry­wa się na bo­i­skach tra­wia­stych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈvʲjastɨ, AS: travʹi ̯asty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawa ż., trawnik mrz., trawniczek mrz., trawka ż., trawiarz m.

 przym. trawny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) trawiastozielony

Wiktionary


trawicki

naz­wi­sko


SJP.pl


trawienie

1. o or­ga­niz­mie, na­rzą­dach: wchła­niać sub­stan­cje po­kar­mo­we; prze­tra­wiać;
2. o sub­stan­cjach tra­wien­nych: roz­kła­dać sub­stan­cje po­kar­mo­we;
3. ni­szczyć, osła­biać;
4. o cza­sie: poś­wię­cać, zu­ży­wać;
5. usu­wać, dzia­ła­jąc kwa­sa­mi;
6. o uczu­ciach: opa­no­wy­wać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fizj. roz­kła­da­nie spo­ży­te­go po­kar­mu na prost­sze czę­ści, które mogą być łatwo po­bra­ne przez układ po­kar­mo­wy;

Wiktionary

Tra­wie­nie – zło­żo­ny pro­ces en­zy­ma­tycz­nej hy­dro­li­zy wiel­ko­czą­stecz­ko­wych związ­ków che­micz­nych w prost­sze, w celu ich wchło­nię­cia i przys­wo­je­nia przez or­ga­nizm. W zde­cy­do­wa­nej więk­szo­ści tra­wie­nie jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla zwie­rząt (wy­jąt­kiem są ro­śli­ny mię­so­żer­ne).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rolą żo­łąd­ka jest tra­wie­nie za­war­tych w po­ży­wie­niu bia­łek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: travʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. strawa ż.

 czas. trawić ndk., strawić dk.

 przym. niestrawiony, trawienny

Wiktionary


trawieniec

czwar­ta i ostat­nia ko­mo­ra żo­łąd­ka zwie­rząt prze­żu­wa­ją­cych, za­wie­ra­ją­ca gru­czo­ły tra­wien­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. anat. gru­czo­ło­wa część żo­łąd­ka prze­żu­wa­czy, o grusz­ko­wa­tym kształ­cie, two­rzą­ca czwar­ty prze­dział;

Wiktionary

Tra­wie­niec

Tra­wie­niec, żo­łą­dek wła­ści­wy, żo­łą­dek gru­czo­ło­wy ("abo­ma­sum") – gru­czo­ło­wa część żo­łąd­ka prze­żu­wa­czy, o grusz­ko­wa­tym kształ­cie, two­rzą­ca czwar­ty prze­dział. U bydła do­mo­we­go po­ło­żo­ny jest z tyłu od ksiąg i na prawo od żwa­cza. Z księ­ga­mi łączy się uj­ściem księ­go­wo-tra­wień­co­wym, a prze­ciw­le­gły ko­niec prze­cho­dzi w dwu­nast­ni­cę. W tra­wień­cu za­cho­dzi wła­ści­wy (głów­ny) pro­ces tra­wie­nia. Jego głów­ną funk­cją jest tra­wie­nie bia­łek przy po­mo­cy en­zy­mów znaj­du­ją­cych się w soku żo­łąd­ko­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głów­ną funk­cją tra­wień­ca jest tra­wie­nie bia­łek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: traˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s, AS: travʹi ̯ė̃ńec

Wiktionary

Powiązane:

 czas. strawić

Wiktionary


trawienny

przy­miot­nik

 (1.1) fizj. zwią­za­ny z roz­kła­da­niem po­kar­mu na związ­ki prost­sze i jego przys­wa­ja­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby uni­knąć pro­ble­mów tra­wien­nych, zmia­na diety po­win­na być po­wol­na i stop­nio­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trawić

 rzecz. trawienie n.

Wiktionary


trawina

nędz­na trawa


SJP.pl


trawinka

po­je­dyn­cze źdźbło trawy


SJP.pl


trawionka

pod­kład­ka tra­wio­na che­micz­nie, na­kle­ja­na na ob­ciąg cy­lin­dra tło­czą­ce­go dla od­po­wied­nie­go wy­rów­na­nia pod­czas druku na­ci­sku po­szcze­gól­nych par­tii formy dru­kar­skiej za­wie­ra­ją­cej kli­szę siat­ko­wą


SJP.pl


trawisko

zgru­bie­nie od: trawa


SJP.pl


trawiąco-chłonący

taki, który trawi i chło­nie, np. jama tra­wią­co-chło­ną­ca u ja­mo­chło­nów; chło­ną­co-tra­wią­cy, chło­ną­co-tra­wien­ny (rzad­ko)


SJP.pl


trawić

1. o or­ga­niz­mie, na­rzą­dach: wchła­niać sub­stan­cje po­kar­mo­we; prze­tra­wiać;
2. o sub­stan­cjach tra­wien­nych: roz­kła­dać sub­stan­cje po­kar­mo­we;
3. ni­szczyć, osła­biać;
4. o cza­sie: poś­wię­cać, zu­ży­wać;
5. usu­wać, dzia­ła­jąc kwa­sa­mi;
6. o uczu­ciach: opa­no­wy­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) roz­kła­dać spo­ży­ty po­karm na prost­sze czę­ści

 (1.2) daw. spę­dzać

 (1.3) pot. przen. to­le­ro­wać, zno­sić

 (1.4) daw. zużyć, zni­szczyć

 (1.5) daw. szczuć, zwła­szcza zwie­rzę­ciem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U ssa­ków za­da­niem gru­czo­łów dwu­nast­ni­czych jest pro­duk­cja i wy­dzie­la­nie soku dwu­nast­ni­cze­go, za­wie­ra­ją­ce­go en­zy­my tra­wią­ce wę­glo­wo­da­ny, biał­ka oraz tłu­szcze.

 (1.2) Czerw­co­we i lip­co­we noce tra­wił z ry­ba­ka­mi na czół­nie w od­le­gło­ści morza dla po­ło­wu wiel­kich stor­ni i mniej­szych gła­dys, bań­tek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtravʲit͡ɕ, AS: travʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. strawa ż., strawność ż., trawa ż., potrawa ż., trawienie n., strawienie n.

 czas. strawić dk., wytrawić dk.

 przym. strawny

Wiktionary


trawiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bog­dan Tra­wiń­ski – pol­ski in­for­ma­tyk
  • Flo­ren­tyn Tra­wiń­ski – pol­ski hi­sto­ryk sztu­ki, po­li­glo­ta, tłu­macz, mu­ze­al­nik
  • Jacek Tra­wiń­ski – pol­ski dy­plo­ma­ta

Wikipedia


trawka

zdrob­nie­nie od: trawa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: trawa

 (1.2) źdźbło trawy

 (1.3) pot. eufem. ma­ri­hu­a­na

 (1.4) uczn. nie­wy­de­pi­lo­wa­ne włosy

Wiktionary

Traw­ka ( Weeds) – ame­ry­kań­ski se­rial, czar­na ko­me­dia wy­pro­du­ko­wa­na przez te­le­wiz­ję Show­ti­me. Akcja se­ria­lu roz­gry­wa się w Ka­li­for­nii na przed­mie­ściach Los An­ge­les na osied­lu o fik­cyj­nej naz­wie "Agre­stic". Póź­niej w "Ren Mar" (patrz Del Mar), a potem w lo­ka­cjach bli­sko Mek­sy­ku, któ­rych miesz­kań­cy ku­pu­ją bądź roz­pro­wa­dza­ją ma­ri­hu­a­nę (stąd tytuł).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. trawa ż., trawnik m., trawiarz m., trawsko n.

 przym. trawiasty

Wiktionary


trawkowy

→ traw­ka


SJP.pl

Patrz:

trawka

trawl

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej wle­czo­nej za stat­kiem; trał


SJP.pl


trawler

[czy­taj: trał­ler] ro­dzaj stat­ku ry­bac­kie­go; tra­u­ler


SJP.pl

Traw­ler – sta­tek ry­bac­ki przy­sto­so­wa­ny do po­ło­wu ryb den­nych za po­mo­cą wło­ków den­nych i pe­la­gicz­nych (do po­ło­wu w toni) cią­gnio­nych za stat­kiem. W Pol­sce bu­do­wa­ne były głów­nie traw­le­ry, traw­le­ry przet­wór­nie i traw­le­ry zam­ra­żal­nie.

Traw­le­ry mają sil­nik dużej mocy, śrubę na­pę­do­wą o dużej śred­ni­cy i mocną bu­do­wę ka­dłu­ba.

Wikipedia


trawnicki

przy­miot­nik od: Traw­ni­ki


SJP.pl


trawniczanin

miesz­ka­niec Traw­nik (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


trawniczanka

miesz­kan­ka Traw­nik (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


trawniczek

zdrob­nie­nie od: traw­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały traw­nik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawa ż.

 przym. trawiasty

Wiktionary


trawnik

1. teren ob­sia­ny trawą, czę­sto rów­nież ob­sa­dzo­ny drze­wa­mi, krze­wa­mi i kwia­ta­mi;
2. teren po­kry­ty sztucz­ną wy­kła­dzi­ną imi­tu­ją­cą trawę, jak rów­nież taka wy­kła­dzi­na;
3. ptak z be­ka­so­wa­tych; bro­dziec leśny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­let­ko trawy o cha­rak­te­rze ozdob­nym;

 (1.2) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. ko­siar­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. zob. łę­czak.

Wiktionary

Traw­nik – ze­spół po­wią­za­nych ze sobą sy­ste­mem ko­rze­nio­wym traw po­spo­li­tych, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w ce­lach ozdob­nych w par­kach, ogro­dach, przy­do­mo­wych ogród­kach itp., strzy­żo­ny sy­ste­ma­tycz­nie na nie­wiel­kiej wy­so­ko­ści w celu wyt­wo­rze­nia mak­sy­mal­nej jed­no­rod­no­ści i uni­knię­cia wyt­wo­rze­nia się kwia­to­sta­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasi są­sie­dzi dbają o swój traw­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtravʲɲik, AS: travʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawa ż., trawka ż.

 przym. trawiasty, trawnikowy, trawny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) murawa, gazon

Wiktionary


trawniki

1. teren ob­sia­ny trawą, czę­sto rów­nież ob­sa­dzo­ny drze­wa­mi, krze­wa­mi i kwia­ta­mi;
2. teren po­kry­ty sztucz­ną wy­kła­dzi­ną imi­tu­ją­cą trawę, jak rów­nież taka wy­kła­dzi­na;
3. ptak z be­ka­so­wa­tych; bro­dziec leśny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Traw­ni­ki – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Traw­ni­ki
  • Traw­ni­ki – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Drwi­nia
  • Traw­ni­ki – część mia­sta Czchów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Czchów
  • Traw­ni­ki – część wsi Tym­bark w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Tym­bark
  • Traw­ni­ki – wieś w woj. opol­skim, w pow. kę­dzie­rzyń­sko-ko­ziel­skim, w gmi­nie Pa­wło­wicz­ki
  • Traw­ni­ki – część wsi Nędza w woj. ślą­skim, w pow. ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Nędza
  • Traw­ni­ki – część wsi Lu­bo­mia w woj. ślą­skim, w pow. wo­dzi­sław­skim, w gmi­nie Lu­bo­mia
  • Traw­ni­ki – część wsi Nie­bo­czo­wy w woj. ślą­skim, w pow. wo­dzi­sław­skim, w gmi­nie Lu­bo­mia
  • Traw­ni­ki – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Smy­ków
  • Traw­ni­ki – dawna gro­ma­da w woj. lu­bel­skim
  • Traw­ni­ki – sta­cja ko­le­jo­wa w Traw­ni­kach, w woj. lu­bel­skim
  • Traw­ni­ki – wieś w ob­wo­dzie cze­la­biń­skim, w re­jo­nie cze­bar­kul­ski

Wikipedia


trawnikowcowate

o ce­chach traw­ni­kow­co­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl

Traw­ni­kow­co­wa­te (Mi­tur­gi­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z po­drzę­du Opist­hot­he­lae i in­fra­rzę­du Ara­ne­o­morp­hae.

Pa­ją­ki te mają od­nó­ża krocz­ne zwień­czo­ne są parą pa­zur­ków. No­go­głaszcz­ki samca ce­chu­ją się obec­no­ścią apo­fi­zy re­tro­la­te­ral­nej, u więk­szo­ści ga­tun­ków wy­po­sa­żo­nej w ka­na­lik i część bło­nia­stą. Cym­bium zwy­kle za­o­pa­trzo­ne jest w rowek re­tro­la­te­ral­ny. Na­sa­dy skie­ro­wa­nej ku przo­do­wi apo­fi­zy me­dial­nej i osa­dzo­ne­go poś­rod­ku te­gu­lum em­bo­lu­sa sty­ka­ją się ze sobą.

Wikipedia


trawnikowcowaty

o ce­chach traw­ni­kow­co­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


trawnikowiec

ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny traw­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl

Traw­ni­ko­wiec ("Zora") – ro­dzaj pa­ją­ka z ro­dzi­ny traw­ni­kow­co­wa­tych. Ho­lark­tycz­ny. Obej­mu­je 19 opi­sa­nych ga­tun­ków.

Wikipedia


trawnikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z traw­ni­kem, do­ty­czą­cy traw­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawnik mrz., trawa ż.

Wiktionary


trawnikoza

zbyt po­wszech­ne wy­stę­po­wa­nie traw­ni­ków w prze­strze­ni pu­blicz­nej


SJP.pl


trawny

1. → trawa; tra­wo­wy;
2. żaba traw­na - ga­tu­nek płaza z ro­dzi­ny ża­bo­wa­tych, za­miesz­ku­ją­cy pół­noc­ne i środ­ko­we ob­sza­ry Eu­ro­py i Azji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­miesz­ku­ją­cy trawy

Wiktionary

Traw­ny – potok, prawy do­pływ Wiel­kie­go Ro­goź­ni­ka.

Kilka cie­ków źró­dło­wych po­to­ku znaj­du­je się w miej­sco­wo­ści Ma­ru­szy­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w gmi­nie Sza­fla­ry. Naj­wyż­sze ze źró­deł znaj­du­ją się na wy­so­ko­ści około 740 m. Niek­tó­rych z nich mają wy­daj­ność: 70 l/godz., 80 l/godz.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. trawa ż., trawnik m.

 przym. trawiasty

Wiktionary


trawolistny

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy li­ście jak trawa

Wiktionary


trawomat

au­to­mat do sprze­da­ży suszu ko­no­pi i in­nych pro­duk­tów wyt­wo­rzo­nych z ko­no­pi


SJP.pl


traworośle

wy­so­ka trawa gór­ska two­rzą­ca na­tu­ral­ne zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne


SJP.pl


trawowce

rząd ro­ślin jed­no­li­ścien­nych; ple­wow­ce, wiech­li­now­ce


SJP.pl


trawowy

→ trawa; traw­ny


SJP.pl


trawożerność

odży­wia­nie się zwie­rząt głów­nie trawą


SJP.pl


trawożerny

przy­miot­nik

 (1.1) zool. ży­wią­cy się trawą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trawożerca m., trawożerność ż.

Wiktionary


trawska

brzyd­ka trawa, bę­dą­ca ziel­skiem


SJP.pl


trawsko

brzyd­ka trawa, bę­dą­ca ziel­skiem


SJP.pl


trawy

1. nazwa niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny o tej samej naz­wie, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się dłu­gi­mi, wą­ski­mi liść­mi, pustą wew­nątrz ło­dy­gą, drob­ny­mi kwia­ta­mi; li­ście tych ro­ślin;
2. zbio­ro­wo: ro­śli­ny ros­ną­ce na łące, w ogro­dzie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wiech­li­no­wa­te (trawy)
  • Trawy – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wę­grow­skim, w gmi­nie Ko­ryt­ni­ca
  • Trawy – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca 1952–1954
  • Trawy – dawna gro­ma­da

Wikipedia


trazodon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek o dzia­ła­niu prze­ciw­de­pre­syj­nym, prze­ciw­lę­ko­wym i za­po­bie­ga­ją­cym bez­sen­no­ści;

Wiktionary

Tra­zo­don – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy tria­zo­lo­pi­ry­dyn, lek o dzia­ła­niu prze­ciw­de­pre­syj­nym z grupy an­ta­go­ni­stów re­cep­to­rów se­ro­to­ni­no­wych 5-HT2 i (SARI). Lek ten wy­wie­ra rów­nież pewne dzia­ła­nie α-adre­no­li­tycz­ne po­przez blo­ko­wa­nie re­cep­to­rów α1-adre­ner­gicz­nych.

Wikipedia


trał

1. sieć ry­bac­ka; włok;
2. urzą­dze­nie przy­mo­co­wy­wa­ne do przo­du czoł­gu słu­żą­ce do roz­mi­no­wy­wa­nia te­re­nu;
3. urzą­dze­nie słu­żą­ce do wy­kry­wa­nia i ni­szcze­nia min mor­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ryb. sieć ry­bac­ka ni­czym duży worek, cią­gnio­na za stat­kiem po dnie morza

 (1.2) wojsk. urzą­dze­nie do wy­kry­wa­nia i usu­wa­nia min

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trał prze­ciw­mi­no­wy – w woj­skach lą­do­wych urzą­dze­nie mon­to­wa­ne na czoł­gu a przez­na­czo­ne do roz­mi­no­wa­nia te­re­nu po­przez ude­rza­nie, ora­nie lub wy­wie­ra­nie na­ci­sku.
  • Trał mor­ski – w ma­ry­nar­ce wo­jen­nej urzą­dze­nie ho­lo­wa­ne za tra­łow­cem słu­żą­ce do wy­kry­wa­nia lub ni­szcze­nia min
  • Trał – w ry­bo­łów­stwie to sieć ry­bac­ka (włok) w kształ­cie worka, która zaz­wy­czaj cią­gnię­ta jest za stat­kiem na róż­nej głę­bo­ko­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. trałowanie n., trałowiec mrz.

 czas. trałować ndk.

 przym. trałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) włok

Wiktionary


trałowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ryb. ło­wie­nie ryb za po­mo­cą trału

 (1.2) wojsk. oczy­szcza­nie te­re­nu z min za po­mo­cą trału

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tra­ło­wa­nie w woj­sko­wo­ści (jed­nost­ka pły­wa­ją­ca: tra­ło­wiec)
  • tra­ło­wa­nie w ry­bo­łów­stwie (jed­nost­ka pły­wa­ją­ca: traw­ler, zob. też: włok)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po serii tra­ło­wań sieci były do wy­mia­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trał mrz., trałowiec mrz.

 czas. przetrałować dk., trałować ndk.

 przym. trałowy

Wiktionary


trałować

traw­lo­wać;
1. łowić ryby za po­mo­cą trału;
2. wy­kry­wać i ni­szczyć miny za po­mo­cą trału


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­tra­ło­wać)

 (1.1) ryb. łowić ryby za po­mo­cą trału

 (1.2) wojsk. oczy­szczać teren z min za po­mo­cą trału

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nor­we­skie jed­nost­ki no­ca­mi tra­ło­wa­ły miny w ka­na­le i na re­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trał mrz., trałowanie n., trałowiec mrz.

 czas. przetrałować dk.

 przym. trałowy

Wiktionary


trałowiec

okręt wo­jen­ny, któ­re­go głów­nym za­da­niem jest ni­szcze­nie min


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. wojsk. okręt do sta­wia­nia i po­ła­wia­nia min;

Wiktionary

Tra­ło­wiec – okręt spe­cjal­ny z klasy okrę­tów prze­ciw­mi­no­wych przez­na­czo­ny do oczy­szcza­nia ak­we­nów że­glow­nych z min kon­tak­to­wych i nie­kon­tak­to­wych po­przez ich ni­szcze­nie za po­mo­cą ho­lo­wa­nych tra­łów. Może być także przy­sto­so­wa­ny do sta­wia­nia min lub zwal­cza­nia okrę­tów pod­wod­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­po­sa­że­nie tra­ło­we tra­łow­ców rzecz­nych zwy­kle obej­mo­wa­ło trał kon­tak­to­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trał mrz., trałowanie n.

 czas. trałować ndk.

 przym. trałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poławiacz min

Wiktionary


trałowy

przy­miot­nik od: trał


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tra­łem, do­ty­czą­cy trału

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym okre­sie bry­tyj­skie siły tra­ło­we były znacz­nie osła­bio­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trał mrz., trałowanie n., trałowiec mrz.

 czas. przetrałować dk., trałować ndk.

Wiktionary


treasurer

[czy­taj: tre­że­rer] śro­do­wi­sko­wo: osoba, która za­pew­nia efek­tyw­ną alo­ka­cję ka­pi­ta­łu i in­nych ak­ty­wów fi­nan­so­wych firmy, pra­wi­dło­wość pro­wa­dze­nia tej pro­ce­du­ry, rów­no­wa­gę w prze­pły­wach fi­nan­so­wych firmy oraz do­ra­dza w za­kre­sie oceny ren­tow­no­ści i ry­zy­ka po­ten­cjal­nych in­we­sty­cji


SJP.pl


treatment

[czy­taj: trit­ment] śro­do­wi­sko­wo: zarys sce­na­riu­sza


SJP.pl


trebicki

naz­wi­sko


SJP.pl


trebień

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Tre­bień – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­ko­łow­skim, w gmi­nie Bie­la­ny. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Trój­cy Prze­najś­więt­szej w Ro­zbi­tym Ka­mie­niu.

Wikipedia


trebilulka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, męski

 (1.1) gw-pl|Kresy. szczy­pio­rek

Wiktionary


treblinczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tre­blin­ki

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Tre­blin­ki, uro­dzo­na w Tre­blin­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ha­lin­ka wysz­ła za tre­blin­cza­ni­na z dzia­da pra­dzia­da.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Treblinka ż.

:: fż. treblinczanka ż.

 przym. treblinecki

Wiktionary


treblinczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tre­blin­ki

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Tre­blin­ki, uro­dzo­na w Tre­blin­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Babka Ce­li­na, tre­blin­czan­ka z krwi i kości, do­brze znała hi­sto­rię pa­ra­fii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Treblinka ż.

:: fm. treblinczanin mos.

 przym. treblinecki

Wiktionary


treblinecki

→ Tre­blin­ka; tre­bliń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tre­blin­ki, zwią­za­ny z Tre­blin­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treblinczanin mos., treblinczanka ż., Treblinka ż.

Wiktionary


treblinka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Mał­ki­nia Górna;

 (1.2) hist. nie­miec­ki obóz za­gła­dy na te­re­nie gminy Kosów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tre­blin­ka – wieś po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Mał­ki­nia Górna
  • Tre­blin­ka I – nie­miec­ki obóz pracy w po­bli­żu sta­cji Tre­blin­ka
  • Tre­blin­ka II – nie­miec­ki obóz za­gła­dy koło wsi Wólka Okrą­glik, w po­bli­żu sta­cji Tre­blin­ka
  • Tre­blin­ka (sta­cja ko­le­jo­wa) – nie­ist­nie­ją­ca sta­cja ko­le­jo­wa w po­bli­żu nie­miec­kie­go obozu za­gła­dy w Tre­blin­ce
  • Mu­ze­um Tre­blin­ka. Nie­miec­ki na­zi­stow­ski obóz za­gła­dy i obóz pracy (1941–1944) – mu­ze­um zor­ga­ni­zo­wa­ne na te­re­nie obo­zów Tre­blin­ka I i Tre­blin­ka II
  • Tre­blin­ka – po­przed­nia nazwa fiń­skie­go he­a­vy­me­ta­lo­we­go ze­spo­łu mu­zycz­ne­go Tia­mat

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pier­wszy tran­sport z getta war­szaw­skie­go od­je­chał z War­sza­wy do Tre­blin­ki 22 lipca, pier­wsze­go dnia tzw. wiel­kiej akcji wy­sied­leń­czej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treblinczanin mos., treblinczanka ż.

 przym. treblinecki

Wiktionary


trebliński

→ Tre­blin­ka; tre­bli­nec­ki


SJP.pl


trebuchet

[czy­taj: tre­bu­szej] czcion­ka kom­pu­te­ro­wa


SJP.pl


trebusz

sta­ro­żyt­na i śred­nio­wiecz­na broń mio­ta­ją­ca, dzia­ła­ją­ca na za­sa­dzie dźwi­gni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. ba­ro­ba­li­stycz­na ma­chi­na mio­ta­ją­ca, wy­rzu­ca­ją­ca po­ci­ski stro­mo­to­ro­wo;

Wiktionary

Tre­busz – sta­ro­żyt­na i śred­nio­wiecz­na broń ar­ty­le­ryj­ska; ba­ro­ba­li­stycz­na ma­chi­na mio­ta­ją­ca, wy­ko­rzy­stu­ją­ca za­sa­dę dźwi­gni, mio­ta­ją­ca po­ci­ski stro­mo­to­ro­wo ze znacz­ną cel­no­ścią. Tre­busz był sto­so­wa­ny dość po­wszech­nie i stąd ma w róż­nych ję­zy­kach różne miej­sco­we nazwy: tre­bu­szet, tre­bu­czet, tra­bu­tium, fron­di­bo­la, pe­rier, ble­i­de, tri­bock, pe­tra­ria itd. Dla przy­kła­du fran­cu­ską nazwę fron­di­bo­la ut­wo­rzo­no z po­łą­cze­nia fran­cu­skie­go słowa "fron­de" (proca) i grec­kie­go "bolis" (po­cisk).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɛbuʃ, AS: trebuš

Wiktionary


trecento

czter­na­sto­wiecz­na sztu­ka wło­ska


SJP.pl

Tre­cen­to ( tre­cen­to ’trzy­sta’) – po­ję­cie od­no­szą­ce się do XIV wieku we wło­skiej kul­tu­rze. Była to epoka uz­na­wa­na za pro­to­re­ne­sans.

Nazwa po­cho­dzi od wło­skie­go słowa oz­na­cza­ją­ce­go "300" i oz­na­cza tutaj: lata [ty­siąc] trzy­set­ne (1300-1399). Użył jej Gior­gio Va­sa­ri – wło­ski hi­sto­rio­graf, który po­dzie­lił dzie­je sztu­ki wło­skiej od Ci­ma­bu­e­go do Mi­cha­ła Anio­ła na trzy okre­sy: "tre­cen­to", "qu­at­tro­cen­to", "cin­qu­e­cen­to".

Wikipedia


treder

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ci­szek Tre­der – ka­szub­ski na­u­czy­ciel, dzia­łacz spo­łecz­ny i twór­ca Mu­ze­um Ka­szub­skie­go
  • Jerzy Tre­der – pol­ski ję­zy­koz­naw­ca, dia­lek­to­log, ba­dacz ję­zy­ka ka­szub­skie­go

Wikipedia


tref

1. ga­tun­ki mięsa, któ­rych nie wolno jeść wyz­naw­com ju­da­iz­mu;
2. prze­pis za­bra­nia­ją­cy wyz­naw­com ju­da­iz­mu spo­ży­wa­nia pew­nych po­kar­mów


SJP.pl


trefelek

zdrob­nie­nie od: trefl


SJP.pl


trefienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tre­fić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trefić

Wiktionary


trefić

1. prze­sta­rza­łe: ukła­dać włosy w loki; kar­bo­wać, fry­zo­wać;
2. czy­nić tref­nym - niez­god­nym z prze­pi­sa­mi Tal­mu­du o za­cho­wa­niu obrzę­do­wej czy­sto­ści


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. ukła­dać włosy w loki

 (1.2) czy­nić coś tref­nym, czyli nie­czy­stym w myśl Tal­mu­du

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. tra­fić

 (1.4) gw-pl|Górny Śląsk. spot­kać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tre­fić się

 (2.1) ukła­dać sobie włosy w loki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛfʲit͡ɕ, AS: trefʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trefienie n.

Wiktionary


trefl

1. jeden z czte­rech ko­lo­rów w kar­tach oz­na­cza­ny czar­nym list­kiem ko­ni­czy­ny;
2. karta do gry tego ko­lo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) karc. kolor w kar­tach oz­na­czo­ny czar­ną ko­ni­czyn­ką; karta tego ko­lo­ru

w uży­ciu przy­miot­ni­ko­wym

 (2.1) na­le­żą­cy do tre­fli (1.1)

Wiktionary

Trefl (fr. "trèfle" – ko­ni­czy­na) – jeden z czte­rech ko­lo­rów w kar­tach typu fran­cu­skie­go, oz­na­czo­ny czar­ną trój­list­ną ko­ni­czyn­ką.

Od­po­wied­ni­kiem tre­fli w talii nie­miec­kiej i szwaj­car­skiej są żo­łę­dzie, zaś w talii wło­sko-hisz­pań­skiej kije.

Pełna talia kart do gry w bry­dża za­wie­ra 13 kart tego ko­lo­ru, czyli karty nu­me­ro­wa­ne 2–10, wa­le­ta, damę, króla i asa:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mia­łem w ręku pięć tre­fli.

 (2.1) Do­ło­ży­łem dwój­kę trefl.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛfl̥, AS: trefl̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treflik mrz., trefelek

 przym. treflowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żołądź, reg. śl. krojc

 (2.1) treflowy, żołędny

Wiktionary


treflik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trefl

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trefl m.

Wiktionary


treflowy

o kar­tach do gry: ma­ją­cy kolor oz­na­czo­ny czar­nym list­kiem ko­ni­czy­ny; trefl, żo­łądź


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od trefl

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛfˈlɔvɨ, AS: treflovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trefl, trefelek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żołędny

Wiktionary


trefna

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­wła­ści­wy

 (1.1) śrpol. (w funk­cji pre­dy­ka­tyw­nej) jest tref­ne (za­baw­ne)

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. M./W. lp. od: tref­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛfna, AS: trefna

Wiktionary


trefniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tref­nie


SJP.pl


trefniś

na daw­nych dwo­rach: bła­zen, klaun, we­so­łek


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bła­zen, ina­czej: tref­niś
  • Tref­niś (se­rial ani­mo­wa­ny)

Wikipedia


trefność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tref­ne; cecha tych, któ­rzy są tref­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trefny

 przysł. trefnie

Wiktionary


trefny

1. nie­speł­nia­ją­cy po­le­ceń, prze­pi­sów Tal­mu­du, do­ty­czą­cych za­cho­wa­nia obrzę­do­wej czy­sto­ści; nie­ko­szer­ny;
2. po­tocz­nie: ma­ją­cy po­dej­rza­ne, nie­le­gal­ne po­cho­dze­nie;
3. wzbu­dza­ją­cy śmiech, dow­cip­ny, za­baw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­dej­rza­ny, po­cho­dzą­cy z nie­le­gal­ne­go źró­dła

 (1.2) rel. nie­ko­szer­ny, ry­tu­al­nie nie­czy­sty

 (1.3) stpol. dow­cip­ny

 (1.4) gwara. więz. kra­dzio­ny

 (1.5) wy­bra­ko­wa­ny, usz­ko­dzo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sprze­da­wał tref­ny towar, dla­te­go za­in­te­re­so­wa­ła się nim po­li­cja.

 (1.2) Nie tylko wie­przo­wi­na jest tref­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛfnɨ, AS: trefny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trefność ż., trefnina

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nielegalny

Wiktionary


trefta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. roln. trzo­da

Wiktionary


tregginsy

[czy­taj: tre­gin­sy] ob­ci­słe spod­nie z roz­cią­gli­we­go ma­te­ria­łu, imi­tu­ją­ce spod­nie tra­dy­cyj­ne


SJP.pl


tregnum

po­trój­na ob­ję­tość bu­tel­ki z winem, za­wie­ra­ją­cej naj­czę­ściej 2,25 litra wina


SJP.pl


tregra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­ta­lo­wa lub gruba drew­nia­na belka kon­struk­cyj­na do bu­do­wy po­zio­me­go szkie­le­tu bu­dow­li;

Wiktionary

Tre­gra (niem. tra­e­ger < tra­gen - 'nosić') – me­ta­lo­we, lub grube drew­nia­ne, kon­struk­cyj­ne belki do bu­do­wy po­zio­me­go szkie­le­tu, np. sto­so­wa­ne do kon­struk­cji stro­pu, pła­skie­go dachu, lub naj­ni­żej le­żą­ce po­zio­mo belki kon­struk­cji drew­nia­ne­go mostu. Tre­gier to także do­dat­ko­we, nie­se­ryj­ne wzmoc­nie­nie ka­ro­se­rii sa­mo­cho­du (mon­to­wa­ne w eg­zem­pla­rzach ma­ją­cych ten­den­cję do nad­mier­nej "pracy" ka­ro­se­rii. Także belka two­rzą­ca wraz z blo­kiem ro­dzaj naj­prost­sze­go dźwi­gu.

Wikipedia


trehaloza

dwu­cu­kier nie­re­du­ku­ją­cy, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w droż­dżach, ple­śniach i grzy­bach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. di­sa­cha­ryd wy­stę­pu­ją­cy w ro­śli­nach i grzy­bach

Wiktionary

Tre­ha­lo­za, my­ko­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy cu­krów, di­sa­cha­ryd zło­żo­ny z dwóch czą­ste­czek glu­ko­zy po­łą­czo­nych wią­za­niem O-gli­ko­zy­do­wym (α,D-glu­ko­pi­ra­no­zy­lo-(1→1)-α,D-glu­ko­pi­ra­no­zyd). Jest głów­nym cu­krem he­mo­lim­fy owa­dów, znaj­du­je się także w grzy­bach i droż­dżach.

Wikipedia


trejaż

ażu­ro­wa, drew­nia­na krata obro­śnię­ta ro­śli­na­mi pną­cy­mi, szcze­gól­nie cha­rak­te­ry­stycz­na dla ogro­dów ba­ro­ko­wych i ro­ko­ko­wych; tre­liaż


SJP.pl

Tre­jaż, także: "tre­liaż" – bu­dow­la ogro­do­wa, skła­da­ją­ca się z sze­re­gu słup­ków, po­łą­czo­nych u góry po­zio­mą belką (kon­struk­cyj­nie można po­rów­nać ją do jed­no­stron­ne­go bar­dzo luź­ne­go płotu z da­le­ko roz­sta­wio­ny­mi szcze­bla­mi lub po­zba­wio­ne­go szcze­bli). Na belce osa­dzo­ne są zwy­kle sy­me­trycz­ne ele­men­ty po­przecz­ne w po­sta­ci krót­kich gru­bych po­prze­czek (nie jest to jed­nak ele­ment "obo­wiąz­ko­wy" i niek­tó­re ro­dza­je tre­ja­ży ich nie za­wie­ra­ją).

Wikipedia


trejler

traj­ler;
1. sa­mo­chód prze­bu­do­wa­ny na wę­drow­ny domek cam­pin­go­wy; ka­ra­wa­ning, ka­ra­wan, ca­ra­va­ning, ca­ra­van;
2. sta­tek do­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu kon­te­ne­rów; trej­le­ro­wiec, kon­te­ne­ro­wiec


SJP.pl


trejlerowiec

sta­tek do­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu kon­te­ne­rów; ro­ro­wiec, kon­te­ne­ro­wiec


SJP.pl


trek

pie­sza wy­pra­wa tu­ry­stycz­na w trud­ny i nie­do­stęp­ny re­gion; trek­king, tre­king, trekk


SJP.pl


treking

pie­sza wy­pra­wa tu­ry­stycz­na w trud­ny i nie­do­stęp­ny re­gion; trek­king, trek, trekk


SJP.pl


trekingowiec

tu­ry­sta upra­wia­ją­cy trek­king; trek­ker, trek­kin­go­wiec


SJP.pl


trekingowy

→ tre­king; trek­kin­go­wy


SJP.pl


trekk

pie­sza wy­pra­wa tu­ry­stycz­na w trud­ny i nie­do­stęp­ny re­gion; trek­king, tre­king, trek


SJP.pl


trekker

tu­ry­sta upra­wia­ją­cy trek­king; trek­kin­go­wiec, tre­kin­go­wiec


SJP.pl


trekkerka

tu­ryst­ka upra­wia­ją­ca trek­king


SJP.pl


trekkie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. fan serii fil­mów „Star Trek” i ich uni­wer­sum

Wiktionary


trekking

pie­sza wy­pra­wa tu­ry­stycz­na w trud­ny i nie­do­stęp­ny re­gion; tre­king, trek, trekk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) forma tu­ry­sty­ki (pie­szej lub ro­we­ro­wej) upra­wia­na w trud­nych wa­run­kach;

Wiktionary

Trek­king – forma tu­ry­sty­ki przy­go­do­wej lub kwa­li­fi­ko­wa­nej, upra­wia­na w trud­nych wa­run­kach te­re­no­wych i kli­ma­tycz­nych.

Wy­róż­nia się kilka form trek­kin­gu. Naj­po­pu­lar­niej­szą jest trek­king gór­ski, bę­dą­cy formą poś­red­nią mię­dzy hi­kin­giem a. Ter­min "trek­king" po­cho­dzi od słowa "trek" uży­wa­ne­go na po­łud­niu Afry­ki i oz­na­cza­ją­ce­go wę­drów­kę Burów w cza­sie zdo­by­wa­nia ko­lej­nych ziem. W tu­ry­sty­ce trek­king za­czął naj­pierw od­no­sić się do wę­dró­wek pie­szych w Hi­ma­la­jach ne­pal­skich i in­dyj­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­po­czy­nam przy­go­dę z trek­kin­giem, pla­no­wa­ća­nu­ję we­e­ken­do­we wy­ciecz­ki, naj­pierw po Ka­szu­bach, może gdzieś dalej, plus wa­ka­cje w gó­rach. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛcĩŋk, AS: treḱĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treking

 przym. trekkingowy, trekingowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) treking

Wiktionary


trekkingowiec

tu­ry­sta upra­wia­ją­cy trek­king; trek­ker, tre­kin­go­wiec


SJP.pl


trekkingowy

→ trek­king; tre­kin­go­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z trek­kin­giem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed­się­bior­stwo zaj­mu­je się dy­stry­bu­cją odzie­ży, obu­wia, sprzę­tu i ak­ce­so­riów spor­to­wych oraz wy­po­sa­że­nia trek­kin­go­we­go na te­re­nie Eu­ro­py Środ­ko­wej, Po­łud­nio­wej i Wschod­niej głów­nie przez włas­ną sieć sa­lo­nów spor­to­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɛcĩŋˈɡɔvɨ, AS: treḱĩŋgovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trekking m., treking m.

 przym. trekingowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trekingowy

Wiktionary


trekowy

→ trek


SJP.pl

Patrz:

trek

trel

1. me­lo­dyj­ny śpiew niek­tó­rych pta­ków
2. żart. śpiew ludz­ki o wy­so­kiej to­na­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wi­bru­ją­cy i śpiew­ny głos, naj­czę­ściej ptaka

Wiktionary


trela

naz­wi­sko


SJP.pl


trele-morele

po­tocz­nie: bzdu­ry, nie­do­rzecz­no­ści, bred­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. zmy­ślo­ne, nie­praw­dzi­we opo­wie­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opo­wia­da trele-mo­re­le, tylko głu­piec w nie uwie­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɛlɛ‿mɔˈrɛlɛ, AS: trele‿morele

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) androny, banialuki, farmazony, brednie, niedorzeczności, bzdury

Wiktionary


treliaż

ażu­ro­wa, drew­nia­na krata obro­śnię­ta ro­śli­na­mi pną­cy­mi, szcze­gól­nie cha­rak­te­ry­stycz­na dla ogro­dów ba­ro­ko­wych i ro­ko­ko­wych; tre­jaż


SJP.pl


trelik

zdrob­nie­nie od: trel


SJP.pl


treliński

naz­wi­sko


SJP.pl


trelkówko

Trel­ków­ko ( Klein Schöndamerau) – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Szczyt­no. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Do 2023 miej­sco­wość była czę­ścią wsi Trel­ko­wo.

Wikipedia


trelleborg

[czy­taj: treleBORJ] mia­sto w Szwe­cji


SJP.pl

Trel­le­borg – mia­sto w po­łud­nio­wej Szwe­cji. Sie­dzi­ba władz ad­mi­ni­stra­cyj­nych gminy Trel­le­borg w re­gio­nie Ska­nia, port nad Mo­rzem Bał­tyc­kim. Około 25 643 miesz­kań­ców.

Trel­le­borg jest jed­nym z naj­więk­szych por­tów pro­mo­wych, prze­wo­zów Ro-ro i prze­wo­zów in­ter­mo­dal­nych w całej Skan­dy­na­wii.

Wikipedia


trelleborski

→ Trel­le­borg (mia­sto duń­skie)


SJP.pl


trelować

1. o głusz­cu: wy­ko­ny­wać drugą fazę pie­śni;
2. o pta­kach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ne wy­so­kie dźwię­ki;
3. prze­no­śnie: śpie­wać, podś­pie­wy­wać


SJP.pl


trema

zde­ner­wo­wa­nie, uczu­cie obawy przed ja­kimś wy­stę­pem, eg­za­mi­nem lub innym waż­nym wy­da­rze­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. strach lub zde­ner­wo­wa­nie przed wy­stę­pem pu­blicz­nym (sce­nicz­nym);

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) ty­pogr. znak dia­kry­tycz­ny w po­sta­ci dwóch kro­pek nad li­te­rą (zaz­wy­czaj oz­na­cza ko­niecz­ność wy­mo­wy danej sa­mo­gło­ski w dyf­ton­gu);

Wiktionary

Trema (wł. "tre­ma­re" – drżeć, bać się, łac. "tre­me­re" – trząść się) to stan emo­cjo­nal­ny od­czu­wa­ny w chwi­li pu­blicz­ne­go wy­stę­pu lub przed nim. Z po­wo­du tremy wy­u­czo­ne za­cho­wa­nie (czy to ak­to­ra na sce­nie, czy stu­den­ta wobec eg­za­mi­na­to­ra) ulega w jed­nej chwi­li za­tar­ciu, jest to jed­nak stan przej­ścio­we­go za­ha­mo­wa­nia, gdyż po pew­nym cza­sie uprzed­nio na­by­ta wie­dza może być z po­wro­tem uru­cho­mio­na. Trema jest ob­ja­wem nad­mier­ne­go na­pię­cia emo­cjo­nal­ne­go i lęku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był to mój pier­wszy wy­stęp dy­plo­ma­tycz­ny i mia­łem tremę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tremować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strach sceniczny, lęk sceniczny

 (2.1) tréma, diereza

Wiktionary


tremando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: drżą­co; tre­man­to


SJP.pl


tremanto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: drżą­co; tre­man­do


SJP.pl


trembaczowski

naz­wi­sko


SJP.pl


trembecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Ste­fan Trem­bec­ki − pol­ski in­ży­nier i na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Jakub Te­o­dor Trem­bec­ki − pol­ski poeta, ko­lek­cjo­ner tek­stów li­te­rac­kich
  • Jan Trem­bec­ki − pol­ski szlach­cic, urzęd­nik sta­ro­pol­ski
  • Onu­fry Trem­bec­ki − pol­ski le­karz, ap­te­karz, pow­sta­niec li­sto­pa­do­wy, bur­mistrz No­we­go Sącza
  • Sta­ni­sław Trem­bec­ki − pol­ski poeta okre­su oś­wie­ce­nia

Wikipedia


trembita

lu­do­wy dęty in­stru­ment mu­zycz­ny; trom­bi­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. trom­bi­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃mˈbʲita, AS: trẽmbʹita

Wiktionary


trembowelski

przy­miot­nik od: Trem­bow­la (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl


trembowla

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

Trem­bow­la ( Теребовля, "Te­re­bow­la") – mia­sto re­jo­no­we na za­chod­niej Ukra­i­nie w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, sie­dzi­ba hro­ma­dy Trem­bow­la.

Leży nad rzeką Gniez­ną, do­pły­wem Se­re­tu.

Mia­sto kró­lew­skie po­ło­żo­ne było w XVI wieku w wo­je­wództ­wie ru­skim.

Wikipedia


tremendo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: groź­nie


SJP.pl


tremendyzm

nurt sty­li­stycz­ny w po­wo­jen­nej li­te­ra­tu­rze hisz­pań­skiej, uka­zu­ją­cy prze­ra­ża­ją­ce w na­tu­rze ludz­kiej skłon­no­ści do okru­cień­stwa


SJP.pl

Tre­men­dyzm (od hiszp. "tre­men­do" z łac. "trĕmŏr" – drże­nie, i poś­red­nio od "trĕmendŭs" – strasz­ny, okrop­ny) – nurt sty­li­stycz­ny w po­wo­jen­nej li­te­ra­tu­rze hisz­pań­skiej za­po­cząt­ko­wa­ny po­wie­ścią "Ro­dzi­na Pa­scu­a­la Du­ar­te" ("La fa­mi­lia de Pa­scu­al Du­ar­te", 1942) Ca­mi­lo José Celi. Do in­nych two­rzą­cych w tym stylu na­le­że­li Car­men La­fo­ret, Ra­fa­el Gar­cia Ser­ra­no, Luis Landínez, Dario Fernández Fló­rez.

Wikipedia


tremo

1. duże, sto­ją­ce lu­stro;
2. od­ci­nek ścia­ny mię­dzy okna­mi;
3. lu­stro umie­szczo­ne w tym miej­scu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mebl. wy­so­kie, wolno sto­ją­ce lu­stro w ozdob­nych ra­mach po­łą­czo­ne z kon­sol­ką lub z szu­flad­ko­wym sto­li­kiem

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: trema

Wiktionary

Nie mylić z: Tru­me­au.

Tremo (z tru­me­au) – wy­so­kie lu­stro, czę­sto się­ga­ją­ce od su­fi­tu do po­dło­gi lub po­łą­czo­ne z kon­so­lą.

Zaz­wy­czaj pro­sto­kąt­ne, lu­stra te umie­szcza­ne były nad ko­min­kiem lub po­mię­dzy okna­mi. Za­po­cząt­ko­wa­ne zo­sta­ły w XVIII wieku we Fran­cji. Pier­wot­nie wsta­wia­no je w drew­nia­ną okła­dzi­nę ścian (bo­a­ze­rię) po­mię­dzy drzwia­mi lub okna­mi. Z uwagi na wy­so­ki koszt sto­so­wa­no je głów­nie w za­moż­niej­szych do­mach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃mɔ, AS: trẽmo

Wiktionary


tremolando

(wł. drżą­co) spe­cy­ficz­ny ro­dzaj ar­ty­ku­la­cji mu­zycz­nej po­le­ga­ją­cej na szyb­kiej i wie­lo­krot­nej za­mia­nie dwóch dźwię­ków lub współbrz­mień róż­nej wy­so­ko­ści; tre­mo­lo


SJP.pl


tremolit

mi­ne­rał z grupy am­fi­bo­li, krze­mian wap­nia i ma­gne­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, z grupy am­fi­bo­li;

Wiktionary

Tre­mo­lit – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, z grupy am­fi­bo­li. Mi­ne­rał po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny.

Nazwa po­cho­dzi od do­li­ny Tre­mo­la w ma­sy­wie St. Gott­hard w Al­pach Szwaj­car­skich, gdzie mi­ne­rał ten wy­stę­pu­je.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈmɔlʲit, AS: trẽmolʹit

Wiktionary


tremolo

(wł. drżą­co) spe­cy­ficz­ny ro­dzaj ar­ty­ku­la­cji mu­zycz­nej po­le­ga­ją­cej na szyb­kiej i wie­lo­krot­nej za­mia­nie dwóch dźwię­ków lub współbrz­mień róż­nej wy­so­ko­ści; tre­mo­lan­do


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. szyb­kie pow­ta­rza­nie jed­ne­go lub kilku na­prze­mien­nych dźwię­ków;

Wiktionary

Tre­mo­lo (z wł. "drże­nie") – okre­śle­nie ro­dza­ju ar­ty­ku­la­cji, która po­le­ga na szyb­kim wy­ko­ny­wa­niu wielu dźwię­ków o tej samej wy­so­ko­ści lub szyb­kim przej­ściu mię­dzy dwoma dźwię­ka­mi o róż­nej wy­so­ko­ści (tre­mo­lan­do).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lubię czy­sty, nie­na­ce­cho­wa­ny dźwięk, jak czy­sty dźwięk bez nad­mia­ru tre­mo­lo i nie na­zbyt dużo basu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈmɔlɔ, AS: trẽmolo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tremolowanie n., tremulant mrz.

 czas. tremolować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tremolando

Wiktionary


tremometr

przy­rząd do mie­rze­nia tre­mo­ru - mi­mo­wol­nych, ryt­micz­nych, drob­nych ru­chów ca­łe­go ciała lub jego czę­ści


SJP.pl

Tre­mo­metr (ang. "tre­mo­me­ter") – przy­rząd po­mia­ro­wy w er­go­no­mii słu­żą­cy do ba­da­nia tre­mo­ru, czyli mi­mo­wol­nych, ryt­micz­nych, drob­nych ru­chów ca­łe­go ciała lub jego czę­ści. Po­przez po­mia­ry pre­cyz­ji ru­chów, ru­chów do­wol­nych ręki i ko­or­dy­na­cji wzro­ko­wo-ru­cho­wej poz­wa­la na ocenę spraw­no­ści ukła­du ner­wo­we­go. Ba­da­nie tre­mo­me­trem jest jed­nym z badań zdol­no­ści psy­cho­mo­to­rycz­nych czło­wie­ka.

Wikipedia


tremor

mi­mo­wol­ne, ryt­micz­ne, drob­ne ruchy ca­łe­go ciała lub jego czę­ści


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tre­mor (grupa mu­zycz­na)
  • drże­nie
  • Wstrzą­sy (ang. Tre­mors) – film

Wikipedia


tremowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tre­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tremować ndk.

Wiktionary


tremować

po­wo­do­wać u kogoś tremę


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­wo­ły­wać tremę

cza­sow­nik zwrot­ny tre­mo­wać się

 (2.1) czuć tremę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­stęp przy szcze­gól­nej pu­blicz­no­ści cza­sa­mi bywa tre­mu­ją­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: trẽmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tremowanie n., trema

Wiktionary


tren

1. pieśń ża­łob­na;
2. wy­dłu­żo­na część sukni, cią­gną­ca się z tyłu po ziemi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. ga­tu­nek li­rycz­ny o cha­rak­te­rze ele­gij­nym, poś­wię­co­ny zmar­łej oso­bie, wy­chwa­la­ją­cy jej za­le­ty i za­słu­gi oraz opła­ku­ją­cy jej śmierć;

 (1.2) książk. ogon, wy­dłu­żo­na część sukni lub pła­szcza cią­gną­ca się z tyłu po ziemi; ele­ment ubio­ru uro­czy­ste­go, ce­re­mo­nial­ne­go;

 (1.3) daw. tabor woj­sko­wy

 (1.4) daw. oś­wa­go­no­wa z ko­ła­mi

 (1.5) slang. farm. tren­bo­lon

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tren (li­te­ra­tu­ra)
  • tren (moda)
  • tren – tabor woj­sko­wy
  • tren – pawi ogon
  • Tren – wieś w Al­ba­nii, w okrę­gu De­voll, w gmi­nie Qendër Bi­lisht
  • Tren – album Prze­my­sła­wa Gin­trow­skie­go
  • Tren – wiersz an­giel­skiej po­et­ki ro­man­tycz­nej Fe­li­cii He­mans

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tren po­ja­wił się w li­te­ra­tu­rze pol­skiej za spra­wą Jana Ko­cha­now­skie­go, który poś­wię­cił im cały cykl.

 (1.2) Scho­dzi­ła wolno, tren sukni cią­gnął się za nią po sze­ro­kich mar­mu­ro­wych stop­niach…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃n, AS: trẽn

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. daw. trena ż., daw. trenodja ż., stpol. trenienie n.

:: czas. stpol. trenić

 (1.2-4)

:: rzecz. daw. trena ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. trena, daw. trenodja

 (1.2-4) daw. trena

Wiktionary


trena

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. tren

 (1.2) tren (część ubio­ru)

 (1.3) daw. tren (tabor woj­sko­wy)

 (1.4) daw. tren (oś wa­go­nu z ko­ła­mi)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃na, AS: trẽna

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. tren m., daw. trenodja ż., stpol. trenienie n.

 czas. stpol. trenić

 (1.2-4) rzecz. tren m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tren, daw. trenodja

 (1.2-4) tren

Wiktionary


trenaż

tre­na­żer;
1. przy­rząd słu­żą­cy do tre­nin­gu spor­to­we­go lub re­ha­bi­li­ta­cji ru­cho­wej, poz­wa­la­ją­cy ćwi­czyć w wa­run­kach po­dob­nych do rze­czy­wi­stych;
2. urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce odt­wo­rze­nie rze­czy­wi­stych sy­tu­a­cji w wa­run­kach sztucz­nych, sto­so­wa­ne np. do szko­le­nia pi­lo­tów, że­gla­rzy itp.; sy­mu­la­tor


SJP.pl


trenażer

tre­naż;
1. przy­rząd słu­żą­cy do tre­nin­gu spor­to­we­go lub re­ha­bi­li­ta­cji ru­cho­wej, poz­wa­la­ją­cy ćwi­czyć w wa­run­kach po­dob­nych do rze­czy­wi­stych;
2. urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce odt­wo­rze­nie rze­czy­wi­stych sy­tu­a­cji w wa­run­kach sztucz­nych, sto­so­wa­ne np. do szko­le­nia pi­lo­tów, że­gla­rzy itp.; sy­mu­la­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do szko­le­nia lub ćwi­czeń, imi­tu­ją­ce wa­run­ki rze­czy­wi­ste

 (1.2) przy­rząd słu­żą­cy do re­ha­bi­li­ta­cji ru­cho­wej

Wiktionary

Tre­na­żer – urzą­dze­nie, które w wa­run­kach sztucz­nych umoż­li­wia tre­ning ja­kiejś spraw­no­ści. Uży­wa­ne do szko­le­nia in­dy­wi­du­al­ne­go lub ze­spo­ło­we­go. Tre­na­żer zwy­kle sy­mu­lu­je pewne cechy ja­kie­goś urzą­dze­nia lub wa­run­ków zew­nętrz­nych. Jeśli ja­kość sy­mu­la­cji jest wy­star­cza­ją­co do­kład­na to tre­na­żer jest także sy­mu­la­to­rem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) na­pi­łem się wódki i usia­dłem do tre­na­że­ra, żeby zo­ba­czyć, jak al­ko­hol dzia­ła na kie­row­cę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈnaʒɛr, AS: trẽnažer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trening m., trener m., trenerka ż., trenowanie n., wytrenowanie n., przetrenowanie n.

 czas. trenować ndk., wytrenować dk., przetrenować dk.

 przym. trenerski, treningowy, treningowo

 przysł. treningowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symulator

Wiktionary


trencz

płaszcz wzo­ro­wa­ny na an­giel­skim pła­szczu woj­sko­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) luźny, dwu­rzę­do­wy, ścią­gnię­ty sze­ro­kim pa­skiem płaszcz z pat­ka­mi, ga­bar­dy­no­wy lub nie­prze­ma­kal­ny, wzo­ro­wa­ny na woj­sko­wym pła­szczu, no­szo­nym w cza­sie I wojny świa­to­wej

Wiktionary

Trencz – ro­dzaj kla­sycz­ne­go pła­szcza z za­pię­ciem dwu­rzę­do­wym i sze­ro­kim pa­skiem z klam­rą. Naj­czę­ściej wy­stę­pu­je w od­cie­niach beżu, z pat­ka­mi na ra­mio­nach i pię­cio­ma pa­ra­mi gu­zi­ków. Nieg­dyś się­gał ko­stek, obec­nie nie wy­kra­cza po­ni­żej ko­la­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɛ̃n͇t͡ʃ, AS: trẽṇč

Wiktionary


trenczowy

→ trencz


SJP.pl

Patrz:

trencz

trenczyn

mia­sto w za­chod­niej Sło­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Sło­wa­cji;

Wiktionary

Tren­czyn (słow. "Trenčín", Trencsén, Trents­chin, La­u­ga­ri­cio, Λευκάριστος) – mia­sto po­wia­to­we w za­chod­niej Sło­wa­cji nad rzeką Wag, sto­li­ca kraju tren­czyń­skie­go. Znany ze śred­nio­wiecz­ne­go zamku, po­ło­żo­ne­go na górze nad mia­stem. Pod ko­niec 2019 roku, z licz­bą miesz­kań­ców wy­no­szą­cą ponad 55 tys., Tren­czyn zaj­mo­wał ósme miej­sce wśród naj­lud­niej­szych sło­wac­kich miast.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃n͇t͡ʃɨ̃n, AS: trẽṇčỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trenczynianin mos., trenczynianka ż.

 przym. trenczyński

Wiktionary


trenczynianin

miesz­ka­niec Tren­czy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tren­czy­na; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trenczyn mrz.

:: fż. trenczynianka ż.

 przym. trenczyński

Wiktionary


trenczynianka

miesz­kan­ka Tren­czy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tren­czy­na; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trenczyn mrz.

:: fm. trenczynianin mos.

 przym. trenczyński

Wiktionary


trenczyński

przy­miot­nik od: Tren­czyn


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tren­czy­nem, do­ty­czą­cy Tren­czy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trenczyn mrz., trenczynianin mos., trenczynianka ż.

Wiktionary


trend

ogól­ny kie­ru­nek roz­wo­ju, zmian


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ist­nie­ją­cy w danym mo­men­cie kie­ru­nek roz­wo­ju w ja­kiejś dzie­dzi­nie;

 (1.2) stat. mo­no­to­nicz­ny skład­nik w mo­de­lu za­leż­no­ści ba­da­nej cechy sta­ty­stycz­nej od czasu;

 (1.3) fi­nans. sy­ste­ma­tycz­ny wzrost lub spa­dek war­to­ści in­stru­men­tu fi­nan­so­we­go w cza­sie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trend (sta­ty­sty­ka)
  • trend (so­cjo­lo­gia)
  • trend se­ku­lar­ny
  • „Trend” (ty­god­nik)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poz­nał naj­no­wsze tren­dy we współ­czes­nej ho­mi­le­ty­ce pol­skiej.

 (1.3) Akcje KGHM znaj­du­ją się w tren­dzie spad­ko­wym.

 (1.3) Ropa ta­nie­je, rubel w tren­dzie spad­ko­wym, ro­syj­scy bo­ga­cze zy­sku­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃nt, AS: trẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trendowy, trendy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kierunek, tendencja, prąd, moda

 (1.2) tendencja rozwojowa

Wiktionary


trendować

po­tocz­nie: być mod­nym, czę­sto się po­ja­wiać


SJP.pl


trendowość

→ tren­do­wy


SJP.pl

Patrz:

trendowy

trendowy

→ trend


SJP.pl

Patrz:

trend

trendseter

osoba pro­mu­ją­ca i kre­u­ją­ca ja­kieś tren­dy, modne wy­ro­by (np. odzież, te­le­fon, kos­me­tyk); trend­set­ter, pro­mo­tor marki


SJP.pl


trendsetter

[czy­taj: trend­se­ter] osoba pro­mu­ją­ca i kre­u­ją­ca ja­kieś tren­dy, modne wy­ro­by (np. odzież, te­le­fon, kos­me­tyk); trend­se­ter, pro­mo­tor marki


SJP.pl


trendsetterka

[czy­taj: trend­se­ter­ka] ko­bie­ta pro­mu­ją­ca i kre­u­ją­ca ja­kieś tren­dy, modne wy­ro­by (np. odzież, te­le­fon, kos­me­tyk); trend­se­ter­ka, pro­mo­tor­ka marki


SJP.pl


trendsetterski

→ trend­set­ter [czy­taj: trend­se­ter­ski]


SJP.pl


trendy

[czy­taj: tren­di] po­tocz­nie: pre­sti­żo­wy, modny, na cza­sie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) modny, na cza­sie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B., W. lm. od: trend

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lubię być tren­dy, idę dzi­siaj po jakiś nowy ciuch.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃ndɨ, AS: trẽndy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trend m.

 przym. trendowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cool, dżezi, en vogue, nowomodny

Wiktionary


trener

1. osoba przy­go­to­wu­ją­ca za­wod­ni­ka lub dru­ży­nę do za­wo­dów, wy­stę­pów;
2. śro­do­wi­sko­wo: osoba pro­wa­dzą­ca szko­le­nie;
3. tre­ner per­so­nal­ny - oso­bi­sty in­struk­tor czu­wa­ją­cy nad po­praw­no­ścią wy­ko­ny­wa­nia ćwi­czeń; tre­ner oso­bi­sty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. osoba zaj­mu­ją­ca się przy­go­to­wa­nia­mi za­wod­ni­ka lub dru­ży­ny do za­wo­dów; rza­dziej także osoba prze­ka­zu­ją­ca po­do­piecz­nym umie­jęt­no­ści z in­nych dzie­dzin;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) techn. urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce na na­by­wa­nie i do­sko­na­le­nie prak­tycz­nych umie­jęt­no­ści np. la­ta­nia czy jazdy sa­mo­cho­dem

Wiktionary

Tre­ner – osoba zaj­mu­ją­ca się przy­go­to­wa­niem fi­zycz­nym i psy­chicz­nym swo­ich po­do­piecz­nych (naj­czę­ściej grupy) w wielu dzie­dzi­nach życia, m.in. spor­tu. Naj­czę­ściej wy­spe­cja­li­zo­wa­ny jest w jed­nej, kon­kret­nej dy­scy­pli­nie (np. piłka nożna, ko­szy­ków­ka czy gim­na­sty­ka). Jego za­da­niem jest umo­ty­wo­wy­wa­nie i wysz­ko­le­nie osób, z któ­ry­mi pra­cu­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tre­ner był nie­za­do­wo­lo­ny z gry swo­jej dru­ży­ny.

 (1.1) Obec­nie jest tre­ne­rem w za­kre­sie PR, rzecz­nict­wa i prawa pra­so­we­go, a także – po­now­nie – dzien­ni­ka­rzem te­le­wi­zyj­nym oraz re­a­li­za­to­rem fil­mów re­kla­mo­wych i pro­mo­cyj­nych..

 (1.1) Niem­niej jed­nak trze­ba ko­lej­ny raz po­wie­dzieć, że nadal nasza sku­tecz­ność jest sła­biu­teń­ka - po­wie­dział tre­ner

 (1.1) Psy szcze­ka­ją, ka­ra­wa­na idzie dalej - tak Zbi­gniew Bart­man kwi­tu­je licz­ne kry­tycz­ne głosy po jego za­trud­nie­niu w roli tre­ne­ra ŁKS-u.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃nɛr, AS: trẽner

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trening m., trenowanie n., wytrenowanie n., przetrenowanie n.

:: fż. trenerka ż.

 czas. trenować ndk., wytrenować dk., przetrenować dk.

 przym. trenerski, treningowy, treningowo

 przysł. treningowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkoleniowiec, coach, instruktor

 (2.1) trenażer, symulator

Wiktionary


trenerka

→ tre­ner


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: tre­ner

Wiktionary

Patrz:

trener

Przykłady

 (1.1) Tre­ner­ka nie była za­do­wo­lo­na z wy­stę­pu swo­jej za­wod­nicz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈnɛrka, AS: trẽnerka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trenować ndk.

 rzecz. trenażer mrz., trener, trening, trenowanie

 przym. trenerski, treningowy

Wiktionary


trenerski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tre­ne­rem, do­ty­czą­cy tre­ne­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trenażer mrz., trener mos., trenerka ż., trening m., trenowanie n., wytrenowanie n., przetrenowanie n.

 czas. trenować ndk., wytrenować dk., przetrenować dk.

 przym. treningowy

 przysł. treningowo

Wiktionary


trenienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. od­cza­sow­ni­ko­wy od|tre­nić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: trẽńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tren m., daw. trena ż., daw. trenodja ż.

 czas. trenić

Wiktionary


trenik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tren

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tren m.

Wiktionary


trening

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. pro­ces pod­da­wa­nia or­ga­niz­mu ros­ną­cym ob­cią­że­niom fi­zycz­nym w celu po­pra­wie­nia cech mo­to­rycz­nych spor­tow­ca;

 (1.2) ćwi­cze­nia z za­kre­su ja­kichś kom­pe­ten­cji, umie­jęt­no­ści

Wiktionary

Tre­ning — czyn­ność, pro­ces lub me­to­da ucze­nia się umie­jęt­no­ści po­trzeb­nych do wy­ko­na­nia okre­ślo­nej pracy lub ak­tyw­no­ści, do­pro­wa­dza­nia osoby do uz­god­nio­ne­go stan­dar­du bie­gło­ści po­przez prak­ty­kę (ćwi­cze­nie); przy­go­to­wa­nie ma­ją­ce na celu po­pra­wę spraw­no­ści fi­zycz­nej lub in­te­lek­tu­al­nej..

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Op­ty­mal­ny mo­ment na spo­ży­cie biał­ka przy­pa­da bez­poś­red­nio po tre­nin­gu.

 (1.2) Grupa in statu na­scen­di jest głów­nym bo­ha­te­rem opi­sy­wa­nych w tej książ­ce tre­nin­gów in­ter­per­so­nal­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃ɲĩŋk, AS: trẽńĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treningówka ż., trener m., trenerka ż., trenowanie n., przetrenowanie n., trenażer mrz.

 czas. trenować, potrenować, przetrenować się

 przym. treningowy, trenerski

Wiktionary


treningowo

przy­miot­nik

 (1.1) w spo­sób tre­nin­go­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trenażer mrz., trener mos./mrz.

Wiktionary


treningowy

1. → tre­ning;
2. miesz­ka­nie tre­nin­go­we - lokal miesz­kal­ny za­stę­pu­ją­cy pobyt w domu po­mo­cy spo­łecz­nej lub przy­go­to­wu­ją­cy do sa­mo­dziel­ne­go życia; miesz­ka­nie chro­nio­ne


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy tre­nin­gu, stwo­rzo­ny do tre­nin­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spek­ta­ku­lar­ne re­zul­ta­ty cross­fi­tu zwią­za­ne są m.in. z ol­brzy­mim zróż­ni­co­wa­niem tre­nin­go­wym, który ba­zu­je na dużej licz­bie pow­tó­rzeń oraz wy­ko­rzy­sty­wa­niu cię­ża­ru włas­ne­go ciała.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treningówka ż., trening m., trener m., trenerka ż., trenażer m., trenowanie n., wytrenowanie n., przetrenowanie n.

 czas. trenować ndk., wytrenować dk., przetrenować dk.

 przym. trenerski

 przysł. treningowo

Wiktionary


treningówka

1. po­tocz­nie: ubiór spor­to­wy; dres;
2. walka tre­nin­go­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. strój do tre­nin­gu

 (1.2) sport. walka tre­nin­go­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trening

 przym. treningowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strój treningowy/do treningu

Wiktionary


trenić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) daw. ża­ło­śnie za­wo­dzić, na­rze­kać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tre­nię, bo na mię ze wszech stron trwóg na­wał­no­ści sztur­mu­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃ɲit͡ɕ, AS: trẽńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tren m., trena ż., trenodia ż., trenienie n.

Wiktionary


trenkner

naz­wi­sko


SJP.pl


trenodja

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. daw. tren

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛ̃ˈnɔdʲja, AS: trẽnodʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tren m., daw. trena ż., stpol. trenienie n.

 czas. stpol. trenić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tren m., daw. trena ż.

Wiktionary


trenologiczny

cykl tre­no­lo­gicz­ny - cykl tre­nów au­to­ra poś­wię­co­nych jed­nej zmar­łej oso­bie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy trenu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɛ̃nɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: trẽnoloǵičny

Wiktionary


trenowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tre­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɛ̃nɔˈvãɲɛ, AS: trẽnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trenować

 rzecz. trenażer mrz., trenerka ż., trener, trening

 przym. treningowy, trenerski

Wiktionary


trenować

pod­no­sić swoje umie­jęt­no­ści


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­tre­no­wać)

 (1.1) pod­no­sić swoje umie­jęt­no­ści

 (1.2) pod­no­sić czy­jeś umie­jęt­no­ści

 (1.3) sport. ćwi­czyć celem po­pra­wie­nia swo­jej spraw­no­ści w danej dy­scy­pli­nie

 (1.4) sport. kie­ro­wać roz­wo­jem spraw­no­ści fi­zycz­nej spor­tow­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dot­knię­ta do ży­we­go ogól­no­mę­ską za­ro­zu­mia­ło­ścią Ce­le­sty­na od­su­nę­ła się, zmie­rzy­ła Haj­du­ka wy­nio­słym spoj­rze­niem, które tak czę­sto tre­no­wa­ła przed lu­strem (na wszel­ki wy­pa­dek…), i po­wie­dzia­ła ozię­ble: – Cześć, idę do szko­ły.

 (1.3) Od przysz­łe­go ty­god­nia będę tre­no­wał fech­tu­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trening m., trener m., trenerka ż., trenowanie n., trenażer mrz.

 przym. treningowy, trenerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ćwiczyć, dokształcać się, nabywać wprawy, praktykować, szkolić się, uczyć się, wprawiać się, zaprawiać się

 (1.2) edukować, instruować, kształcić, nauczać, obznajamiać, podkształcać, poduczać, przeszkalać, przygotowywać, przysposabiać, przyuczać, sposobić, szkolić, uczyć, wdrażać, wyuczać, zapoznawać, zaznajamiać

 (1.3) ćwiczyć, gimnastykować się, szlifować formę

 (1.4) ćwiczyć, przygotowywać, sposobić, szkolić, tresować

Wiktionary


trent

część kot­wi­cy, miej­sce roz­ga­łę­zie­nia trzo­nu w łapy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trent – rzeka w An­glii
  • Trent – rzeka w Ka­na­dzie, w pro­win­cji Ko­lum­bia Bry­tyj­ska, na wy­spie Van­co­u­ver
  • Trent – rzeka w Ka­na­dzie, w pro­win­cji On­ta­rio
  • Trent – rzeka w Nowej Ze­lan­dii, na Wy­spie Po­łud­nio­wej
  • Trent – rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na
  • Trent – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Dor­set
  • Trent – gmina w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Me­klem­bur­gia-Po­mo­rze Przed­nie, w po­wie­cie Vor­pom­mern-Rügen
  • Trent – miej­sco­wość w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Moody
  • Trent – miej­sco­wość w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Ta­y­lor
  • Trent (ang. Trent Towns­hip) – gmina w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Le­no­ir
  • Trent Dal­zell – au­stra­lij­ski aktor
  • Trent Franks – ame­ry­kań­ski po­li­tyk

Wikipedia


trenton

Tren­ton – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca stanu New Jer­sey, sie­dzi­ba hrab­stwa Mer­cer, nad rzeką De­la­wa­re.

Róż­no­rod­ny prze­mysł, m.in.: ma­szy­no­wy, gu­mo­wy (od 1852 fa­bry­ki Go­o­dy­e­ar Tire i Rub­ber Com­pa­ny), elek­tro­tech­nicz­ny, me­ta­lo­wy, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych, włó­kien­ni­czy, hut­nict­wo że­la­za; ważny oś­ro­dek hand­lo­wy; węzeł ko­le­jo­wy i dro­go­wy; sta­no­we cen­trum kul­tu­ral­ne z mu­ze­um, pla­ne­ta­rium, au­dy­to­rium oraz bi­blio­te­ką; port do­stęp­ny dla stat­ków mor­skich, licz­ne za­byt­ki z XVIII i XIX wieku.

Wikipedia


trentowski

naz­wi­sko


SJP.pl


trenu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: tren

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃nu, AS: trẽnu

Wiktionary


treonina

ami­nok­was z grupy nie­zbęd­nych, do­star­cza­ny z po­ży­wie­niem ze wzglę­du na brak jego syn­te­zy przez or­ga­nizm, wy­stę­pu­ją­cy w więk­szo­ści bia­łek


SJP.pl

Tre­o­ni­na, kwas α-amino-β-hy­drok­sy­ma­sło­wy, #PATRZ Thr lub T – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­nok­wa­sów. Ste­re­o­i­zo­mer L jest jed­nym z pod­sta­wo­wych ami­nok­wa­sów biał­ko­wych. Na­le­ży do ami­nok­wa­sów nie­zbęd­nych (nie może być syn­te­ty­zo­wa­ny w or­ga­niz­mie czło­wie­ka i musi być do­star­cza­ny z po­ży­wie­niem). Pro­duk­ty o dużej za­war­to­ści tre­o­ni­ny to twa­róg, drób, ryby, mięso, so­cze­wi­ca, i ziar­no se­za­mo­we.

Wikipedia


treoninowy

→ tre­o­ni­na


SJP.pl

Patrz:

treonina

treoza

cu­kier pro­sty o czte­rech ato­mach węgla


SJP.pl

Tre­o­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­da­nów. Jest to cu­kier pro­sty z grupy aldoz o czte­rech ato­mach węgla (te­tro­za). Tre­o­za jest więc al­do­te­tro­zą. Wy­stę­pu­je w dwóch for­mach enan­cjo­me­rycz­nych (i).

Wikipedia


trep

1. ro­dzaj pry­mi­tyw­ne­go obu­wia wy­ko­na­ne­go ze słomy, skóry; cho­dak; łapeć; kapeć; kry­peć;
2. wul­gar­nie o kimś nam nie­przy­chyl­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) but ma­ją­cy drew­nia­ną po­desz­wę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) środ. wojsk. żoł­nierz za­wo­do­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trep – but
  • trep (w gór­nict­wie) – po­ło­wiz­na (belka) pod­kła­da­na na mięk­kim spągu pod sto­jak
  • trep – deska z przy­bi­ty­mi li­stwa­mi dla ułat­wie­nia prze­cho­dze­nia po po­chy­ło­ściach, ro­dzaj dra­bi­ny
  • trze­wik

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) On i Andry – i po­zo­sta­łe trepy z pie­cho­ty, wy­peł­nia­ją­ce okopy – wy­ściu­bi­li głowy nad kra­wędź i wy­pro­sto­wa­li ka­ra­bi­ny na za­marz­nię­tej półce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛp, AS: trep

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. trepek

Wiktionary


trepak

ro­syj­ski i ukra­iń­ski ta­niec lu­do­wy o szyb­kim tem­pie, z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi przy­tu­pa­mi i drob­ny­mi krocz­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) cho­re­ogr. lud. ro­syj­ski i ukra­iń­ski ta­niec z przy­tu­pem

Wiktionary

Tre­pak – ta­niec lu­do­wy po­pu­lar­ny na Ukra­i­nie i w Rosji. Ma bar­dzo szyb­kie tempo w me­trum 2/4. Cha­rak­te­ry­stycz­ne dla tre­pa­ka są drob­ne krocz­ki i przy­tu­py.

Jed­nym z naj­bar­dziej zna­nych tre­pa­ków jest tre­pak Pio­tra Czaj­kow­skie­go z ba­le­tu "Dzia­dek do orze­chów".

Wikipedia


trepan

na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne do wier­ce­nia ot­wo­rów w ko­ściach, np. czasz­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne kształ­tu cy­lin­drycz­ne­go, któ­re­go ko­niec ma kształt okręż­nej piły, słu­żą­ce do wy­wier­ca­nia okrą­głe­go ot­wo­ru w kości lub w innej tkan­ce przez ucisk z jed­no­czes­nym obra­ca­niem;

Wiktionary

Tre­pan (gr. "try­pa­non") – na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne kształ­tu cy­lin­drycz­ne­go, któ­re­go ko­niec ma kształt okręż­nej piły, słu­żą­cy do wy­wier­ca­nia okrą­głe­go ot­wo­ru w kości lub w innej tkan­ce, np. w gałce ocz­nej, przez ucisk z jed­no­czes­nym obra­ca­niem. Za po­mo­cą tre­pa­na wy­ko­nu­je się np. tre­pa­no­biop­sję szpi­ku, tre­pa­na­cję czasz­ki, lub po­bie­ra się okrą­gły wy­ci­nek ro­gów­ki do prze­szcze­pie­nia ro­gów­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za po­mo­cą tre­pa­nu wy­ko­nu­je się tre­pa­na­cję czasz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛpãn, AS: trepãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trepanacja ż., trepanator m.

 czas. trepanować ndk.

 przym. trepanacyjny

 przysł. trepanacyjnie

Wiktionary


trepanacja

tre­pa­na­cja czasz­ki - ope­ra­cja chi­rur­gicz­na po­le­ga­ja­ca na wy­pi­ło­wa­niu ot­wo­ru w czasz­ce w celu do­tar­cia do wnę­trza jamy czasz­ko­wej


SJP.pl

Tre­pa­na­cja ( τρυπανών, "try­pa­non" – „świ­der”) – za­bieg chi­rur­gicz­ny wy­ko­ny­wa­ny za­leż­nie od po­trzeb za po­mo­cą świ­dra lub tre­pa­nu, dłut i kle­szczy kost­nych.

W przy­pad­ku tre­pa­na­cji czasz­ki służy ona od­sło­nię­ciu opon móz­go­wych, by umoż­li­wić prze­pro­wa­dze­nie wła­ści­we­go za­bie­gu, np.

Wikipedia


trepanacyjny

do­ty­czą­cy tre­pa­na­cji


SJP.pl


trepanator

osoba do­ko­nu­ją­ca tre­pa­na­cji


SJP.pl


trepang

zwie­rzę z ro­dzi­ny strzykw, ży­ją­ce w mo­rzach tro­pi­kal­nych


SJP.pl

Tre­pang – nazwa zwie­rząt mor­skich z ro­dza­jów "Apo­sti­cho­pus" i "Pa­ra­sti­cho­pus" (daw­niej "Sti­cho­pus") za­li­cza­nych do strzykw. Wy­stę­pu­ją w wo­dach stre­fy tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej. Są po­ła­wia­ne na skalę prze­my­sło­wą w ce­lach kon­sump­cyj­nych, wy­ko­rzy­sty­wa­ne w tra­dy­cyj­nej me­dy­cy­nie chiń­skiej.

Wikipedia


trepangowce

rząd szkar­łup­ni z gro­ma­dy strzykw


SJP.pl


trepangowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu szkar­łup­ni z gro­ma­dy strzykw


SJP.pl


trepanować

w me­dy­cy­nie: wy­wier­cać, wy­wier­cić otwór w kości


SJP.pl


trepczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


trepek

1. zdrob­nie­nie od: trep;
2. lekki but, skła­da­ją­cy się zwy­kle z po­desz­wy i przysz­wy, okry­wa­ją­cej palce stopy


SJP.pl


trepka

1. zdrob­nie­nie od: trep;
2. lekki but, skła­da­ją­cy się zwy­kle z po­desz­wy i przysz­wy, okry­wa­ją­cej palce stopy


SJP.pl


trepki

1. zdrob­nie­nie od: trep;
2. lekki but, skła­da­ją­cy się zwy­kle z po­desz­wy i przysz­wy, okry­wa­ją­cej palce stopy


SJP.pl

Trep­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie brod­nic­kim, w gmi­nie Brzo­zie.

Wikipedia


treple

ro­dzaj okrą­głe­go, mar­szczo­ne­go lub pli­so­wa­ne­go koł­nie­rza z cien­kiej, bia­łej tka­ni­ny bądź ko­ron­ki, usz­tyw­nio­ne­go kroch­ma­lem albo dru­cia­nym ste­la­żem; kreza, kryza, krez­ka, fryza, fryz­ka, krusz­ka


SJP.pl


trepowy

→ trep


SJP.pl

Patrz:

trep

trepy

ro­dzaj pry­mi­tyw­ne­go obu­wia wy­ko­na­ne­go ze słomy, skóry; cho­da­ki, łap­cie, kap­cie, kryp­cie


SJP.pl


treron

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych


SJP.pl

Tre­ron – ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny tre­ro­nów (Rap­hi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych (Co­lum­bi­dae).

Wikipedia


trerony

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych


SJP.pl

Tre­ro­ny, owo­co­że­ry (Rap­hi­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych (Co­lum­bi­dae).

Wikipedia


tresa

sztucz­ne lub praw­dzi­we włosy przy­pi­na­ne w celu uzu­peł­nie­nia lub przy­o­zdo­bie­nia fry­zu­ry; tre­ska, do­pin­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tresa – gmina w kan­to­nie Ti­ci­no, w okrę­gu Lu­ga­no
  • Tresa – rzeka, do­pływ Lago Mag­gio­re
  • Cat­he­ri­ne Tresa – in­dyj­ska ak­tor­ka
  • Ponte Tresa

Wikipedia


treser

męż­czyz­na zaj­mu­ją­cy się tre­su­rą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek tre­su­ją­cy zwie­rzę­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tre­ser wy­cią­gnął rękę z krwi­stym mię­sem, a lew chap i nie ma ani mięsa, ani ręki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛsɛr, AS: treser

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tresować

 rzecz. tresura ż., tresowanie n.

:: fż. treserka

 przym. treserski, tresurowy

Wiktionary


treserka

→ tre­ser


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­bie­ta tre­su­ją­ca zwie­rzę­ta

 (1.2) pot. za­ję­cie tre­se­ra

Wiktionary

Patrz:

treser

Wymowa:

IPA: trɛˈsɛrka, AS: treserka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treser m., tresura ż., tresowanie n.

 przym. treserski, tresurowy

 czas. tresować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tresowanie, tresura

Wiktionary


treska

sztucz­ne lub praw­dzi­we włosy przy­pi­na­ne w celu uzu­peł­nie­nia lub przy­o­zdo­bie­nia fry­zu­ry; tresa, do­pin­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kos­met. ro­dzaj pe­ru­ki w po­sta­ci war­ko­cza, loków lub koka, przy­pi­na­nych dla uzu­peł­nie­nia lub przy­o­zdo­bie­nia fry­zu­ry

Wiktionary

Tre­ska (maced. "Треска") – rzeka w za­chod­niej Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, prawy do­pływ War­da­ru w zle­wi­sku Morza Egej­skie­go. Dłu­gość – 138 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 1880 km², śred­ni prze­pływ – 23,34 m³/s.

Tre­ska pły­nie przez góry za­chod­niej Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, z po­cząt­ku na po­łud­nie, potem prze­ła­mu­je się w kie­run­ku za­chod­nim przez góry Poreče i pły­nie na pół­noc. W dol­nym biegu two­rzy sztucz­ny zbior­nik Matka i ucho­dzi do War­da­ru tuż na pół­noc od Skop­je. Nad górną Tre­ską leży Ki­cze­wo.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɛska, AS: treska

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tresa

Wiktionary


tresna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Tres­na – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ży­wiec­kim, w gmi­nie Czer­ni­chów, po­ło­żo­na w do­li­nie rzeki Soły, w Be­ski­dzie Małym. Po­wierzch­nia so­łect­wa wy­no­si 734 ha, a licz­ba lud­no­ści 762, co daje gę­stość za­lud­nie­nia równą 103,8 os./km².

Wikipedia


tresologia

dział tech­ni­ki śled­czej zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem śla­dów po­zo­sta­wio­nych na po­dło­żu przez stopy, koła itp.; tra­se­o­lo­gia, tra­so­lo­gia


SJP.pl


tresor

tre­zor; 1. skryt­ka w gma­chu banku, do któ­rej ka­sje­rzy wkła­da­ją utarg dzien­ny; daw­niej: skar­biec ban­ko­wy;
2. urzą­dze­nie do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji pro­mie­niot­wór­czych


SJP.pl


tresować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­tre­so­wać)

 (1.1) uczyć zwie­rzę­ta sa­mo­dziel­ne­go wy­ko­ny­wa­nia kon­kret­nych czyn­no­ści

 (1.2) pot. uczyć kogoś me­to­dą ry­go­ru, na­ka­zów, za­ka­zów, kar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treser mos., treserka ż., tresowanie n., tresura ż., wytresowanie n.

 czas. wytresować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) układać

 (1.2) musztrować

Wiktionary


trestno

Trest­no (niem. "Tres­chen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Siech­ni­ce, nad rzeką Odrą.

Wikipedia


tresura

1. ucze­nie zwie­rząt wy­ko­ny­wa­nia po­le­ceń;
2. ucze­nie kogoś przy uży­ciu su­ro­wych kar, sto­so­wa­nia za­ka­zów i na­ka­zów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ucze­nie zwie­rząt wy­ko­ny­wa­nia po­le­ceń

 (1.2) przen. ucze­nie kogoś przy uży­ciu su­ro­wych kar, sto­so­wa­nia za­ka­zów i na­ka­zów

Wiktionary

Tre­su­ra, tre­so­wa­nie (niem. "Dres­sur" z fr. "dres­ser") – ze­spół dzia­łań ma­ją­cych na celu przyz­wy­cza­je­nie, wdro­że­nie (na­u­cze­nie) zwie­rząt do wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nych czyn­no­ści przez wie­lo­krot­ne ich pow­ta­rza­nie w jed­na­ko­wych oko­licz­no­ściach, wy­ra­bia­nie lub wyt­wa­rza­nie przez czło­wie­ka odru­chów wa­run­ko­wych u zwie­rząt, cza­sem pro­stych na­wy­ków po­przez sto­so­wa­nie sy­ste­mu na­gród i kar.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɛˈsura, AS: tresura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treser m., treserka ż.

 czas. tresować, wytresować

 przym. treserski, tresurowy

Wiktionary


tresurowy

przy­miot­nik od: tre­su­ra


SJP.pl


tret

za­bu­do­wa cen­tral­nej czę­ści rynku; blok śró­dryn­ko­wy


SJP.pl


tretynoina

kwas re­ti­no­wy, śro­dek złu­szcza­ją­cy skórę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, me­ta­bo­lit re­ti­no­lu (wi­ta­mi­ny A), wy­ka­zu­ją­cy dzia­ła­nie złu­szcza­ją­ce, ha­mu­je ro­go­wa­ce­nie na­skór­ka i prze­mia­nę tkan­ki pra­wi­dło­wej w tkan­kę zmie­nio­ną cho­ro­bo­wo;

Wiktionary

Tre­ty­no­i­na, kwas re­ti­no­wy – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, me­ta­bo­lit re­ti­no­lu (wi­ta­mi­ny A). Wy­ka­zu­je dzia­ła­nie złu­szcza­ją­ce, ha­mu­je ro­go­wa­ce­nie na­skór­ka oraz prze­mia­nę tkan­ki pra­wi­dło­wej w tkan­kę zmie­nio­ną cho­ro­bo­wo. Zmniej­sza wyt­wa­rza­nie pro­sta­glan­dyn E2, ko­la­ge­na­zy oraz łoju wsku­tek za­ha­mo­wa­nia wzro­stu i czyn­no­ści gru­czo­łów ło­jo­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ja­wia­ją się obie­cu­ją­ce ba­da­nia nad kwa­sem re­ti­no­wym (tre­ty­no­i­ną), wska­zu­ją­ce, że może on ob­ni­żać ry­zy­ko za­cho­ro­wa­nia na raka pier­si.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwas retinowy

Wiktionary


tretzler

daw­niej: pod­skar­bi za­ko­nu krzy­żac­kie­go


SJP.pl


trevi

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trevi – miej­sco­wość w Um­brii
  • Trevi – rione Rzymu
  • Trevi nel Lazio – miej­sco­wość w La­cjum
  • TREVI – wew­nętrz­na grupa ds. bez­pie­czeń­stwa pow­sta­ła w ra­mach Unii Eu­ro­pej­skiej
  • Fon­tan­na di Trevi

Wikipedia


treviso

[czy­taj: tre­wi­zo]
1. mia­sto i gmina we Wło­szech;
2. mia­sto i gmina w Bra­zy­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska;

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska;

Wiktionary

(, pol. upro­szczo­na: "tre­wi­zo") – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska, w pro­win­cji Tre­vi­so na Ni­zi­nie We­nec­kiej. Tre­vi­so sta­no­wi oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny tejże pro­win­cji.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 79 875 osób, 1452,3 os./km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ob­ser­wa­cja me­cze­tów w Me­dio­la­nie, Tu­ry­nie i Tre­vi­so wy­ka­za­ła, że wier­ni przy­najm­niej raz w ty­god­niu od­wie­dza­ją­cy me­czet sta­no­wią 3 pro­cent.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛˈvʲizɔ, AS: trevʹizo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trewizański

Wiktionary


trewal

ga­tu­nek au­stra­lij­skiej ryby mor­skiej z ro­dzi­ny pom­pi­lo­wa­tych


SJP.pl


trewir

mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na pra­wach po­wia­tu w za­chod­nich Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, port nad Mo­ze­lą;

Wiktionary

Tre­wir ( Trier; Trèves; Tréier; Au­gu­sta Tre­ve­ro­rum) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w za­chod­nich Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, sie­dzi­ba gminy związ­ko­wej Trier-Land, port nad Mo­ze­lą. Mia­sto uni­wer­sy­tec­kie.

Tre­wir pre­ten­du­je do miana naj­star­sze­go mia­sta w Niem­czech.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ce­sarz spot­kał się z opa­tem Fi­bi­cju­szem w Tre­wi­rze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trewirczyk mos., trewirka ż.

 przym. trewirski

Wiktionary


trewirczyk

miesz­ka­niec Tre­wi­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tre­wi­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trewir mrz.

:: fż. trewirka ż.

 przym. trewirski

Wiktionary


trewirka

miesz­kan­ka Tre­wi­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tre­wi­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trewir mrz.

:: fm. trewirczyk mos.

 przym. trewirski

Wiktionary


trewirski

przy­miot­nik od: Tre­wir (mia­sto w Niem­czech)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tre­wi­rem, do­ty­czą­cy Tre­wi­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trewir mrz., trewirczyk mos., trewirka ż.

Wiktionary


trewizański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tre­vi­so, do­ty­czą­cy Tre­vi­so

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­sa­giem dla kró­lew­ny miała być Mar­chia Tre­wi­zań­ska, o którą Au­stria biła się z We­ne­cją.

 (1.1) V. Scoti włą­czył rów­nież do swego zbio­ru czte­ry pro­to­ko­ły no­ta­riu­szy miej­skich, spo­rzą­dzo­ne praw­do­po­dob­nie do użyt­ku pry­wat­ne­go. (…) Pro­to­ko­ły te sta­no­wią cenne źró­dło do ba­da­nia roz­wo­ju no­ta­ria­tu tre­wi­zań­skie­go w XIII w.

 (1.1) Uni­wer­sy­tet Ar­ty­stów dzie­lił się tylko na 7 nacji, mia­no­wi­cie: to­skań­ską, ul­tra­mon­tań­ską, ul­tra­ma­ryń­ską, lom­bardz­ką, tre­wi­zań­ską, ro­mań­ską, i an­koń­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Treviso n.

Wiktionary


trezor

1. skryt­ka w gma­chu banku, do któ­rej ka­sje­rzy wkła­da­ją utarg dzien­ny; daw­niej: skar­biec ban­ko­wy;
2. urzą­dze­nie do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji pro­mie­niot­wór­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­bez­pie­czo­na skryt­ka w gma­chu banku, do któ­rej ka­sje­rzy co­dzien­nie po za­koń­cze­niu pracy wkła­da­ją otrzy­ma­ne od klien­tów pie­nią­dze

 (1.2) skar­biec, zwła­szcza ban­ko­wy

 (1.3) sta­cjo­nar­ne urzą­dze­nie do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji pro­mie­niot­wór­czych

Wiktionary

Tre­zor (wrzut­nia) – za­bez­pie­czo­na skryt­ka w banku umoż­li­wia­ją­ca ca­ło­do­bo­we de­po­no­wa­nie pie­nię­dzy.

Pie­nią­dze do tre­zo­ra wrzu­ca­ne są naj­czę­ściej w spe­cjal­nych ko­per­tach, po czym tra­fia­ją do od­po­wied­nio za­bez­pie­czo­ne­go miej­sca, zaz­wy­czaj ja­kie­goś ro­dza­ju szafy pan­cer­nej, do któ­rej do­stęp mają wy­łącz­nie upraw­nie­ni pra­cow­ni­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dżen­tel­men cze­kał cier­pli­wie przy wej­ściu do tre­zo­ru, aż pra­cow­ni­ca banku po­wo­li wy­cią­gnie z jed­nej ze skrzy­nek pu­deł­ko i po­sta­wi ostroż­nie na stole. Ot­wo­rzył je do­pie­ro, gdy był już zu­peł­nie sam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛzɔr, AS: trezor

Wiktionary


treści

1. to, o czym mówi, co prze­ka­zu­je od­bior­cy dzie­ło sztu­ki;
2. to, co sta­no­wi isto­tę, sens cze­goś; tre­ści;
3. sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca prze­wód po­kar­mo­wy; za­war­tość


SJP.pl


treściowy

ma­ją­cy zwią­zek z tre­ścią (te­ma­tem cze­goś), np. za­kres tre­ścio­wy przed­mio­tu, kon­kur­su


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tre­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛɕˈt͡ɕɔvɨ, AS: treśćovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treść ż.

 przym. treściwy

 przysł. treściowo

Wiktionary


treściwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tre­ści­wy, w spo­sób zwar­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treściwość ż.

 przym. treściwy

Wiktionary


treściwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tre­ści­wie


SJP.pl


treściwość

1. zwię­złość, la­ko­nicz­ność;
2. po­żyw­ność, syt­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tre­ści­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. treściwy

 przysł. treściwie

Wiktionary


treściwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tre­ści­wy


SJP.pl


treściwy

przy­miot­nik

 (1.1) pełen tre­ści, bez zbęd­nych in­for­ma­cji

 (1.2) wy­sła­wia­ją­cy się zwięź­le

 (1.3) do­star­cza­ją­cy nie­zbęd­nych skład­ni­ków odżyw­czych

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Ziar­no zbóż służy jako pro­dukt kon­sump­cyj­ny dla czło­wie­ka i jako zna­ko­mi­ta pasza tre­ści­wa w cho­wie zwie­rząt go­spo­dar­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛɕˈt͡ɕivɨ, AS: treśćivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. treść ż., treściwość ż.

 czas. streścić dk., streszczać ndk.

 przysł. treściwie

 przym. treściowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nierozwlekły, skondensowany, esencjonalny, konkretny

 (1.2) zwięzły, zwarty, lakoniczny, lapidarny

 (1.3) kaloryczny, odżywczy, pełnowartościowy, posilny, pożywny

Wiktionary


treśnieński

przy­miot­nik od: Tres­na (wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim)


SJP.pl


treść

1. to, o czym mówi, co prze­ka­zu­je od­bior­cy dzie­ło sztu­ki;
2. to, co sta­no­wi isto­tę, sens cze­goś; tre­ści;
3. sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca prze­wód po­kar­mo­wy; za­war­tość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) to, co jest za­war­te (wy­ra­ża­ne) przez jakiś śro­dek prze­ka­zu – mowę, pismo lub ja­ką­kol­wiek inną formę sztu­ki

 (1.2) isto­ta, sens za­war­to­ści książ­ki; te­ma­ty za­war­te w książ­ce lub ja­kimś do­ku­men­cie

 (1.3) med. za­war­tość prze­wo­du po­kar­mo­we­go; głów­nie w po­łą­cze­niu „treść po­kar­mo­wa/żo­łąd­ko­wa”

 (1.4) stpol. trzci­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • treść w este­ty­ce – ka­te­go­ria este­tycz­na prze­ciw­sta­wia­na for­mie, sens dzie­ła ro­zu­mia­ny np. jako jego wy­mo­wa lub jako ciąg zda­rzeń przed­sta­wio­ny w ut­wo­rze.
  • treść cha­rak­te­ry­stycz­na nazwy to ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych przy­słu­gu­ją­cych wszyst­kim de­sy­gna­tom danej nazwy i tylko im (por. ko­no­ta­cja) – tre­ściom cha­rak­te­ry­stycz­nym nazw od­po­wia­da treść wła­ściw...
  • treść – w fi­lo­zo­fii i psy­cho­lo­gii prze­ciw­sta­wia­na ich aspek­tom for­mal­nym za­war­tość pro­ce­sów psy­chicz­nych, np. treść aktów poz­naw­czych, treść świa­do­mo­ści.
  • ko­no­ta­cja w sen­sie ję­zy­koz­naw­czym (treść ję­zy­ko­wa)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sym­bo­le te pod­no­szą rangę i zna­cze­nie ce­re­mo­nii, po­tę­gu­ją uczu­cia pa­trio­tycz­ne, wzbo­ga­ca­ją tre­ści wy­cho­waw­cze i wa­lo­ry emo­cjo­nal­ne.

 (1.1) Ba­da­nia po­ka­zu­ją, że dzie­ci bar­dzo czę­sto mają kon­takt z nie­bez­piecz­ny­mi tre­ścia­mi w In­ter­ne­cie.

 (1.1) W mie­ście po­ja­wi­ły się pla­ka­ty o tre­ściach ra­si­stow­skich.

 (1.2) Nie znał tre­ści lek­tu­ry, bo jej nie prze­czy­tał.

 (1.3) Mam pro­blem z za­le­ga­niem tre­ści po­kar­mo­wej z żo­łąd­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɛɕt͡ɕ, AS: treść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. streszczenie n., streszczanie n.

 czas. streszczać ndk., streścić dk.

 przym. treściowy, treściwy

 przysł. treściowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) istota, fabuła, przedmiot, zawartość, temat, wiadomość, przekaz, tematyka, problematyka, myśl przewodnia

Wiktionary


tri

chlo­ro­wa po­chod­na etenu, zwią­zek or­ga­nicz­ny uży­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik; trich­lo­ro­e­ten, trich­lo­ro­e­ty­len


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. hand­lo­wa nazwa trich­lo­ro­e­te­nu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­dro­stek li­czeb­ni­ko­wy oz­na­cza­ją­cy „trzy-” lub „trój-”, ewent. „ma­ją­cy trzy czę­ści, trój­dziel­ny”; szcze­gól­nie w na­zew­nict­wie che­micz­nym.
  • Trich­lo­ro­e­ten, CHCl=CCl2 – zwią­zek or­ga­nicz­ny, chlo­row­co­po­chod­na etenu (ety­le­nu) (nazwa hand­lo­wa: „tri”).
  • Tran­spor­ter Roz­poz­na­nia In­ży­nie­ryj­ne­go (TRI) – pol­ski opan­ce­rzo­ny tran­spor­ter roz­poz­naw­czy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tri jest do­brym roz­pu­szczal­ni­kiem tłu­szczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲi, AS: trʹi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trichloroeten, trichloroetylen, 1,1,2-trichloroeten, trójchloroetylen, CHCl=CCl2, C2HCl3

Wiktionary


tri-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych trzy­krot­ne wy­stą­pie­nie cze­goś lub ca­łość skła­da­ją­cą się z trzech czę­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲi, AS: trʹi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trój-, try-

Wiktionary


triabal

1. współ­czes­ny styl tańca łą­czą­ce­go różne mo­ty­wy et­nicz­ne, głów­nie orien­tal­ne;
2. ro­dzaj wzoru gra­ficz­ne­go, ab­strak­cyj­ne­go lub sty­li­zo­wa­ne­go na orien­tal­ny, zwy­kle w po­sta­ci ta­tu­a­żu


SJP.pl


triacetat

sztucz­ne włó­kno pro­du­ko­wa­ne z ce­lu­lo­zy drzew­nej, ce­nio­ne za jed­wa­bi­sty po­łysk, trwa­łość i od­por­ność na za­gnie­ce­nia


SJP.pl


triada

1. grupa trzech ele­men­tów;
2. trzy głów­ne akor­dy w każ­dej to­na­cji;
3. trój­ca bóstw;
4. da­le­kows­chod­nia mafia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbiór trzech ele­men­tów po­zo­sta­ją­cych w re­la­cji mię­dzy sobą

 (1.2) muz. grupa trzech akor­dów opar­tych na pier­wszym, czwar­tym i pią­tym stop­niu gamy;

Wiktionary

Tria­da (chin. trad.: 三合會, chin. upr.: 三合会, pi­ny­in: Sānhéhuì) – chiń­skie or­ga­ni­za­cje po­dziem­ne, które pow­sta­ły w XVII wieku w celu oba­le­nia man­dżur­skiej dy­na­stii Qing. W XIX wieku roz­po­czę­ły dzia­łal­ność prze­stęp­czą (po­cząt­ko­wo głów­nie prze­myt opium). Obec­nie są sy­no­ni­mem chiń­skich or­ga­ni­za­cji prze­stęp­czych – tak jak mafia we Wło­szech czy ya­ku­za w Ja­po­nii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrʲjada, AS: trʹi ̯ada

Wiktionary

Powiązane:

 przym. triadowy, triadyczny, troisty

 rzecz. troistość ż., trójca ż.

 czas. troić

 przysł. troiście

Wiktionary


triadowy

→ tria­da; tria­dycz­ny


SJP.pl


triadyczny

→ tria­da; tria­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tria­dy

 (1.2) skła­da­ją­cy się z trzech ele­men­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Tria­dycz­na te­o­ria znaku (Ch. Pe­ir­ce) na­ro­dzi­ła się z in­spi­ra­cji fi­lo­zo­ficz­nych w obrę­bie prag­ma­tyz­mu. Znak jest re­la­cją, która łączy trzy ele­men­ty: przed­miot, re­pre­zen­ta­men i in­ter­pre­tant.

 (1.2) Wśród przed­sta­wień są po­są­gi Buddy, bod­hi­sattw oraz duże tria­dycz­ne stele, gdzie po­sta­ci Buddy, sto­ją­ce­mu na tle man­dor­li, po obu stro­nach to­wa­rzy­szą bod­hi­satt­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triada ż.

Wiktionary


triage

[czy­taj: triaż] śro­do­wi­sko­wo: se­gre­ga­cja pa­cjen­tów przez per­so­nel me­dycz­ny w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia, umoż­li­wia­ją­ca nie­sie­nie po­mo­cy w pier­wszej ko­lej­no­ści naj­bar­dziej posz­ko­do­wa­nym; triaż


SJP.pl


triak

ele­ment pół­prze­wod­ni­ko­wy o dzia­ła­niu za­wo­ro­wym, ro­dzaj ty­ry­sto­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. ele­ment elek­tro­nicz­ny trój­wy­pro­wa­dze­nio­wy (dwie anody i bram­ka), prze­wo­dzą­cy lub za­trzy­mu­ją­cy prąd elek­trycz­ny w obu kie­run­kach, za­leż­nie od na­pię­cia na bram­ce;

Wiktionary

Triak (sy­mi­stor) – przy­rząd pół­prze­wod­ni­ko­wy na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ty­ry­sto­rów. Ma pię­cio­war­stwo­wą struk­tu­rę n-p-n-p-n, pod wzglę­dem funk­cjo­nal­nym jest od­po­wied­ni­kiem dwóch ty­ry­sto­rów po­łą­czo­nych an­ty­rów­no­le­gle (prze­ciw­sob­nie i rów­no­le­gle).

Triak ma trzy koń­ców­ki, 2 anody A1 i A2 (oz­na­cza­ne też MT1 i MT2) oraz bram­kę G.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trʲjak, AS: trʹi ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 przym. triakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symistor

Wiktionary


triakowy

→ triak


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tria­kiem, do­ty­czą­cy tria­ka

Wiktionary

Patrz:

triak

Powiązane:

 rzecz. triak m.

Wiktionary


trial

[czy­taj: trjal lub tra­jal]
1. jedna z kon­ku­ren­cji ro­we­ro­wych lub mo­to­cy­klo­wych, po­le­ga­ją­ca na bez­błęd­nym po­ko­na­niu skom­pli­ko­wa­ne­go toru w trud­nym te­re­nie z przesz­ko­da­mi;
2. prób­na wer­sja apli­ka­cji udo­stęp­nia­na w ce­lach re­kla­mo­wych, dzia­ła­ją­ca przez okre­ślo­ny czas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. mot. ob­ser­wo­wa­ny rajd te­re­no­wy, np. ro­we­ro­wy, mo­to­cy­klo­wy, sa­mo­cho­do­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trial ro­we­ro­wy
  • trial mo­to­cy­klo­wy
  • trial – ro­dzaj li­cen­cji
  • Trial – film z 1955

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) rajd obserwowany

Wiktionary


trialistyczny

→ tria­lizm


SJP.pl

Patrz:

trializm

trializm

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tria­lizm (Au­stro-Węgry)
  • Tria­lizm (Niem­cy)

Wikipedia


trialowiec

spor­to­wiec upra­wia­ją­cy trial


SJP.pl


trialowy

→ trial


SJP.pl

Patrz:

trial

triangel

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trian­gel – in­stru­ment mu­zycz­ny
  • trian­gel – jeden ze stan­dar­dów ho­dow­la­nych gu­pi­ka

Wikipedia


triangiel

in­stru­ment per­ku­syj­ny


SJP.pl


trianglistka

→ trian­gli­sta


SJP.pl

Patrz:

trianglista

triangulacja

1. w ge­o­dez­ji i astro­no­mii: me­to­da wyz­na­cza­nia w te­re­nie współ­rzęd­nych punk­tów, wy­ko­rzy­stu­ją­ca taką włas­ność trój­ką­ta, że zna­jo­mość jed­ne­go boku i dwóch kątów wy­star­czy do po­mia­ru całej fi­gu­ry;
2. w ma­te­ma­ty­ce: po­dział fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej na trój­ką­ty lub czwo­ro­ścia­ny w taki spo­sób, by wspól­ną czę­ścią każ­dych dwóch trój­ką­tów był co naj­wy­żej bok, wierz­cho­łek bądź zbiór pusty;
3. w so­cjo­lo­gii: me­to­da sto­so­wa­na w ba­da­niach spo­łecz­nych, ma­ją­ca na celu za­pew­nić wyż­szą ja­kość pro­wa­dzo­nych badań i ogra­ni­cze­nie błędu, po­le­ga­ją­ca na ze­bra­niu da­nych za po­mo­cą dwóch lub więk­szej licz­by metod, a na­stęp­nie po­rów­na­niu i po­łą­cze­niu wy­ni­ków;
4. w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej: tech­ni­ka po­le­ga­ją­ca na ro­zbi­ciu zło­żo­nych obiek­tów (każ­dej fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej prócz koła) na trój­ką­ty


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trian­gu­la­cja (ge­o­dez­ja)
  • trian­gu­la­cja (gra­fi­ka kom­pu­te­ro­wa)
  • trian­gu­la­cja (psy­cho­lo­gia)
  • trian­gu­la­cja (ma­te­ma­ty­ka)
  • trian­gu­la­cja (so­cjo­lo­gia)
  • trian­gu­la­cja (sen­so­ry­ka)
  • Trian­gu­la­cja De­lo­ne

Wikipedia


triangulacyjny

do­ty­czą­cy trian­gu­la­cji


SJP.pl


triangulować

1. w so­cjo­lo­gii: prze­pro­wa­dzać ba­da­nie za po­mo­cą dwóch lub więk­szej licz­by metod;
2. w ma­te­ma­ty­ce: dzie­lić na trój­ką­ty


SJP.pl


trianguł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. zob. trój­kąt.

 (1.2) kośc. przy­rząd li­tur­gicz­ny peł­nią­cy funk­cję pięt­na­sto­ra­mien­ne­go świecz­ni­ka, uży­wa­ny pod­czas Tri­du­um Pas­chal­ne­go w rycie rzym­skim;

 (1.3) kośc. przy­rząd li­tur­gicz­ny w for­mie trzech świec umie­szcza­nych na dłu­giej tycz­ce, który był uży­wa­ny pod­czas Wi­gi­lii Pas­chal­nej w rycie rzym­skim do za­pa­la­nia pas­cha­łu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trian­guł – trój­kąt­ny świecz­nik li­tur­gicz­ny z pięt­na­sto­ma świe­ca­mi, uży­wa­ny w cza­sie Ciem­nych Jutrz­ni
  • trian­guł – ro­dzaj świecz­ni­ka li­tur­gicz­ne­go, tycz­ka z trze­ma świe­ca­mi, uży­wa­na w cza­sie wi­gi­lii pas­chal­nej
  • trian­guł – inna nazwa trój­ką­ta
  • trian­guł – inna nazwa wieży trian­gu­la­cyj­nej

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) triangel, triangiel

Wiktionary


triarii

w woj­sku rzym­skim: cięż­koz­broj­na pie­cho­ta w trze­cim rzę­dzie szyku bi­tew­ne­go


SJP.pl

Tria­rii (łac. dosł. „trze­cio­rzę­do­wi”, lp "tria­rius") – w rzym­skim le­gio­nie re­pu­bli­kań­skim le­gio­ni­ści wal­czą­cy w trze­ciej linii ma­ni­pu­łów.

Naj­star­si (od ok. 30 do 46 lat) i naj­bar­dziej doś­wiad­cze­ni we­te­ra­ni sta­no­wi­li linię re­zerw, którą wpro­wa­dza­no do walki na ogół w kry­tycz­nych mo­men­tach (stąd po­wie­dze­nie "res ad tria­rios venit" – „spra­wa dosz­ła do tria­riów”, „spra­wa dosz­ła do trze­cie­go sze­re­gu”, bę­dą­ce sy­no­ni­mem trud­nej sy­tu­a­cji).

Wikipedia


triariusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. doś­wiad­czo­ny żoł­nierz słu­żą­cy w rzym­skim le­gio­nie re­pu­bli­kań­skim, wal­czą­cy w trze­ciej i ostat­niej linii ma­ni­pu­łów;

Wiktionary


trias

pier­wszy okres ery me­zo­zo­icz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. jeden z okre­sów ge­o­lo­gicz­nych;

Wiktionary

Trias – naj­star­szy okres ery me­zo­zo­icz­nej. Trwał od 251,9 do 201,4 mi­lio­na lat temu. Dzie­li się na późny (kar­nik, noryk i retyk), środ­ko­wy (ani­zyk i ladyn) i wczes­ny (ind i ole­nek).

Po wiel­kim wy­mie­ra­niu perm­skim, we wczes­nym tria­sie na­stą­pi­ła szyb­ka ra­dia­cja ewo­lu­cyj­na fauny i flory. Okres ten za­koń­czy­ło mniej­sze wy­mie­ra­nie tria­so­we, wciąż jed­nak za­li­cza­ne do pię­ciu naj­więk­szych ma­so­wych wy­mie­rań w fa­ne­ro­zo­i­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szyb­ko roz­wi­ja­ły się li­liow­ce ło­dy­go­we, sta­no­wiąc jedną z naj­częst­szych ska­mie­nia­ło­ści tria­su.

 (1.1) Trias jest naj­star­szym okre­sem me­zo­zo­i­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲjas, AS: trʹi ̯as

Wiktionary

Powiązane:

 przym. triasowy

Wiktionary


triasowy

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy tria­su, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w tria­sie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲjaˈsɔvɨ, AS: trʹi ̯asovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trias m.

Wiktionary


triathlon

[czy­taj: triat­lon] dy­scy­pli­na spor­to­wa łą­czą­ca pły­wa­nie, ko­lar­stwo i bie­ga­nie; triat­lon


SJP.pl

Triath­lon ( triath­lon), triat­lon (gr. "trój­bój") – wszech­stron­na dy­scy­pli­na spor­to­wa bę­dą­ca kom­bi­na­cją pły­wa­nia, ko­lar­stwa i bie­ga­nia. Za­wod­nik ko­lej­no pły­nie, je­dzie na ro­we­rze i bie­gnie, a czas koń­co­wy obej­mu­je rów­nież zmia­nę stro­ju i sprzę­tu spor­to­we­go.

Wikipedia


triathlonistka

→ triath­lo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

triathlonista

triathlonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z triath­lo­nem, do­ty­czą­cy triath­lo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triathlon m.

Wiktionary


triatlon

dy­scy­pli­na spor­to­wa łą­czą­ca pły­wa­nie, ko­lar­stwo i bie­ga­nie; triath­lon


SJP.pl


triatlonistka

→ triat­lo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

triatlonista

triatlonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sport. zwią­za­ny z triat­lo­nem, do­ty­czą­cy triat­lo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triatlon mrz.

Wiktionary


triazotan

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka za­wie­ra trzy jony azo­ta­no­we, np. tria­zo­tan gli­ce­ro­lu; tró­ja­zo­tan


SJP.pl


triaż

śro­do­wi­sko­wo: se­gre­ga­cja pa­cjen­tów przez per­so­nel me­dycz­ny w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia, umoż­li­wia­ją­ca nie­sie­nie po­mo­cy w pier­wszej ko­lej­no­ści naj­bar­dziej posz­ko­do­wa­nym; tria­ge


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. pro­ce­du­ra oceny zdro­wia i se­lek­cji ofiar ma­so­we­go wy­pad­ku;

Wiktionary

Triaż, se­gre­ga­cja, sor­to­wa­nie tria­ge ( tria­ge „se­gre­go­wa­nie, sor­to­wa­nie“) – pro­ce­du­ra me­dycz­na sto­so­wa­na w me­dy­cy­nie ra­tun­ko­wej, umoż­li­wia­ją­ca służ­bom me­dycz­nym se­gre­ga­cję ran­nych w wy­pad­ku ma­so­wym w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia - celem ura­to­wa­nia jak naj­więk­szej licz­by osób kosz­tem jak najm­niej­szej licz­by zgo­nów.

Wikipedia


triażować

śro­do­wi­sko­wo: se­gre­go­wać pa­cjen­tów w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia, umoż­li­wia­jąc nie­sie­nie po­mo­cy w pier­wszej ko­lej­no­ści naj­bar­dziej posz­ko­do­wa­nym


SJP.pl


triażowy

→ triaż, np. sy­stem tria­żo­wy


SJP.pl


triażysta

śro­do­wi­sko­wo: pra­cow­nik me­dycz­ny dzie­lą­cy pa­cjen­tów w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia, umoż­li­wia­ją­cy nie­sie­nie po­mo­cy w pier­wszej ko­lej­no­ści naj­bar­dziej posz­ko­do­wa­nym


SJP.pl


triażystka

śro­do­wi­sko­wo: pra­cow­ni­ca me­dycz­na dzie­lą­cy pa­cjen­tów w za­leż­no­ści od stop­nia obra­żeń oraz ro­ko­wa­nia, umoż­li­wia­ją­ca nie­sie­nie po­mo­cy w pier­wszej ko­lej­no­ści naj­bar­dziej posz­ko­do­wa­nym


SJP.pl


tribadyzm

ak­tyw­ność sek­su­al­na po­mię­dzy dwie­ma ko­bie­ta­mi, po­le­ga­ją­ca na ocie­ra­niu się sro­ma­mi; try­ba­dyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. zob. try­ba­dyzm.

Wiktionary


tribal

[czy­taj: traj­bal lub tri­bal]
1. styl tańca współ­czes­ne­go wzo­ro­wa­ny na fla­men­co, tańcu brzu­cha oraz tań­cach pół­noc­no­a­fry­kań­skich i in­dyj­skich;
2. wzór ta­tu­a­żu na­wią­zu­ją­cy do sztu­ki ple­mien­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) styl tańca współ­czes­ne­go wzo­ro­wa­ne­go na et­nicz­nych tań­cach pół­noc­no­a­fry­kań­skich i in­dyj­skich, tańcu brzu­cha oraz fla­men­co;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ab­strak­cyj­ny lub sym­bo­licz­ny wzór ta­tu­a­żu sty­li­zo­wa­ny na et­nicz­ny

Wiktionary

Tri­bal jest po­łą­cze­niem tańca brzu­cha, et­nicz­nych tań­ców pół­noc­no­a­fry­kań­skich i in­dyj­skich oraz fla­men­co. Jego po­cząt­ki się­ga­ją lat 70. dwu­dzie­ste­go wieku. Pier­wszy­mi tan­cer­ka­mi wy­ko­nu­ją­cy­mi ten styl tańca były Ja­mi­la Sa­lim­po­ur, Masha Ar­cher ("Bal Anat"), Ca­ro­le­na Ne­ric­cio ("FatChanceBellyDance").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja dziew­czy­na pię­knie tań­czy tri­bal na nie­dziel­nych po­ka­zach.

 (2.1) Mój chło­pak zro­bił sobie efek­tow­ne­go tri­ba­la na prze­dra­mie­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrʲibal, AS: trʹibal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybalizm m.

 przym. trybalistyczny

 przysł. trybalistycznie

Wiktionary


tribar

rze­czow­nik

 (1.1) jeden z ro­dza­jów blo­ków be­to­no­wych słu­żą­cych do bu­do­wy fa­lo­chro­nów na­rzu­to­wych i w ochro­nie brze­gu mor­skie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrʲibar, AS: trʹibar

Wiktionary


tribolog

spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy zja­wi­ska tar­cia i zu­ży­wa­nia się po­wierzch­ni ru­cho­mych ele­men­tów ma­szyn, np. ło­żysk, ha­mul­ców; try­bo­log


SJP.pl


tribologia

nauka zaj­mu­ją­ca się zja­wi­ska­mi za­cho­dzą­cy­mi mię­dzy po­wierzch­nia­mi trą­cy­mi ele­men­tów ma­szyn i urzą­dzeń; try­bo­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mech. nauka ba­da­ją­ca tar­cie mię­dzy cia­ła­mi sta­ły­mi;

Wiktionary

Tri­bo­lo­gia, try­bo­lo­gia – nauka o pro­ce­sach za­cho­dzą­cych w ru­cho­mym styku ciał sta­łych. Zaj­mu­je się opi­sem zja­wisk tar­cia, zu­ży­wa­nia oraz sma­ro­wa­nia. Tri­bo­lo­gia jest ważna przy kon­stru­o­wa­niu i ek­splo­a­ta­cji ru­cho­wych wę­złów ma­szyn (np.: ło­ży­ska, sprzę­gła, ha­mul­ce itp.). Sto­so­wa­nie tej wie­dzy poz­wa­la osią­gnąć po­lep­sze­nie spraw­no­ści, nie­za­wod­no­ści i trwa­ło­ści róż­nych urzą­dzeń.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrʲibɔˈlɔɟja, AS: trʹiboloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trybologiczny

Wiktionary


tribologiczny

→ tri­bo­lo­gia; try­bo­lo­gicz­ny


SJP.pl


tribulum

w sta­ro­żyt­no­ści: urzę­dzie do młoc­ki


SJP.pl


tribus

jed­nost­ka po­dzia­łu sta­ro­żyt­ne­go pań­stwa rzym­skie­go


SJP.pl

Tri­bus – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­no-te­ry­to­rial­na, od­gry­wa­ją­ca bar­dzo ważną rolę w an­tycz­nym, re­pu­bli­kań­skim Rzy­mie. We­dług "tri­bus" wy­mie­rza­no po­dat­ki ("tri­bu­tum"), okre­śla­no cen­zus i do­ko­ny­wa­no za­cią­gu do woj­ska.

Pier­wot­nie ist­nia­ły trzy "tri­bus" o ro­do­wo­dzie ple­mien­nym: "Ram­nes", "Ti­ties" i "Lu­ce­res" (iden­ty­fi­ko­wa­ne tra­dy­cyj­nie – to zna­czy na pod­sta­wie tek­stu Li­wiu­sza – jako od­po­wied­nio La­ty­no­wie, Sa­bi­no­wie i Etru­sko­wie, ale iden­ty­fi­ka­cja ta na­strę­cza trud­no­ści i przyj­mo­wa­na jest w za­sa­dzie tylko z braku cze­go­kol­wiek lep­sze­go).

Wikipedia


triceps

mię­sień trój­gło­wy ra­mie­nia


SJP.pl


tricepsowy

→ tri­ceps


SJP.pl

Patrz:

triceps

triceratops

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z epoki kredy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­ce­ra­tops|ref=tak., ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra ży­ją­ce­go w epoce póź­nej kredy na te­re­nie dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju tri­ce­ra­tops (1.1)

Wiktionary

Tri­ce­ra­tops – ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra ro­ga­te­go z ro­dzi­ny ce­ra­top­sów, ży­ją­ce­go w ma­strych­cie (póź­nej kre­dzie), od 68 do 65,5 mi­lio­nów lat temu, na te­re­nach dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Na­le­ży do ostat­nich niep­ta­sich di­no­za­u­rów, które po­ja­wi­ły się przed wy­mie­ra­niem kre­do­wym. Nazwa ro­dza­jo­wa po­cho­dzi z greki i oz­na­cza twarz o trzech ro­gach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Tri­ce­ra­tops ce­cho­wał się po­tęż­ną bu­do­wą ciała.

Wiktionary


trichlorek

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka za­wie­ra trzy atomy chlo­ru, np. trich­lo­rek azotu; trójch­lo­rek


SJP.pl


trichloroeten

chlo­ro­wa po­chod­na etenu, zwią­zek or­ga­nicz­ny uży­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik; tri, trich­lo­ro­e­ty­len


SJP.pl

Trich­lo­ro­e­ten, trich­lo­ro­e­ty­len – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, chlo­ro­wa po­chod­na etenu (ety­le­nu).

Wikipedia


trichloroetylen

chlo­ro­wa po­chod­na etenu, zwią­zek or­ga­nicz­ny uży­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik; trich­lo­ro­e­ten, tri


SJP.pl


trichlorometan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ha­lo­gen­ków al­ki­lu, chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu, sto­so­wa­ny naj­czę­ściej jako roz­pu­szczal­nik or­ga­nicz­ny; sub­stan­cja draż­nią­ca, dzia­ła­ją­ca szkod­li­wie przez drogi od­de­cho­we i po poł­knię­ciu; w przy­pad­ku dłu­gotr­wa­łe­go na­ra­że­nia lub wy­so­kie­go stę­że­nia stwa­rza­ją­ca po­waż­ne za­gro­że­nia dla zdro­wia; chlo­ro­form


SJP.pl


trichobotrium

po­dłuż­ny wło­sek czu­cio­wy u pa­ję­cza­ków, wijów i niek­tó­rych owa­dów, słu­żą­cy do re­je­stro­wa­nia ru­chów po­wie­trza


SJP.pl


trichofagia

kom­pul­syw­ny nawyk zja­da­nia wło­sów


SJP.pl

Tri­cho­fa­gia – kom­pul­syw­ny nawyk zja­da­nia wło­sów. Zaz­wy­czaj prze­żu­wa­ne są wciąż je­szcze ros­ną­ce dłu­gie włosy, nie wyr­wa­ne, po czym są od­gry­za­ne i po­ły­ka­ne. Włosy, zja­da­ne w nad­mia­rze, gro­ma­dzą się w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym, z cza­sem mogąc wy­wo­ły­wać ob­ja­wy nie­straw­no­ści i bóle. By po­zbyć się skoł­tu­nio­nych, zbi­tych w kulę wło­sów (be­zo­ar), po­da­je się środ­ki prze­czy­szcza­ją­ce, ale cza­sa­mi wy­ma­ga­na jest in­ter­wen­cja chi­rur­gicz­na.

Wikipedia


trichopterologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nauka o chru­ści­kach;

Wiktionary

Tri­chop­te­ro­lo­gia – dział en­to­mo­lo­gii, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem owa­dów z rzędu Tri­chop­te­ra (chru­ści­ki). Obec­nie na świe­cie jest ok. 300-400 ak­tyw­nych tri­chop­te­ro­lo­gów. Co trzy lata or­ga­ni­zo­wa­ne są mię­dzy­na­ro­do­we zja­zdy w róż­nych czę­ściach świa­ta. Szó­sty zjazd zor­ga­ni­zo­wa­ny zo­stał w Pol­sce w roku 1989.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrʲixɔptɛrɔˈlɔɟja, AS: trʹiχopteroloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trichopterolog m.

 przym. trichopterologiczny

Wiktionary


trichotillomania

za­bu­rze­nie psy­chicz­ne ob­ja­wia­ją­ce się wy­ry­wa­niem sobie wło­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na nie­moż­no­ści pow­strzy­ma­nia się od wy­ry­wa­nia wło­sów;

Wiktionary

Tri­cho­til­lo­ma­nia, nie­po­ha­mo­wa­ne wy­ry­wa­nie wło­sów – za­bu­rze­nie psy­chicz­ne ob­ja­wia­ją­ce się pa­to­lo­gicz­nym, nie­kie­dy nie­kon­tro­lo­wa­nym, wy­ry­wa­niem sobie wło­sów przez cho­re­go.

Wikipedia


trichroizm

zja­wi­sko ple­o­chro­iz­mu za­cho­dzą­ce w krysz­ta­łach dwu­o­sio­wych, w któ­rym wy­stę­pu­ją trzy barwy ple­o­chro­icz­ne


SJP.pl


trichter

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lejek

Wiktionary


trick

[czy­taj: trik] trik;
1. sztucz­ka, za­bieg iluz­jo­ni­stycz­ny sto­so­wa­ny czę­sto w fil­mie itp.;
2. pod­stęp, wy­bieg, for­tel


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trik, trick – spor­to­wa ewo­lu­cja akro­ba­tycz­na
  • Trick (Po­dryw) – ame­ry­kań­ski film w re­ży­se­rii Jima Fall z 1999
  • Trick – pol­ska ko­me­dia sen­sa­cyj­na w re­ży­se­rii Jana Hry­nia­ka z 2010
  • trik

Wikipedia


trickowy

wy­ni­ka­ją­cy z tric­ku, po­le­ga­ją­cy na tric­ku (np. efekt tric­ko­wy, zdję­cia tric­ko­we); tri­ko­wy


SJP.pl


trickster

[czy­taj: trik­ster] w re­li­gioz­naw­stwie: bóg lub pół­bóg prze­ciw­sta­wia­ją­cy się usta­lo­nym nor­mom po­przez żarty, oszu­ki­wa­nie, krad­nię­cie itp.


SJP.pl

Trick­ster (pol. "sza­chraj", "prze­che­ra") – w re­li­gioz­naw­stwie nazwa ar­che­ty­pu boga-żar­tow­ni­sia, prze­che­ry, cza­sem rów­nież pół­bo­ga lub śmier­tel­ni­ka, który prze­ciw­sta­wia się usta­lo­nym nor­mom, dzia­ła wbrew usta­lo­ne­mu po­rząd­ko­wi. Sło­wem tym okre­śla się rów­nież przez ana­lo­gię typ po­sta­ci li­te­rac­kiej lub nawet, w świe­cie re­al­nym, typ osoby, która pełni po­dob­ną rolę w danym śro­do­wi­sku.

Wikipedia


triclinium

[czy­taj: tri­kli­nium] część daw­ne­go ogro­du rzym­skie­go; tri­kli­nium


SJP.pl

Tric­li­nium (tri­kli­nium) – jedno z waż­niej­szych po­mie­szczeń w rzym­skim domu lub willi. Przez­na­czo­ne było na salę bie­siad­ną, w któ­rej sofy (gr. kline, łac. "lec­tus") usta­wia­no z trzech stron stołu. Za­leż­nie od stro­ny stołu sofy te na­zy­wa­no "lec­tus imus", "lec­tus me­dius" i "lec­tus sum­mus", co wią­za­ło się z hie­rar­chią bie­siad­ni­ków. W za­moż­nych do­mach były zaz­wy­czaj dwa tric­li­nia: let­nie i zi­mo­we.

Wikipedia


tricolor

[czy­taj: tri­ko­lor] ze­sta­wie­nie trzech barw


SJP.pl

Tri­co­lor – trój­ko­lo­ro­we uma­szcze­nie wy­stę­pu­ją­ce u psów i kotów[].

U psów tri­co­lor to okre­śle­nie dla uma­szcze­nia o bar­wie czar­nej pod­pa­la­nej z bia­ły­mi zna­cze­nia­mi. Rasy psów, u któ­rych uma­szcze­nie tri­co­lor jest ty­po­we, to mię­dzy in­ny­mi rasy gór­skich, szwaj­car­skich psów pa­ster­skich takie jak: ap­pen­zel­ler, ber­neń­ski pies pa­ster­ski, ent­le­bu­cher, duży szwaj­car­ski pies pa­ster­ski.

Wikipedia


tricorne

[czy­taj: tri­korn] dawny trój­kąt­ny ka­pe­lusz męski z ron­dem pod­wi­nię­tym z trzech stron; tri­korn, trój­róg


SJP.pl


tricykl

rower o dwóch du­żych ko­łach tyl­nych i małym przed­nim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. rower z trze­ma ko­ła­mi wy­na­le­zio­ny w 2. po­ło­wie XIX w.;

Wiktionary

Tri­cykl / Try­cykl – ro­dzaj daw­ne­go ro­we­ru trój­ko­ło­we­go o dwóch du­żych ko­łach tyl­nych i małym przed­nim kole. Jest to jeden z we­lo­cy­pe­dów. Wy­na­le­zio­no go w II po­ło­wie XIX wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrʲit͡sɨkl̥, AS: trʹicykl̦

Wiktionary


triduum

okres trzech dni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) trzy dni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie tri­du­um kan­ce­la­ria pa­ra­fial­na bę­dzie zam­knię­ta.

Wiktionary


triebnik

pra­wo­sław­na księ­ga li­tur­gicz­na z for­mu­ła­mi bło­go­sła­wieństw i udzie­la­nia sa­kra­men­tów oraz mod­lit­wa­mi


SJP.pl


triecja

w bio­lo­gii: zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin w trzech for­mach, z kwia­ta­mi mę­ski­mi, żeń­ski­mi i obupł­cio­wy­mi; trój­pien­ność


SJP.pl


triennale

[czy­taj: trjen­na­le] mię­dzy­na­ro­do­wa wy­sta­wa sztu­ki współ­czes­nej od­by­wa­ją­ca się co trzy lata


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. im­pre­za ar­ty­stycz­na od­by­wa­ją­ca się co trzy lata lub trwa­ją­ca trzy lata

Wiktionary

Trien­na­le – im­pre­za ar­ty­stycz­na od­by­wa­ją­ca się co trzy lata lub trwa­ją­ca trzy lata. Ter­min zo­stał za­po­ży­czo­ny z ję­zy­ka wło­skie­go (do­słow­nie oz­na­cza „trzy­let­ni”).

Na trien­na­le wy­sta­wia­ne mogą być dzie­ła z wy­bra­nej dy­scy­pli­ny sztu­ki: np. trien­na­le pla­ka­tu, trien­na­le ar­chi­tek­tu­ry, trien­na­le tańca to­wa­rzy­skie­go lub kilku dy­scy­plin – trien­na­le sztu­ki. Przy okaz­ji trien­na­le or­ga­ni­zo­wa­ne są czę­sto inne wy­da­rze­nia ar­ty­stycz­ne, które z cza­sem by­wa­ją włą­czo­ne do pro­gra­mu im­pre­zy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trʲjɛ̃nˈːalɛ, AS: trʹi ̯ẽ•nale

Wiktionary


triennium

okres trzy­let­ni; trzy­le­cie


SJP.pl


trier

ma­szy­na do sor­to­wa­nia ziar­na wg dłu­go­ści i gru­bo­ści; try­jer


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trier (pol. Tre­wir) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w kraju związ­ko­wym Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat
  • Eu­cha­rius von Trier – bi­skup
  • Jo­a­chim Trier – nor­we­ski re­ży­ser
  • Karl Bes­sart von Trier – wiel­ki mistrz za­ko­nu krzy­żac­kie­go
  • Lars von Trier – duń­ski re­ży­ser
  • Trier – księ­stwo (Kur­trier)
  • New Trier
  • Trier-Land
  • Trier-Sa­ar­burg

Wikipedia


triera

sta­ro­grec­ki okręt wo­jen­ny z trze­ma rzę­da­mi wio­seł wzdłuż burt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. sta­roż. grec­ka ga­le­ra o trzech rzę­dach wio­seł, z pro­stym oża­glo­wa­niem re­jo­wym;

Wiktionary

Trie­ra (gr. τριήρης triḗrēs, l.mn. τριήρεις triēreis; łac. "tri­re­mis, trie­ris") – trój­rzę­do­wiec, grec­ka ga­le­ra z trze­ma rzę­da­mi wio­seł, po­cząt­ko­wo wio­sło­wa, a na­stęp­nie ża­glo­wo-wio­sło­wa, przez Rzy­mian na­zy­wa­na tri­re­mą.

Przyj­mu­je się, że trie­ry za­czę­ły pow­sta­wać w po­ło­wie VII wieku p.n.e.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) trirema, tryrema, trójrzędowiec

Wiktionary


trierarcha

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: do­wód­ca okrę­tu trój­rzę­do­we­go (trie­ry)


SJP.pl


trierarchia

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: sta­no­wi­sko do­wód­cy okrę­tu trój­rzę­do­we­go (trie­ry)


SJP.pl


triest

mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. por­to­we mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich Wło­szech, nad Mo­rzem Adria­tyc­kim, sto­li­ca re­gio­nu au­to­no­micz­ne­go Friu­li-We­ne­cja Ju­lij­ska;

Wiktionary

Zo­bacz też: Trie­ste.

Triest (wł. "Trie­ste", sło­weń. i chorw. "Trst", niem. "Triest") – mia­sto i gmina w pół­noc­no-wschod­nich Wło­szech, sto­li­ca au­to­no­micz­ne­go re­gio­nu Friu­li-We­ne­cja Ju­lij­ska oraz sie­dzi­ba re­gio­nal­nej jed­nost­ki de­cen­tra­li­za­cyj­nej Triest. Leży nad Za­to­ką Trie­steń­ską, w pół­noc­nej czę­ści Morza Adria­tyc­kie­go, w po­bli­żu gra­ni­cy ze Sło­we­nią. We­dług da­nych ewi­den­cji miej­skiej 31 grud­nia 2025 roku gmina li­czy­ła 200 053 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od Szcze­ci­na nad Bał­ty­kiem po Triest nad Mo­rzem Adria­tyc­kim za­pa­dła że­laz­na kur­ty­na, dzie­ląc kon­ty­nent.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triesteńczyk mos., triestenka ż., triesteński mrz.

 przym. triesteński

Wiktionary


triestenka

miesz­kan­ka Trie­stu (mia­sta we Wło­szech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Trie­stu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Triest mrz.

:: fm. triesteńczyk mos.

 przym. triesteński

Wiktionary


triesteńczyk

miesz­ka­niec Trie­stu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Trie­stu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Au­to­bio­gra­fie Pie­mont­czy­ka Vit­to­ria Dan Se­gre­go, trie­steń­czy­ka Gior­gia Vog­he­ry i au­to­bio­gra­ficz­na saga ro­dzin­na rzy­mian­ki Clary Se­re­ni sta­no­wią różne przy­kła­dy spo­so­bów, w jakie Żydzi wło­scy poś­wiad­cza­li włas­ne wy­bo­ry po­li­tycz­ne (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Triest mrz.

:: fż. triestenka ż.

 przym. triesteński

Wiktionary


triesteński

przy­miot­nik od: Triest


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Trie­stem, wy­wo­dzą­cy się z Trie­stu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) dia­lekt uży­wa­ny w Trie­ście

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲjɛˈstɛ̃j̃sʲci, AS: trʹi ̯estẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Triest mrz., triesteńczyk mos., triestenka ż.

Wiktionary


trieśnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. cze­re­śnia

Wiktionary


trifenylometan

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny, be­zbarw­ne ciało stałe; try­tan, trój­fe­ny­lo­me­tan


SJP.pl

Tri­fe­ny­lo­me­tan, try­tan, TrH – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów aro­ma­tycz­nych, po­chod­na me­ta­nu, w któ­rej trzy atomy wo­do­ru za­stą­pio­ne zo­sta­ły trze­ma pier­ście­nia­mi ben­ze­no­wy­mi. Jest pod­sta­wo­wym skład­ni­kiem wielu barw­ni­ków syn­te­tycz­nych (barw­ni­ki tria­ry­lo­me­ta­no­we – niek­tó­re z nich uży­wa­ne jako wskaź­ni­ki pH).

Wikipedia


trifle

[czy­taj: trajfl] an­giel­ski deser przy­rzą­dzo­ny z uło­żo­nych war­stwa­mi cia­sta bisz­kop­to­we­go na­są­czo­ne­go winem, ga­la­ret­ki owo­co­wej, owo­ców, ozdo­bio­ny bitą śmie­ta­ną


SJP.pl

Tri­fle – deser ja­da­ny w An­glii, przy­rzą­dzo­ny z uło­żo­nych war­stwa­mi cia­sta bisz­kop­to­we­go na­są­czo­ne­go winem, ga­la­ret­ki owo­co­wej, owo­ców, po­la­ny sosem cu­stard i ozdo­bio­ny bitą śmie­ta­ną.

Wikipedia


trifluorek

zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny z trze­ma ato­ma­mi flu­o­ru w czą­stecz­ce, np. tri­flu­o­rek chlo­ru (bo­jo­wy śro­dek du­szą­cy), tri­flu­o­rek boru


SJP.pl


trifolium

1. w bo­ta­ni­ce: ko­ni­czy­na;
2. krzy­wa ma­te­ma­tycz­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tri­fo­lium – krzy­wa ma­te­ma­tycz­na
  • ko­ni­czy­na (Tri­fo­lium) – ro­dzaj ro­ślin

Wikipedia


triforium

w bu­dyn­kach ro­mań­skich i go­tyc­kich: trój­dziel­ne ar­ka­do­we okno lub przez­ro­cze; try­fo­rium


SJP.pl

Tri­fo­rium, try­fo­rium (z łac. "tri–" ma­ją­cy trzy czę­ści i "fores" – drzwi, brama)

Wikipedia


triforyjny

→ tri­fo­ra, → tri­fo­rium; try­fo­ryj­ny


SJP.pl


trifosforan

sól lub ester kwasu tri­fos­fo­ro­we­go; trój­fos­fo­ran


SJP.pl


trigger

bo­dziec lub zda­rze­nie wy­wo­łu­ją­ce okre­ślo­ną re­ak­cję lub uru­cha­mia­ją­ce pro­ces


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pro­ce­du­ra, która jest wy­ko­ny­wa­na au­to­ma­tycz­nie jako re­ak­cja na pewne zda­rze­nie w ta­be­li bazy da­nych

 (1.2) psych. sy­tu­a­cja uru­cha­mia­ją­ca silną, nie­kon­tro­lo­wa­ną re­ak­cję emo­cjo­nal­ną

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trig­ger – EP szwedz­kiej grupy In Fla­mes wy­ko­nu­ją­cej mu­zy­kę me­lo­dic death metal
  • Trig­ger – nor­we­ski film wy­re­ży­se­ro­wa­ny przez Gun­nar Vi­ke­ne
  • Trig­ger – ja­poń­skie stu­dio ani­ma­cji

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) wyzwalacz

 (1.2) stresor, wyzwalacz

Wiktionary


triggerować

[czy­taj: tri­ge­ro­wać] śro­do­wi­sko­wo: wy­wo­ły­wać złość, obu­rze­nie; bul­wer­so­wać


SJP.pl


trigliceryd

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ester gli­ce­ro­lu i trzech kwa­sów tłu­szczo­wych; trój­gli­ce­ryd


SJP.pl


triglicerydowy

→ tri­gli­ce­ryd; trój­gli­ce­ry­do­wy


SJP.pl


trijodometan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na me­ta­nu za­wie­ra­ją­ca trzy atomy jodu w czą­stecz­ce; jo­do­form


SJP.pl


trijodotyronina

hor­mon tar­czy­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jeden z hor­mo­nów tar­czy­cy;

Wiktionary

Tri­jo­do­ty­ro­ni­na (T3) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, tri­jo­do­wa po­chod­na ty­ro­zy­ny. Hor­mon tar­czy­cy wyt­wa­rza­ny przez ko­mór­ki pę­che­rzy­ków tego gru­czo­łu, ma­ga­zy­no­wa­ny w po­sta­ci ty­re­o­glo­bu­li­ny i wy­dzie­la­ny do krwio­bie­gu.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) trójjodotyronina, T3, fT3

Wiktionary


trik

ina­czej: trick -
1. sztucz­ka, za­bieg iluz­jo­ni­stycz­ny sto­so­wa­ny czę­sto w fil­mie itp.
2. pod­stęp, wy­bieg, for­tel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sztucz­ka za­sto­so­wa­na w celu osią­gnię­cia ja­kie­goś szcze­gól­ne­go efek­tu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trik – spo­sób, aby uzy­skać efekt iluz­jo­ni­stycz­ny
  • trik – sztucz­ka wy­ko­ny­wa­na na de­sko­rol­ce, snow­bo­ar­dzie, rol­kach lub ro­we­rze
  • Trik – ame­ry­kań­ska ko­me­dia ro­man­tycz­na z 1999 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Iluz­jo­ni­sta wy­ko­nał niez­wy­kły trik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲik, AS: trʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trick m.

 przym. trikowy, trickowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztuczka, chwyt, szacher-macher

Wiktionary


trikini

strój ką­pie­lo­wy, w któ­rym górna i dolna część są po­łą­czo­ne pa­skiem lub frag­men­tem ma­te­ria­łu


SJP.pl


trikke

[czy­taj: trajk] trój­ko­ło­wy po­jazd do jazdy na dwóch no­gach


SJP.pl

Trik­ke (wym. "trajk") – trój­ko­ło­wy po­jazd po­ru­sza­ny siłą ludz­kich mię­śni. Jazda za po­mo­cą trik­ke'a po­le­ga na po­ru­sza­niu się sla­lo­mem po dro­dze i przy­po­mi­na po­ru­sza­nie się przy jeź­dzie na nar­tach.

Po pła­skiej na­wierzch­ni za po­mo­cą trik­ke'a można po­ru­szać się z szyb­ko­ścią do 30 km/h.

Wikipedia


triklinium

część daw­ne­go ogro­du rzym­skie­go; tric­li­nium


SJP.pl


trikolor

zwie­rzę (np. pies) o trój­ko­lo­ro­wej maści; tri­co­lor


SJP.pl


trikonasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; sta­nie w roz­kro­ku z tu­ło­wiem prze­chy­lo­nym na jedną stro­nę i ra­mio­na­mi uło­żo­ny­mi w linii pro­stej, pro­sto­pad­le do po­dło­gi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozycja trójkąta, trójkąt

Wiktionary


trikorn

dawny trój­kąt­ny ka­pe­lusz męski z ron­dem pod­wi­nię­tym z trzech stron; tri­cor­ne, trój­róg


SJP.pl

Tri­korn (trój­róg, ka­pe­lusz trójs­krzy­dły, trój­gra­nia­sty; tri­cor­ne) – ro­dzaj ka­pe­lu­sza, szcze­gól­nie po­pu­lar­ne­go w XVIII wieku, który wy­szedł z mody w po­ło­wie XIX wieku. Uży­wa­ny był za­rów­no jako część stro­jów cy­wil­nych, jak i mun­du­rów woj­sko­wych - czę­ścio­wo wy­par­ty przez kasz­kiet i bi­korn.

Wikipedia


trikowy

wy­ni­ka­ją­cy z triku, po­le­ga­ją­cy na triku (np. efekt tri­ko­wy, zdję­cia tri­ko­we); tric­ko­wy


SJP.pl


triku

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., Ms., W. od: trik

Wiktionary


trilateracja

w ge­o­dez­ji: me­to­da wyz­na­cza­nia współ­rzęd­nych punk­tów w te­re­nie po­przez po­dział ob­sza­ru na trój­ką­ty i po­miar dłu­go­ści wszyst­kich ich boków


SJP.pl


trilateralny

taki, w któ­rym biorą udział przed­sta­wi­cie­le trzech pod­mio­tów (państw, par­tii, ugru­po­wań); trój­stron­ny


SJP.pl


trilog

roz­mo­wa lub ne­go­cja­cje po­mię­dzy trze­ma stro­na­mi


SJP.pl


trilon

ni­try­lo­tró­joc­tan trój­so­do­wy


SJP.pl


trimaran

jed­nost­ka pły­wa­ją­ca (sta­tek, jacht) po­sia­da­ją­cy 3 ka­dłu­by


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. mar. łódź ża­glo­wa lub sta­tek o trzech rów­no­le­głych, po­łą­czo­nych ze sobą ka­dłu­bach;

Wiktionary

Tri­ma­ran, trzy­ka­dłu­bo­wiec – sta­tek wodny po­sia­da­ją­cy trzy po­łą­czo­ne sztyw­no ka­dłu­by (jeden cen­tral­ny i dwa bocz­ne) umie­szczo­ne rów­no­le­gle wzglę­dem sie­bie. Tri­ma­ra­ny mogą być za­rów­no jed­nost­ka­mi sil­ni­ko­wy­mi, jak i na­pę­dza­ny­mi ża­gla­mi. Mogą na­le­żeć do grupy jach­tów mie­czo­wych, ba­la­sto­wych, jak i ba­la­sto­wo-mie­czo­wych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trʲĩˈmarãn, AS: trʹĩmarãn

Wiktionary


trimer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. oli­go­mer zbu­do­wa­ny z trzech merów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tri­me­ry – jedne z naj­prost­szych oli­go­me­rów
  • Tri­mer – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bre­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Ille-et-Vi­la­i­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tri­me­ry są efek­tem po­łą­cze­nia trzech czą­ste­czek mo­no­me­ru.

Wiktionary


trimetazydyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sto­so­wa­ny jako lek w cho­ro­bie nie­dokr­wien­nej serca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek me­ta­bo­licz­ny prze­ciw­dła­wi­co­wy, który chro­ni ko­mór­ki mię­śnia ser­co­we­go przed nie­dot­le­nie­niem (prze­sta­wie­nie me­ta­bo­liz­mu ko­mó­rek serca z ut­le­nia­nia kwa­sów tłu­szczo­wych na spa­la­nie glu­ko­zy, co zmniej­sza zu­ży­cie tlenu przez serce)

Wiktionary

Tri­me­ta­zy­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek sto­so­wa­ny w cho­ro­bie nie­dokr­wien­nej serca, dzia­ła kar­dio­pro­tek­cyj­nie (ochron­nie na ko­mór­ki mię­śnia ser­co­we­go).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) nazwy handlowe: Preductal

Wiktionary


trimetyloamina

amina trze­cio­rzę­do­wa, zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny do pro­duk­cji cho­li­ny; trój­me­ty­lo­a­mi­na


SJP.pl

Tri­me­ty­lo­a­mi­na, N(CH3)3 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin. Naj­prost­sza amina trze­cio­rzę­do­wa o wła­ści­wo­ściach sil­nie hi­gro­sko­pij­nych i za­pa­chu zbli­żo­nym do amo­nia­ku w wyż­szych stę­że­niach. Do­brze roz­pu­szczal­na w wo­dzie, jest sto­sun­ko­wo silną za­sa­dą (p"K"a 9,87), zgod­nie z re­ak­cją:

Wikipedia


trimix

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) mie­sza­ni­na tlenu, helu i azotu uży­wa­na do nur­ko­wa­nia

Wiktionary

Tri­mix – mie­sza­ni­na tlenu, azotu i helu uży­wa­na do od­dy­cha­nia w cza­sie nur­ko­wa­nia, sta­no­wią­ca al­ter­na­ty­wę dla po­wie­trza.

Pro­por­cje gazów do­bie­ra­ne są do kon­kret­ne­go nur­ko­wa­nia. Mie­sza­ni­nę tę, po­dob­nie jak he­liox, hy­drox, neox i triox, sto­su­je się w nur­ko­wa­niach głę­bo­kich. Dzię­ki za­stą­pie­niu czę­ści azotu helem zmniej­sza się ry­zy­ko wy­stą­pie­nia nar­ko­zy azo­to­wej, lecz zwięk­sza ry­zy­ko cho­ro­by de­kom­pre­syj­nej.

Wikipedia


trimurti

w hin­du­iz­mie trój­ca naj­waż­niej­szych bogów: Brah­ma, Wisz­nu i Śiwa


SJP.pl

Tri­mur­ti (de­wa­na­ga­ri त्रिमूर्ति, także: Trój­ca hin­du­i­stycz­na) – w hin­du­iz­mie wy­o­bra­że­nie trzech aspek­tów boga w for­mach Brah­my, Wisz­nu i Śiwy. Każda z po­sta­ci ma okre­ślo­ną rolę do speł­nie­nia w cyklu życia wszechś­wia­ta: Brah­ma go stwa­rza, Wisz­nu utrzy­mu­je, a Śiwa uni­ce­stwia.

Wikipedia


trinia

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych (se­le­ro­wa­tych), ros­ną­ca na sto­kach i ste­pach po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­py i czę­ści Azji; try­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tri­nia – miej­sco­wość w Re­pu­bli­ce Cy­pryj­skiej
  • Tri­nia – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych
  • tri­nia – ro­dzaj try­lo­bi­ta

Wikipedia


trinitrofenol

zwią­zek or­ga­nicz­ny w po­sta­ci żół­tych krysz­ta­łów, otrzy­my­wa­ny przez dzia­ła­nie mie­sza­ni­ny stę­żo­ne­go kwasu siar­ko­we­go i azo­to­we­go na fenol, uży­wa­ny do wy­ro­bu ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych; trój­ni­tro­fe­nol, kwas pi­kry­no­wy


SJP.pl


trinitrotoluen

silny ma­te­riał wy­bu­cho­wy; TNT, trój­ni­tro­to­lu­en


SJP.pl


trintignant

Jean-Louis Trin­ti­gnant (ur. 1930), fran­cu­ski aktor fil­mo­wy


SJP.pl


trio

ter­cet;
1. ze­spół zło­żo­ny z trzech osób lub rze­czy;
2. kom­po­zy­cja na trzy różne in­stru­men­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. trzy­o­so­bo­wy ze­spół mu­zycz­ny: wo­kal­ny lub in­stru­men­tal­ny

 (1.2) przen. każda współ­pra­cu­ją­ca, trzy­o­so­bo­wa grupa ludzi

Wiktionary

Trio – wie­loz­nacz­ny ter­min mu­zycz­ny:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrʲijɔ, AS: trʹii ̯o

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tercet

Wiktionary


trioda

lampa elek­tro­no­wa tró­je­lek­tro­do­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elek­tron. lampa elek­tro­no­wa po­sia­da­ją­ca trzy elek­tro­dy;

Wiktionary

Trio­da – naj­prost­sza i naj­star­sza lampa wzmac­nia­ją­ca sy­gna­ły elek­trycz­ne. Ma trzy elek­tro­dy – anodę, ka­to­dę i siat­kę. Trio­da umoż­li­wia ste­ro­wa­nie prze­pły­wem elek­tro­nów z ka­to­dy do anody przez zmia­nę na­pię­cia na siat­ce. Zna­la­zła za­sto­so­wa­nie w licz­nych ukła­dach elek­tro­nicz­nych: wzmac­nia­czach, ge­ne­ra­to­rach i in­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrʲjɔda, AS: trʹi ̯oda

Wiktionary


triodowy

→ trio­da


SJP.pl

Patrz:

trioda

triola

fi­gu­ra ryt­micz­na pow­sta­ła z po­dzia­łu dwu­dziel­nej war­to­ści ryt­micz­nej na trzy równe czę­ści; triol­ka


SJP.pl

Trio­la – fi­gu­ra ryt­micz­na zło­żo­na z trzech war­to­ści; wy­stę­pu­je w po­dzia­le dwu­dziel­nej war­to­ści ryt­micz­nej, dzie­ląc ją na trzy równe czę­ści. Jest to tzw. nie­re­gu­lar­ny po­dział war­to­ści ryt­micz­nych.

W nu­tach są różne spo­so­by za­pi­sy­wa­nia trio­li, acz­kol­wiek naj­czę­ściej trio­la oz­na­cza­na jest cyfrą 3 umie­szcza­ną nad lub pod grupą. W za­leż­no­ści od war­to­ści ryt­micz­nych, jakie wcho­dzą w skład trój­ki, wy­stę­pu­je trio­la ćwierć­nu­to­wa, ósem­ko­wa, szes­nast­ko­wa itd.

Wikipedia


triolet

stro­fa ośmio­wier­szo­wa, w któ­rej pier­wszy wers pow­ta­rza się jako czwar­ty i siód­my, a drugi - jako ósmy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. forma stro­ficz­na wier­sza, skła­da­ją­ca się z ośmiu wer­sów i dwóch rymów;

Wiktionary

Trio­let – stro­fa 8-wer­so­wa o dwóch ry­mach i sche­ma­cie ry­mo­wym: ABaAabAB, w któ­rej wers pier­wszy pow­ta­rza się jako czwar­ty i siód­my, a drugi jako ósmy - w wer­sji ory­gi­nal­nej lub lekko zmo­dy­fi­ko­wa­nej. Trio­le­ty pi­sa­li To­masz Zan i Adam Mic­kie­wicz. W pa­ra­fra­zach mą­dro­ści Wscho­du uży­wał ich też Re­mi­giusz Kwiat­kow­ski. W Cze­chach trio­le­ty pisał Ja­ros­lav Vrchlický.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Forma trio­le­tu wy­wo­dzi się z po­ez­ji sta­ro­fran­cu­skiej.

Wiktionary


trioletowy

→ trio­let


SJP.pl

Patrz:

triolet

triolizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. zwią­zek mi­łos­ny trzech osób

Wiktionary

Trio­lizm, po­tocz­nie na­zy­wa­ny „trój­ką­tem” lub „trój­ką­ci­kiem” – za­cho­wa­nie sek­su­al­ne, po­le­ga­ją­ce na jed­no­czes­nym współ­ży­ciu ze sobą trzech osób.

Trio­lizm he­te­ro­sek­su­al­ny i bi­sek­su­al­ny może po­le­gać za­rów­no na współ­ży­ciu dwóch ko­biet z jed­nym męż­czyz­ną, jak i dwóch męż­czyzn z jedną ko­bie­tą. Trio­liz­mem bę­dzie rów­nież ho­mo­sek­su­al­ny kon­takt trzech męż­czyzn lub trzech ko­biet.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) trójkąt

Wiktionary


triolka

fi­gu­ra ryt­micz­na pow­sta­ła z po­dzia­łu dwu­dziel­nej war­to­ści ryt­micz­nej na trzy równe czę­ści; trio­la


SJP.pl


triolowy

→ trio­la


SJP.pl

Patrz:

triola

trionfale

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: trium­fal­nie


SJP.pl


triowy

od­no­szą­cy się do tria, np. układ trio­wy


SJP.pl


trioza

cu­kier pro­sty za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­ce trzy atomy węgla


SJP.pl


trip

1. stan odu­rze­nia po nar­ko­ty­kach;
2. film psy­cho­de­licz­ny po­pu­lar­ny w ame­ry­kań­skim kinie lat sześć­dzie­sią­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trip – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Satu Mare, w gmi­nie Bixad
  • Trip – wy­szu­ki­war­ka in­ter­ne­to­wa
  • Trip – album Pa­tri­cii Ka­za­di
  • Trip – album Jhené Aiko
  • Trip – album ze­spo­łu Ri­ver­ma­ya
  • trip hop – ga­tu­nek mu­zycz­ny
  • trip rock – ga­tu­nek mu­zycz­ny
  • TripAdvisor
  • Trip Haw­kins

Wikipedia


trip-hop

ga­tu­nek mu­zycz­ny pow­sta­ły w la­tach 90. XX wieku w An­glii, na brzmie­nie któ­re­go skła­da się głów­nie dub i rap; trip hop, Bri­stol sound


SJP.pl


trip-hopowiec

trip­ho­po­wiec;
1. osoba two­rzą­ca mu­zy­kę trip­ho­po­wą;
2. osoba słu­cha­ją­ca mu­zy­ki trip­ho­po­wej


SJP.pl


trip-hopowy

→ trip-hop; trip­ho­po­wy


SJP.pl


tripeptyd

biał­ko zbu­do­wa­ne z trzech ami­nok­wa­sów


SJP.pl


triphopowiec

trip-ho­po­wiec;
1. osoba two­rzą­ca mu­zy­kę trip­ho­po­wą;
2. osoba słu­cha­ją­ca mu­zy­ki trip­ho­po­wej


SJP.pl


triphopowy

→ trip hop; trip-ho­po­wy


SJP.pl


triplan

sa­mo­lot po­sia­da­ją­cy trzy płaty nośne; trój­pła­to­wiec, trój­płat


SJP.pl


triple-double

[czy­taj: tripl dabl] z an­giel­skie­go, w ko­szy­ków­ce: uzy­ska­nie przez za­wod­ni­ka dwu­cy­fro­wej licz­by trzech wskaź­ni­ków sku­tecz­no­ści gry; tri­ple do­u­ble


SJP.pl

Tri­ple-do­u­ble – w ko­szy­ków­ce, uzy­ska­nie wy­ni­ków dwu­cy­fro­wych w trzech z pię­ciu moż­li­wych po­zy­tyw­nych sta­ty­styk (punk­ty, asy­sty, zbiór­ki, prze­chwy­ty, bloki).

Wikipedia


triplebar

[czy­taj: tripl­bar] przesz­ko­da zło­żo­na z trzech sta­cjo­nat, gdzie każda ko­lej­na jest wyż­sza o tę samą wy­so­kość


SJP.pl


triplet

try­plet;
1. trzy­wer­so­we przy­sło­wie lub za­gad­ka;
2. trzy ko­lej­ne nu­kle­o­ty­dy w łań­cu­chu DNA; kodon;
3. w my­śli­stwie: trzy celne strza­ły, kła­dą­ce trzy zwie­rzę­ta;
4. fo­to­gra­ficz­ny obiek­tyw ana­styg­ma­tycz­ny zło­żo­ny z trzech człon­ków


SJP.pl


tripletowy

→ tri­plet; try­ple­to­wy


SJP.pl


triplex

har­to­wa­ne szkło war­stwo­we


SJP.pl


triploid

or­ga­nizm ro­ślin­ny lub zwie­rzę­cy ma­ją­cy w ją­drach ko­mó­rek so­ma­tycz­nych trzy ze­spo­ły chro­mo­so­mów


SJP.pl

Tri­plo­id – ro­dzaj po­li­plo­i­du, or­ga­nizm lub ko­mór­ka za­wie­ra­ją­ca trzy ze­sta­wy chro­mo­so­mów wła­ści­wych dla da­ne­go ga­tun­ku. Tri­plo­i­dia nie jest dzie­dzi­czo­na płcio­wo, gdyż tylko pa­rzy­ste po­li­plo­i­dy są płod­ne. W cza­sie po­dzia­łu me­jo­tycz­ne­go nie­pa­rzy­sta licz­ba chro­mo­so­mów nie może się po­dzie­lić po równo i dla­te­go ga­me­ty są nie­peł­no­war­to­ścio­we.

Wikipedia


triploidalność

po­sia­da­nie przez or­ga­nizm do­dat­ko­we­go ze­sta­wu chro­mo­so­mów; tri­plo­i­dia


SJP.pl


triploidalny

→ tri­plo­id


SJP.pl

Patrz:

triploid

triploidia

po­sia­da­nie przez or­ga­nizm do­dat­ko­we­go ze­sta­wu chro­mo­so­mów; tri­plo­i­dal­ność


SJP.pl

Tri­plo­i­dia (ang. tri­plo­i­dy, tri­plo­i­dy syn­dro­me) – u czło­wie­ka, po­li­plo­i­dia po­le­ga­ją­ca na obec­no­ści w ko­mór­ce do­dat­ko­we­go ze­sta­wu chro­mo­so­mów (zapis ka­rio­ty­pu co­di­ce_1, co­di­ce_2 albo co­di­ce_3). Tri­plo­i­dia może do­ty­czyć wszyst­kich ko­mó­rek or­ga­niz­mu albo tylko w czę­ści (mo­za­i­cyzm).

Wikipedia


tripod

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wędk. zob. trój­nóg.

 (1.2) fot. astr. zob. trój­nóg, sta­tyw.

 (1.3) ro­dzaj blo­ków be­to­no­wych słu­żą­cych do bu­do­wy fa­lo­chro­nów na­rzu­to­wych i w ochro­nie brze­gu mor­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­lo­wy tri­pod na trzy wędki przez­na­czo­ny dla węd­ka­rzy ło­wią­cych pro­fe­sjo­nal­nie z grun­tu. (z In­ter­ne­tu)

 (1.2) Nogi tri­po­du wy­ko­na­ne są z fi­li­piń­skie­go ma­ho­niu.

 (1.2) Ku­pi­łem gło­wi­cę do mo­je­go tri­po­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrʲipɔt, AS: trʹipot

Wiktionary


tripoli

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Libii

 (1.2) geogr. mia­sto w Gre­cji, na Pe­lo­po­ne­zie;

 (1.3) geogr. mia­sto w Li­ba­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tri­po­li – mia­sto w Gre­cji, w re­gio­nie Pe­lo­po­nez, w Ar­ka­dii, w gmi­nie Tri­po­li
  • Tri­po­li – gmina w Gre­cji
  • Tri­po­li – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Bre­mer
  • Tri­po­li – ob­szar nie­mu­ni­cy­pal­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwach One­i­da i Lin­coln
  • Try­po­lis, Tri­po­li – mia­sto w Li­ba­nie
  • Try­po­lis, Tri­po­li – sto­li­ca Libii
  • „Tri­po­li” – nazwa wło­skich okrę­tów
    • „Tri­po­li” – krą­żow­nik tor­pe­do­wy
  • USS „Tri­po­li” – nazwa ame­ry­kań­skich okrę­tów
  • Tri­po­li – ame­ry­kań­ski film z 1950
  • Tri­po­lis
  • Try­po­lis (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trʲiˈpɔlʲi, AS: trʹipolʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trypolis m., Tripolis n., trypolitanka ż., trypolitańczyk mos.

 przym. trypolitański

Wiktionary


tripować

po­tocz­nie:
1. być pod wpły­wem środ­ków ha­lu­cy­no­gen­nych;
2. po­dró­żo­wać, wy­ciecz­ko­wać


SJP.pl


tripowy

→ trip


SJP.pl

Patrz:

trip

tripsitter

[czy­taj: trips-iter] trzeź­wa osoba opie­ku­ją­ca się kimś bę­dą­cym pod wpły­wem sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych


SJP.pl


trirema

ro­dzaj sta­ro­żyt­nej łodzi cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się trze­ma rzę­da­mi wio­seł; try­re­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. mar. rzym­ska ga­le­ra trój­rzę­do­wa o na­pę­dzie ża­glo­wo-wio­sło­wym

Wiktionary

Tri­re­ma – sta­ro­rzym­ski okręt wio­sło­wo-ża­glo­wy wzo­ro­wa­ny na sta­ro­grec­kiej trie­rze.

Tri­re­my wy­po­sa­żo­ne były w 1-2 żagle, ale peł­ni­ły one rolę po­moc­ni­czą, za­sad­ni­czym środ­kiem na­pę­du były wio­sła (36-me­tro­wa tri­re­ma miała ok. 90 wio­śla­rzy na jed­nej bur­cie).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) triera, tryrema, trójrzędowiec

Wiktionary


trisagion

hymn po­chwal­ny na cześć Trój­cy Świę­tej, od­ma­wia­ny i śpie­wa­ny po pre­fa­cji


SJP.pl

Tri­sa­gion (gr. "triságios", 'trzy­kroć świę­ty') – hymn po­chwal­ny na cześć Trój­cy Świę­tej. Por. Sanc­tus.

Wikipedia


triskaidekafobia

cho­ro­bli­wy lęk przed licz­bą 13


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obawa przed licz­bą 13; wiara, że trzy­nast­ka przy­no­si pecha;

Wiktionary

Tri­ska­i­de­ka­fo­bia ( τρεισκαίδεκα "triskaídeka" = trzy­na­ście, φόϐος "fobos" = strach, lęk) – lęk przed licz­bą trzy­na­ście, ir­ra­cjo­nal­na wiara, że licz­ba ta przy­no­si pecha. Jako prze­sąd funk­cjo­nu­ją­cy w kul­tu­rze za­chod­niej po­wszech­nie, uz­na­wa­na jest za fobię je­dy­nie, gdy znacz­nie utrud­nia co­dzien­ne funk­cjo­no­wa­nie jed­nost­ki. Na­le­ży zatem odróż­nić prze­sąd­ność uwa­run­ko­wa­ną kul­tu­ro­wo od za­bu­rze­nia ner­wi­co­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrʲiskajidɛkaˈfɔbʲja, AS: trʹiskai ̯idekafobʹi ̯a

Wiktionary


triskelion

motyw skła­da­ją­cy się z po­trój­nej spi­ra­li wy­ka­zu­ją­cej obro­to­wą sy­me­trię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. szt. wy­stę­pu­ją­cy w wielu wa­rian­tach, wie­lo­kul­tu­ro­wy sym­bol lub or­na­ment zło­żo­ny z trzech jed­na­ko­wych ele­men­tów – ra­mion, spi­ral, me­an­drów itp.;

Wiktionary

Tri­ske­lion, tri­ske­les (stgr. τρισκελής – „trój­nóg”, „trój­noż­ny”), także tryk­wetr – znak zło­żo­ny z trzech jed­na­ko­wych ele­men­tów: ra­mion, spi­ral, me­an­drów itp.) two­rzą­cych cy­klicz­ny wzór ge­o­me­trycz­ny w po­sta­ci grupy cy­klicz­nej C3.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) trykwetr

Wiktionary


trismegistos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przy­do­mek zna­czą­cy do­słow­nie „po trzy­kroć wiel­ki”, „trzy­kroć­wiel­ki”

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trismegistus m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trismegistus (wersja zlatynizowana)

Wiktionary


trismus

kur­czo­we zwar­cie szczęk; szczę­ko­ścisk


SJP.pl


trisomia

tri­so­mia 21 - ze­spół Downa (wro­dzo­ny nie­do­roz­wój umy­sło­wy, po­łą­czo­ny z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi zmia­na­mi fi­zycz­ny­mi); mon­go­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. obec­ność trze­cie­go chro­mo­so­mu w danej parze ho­mo­lo­gicz­nej;

Wiktionary

Tri­so­mia – obec­ność do­dat­ko­we­go (trze­cie­go) chro­mo­so­mu w danej parze ho­mo­lo­gicz­nej (aber­ra­cja chro­mo­so­mo­wa ge­no­mo­wa).

Wikipedia


tristan

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit­celt. szt. liter. teatr. film. imię bo­ha­te­ra tra­gicz­nej, nie­speł­nio­nej mi­ło­ści;

 (1.2) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Tri­stan (łac./bre­toń­ski "Dru­sta­nus", wa­lij­ski "Dry­stan"), także "Tri­stran", "Tri­stram" – głów­ny bo­ha­ter le­gen­dy „Tri­stan i Izol­da”. We­dług niek­tó­rych ut­wo­rów, na przy­kład "Le Morte d’Art­hur" Tho­ma­sa Ma­lo­ry'go, był on także jed­nym z Ry­ce­rzy Okrą­głe­go Stołu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) 28 li­sto­pa­da przy­pa­da­ją imie­ni­ny Tri­sta­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrʲistãn, AS: trʹistãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Tristanek mos.

 przym. przest. gwara. Tristanowy

Wiktionary


tristanowski

akord tri­sta­now­ski - akord za­sto­so­wa­ny przez Ri­char­da Wa­gne­ra w dru­gim tak­cie pre­lu­dium (Vor­spiel) do dra­ma­tu mu­zycz­ne­go Tri­stan i Izol­da


SJP.pl


tristanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tri­sta­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


triste

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: smut­no, ża­ło­śnie


SJP.pl


tristia

ut­wo­ry po­e­tyc­kie o cha­rak­te­rze ele­gij­nym, wy­ra­ża­ją­ce uczu­cia smut­ku po opu­szcze­niu kraju lub przy­ja­ciół, za­wie­ra­ją­ce opisy no­we­go miej­sca po­by­tu


SJP.pl

Tri­stia (z łac. "Żale") – zbiór ele­gii au­tor­stwa Owi­diu­sza na­pi­sa­nych pod­czas wy­gna­nia do Tomi, skła­da­ją­cy się z po­e­tyc­kich li­stów skie­ro­wa­nych do żony, przy­ja­ciół i ce­sa­rza, pi­sa­nych dy­sty­chem ele­gij­nym. Pier­wsza księ­ga pow­sta­ła zimą, na prze­ło­mie 8 i 9 roku n.e., je­szcze pod­czas po­dró­ży.

Wikipedia


trisulfan

zło­żo­ny lek syn­te­tycz­ny z grupy sul­fo­na­mi­dów, o dłu­gotr­wa­łym dzia­ła­niu; sto­so­wa­ny głów­nie w an­gi­nie, za­pa­le­niu os­krze­li i w bak­te­ryj­nym za­pa­le­niu płuc


SJP.pl


tritanomalia

nie­do­wi­dze­nie nie­bie­skiej barwy


SJP.pl

Tri­ta­no­ma­lia – za­bu­rze­nie roz­poz­na­wa­nia barw. Jest to bar­dzo rzad­kie scho­rze­nie. Różni się od tri­ta­no­pii ob­ni­żo­ną per­cep­cją barwy nie­bie­skiej. Tri­ta­no­ma­lia to za­bu­rze­nie do­ty­czą­ce w rów­nym stop­niu męż­czyzn jak i ko­biet, ze wzglę­du na to, że jej wy­stę­po­wa­nie de­ter­mi­nu­je chro­mo­som 7 (a nie jak w przy­pad­ku in­nych za­bu­rzeń 23, chro­mo­som X).

Wikipedia


tritanopia

nie­roz­poz­na­wa­nie nie­bie­skiej i żół­tej barwy


SJP.pl

Tri­ta­no­pia – wada wzro­ku po­le­ga­ją­ca na nie­roz­poz­na­wa­niu barw żół­tej i nie­bie­skiej. Wada do­ty­czy około 0,0015% (0,002% męż­czyzn i 0,001% ko­biet) po­pu­la­cji. Wada ta jest wy­ni­kiem braku czop­ków czu­łych na barwę nie­bie­ską.

Ter­min tri­ta­no­pia po­cho­dzi z grec­kie­go "treis" oz­na­cza­ją­ce­go "trzy”, i "opsis" oz­na­cza­ją­ce­go „wi­dzieć”. Nazwa może zo­stać zin­ter­pre­to­wa­na jako „nie­moż­ność zo­ba­cze­nia trze­cie­go ko­lo­ru pod­sta­wo­we­go”.

Wikipedia


triteizm

po­gląd kwe­stio­nu­ją­cy jed­ność chrze­ści­jań­skiej Trój­cy Świę­tej, uz­na­ją­cy odręb­ność trzech Osób Bo­skich; try­te­izm


SJP.pl


triterpen

zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ter­pe­nów


SJP.pl


triterpenowy

→ tri­ter­pen


SJP.pl

Patrz:

triterpen

triterpeny

zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ter­pe­nów


SJP.pl

Tri­ter­pe­ny – związ­ki or­ga­nicz­ne bę­dą­ce pod­gru­pą ter­pe­nów. Są hek­sa­me­ra­mi izo­pre­nu.

Do­tych­czas opi­sa­no ponad 4000 tri­ter­pe­nów i tri­ter­pe­no­i­dów (ich po­chod­nych). Wśród tri­ter­pe­nów cy­klicz­nych stwier­dzo­no ponad 40 typów szkie­le­tów wę­glo­wych. Więk­szość ro­ślin­nych tri­ter­pe­no­i­dów po­cho­dzi od eu­fo­lu i jego epi­me­ru, ty­ru­ka­lo­lu. Naj­bar­dziej znane tri­ter­pe­ny to: skwa­len, la­no­ste­rol, cy­klo­ar­te­nol i ami­ry­ny.

Wikipedia


triticale

[czy­taj: tri­ti­ka­le] mię­dzy­ga­tun­ko­wa krzy­żów­ka, hy­bry­da żyta i psze­ni­cy; pszen­ży­to


SJP.pl


tritlenek

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka skła­da się z trzech ato­mów tlenu po­łą­czo­nych z jed­nym ato­mem lub z kil­ko­ma ato­ma­mi in­ne­go pier­wiast­ka; trójt­le­nek


SJP.pl


triumf

try­umf;
1. zwy­cię­stwo nad prze­ciw­ni­kiem, wy­gra­na; suk­ces, osią­gnię­cie;
2. duma z osią­gnię­te­go suk­ce­su;
3. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: uro­czy­sty po­chód zwy­cię­skie­go wodza; potem także uro­czy­stość z racji suk­ce­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wspa­nia­łe zwy­cię­stwo, suk­ces

 (1.2) ra­dość ze zwy­cię­stwa, suk­ce­su

 (1.3) zwy­cię­stwo jed­nej idei nad drugą

 (1.4) hist. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: uro­czy­sty wjazd zwy­cię­skie­go wodza do Rzymu;

 (1.5) przest. karc. atut

Wiktionary

Zo­bacz też: od­mia­nę wi­no­ro­śli 'Triumf'.

Triumf (z triump­hus) – w an­tycz­nym Rzy­mie naj­wyż­sze wy­róż­nie­nie, jakie otrzy­my­wał wódz za swe zwy­cię­stwa na polu walki. Po­cząt­ko­wo miał cha­rak­ter re­li­gij­ny, zwią­za­ny z oczy­szcze­niem żoł­nie­rzy bio­rą­cych udział w walce. Z cza­sem ewo­lu­o­wał w kie­run­ku oka­za­łe­go wi­do­wi­ska ma­ją­ce­go na celu ucz­cze­nie zwy­cię­skie­go wodza i jego żoł­nie­rzy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Triumf ro­zu­mu nad prze­są­dem je­szcze nie do­szedł do skut­ku.

 (1.4) Rzy­mia­nie odróż­nia­li wiel­ki triumf (triump­hus cu­ru­lis) i wyż­szą od niego owa­cję (ova­tio).

 (1.5) Sto­lik prze­pu­ścił blot­kę, a wtedy W prze­bił trium­fem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trʲjũw̃f, AS: trʹi ̯ũũ̯f

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tryumfator mos., tryumfalność ż., triumfator m., triumfatorka ż., triumfalizm m.

 czas. triumfować ndk., zatriumfować dk.

 przym. triumfalny, triumfalistyczny, tryumfalny, tryumfny, tryumfowy

 przysł. triumfalnie, triumfalistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1,3) zwycięstwo

 (1.1-4) tryumf

Wiktionary


triumfalistyczny

→ trium­fa­lizm; try­um­fa­li­stycz­ny


SJP.pl


triumfalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób wy­ra­ża­ją­cy triumf

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­tu­la­li się, ska­ka­li w miej­scu, śmia­li się i wrze­szcze­li trium­fal­nie – z ulgi i ra­do­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tryumfator mos., triumf mrz., tryumfalność ż.

 przym. triumfalny, tryumfalny

Wiktionary


triumfalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trium­fal­nie


SJP.pl


triumfalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trium­fal­niej­szy; bar­dziej trium­fal­niej­szy


SJP.pl


triumfalny

→ triumf; try­um­fal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trium­fem, do­ty­czą­cy trium­fu, wy­ra­ża­ją­cy triumf

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­ba­czy­ła go pod łu­kiem trium­fal­nym w samo po­łud­nie.

 (1.1) Żoł­nie­rze wznie­śli okrzyk trium­fal­ny na cześć wodza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triumf m., tryumf m., triumfator m. / tryumfator m., triumfatorka ż. / tryumfatorka ż., triumfalizm m., tryumfalizm m.

 czas. triumfować ndk. / tryumfować ndk., zatriumfować dk.

 przym. tryumfalny, triumfalistyczny, tryumfalistyczny

 przysł. triumfalnie, tryumfalnie, triumfalistycznie, tryumfalistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tryumfalny

Wiktionary


triumfator

czło­wiek, który od­niósł zwy­cię­stwo, suk­ces; try­um­fa­tor


SJP.pl


triumfatorka

ko­bie­ta, która od­nio­sła zwy­cię­stwo, suk­ces; try­um­fa­tor­ka


SJP.pl


triumfatorski

→ trium­fa­tor; try­um­fa­tor­ski


SJP.pl


triumfować

try­um­fo­wać
1. od­no­sić zwy­cię­stwo nad prze­ciw­ni­kiem; od­no­sić wiel­ki suk­ces w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: od­pra­wiać try­umf przy­słu­gu­ją­cy zwy­cię­skie­mu wo­dzo­wi


SJP.pl


triumfujący

wy­nio­sły, dumny; try­um­fu­ją­cy


SJP.pl


triumwir

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek trium­wi­ra­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrʲjũw̃vʲir, AS: trʹi ̯ũũ̯vʹir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triumwirat m.

Wiktionary


triumwiracik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trium­wi­rat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie trium­wi­rat, lecz tylko mały trium­wi­ra­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triumwirat m.

Wiktionary


triumwirat

try­um­wi­rat;
1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie:
a) po­ro­zu­mie­nie mię­dzy trze­ma mę­ża­mi stanu w celu spra­wo­wa­nia wła­dzy;
b) mę­żo­wie stanu, któ­rzy za­war­li takie po­ro­zu­mie­nie;
2. prze­no­śnie: trzy osoby po­dej­mu­ją­ce wspól­ne dzia­ła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) trój­ka osób, które rzą­dzą razem;

Wiktionary

Trium­wi­rat – zgro­ma­dze­nie zło­żo­ne z trzech osób (z ła­ci­ny "trium viri" – trzech mężów) ma­ją­ce na celu wy­ko­na­nie okre­ślo­nych zadań.

Trium­wi­rat można uz­na­wać za formę ustro­ju po­li­tycz­ne­go, jed­nak na­praw­dę nie jest to od­mien­ny ustrój, a je­dy­nie szcze­gól­ny przy­pa­dek dyk­ta­tu­ry bądź oli­gar­chii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trʲjũw̃ˈvʲirat, AS: trʹi ̯ũũ̯vʹirat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triumwir m.

:: zdrobn. triumwiracik m.

 przym. triumwiratowy

Wiktionary


triumwiratowy

→ trium­wi­rat


SJP.pl

Patrz:

triumwirat

trivium

w śred­nio­wie­czu: pro­gram na­u­cza­nia opar­ty na trzech przed­mio­tach: gra­ma­ty­ce, dia­lek­ty­ce i re­to­ry­ce; naj­niż­sza klasa w szko­le, re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; szko­ła re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; tri­wium; try­wium


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tri­vium – trzy pier­wsze, obok qu­a­dri­vium, z sied­miu sztuk wyz­wo­lo­nych,
  • Tri­vium – ze­spół
  • Tri­vium – szyfr
  • try­wial­ność

Wikipedia


triwandrum

mia­sto w In­diach


SJP.pl


triwialny

→ tri­wium (daw­niej)


SJP.pl


triwium

w śred­nio­wie­czu: pro­gram na­u­cza­nia opar­ty na trzech przed­mio­tach: gra­ma­ty­ce, dia­lek­ty­ce i re­to­ry­ce; naj­niż­sza klasa w szko­le, re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; szko­ła re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; tri­vium; try­wium


SJP.pl


trjn

skrót od: Tym­cza­so­wy Rząd Jed­no­ści Na­ro­do­wej


SJP.pl


trkusów

Trku­sów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Nowe Skal­mie­rzy­ce, ok. 5 km od No­wych Skal­mie­rzyc, ok. 8 km od Ka­li­sza.

Wikipedia


trl.

skrót

 (1.1) = trans­li­te­ra­cja

Wiktionary


trna

tRNA, tran­spor­tu­ją­cy (trans­fe­ro­wy) RNA (ang. trans­fer RNA) − sto­sun­ko­wo nie­du­że, skła­da­ją­ce się z kil­ku­dzie­się­ciu nu­kle­o­ty­dów, czą­stecz­ki kwasu ry­bo­nu­kle­i­no­we­go (RNA), któ­rych za­da­niem jest przy­łą­cza­nie wol­nych ami­nok­wa­sów w cy­to­plaz­mie i tran­spor­to­wa­nie ich do ry­bo­so­mów, gdzie w trak­cie pro­ce­su trans­la­cji zo­sta­ją włą­czo­ne do pow­sta­ją­ce­go łań­cu­cha po­li­pep­ty­do­we­go.

Wikipedia


trnava

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trna­va – gmina w Chor­wa­cji
  • Trna­va – wieś w żu­pa­nii brodz­ko-po­saw­skiej
  • Trna­va – wieś w żu­pa­nii osi­jec­ko-ba­rań­skiej
  • Trna­va Ca­bun­ska – wieś
  • Trna­va – miej­sco­wość i gmina w kraju Wy­so­czy­na, w po­wie­cie Třebíč
  • Trna­va – miej­sco­wość i gmina w po­wie­cie Zlín, w kraju zliń­skim
  • Trna­va – wieś w gmi­nie Čajetina
  • Trna­va – wieś w gmi­nie Čačak
  • Trna­va – wieś w gmi­nie Ja­go­di­na
  • Trna­va – wieś w gmi­nie Novi Pazar
  • Trna­va – wieś w gmi­nie Preševo
  • Trna­va – wieś w gmi­nie Raška

Wikipedia


trnawa

mia­sto na Sło­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Sło­wa­cji;

Wiktionary

Trna­wa (słow. "Trna­va", węg. "Na­gy­szom­bat", niem. "Tyr­nau") – mia­sto w za­chod­niej Sło­wa­cji, sto­li­ca kraju trnaw­skie­go, sie­dzi­ba po­wia­tu Trna­wa. Leży 45 km na wschód od Bra­ty­sła­wy. Pod ko­niec 2019 roku, z licz­bą miesz­kań­ców prze­kra­cza­ją­cą 65 tys., Trna­wa zaj­mo­wa­ła siód­me miej­sce wśród naj­lud­niej­szych sło­wac­kich miast. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy, sa­mo­cho­do­wy, szklar­ski, cu­kier­ni­czy, mły­nar­ski, mięs­ny, cu­krow­ni­czy, drzew­ny oraz po­li­gra­ficz­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtr̥nava, AS: tr̦nava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trnawianin m., trnawianka ż.

 przym. trnawski

Wiktionary


trnawianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Trna­wy; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trnawa ż.

:: fż. trnawianka ż.

 przym. trnawski

Wiktionary


trnawianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Trna­wy; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trnawa ż.

:: fm. trnawianin mos.

 przym. trnawski

Wiktionary


trnawski

→ Trna­wa (mia­sto na Sło­wa­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Trna­wą, do­ty­czą­cy Trna­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trnawa ż., trnawianin mos., trnawianka ż.

Wiktionary


troada

kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji Mniej­szej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­na kra­i­na w Azji Mniej­szej, po­mię­dzy Mo­rzem Egej­skim a Hel­le­spon­tem i rzeką Aje­spos, obec­nie jest to pół­wy­sep Biga;

Wiktionary

Tro­a­da (Troas) – sta­ro­żyt­na kra­i­na w Azji Mniej­szej w pół­noc­no-za­chod­niej Ana­to­lii, po­mię­dzy Mo­rzem Egej­skim a Hel­le­spon­tem i rzeką Aje­spos (we­dług Stra­bo­na). Od resz­ty Ana­tol­li jest od­dzie­lo­na ma­sy­wem góry Ida ( Kazdağı). Obec­nie re­gion ten jest czę­ścią tu­rec­kiej pro­win­cji Çanakkale, gdzie znaj­du­je się m.in. sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne z ru­i­na­mi sta­ro­żyt­nej Troi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Swym za­się­giem Myzja obej­mo­wa­ła kra­i­ny Fry­gię i Tro­a­dę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Troja ż.

 przym. troadzki, trojański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Troas

Wiktionary


troadzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tro­a­dą, do­ty­czą­cy Tro­a­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Troada ż.

Wiktionary


troakar

ostro za­koń­czo­ne na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne; tro­kar; trój­gra­niec


SJP.pl


trobriandczyk

miesz­ka­niec Tro­brian­dów


SJP.pl


trobriandka

miesz­kan­ka Tro­brian­dów


SJP.pl


trobriandy

ar­chi­pe­lag kil­ku­na­stu wysp i wy­se­pek ko­ra­lo­wych na Morzu Sa­lo­mo­na, na­le­żą­cy do pań­stwa Papua-Nowa Gwi­nea; Wyspy Tro­brian­da, Wyspy Tro­briandz­kie


SJP.pl


trobriandzki

→ Tro­brian­dy


SJP.pl

Patrz:

Trobriandy

troc

naz­wi­sko


SJP.pl


trocha

daw­niej: nie­wiel­ka ilość cze­goś, odro­bi­na


SJP.pl

li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tro­chę

Wiktionary


trocheiczny

→ tro­chej; cho­re­icz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. zwią­za­ny z tro­che­jem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trochej mrz.

Wiktionary


trochej

w wier­szach: stopa me­trycz­na z sy­la­by ak­cen­to­wa­nej i nie­ak­cen­to­wa­nej; cho­rej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. stopa me­trycz­na zło­żo­na z dwóch sylab: dłu­giej i krót­kiej;

Wiktionary

Tro­chej (łac. "tro­cha­e­us", z gr. "trochaíos") – po­ję­cie z me­try­ki ilo­cza­so­wej oz­na­cza­ją­ce stopę me­trycz­ną zło­żo­ną z dwóch sylab: dłu­giej i krót­kiej ().

W wier­szach pol­skich od­po­wied­ni­kiem jest sek­wen­cja sylab: ak­cen­to­wa­nej i nie­ak­cen­to­wa­nej. W ję­zy­ku pol­skim wy­stę­pu­je bar­dzo czę­sto, każdy dwu­sy­la­bo­wy wyraz jest tro­che­jem (np. "słow­nik"), łatwo też ukła­dać z tro­che­jów wier­sze sy­la­bo­to­nicz­ne, np.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. trocheiczny

Wiktionary


trochimiuk

naz­wi­sko


SJP.pl


trochodendronowce

rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych; tro­cho­den­drow­ce


SJP.pl

Tro­cho­den­dro­now­ce ("Tro­cho­den­dra­les" Cron­qu­ist) – rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych z jedną ro­dzi­ną "Tro­cho­den­dra­ce­ae" i dwoma mo­no­ty­po­wy­mi ro­dza­ja­mi z dwoma ga­tun­ka­mi. Zgod­nie z wnio­ska­mi wy­ni­ka­ją­cy­mi z ana­liz da­nych mo­le­ku­lar­nych, ko­pal­nych i do­ty­czą­cych bu­do­wy i bio­lo­gii ro­ślin, tro­cho­den­dro­now­ce sta­no­wią jedną z kilku linii roz­wo­jo­wych ro­ślin okry­to­na­sien­nych, które od­dzie­li­ły się od wspól­ne­go pnia po uprzed­nim zróż­ni­co­wa­niu ja­skrow­ców, a przed po­dzia­łem pro­wa­dzą­cym do pow­sta­nia kla­dów ró­żo­wych i astro­wych.

Wikipedia


trochodendrowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


trochofora

wolno pły­wa­ją­ca, owal­na larwa mor­skich wie­lo­szcze­tów oraz niek­tó­rych mię­cza­ków, po­sia­da­ją­ca dwa wień­ce rzę­sek, za po­mo­cą któ­rych się po­ru­sza; rzę­so­krą­żek


SJP.pl

Tro­cho­fo­ra ("tro­chop­ho­ra"), rzę­so­krą­żek – pe­la­gicz­na, zwy­kle wolno ży­ją­ca larwa wielu pier­wo­u­stych, m.in.[] sik­wia­ków, szczet­nic, wie­lo­szcze­tów, czę­ści mię­cza­ków i seg­men­tow­ców. Cha­rak­te­ry­zu­je się obec­no­ścią ukła­du wień­ców rzę­sek. Osią­ga roz­mia­ry od kil­ku­dzie­się­ciu do kil­ku­set μm.

Wikipedia


trochoida

krzy­wa za­kre­śla­na przez punkt le­żą­cy wew­nątrz lub na zew­nątrz okrę­gu to­czą­ce­go się bez po­śliz­gu po zew­nętrz­nej lub wew­nętrz­nej stro­nie in­ne­go okrę­gu


SJP.pl

Tro­cho­i­da (gr. "tro­chós" – koło, "eídos" – kształt), krzy­wa cy­klo­i­dal­na – krzy­wa pła­ska za­kre­ślo­na przez do­wol­nie obra­ny punkt for­mu­la_1 stale zwią­za­ny z kołem for­mu­la_2 to­czą­cym się wzdłuż wew­nętrz­nej lub zew­nętrz­nej stro­ny sta­łe­go (nie po­ru­sza­ją­ce­go się) okrę­gu bez po­śliz­gu. Ter­min zo­stał wpro­wa­dzo­ny do ma­te­ma­ty­ki przez Gil­les’a de Ro­ber­va­la.

Wikipedia


trochotron

lampa elek­tro­no­wa prze­łącz­ni­ko­wa, w któ­rej do­dat­ko­we pole ma­gne­tycz­ne kształ­tu­je tor elek­tro­nów w po­sta­ci tro­cho­i­dy


SJP.pl


trochus

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go mię­cza­ka z pod­gro­ma­dy śli­ma­ków przo­dos­krzel­nych, obej­mu­ją­cy około 1000 ga­tun­ków; skręp


SJP.pl

Tro­chus (w ję­zy­ku pol­skim rów­nież skręp) – ro­dzaj mor­skich śli­ma­ków z ro­dzi­ny krę­pacz­ko­wa­tych (Tro­chi­dae). Mają musz­le w kształ­cie pra­wie re­gu­lar­ne­go stoż­ka, po­sia­da­ją­ce wew­nątrz grubą war­stwę de­ko­ra­cyj­nej masy per­ło­wej. Wy­so­kość musz­li 5–15 (20) cm. Wiecz­ko kon­chio­li­no­we, ko­li­ste, cien­kie. Epi­po­dium do­brze roz­wi­nię­te, z czuł­ko­wa­ty­mi wy­rost­ka­mi, słu­żą­cy­mi jako organ do­ty­ku. Mogą one być wcią­ga­ne do ro­dza­ju po­chwy.

Wikipedia


trochę

ciut, ździeb­ko, mało


SJP.pl

li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) w nie­wiel­kiej ilo­ści

przy­słó­wek

 (2.1) bar­dzo mało, w nie­wiel­kim stop­niu

 (2.2) nie­dłu­go

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) B. lp. od: tro­cha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­sy­pa­łam tro­chę soli do zupy.

 (1.1) Boże mój jak łatwo jest żyć, tro­chę tlenu, tro­chę chle­ba i pić, i noc, którą tra­cić tak nam żal na sen.

 (2.1) Na­sy­pa­łam tro­chę za dużo soli do zupy.

 (2.2) Chyba tro­chę się spóź­ni­li­śmy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔxɛ, AS: troχe

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: licz. zdrobn. troszkę, troszeczkę, troszeńkę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciut, deczko, kapkę, krzynę, mało, nieco, niewiele, odrobinę, troszeczkę, troszkę; gw. Górny Śląsk cej, trocha

Wiktionary


trociczka

ka­dzi­deł­ko


SJP.pl


trociniak

piec, w któ­rym pali się tro­ci­na­mi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tro­ci­niak – ro­dzaj bu­dyn­ku
  • tro­ci­niak – ro­dzaj grzy­bów

Wikipedia


trociniarka

motyl nocny z ro­dzi­ny tro­ci­nia­rek, szkod­nik drzew li­ścia­stych


SJP.pl


trociniarkowate

ro­dzi­na du­żych mo­ty­li noc­nych, któ­rych larwy że­ru­ją głów­nie w pniach i ko­rze­niach drzew i krze­wów; tro­ci­niar­ki


SJP.pl

Tro­ci­niar­ko­wa­te, tro­ci­niar­ki (Cos­si­dae) - ro­dzi­na mo­ty­li, za­li­cza­na do du­żych mo­ty­li noc­nych. Obej­mu­je ok. 670 ga­tun­ków. Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną dla ro­dzi­ny jest uw­stecz­nio­ny na­rząd gę­bo­wy. Czuł­ki są krót­kie, pił­ko­wa­ne, a cza­sem grze­bie­nia­ste. Skrzy­dła o roz­pię­to­ści od 2-10 cm, gęsto owło­sio­ne. Larwy że­ru­ją na drew­nie drzew i krze­wów.

Wikipedia


trociniarkowaty

o ce­chach tro­ci­niar­ko­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


trocinnik

1. zbior­nik do prze­cho­wy­wa­nia tro­cin;
2. sa­mo­chód ze spe­cjal­ną na­cze­pą do prze­wo­zu tro­cin


SJP.pl


trocinobeton

Tro­ci­no­be­ton – beton lekki na kru­szy­wie or­ga­nicz­nym, tro­ci­nach lub mącz­ce drzew­nej. Cha­rak­te­ry­zu­je się łatwą obrób­ką na­rzę­dzia­mi sto­so­wa­ny­mi do obrób­ki drew­na, do­sta­tecz­ną mro­zo­od­por­no­ścią, do­bry­mi ce­cha­mi dźwię­ko­chłon­ny­mi i od­por­no­ścią na but­wie­nie. W związ­ku z wy­ko­rzy­sta­niem do jego pro­duk­cji od­pa­dów obrób­ki drew­na, beton ten jest uz­na­wa­ny za eko­lo­gicz­ny.

Wikipedia


trocinowiec

obiekt wy­ko­na­ny z płyt tro­ci­no­wych


SJP.pl


trocinowy

zro­bio­ny z tro­cin, ma­ją­cy zwią­zek z tro­ci­na­mi


SJP.pl


trociny

drob­ne od­pad­ki pow­sta­ją­ce pod­czas pi­ło­wa­nia drew­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) drob­ne od­pa­dy po obrób­ce drew­na;

 (1.2) przen. pot. rzecz bez­war­to­ścio­wa

Wiktionary

Tro­ci­ny – drob­ne wióry, pow­sta­ją­ce jako od­pa­dy obrób­ki drew­na: cię­cia, stru­ga­nia, to­cze­nia itp.

Tro­ci­ny nieg­dyś były uży­wa­ne jako ma­te­riał kon­struk­cyj­ny (wy­peł­nia­ją­cy) i izo­la­cyj­ny, np. w po­le­pie.

Nadal są sto­so­wa­ne jako pa­li­wo w in­sta­la­cjach grzew­czych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɔˈt͡ɕĩnɨ, AS: troćĩny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trocinkarz m., trociniak m., trocinowiec m.

 przym. trocinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) troty

Wiktionary


trociowy

→ troć


SJP.pl

Patrz:

troć

trociński

naz­wi­sko


SJP.pl


trock

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Gat­czy­na (ofi­cjal­na nazwa w la­tach 1923-1929);

 (1.2) geogr. hist. Cza­pa­jewsk (ofi­cjal­na nazwa w la­tach 1919-1929);

Wiktionary


trocki

przy­miot­nik od: Troki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Tro­ka­mi, do­ty­czą­cy Trok

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Lew Troc­ki (1879–1940) – re­wo­lu­cjo­ni­sta ro­syj­ski, so­cjal­de­mo­kra­ta i ko­mu­ni­sta
  • Mi­chał Troc­ki (ur. 1945) – pol­ski eko­no­mi­sta, pro­fe­sor
  • Noj Troc­ki (1895–1940) – ra­dziec­ki ar­chi­tekt
  • Troc­ki – od­mia­na ogór­ka siew­ne­go
  • Troki
  • Troc­ka
  • Po­wiat troc­ki
  • Po­wiat troc­ki (I Rzecz­po­spo­li­ta)
  • Rejon troc­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na mocy po­sta­no­wie­nia Ja­giel­loń­czy­ka Żmudź miała być trak­to­wa­na na równi z wo­je­wództ­wa­mi wi­leń­skim i troc­kim.

 (1.1) Wzo­rem pol­skim wpro­wa­dzo­no na Lit­wie wła­ści­wej po­dział ad­mi­ni­stra­cyj­ny, usta­na­wia­jąc dwa wo­je­wództ­wa – wi­leń­skie i troc­kie – oraz dwie takie same kasz­te­la­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Troki nmos., troczanin m., troczanka ż.

 przym. podtrocki

Wiktionary


trockista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik troc­kiz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My, troc­ki­ści, wal­czy­li­śmy prze­ciw so­li­dar­no­ścio­wej kontr­re­wo­lu­cji i o pro­le­ta­riac­ką re­wo­lu­cją po­li­tycz­ną w Pol­sce, która oba­li­ła­by pa­so­żyt­ni­czą biu­ro­kra­cję sta­li­now­ską i opar­ła się na bez­poś­red­nich rzą­dach rad ro­bot­ni­czych .

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔt͡sʲˈcista, AS: trocʹḱista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trockizm m.

:: fż. trockistka ż.

 przym. trockistowski

Wiktionary


trockistka

→ troc­ki­sta


SJP.pl

Patrz:

trockista

trockistowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z troc­kiz­mem, do­ty­czą­cy troc­kiz­mu lub troc­ki­stów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trockizm mrz., trockista mos., trockistka ż., Trocki mos.

Wiktionary


trockizm

for­so­wa­na przez L. Troc­kie­go te­o­ria, iż re­wo­lu­cja ko­mu­ni­stycz­na nie może zwy­cię­żyć, o ile nie roz­sze­rzy się na­tych­miast na wszyst­kie pań­stwa świa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. le­wi­co­wy ruch po­li­tycz­ny ba­zu­ją­cy na ide­ach Lwa Troc­kie­go, wiążą się z nim hasła takie jak: per­ma­nent­na re­wo­lu­cja, nie­moż­li­wość zbu­do­wa­nia so­cja­liz­mu tylko w jed­nym kraju oraz an­ty­sta­li­nizm;

Wiktionary

Troc­kizm – jeden z nur­tów ko­mu­niz­mu opar­ty na po­glą­dach Lwa Troc­kie­go. Troc­kizm pow­stał w ZSRR w toku sporu o tak­ty­kę par­tii bol­sze­wic­kiej i świa­to­we­go ruchu ko­mu­ni­stycz­ne­go po śmier­ci Wło­dzi­mie­rza Le­ni­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwią­zek Ra­dziec­ki i jego pań­stwa sa­te­lic­kie oskar­ża­ły naj­czę­ściej Ju­go­sła­wię o fa­szyzm i troc­kizm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trockista mos., trockistka ż.

 przym. trockistowski

Wiktionary


trockizować

rzad­ko: gło­sić po­glą­dy, po­stę­po­wać, dzia­łać we­dług zasad dok­try­ny Troc­kie­go i jego zwo­len­ni­ków


SJP.pl


troczek

zdrob­nie­nie od: trok; mały, krót­ki trok


SJP.pl


troczyć

przy­cze­piać; przy­mo­co­wy­wać coś za po­mo­cą tro­ków


SJP.pl


troczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


trofalaksja

zja­wi­sko wza­jem­ne­go prze­ka­zy­wa­nia sobie po­kar­mu wśród osob­ni­ków tego sa­me­go ga­tun­ku, bę­dą­ce jedną z cech za­cho­wań spo­łecz­nych u zwie­rząt; tro­fo­lak­sja


SJP.pl

Tro­fa­lak­sja – forma kon­tak­tu spo­łecz­ne­go owa­dów, gdzie do­cho­dzi do wy­mia­ny związ­ków che­micz­nych (np. wę­glo­wo­do­rów). Sub­stan­cje te po­cho­dzą z gru­czo­łów za­gar­dzie­lo­wych znaj­du­ją­cych się na gło­wie. Owady pod­czas czy­szcze­nia roz­pro­wa­dza­ją je na po­wierzch­ni ciała.

Wikipedia


trofalaktyczny

→ tro­fa­lak­sja; tro­fo­lak­tycz­ny


SJP.pl


trofealny

→ tro­fe­um


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­da­cy pa­miąt­ką zwy­cię­stwa w woj­nie

Wiktionary

Patrz:

trofeum

Powiązane:

 rzecz. trofeum n., trofeistyka ż.

Wiktionary


trofeistyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hobby my­śliw­skie po­le­ga­ją­ce na ko­lek­cjo­no­wa­niu szcząt­ków za­bi­tych włas­no­ręcz­nie zwie­rząt, prze­waż­nie głów z wyp­cha­ną skórą lub sa­me­go kośćc­ca z tych głów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trofeum n.

 przym. trofealny, trofeistyczny, trofiejny

Wiktionary


trofeowy

→ tro­fe­um


SJP.pl

Patrz:

trofeum

trofeum

1. dowód od­nie­sio­ne­go zwy­cię­stwa;
2. daw­niej: łup wo­jen­ny, np. w po­sta­ci zdo­by­tej broni, zbroi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdo­bycz wo­jen­na lub my­śliw­ska, przed­miot dumy wła­ści­cie­la

 (1.2) na­gro­da w spor­cie lub innej ry­wa­li­za­cji

 (1.3) przest. szt. motyw de­ko­ra­cyj­ny przed­sta­wia­ją­cy zbro­ję, cho­rąg­wie itp.

Wiktionary

Tro­fe­um, "tro­pa­jon" (gr. τρόπαιον "tro­pa­ion", łac. "tro­pa­e­um") – w kul­tu­rze hel­le­ni­stycz­nej sym­bol wiel­kie­go zwy­cię­stwa, speł­nia­ją­cy też rolę wotum skła­da­ne­go bogom w po­dzię­ko­wa­niu za od­nie­sio­ne zwy­cię­stwo.

Tro­fea umie­szcza­no w po­bli­żu pola bitwy (w przy­pad­ku bitwy mor­skiej na naj­bliż­szym wy­brze­żu).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɔˈfɛwũm, AS: trofeu̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trofeistyka

 przym. trofealny

Wiktionary


troficzny

w bio­lo­gii: do­ty­czą­cy odży­wia­nia; odżyw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. po­kar­mo­wy, zwią­za­ny z odży­wia­niem

Wiktionary


trofika

ze­spół pro­ce­sów fiz­jo­lo­gicz­nych za­pew­nia­ją­cych tkan­kom nor­mal­ną czyn­ność oraz za­cho­wa­nie wła­ści­wo­ści bio­lo­gicz­nych i fi­zy­ko­che­micz­nych


SJP.pl


trofim

Tro­fim – imię mę­skie po­cho­dzą­ce od grec­kie­go wy­ra­zu "tróp­hi­mos", oz­na­cza­ją­ce „ży­wią­cy, po­żyw­ny”. Żyło kilku świę­tych o tym imie­niu. Daw­niej było ono czę­ściej na­da­wa­ne na ob­sza­rze dzia­ła­nia Ko­ścio­ła wschod­nie­go, niż Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go.

Wikipedia


trofizm

1. sto­sun­ki po­kar­mo­we mię­dzy or­ga­niz­ma­mi danej bio­ce­no­zy, od­mien­ne w róż­nych bio­to­pach;
2. stan za­so­bów po­kar­mo­wych da­ne­go te­re­nu, np. zbior­ni­ka wod­ne­go


SJP.pl

Tro­fia (tro­fizm, żyz­ność) – za­sob­ność eko­sy­ste­mu w sub­stan­cje odżyw­cze, zbiór wa­run­ków opi­su­ją­cych jego bazę po­kar­mo­wą. W szcze­gól­no­ści do­ty­czy za­sob­no­ści sub­stan­cji odżyw­czych dla ro­ślin. W jed­nym z ujęć po­ję­cie tro­fizm jest rów­nież okre­śla­ne jako ca­łość sto­sun­ków po­kar­mo­wych wew­nątrz bio­ce­no­zy.

Wikipedia


trofoblast

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. zew­nętrz­na war­stwa ko­mór­ki błony pło­do­wej z któ­rej póż­niej pow­sta­je ło­ży­sko

Wiktionary

Tro­fo­blast (gr. "trophḗ" ‘po­karm’, "bla­stós" ‘za­ro­dek’) – war­stwa zew­nętrz­nych ko­mó­rek bla­sto­cy­sty ssa­ków, wy­o­dręb­nia­ją­ca się po kom­pak­cji z bla­sto­me­rów zew­nętrz­nych. Po jego wew­nętrz­nej stro­nie znaj­du­je się węzeł za­rod­ko­wy, pow­sta­ją­cy z bla­sto­me­rów wew­nętrz­nych.

Wikipedia


trofofil

liść we­ge­ta­tyw­ny


SJP.pl

Tro­fo­fil, liść asy­mi­la­cyj­ny – (gr. "trophé" – po­ży­wie­nie, "phýllon" – liść) – liść prze­pro­wa­dza­ją­cy fo­to­syn­te­zę. Li­ście asy­mi­la­cyj­ne to naj­częst­sza po­stać liści. Po­ję­cie sto­so­wa­ne głów­nie w opo­zy­cji do spo­ro­fi­li, czyli liści za­rod­nio­no­śnych. Tro­fo­fi­le cza­sem dla zwięk­sze­nia wy­daj­no­ści fo­to­syn­te­zy wy­ko­nu­ją ruchy fo­to­na­stycz­ne, tak aby wy­ko­rzy­stać op­ty­mal­ny kąt pa­da­nia świa­tła. U mło­dych liści może to wy­ni­kać z nie­rów­no­mier­ne­go tempa wzro­stu, u doj­rza­łych, ze zmian tur­go­ru.

Wikipedia


trofolaksja

zja­wi­sko wza­jem­ne­go prze­ka­zy­wa­nia sobie po­kar­mu wśród osob­ni­ków tego sa­me­go ga­tun­ku, bę­dą­ce jedną z cech za­cho­wań spo­łecz­nych u zwie­rząt; tro­fa­lak­sja


SJP.pl


trofolaktyczny

→ tro­fo­lak­sja; tro­fa­lak­tycz­ny


SJP.pl


trofolityczny

stre­fa tro­fo­li­tycz­na - stre­fa głę­bi­no­wa je­zior, dno i war­stwa wód przy­den­nych po­ni­żej za­się­gu prze­ni­ka­nia pro­mie­ni świetl­nych; pro­fun­dal


SJP.pl


trofozoit

faza tro­ficz­na w cyklu ży­cio­wym pa­so­żyt­ni­czych pier­wot­nia­ków


SJP.pl

Tro­fo­zo­it – struk­tu­ra in­wa­zyj­na peł­za­ko­wa­tych. Naj­czę­ściej ma w swo­jej bu­do­wie struk­tu­ry za­pew­nia­ją­ce po­ru­sza­nie się w or­ga­niz­mie ży­wi­cie­la. Zde­cy­do­wa­nie więk­szy od cysty (formy przetr­wal­ni­ko­wej). W swo­jej bu­do­wie za­wie­ra:

Wikipedia


trogir

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto por­to­we w Chor­wa­cji;

Wiktionary

Tro­gir (włos. "Traù", niem. i węg. "Trau") – mia­sto w Chor­wa­cji, w żu­pa­nii splic­ko-dal­ma­tyń­skiej, sie­dzi­ba mia­sta Tro­gir. Jest mia­stem por­to­wym po­ło­żo­nym na wy­brze­żu Morza Adria­tyc­kie­go, znaj­du­ją­cym się w środ­ko­wej Dal­ma­cji. Jest po­łą­czo­ny pod­no­szo­nym mo­stem z wyspą Čiovo. W 2011 roku li­czył 10 923 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­rów­ka Tro­gi­ru wpi­sa­na jest na listę za­byt­ków UNESCO.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔɟir, AS: troǵir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trogirczyk m., trogirka ż.

 przym. trogirski

Wiktionary


trogirski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tro­gi­rem, do­ty­czą­cy Tro­gi­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trogir mrz.

Wiktionary


troglobiont

or­ga­nizm ży­ją­cy wy­łącz­nie w ja­ski­niach, ja­mach i w wo­dach po­dziem­nych


SJP.pl

Tro­glo­biont (gr. "tro­gle" = ja­ski­nia + "bíos" = życie) – or­ga­nizm przy­sto­so­wa­ny do życia wy­łącz­nie w ja­ski­niach, ja­mach i łą­czą­cych się z nimi wo­dach po­dziem­nych. Wodne tro­glo­bion­ty na­zy­wa­ne są sty­go­bion­ta­mi.

Wikipedia


troglodycki

przy­miot­nik od: tro­glo­dy­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tro­glo­dy­tą, do­ty­czą­cy tro­glo­dy­ty

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do tro­glo­dy­ty, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troglodyta mos./mzw.

Wiktionary


troglodyta

1. czło­wiek pier­wot­ny, za­miesz­ku­ją­cy ja­ski­nie; ja­ski­nio­wiec;
2. prze­no­śnie: czło­wiek pry­mi­tyw­ny, nie­o­krze­sa­ny; nie­o­krze­sa­niec, pry­mi­tyw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek uwa­ża­ny za gor­sze­go w roz­wo­ju kul­tu­ro­wym i oso­bi­stym; czło­wiek mało in­te­li­gent­ny

 (1.2) an­trop. czło­nek pry­mi­tyw­ne­go ple­mię­e­mie­nia, za­miesz­ku­ją­ce­go ja­ski­nie;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tro­glo­dy­ti­dae|ref=tak., zob. strzy­żyk.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tro­glo­dy­ta – ja­ski­nio­wiec (z grec­kie­go tro­glo­dy­tai, od tro­gle – dziu­ra i dyein – wcho­dzić)
  • Tro­glo­dy­ci – nazwa na­da­na przez Gre­ków i Rzy­mian lu­do­wi za­miesz­ku­ją­ce­mu w sta­ro­żyt­no­ści wy­brze­że Morza Czer­wo­ne­go, na po­łud­nie od Egip­tu
  • daw­niej tro­glo­dy­tą na­zy­wa­ny był ga­tu­nek go­ry­la, obec­nie to okre­śle­nie jest uwa­ża­ne za nie­wła­ści­we
  • tro­glo­dy­ta – czło­wiek nie­o­krze­sa­ny, pry­mi­tyw­ny, nie­u­mie­ją­cy się za­cho­wać
  • Tro­glo­dy­tes – ro­dzaj ptaka z ro­dzi­ny strzy­ży­ków (Tro­glo­dy­ti­dae)
  • Pan tro­glo­dy­tes – nazwa ga­tun­ko­wa szym­pan­sa zwy­czaj­ne­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrɔɡlɔˈdɨta, AS: troglodyta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. troglodycki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prostak, barbarzyńca

 (1.2) jaskiniowiec

Wiktionary


troglodytka

→ tro­glo­dy­ta


SJP.pl

Patrz:

troglodyta

trogloksen

or­ga­nizm wy­ko­rzy­stu­ją­cy ja­ski­nie jako miej­sce okre­so­we­go po­by­tu, na­le­żą­cy np. do niek­tó­rych ga­tun­ków owa­dów lub nie­to­pe­rzy


SJP.pl


trogon

ptak z rzędu tro­go­nów; pilik


SJP.pl

Tro­gon – ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny tro­go­nów (Tro­go­ni­dae).

Wikipedia


trogony

ptak z rzędu tro­go­nów; pilik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tro­go­ni­for­mes|A.O.U.|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych;

 (1.2) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tro­go­ni­dae|Les­son|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu tro­go­nów (1.1)

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: tro­gon

Wiktionary

Tro­go­ny – rząd (Tro­go­ni­for­mes) oraz ro­dzi­na (Tro­go­ni­dae) pta­ków z pod­gro­ma­dy Ne­or­nit­hes.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ptaki z ro­dzi­ny tro­go­nów po­sia­da­ją krót­kie grube nogi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trogon mzw.

Wiktionary


troick

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie cze­la­biń­skim, nad Ujem w do­rze­czu Obu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­ick – mia­sto w ob­wo­dzie cze­la­biń­skim
  • Tro­ick – daw­niej mia­sto, od 2012 r. w Mosk­wie
  • Tro­ick – osied­le w Kraju Ał­taj­skim, w re­jo­nie kał­mań­skim
  • Tro­ick – wieś w ob­wo­dzie ir­kuc­kim, w re­jo­nie za­ła­riń­skim

Wikipedia

Powiązane:

 przym. troicki

Wiktionary


troilit

mi­ne­rał, siar­czek że­la­za wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w chon­dry­tach


SJP.pl

Tro­i­lit – nie­ma­gne­tycz­ny siar­czek że­la­za FeS. Mi­ne­rał wy­stę­pu­ją­cy w me­te­o­ry­tach. Ziem­skim od­po­wied­ni­kiem tro­i­li­tu jest ma­gne­tycz­ny pi­ro­tyn. Nazwę mi­ne­ra­łu wpro­wa­dził Gu­staw Rose w miej­sce sta­rej nazwy "dys­lu­ty­tu". Tro­i­lit swą nazwą na­wią­zu­je do Do­mi­ni­ka Tro­i­li, od­kryw­cy mi­ne­ra­łu w me­te­o­ry­cie Al­ba­re­to.

Wikipedia


troilus

ty­tu­ło­wy bo­ha­ter ro­man­su "Tro­i­lus i Kre­sy­da" au­tor­stwa Ge­of­fre­ya Cha­u­ce­ra


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­i­lus – po­stać mi­to­lo­gicz­na
  • (1208) Tro­i­lus – pla­ne­to­i­da
  • Tro­i­lus – ro­dzaj owa­dów z ro­dzi­ny tar­czów­ko­wa­tych
  • Tro­i­lus i Kre­sy­da

Wikipedia


trois-quarts

[czy­taj: truA kar] z fran­cu­skie­go: trzy czwar­te, zwy­kle o uję­ciu po­sta­ci na por­tre­cie sko­sem do pa­trzą­ce­go, w nie­peł­nym pro­fi­lu; trois qu­arts, en trois qu­arts


SJP.pl


troistość

tro­i­sty cha­rak­ter; tro­ja­kość, po­trój­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co tro­i­ste

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy za­ist­nia­łej tro­i­sto­ści po­rząd­ków praw­nych pod­sta­wo­wym pro­ble­mem było okre­śle­nie wza­jem­nych sto­sun­ków mię­dzy nimi oraz sto­so­wa­nie prawa w prak­ty­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzy n., trojaczki nmos., trójka ż., trója ż., trójeczka ż., potrajanie n., trojenie n., trojaczek mrz., trójnik mrz., trójniak mzw./mrz., triada ż.

 czas. troić ndk., troić się ndk., potrajać ndk., potroić dk.,

 przym. trójkowy, troisty

 przysł. troiście

 licz. trzy, trzeci

Wiktionary


troisty

daw­niej: zło­żo­ny z trzech czę­ści, po­trój­ny, w trzech po­sta­ciach


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. ma­ją­cy trzy czę­ści lub typy, ro­dza­je

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nazwa tryp­tyk na­wią­zu­je do tro­i­stej bu­do­wy oraz li­tur­gicz­nej ge­ne­zy ora­to­riów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzy n., troistość ż., trojaczki nmos., trójka ż., trója ż., trójeczka ż., potrajanie n., trojenie n., trojaczek mrz., trójnik mrz., trójniak mzw./mrz., triada ż.

 czas. troić ndk., troić się ndk., potrajać ndk., potroić dk.

 przym. trójkowy

 przysł. troiście

 licz. trzy, troje, trzeci

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójdzielny, trychotomiczny, potrójny, trojaki

Wiktionary


troić

1. rzad­ko: zwięk­szać trzy­krot­nie; po­tra­jać;
2. troić się:
a) po­więk­szać się trzy­krot­nie;
b) uka­zy­wać się, być wi­dzia­nym w po­trój­nej po­sta­ci;
c) po­tocz­nie: sta­rać się być wszę­dzie, w wielu miej­scach; czwo­rzyć się, uwi­jać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­tro­ić)

 (1.1) rzad. po­więk­szać trzy­krot­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny troić się (dk. po­tro­ić się)

 (2.1) po­więk­szać się trzy­krot­nie

 (2.2) być w po­trój­nej po­sta­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzy n., troistość ż., trojaczki nmos., trójka ż., trója ż., trójeczka ż., potrajanie n., trojenie n., trojaczek mrz., trójnik mrz., trójniak mzw./mrz., triada ż.

 czas. potrajać ndk., potroić dk.,

 przym. troisty, trójkowy

 przysł. troiście

 licz. trzy, troje, trzeci

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potrajać

 (2.1) potrajać się

Wiktionary


troiście

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) na spo­sób tro­i­sty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzy n., troistość ż., trojaczki nmos., trójka ż., trója ż., trójeczka ż., potrajanie n., trojenie n., trojaczek mrz., trójnik mrz., trójniak mzw./mrz., triada ż.

 czas. troić ndk., troić się ndk., potrajać ndk., potroić dk.,

 przym. troisty, trójkowy

 licz. trzy, troje, trzeci

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trojako

Wiktionary


troja

sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne na za­chod­nim wy­brze­żu dzi­siej­szej Tur­cji, Ilion


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w Tro­a­dzie u za­chod­nich wy­brze­ży Azji Mniej­szej;

Wiktionary

Troja, Ilion (gr. Τροία oraz Ἴλιον lub Ἴλιος "Ilios", łac. "Ilium") – sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w Tro­a­dzie u za­chod­nich wy­brze­ży Azji Mniej­szej nad rzeką Ska­man­der. Współ­cze­śnie sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w Tur­cji, na wzgó­rzu Hisarlık w po­bli­żu wsi Tev­fi­kiye, w pro­win­cji Çanakkale.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ho­me­ryc­ka le­gen­da o Troi zo­sta­ła wy­ko­rzy­sta­na przez rzym­skie­go poetę Wer­gi­liu­sza w jego po­e­ma­cie epic­kim Ene­i­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔja, AS: troi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Troada ż., Trojanin mos., Trojańczyk mos., Trojanka ż., trojan m.

 przym. trojański

Wiktionary


trojaczek

1. jedno z troj­ga dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas jed­ne­go po­ro­du;
2. zdrob­nie­nie od: tro­jak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jedno z troj­ga dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas tego sa­me­go po­ro­du

 (1.2) zdrobn. od tro­jak (dawna pol­ska mo­ne­ta)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­ja­czek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Piotr­ków Ku­jaw­ski
  • Tro­ja­czek – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. bar­to­szyc­kim, w gmi­nie Gó­ro­wo Iła­wec­kie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sta­ty­stycz­nie bliź­nię­ta rodzą się raz na osiem­dzie­siąt ciąż, tro­jacz­ki przy­cho­dzą na świat je­szcze rza­dziej: zda­rza­ją się może raz na dwa lata.

 (1.1) Był tak ude­rza­ją­co po­dob­ny do Dun­ca­na i Iza­do­ry, że nie mógł być nikim innym jak tylko ich bra­ku­ją­cym tro­jacz­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójkąt mrz., trójca ż., trzy n., trojak m., trojaczki nmos., trojaki nmos., troistość ż.

 przym. trojaki, troisty

 przysł. trojako, troiście

 licz. trojaki

 czas. troić

 liczgł. trzy

Wiktionary


trojaczka

1. jedno z troj­ga dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas jed­ne­go po­ro­du;
2. zdrob­nie­nie od: tro­jak


SJP.pl

Tro­jacz­ka, Tro­ja­ki (846 m n.p.m.) lub Tro­ja­ki Wierch – mało wy­bit­ny szczyt w od­le­gło­ści około 570 m na wschód od So­ło­we­go Wier­chu. Ze stoku pół­noc­no-za­chod­nie­go spły­wa źró­dło­wy ciek Po­to­ku So­ło­we­go, krót­ki, po­łud­nio­wo-wschod­ni grzbie­cik opada w widły po­to­ku Raz­to­ka i jego do­pły­wu – po­to­ku Cerla.

Wikipedia


trojaczki

1. troje dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas jed­ne­go po­ro­du; troje zwie­rząt uro­dzo­nych w jed­nym mio­cie;
2. po­dręcz­nik na­pi­sa­ny przez trzech au­to­rów;
3. prze­sta­rza­łe: małe tro­ja­ki (na­czy­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zdrobn. od tro­ja­ki (dawne gli­nia­ne na­czy­nie)

 (1.2) środ. po­dręcz­nik na­pi­sa­ny przez trzech au­to­rów

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od tro­ja­czek

Wiktionary

Tro­jacz­ki (fr. "Les Triplés", 2014) – fran­cu­ski se­rial ani­mo­wa­ny wy­pro­du­ko­wa­ny przez wyt­wór­nię SND - M6 Group. Se­rial wy­ko­na­ny tech­ni­ką trój­wy­mia­ro­wą. Pow­stał na pod­sta­wie serii ko­mik­sów stwo­rzo­nej przez Ni­co­le Lam­bert w 1983 roku.

Pre­mie­ra se­ria­lu od­by­ła się we Fran­cji 18 paź­dzier­ni­ka 2014 na fran­cu­skim ka­na­le Fran­ce 5. W Pol­sce se­rial za­de­biu­to­wał 21 wrze­śnia 2015 na an­te­nie MiniMini+.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pla­no­wa­nie menu do­mo­we­go ułat­wia­ło upo­wszech­nie­nie się tro­jacz­ków — trzech pię­tro­wo uło­żo­nych garn­ków z drew­nia­nym uchwy­tem.

 (1.2) Po­dręcz­nik odkąd się uka­zał na rynku sic. za­stą­pił stu­den­tom hi­sto­rii "kra­kow­skie tro­jacz­ki", po­nie­waż był od nich lep­szy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójniak mrz., trója ż., trojaczek m., trojak m., trojaki nmos., troistość ż.

 przym. trojaki, troisty

 przysł. trojako, troiście

 czas. troić

Wiktionary


trojaczkowice

Tro­jacz­ko­wi­ce (nazwa obocz­na: Budy, do 31 grud­nia 2013 roku "Tro­jasz­ko­wi­ce") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bel­skim, w gmi­nie Niedrz­wi­ca Duża.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wikipedia


trojak

1. dawna pol­ska mo­ne­ta zdaw­ko­wa; trzy­gro­szów­ka;
2. ślą­ski ta­niec lu­do­wy tań­czo­ny przez trzy osoby; za­grod­nik;
3. daw­niej: dom na Pod­la­siu skła­da­ją­cy się z trzech izb, przez­na­czo­ny dla służ­by


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cho­re­ogr. etn. tra­dy­cyj­ny, lu­do­wy ta­niec ślą­ski tań­czo­ny przez męż­czyz­nę i dwie ko­bie­ty;

 (1.2) bud. etn. typ pod­la­skie­go tró­ji­zbo­we­go domu miesz­kal­ne­go

 (1.3) nu­mizm. dawna pol­ska mo­ne­ta zdaw­ko­wa;

 (1.4) gwara. zob. tro­ja­ki.

 (1.5) daw. zob. tro­ja­czek.

 (1.6) górn. techn. typ ru­ro­we­go łą­cze­nia o trzech od­ga­łę­zie­niach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­jak – pol­ska mo­ne­ta wpro­wa­dzo­na przez Zyg­mun­ta Sta­re­go w 1528 r.
  • Tro­jak – ślą­ski ta­niec lu­do­wy
  • Tro­jak – szczyt w Gó­rach Zło­tych, w Su­de­tach Wschod­nich, w oko­li­cach Lądka-Zdro­ju
  • Troják – szczyt w Wy­so­kim Je­sio­ni­ku, w Su­de­tach Wschod­nich
  • Tro­jak – część wsi Ada­mów w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­ra­cho­wic­kim, w gmi­nie Brody

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­pe­la za­czę­ła pod­gry­wać do tro­ja­ka i wszy­scy usta­wi­li się trój­ka­mi.

 (1.2) Babka Ce­li­na miesz­ka­ła w tro­ja­ku, który pa­mię­tał czasy za­bo­rów.

 (1.3) Praw­do­po­dob­nie tro­ja­ki bito w Ty­ko­ci­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzy n.

:: zdrobn. trojaczek mrz.

 przym. potrójny, trojaczy, trzeci

 licz. troje, trzeci, trzy, trojaki

 temsłow. trój-, trzecio-, trzy-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) babka

Wiktionary


trojaki

wy­stę­pu­ją­cy w trzech ro­dza­jach, ga­tun­kach, rza­dziej jed­nost­kach, zro­bio­ny na trzy spo­so­by, np. tro­ja­kie za­sto­so­wa­nie cze­goś


SJP.pl

li­czeb­nik wie­lo­ra­ki

 (1.1) do­ty­czą­cy trzech typów, ro­dza­jów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­ja­ki – szczyt na Mię­dzy­gó­rzu Ja­błon­kow­sko-Ko­nia­kow­skim
  • Tro­ja­ki – żleb w Do­li­nie Ja­rząb­czej w pol­skich Ta­trach Za­chod­nich
  • Tro­ja­ki – dawna wieś. Te­re­ny na któ­rych le­ża­ła znaj­du­ją się na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skut­ki ek­sploz­ji bomby ter­mo­ją­dro­wej są tro­ja­kie: ge­ne­ru­je ona pro­mie­nio­wa­nie ter­micz­ne, wy­wo­łu­je ci­śnie­nio­wą falę ude­rze­nio­wą po­wie­trza oraz po­wo­du­je emi­sję in­ten­syw­ne­go pro­mie­nio­wa­nia ją­dro­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔˈjäci, AS: troi ̯äḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trojaczki nmos., trojak mrz., trzy n., trojaczek mrz.

 przysł. trojako

 licz. trzy

Wiktionary


trojako

przy­słó­wek

 (1.1) od­przym. → tro­ja­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔˈjakɔ, AS: troi ̯ako

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trojaki

 licz. trzy, trojaki

 rzecz. trzy n., trojaczek mrz., trojaczki nmos.

Wiktionary


trojakość

tro­ja­ki cha­rak­ter; tro­i­stość, po­trój­ność


SJP.pl


trojan

w in­for­ma­ty­ce, po­tocz­nie: zło­śli­we opro­gra­mo­wa­nie o de­struk­tyw­nym dzia­ła­niu, in­sta­lu­ją­ce się i dzia­ła­ją­ce w ukry­ciu; koń tro­jań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) in­form. koń tro­jań­ski

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­jan – imię mę­skie
  • Tro­jan – osada leśna wsi Za­bu­że w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ło­sic­kim, w gmi­nie Sar­na­ki
  • Tro­jan – część wsi Wrze­si­na w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Jon­ko­wo
  • Tro­jan – w mi­to­lo­gii sło­wiań­skiej jedno z bóstw
  • Tro­jan – mia­sto w środ­ko­wej Buł­ga­rii
  • Tro­jan – wieś w po­łud­nio­wej Buł­ga­rii
  • Tro­jan – bry­tyj­skie przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce małe sa­mo­cho­dy oso­bo­we
  • tro­jan – ro­dzaj szkod­li­we­go opro­gra­mo­wa­nia
  • Tro­jan – szczyt gór­ski na gra­ni­cy Czar­no­gó­ry i Al­ba­nii w pa­śmie Pro­kle­ti­je
  • Tro­jan – skała po­ło­żo­na w Gó­rach Zło­tych (Su­de­ty)
  • Tro­jan – po­jazd wspar­cia tech­nicz­ne­go i roz­mi­no­wa­nia pro­duk­cji bry­tyj­skiej
  • Tro­jan-Ta­u­ra­nac Ra­cing

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Troja ż.

 czas. trojanizować

Wiktionary


trojanek

by­li­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, z ob­sza­rów pół­ku­li pół­noc­nej, o nie­bie­sko­fio­le­to­wych kwia­tach i zi­mo­zie­lo­nych, skó­rza­stych li­ściach ze­bra­nych w przy­ziem­ną ro­ze­tę, kwit­ną­ca wczes­ną wios­ną; przy­laszcz­ka po­spo­li­ta


SJP.pl


trojanin

miesz­ka­niec Troi; Tro­jań­czyk


SJP.pl


trojanizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. stro­ja­ni­zo­wać)

 (1.1) in­form. umie­szczać w za­u­fa­nym opro­gra­mo­wa­niu zło­śli­wy kod, przeksz­tał­ca­jąc je w konia tro­jań­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grupy ze związ­ka­mi pań­stwo­wy­mi coraz czę­ściej wy­ko­rzy­stu­ją na­rzę­dzia o pod­wój­nym za­sto­so­wa­niu i tro­ja­ni­zu­ją znane pa­kie­ty opro­gra­mo­wa­nia, sku­pia­jąc się na ata­kach na in­fra­struk­tu­ry chmu­ro­we i szan­ta­żach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɔjä̃ɲiˈzɔvat͡ɕ, AS: troi ̯ä̃ńizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trojan m., Trojanin m., Trojańczyk m., Trojanka ż.

 przym. trojański

 przysł. trojańsko

Wiktionary


trojanka

by­li­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, z ob­sza­rów pół­ku­li pół­noc­nej, o nie­bie­sko­fio­le­to­wych kwia­tach i zi­mo­zie­lo­nych, skó­rza­stych li­ściach ze­bra­nych w przy­ziem­ną ro­ze­tę, kwit­ną­ca wczes­ną wios­ną; przy­laszcz­ka po­spo­li­ta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­jan­ka – rzeka, do­pływ Warty
  • Tro­jan­ka – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie cho­dzie­skim, w gmi­nie Cho­dzież
  • Tro­jan­ka – wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie ho­ło­wa­niw­skim
  • tro­jan­ka li­tew­ska – na­lew­ka zio­ło­wa pro­du­ko­wa­na w Kow­nie
  • Tro­ja­nów­ka

Wikipedia


trojanowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­ja­no­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Żar­nów
  • Tro­ja­no­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Zie­lon­ki
  • Tro­ja­no­wi­ce – dawna gmina wiej­ska w gu­ber­ni ra­dom­skiej
  • Tro­jan, Tro­ja­no­wo, Tro­ja­nów, Tro­ja­nó­wek, Tro­ja­nów­ka, Tro­ja­ny

Wikipedia


trojanowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


trojanowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­ja­no­wo – wieś w ob­wo­dzie Bur­gas
  • Tro­ja­no­wo – wieś w ob­wo­dzie Stara Za­go­ra
  • Tro­ja­no­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie Klu­ko­wo
  • Tro­ja­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Mu­ro­wa­na Go­śli­na
  • Tro­jan, Tro­ja­no­wi­ce, Tro­ja­nów, Tro­ja­nó­wek, Tro­ja­nów­ka, Tro­ja­ny

Wikipedia


trojanowski

przy­miot­nik od: Tro­jan (mia­sto w Buł­ga­rii)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Tro­ja­now­ski – pol­ski poeta
  • Alek­sandr Tro­ja­now­ski – ra­dziec­ki dy­plo­ma­ta
  • Ed­ward Tro­ja­now­ski – pol­ski ma­larz, two­rzą­cy w stylu se­ce­sji.
  • Eu­ge­niusz Tro­ja­now­ski – pol­ski ar­ty­sta fo­to­graf, uho­no­ro­wa­ny ty­tu­łem Ar­ti­ste
  • Jerzy Tro­ja­now­ski – pol­ski woj­sko­wy
  • Jerzy Tro­ja­now­ski – pol­ski bio­che­mik
  • Ma­ciej Tro­ja­now­ski – pol­ski pre­zen­ter te­le­wi­zyj­ny i tłu­macz
  • Ma­riusz Tro­ja­now­ski – dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki Uni­wer­sy­te­tu War­szaw­skie­go.
  • Mie­czy­sław Ryś-Tro­ja­now­ski – ofi­cer Le­gio­nów Pol­skich, ge­ne­rał Woj­ska Pol­skie­go
  • Oleg Tro­ja­now­ski – ra­dziec­ki dy­plo­ma­ta
  • Rafał Tro­ja­now­ski – pol­ski żuż­lo­wiec.
  • Sta­ni­sław Ty­mo­te­usz Tro­ja­now­ski – fran­cisz­ka­nin, mę­czen­nik II wojny świa­to­wej, bło­go­sła­wio­ny Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go

Wikipedia


trojanów

w in­for­ma­ty­ce, po­tocz­nie: zło­śli­we opro­gra­mo­wa­nie o de­struk­tyw­nym dzia­ła­niu, in­sta­lu­ją­ce się i dzia­ła­ją­ce w ukry­ciu; koń tro­jań­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­ja­nów – część mia­sta So­cha­czew
  • Tro­ja­nów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Pi­szczac
  • Tro­ja­nów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Sław­no
  • Tro­ja­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Tro­ja­nów
  • Tro­ja­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Mrozy
  • Tro­ja­nów – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Opa­tó­wek
  • Tro­ja­nów – dawna gmina w gu­ber­ni war­szaw­skiej
  • Tro­ja­nów – dawna gmina w gu­ber­ni wo­łyń­skiej
  • Tro­ja­nów – dawna gro­ma­da w woj. war­szaw­skim
  • Tro­ja­nów – wieś w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim, w re­jo­nie ży­to­mier­skim
  • Tro­jan, Tro­ja­no­wi­ce, Tro­ja­no­wo, Tro­ja­nó­wek, Tro­ja­nów­ka, Tro­ja­ny

Wikipedia


trojańczyk

miesz­ka­niec Troi; Tro­ja­nin


SJP.pl


trojański

1. przy­miot­nik od: Troja (sta­ro­żyt­ne mia­sto);
2. w in­for­ma­ty­ce: koń tro­jań­ski - zło­śli­we opro­gra­mo­wa­nie o de­struk­tyw­nym dzia­ła­niu, in­sta­lu­ją­ce się i dzia­ła­ją­ce w ukry­ciu; tro­jan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Troją, do­ty­czą­cy Troi

 (1.2) hist. zwią­za­ny z Tro­y­es (mia­stem we Fran­cji)

Wiktionary

Tro­jań­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, znany je­dy­nie z pię­ciu wi­ze­run­ków pie­częt­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Troja ż., Trojanin m., Trojańczyk m., Trojanka ż.

 (1.2)

:: rzecz. Troyes n.

Wiktionary


trojczyk

chrząszcz z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych, szkod­nik zia­ren zbóż i ma­ga­zy­nów żyw­no­ścio­wych; troj­szyk


SJP.pl


trojden

wiel­ki ksią­żę li­tew­ski w la­tach 1269-1282


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Troj­den – imię
  • Troj­den (zm. 1282) – wiel­ki ksią­żę li­tew­ski od ok. 1270
  • Troj­den I (1284/86–1341) – ksią­żę czer­ski i war­szaw­ski
  • Troj­den II (zm. 1427) – ksią­żę raw­ski, płoc­ki, so­cha­czew­ski, go­sty­niń­ski, płoń­ski, beł­ski i wiski od 1426, wspól­nie z brać­mi

Wikipedia


troje

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 3, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 3

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co najm­niej troje z moich są­sia­dów to na­u­czy­cie­le.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔjɛ, AS: troi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzy n., trojak mrz., trójka ż., trójeczka ż.

 czas. troić się, troić

 przym. potrójny, troisty

 licz. trzy

 temsłow. trój-

 przysł. troiście

Wiktionary


trojednik

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych; tró­jed­nik


SJP.pl


trojeściowate

ro­dzi­na ro­ślin dwu­li­ścien­nych li­czą­ca około 3000 ga­tun­ków, prze­waż­nie pną­czy i ro­ślin ziel­nych (rza­dziej drzew i krze­wów), po­cho­dzą­cych z oko­lic tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych


SJP.pl

Tro­je­ścio­wa­te ("Asc­le­pia­da­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu go­rycz­kow­ców (w sy­ste­mie Cron­qu­i­sta z roku 1981). W no­wszych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych (np. sy­stem APG III z 2009) na­le­żą­ce tu ro­śli­ny włą­cza­ne są do to­i­no­wa­tych, jako po­dro­dzi­na "Asc­le­pia­do­i­de­ae". Tak­son w uję­ciu Cron­qu­i­sta li­czył ok. 3000 ga­tun­ków w około 250 ro­dza­jach, za­miesz­ku­ją­cych głów­nie ob­sza­ry tro­pi­kal­ne i sub­tro­pi­kal­ne. Nie­licz­ni przed­sta­wi­cie­le za­miesz­ku­ją także kli­mat umiar­ko­wa­ny.

Wikipedia


trojeściowaty

o ce­chach tro­je­ścio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


trojeściowy

1. → tro­jeść;
2. go­rycz­ka tro­je­ścio­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny go­rycz­ko­wa­tych; go­rycz­ka tro­je­ścio­wa­ta


SJP.pl


trojeść

ro­śli­na z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych o barw­nych, pach­ną­cych kwia­tach, wyt­wa­rza­ją­ca ostry i tru­ją­cy sok mlecz­ny


SJP.pl

Nie mylić z: To­jeść.

Tro­jeść ("Asc­le­pias" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych ("Apo­cy­na­ce­ae"). Obej­mu­je we­dług róż­nych źró­deł od ok. 100–120 do ponad 200 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Środ­ko­wej, gdzie rosną w la­sach, na te­re­nach ska­li­stych i nie­u­żyt­kach, rza­dziej na mo­kra­dłach.

Wikipedia


trojka

trzy­kon­ny za­przęg ro­syj­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. ro­dzaj trój­kon­ne­go ro­syj­skie­go za­przę­gu;

 (1.2) hist. ekon. ze­spół zło­żo­ny z Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej, Eu­ro­pej­skie­go Banku Cen­tral­ne­go i Mię­dzy­na­ro­do­we­go Fun­du­szu Wa­lu­to­we­go, który od­po­wia­dał za usta­le­nie wa­run­ków udzie­le­nia po­mo­cy fi­nan­so­wej Gre­cji, Ir­lan­dii, Por­tu­ga­lii i Cy­pro­wi

 (1.3) polit. ko­mi­tet zło­żo­ny z trzech osób, zwła­szcza z po­przed­nie­go prze­wod­ni­czą­ce­go, obec­ne­go i przysz­łe­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • troj­ka – po­jazd konny
  • troj­ka lub trój­ka – po­ję­cie or­ga­ni­za­cyj­ne w po­li­ty­ce; ko­mi­tet w or­ga­ni­za­cjach mię­dzy­na­ro­do­wych
    • Troj­ka – organ Unii Eu­ro­pej­skiej zwią­za­ny z pre­zy­den­cją Rady UE
    • Tro­i­ka – ze­spół zło­żo­ny z Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej, Eu­ro­pej­skie­go Banku Cen­tral­ne­go i Mię­dzy­na­ro­do­we­go Fun­du­szu Wa­lu­to­we­go, który od­po­wia­dał za usta­le­nie wa­run­ków udzie­le­nia po­mo­cy fi­nan­so­wej Gre­cji, Irla...
  • Troj­ka – sło­wac­ka sta­cja te­le­wi­zyj­na na­da­ją­ca do 2011 r.
  • Troj­ka (RTVS) – trze­ci pro­gram sło­wac­kiej te­le­wiz­ji pu­blicz­nej, wy­star­to­wał w 2019 r.
  • Troj­ka – ame­ry­kań­ska po­wieść fan­ta­stycz­no­na­u­ko­wa
  • Trój­ka
  • Traj­ka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɔjka, AS: troi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. potrajanie n., trojenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Trojka, Trójka, troika

Wiktionary


trojnar

naz­wi­sko


SJP.pl


trojniczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nu­mizm. pół centa, trzy gro­sze

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) (gwara.) Jo je mały po­łaź­ni­czek, przy­niós żech Wóm tu troj­ni­czek. / Troj­ni­czek se we­ście, sy mnie się nie śmiyj­cie.

Wiktionary


trojszyk

chrząszcz z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych, szkod­nik zia­ren zbóż i ma­ga­zy­nów żyw­no­ścio­wych; troj­czyk


SJP.pl


trok

rze­mień, pas, po­wróz do wią­za­nia, przy­wią­zy­wa­nia cze­goś, nie­kie­dy za­koń­czo­ny pętlą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krót­ki sznu­rek, rze­mień, taśma do tro­cze­nia – przy­wią­zy­wa­nia cze­goś;

 (1.2) przy­szy­ty ka­wa­łek ta­siem­ki słu­żą­cy do łą­cze­nia tka­nin (np. w ubra­niu, na­mio­cie)

Wiktionary

Trok – rze­mień, pas lub po­wróz słu­żą­cy do wią­za­nia, przy­wią­zy­wa­nia (przy­tra­cza­nia) cze­goś. W zna­cze­niu po­tocz­nym: pasek, sznu­rek, ta­siem­ka przy­szy­ta do ubra­nia, słu­żą­ca do wią­za­nia lub „ścią­ga­nia” jego czę­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɔk, AS: trok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troczenie n., przytroczenie n.

:: zdrobn. troczek m.

 czas. troczyć ndk., przytroczyć dk.

 przym. trokowy

Wiktionary


troka

rze­mień, pas, po­wróz do wią­za­nia, przy­wią­zy­wa­nia cze­goś, nie­kie­dy za­koń­czo­ny pętlą


SJP.pl


trokar

ostro za­koń­czo­ne na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne; tro­a­kar; trój­gra­niec


SJP.pl

Tro­kar – na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne w kształ­cie pro­wad­ni­cy ru­ro­wej (ka­niu­la, ko­szul­ka, kanał ro­bo­czy, port), w któ­rej umie­szczo­ny jest trzpień ze stali, lub twar­de­go pla­sti­ku (, ob­tu­ra­tor, sztyft, grot) o ostrym bądź za­o­krą­glo­nym za­koń­cze­niu. Tro­ka­ry sto­su­je się w chi­rur­gii en­do­sko­po­wej w celu wyt­wo­rze­nia ka­na­łu przez po­wło­ki ciała do jamy otrzew­nej, jamy opłuc­nej, prze­strze­ni za­o­trzew­no­wej bądź in­nych czę­ści ciała.

Wikipedia


troki

rze­mień, pas, po­wróz do wią­za­nia, przy­wią­zy­wa­nia cze­goś, nie­kie­dy za­koń­czo­ny pętlą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zo­o­techn. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. niec­ka lub ko­ry­to do pa­rze­nia za­bi­tej świni

Wiktionary

Zo­bacz też: troki (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Troki (lit. "Tra­kai," biał. "Трокі)" – mia­sto na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, sie­dzi­ba re­jo­nu troc­kie­go.

Troki leżą na Po­je­zie­rzu Wi­leń­skim, na pół­wy­spie mię­dzy je­zio­ra­mi Galwe na pół­no­cy, Ta­ta­rysz­ki na za­cho­dzie, Łuka na wscho­dzie i Gie­łusz na po­łud­niu. Oś­ro­dek tu­ry­stycz­ny. Mia­stecz­ko po­ło­żo­ne 28 km od Wilna.

Wikipedia


troktolit

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa z ro­dzi­ny gabro; pstrą­go­wiec


SJP.pl

Trok­to­lit (Pstrą­go­wiec) – głę­bi­no­wa za­sa­do­wa skała mag­mo­wa po­dob­na do gabra z grupy ga­bro­i­dów. Od­mia­na gabra oli­wi­no­we­go.

Wikipedia


trolej

od­bie­rak (zbie­racz) prądu, do­star­cza­ją­cy go do sil­ni­ka po­ja­zdu (np. tram­wa­ju bądź tro­lej­bu­su)


SJP.pl


trolejbus

au­to­bus na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną po­bie­ra­ną z sieci trak­cyj­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dro­go­wy po­jazd ko­mu­ni­ka­cji miej­skiej na­pę­dza­ny ener­gią elek­trycz­ną po­bie­ra­ną z sieci trak­cyj­nej;

Wiktionary

Tro­lej­bus – dro­go­wy po­jazd sil­ni­ko­wy (zaz­wy­czaj pa­sa­żer­ski, nie­kie­dy to­wa­ro­wy) z na­pę­dem elek­trycz­nym, po­bie­ra­ją­cy prąd elek­trycz­ny z zew­nętrz­ne­go źró­dła za­si­la­nia (pod­sta­cji trak­cyj­nych) przez dwu­prze­wo­do­wą sieć trak­cyj­ną za poś­red­nict­wem pa­łą­ko­we­go od­bie­ra­ka prądu. W odróż­nie­niu od tram­wa­jów tro­lej­bu­sy mają moż­li­wość omi­nię­cia przesz­ko­dy w ruchu dro­go­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze tro­lej­bu­sy w ruchu miej­skim za­czę­to wpro­wa­dzać na po­cząt­ku dwu­dzie­ste­go wieku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔˈlɛjbus, AS: trolei ̯bus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trolejbusowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) warszawa. trajluś, uczn./stud. trajek, trajtek, żart. trojlejbus, trajlejbus

Wiktionary


trolejbusowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tro­lej­bu­sem, do­ty­czą­cy tro­lej­bu­sów; wy­ko­rzy­stu­ją­cy tro­lej­bu­sy do tran­spor­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trolejbus m.

Wiktionary


troler

że­glar­ski sta­tek ry­bac­ki do po­ło­wu ryb wę­da­mi cią­gnio­ny­mi


SJP.pl


trolit

masa pla­stycz­na, po­dob­na do ce­lu­lo­i­du, otrzy­my­wa­na z azo­ta­nów i oc­ta­nów ce­lu­lo­zy; trud­no­pal­na, sto­so­wa­na jako izo­la­tor


SJP.pl


troll

[czy­taj: trol]
1. w wie­rze­niach ludów skan­dy­naw­skich: nie­przy­chyl­ny lu­dziom ol­brzym lub ka­rzeł, za­miesz­ku­ją­cy zwy­kle gór­skie pie­cza­ry;
2. po­tocz­nie: osoba pro­wo­ku­ją­ca, pod­pu­szcza­ją­ca i de­ner­wu­ją­ca kogoś w in­ter­ne­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mit­germ. skand. isto­ta ma­ją­ca po­stać ol­brzy­ma lub karła, za­miesz­ku­ją­ca zwy­kle gór­skie pie­cza­ry, zaz­wy­czaj nie­przy­jaz­na wobec ludzi;

 (1.2) przen. in­form. w śro­do­wi­sku użyt­kow­ni­ków In­ter­ne­tu: osoba za­mie­szcza­ją­ca na pu­blicz­nym forum na­past­li­we, kon­tro­wer­syj­ne, ośmie­sza­ją­ce in­nych wy­po­wie­dzi, któ­rych celem jest wy­wo­ła­nie dy­sku­sji i sku­pie­nie uwagi na au­to­rze;

Wiktionary

Troll (norw., szw. "troll", duń. "trold") – przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem czło­wie­ka stwór ze skan­dy­naw­skich i ger­mań­skich wie­rzeń lu­do­wych, wy­wo­dzą­cy się z mi­to­lo­gii nor­dyc­kiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Także po­sta­cie dru­go­pla­no­we, takie jak ogry, smoki, trol­le, ry­ce­rze, ol­brzy­my, mają wy­raź­nie przy­pi­sa­ne cechy cha­rak­te­ru.

 (1.2) Za pro­ro­syj­skie wpisy trol­le do­sta­ją spore wy­na­gro­dze­nie z ro­syj­skie­go bu­dże­tu.

 (1.2) W ciągu ostat­nie­go ty­god­nia na­stą­pił gi­gan­tycz­ny atak ze stro­ny za­rów­no me­diów pra­wi­co­wych, sym­pa­ty­ków pra­wi­cy, trol­li z farmy, po­słów pra­wi­cy, jak i eu­ro­po­słów z pra­wi­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔl, AS: trol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trolling mrz., trollowanie n.

 czas. trollować ndk.

Wiktionary


trollerka

[czy­taj: tro­ling] po­tocz­nie: pro­wo­ko­wa­nie, pod­pu­szcza­nie i de­ner­wo­wa­nie kogoś w in­ter­ne­cie; trol­lo­wa­nie, trol­ling


SJP.pl


trollerski

→ troll (osoba) [czy­taj: tro­ler­ski]; trol­lo­wy


SJP.pl


trollica

[czy­taj: tro­li­ca] żeń­ski od­po­wied­nik trol­la


SJP.pl


trolling

[czy­taj: tro­ling] po­tocz­nie: pro­wo­ko­wa­nie, pod­pu­szcza­nie i de­ner­wo­wa­nie kogoś w in­ter­ne­cie; trol­lo­wa­nie, trol­ler­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. wy­sy­ła­nie wro­gich, obraź­li­wych lub kon­tro­wer­syj­nych wia­do­mo­ści na jedno z pu­blicz­nych miejsc w In­ter­ne­cie w celu wznie­ce­nia kłót­ni;

 (1.2) wędk. kon­tro­wer­syj­na me­to­da ło­wie­nia dra­pież­nych ryb po­le­ga­ją­ca na cią­gnię­ciu przy­nę­ty przy­cze­pio­nej do żyłki lub linki za łódką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trol­ling jest zła­ma­niem jed­nej z pod­sta­wo­wych zasad ne­ty­kie­ty.

 (1.1) „Mały trol­ling przed snem – to nawet lep­sze niż lek­tu­ra!” — po­my­śla­ła bab­cia Dusia i odło­ży­ła no­te­bo­o­ka na nocną szaf­kę.

 (1.2) Ty, patrz, ten lamus robi trol­ling, myśli, że ma łódkę to jest pro­fe­sjo­na­li­stą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔlʲĩŋk, AS: trolʹĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troll m., trollowanie n.

 czas. trollować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prowokacja, prowokowanie, awanturnictwo

Wiktionary


trollować

[czy­taj: tro­lo­wać] po­tocz­nie: pro­wo­ko­wać, pod­pu­szczać i de­ner­wo­wać kogoś w in­ter­ne­cie


SJP.pl


trollowy

→ troll [czy­taj: tro­lo­wy]


SJP.pl


trolowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tro­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nietrolowanie n.

 czas. trolować ndk.

Wiktionary


trombektomia

za­bieg po­le­ga­ją­cy na me­cha­nicz­nym usu­nię­ciu skrze­pu krwi z na­czy­nia krwio­no­śne­go


SJP.pl

Trom­bek­to­mia – za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu za­krze­pu z na­czy­nia.

Trom­bek­to­mię wy­ko­nu­je się m.in. u pa­cjen­tów po uda­rze mózgu, w celu od­wró­ce­nia nie­dokr­wie­nia i po­ten­cjal­ne­go wy­co­fa­nia się ob­ja­wów. Za­bieg wy­ko­nu­je się w pier­wszych go­dzi­nach od wy­stą­pie­nia ob­ja­wów.

Wikipedia


trombina

enzym oso­cza pow­sta­ją­cy z nie­ak­tyw­nej pro­trom­bi­ny umoż­li­wia­ją­cy pow­sta­nie nie­roz­pu­szczal­ne­go włó­kni­ka (fi­bry­ny) z roz­pu­szczal­ne­go sub­stra­tu (fi­bry­no­ge­nu) umoż­li­wia­jąc krzep­nię­cie krwi


SJP.pl

Trom­bi­na (ak­ty­wo­wa­ny II czyn­nik krzep­nię­cia krwi) – enzym oso­cza krwi z grupy pro­te­az se­ry­no­wych, które roz­szcze­pia­ją w biał­kach wią­za­nia pep­ty­do­we znaj­du­ją­ce się po kar­bok­sy­lo­wej stro­nie ar­gi­ni­ny. Pow­sta­je z pre­kur­so­ra wy­stę­pu­ją­ce­go we krwi – pro­trom­bi­ny – przez dzia­ła­nie ak­tyw­ne­go czyn­ni­ka X.

Wikipedia


trombinowy

→ trom­bi­na


SJP.pl

Patrz:

trombina

trombita

lu­do­wy dęty in­stru­ment mu­zycz­ny; trem­bi­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. etn. dęty in­stru­ment mu­zycz­ny w po­sta­ci bar­dzo dłu­giej, pro­stej, drew­nia­nej rury, uży­wa­ny przez Hu­cu­łów, także w Ru­mu­nii, na Wę­grzech i Pod­ha­lu; po­dob­ny do li­gaw­ki i ba­zu­ny;

Wiktionary

Trom­bi­ta, trą­bi­ta, trem­bi­ta – lu­do­wy in­stru­ment dęty w kształ­cie pro­stej lub za­gię­tej nieco na końcu rury, się­ga­ją­cej do 4 me­trów dłu­go­ści, uży­wa­ny jako pa­ster­ska trąba wy­da­ją­ca głę­bo­ki, niski dźwięk, oraz jako in­stru­ment sy­gna­ło­wy, słu­żą­cy prze­de wszyst­kim do ko­mu­ni­ko­wa­nia się na od­le­głość i zwo­ły­wa­nia w okre­ślo­nych ce­lach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɔ̃mˈbʲita, AS: trõmbʹita

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trembita

Wiktionary


tromblon

krót­ka broń palna z roz­sze­rzo­nym u wy­lo­tu prze­wo­dem lufy; gar­łacz, sztur­mak


SJP.pl


trombocyt

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) krwin­ka po­zba­wio­na jądra ko­mór­ko­we­go, uczest­ni­czą­ca w pro­ce­sie krzep­nię­cia krwi; krwin­ka płyt­ko­wa, płyt­ka krwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. po­dłuż­na ko­mór­ka po­zba­wio­na jądra od­gry­wa­ją­ca u więk­szo­ści krę­gow­ców istot­ną rolę w pro­ce­sach krzep­nię­cia krwi;

Wiktionary

Trom­bo­cyt, płyt­ka krwi, płyt­ka Biz­zo­ze­ra, krwin­ka płyt­ko­wa – mor­fo­tycz­ny skład­nik krwi, po­dłuż­ny strzę­pek ko­mór­ki (nie jest ona ko­mór­ką w prze­ci­wień­stwie do ery­tro­cy­tów oraz le­u­ko­cy­tów) po­zba­wio­ny jądra ko­mór­ko­we­go, nie­zdol­ny do po­ru­sza­nia się, od­gry­wa­ją­cy u więk­szo­ści krę­gow­ców istot­ną rolę w pro­ce­sach krzep­nię­cia krwi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɔ̃mˈbɔt͡sɨt, AS: trõmbocyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trombocytopenia, trombocytoza, trombocytemia, trombastenia, trombopatia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płytka krwi

Wiktionary


trombocytopenia

ob­ni­że­nie licz­by pły­tek krwi spo­wo­do­wa­ne usz­ko­dze­niem ko­mó­rek szpi­ku kost­ne­go; ma­ło­płyt­ko­wość, trom­bo­pe­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. ma­ło­płyt­ko­wość.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trombocyt mrz.

Wiktionary


trombocytoza

zwięk­szo­na licz­ba pły­tek krwi ponad war­to­ści pra­wi­dło­we; nad­płyt­ko­wość


SJP.pl

Trom­bo­cy­to­za – zwięk­sze­nie licz­by pły­tek krwi u czło­wie­ka po­wy­żej 450 tys./mm³. Wy­stę­pu­je w wielu cho­ro­bach, mię­dzy in­ny­mi o po­dło­żu za­kaź­nym, au­to­im­mu­no­lo­gicz­nym (np. w cho­ro­bie Ka­wa­sa­kie­go i Croh­na), no­wot­wo­rach i przy za­ży­wa­niu niek­tó­rych leków.

Wikipedia


trombofilia

cho­ro­ba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się zwięk­szo­ną krze­pli­wo­ścią krwi i two­rze­niem za­krze­pów w na­czy­niach krwio­no­śnych; nad­krze­pli­wość


SJP.pl

Trom­bo­fi­lia – wro­dzo­ny lub na­by­ty ze­spół cho­ro­bo­wy cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się zwięk­szo­na skłon­no­ścią do two­rze­nia za­krze­pów żyl­nych lub rzad­ko tęt­ni­czych spo­wo­do­wa­ną za­bu­rze­nia­mi w ukła­dzie krzep­nię­cia.

Wikipedia


trombogenny

→ trom­bo­gen


SJP.pl

Patrz:

trombogen

trombokinaza

enzym pro­te­o­li­tycz­ny wy­stę­pu­ją­cy w tkan­kach oraz w płyt­kach krwi i oso­czu, za­po­cząt­ko­wu­ją­cy pro­ces krzep­nię­cia krwi; trom­bo­pla­sty­na, pro­trom­bi­na­za


SJP.pl


tromboksan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, hor­mon tkan­ko­wy po­wo­du­ją­cy agre­ga­cję trom­bo­cy­tów


SJP.pl


tromboliza

roz­pu­szcze­nie za­krze­pu wew­nątrz na­czy­nia krwio­no­śne­go


SJP.pl

Trom­bo­li­za – te­ra­pia, w któ­rej celem, na sku­tek po­da­nia leku trom­bo­li­tycz­ne­go, jest roz­pu­szcza­nie groź­nych dla życia za­krze­pów wew­nątrz na­czyń krwio­no­śnych w celu za­po­bie­że­nia nie­dokr­wien­ne­mu usz­ko­dze­niu tka­nek.

Leki trom­bo­li­tycz­ne dzia­ła­ją po­przez ak­ty­wa­cję fi­bry­no­li­zy – przeksz­tał­ca­ją plaz­mi­no­gen w plaz­mi­nę, która roz­kła­da fi­bry­nę i w kon­sek­wen­cji roz­pu­szcza skrzep.

Wikipedia


trombon

in­stru­ment mu­zycz­ny; puzon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. daw. puzon

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃mbɔ̃n, AS: trõmbõn

Wiktionary


trombonista

daw­niej: osoba gra­ją­ca na trom­bo­nie (pu­zo­nie); trom­bon (rzad­ko), pu­zo­ni­sta


SJP.pl


trombonistka

→ trom­bo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

trombonista

trombopenia

ob­ni­że­nie licz­by pły­tek krwi spo­wo­do­wa­ne usz­ko­dze­niem ko­mó­rek szpi­ku kost­ne­go; ma­ło­płyt­ko­wość, trom­bo­cy­to­pe­nia


SJP.pl


tromboplastyna

enzym pro­te­o­li­tycz­ny wy­stę­pu­ją­cy w tkan­kach oraz w płyt­kach krwi i oso­czu, za­po­cząt­ko­wu­ją­cy pro­ces krzep­nię­cia krwi; trom­bo­ki­na­za, pro­trom­bi­na­za


SJP.pl


trombopoetyna

hor­mon od­po­wie­dzial­ny za pro­duk­cję i doj­rze­wa­nie trom­bo­cy­tów na dro­dze trom­bo­po­e­zy


SJP.pl

Trom­bo­po­e­ty­na – hor­mon od­po­wie­dzial­ny za pro­duk­cję i doj­rze­wa­nie trom­bo­cy­tów (czyli skład­ni­ków krwi od­po­wie­dzial­nych za jej krzep­nię­cie) na dro­dze trom­bo­po­e­zy. Jest pro­du­ko­wa­na głów­nie przez ko­mór­ki wą­tro­by i (w mniej­szej ilo­ści) przez nerki i mię­śnie szkie­le­to­we. Dzia­ła po­bu­dza­ją­co na me­ga­ka­rio­cy­ty szpi­ku kost­ne­go.

Wikipedia


trombopoeza

pro­ces pow­sta­wa­nia trom­bo­cy­tów w szpi­ku kost­nym


SJP.pl

Trom­bo­po­e­za – wie­lo­e­ta­po­wy pro­ces pow­sta­wa­nia trom­bo­cy­tów.

Za­cho­dzi on w na­rzą­dach krwiot­wór­czych, do­kład­nie w szpi­ku kost­nym. Z ko­mór­ki ma­cie­rzy­stej krwiot­wo­rze­nia (he­mo­cy­to­bla­stu) w obrę­bie szpi­ku kost­ne­go pow­sta­je me­ga­ka­rio­blast. W wy­ni­ku zmian ul­tra­struk­tu­ral­nych w obrę­bie tej ko­mór­ki prze­cho­dzi ona w pro­me­ga­ka­rio­cyt, w prze­ci­wień­stwie do pre­kur­so­ra, po­sia­da­ją­cej ziar­ni­sto­ści oraz za­sa­do­chłon­ną cy­to­plaz­mę.

Wikipedia


trombosan

śro­dek za­po­bie­ga­ją­cy two­rze­niu się skrze­plin w na­czy­niach krwio­no­śnych, ha­mu­ją­cy pow­sta­wa­nie pro­trom­bi­ny w wą­tro­bie; dwu­ku­ma­rol


SJP.pl


tromboza

za­krze­pi­ca żył głę­bo­kich


SJP.pl


trompa

na­roż­ne stoż­ko­wa­te skle­pie­nie, sto­so­wa­ne w celu pod­trzy­my­wa­nia gór­nych par­tii bu­dow­li


SJP.pl

Trom­pa – na­roż­ny detal ar­chi­tek­to­nicz­ny (wys­kle­pek) poz­wa­la­ją­cy na przej­ście z rzutu czwo­ro­bocz­ne­go do ośmio­bocz­ne­go lub koła (a nawet elip­sy jak w ka­te­drze w Pizie) sta­no­wią­ce­go pod­sta­wę ko­pu­ły. Trom­pa jest ro­dza­jem ma­łe­go skle­pie­nia zło­żo­ne­go z łęcz­ków zwięk­sza­ją­cych się ku górze.

Wikipedia


tromtadracja

krzy­kli­we i de­mon­stra­cyj­ne gło­sze­nie ja­kichś po­glą­dów; trom­ta­dract­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pejor. krzy­kli­we i de­mon­stra­cyj­ne przed­sta­wie­nie ja­kichś po­glą­dów lub wy­nio­słych haseł po­zba­wio­nych tre­ści

 (1.2) książk. pejor. osoby lub śro­do­wi­ska gło­szą­ce swe po­glą­dy krzy­kli­wie i de­mon­stra­cyj­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɔ̃mtaˈdrat͡sʲja, AS: trõmtadracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tromtadracki

 przysł. tromtadracko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) górnolotność, napuszoność, efekciarstwo

Wiktionary


tromtadracki

efek­ciar­ski, krzy­kli­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. gór­no­lot­ny, na­pu­szo­ny, krzy­kli­wy i po­zba­wio­ny tre­ści

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) książk. osoba, która w spo­sób gór­no­lot­ny, na­pu­szo­ny, krzy­kli­wy i po­zba­wio­ny tre­ści głosi ja­kieś po­glą­dy lub hasła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tromtadracja ż., tromtadractwo n., tromtadrata m.

:: fż. tromtadracka ż.

 przym. tromtadratyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. kabotyński; pot. efekciarski, szpanerski

Wiktionary


tromtadrata

osoba upra­wia­ją­ca trom­ta­dra­cję; krzy­kacz


SJP.pl


tron

1. ozdob­ny fotel bę­dą­cy ho­no­ro­wym miej­scem mo­nar­chy lub do­stoj­ni­ków ko­ściel­nych;
2. książ­ko­wo:
a) wła­dza lub god­ność króla; ko­ro­na;
b) osoba pa­nu­ją­ca, mo­nar­cha;
3. żar­to­bli­wie: sedes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fotel lub po­dob­ny mebel przez­na­czo­ny dla mo­nar­chów lub hie­rar­chów ko­ściel­nych;

 (1.2) przen. sta­no­wi­sko mo­nar­chy w danym kraju

 (1.3) teol. w lm.: we­dług kla­sy­fi­ka­cji Pse­u­do-Dio­ni­ze­go Are­o­pa­gi­ty trze­ci chór aniel­ski;

 (1.4) żart. sedes, musz­la klo­ze­to­wa

Wiktionary

Tron (gr. "thro­nos", "thra­nus", łac. "thro­nus" – "ta­bo­ret", "sie­dze­nie"), w ję­zy­ku sta­ro­pol­skim rów­nież sto­lec – ofi­cjal­ne okre­śle­nie sie­dzi­ska naj­czę­ściej o kształ­cie krze­sła, na któ­rym mo­nar­cha za­sia­da przy ofi­cjal­nych okaz­jach. W sen­sie ab­strak­cyj­nym tron okre­śla rów­nież wła­dzę mo­nar­chii. Wstą­pie­nie mo­nar­chy na tron (in­tro­ni­za­cja) pod­czas obrzę­du ko­ro­na­cji oz­na­cza po­czą­tek pa­no­wa­nia wład­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Król za­siadł na tro­nie i za­my­ślił się.

 (1.2) W XV wieku tron Pol­ski na­le­żał do Ja­giel­lo­nów.

 (1.3) Razem z tro­na­mi i che­ru­bi­na­mi se­ra­fi­ni prze­by­wa­ją przed Bo­giem w świa­tło­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔ̃n, AS: trõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. detronizacja ż., intronizacja ż., tronowanie n.

 czas. tronować ndk., detronizować ndk., intronizować ndk.

 przym. tronowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) państwo, władztwo

Wiktionary


trondheim

[czy­taj: tron­hejm] mia­sto w Nor­we­gii


SJP.pl

Trond­he­im (daw­niej Ni­da­ros oraz Trondh­jem) – mia­sto w Nor­we­gii, nad Trond­he­imsf­jor­den u uj­ścia rzeki Ni­del­vy. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny, do­brze roz­wi­nię­ty prze­mysł stocz­nio­wy, ma­szy­no­wy, me­ta­lo­wy, rybny, ważny port hand­lo­wy i ry­bac­ki.

Ważny oś­ro­dek spor­tów zi­mo­wych (trasy bie­go­we, skocz­nie nar­ciar­skie). W 2023 miej­sco­wość li­czy­ła 212 660 miesz­kań­ców.

Wikipedia


trondheimski

→ Trond­he­im [czy­taj: tron­hejm­ski]


SJP.pl


tronik

zdrob­nia­le: tron (1. ozdob­ny fotel bę­dą­cy ho­no­ro­wym miej­scem mo­nar­chy lub do­stoj­ni­ków ko­ściel­nych;
2. żar­to­bli­wie: sedes)


SJP.pl


tronowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tro­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tronować ndk.

 rzecz. tron mrz.

Wiktionary


tronować

1. spra­wo­wać wła­dzę mo­nar­szą; kró­lo­wać, pa­no­wać;
2. zaj­mo­wać na­czel­ne, naj­waż­niej­sze miej­sce


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zaj­mo­wać tron

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tron m., tronowanie n.

Wiktionary


tronowy

przy­miot­nik od: tron


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tronu, zwią­za­ny z tro­nem; bę­dą­cy miej­scem, gdzie stoi tron

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Im­pe­ra­tor przyj­mie ją w sali tro­no­wej nie po to, by ją prze­słu­chać (choć Mon sły­sza­ła, że niek­tó­rych prze­słu­chu­je oso­bi­ście), lecz by spoj­rzeć na nią i wy­krzy­wić po­sta­rza­łą, wo­sko­wa­tą twarz w ja­do­wi­tym uśmie­chu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tron m.

Wiktionary


troodon

ro­dzaj di­no­za­u­ra ga­dzio­mied­nicz­ne­go, ży­ją­ce­go około 70 mln lat temu


SJP.pl

Tro­o­don – ro­dzaj wąt­pli­we­go pta­ko­po­dob­ne­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny tro­o­don­tów (Tro­o­don­ti­dae), ży­ją­ce­go pod ko­niec okre­su kre­do­we­go, około 70 mln lat temu. Jego nazwa oz­na­cza „ra­nią­cy ząb”. Od­kry­ty w 1855 w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Jego zęby po­sia­da­ją cha­rak­te­ry­stycz­ne ząb­ko­wa­nia i pod niek­tó­ry­mi wzglę­da­mi przy­po­mi­na­ją zęby di­no­za­u­rów ro­śli­no­żer­nych, co su­ge­ru­je wszyst­ko­żer­ność tro­o­do­na.

Wikipedia


troodony

ro­dzaj di­no­za­u­ra ga­dzio­mied­nicz­ne­go, ży­ją­ce­go około 70 mln lat temu


SJP.pl

Tro­o­do­ny (Tro­o­don­ti­dae) – ro­dzi­na te­ro­po­dów z grupy ce­lu­ro­za­u­rów. Żyły w póź­nej jurze i kre­dzie. Przy­pu­szcza się, że tros­kli­wie opie­ko­wa­ły się swoim po­tom­stwem. Jedno ze zna­le­zisk do­wo­dzi, że di­no­za­u­ry te sy­pia­ły w po­dob­nej po­zy­cji, jak dzi­siej­sze ptaki.

Wikipedia


trooper

[czy­taj: tru­per] model sa­mo­cho­du marki Isuzu


SJP.pl

Tro­o­per – piwo gór­nej fer­men­ta­cji ist­nie­ją­ce na rynku od 2013 roku. Pow­sta­łe w wy­ni­ku współ­pra­cy wo­ka­li­sty ze­spo­łu he­a­vy­me­ta­lo­we­go Iron Ma­i­den, Bruce’a Dic­kin­so­na, z bro­wa­rem Ro­bin­sons Bre­we­ry. Efek­tem tego jest kla­sycz­ne jasne Ale, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się chmie­lo­wym aro­ma­tem (chmie­le: Gol­dings, Bobek, Ca­sca­de).

Wikipedia


troostyt

skład­nik struk­tu­ral­ny stali i żeliw sza­rych pod­da­nych obrób­ce ciepl­nej


SJP.pl

Tro­o­styt – drob­no­ziar­ni­sta od­mia­na per­li­tu; mie­sza­ni­na fer­ry­tu i ce­men­ty­tu pow­sta­ją­ca z au­ste­ni­tu w wy­ni­ku prze­mia­ny eu­tek­to­i­dal­nej. Naj­czę­ściej uzy­sku­je się go w wy­ni­ku prze­mia­ny izo­ter­micz­nej au­ste­ni­tu w tem­pe­ra­tu­rze około 550 °C. Nazwa tro­o­styt po­cho­dzi od naz­wi­ska fran­cu­skie­go che­mi­ka Lo­u­i­sa Jo­sep­ha Tro­o­sta (1825–1911). Nie do końca się przy­ję­ła w świe­cie ma­te­ria­łoz­naw­ców, dla­te­go naj­czę­ściej w li­te­ra­tu­rze an­giel­skiej można zna­leźć okre­śle­nie "fine pe­ar­li­te".

Wikipedia


trop

1. od­ci­ski zwie­rzę­cych koń­czyn na ziemi, śnie­gu; ślad;
2. w li­te­ra­tu­rze: wyraz bądź zwrot w zna­cze­niu prze­no­śnym (np. ale­go­ria, me­to­ni­mia, me­ta­fo­ra);
3. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) wstaw­ka me­lo­dycz­na do­da­wa­na do me­lo­dii cho­ra­ło­wej razem z nowym tek­stem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ślad od­ci­śnię­tych stóp

 (1.2) liter. zwrot o zna­cze­niu prze­no­śnym;

 (1.3) muz. wstaw­ka me­lo­dycz­na do­da­wa­na z nowym tek­stem do me­lo­dii cho­ra­ło­wej

 (1.4) filoz. ar­gu­ment przed­sta­wia­ny przez scep­ty­ków, ma­ją­cy wy­ka­zać, że żadne twier­dze­nie nie może być ani udo­wod­nio­ne, ani też oba­lo­ne i że wszel­kie poz­na­nie jest nie­moż­li­we

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: tro­pić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trop – drob­na pieśń li­tur­gicz­na pow­sta­ła w wy­ni­ku pod­kła­da­nia tek­stu pod me­lo­die śpie­wu li­tur­gicz­ne­go.
  • trop – w re­to­ry­ce za­stą­pie­nie pew­ne­go słowa lub wy­ra­że­nia innym – dla więk­szej obra­zo­wo­ści, wy­ra­zi­sto­ści i sku­tecz­no­ści prze­ka­zu słow­ne­go.
  • trop – ślad koń­czyn (łap, kopyt itp.) zwie­rzę­cia.
  • ślad
  • tro­pi­ciel

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɔp, AS: trop

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. tropiciel m., tropicielstwo n., tropienie n., tropowiec mzw.

 czas. tropić ndk., wytropić dk.

 (1.2-4)

 przym. tropiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślad

Wiktionary


troparion

po­e­tyc­ki śpiew li­tur­gicz­ny o pro­stej struk­tu­rze i ryt­micz­nej ka­den­cji, przy­bli­ża­ją­cy hi­sto­rię i zna­cze­nie so­te­rio­lo­gicz­ne da­ne­go świę­ta, wy­da­rze­nia lub świę­te­go, jedna z form mu­zycz­nych w obrząd­ku bi­zan­tyj­skim


SJP.pl


tropiciel

osoba tro­pią­ca zwie­rzy­nę; osoba bie­gła w tro­pie­niu, osa­cza­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) łow. osoba tro­pią­ca zwie­rzy­nę

 (1.2) przen. szpi­cel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) kynol. łow. pies tro­pią­cy zwie­rzy­nę;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­pi­ciel (film 1987)
  • Tro­pi­ciel (film 2000) (ang. The Trac­ker)
  • Tro­pi­ciel (film 2007)
  • Tro­pi­ciel (film 2010) (ang. Trac­ker)
  • Tro­pi­ciel po­wieść Or­so­na Scot­ta Carda
  • Tro­pi­ciel śla­dów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzie­dzi­co­wie mają do­brych tro­pi­cie­li, urzą­dza­ją do­sko­na­łe po­lo­wa­nia.

 (1.2) Ślad od­na­lazł in­diań­ski tro­pi­ciel z wio­ski nad po­to­kiem.

 (2.1) My­śli­wy trzy­ma tro­pi­cie­la u sie­bie, trak­tu­je go nie­o­mal jak człon­ka ro­dzi­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trop m., tropienie n., tropicielstwo n., tropowiec mzw.

 czas. tropnąć się, tropić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) tropowiec

Wiktionary


tropicielka

→ tro­pi­ciel


SJP.pl

Tro­pi­ciel­ka – drugi żeń­ski sto­pień har­cer­ski w ZHP, SHK Za­wi­sza i ZHR. Przez­na­czo­ny dla dziew­cząt wieku 12-13 lat. Oz­na­cze­niem stop­nia jest srebr­na li­lij­ka na­bi­ta na Krzy­żu Har­cer­skim (ZHR) lub dwie belki na pa­go­nie (ZHP).

Wikipedia

Patrz:

tropiciel

tropicielski

→ tro­pi­ciel, → tro­pi­ciel­stwo


SJP.pl

Patrz:

tropiciel, → tropicielstwo

tropicielstwo

za­ję­cie tro­pi­cie­la; tro­pie­nie


SJP.pl


tropiczny

do­ty­czą­cy tro­pi­ku; tro­pi­kal­ny


SJP.pl


tropienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tro­pić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tropić

 rzecz. tropiciel mzw./mos.

Wiktionary


tropik

1. stre­fa po­ło­żo­na mię­dzy zwrot­ni­ka­mi Raka i Ko­zio­roż­ca; tro­pi­ki;
2. go­rą­cy i na ogół bar­dzo wil­got­ny kli­mat cha­rak­te­ry­stycz­ny dla tego ob­sza­ru;
3. zew­nętrz­na war­stwa na­mio­tu, za­bez­pie­cza­ją­ce przed utra­tą cie­pła oraz przed opa­da­mi;
4. tka­ni­na wy­ko­na­na z wełny lub elany;
5. ubra­nie z tego ma­te­ria­łu;
6. zdrob­nie­nie od: trop (ślad);
7. zdrob­nie­nie od: trop (wyraz)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. go­rą­ca i wil­got­na stre­fa kli­ma­tycz­na na Ziemi po­ło­żo­na mię­dzy zwrot­ni­ka­mi;

 (1.2) włók. lekka i cien­ka tka­ni­na na let­nie ubra­nia

 (1.3) wierzch­nia war­stwa na­mio­tu tu­ry­stycz­ne­go;

 (1.4) astr. zwrot­nik, zwrot­nik nie­bie­ski

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • stre­fa mię­dzyz­wrot­ni­ko­wa (tro­pi­kal­na)
  • tro­pik (na­miot)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w tro­pi­kach i sub­tro­pi­kach.

 (1.2) Włóż kurt­kę z tro­pi­ku, jest bar­dziej prze­wiew­na.

 (1.3) Po­wierzch­nia tro­pi­ku po­kry­ta była żół­tym pyłem z sosen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔpʲik, AS: tropʹik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tropikalny, tropikowy

 przysł. tropikalnie

 rzecz. subtropik mrz.

Wiktionary


tropika

dział se­man­ty­ki po­e­tyc­kiej zaj­mu­ją­cy się prze­no­śnia­mi w ję­zy­ku ar­ty­stycz­nym


SJP.pl


tropikalizacja

1. przy­sto­so­wa­nie kon­struk­cji ma­szyn i urzą­dzeń do ek­splo­a­ta­cji w wa­run­kach tro­pi­kal­nych
2. na­da­wa­nie ma­te­ria­łom od­por­no­ści na wa­run­ki tro­pi­kal­ne


SJP.pl


tropikalizacyjny

1. przy­miot­nik od: tro­pi­ka­li­za­cja
2. ko­mo­ra tro­pi­ka­li­za­cyj­na - urzą­dze­nie utrzy­mu­ją­ce w swym wnę­trzu po­żą­da­ne wa­run­ki kli­ma­tycz­ne, uży­wa­ne do badań w wa­run­kach tro­pi­kal­nych


SJP.pl


tropikalizować

na­da­wać ma­te­ria­łom od­por­ność na wa­run­ki tro­pi­kal­ne


SJP.pl


tropikalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tro­pi­kal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tropikalizacja ż.

 przym. tropikalny

 przysł. tropikalnie

Wiktionary


tropikalny

przy­miot­nik

 (1.1) ty­po­wy dla stre­fy mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, o kli­ma­cie go­rą­cym i wil­got­nym

 (1.2) daw. lub spec. zwią­za­ny z tro­pi­ka­mi (czyli zwrot­ni­ka­mi)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ja­kich kra­jach tro­pi­kal­nych by­wa­łaś?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɔpʲiˈkalnɨ, AS: tropʹikalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tropik m., tropikalność ż.

 przym. tropikowy, subtropikalny

 przysł. tropikalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gorący, upalny, ciepły, podzwrotnikowy, zwrotnikowy, równikowy

Wiktionary


tropikamid

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek cho­li­no­li­tycz­ny sto­so­wa­ny w dia­gno­sty­ce i przy­go­to­wa­niach do za­bie­gów oku­li­stycz­nych w celu roz­sze­rze­nia źre­ni­cy;

Wiktionary

Tro­pi­ka­mid ( tro­pi­ca­mi­dum) – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, z grupy pi­ry­dyn, cho­li­no­li­tyk, lek sto­so­wa­ny w dia­gno­sty­ce i przy­go­to­wa­niu do za­bie­gów oku­li­stycz­nych.

Wikipedia


tropiki

1. stre­fa po­ło­żo­na mię­dzy zwrot­ni­ka­mi Raka i Ko­zio­roż­ca; tro­pi­ki;
2. go­rą­cy i na ogół bar­dzo wil­got­ny kli­mat cha­rak­te­ry­stycz­ny dla tego ob­sza­ru;
3. zew­nętrz­na war­stwa na­mio­tu, za­bez­pie­cza­ją­ce przed utra­tą cie­pła oraz przed opa­da­mi;
4. tka­ni­na wy­ko­na­na z wełny lub elany;
5. ubra­nie z tego ma­te­ria­łu;
6. zdrob­nie­nie od: trop (ślad);
7. zdrob­nie­nie od: trop (wyraz)


SJP.pl


tropina

zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na hy­dro­li­zy atro­pi­ny; ma za­sto­so­wa­nie w me­dy­cy­nie


SJP.pl


tropiszewo

Tro­pi­sze­wo ( Trap­pen­fel­de) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie mal­bor­skim, w gmi­nie Lich­no­wy. Leży na ob­sza­rze "Wiel­kich Żuław Mal­bor­skich". Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


tropiszów

Tro­pi­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Igo­ło­mia-Wa­wrzeń­czy­ce.

Wieś du­chow­na, włas­ność Opact­wa Be­ne­dyk­ty­nek w Sta­niąt­kach po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie pro­szow­skim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wikipedia


tropizm

re­ak­cja ru­cho­wa (zwrot lub wy­gię­cie) ro­ślin i niż­szych zwie­rząt pro­wa­dzą­cych osia­dły tryb życia na bodź­ce zew­nętrz­ne dzia­ła­ją­ce kie­run­ko­wo (np. na świa­tło, wil­got­ność śro­do­wi­ska), do­dat­nia w kie­run­ku dzia­ła­nia bodź­ca lub ujem­na w kie­run­ku prze­ciw­nym; także wro­dzo­na zdol­ność or­ga­niz­mów do wy­ko­ny­wa­nia ta­kich ru­chów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ruchy wzro­sto­we ro­ślin lub ich czę­ści oraz ruchy niż­szych zwie­rząt pod wpły­wem dzia­ła­nia bodź­ców, wy­ko­ny­wa­ne przez or­ga­nizm w kie­run­ku źró­dła bodź­ców (tro­pizm do­dat­ni) lub w stro­nę prze­ciw­ną (tro­pizm ujem­ny); zdol­ność or­ga­niz­mów do wy­ko­ny­wa­nia ta­kich ru­chów;

Wiktionary

Tro­pizm – re­ak­cja ru­cho­wa ro­ślin, grzy­bów i niż­szych zwie­rząt na bodź­ce zew­nętrz­ne. Ruch (zwrot lub wy­gię­cie) w kie­run­ku bodź­ca to tro­pizm do­dat­ni, pla­gio­tro­pizm, w kie­run­ku prze­ciw­nym – tro­pizm ujem­ny, or­to­tro­pizm. Pla­gio­tro­pizm może przy­bie­rać formę tro­piz­mu trans­wer­sal­ne­go, po­le­ga­ją­ce­go na usta­wie­niu or­ga­nu pod kątem 90° do bodź­ca – dia­tro­pizm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Że to jest wszyst­ko par­cie do szczę­ścia, do tego nie­wy­raź­ne­go celu za mgłą, a może z mgły, który na­zy­wa się szczę­ście i który jest jak tro­piz­my — świa­tło wszczy­na­ją­ce w ma­te­rii na­sze­go je­ste­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔpʲism̥, AS: tropʹism̦

Wiktionary


tropić

1. w ło­wiect­wie: ści­gać zwie­rza, po­dą­ża­jąc jego tro­pem; śle­dzić;
2. śle­dzić, szu­kać kogoś, zwła­szcza w celu poj­ma­nia; ści­gać;
3. prze­no­śnie: szu­kać śla­dów, ob­ja­wów cze­goś, zwła­szcza w celu wy­e­li­mi­no­wa­nia cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) iść za kimś lub za czymś po jego śla­dach – tro­pach, za­pa­chu

 (1.2) przen. śle­dzić, ści­gać kogoś lub coś

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mart­wić, boleć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔpʲit͡ɕ, AS: tropʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trop mrz., tropienie n., tropiciel mos., tropicielka ż., tropowiec mzw.

 czas. tropnąć się, wytropić dk.

Wiktionary


tropnąć

po­tocz­nie: trop­nąć się - zo­rien­to­wać się w czymś, do­my­ślić się cze­goś


SJP.pl


tropofit

Tro­po­fit (gr. "tro­pos" – zwrot) – ro­śli­na kli­ma­tu zmien­ne­go, gdzie okre­sy ko­rzyst­nych wa­run­ków dla wzro­stu ro­ślin po­ja­wia­ją się cy­klicz­nie. Tro­po­fi­ty po­tra­fią przetr­wać za­rów­no ostrą zimę jak i upal­ne lato, okres suchy i mokry.

Tro­po­fi­ty po­tra­fią przetr­wać nie­ko­rzyst­ne okre­sy roz­wo­ju do­sto­so­wu­jąc do nich swój po­krój i ak­tyw­ność ży­cio­wą.

Wikipedia


tropokolagen

bio­po­li­mer zbu­do­wa­ny z trzech czą­ste­czek ko­la­ge­nu


SJP.pl

Tro­po­ko­la­gen – zło­żo­ny bio­po­li­mer, zbu­do­wa­ny z trzech czą­ste­czek ko­la­ge­nu, two­rzą­cych po­trój­ną he­li­sę o ści­słej bu­do­wie. Sta­no­wi struk­tu­ral­ną pod­sta­wę bu­do­wy włó­kien ko­la­ge­no­wych o więk­szej gru­bo­ści, wy­dzie­la­ny do prze­strze­ni mię­dzy­ko­mór­ko­wej po­li­me­ry­zu­je w grub­sze włó­kna o róż­nej gru­bo­ści. Dłu­gość splo­tu tro­po­ko­la­ge­nu wy­no­si 260 nm, gru­bość 1,5 nm o skoku 0,3 nm. Syn­te­ty­zo­wa­ny jest prze­de wszyst­kim przez fi­bro­bla­sty w tkan­ce łącz­nej.

Wikipedia


troponina

biał­ko uczest­ni­czą­ce w me­cha­niz­mie re­gu­la­cji skur­czu mię­śnia ser­co­we­go


SJP.pl

Tro­po­ni­na – biał­ko re­gu­lu­ją­ce skur­cze mię­śni po­przecz­nie prąż­ko­wa­nych i mię­śnia ser­co­we­go.

Oz­na­cze­nie ser­co­wych izo­form tro­po­nin ma pod­sta­wo­we zna­cze­nie w dia­gno­sty­ce za­wa­łu mię­śnia ser­co­we­go.

Wikipedia


troponinowy

→ tro­po­ni­na


SJP.pl

Patrz:

troponina

tropopauza

w me­te­o­ro­lo­gii: przej­ścio­wa war­stwa mię­dzy tro­pos­fe­rą a stra­tos­fe­rą o jed­na­ko­wej tem­pe­ra­tu­rze w prze­kro­ju pio­no­wym


SJP.pl

Tro­po­pa­u­za – war­stwa at­mos­fe­ry ziem­skiej o gru­bo­ści ok. 1–2 km, two­rzą­ca stre­fę przej­ścio­wą mię­dzy tro­pos­fe­rą a stra­tos­fe­rą.

Nad bie­gu­na­mi roz­cią­ga się na wy­so­ko­ści od ok. 6–8 km, w sze­ro­ko­ściach umiar­ko­wa­nych do 10–12 km, a nad rów­ni­kiem pod­no­si się do 15–17 km. Jej po­ło­że­nie za­le­ży rów­nież od pory roku – latem znaj­du­je się wyżej. Tem­pe­ra­tu­ra w war­stwie tej sięga do −55 °C.

Wikipedia


troposfera

naj­niż­sza war­stwa at­mos­fe­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ge­o­fiz. naj­niż­sza war­stwa at­mos­fe­ry Ziemi, która znaj­du­je się bez­poś­red­nio nad po­wierzch­nią pla­ne­ta­a­ne­ty i roz­cią­ga się do wy­so­ko­ści około 8–18 km, w za­leż­no­ści od sze­ro­ko­ści ge­o­gra­ficz­nej (naj­niż­sza nad bie­gu­na­mi, naj­wyż­sza nad rów­ni­kiem)

Wiktionary

Tro­pos­fe­ra – naj­niż­sza war­stwa at­mos­fe­ry pla­ne­ty, za­wie­ra­ją­ca więk­szość jej masy, w któ­rej tem­pe­ra­tu­ra za­sad­ni­czo ma­le­je ze wzro­stem wy­so­ko­ści. Jej górną gra­ni­cą jest tro­po­pa­u­za, która od­dzie­la ją od wyż­szej stra­tos­fe­ry (na pla­ne­tach, na któ­rych stra­tos­fe­ra nie wy­stę­pu­je, tro­pos­fe­ra leży pod me­zos­fe­rą). W tro­pos­fe­rze czę­ste są tur­bu­len­cje, wy­stę­pu­ją tam naj­waż­niej­sze pro­ce­sy kształ­tu­ją­ce po­go­dę i kli­mat.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tro­pos­fe­rze tem­pe­ra­tu­ra spada wraz z wy­so­ko­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. troposferyczny

Wiktionary


troposferyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z tro­pos­fe­rą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troposfera ż.

Wiktionary


tropowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. łow. pies tro­pią­cy zwie­rzy­nę;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­po­wied­nio uło­żo­ny ogar pol­ski może być do­sko­na­łym tro­pow­cem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trop m., tropiciel m., tropienie n.

 czas. tropnąć się, tropić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pies gończy

Wiktionary


tropowy

→ trop


SJP.pl

Patrz:

trop

troppo

za wiele - okre­śle­nie uży­wa­ne w po­wią­za­niu z in­ny­mi


SJP.pl


troska

tros­kli­wość, pie­czo­ło­wi­tość, opie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chęć po­mo­cy komuś; dba­łość o czy­jeś dobro

 (1.2) zmart­wie­nie, kło­pot

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­ska – przy­sió­łek wsi Goszcz w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ole­śnic­kim, w gmi­nie Twar­do­gó­ra
  • Tro­ska – nie­ist­nie­ją­ca osada w woj. lu­bu­skim, w pow. no­wo­sol­ski, w gmi­nie Ko­żu­chów
  • Tro­ska – ko­lo­nia wsi Ra­cho­cin w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Sierpc
  • Tro­ski
  • Etyka tro­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta pie­lę­gniar­ka ob­da­rza tro­ską wszyst­kich pa­cjen­tów.

 (1.2) Odkąd zep­suł się sa­mo­chód, nasze wa­ka­cje są pełne trosk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔska, AS: troska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troskliwość ż., troskanie n., zatroskanie n., beztroskość ż.

 czas. troszczyć się ndk., zatroszczyć się dk.

 przym. troskliwy, zatroskany

 przysł. troskliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opieka, czułość

Wiktionary


troskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tro­skać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troska ż., zatroskanie n., troszczenie n., zatroszczenie n.

 czas. troskać ndk., zatroskać dk., troszczyć ndk., zatroszczyć dk.

Wiktionary


troskawy

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. pełen tro­ski

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔˈskavɨ, AS: troskavy

Wiktionary


troskać

tro­skać się - daw­niej:
1. mart­wić się, nie­po­ko­ić się;
2. my­śleć o czymś z nie­po­ko­jem i obawą; tro­szczyć się


SJP.pl


troskliwie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z tro­ską, dba­ło­ścią, od­da­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. beztroskość ż., troska ż., troskliwość ż.

 czas. troszczyć się

 przym. troskliwy

Wiktionary


troskliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tros­kli­wie


SJP.pl


troskliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie tros­kli­wym w opie­ce lub zaj­mo­wa­niu się czymś

 (1.2) daw. zmart­wie­nie, zgry­zo­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A wyp­chaj się pan z tą całą pań­ską tros­kli­wo­ścią!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troska ż., troszczenie się n.

 czas. troszczyć ndk., troszczyć się ndk.

 przym. troskliwy

 przysł. troskliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dbałość, opiekuńczość, pieczołowitość, staranność

Wiktionary


troskliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tros­kli­wy


SJP.pl


troskliwy

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy tro­skę, zmart­wie­nie, nie­po­kój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­szu­ku­ję tros­kli­we­go opie­ku­na dla dwóch mie­sięcz­nych szcze­niąt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔsˈklʲivɨ, AS: trosklʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troska ż., troskliwość ż., beztroskość ż.

 czas. troszczyć się, zatroszczyć się

 przysł. troskliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opiekuńczy, dbały

Wiktionary


troszczyn

ga­tu­nek krze­wu z ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych; kru­szy­na po­spo­li­ta, sza­kłak kru­szy­na, wil­czy­na


SJP.pl

Tro­szczyn – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Opa­le­ni­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) wieś wzmian­ko­wa­na była jako Tro­szczyn Olę­dry i na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym po­wie­cie bu­kow­skim, który dzie­lił się na czte­ry okrę­gi (bu­kow­ski, gro­dzi­ski, lu­to­myśl­ski oraz lwow­kow­ski).

Wikipedia


troszczyna

ga­tu­nek krze­wu z ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych; kru­szy­na po­spo­li­ta, sza­kłak kru­szy­na, wil­czy­na


SJP.pl


troszczyno

ga­tu­nek krze­wu z ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych; kru­szy­na po­spo­li­ta, sza­kłak kru­szy­na, wil­czy­na


SJP.pl

Tro­szczy­no (niem. "Frie­drichs­gna­de") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Ra­do­wo Małe.

Wikipedia


troszczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


troszeczkę

nie­wie­le, ka­pecz­kę


SJP.pl

li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) zdrobn. od: tro­chę; bar­dzo mało, ma­lut­ko, odro­bi­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­de­usz wy­su­nął spod koca i koł­dry lewą rękę, tro­szecz­kę, tylko aby spraw­dzić, która go­dzi­na.

 (1.1) Uda­wa­łam przed tym tak­sia­rzem, że je­stem cu­dzo­ziem­ką i po pol­sku mówię tylko ot, tro­szecz­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔˈʃɛt͡ʃkɛ, AS: trošečke

Wiktionary

Powiązane:

 licz. trochę, troszeńkę, troszkę

 przysł. troszkę, troszeńkę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odrobinkę

Wiktionary


troszeńkę

przy­słó­wek

 (1.1) pot. bar­dzo mało

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tomku, skup się cho­ciaż tro­szeń­kę.

 (1.1) Chyba tro­szeń­kę się spóź­ni­łaś?

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. trochę, troszkę

 licz. trochę, troszkę, troszeczkę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) troszeczkę, troszkę

Wiktionary


troszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


troszkowo

Trosz­ko­wo (niem. "Klac­ken­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, po­wie­cie bar­to­szyc­kim, gmi­nie Bisz­ty­nek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


troszkę

przy­słó­wek

 (1.1) bar­dzo mało

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) B. lp. od: trosz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) By­li­śmy już trosz­kę znu­dze­ni jego ga­da­niem.

 (1.1) Mu­sisz się trosz­kę bar­dziej sku­pić.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. trochę, troszeńkę

 licz. trochę, troszeczkę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) troszeczkę, troszeńkę

Wiktionary


troszyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tro­szyn – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Tro­szyn
  • Tro­szyn – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Miesz­ko­wi­ce
  • Tro­szyn – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Wolin
  • Tro­szyn – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim
  • Tro­szyn – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ostro­łęc­kim w wo­je­wództ­wie war­szaw­skim
  • Tro­szyn – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ka­mień­skim
  • Tro­szyn – ko­le­jo­wy przy­sta­nek oso­bo­wy w Tro­szy­nie, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim
  • Alek­siej Tro­szyn – ro­syj­ski, a na­stęp­nie ra­dziec­ki woj­sko­wy
  • Mak­sym Ju­re­wicz Tro­szyn – (1978-1995) pie­śniarz, poeta ro­syj­ski
  • Nowy Tro­szyn, Tro­szyn Pol­ski

Wikipedia


troszynek

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Tro­szy­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Wolin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


troszyński

przy­miot­nik od: Tro­szyn


SJP.pl


trot

daw­niej: nie­wiel­ka ga­łąz­ka na opał


SJP.pl

Trot ( 트로트 "te­u­ro­teu") – ga­tu­nek ko­re­ań­skiej mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej, znany z uży­wa­nia pow­ta­rzal­nych ryt­mów i mo­du­la­cji wo­kal­nych. Jest uz­na­wa­ny za naj­star­szą formę ko­re­ań­skiej mu­zy­ki po­po­wej. Sfor­mu­ło­wa­ny w cza­sie ja­poń­skich rzą­dów na po­cząt­ku XX wieku, ga­tu­nek uksz­tał­to­wał się pod wpły­wem ja­poń­skich, ko­re­ań­skich i ame­ry­kań­skich ele­men­tów mu­zycz­nych.

Wikipedia


trotuar

miej­sce przez­na­czo­ne dla ruchu pie­sze­go; chod­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. część ulicy od­gro­dzo­na kra­węż­ni­kiem od jezd­ni, przez­na­czo­na dla ruchu pie­sze­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Długi rząd sku­lo­nych po­sta­ci drep­tał w błot­ni­stej papce tro­tu­a­ru, cze­ka­jąc na 113.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔˈtuwar, AS: trotuu̯ar

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trotuarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. chodnik

Wiktionary


trotuarek

zdrob­nie­nie od: tro­tu­ar


SJP.pl


trotuarowy

przy­miot­nik od: tro­tu­ar


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. do­ty­czą­cy tro­tu­a­ru (chod­ni­ka); sta­no­wią­cy część tro­tu­a­ru; dzie­ją­cy się na tro­tu­a­rze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trotuar mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. chodnikowy

Wiktionary


troty

duże tro­ci­ny


SJP.pl


trotyl

ma­te­riał wy­bu­cho­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, silny ma­te­riał wy­bu­cho­wy;

Wiktionary

Tro­tyl, 2,4,6-tri­ni­tro­to­lu­en, TNT – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ni­troz­wiąz­ków, sto­so­wa­ny jako kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy.

Tro­tyl topi się w temp. 80,2 °C, spala się wy­dzie­la­jąc kop­cą­cy, czar­ny, tok­sycz­ny dym. Ulega wy­bu­cho­we­mu roz­kła­do­wi po­wy­żej 240 °C. Prak­tycz­nie nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie (stę­że­nie maks. wy­no­si ok. 0,01%). Roz­pu­szcza się w roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po raz pier­wszy tro­tyl wy­pro­du­ko­wa­no na skalę ko­mer­cyj­ną w Niem­czech w roku 1901.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trotylowy

Wiktionary


trotylopodobny

po­dob­ny wła­ści­wo­ścia­mi do tro­ty­lu


SJP.pl


trotz

[czy­taj: troc] naz­wi­sko


SJP.pl


trowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. trawa

Wiktionary


troyes

1. mia­sto we Fran­cji;
2. Chrétien de Tro­y­es (ok. 1135-ok. 1183), poeta fran­cu­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we Fran­cji, po­ło­żo­ne nad Sek­wa­ną, w re­gio­nie Grand Est, hi­sto­rycz­na sto­li­ca Szam­pa­nii;

Wiktionary

Tro­y­es (, []) – mia­sto i gmina we Fran­cji, po­ło­żo­ne nad Sek­wa­ną, w re­gio­nie Grand Est, w de­par­ta­men­cie Aube, w okrę­gu ("aron­dis­se­ment") Tro­y­es. Mia­sto było hi­sto­rycz­ną sto­li­cą Szam­pa­nii.

W 2009 roku gminę za­miesz­ki­wa­ło 62 812 osób a ze­spół miej­ski li­czył 126 000 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. trojański

Wiktionary


troć

ryba o smacz­nym mię­sie, po­dob­na do ło­so­sia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Salmo trut­ta|ref=tak|L.., wę­drow­na ryba z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych, ży­ją­ca w zim­nych mo­rzach, u wy­brze­ży, wpły­wa­ją­ca na tarło do rzek, zob. pstrąg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔt͡ɕ, AS: troć

Wiktionary


troński

naz­wi­sko


SJP.pl


trościanka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Tro­ścian­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Woj­sła­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Woj­sła­wi­ce. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 60 miesz­kań­ców i była osiem­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Woj­sła­wi­ce.

Wikipedia


trr

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy ter­kot; trrr


SJP.pl


trrr

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy ter­kot; trr


SJP.pl


trubadur

śred­nio­wiecz­ny poeta i śpie­wak wę­dru­ją­cy po dwo­rach po­łud­nio­wej Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. poeta dwor­ski two­rzą­cy w XI–XIII wieku w po­łud­nio­wej Fran­cji, wę­drow­ny poeta i śpie­wak;

 (1.2) książk. przen. poeta, pie­śniarz wę­drow­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tru­ba­dur – opera Giu­sep­pe Ver­die­go z 1853 r.
  • tru­ba­du­rzy – poeci i za­ra­zem mu­zy­cy fran­cu­scy dzia­ła­ją­cy w XII i XIII wieku
  • Tru­ba­du­rzy – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • „Tru­ba­dur” – Ogól­no­pol­ski Klub Mi­ło­śni­ków Opery pod pa­tro­na­tem Pro­gra­mu II Pol­skie­go Radia (zał. w 1996)
  • Tro­u­ba­do­ur

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uzdol­nie­ni żon­gle­rzy i ubo­dzy tru­ba­du­rzy, szu­ka­jąc za­rob­ku, przysz­li do Włoch.

 (1.1) Laura — jakby na wspom­nie­nie swéj sławnéj imien­nicz­ki — kocha się w daw­nych zwy­cza­jach ry­cer­skich: lubi słu­chać śpie­wu tru­ba­du­ra u nóg swo­ich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. trubadurka ż.

 przym. trubadurski

 przysł. trubadursko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bard

Wiktionary


trubadurka

→ tru­ba­dur


SJP.pl

Patrz:

trubadur

trubalski

naz­wi­sko


SJP.pl


trubieckoj

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­driej Tru­biec­koj (1920–2002) – uczest­nik II wojny świa­to­wej, wię­zień ła­grów, kar­dio­log, me­mu­a­ry­sta
  • Igor Tru­biec­koj (1912–2008) – ra­dziec­ko-fran­cu­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy
  • Jew­gie­nij Tru­biec­koj (1863–1920) – ro­syj­ski fi­lo­zof
  • Ni­ko­łaj Sier­gie­je­wicz Tru­biec­koj (1890–1938) – ro­syj­ski ję­zy­koz­naw­ca
  • Ni­ko­łaj Ni­ko­no­ro­wicz Tru­biec­koj (1907–1978) – ro­syj­ski emi­gra­cyj­ny du­chow­ny
  • Sier­giej Tru­biec­koj (1790–1860) – ro­syj­ski woj­sko­wy, uczest­nik pow­sta­nia de­ka­bry­stów.
  • Lapis Tru­biec­koj – bia­ło­ru­ska grupa roc­ko­wa
  • – inni, znani m.in. z hi­sto­rii Pol­ski, po­tom­ko­wie Dy­mi­tra Ol­gier­do­wi­ca Tru­bec­kie­go, wła­da­ją­cy Księ­stwem Tru­bec­kim, na­stęp­nie przed­sta­wi­cie­le ro­syj­skie­go rodu ary­sto­kra­tycz­ne­go, po­słu­gu­ją­cy się ty­tu­łem...
    • Mi­chał Dy­mi­tro­wic Tru­bec­ki (zm. na pocz. XV w.) – syn Dy­mi­tra, ksią­żę tru­bec­ki, uczest­nik bitwy nad rzeką Wors­klą
    • Ty­mo­fiej Ro­ma­no­wicz Tru­bec­ki (zm. 1602) – ro­syj­ski bojar i wo­je­wo­da, uczest­nik wojny pol­sko-ro­syj­skiej (1577–1582)
    • Alek­sy Ni­ki­tycz Tru­bec­ki (ok. 1600–1680) – ostat­ni ksią­żę tru­bec­ki, na­miest­nik ka­zań­ski, ro­syj­ski bojar i wo­je­wo­da, uczest­nik wojny pol­sko-ro­syj­skiej (1654–1667)

Wikipedia


truchanowski

naz­wi­sko


SJP.pl


truchcik

zdrob­nie­nie od: trucht


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrob­nie­nie od|trucht.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trucht mrz.

 czas. truchtać ndk.

Wiktionary


truchcikiem

zdrob­nie­nie od: trucht


SJP.pl


truchełko

zdrob­nie­nie od: tru­chło


SJP.pl


truchleć

bać się bar­dzo, dręt­wieć ze stra­chu; trwo­żyć się


SJP.pl


trucht

1. bieg konia lub in­ne­go zwie­rzę­cia, poś­red­ni mię­dzy stę­pem a kłu­sem;
2. wolny bieg ma­ły­mi krocz­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wolny, nieś­piesz­ny bieg ma­ły­mi kro­ka­mi o pręd­ko­ści mię­dzy 5 a 10 km/h

 (1.2) bieg konia lub in­ne­go zwie­rzę­cia, poś­red­ni mię­dzy stę­pem a kłu­sem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truchtanie n., truchcik mrz.

 czas. truchtać ndk., potruchtać dk., przytruchtać dk.

 przysł. truchtem

Wiktionary


truchtać

biec po­ma­łu, nie nad­wy­rę­ża­jąc się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) biec truch­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kil­ka­set kras­no­lu­dów czwór­ka­mi truch­ta­ło ku nim po bia­łej rów­ni­nie. Była w nich, jak za­u­wa­żył Vimes, jakaś de­ter­mi­na­cja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trucht mrz., truchcik mrz.

 przysł. truchtem

Wiktionary


truchtem

1. bieg konia lub in­ne­go zwie­rzę­cia, poś­red­ni mię­dzy stę­pem a kłu­sem;
2. wolny bieg ma­ły­mi krocz­ka­mi


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) jeźdz. o biegu: wolno, ale nie stę­pem

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: trucht

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Rany bo­skie!” — po­my­ślał i in­stynk­tow­nie ru­szył truch­tem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trucht mrz. truchtanie n.

 czas. truchtać ndk., potruchtać dk., przytruchtać dk.

Wiktionary


truchła

1. blok skal­ny od­dzie­la­ją­cy się w stro­pie wzdłuż pła­szczyzn łup­no­ści, przy­bie­ra­ją­cy zwy­kle kształt wieka trum­ny
2. gwa­ro­wo: trum­na


SJP.pl


truchło

prze­sta­rza­le:
a) ciało zmar­łe­go, zwło­ki
b) próch­no


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) to, co ulega bądź ule­gnie roz­kła­do­wi; mart­we ciało

 (1.2) przen. książk. coś mart­we­go, prze­sta­rza­łe­go

 (1.3) przen. pot. pejor. obraź. czło­wiek stary, nie­do­łęż­ny

 (1.4) stpol. smu­tek, przy­gnę­bie­nie, stra­pie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cjant za­bez­pie­czył tru­chło kota.

 (1.3) Z żwa­wej sta­rusz­ki zmie­ni­ła się w bez­sil­ne tru­chło, na łasce opie­ki spo­łecz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtruxwɔ, AS: truχu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truchlenie n.

 czas. truchleć ndk., struchleć ndk.

 przym. struchlały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwłoki

 (1.3) starzec

Wiktionary


truciciel

osoba, która otru­ła kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto kogoś truje lub otruł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) za­kład prze­my­sło­wy, który za­nie­czy­szcza śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trujak mzw., trutka ż., trucizna ż., trucie n.

 czas. zatruć, wytruwać, truć ndk., otruć dk.

 przym. trujący

Wiktionary


trucicielka

ko­bie­ta, która otru­ła kogoś


SJP.pl


trucień

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przest. ent. pszcz. tru­teń

 (1.2) przest. przen. pejor. tru­teń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mrów­ki mają śpich­le­rze, pra­co­wi­te roje • Zno­szą miody i woski, a tru­cień na­po­je, [...]

 (1.1) [...] kto w życiu tego wa­run­ku nie speł­nił, ten prze­żył jak rzeka, co ja­ło­wo pły­nie, jak kwiat pusty, co przek­witł bez owocu, jak tru­cień, co z sie­bie nic po­ży­tecz­ne­go nie snu­jąc, cudzą pracę zja­dał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trudeń m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) truteń, przest. trąd, trut

Wiktionary


trucizna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tok­sy­kol. sub­stan­cja mo­gą­ca za­kłó­cić funk­cjo­no­wa­nie or­ga­niz­mu lub spo­wo­do­wać śmierć;

Wiktionary

Tru­ciz­na – sub­stan­cja che­micz­na, która wpro­wa­dzo­na do or­ga­niz­mu, wsku­tek swych wła­ści­wo­ści fi­zycz­nych i che­micz­nych, może wy­wo­łać zmia­ny struk­tu­ry lub za­bu­rze­nia czyn­no­ści or­ga­niz­mu, któ­rych wy­ni­kiem jest cho­ro­ba lub śmierć.

Ba­da­niem wpły­wu tru­cizn na or­ga­niz­my zaj­mu­je się nauka zwana tok­sy­ko­lo­gią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dali mi jako po­karm tru­ciz­nę, / a gdy byłem spra­gnio­ny, poili mnie octem.

 (1.1) Dla żartu z bu­tel­ki z tru­ciz­ną usu­nął ety­kie­tę z tru­pią czasz­ką i skrzy­żo­wa­ny­mi pi­szcze­la­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: truˈt͡ɕizna, AS: trućizna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trutka ż., truciciel mos./mrz., trucicielka ż., trucie n., zatrucie n., odtrutka ż.

 czas. truć ndk., otruć dk., wytruć dk., struć dk., podtruć dk., zatruć dk.

 przym. trujący, otruty, podtruty, struty

 przysł. trująco

 ims. trujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) toksyna, trutka, jad; gw. Górny Śląsk gid

Wiktionary


truck

[czy­taj: trak] nie­wiel­ka cię­ża­rów­ka


SJP.pl


trucker

[czy­taj: tra­ker] kie­row­ca truc­ka (nie­wiel­kiej cię­ża­rów­ki)


SJP.pl


truckerka

[czy­taj: tra­ker­ka] kie­row­czy­ni truc­ka (nie­wiel­kiej cię­ża­rów­ki)


SJP.pl


trucować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­stę­po­wać prze­kor­nie, gnie­wać się lub robić na złość, oka­zu­jąc zwy­kle zbyt­nią pew­ność sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten nej­wyż­szy pon z ru­sy­je sie na­zy­wo born­ste­in, a teraz go wo­ła­ją truc­ki, bo snoci bar­dzo umie tru­co­wać i spu­ro­wać, je to snoci so­cy­a­li­sta sto razy gor­szy niż adler abo da­szyń­ski, drugi taki fu­socz to je jofe i wszy­scy inszy to ży­dzio-so­cy­a­li­ści. sic.

 (1.1) Juzek obie­coł mi, że dzi­sio wie­czór przij­dzie ku mie, ale nie­przi­szoł. Jo mu ale wyś­pi­wóm go­dzin­ki!… A je­szcze zacz­nym mu tru­co­wać! Niech wiy naj­duch, że my dzioł­chy tesz mómy swoi za usza­mi! sic.

 (1.1) — […] nas usz tam nie ra­chuj­cze. // — Na cósz tak? // — Wi­dzisz baby mi tru­cu­jom. sic.

 (1.1) — A jak nie wy­klu­dzę [koni], to co? — za­py­tał drwią­co Paweł […]. // — Ję­drys, Ma­ry­na! — krzy­knął prze­ra­żo­ny pa­sterz. — A dyć nie tru­cu­je­cie, bo was gazda za­gło­bią! sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truc mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński truc robić

Wiktionary


trud

1. cięż­ka praca, wy­si­łek, fa­ty­ga; znój, trudy (rzad­ko);
2. cięż­kie wa­run­ki pa­nu­ją­ce gdzieś; nie­do­god­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cięż­ka praca, duży wy­si­łek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trud – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie kor­mań­skim
  • Trud – wieś w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Płow­diw, w gmi­nie Ma­ri­ca
  • Trud – osied­le w Rosji, w ob­wo­dzie wło­dzi­mier­skim, w re­jo­nie pie­tu­szyń­skim
  • Trud – ra­dziec­ki, a na­stęp­nie ro­syj­ski dzien­nik, organ związ­ków za­wo­do­wych
  • Trud – przy­sta­nek ko­le­jo­wy na Bia­ło­ru­si, linii Osi­po­wi­cze – Ba­ra­no­wi­cze
  • Trud Sa­ra­tów – Sokoł Sa­ra­tów
  • Trud To­gliat­ti – Łada To­gliat­ti (piłka nożna)
  • Trud Josz­kar-Oła – Spar­tak Josz­kar-Oła
  • Trud Wo­ro­neż – Fa­kieł Wo­ro­neż
  • Thrud

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­sta­no­wił nie ża­ło­wać trudu i do­pro­wa­dzić spra­wę do końca.

 (1.1) Nie zła­mie wol­nych żadna klę­ska, / Nie strwo­ży śmia­łych żaden trud — / Pój­dzie­my razem do zwy­cię­stwa, / Gdy ramię w ramię sta­nie lud.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trut, AS: trut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trudność ż.

 czas. trudnić ndk., trudnić się ndk., utrudniać ndk., utrudnić dk.

 przym. trudny, strudzony

 przysł. trudno

 wykrz. trudno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fatyga, wysiłek, znój

Wiktionary


truda

zdrob­nie­nie od: Ger­tru­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Ger­tru­da

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ger­tru­da
  • Edel­tru­da (Edel­tra­u­da)

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Trudka

Wiktionary


trudka

zdrob­nie­nie od: Ger­tru­da (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zdrobn. imię|pol­ski|ż. Truda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Truda

Wiktionary


trudniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trud­no


SJP.pl


trudniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trud­ny


SJP.pl


trudnić

daw­niej:
1. tru­dzić;
2. utrud­niać


SJP.pl


trudno

nie­łat­wy, cięż­ki, mo­zol­ny, mę­czą­cy, kło­pot­li­wy


SJP.pl

przy­słó­wek w związ­ku z be­zo­ko­licz­ni­kiem

 (1.1) z ko­niecz­no­ścią wło­że­nia du­że­go wy­sił­ku, uciąż­li­wie, opor­nie

 (1.2) z dużą dozą nie­pew­no­ści

 (1.3) przy­kro, kło­pot­li­wie

przy­słó­wek

 (2.1) od­przym. trud­ny

 (2.2) zo­bacz też: trud­no o

wy­krzy­knik

 (3.1) wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy ak­cep­ta­cję trud­no­ści, lub przy­krych kon­sek­wen­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­trud­niej jest się zde­cy­do­wać, potem już jest z górki.

 (1.1) Dzie­ci trud­no upil­no­wać.

 (1.2) (Jest mi) trud­no po­wie­dzieć, co on wła­ści­wie miał na myśli.

 (1.3) Być Po­la­kiem tutaj trud­no, być Żydem trud­no, ale być jed­nym i dru­gim w jed­nym ciele – strasz­ne (Alek­san­der Ro­zen­feld, Ży­dow­skie ga­da­nie)

 (2.1) Czy można sto­so­wać opa­trun­ki lnia­ne na trud­no go­ją­ce się rany?

 (2.2) Trud­no o więk­sze­go zucha, jak był Ste­fek Bur­czy­mu­cha.

 (3.1) Trud­no, nie do­sta­nę się na stu­dia w tym roku.

 (3.1) Cho­ciaż teraz musi pła­kać, potem znowu bę­dzie ska­kać. Trud­no!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrudnɔ, AS: trudno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trud, trudność

 czas. trudzić, trudzić się

 przym. trudny

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) niełatwo, ciężko, z trudnością; z trudem

 (3.1) no trudno, no dobra, bywa, zdarza się, trudno i darmo

Wiktionary


trudnopalność

→ trud­no­pal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego co trud­no się za­pa­la

Wiktionary

Patrz:

trudnopalny

Powiązane:

 przym. trudnopalny

Wiktionary


trudnopalny

trud­no za­pa­la­ją­cy się


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) z tru­dem za­pa­la­ją­cy się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrudnɔˈpalnɨ, AS: trudnopalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trudnopalność ż.

Wiktionary


trudnotopliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trud­no­to­pli­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trudnotopliwy

 przysł. trudnotopliwie

Wiktionary


trudnotopliwy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy bar­dzo wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę top­nie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W urzą­dze­niach elek­tro­żuż­lo­wych prze­ta­pia się głów­nie stal, rza­dziej że­la­zo­sto­py i me­ta­le trud­no­to­pli­we, a m.in. tytan i cyr­kon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrudnɔtɔˈplʲivɨ, AS: trudnotoplʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trudnotopliwość ż.

Wiktionary


trudnołamliwość

→ trud­no­łam­li­wy


SJP.pl

Patrz:

trudnołamliwy

trudnołamliwy

taki, który trud­no się łamie; trud­no łam­li­wy


SJP.pl


trudności

przesz­ko­dy, kom­pli­ka­cje; prze­ciw­no­ści


SJP.pl


trudnościerność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trud­no­ścier­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trudnościerny

Wiktionary


trudność

1. coś, co jest uciąż­li­we, wy­ma­ga­ją­ce du­że­go na­kła­du pracy; pro­blem, przesz­ko­da, utrud­nie­nie;
2. cecha, wła­ści­wość tego, co jest skom­pli­ko­wa­ne, wy­ma­ga­ją­ce wy­sił­ku; szko­puł, sęk, kom­pli­ka­cja, po­wi­kła­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przesz­ko­da, coś, co utrud­nia osią­gnię­cie celu

 (1.2) coś, co jest trud­ne

 (1.3) wła­ści­wość rze­czy trud­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­spo­dzie­wa­ne trud­no­ści spra­wi­ły, że mu­sie­li­śmy zre­zy­gno­wać z pro­jek­tu.

 (1.2) To dla mnie spora trud­ność…

 (1.3) Cała trud­ność tego po­dej­ścia po­le­ga na ko­niecz­no­ści zdo­by­cia kilku rzad­kich skład­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrudnɔɕt͡ɕ, AS: trudność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trud mrz., utrudnienie n., utrudnianie n.

 czas. utrudniać ndk., utrudnić dk., trudnić się ndk.

 przym. trudny

 przysł. trudno

 wykrz. trudno

Wiktionary


trudny

nie­łat­wy, cięż­ki, mo­zol­ny, mę­czą­cy, kło­pot­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go wy­ko­na­nie wy­ma­ga wy­sił­ku

 (1.2) nie­łat­wy do zro­zu­mie­nia

 (1.3) o czło­wie­ku o złym cha­rak­te­rze

 (1.4) gw-pl|Bu­ko­wi­na. zmę­czo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ko­na­nie trud­ne­go ma­ne­wru wy­ma­ga spo­re­go doś­wiad­cze­nia.

 (1.1) To bę­dzie trud­na spra­wa do za­łat­wie­nia…

 (1.2) Fi­zy­ka dla niek­tó­rych jest trud­na do zro­zu­mie­nia.

 (1.3) Lu­dzie go nie lu­bi­li, bo był trud­ny, zam­knię­ty w sobie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrudnɨ, AS: trudny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trud mrz., trudność ż., utrudnienie n.

 przysł. trudno

 czas. utrudniać ndk., utrudnić dk.

 wykrz. trudno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skomplikowany, wymagający, niełatwy, mozolny, męczący, ciężki, żmudny

 (1.2) niejasny, skomplikowany, zagmatwany, zawiły

Wiktionary


trudowicy

Tru­do­wi­cy (ros. "Трудовая группа" – grupa pracy) – opo­zy­cyj­ne wobec ca­ra­tu ugru­po­wa­nie chło­pów i in­te­li­gen­tów o po­glą­dach na­rod­nic­kich w ro­syj­skiej Dumie Pań­stwo­wej, ut­wo­rzo­ne w 1906. Żą­da­li re­form de­mo­kra­tycz­nych (znie­sie­nia ogra­ni­czeń sta­no­wych, po­wszech­ne­go prawa wy­bor­cze­go) i od­da­nia ziemi lu­do­wi – uwła­szcze­nia chło­pów taką ilo­ścią ziemi, jaką są w sta­nie upra­wiać.

Wikipedia


trudy

1. cięż­ka praca, wy­si­łek, fa­ty­ga; znój, trudy (rzad­ko);
2. cięż­kie wa­run­ki pa­nu­ją­ce gdzieś; nie­do­god­ność


SJP.pl

Trudy ( Труды; Труды) – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim, w siel­so­wie­cie Uź­mio­ny.

Wikipedia


trudzia

zdrob­nie­nie od: Ger­tru­da (imię żeń­skie)


SJP.pl


trudziczka

krzew lub pną­cze, wiecz­nie zie­lo­ne, z ro­dzi­ny tru­dzicz­ko­wa­tych


SJP.pl


trudziczkowate

ro­dzi­na ro­ślin drze­wia­stych ros­ną­cych głów­nie w kra­jach tro­pi­kal­nych


SJP.pl

Tru­dzicz­ko­wa­te ("Com­bre­ta­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu mir­tow­ców za­wie­ra­ją­ca w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go od 11 do 20 ro­dza­jów obej­mu­ją­cych około 500 ga­tun­ków (z czego 250 re­pre­zen­tu­je ro­dzaj "Com­bre­tum", a 200 – "Ter­mi­na­lia"). Na­le­żą tu drze­wa i liany ros­ną­ce zaz­wy­czaj w la­sach mon­su­no­wych oraz krze­wy spo­ty­ka­ne głów­nie na sa­wan­nach.

Wikipedia


trudziczkowaty

o ce­chach tru­dzicz­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


trudzić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­tru­dzić)

 (1.1) zmu­szać do trudu

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­tru­dzić, utru­dzić)

 (2.1) po­wo­do­wać utru­dze­nie, zmę­cze­nie; po­mę­czyć kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tru­dzić się (dk. na­tru­dzić się)

 (3.1) wy­ko­ny­wać z tru­dem; pra­co­wać z dużym wy­sił­kiem

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny tru­dzić się (dk. po­tru­dzić się, utru­dzić się)

 (4.1) za­da­wać sobie trud, sta­ra­jąc się o coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tru­dzić się (dk. brak)

 (5.1) mieć okre­ślo­ną pracę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trudzenie n.

 przysł. trudno

 wykrz. trudno

 przym. strudzony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fatygować

 (2.1) męczyć, nużyć, wyczerpywać

 (3.1) męczyć się

 (5.1) trudnić się, zajmować się

Wiktionary


trufel

rzad­ko: tru­fla;
1. ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny tru­flo­wa­tych, ros­ną­cy pod zie­mią w la­sach dę­bo­wych lub bu­ko­wych;
2. cze­ko­la­do­wy cu­kie­rek z su­chym na­dzie­niem


SJP.pl


trufelka

w bo­ta­ni­ce: je­le­nia tru­fel­ka - nie­ja­dal­ny grzyb z ro­dzi­ny tru­flo­wa­tych, ży­ją­cy w sym­bio­zie z ko­rze­nia­mi drzew


SJP.pl


truffaldino

wł. bo­ha­ter wło­skiej com­me­dii dell'arte, na­iw­ny pro­sta­czek


SJP.pl


truffaut

[czy­taj: triFO] naz­wi­sko


SJP.pl


trufla

1. ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny tru­flo­wa­tych, ros­ną­cy pod zie­mią w la­sach dę­bo­wych lub bu­ko­wych; tru­fel;
2. cze­ko­la­do­wy cu­kie­rek z su­chym na­dzie­niem; tru­fel;
3. mocno cze­ko­la­do­we cia­sto o mięk­kiej kon­sy­sten­cji, po­dob­ne w smaku do tru­fli (cu­kier­ka);
4. koń­co­wa, nie­o­wło­sio­na część nosa u psa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mykol. grzyb ja­dal­ny wyt­wa­rza­ją­cy po­dziem­ne owoc­ni­ki;

 (1.2) spoż. cu­kie­rek cze­ko­la­do­wy z su­chym na­dzie­niem, naj­czę­ściej o smaku ru­mo­wym

 (1.3) kynol. nie­o­wło­sio­na koń­ców­ka nosa u psa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tru­fla – nie­o­wło­sio­na koń­ców­ka nosa u psa
  • tru­fla – ro­dzaj grzy­ba
  • tru­fle – wyrób cu­kier­ni­czy z cze­ko­la­dy i masła lub śmie­ta­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uwiel­bia­ją je szcze­gól­nie wie­wiór­ki i zwie­rzy­na płowa, dla­te­go ob­ser­wo­wa­nie za­cho­wa­nia zwie­rząt może do­star­czyć wska­zó­wek, gdzie na­le­ży szu­kać tru­fli

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrufla, AS: trufla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truflowate, truflarz mos.

:: zdrobn. trufelka ż.

 przym. truflowy, truflowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. trufel

 (1.2) rzad. trufel

Wiktionary


truflowate

ro­dzi­na grzy­bów z klasy wor­kow­ców wła­ści­wych, ce­chu­ją­cych się po­dziem­ny­mi owoc­ni­ka­mi kil­ku­cen­ty­me­tro­wej wiel­ko­ści, o ku­li­stym lub ja­jo­wa­tym kształ­cie


SJP.pl

Tru­flo­wa­te ("Tu­be­ra­ce­ae" Du­mort.) – ro­dzi­na grzy­bów na­le­żą­ca do rzędu ku­strzeb­kow­ców ("Pe­zi­za­les").

Wikipedia


truflowaty

o ce­chach tru­flo­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl


truflowce

rząd grzy­bów z klasy wor­kow­ców wła­ści­wych; Tu­be­ra­les


SJP.pl


truflowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z klasy wor­kow­ców wła­ści­wych


SJP.pl


truflowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tru­flą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­szę, podaj mi ze dwie cze­ko­lad­ki tru­flo­we z zie­lo­ne­go pu­de­łecz­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trufˈlɔvɨ, AS: truflovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trufla ż.

Wiktionary


truistyczny

→ tru­izm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ba­nal­ny, wyś­wiech­ta­ny

Wiktionary

Patrz:

truizm

Powiązane:

 rzecz. truizm mrz.

Wiktionary


truizm

to, co jest oczy­wi­ste, po­wszech­nie znane; banał, ko­mu­nał, fra­zes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­po­wiedź praw­dzi­wa, ale taka, że jej treść jest wszyst­kim znana; banał, coś oczy­wi­ste­go

Wiktionary

Tru­izm (ang. "tru­ism" od "truth" – „praw­da”) – stwier­dze­nie praw­dzi­we, ale ba­nal­ne, znane wszyst­kim albo zbyt błahe, aby warto było je wy­gła­szać. Może być użyte jako fi­gu­ra re­to­rycz­na. Tru­iz­mem jest np. stwier­dze­nie, że „Słoń­ce jest jasne”. W re­to­ry­ce, jeśli nie chce się być po­są­dzo­nym o bez­kry­tycz­ne po­słu­gi­wa­nie się ba­na­ła­mi, czę­sto używa się na­stę­pu­ją­ce­go zwro­tu: „Tru­iz­mem by­ło­by stwier­dze­nie, że...”, po czym na­stę­pu­je wy­gło­sze­nie tej ba­nal­nej praw­dy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrujism̥, AS: trui ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. truistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) banał, frazes, komunał, liczman, oczywistość, ogólnik, slogan, stara śpiewka

Wiktionary


trujak

po­tocz­nie: tru­ją­cy grzyb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. mykol. tru­ją­cy grzyb

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Janek przy­niósł z lasu pra­wie same tru­ja­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trucizna ż., trutka ż., odtrutka m., truciciel m., trucicielka ż., trucie n., odtruwanie n., odtrucie n., otrucie n., zatruwanie n., zatrucie n., wytruwanie n., wytrucie n., strucie n., podtruwanie n., podtrucie n.

 czas. truć ndk., odtruwać ndk., odtruć dk., otruć dk., zatruwać ndk., zatruć dk., wytruwać ndk., wytruć dk., struć dk., podtruwać ndk., podtruć dk.

 przym. trujący, trucicielski

 przym. trująco

 przysł. trująco

Wiktionary


trujillo

[czy­taj: tru­hi­jo]
1. mia­sto i stan w We­ne­zu­e­li;
2. mia­sto w Peru;
3. mia­sto w Ko­lum­bii;
4. mia­sto w Hon­du­ra­sie;
5. mia­sto w Hisz­pa­nii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tru­jil­lo – mia­sto w Peru
  • Tru­jil­lo – mia­sto w Ko­lum­bii
  • Tru­jil­lo – mia­sto w Hisz­pa­nii, we wspól­no­cie au­to­no­micz­nej Estre­ma­du­ra
  • Tru­jil­lo – mia­sto w Hon­du­ra­sie
  • Tru­jil­lo – gmina w de­par­ta­men­cie Colón
  • Tru­jil­lo – mia­sto
  • Tru­jil­lo – stan
  • Tru­jil­lo Alta – mia­sto
  • Tru­jil­lo Alto – gmina
  • Al­fon­so López Tru­jil­lo (1935-2008) – ar­cy­bi­skup ko­lum­bij­ski
  • Chad­wick A. Tru­jil­lo (ur. 1973) – astro­nom ame­ry­kań­ski
  • Héctor Bien­ve­ni­do Tru­jil­lo Mo­li­na (1908-2002) – ge­ne­rał i pre­zy­dent Re­pu­bli­ki Do­mi­ni­ka­ny (1952-1960), brat Ra­fa­e­la Le­o­ni­da­sa Tru­jil­lo Mo­li­ny

Wikipedia


trująco

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tru­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skład­ni­ki dymu ni­ko­ty­no­we­go dzia­ła­ją tru­ją­co na błonę wew­nętrz­ną tęt­nic, usz­ka­dza­ją ją, przy­czy­nia­jąc się do pow­sta­wa­nia bla­szek miaż­dży­co­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trujak mzw., trucizna ż.

 czas. truć ndk.

 przym. trujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) toksycznie

Wiktionary


trujący

wy­wo­łu­ją­cy cho­ro­bę lub śmierć po prze­ni­knię­ciu do or­ga­niz­mu, po­wo­du­ją­cy za­tru­cie; tok­sycz­ny


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od cza­sow­ni­ka: truć

przy­miot­nik

 (2.1) taki, który truje, szko­dzi zdro­wiu, po­wo­du­ją­cy za­tru­cie lub śmierć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Medyk kró­lo­wej, od ty­god­ni tru­ją­cy króla, nie po­ka­zy­wał ni­cze­go po sobie.

 (2.1) Nie jedz mu­cho­mo­ra, bo jest tru­ją­cy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: truˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: trui ̯õncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trujak mzw., trucizna ż., trutka ż., truciciel m., trucicielka ż., zatrucie n.

 czas. wytruwać, truć ndk., otruć dk., zatruć dk., podtruć dk., wytruć dk.

 przysł. trująco

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) toksyczny

Wiktionary


trukwa

ro­śli­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych; luffa; gąb­czak


SJP.pl

Truk­wa, gąb­czak ("Luffa" Mill.) – ro­dzaj jed­no­rocz­nych pną­czy z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych. Obej­mu­je 9 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na wszyst­kich kon­ty­nen­tach w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej.

Wikipedia


truman

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tru­man – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Mar­tin
  • Tru­man (ang. Tru­man Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Pier­ce
  • Tru­man − ar­gen­tyń­sko-hisz­pań­ski film tra­gi­ko­micz­ny z 2015 roku w re­ży­se­rii Cesca Gaya
  • Tru­man − ame­ry­kań­ski film bio­gra­ficz­ny z 1995 roku, w re­ży­se­rii Fran­ka Pier­so­na
  • Harry Tru­man – pre­zy­dent USA
  • Mar­ga­ret Tru­man – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka
  • Bess Tru­man – żona Harry'ego Tru­ma­na

Wikipedia


trumf

1. karta w ko­lo­rze atu­to­wym
2. ro­dzaj gry kar­cia­nej


SJP.pl


trumienka

mała trum­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: trum­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I znowu pod­niósł ją oj­ciec, a po­wol­nie stą­pa­jąc zło­żył ostroż­nie w ubo­giej tru­mien­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trũˈmʲjɛ̃nka, AS: trũmʹi ̯ẽnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trumna ż., trumniarz m., trumniak m.

 przym. trumienny

Wiktionary


trumienny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy trum­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tle por­tre­tu tru­mien­ne­go (czę­sto zło­co­ne­go lub sre­brzo­ne­go) znaj­do­wał się herb, ini­cja­ły zmar­łe­go, cza­sem in­skryp­cja do­ty­czą­ca jego osoby, a także umie­szcza­no na nim wi­ze­run­ki Matki Bożej lub Chry­stu­sa ukrzy­żo­wa­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trumna ż., trumienka ż., trumniarz mos.

Wiktionary


trumna

skrzy­nia z wie­kiem, w któ­rej skła­da się ciało zmar­łe­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zaz­wy­czaj drew­nia­ny po­jem­nik, do któ­re­go kła­dzie się ciało zmar­łej osoby;

 (1.2) pot. zam­knię­ty ba­gaż­nik da­cho­wy

 (1.3) środ. sport. ko­szy­ków­ka pole pod ko­szem

 (1.4) środ. sport. strze­lect­wo fu­te­rał na ka­ra­bin

Wiktionary

Zo­bacz też: ob­szar ogra­ni­czo­ny (trum­na) w ko­szy­ków­ce.

Trum­na (łac. tumba) – skrzy­nia drew­nia­na lub me­ta­lo­wa, czę­sto wy­kła­da­na tek­sty­lia­mi czyi ko­ron­ka­mi, słu­żą­ca do po­chów­ku zmar­łych ludzi.

Spe­cy­ficz­nym za­sto­so­wa­niem trum­ny jest uży­wa­nie jej jako miej­sce snu nocą (np. w za­ko­nie sióstr kla­ry­sek), a za dnia jako miej­sce do sie­dze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ciało zmar­łe­go zło­żo­no do trum­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrũmna, AS: trũmna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trumniarz mos., trumniak mrz.

:: zdrobn. trumienka ż.

 przym. trumienny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eufem. cztery deski, drewniana jesionka, drewniany szlafrok, sosnowa jesionka, dębowa kamizelka, drewniany garnitur; daw. skrzynka; gw. Śląsk Cieszyński tróchła, trówła, gw. Górny Śląsk truła

Wiktionary


trumniaczek

zdrob­nie­nie od: trum­niak


SJP.pl


trumniak

płyt­ki pan­to­fel dam­ski bez ob­ca­sa


SJP.pl


trumniaki

płyt­ki pan­to­fel dam­ski bez ob­ca­sa


SJP.pl

Trum­nia­ki – obu­wie dam­skie, pan­to­fle na pła­skiej po­desz­wie, ro­dzaj ba­le­ri­nek. Po­pu­lar­ne w la­tach 50. XX w. Były to prze­ro­bio­ne do­mo­wym spo­so­bem białe te­ni­sów­ki, z któ­rych wy­ci­na­ło się środ­ko­wą część z dziur­ka­mi i sznu­rów­ka­mi, ob­szy­wa­ło czar­ną ta­siem­ką i ma­lo­wa­ło na czar­no tu­szem do ry­sun­ków tech­nicz­nych. Buty takie, na ła­mach ty­god­ni­ka „Prze­krój”, za­pro­po­no­wa­ła czy­tel­nicz­kom Bar­ba­ra Hoff. Po­mysł ten szyb­ko się spo­pu­la­ry­zo­wał; wy­ko­na­ne w ten spo­sób ba­le­ri­ny wspo­mi­na m.in. Zofia Go­lu­biew.

Wikipedia


trumniarski

przy­miot­nik od: trum­niarz


SJP.pl


trumniarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy trum­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zyg­mun­ta chrzest­ny jest trum­nia­rzem i sporo za­ra­bia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrũmʲɲaʃ, AS: trũmʹńaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trumna ż., trumienka ż., trumnisko n., trumnica ż., trumniak mrz., trumniaczek m.

 przym. trumniarski, trumienny, trumniany

Wiktionary


trumnisko

zgru­bie­nie od: trum­na


SJP.pl


trumnowy

→ trum­na


SJP.pl

Patrz:

trumna

trump

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­nald Trump (ur. 1946) – ame­ry­kań­ski pre­zy­dent, przed­się­bior­ca i po­li­tyk
  • Do­nald Trump Jr. (ur. 1977) – ame­ry­kań­ski przed­się­bior­ca, syn Do­nal­da
  • Eric Trump (ur. 1984) – ame­ry­kań­ski przed­się­bior­ca, syn Do­nal­da
  • (ur. 1968) – an­giel­ski kry­kie­ci­sta
  • Ivana Trump (1949–2022) – ame­ry­kań­ska mo­del­ka, pier­wsza żona Do­nal­da
  • Ivan­ka Trump (ur. 1981) – ame­ry­kań­ska mo­del­ka i przed­się­bior­ca, córka Do­nal­da
  • John G. Trump (1907–1985) – ame­ry­kań­ski fizyk i in­ży­nier
  • Judd Trump (ur. 1989) – an­giel­ski sno­o­ke­rzy­sta
  • Me­la­nia Trump (ur. 1970) – sło­weń­sko-ame­ry­kań­ska mo­del­ka, trze­cia żona Do­nal­da, pier­wsza dama USA
  • Peter Trump (ur. 1950) – nie­miec­ki ho­ke­i­sta na tra­wie
  • Trump In­ter­na­tio­nal Hotel and Tower (Chi­ca­go)
  • Trump In­ter­na­tio­nal Hotel and Tower (To­ron­to)

Wikipedia


trumpista

[czy­taj: tram­pi­sta] zwo­len­nik Do­nal­da Trum­pa


SJP.pl


trumpistka

→ trum­pi­sta [czy­taj: tram­pist­ka]


SJP.pl


trumpistowski

[czy­taj: tram­pi­stow­ski] zwią­za­ny z po­glą­da­mi Do­nal­da Trum­pa i dzia­łal­no­ścią jego zwo­len­ni­ków


SJP.pl


trumpizacja

[czy­taj: tram­pi­za­cja] zmia­na cze­goś (np. po­li­ty­ki) na styl ty­po­wy dla pre­zy­den­ta Do­nal­da Trum­pa


SJP.pl


trumpizm

[czy­taj: tram­pizm] ruch po­li­tycz­ny i ide­o­lo­gia zwią­za­ne z Do­nal­dem Trum­pem


SJP.pl

Trum­pizm – ruch po­li­tycz­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, obej­mu­ją­cy ide­o­lo­gię po­li­tycz­ną zwią­za­ną z Do­nal­dem Trum­pem.

Trum­pizm po­ja­wił się pod­czas kam­pa­nii Trum­pa przed wy­bo­ra­mi pre­zy­denc­ki­mi w 2016. Ruch ten okre­śla­no jako ame­ry­kań­ską od­mia­nę po­li­tycz­ną skraj­nej pra­wi­cy oraz na­cjo­na­li­stycz­no-po­pu­li­stycz­ne­go i ne­o­na­cjo­na­li­stycz­ne­go na­sta­wie­nia, wi­docz­ne­go w wielu kra­jach od końca lat 2010.

Wikipedia


trumpizować

[czy­taj: tram­pi­zo­wać] po­gard­li­wie: trum­pi­zo­wać się - na­śla­do­wać pod wzglę­dem po­li­tycz­nym styl pre­zy­den­ta USA Do­nal­da Trum­pa


SJP.pl


trumpowski

taki jak u Do­nal­da Trum­pa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Do­nal­da Trum­pa


SJP.pl


trumsel

pro­sto­kąt­ny ża­giel re­jo­wy, na szó­stym lub siód­mym pię­trze żagli w oża­glo­wa­niu re­jo­wym


SJP.pl

Trum­sel – pro­sto­kąt­ny ża­giel re­jo­wy zaj­mu­ją­cy szó­ste lub siód­me pię­tro żagli w oża­glo­wa­niu re­jo­wym ża­glow­ców. W za­leż­no­ści od masz­tu, trum­sel może na­zy­wać się: fok­trum­sel, grot­trum­sel lub ster­trum­sel.

Trums­le spo­ty­ka­ne są sto­sun­ko­wo rzad­ko, gdyż rzad­ko zda­rza­ją się ża­glow­ce z tak dużą ilo­ścią pię­ter żagli. Z pol­skich jed­no­stek trums­le nosi je­dy­nie bryg STS Fry­de­ryk Cho­pin (na obu masz­tach).

Wikipedia


truneczek

zdrob­nie­nie od: tru­nek


SJP.pl


trunek

napój al­ko­ho­lo­wy; al­ko­hol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. napój al­ko­ho­lo­wy

 (1.2) daw. ja­ki­kol­wiek napój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wino to szla­chet­ny tru­nek, znany już w sta­ro­żyt­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrũnɛk, AS: trũnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trunkowy m., trunkowa ż.

 przym. trunkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alkohol, drink, napitek

Wiktionary


trunk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. wspól­ny kanał ko­mu­ni­ka­cyj­ny, któ­rym prze­sy­ła­ne są dane z róż­nych VLAN-ów; jeden kanał fi­zycz­ny po­dzie­lo­ny na kilka lo­gicz­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trãŋk, AS: trãŋk

Wiktionary


trunking

[czy­taj: TRANking] au­to­ma­tycz­ny roz­dział ka­na­łów ra­dio­wych po­mię­dzy użyt­kow­ni­ków ra­dio­te­le­fo­nów; tran­king


SJP.pl

Trun­king – po­ję­cie z dzie­dzi­ny tech­ni­ki ra­dio­wej, te­le­fo­nicz­nej i in­for­ma­tycz­nej. We wszyst­kich trzech przy­pad­kach oz­na­cza łą­cze­nie da­nych w jeden wspól­ny kanał, w któ­rym prze­sy­ła­ne są dane.

Tran­king (trun­king) to me­to­da uży­wa­nia nie­wiel­kiej licz­by ka­na­łów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych przez dużą licz­bę po­ten­cjal­nych użyt­kow­ni­ków.

Wikipedia


trunkingowy

→ trun­king [czy­taj: tran­kin­go­wy]; tran­kin­go­wy


SJP.pl


trunkowa

żar­to­bli­wie: ko­bie­ta chęt­nie i czę­sto pi­ją­ca al­ko­hol


SJP.pl


trunkowy

żar­to­bli­wie: osoba chęt­nie i czę­sto pi­ją­ca al­ko­hol


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. od: tru­nek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. żart. ktoś, kto czę­sto i chęt­nie pije al­ko­hol

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Trun­ko­wym nie po­do­ba­ło się, że do naj­bliż­sze­go mo­no­po­lo­we­go jest ponad pięć ki­lo­me­trów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trũŋˈkɔvɨ, AS: trũŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 fż. (2.1) trunkowa

 rzecz. trunek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pijacki

 (2.1) pijak

Wiktionary


trunnonosz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba nio­są­ca trum­nę

Wiktionary


trup

ciało zmar­łe­go, zwło­ki; rów­nież padłe zwie­rzę, pad­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ciało zmar­łe­go czło­wie­ka; rzad. zwie­rzę­cia

 (1.2) pot. po­gard. wy­ek­splo­a­to­wa­ny, zni­szczo­ny przed­miot, urzą­dze­nie, naj­czę­ściej sa­mo­chód

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: trupa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas jed­ne­go z sy­no­dów są­dzo­no trupa ubra­ne­go w szaty pa­pie­skie – stąd nazwa „synod trupi”.

 (1.2) Ty się tym tru­pem wy­bie­rasz nad morze? Prze­cież on ci się w po­ło­wie drogi roz­le­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trup, AS: trup

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trupiarnia ż., truposz m., truposzczak m., trupięgi nmos., utrupienie n., ukatrupienie n.

:: zdrobn. trupek m.

:: zgrub. trupisko n.

 czas. utrupić dk., ukatrupić dk.

 przym. trupi

 przysł. trupio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieboszczyk, nieżywy, zmarły, zwłoki; pot. umarlak, sztywny, truposz, truposzczak, umrzyk, zewłok; zgrub. trupisko; pogard. ścierwo; daw. truchło

 (1.2) grat, gruchot, klekot, rupieć, ruina, rzęch, szmelc, wrak

Wiktionary


trupa

wę­drow­ny ze­spół ak­to­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. grupa ar­ty­stów te­a­tral­nych lub cyr­ko­wych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: trup

Wiktionary

Trupa (z fr. "tro­u­pe") – ze­spół te­a­tral­ny lub cyr­ko­wy, ulicz­ny, a czę­sto wę­drow­ny wy­sta­wia­ją­cy przed­sta­wie­nia oso­bo­we, lal­ko­we lub po­ka­zy zręcz­no­ści. Trupy mogą two­rzyć np. ak­to­rzy daw­niej zwani ku­gla­rza­mi upra­wia­ją­cy iluz­ję ulicz­ną oraz mi­mo­wie, li­no­skocz­ko­wie, żon­gle­rzy, szczud­la­rze, po­ły­ka­cze ognia, błaź­ni lub karły.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrupa, AS: trupa

Wiktionary


trupeczek

zdrob­nie­nie od: tru­pek


SJP.pl


trupek

zdrob­nie­nie od: trup (zwy­kle o zwło­kach dziec­ka)


SJP.pl


trupi

przy­miot­nik od: trup


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do trupa, zwią­za­ny z tru­pem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W świet­le ja­rze­niów­ki cera ar­tyst­ki przy­bra­ła trupi od­cień.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrupʲi, AS: trupʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trup mos./mzw., trupiarnia ż., trupek mzw., truposzczak mos./mzw.

 czas. utrupiać ndk., utrupić dk., ukatrupić dk., ukatrupiać ndk.

 przysł. trupio

Wiktionary


trupiak

ek­spre­syw­nie: trup, zmar­ły; tru­po­szczak, tru­pi­sko, tru­posz


SJP.pl


trupianka

wieś w Pol­sce


SJP.pl


trupiarnia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym prze­cho­wy­wa­ne są ciała zmar­łych do chwi­li po­grze­bu; kost­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kost­ni­ca

 (1.2) posp. miej­sce, w któ­rym prze­by­wa­ją sta­rzy lu­dzie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trup m., trupięga mos./ż.

 przym. trupi

Wiktionary


trupiarniany

→ tru­piar­nia


SJP.pl

Patrz:

trupiarnia

trupieć

sta­wać się tru­pem; umie­rać


SJP.pl


trupień

sta­wać się tru­pem; umie­rać


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tru­pień – część wsi Straw­czy­nek w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, w gmi­nie Straw­czyn
  • Tru­pień – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ra­dom­skim, w gmi­nie Pion­ki, od 1976 Za­le­sie
  • Tru­pień – wznie­sie­nie w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, na Po­gó­rzu Ka­czaw­skim, na Po­gó­rzu Zło­to­ryj­skim
  • Tru­pień – szczyt na­le­żą­cy do Pasma Zgór­skie­go w Gó­rach Świę­to­krzy­skich

Wikipedia


trupio

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób trupi, jak u trupa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trup m., truposz m., trupisko n., trupięga mos./ż.

 przym. trupi

 czas. ukatrupić

Wiktionary


trupioblady

po­tocz­nie: bar­dzo blady, blady jak trup; tru­pio blady


SJP.pl


trupiogłowy

osoba no­szą­ca na czap­ce tru­pią głowę jako em­ble­mat, np. ge­sta­po­wiec, eses­man


SJP.pl


trupiosiny

po­tocz­nie: bar­dzo siny, siny jak trup; tru­pio­bla­dy, tru­pio blady


SJP.pl


trupisko

ek­spre­syw­nie: trup, zmar­ły; tru­po­szczak, tru­posz, tru­piak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od trup

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Są­dząc z roz­mia­ru trum­ny, śro­dek skry­wał ogrom­ne tru­pi­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trup m., truposzczak m., truposz m.

 przysł. trupio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trup; pot. truposzczak, truposz

Wiktionary


trupięga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. but za­kła­da­ny nie­bo­szczy­ko­wi do trum­ny, wy­ko­na­ny zwy­kle z mar­nych ma­te­ria­łów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gwara. pejor. nie­do­łęż­ny sta­rzec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I grosz trwo­niąc ostat­ni dla nóg nie­do­łę­gi, / Zdo­by­wa buty z łyka, tak zwane tru­pię­gi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trup m., trupek m., trupsko n., truposz m., truposzczak m., trupienie n., strupienie n., trupiarnia ż.

 czas. trupieć ndk., strupieć dk.

 przym. trupi

 przysł. trupio

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) grzyb

Wiktionary


trupięgi

gwa­ro­wo: buty za­kła­da­ne umar­łym do trum­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) buty za­kła­da­ne nie­bo­szczy­ko­wi do trum­ny, wy­ko­na­ne zwy­kle z mar­nych ma­te­ria­łów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trup m., kościotrup m., trupek m., trupsko n., truposz m., truposzczak m., trupienie n., strupienie n., trupiarnia ż.

 czas. trupieć ndk., strupieć dk.

 przym. trupi

 przysł. trupio

Wiktionary


trupnica

trup­ni­ca pad­li­nów­ka - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny pluj­ko­wa­tych


SJP.pl


trupojad

zwie­rzę ży­wią­ce się mart­wy­mi cia­ła­mi in­nych zwie­rząt, np. sęp, hiena, sza­kal; ne­kro­fag; pad­li­no­żer­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. or­ga­nizm he­te­ro­tro­ficz­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nekrofag, padlinożerca, trupożerca

Wiktionary


truposz

ek­spre­syw­nie: trup, zmar­ły; tru­po­szczak, tru­pi­sko, tru­piak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. ek­spre­syw­nie trup

Wiktionary

Tru­posz (ang. "Dead Man") – ame­ry­kań­ski we­stern z 1995 roku w re­ży­se­rii Jima Jar­mus­cha. Pro­duk­cję zre­a­li­zo­wa­no na czar­no-bia­łej ta­śmie, we­dług sce­na­riu­sza Jar­mus­cha.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sar­ko­fa­gu leżał tru­posz hra­bi­ny, ubra­ny na czar­no, z za­kry­tą we­lo­nem twa­rzą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trup m., trupisko n., truposzczak mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trup; pot. truposzczak, trupisko

Wiktionary


truposzczaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od tru­po­szczak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truposzczak m.

Wiktionary


truposzczak

ek­spre­syw­nie: trup, zmar­ły; tru­posz, tru­pi­sko, tru­piak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. trup

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ciot­ka Luiza przez całe lata ro­bi­ła ma­ni­kiur tru­po­szcza­kom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trup m., trupisko n., truposz m., truposzczenie n.

:: zdrobn. truposzczaczek m.

 czas. truposzczeć ndk.

 przym. trupi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trup; pot. truposz, trupisko

Wiktionary


truposzka

→ tru­posz


SJP.pl

Patrz:

truposz

trupowisko

po­tocz­nie: po­bo­jo­wi­sko


SJP.pl


trupożerca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) biol. zwie­rzę że­ru­ją­ce na pad­li­nie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trupożerny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nekrofag, padlinożerca, trupojad

Wiktionary


trupożerny

przy­miot­nik

 (1.1) odży­wia­ją­cy się cia­ła­mi zmar­łych lub pad­li­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trupożerca mos.

Wiktionary


trusewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


trusia

pie­szczot­li­wie o kró­li­ku; truś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. kró­lik

 (1.2) przen. czło­wiek bo­jaź­li­wy, cichy

Wiktionary


trusiątko

zdrob­nie­nie od: tru­sia


SJP.pl


truskawa

zgru­bie­nie od: tru­skaw­ka


SJP.pl


truskawczak

lesz tru­skaw­czak - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny bie­ga­czo­wa­tych


SJP.pl


truskaweczka

mała tru­skaw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: tru­skaw­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo­żen­ko, weź sobie tru­ska­wecz­kę. Bab­cia ci umyła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtruskaˈvɛt͡ʃka, AS: truskavečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truskawka ż.

 przym. truskawkowy

 przysł. truskawkowo

Wiktionary


truskawiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Zo­bacz też: Tru­ska­wiec w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Tru­ska­wiec (ukr. Трускавець, "Tru­ska­weć") – mia­sto na Ukra­i­nie, w re­jo­nie dro­ho­byc­kim ob­wo­du lwow­skie­go. Liczy ok. 29 tys. miesz­kań­ców.

Uz­dro­wi­sko (źró­dła mi­ne­ral­ne) po­ło­żo­ne u stóp Kar­pat (przed­gó­rze Kar­pat Wschod­nich), w do­li­nie Wo­ro­ti­szczy (do­rze­cze Dnie­stru), w od­le­gło­ści 100 km od Lwowa i 8 km na po­łud­nie od Dro­ho­by­cza.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tu jest cząst­ka ich oj­czyz­ny, ich dzie­ciń­stwa, lat mło­dych gór­nych i chmur­nych, prze­su­wa­ją się wspom­nie­nia: Lwów, Bo­ry­sław, Dro­ho­bycz, Bit­ków , Tru­ska­wiec, Ka­łusz, Grod­no, Wilno, Sokal i Sta­rzyn­ki Małe.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. truskawiecki

Wiktionary


truskawka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fra­ga­ria gran­di­flo­ra|ref=tak., nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fra­ga­ria ana­nas­sa., ro­śli­na upraw­na o czer­wo­nych, so­czy­stych owo­cach, pow­sta­ła ze skrzy­żo­wa­nia po­ziom­ki wir­gi­nij­skiej i po­ziom­ki chi­lij­skiej;

 (1.2) kulin. owoc tru­skaw­ki (1.1)

Wiktionary

Po­ziom­ka tru­skaw­ka ("Fra­ga­ria × ana­nas­sa" Du­ches­ne) – ro­śli­na mie­sza­niec dwóch ga­tun­ków po­ziom­ki z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych ("Ro­sa­ce­ae" Juss.). Ma wiele nazw zwy­cza­jo­wych: po­ziom­ka ana­na­so­wa, po­ziom­ka wiel­ko­o­wo­co­wa, naj­czę­ściej jed­nak na­zy­wa­na jest po pro­stu tru­skaw­ką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj po­sa­dzi­łem na dział­ce tru­skaw­ki.

 (1.2) Tru­skaw­ki są so­czy­ste i zna­ko­mi­cie na­da­ją się do je­dze­nia na su­ro­wo, a także na przet­wo­ry.

 (1.2) Ja tru­ska­wek nie za­ma­wia­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: truˈskafka, AS: truskafka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truskawkowiec m.

:: zdrobn. truskaweczka ż.

 przym. truskawkowy

 przysł. truskawkowo

Wiktionary


truskawkarnia

miej­sce ho­dow­li tru­ska­wek


SJP.pl


truskawkobranie

Tru­skaw­ko­bra­nie – naj­więk­sza im­pre­za ple­ne­ro­wa na Ka­szu­bach, od­by­wa­ją­ca się co­rocz­nie na prze­ło­mie czerw­ca i lipca u pod­nó­ża Zło­tej Góry. Ter­min ten usta­lo­no, kiedy tru­skaw­ka ka­szub­ska lub „kaszëbskô malëna” zo­sta­ła wpi­sa­na do eu­ro­pej­skie­go sy­ste­mu nazw i oz­na­czeń ge­o­gra­ficz­nych, zgod­nie z roz­po­rzą­dze­niem Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej (WE) nr 1155/2009.

Wikipedia


truskawkomat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) au­to­mat do sprze­da­ży tru­ska­wek

Wiktionary


truskawkowiec

opuch­lak tru­skaw­ko­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


truskawkowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób od­po­wied­ni tru­skaw­ce

 (1.2) z uży­ciem barwy tru­skaw­ki, z obec­no­ścią tru­skaw­ko­we­go ko­lo­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­pom­nia­ło mi się jak parę mie­się­cy temu moja sio­stra do­sta­ła pen­dri­ve'a który pach­niał tru­skaw­ko­wo […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truskawka ż., truskaweczka ż.

 przym. truskawkowy

Wiktionary


truskawkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy tru­ska­wek – krze­wów i owo­ców

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) kulin. przy­rzą­dzo­ny z tru­ska­wek, z do­dat­kiem tru­ska­wek

 (2.2) ma­ją­cy kolor w pełni doj­rza­łej tru­skaw­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod Kra­ko­wem cią­gną się ob­szer­ne plan­ta­cja­an­ta­cje tru­skaw­ko­we.

 (2.1) Ostat­nio ku­po­wa­łeś dżem tru­skaw­ko­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtruskafˈkɔvɨ, AS: truskafkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truskawka ż., truskaweczka ż.

 przysł. truskawkowo

Wiktionary


truski

naz­wi­sko


SJP.pl

Tru­ski – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie biel­skim, w gmi­nie Bielsk Pod­la­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Wnie­bow­zię­cia Najś­więt­szej Maryi Panny w Łu­bi­nie Ko­ściel­nym.

Wikipedia


truskolaski

naz­wi­sko


SJP.pl


truskolasy

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tru­sko­la­sy – wieś w woj. ślą­skim, w pow. kło­buc­kim, w gmi­nie Wrę­czy­ca Wiel­ka
  • Tru­sko­la­sy – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Sa­do­wie
  • Tru­sko­la­sy – dawna gmina w gu­ber­ni łom­żyń­skiej
  • Tru­sko­la­sy – dawna gmina w wo­je­wództ­wie czę­sto­chow­skim
  • Tru­sko­la­sy – dawna gro­ma­da
  • Tru­sko­la­sy-Lachy, Tru­sko­la­sy-Ni­wi­sko, Tru­sko­la­sy-Ol­szy­na, Tru­sko­la­sy-Wola
  • Stare Tru­sko­la­sy

Wikipedia


trust

[czy­taj: trast lub trust] ro­dzaj mo­no­po­lu, w któ­rym kilka przed­się­biorstw łączy się w jedno wiel­kie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trust – forma kon­cen­tra­cji ka­pi­ta­ło­wej
  • trust – forma bran­żo­wej or­ga­ni­za­cji prze­my­słu pań­stwo­we­go (por. zjed­no­cze­nie) w ZSRR w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym
  • Trust – bel­gij­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Trust – fran­cu­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Trust – ka­na­dyj­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Trust – film z 1990
  • Trust – film z 2010
  • Trust – pro­du­cent ak­ce­so­riów kom­pu­te­ro­wych
  • Trust Com­pa­ny Ltd. – pro­du­cent czę­ści sa­mo­cho­do­wych
  • Trust – sin­gel Ayumi Ha­ma­sa­ki
  • Trust – pio­sen­ka grupy The Cure
  • Trust – pio­sen­ka grupy The Phar­cy­de

Wikipedia


trustowy

→ trust [czy­taj: tru­sto­wy lub tra­sto­wy]


SJP.pl


truszczyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jakub Tru­szczyń­ski – pol­ski aktor dub­bin­go­wy
  • Jan Tru­szczyń­ski – pol­ski dy­plo­ma­ta, urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Krzysz­tof Tru­szczyń­ski – pol­ski pił­karz
  • Ma­rian Tru­szczyń­ski – pol­ski le­karz we­te­ry­na­rii
  • Roman Tru­szczyń­ski – pol­ski na­u­czy­ciel, har­cerz
  • Ste­fan Tru­szczyń­ski – pol­ski or­gan­mistrz

Wikipedia


truszki

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trusz­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Go­ły­min-Oś­ro­dek
  • Trusz­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Piąt­ni­ca
  • Trusz­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Śnia­do­wo
  • dawna na Ukra­i­nie, w po­wie­cie wa­syl­kow­skim
  • Trusz­ki-Pa­to­ry, Trusz­ki-Kucze, Trusz­ki-Za­le­sie

Wikipedia


truszkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


trut

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przest. ent. pszcz. tru­teń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­słab­sze­mi zaś są szczę­ki u tru­tów, gdy te ich nigdy uży­wać nie po­trze­bu­ją. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trut, AS: trut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truteń m., trutówka ż., trutowisko n.

 przym. trutowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) truteń, przest. trąd, trucień

Wiktionary


truteń

prze­no­śnie: czło­wiek le­ni­wy, ży­ją­cy na cudzy koszt; pa­so­żyt, dar­moz­jad, próż­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. pszcz. sa­miec pszczo­ły miod­nej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. przen. pejor. męż­czyz­na, który nie pra­cu­je, a żyje cu­dzym kosz­tem

Wiktionary

Tru­teń – sa­miec pszczo­ły miod­nej.

Zwy­kle trut­nie roz­wi­ja­ją się z jaj nie­za­płod­nio­nych i są ha­plo­i­dal­ne, ale mogą się rów­nież roz­wi­jać z jaj za­płod­nio­nych, z zygot ho­mo­zy­go­tycz­nych pod wzglę­dem al­le­li płcio­wych i są wów­czas di­plo­i­dal­ne. Ich roz­wój za­rod­ko­wy prze­bie­ga nor­mal­nie, larwy nie są mniej ży­wot­ne od larw trut­ni ha­plo­i­dal­nych, ale wkrót­ce po około 6 go­dzi­nach po wy­klu­ciu się z jaj zja­da­ne są przez pszczo­ły ro­bot­ni­ce.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrutɛ̃ɲ, AS: trutẽń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trutówka ż., trutowisko n., trut mzw.

 przym. trutowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. trąd, przest. trut; gw. Górny Śląsk trąt

 (2.1) darmozjad, próżniak, leń, nierób, obibok

Wiktionary


trutka

tru­ją­ca sub­stan­cja wy­mie­sza­na z po­kar­mem, słu­żą­ca do za­bi­ja­nia zwie­rząt wy­rzą­dza­ją­cych szko­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­karm za­wie­ra­ją­cy sub­stan­cję tru­ją­cą, wy­kła­da­ny w celu po­zby­cia się szkod­ni­ków

 (1.2) pot. por­cja trut­ki (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wy­ło­ży­łeś tam już trut­ki?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrutka, AS: trutka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trujak mzw., trucizna ż., trucie n., truciciel m., trucicielka ż.

 czas. truć ndk., zatruwać ndk., zatruć dk.

 przym. trujący

 ims. trujący

Wiktionary


trutnica

trut­ni­ca lu­cer­no­wa - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny pszczo­lin­ko­wa­tych


SJP.pl


trutniowiec

fru­czak trut­nio­wiec - motyl z ro­dzi­ny za­wi­sa­ko­wa­tych


SJP.pl


trutnowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trut­no­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. tu­chol­skim, w gmi­nie Lu­bie­wo
  • Trut­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. bar­to­szyc­kim, w gmi­nie Bar­to­szy­ce

Wikipedia


trutnowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mia­stem Trut­nów, do­ty­czą­cy Trut­no­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trutnów m.

Wiktionary


trutowisko

pa­sie­czy­sko przez­na­czo­ne wy­łącz­nie do una­sie­nia­nia matek pszcze­lich


SJP.pl

Tru­to­wi­sko – izo­lo­wa­ny na­tu­ral­ny ob­szar ge­o­gra­ficz­ny (wyspa, do­li­na itp.) o pro­mie­niu co najm­niej 10 km, na któ­rym wy­stę­pu­je jedna linia trut­ni (pnie oj­cow­skie). Two­rze­nie i utrzy­my­ma­nie tru­to­wisk umoż­li­wia kon­tro­lo­wa­ne pa­ro­wa­nie się matek pszcze­lich w celu za­cho­wa­nia czy­sto­ści pod­ga­tun­ku (rasy) lub linii pszczo­ły miod­nej lub two­rze­nia kon­tro­lo­wa­nych krzy­żó­wek.

Wikipedia


trutowy

w pszcze­lar­stwie: zwią­za­ny z trut­niem (sam­cem pszczo­ły miod­nej), np. pla­stry tru­to­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pszcz. do­ty­czą­cy trut­nia, samca pszczo­ły miod­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: truˈtɔvɨ, AS: trutovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. truteń m., trutówka ż., trut mzw.

Wiktionary


trutututu

tru­tu­tu­tu, majt­ki z drutu - zwrot uży­wa­ny w celu wy­ra­że­nia opi­nii, że to, co zo­sta­ło uprzed­nio po­wie­dzia­ne, mó­wią­cy uważa za głu­pie lub nie­praw­dzi­we; sru­tu­tu­tu, majt­ki z drutu


SJP.pl


trutynować

roz­wa­żać coś


SJP.pl


trutówka

pszczo­ła ro­bot­ni­ca, skła­da­ją­ca jaja, z któ­rych wy­lę­ga­ją się trut­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. pszcz. pszczo­ła ro­bot­ni­ca skła­da­ją­ca nie­za­płod­nio­ne ja­jecz­ka w bez­ma­tecz­nej ro­dzi­nie pszcze­lej

Wiktionary

Tru­tów­ka – pszczo­ła ro­bot­ni­ca, u któ­rej na­stę­pu­je roz­wój jaj­ni­ków. W przy­pad­ku, gdy wy­stę­pu­je rów­nież skła­da­nie jaj, mówi się o tru­tów­ce fiz­jo­lo­gicz­nej, w prze­ciw­nym wy­pad­ku o tru­tów­ce ana­to­micz­nej.

Tru­tów­ki fiz­jo­lo­gicz­ne po­ja­wia­ją się w ro­dzi­nach pszcze­lich po­zba­wio­nych matki w ciągu ok. 22–30 dni (pszczo­ły ras eu­ro­pej­skich). Cza­sa­mi zda­rza się wy­stę­po­wa­nie tru­tó­wek fiz­jo­lo­gicz­nych, gdy matka znaj­du­je się w ulu, ale jest nie­płod­na lub stara.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. truteń m., trut mzw.

 przym. trutowy

Wiktionary


truwer

śred­nio­wiecz­ny, wę­drow­ny aktor, śpie­wak; wa­gant; go­liard


SJP.pl


truć

1. za­bi­jać za po­mo­cą tru­ciz­ny;
2. prze­no­śnie: dawać nie­do­bre je­dze­nie, mo­gą­ce zasz­ko­dzić je­dzą­ce­mu;
3. prze­no­śnie: nie­po­ko­ić, drę­czyć, mart­wić;
4. po­tocz­nie: mówić długo, w spo­sób uciąż­li­wy dla słu­cha­cza; glę­dzić; gde­rać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. otruć, za­truć)

 (1.1) po­wo­do­wać ob­ja­wy cho­ro­by lub śmierć po­przez dzia­ła­nie tru­ciz­ny

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. struć, za­truć)

 (2.1) dawać niez­dro­we je­dze­nie i wy­wo­ły­wać ob­ja­wy cho­ro­by ukła­du po­kar­mo­we­go

 (2.2) po­wo­do­wać za­nie­czy­szcze­nie śro­do­wi­ska przy­rod­ni­cze­go

 (2.3) pot. po­wo­do­wać nie­po­kój, przy­gnę­bie­nie

 (2.4) daw. zu­ży­wać, ni­szczyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (3.1) po­gard. mówić rozw­le­kle, na­tręt­nie pro­sić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny truć się (dk. otruć się, za­truć się)

 (4.1) za­ży­wać tru­ciz­nę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny truć się (dk. struć się, za­truć się)

 (5.1) przyj­mo­wać nie­wła­ści­wy po­karm, szko­dząc zdro­wiu

 (5.2) pot. ule­gać złym prze­my­śle­niom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trujak mzw., truciciel m., trucie n., trucizna ż., trutka ż.

 przym. trujący

 przysł. trująco

 czas. otruć, wytruwać, zatruć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niszczyć, uśmiercać, zatruwać

 (2.1) zatruwać

 (2.2) zanieczyszczać, zatruwać

 (2.3) dręczyć, martwić, niepokoić, przygnębiać, trapić, zatruwać

 (3.1) gadać, ględzić, nawijać, zrzędzić

 (4.1) zatruwać się

 (5.2) gnębić się, martwić się, niepokoić się, zadręczać się, zatruwać się

Wiktionary


truła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. trum­na

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp., ż., przesz. od: truć

Wiktionary


truś

tru­sia;
1. pie­szczot­li­wie o kró­li­ku
2. czło­wiek bo­jaź­li­wy, cichy, mil­czą­cy


SJP.pl


truściński

naz­wi­sko


SJP.pl


truśka

daw­niej: kró­lik; tru­sia


SJP.pl


trwa

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. ter. od: trwać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta opera jest okrop­na i trwa zbyt długo.

Wiktionary


trwale

przy­słó­wek

 (1.1) niez­mien­nie, per­ma­nent­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­sła­li ko­bie­tę trwa­le nie­zdol­ną do pracy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. utrwalacz mos./mrz., trwanie n., trwałość ż.

 czas. trwać ndk.

 przym. trwały

 przysł. nietrwale

Wiktionary


trwalej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trwa­le


SJP.pl


trwalszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trwa­ły


SJP.pl


trwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trwać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtr̥fãɲɛ, AS: tr̦fãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. utrwalacz mos./mrz., utrwalenie n., trwała

 czas. trwać

 przym. trwały

 przysł. trwale

Wiktionary


trwać

1. ist­nieć przez jakiś czas;
2. ob­sta­wać przy czymś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ist­nieć lub od­by­wać się przez jakiś czas

 (1.2) po­zo­sta­wać w niez­mie­nio­nej sy­tu­a­cji albo po­zy­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak ją ten sa­mo­chód po­trą­cił na pa­sach, parę go­dzin trwa­ło, zanim zro­bi­li prześ­wiet­le­nie, ba­da­nia i takie tam.

 (1.2) Po tam­tej stro­nie słu­chaw­ki trwa­ło mil­cze­nie, prze­ry­wa­ne lek­kim sa­pa­niem.

 (1.2) Cóż tam ten tłum do­strze­ga trwa­ją­cy w za­chwy­ce­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tr̥fat͡ɕ, AS: tr̦fać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. utrwalacz mos./mrz., utrwalenie n., trwałość, trwała, trwanie, wytrwanie

 czas. przetrwać, wytrwać, dotrwać, potrwać

 przym. trwały

 przysł. trwale, nietrwale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) utrzymywać się

Wiktionary


trwała

po­tocz­nie: trwa­ła on­du­la­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. fryzj. trwa­ła on­du­la­cja

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: trwa­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja bab­cia ostat­nio wró­ci­ła od fryz­je­ra z trwa­łą.

 (1.1) Fryz­jer­ka zro­bi­ła mi trwa­łą, ale tro­chę ją przy­pa­li­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtr̥fawa, AS: tr̦fau̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trwałość ż., trwanie n., wytrwanie n., utrwalenie n.

 czas. trwać ndk., wytrwać dk.

 przym. trwały, wytrwały

Wiktionary


trwałość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przy­miot­ni­ko­wy od|trwa­ły.

Wiktionary

Trwa­łość – zdol­ność obiek­tu do za­cho­wa­nia stanu zdat­no­ści. Okre­ślo­na jest dla nor­mal­nych, czyli za­ło­żo­nych przy pro­jek­to­wa­niu, wa­run­ków ek­splo­a­ta­cji.

Trwa­łość ocze­ki­wa­na (ad­mi­ni­stra­cyj­na): trwa­łość ocze­ki­wa­na przez użyt­kow­ni­ka na pod­sta­wie roz­sąd­nej oceny; za taką trwa­łość jest on skłon­ny za­pła­cić.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtr̥fawɔɕt͡ɕ, AS: tr̦fau̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. utrwalacz mos./mrz., utrwalenie n., trwała

 czas. trwać, utrwalać

 przym. trwały

 przysł. trwale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stałość, wierność, stabilność, wytrzymałość, wytrwałość

Wiktionary


trwały

niez­mien­ny, nie­u­le­ga­ją­cy zmia­nom, po­nad­cza­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie ulega więk­szym zmia­nom

 (1.2) taki, który na­da­je się do użyt­ku przez długi czas ze wzglę­du na swoją trwa­łość, wy­trzy­ma­łość, od­por­ność

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. nmos. przesz. od: trwać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­pa­dek sa­mo­cho­do­wy po­zo­sta­wił trwa­ły uszczer­bek na zdro­wiu Marka.

 (1.2) Każdy przed­miot, który użyt­ku­je się dłu­żej niż jeden rok jest środ­kiem trwa­łym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtr̥fawɨ, AS: tr̦fau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trwała ż., trwałość ż., utrwalacz m., utrwalanie n., utrwalenie n., trwanie n., wytrwanie n., przetrwanie n., przetrwalnik m.

 czas. trwać ndk., wytrwać dk., utrwalać ndk., utrwalić dk., przetrwać dk.

 przym. wytrwały

 przysł. trwale, wytrwale, nietrwale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezmienny, stały, stabilny, nieustanny, bezustanny

 (1.2) odporny, wytrzymały

Wiktionary


trwoga

przej­mu­ją­cy strach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­ten­syw­ny strach, prze­ra­że­nie, lęk, obawa (np. przed czymś, co ma się wy­da­rzyć)

 (1.2) coś strasz­ne­go, prze­ra­ża­ją­ce­go, kosz­mar­ne­go, nie­bez­piecz­ne­go (np. rzecz, sy­tu­a­cja, pora, ży­wioł czy zja­wi­sko)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krzy­knął w na­głej trwo­dze.

 (1.1) Z trwo­gą i wa­ha­niem my­śla­ła o nad­cho­dzą­cych zmia­nach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtr̥fɔɡa, AS: tr̦foga

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trwożyć

 przym. trwożliwy, trwożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lęk, strach, panika

 (1.2) koszmar, groza, zagrożenie, horrendum

Wiktionary


trwoniciel

daw­niej: ten, kto trwo­ni; mar­no­traw­ca, roz­rzut­nik, utra­cjusz


SJP.pl


trwonić

mar­no­wać, mar­no­tra­wić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. strwo­nić)

 (1.1) tra­cić coś na byle co, zby­tecz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trwo­nić pie­nią­dze, zwła­szcza nie swoje, to czy­sta przy­jem­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trwonienie n.

 czas. roztrwonić dk.

Wiktionary


trwożliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trwoż­li­wie


SJP.pl


trwożliwość

skłon­ność do od­czu­wa­nia trwo­gi, stra­chu; strach­li­wość, lę­kli­wość, bo­jaź­li­wość


SJP.pl


trwożliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trwoż­li­wy


SJP.pl


trwożnica

ro­dzaj ja­do­wi­tych węży z po­dro­dzi­ny grze­chot­ni­ków


SJP.pl


trwożniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trwoż­nie


SJP.pl


trwożniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trwoż­ny


SJP.pl


trwożny

1. prze­ra­żo­ny, prze­stra­szo­ny;
2. wy­ra­ża­ją­cy lęk, prze­ra­że­nie; trwoż­li­wy


SJP.pl


trwożyć

1. wy­wo­ły­wać strach, wzbu­dzać nie­po­kój, grozę; prze­ra­żać;
2. trwo­żyć się:
a) od­czu­wać strach; bać się, lękać się, truch­leć;
b) bać się o kogoś lub o coś; nie­po­ko­ić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. strwo­żyć)

 (1.1) książk. przej­mo­wać trwo­gą, wy­wo­ły­wać nie­po­kój bądź strach

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trwo­żyć się (dk. strwo­żyć się)

 (2.1) książk. od­czu­wać trwo­gę, czuć nie­po­kój bądź strach przed czymś

 (2.2) daw. stra­szyć sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Dla nie­pra­wo­ści ka­ra­łeś czło­wie­ka: i uczy­ni­łeś, że wys­chła jako pająk dusza jego; za­i­ste, próż­no się trwo­ży wszel­ki czło­wiek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trwoga ż., trwożliwość ż.

 czas. strwożyć dk., zatrważać ndk., zatrwożyć dk.

 przym. trwożliwy, trwożny

 przysł. trwożliwie, trwożnie

Wiktionary


trx

[czy­taj: te-er-iks] ze­staw dwóch re­gu­lo­wa­nych pasów do ćwi­czeń z wy­ko­rzy­sta­niem masy włas­ne­go ciała


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Honda TRX – po­ja­zdy ATV (quady) marki Honda
  • Mi­che­lin TRX – ni­sko­pro­fi­lo­we opony
  • Taśmy TRX – sprzęt spor­to­wy (taśmy po­li­me­ro­we)
  • Tro­nix (TRX) – kryp­to­wa­lu­ta
  • – model mo­to­cy­kla firmy Ya­ma­ha
  • TRX – skrót oz­na­cza­ją­cy tran­sce­i­ver

Wikipedia


try-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych trzy­krot­ne wy­stą­pie­nie cze­goś lub ca­łość skła­da­ją­cą się z trzech czę­ści

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trój-, tri-

Wiktionary


tryb

1. ząb na kole zę­ba­tym lub rowek na walcu albo stoż­ku;
2. obra­ca­ją­ce się koło zę­ba­te, sta­no­wią­ce część niek­tó­rych me­cha­niz­mów; tryby;
3. usta­lo­na ko­lej­ność czyn­no­ści pro­wa­dzą­cych do za­łat­wie­nia spra­wy; pro­ce­du­ra;
4. ka­te­go­ria gra­ma­tycz­na in­for­mu­ją­ca za po­mo­cą form cza­sow­ni­ka o sto­sun­ku mó­wią­ce­go do tre­ści zda­nia;
5. w mu­zy­ce: typ skali, gamy lub to­na­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­ce­du­ra lub usta­lo­ny wa­riant jej wy­ko­na­nia

 (1.2) koło zę­ba­te, szcze­gól­nie duże;

 (1.3) jęz. ka­te­go­ria gra­ma­tycz­na wy­ra­ża­ją­ca sto­su­nek mó­wią­ce­go do tre­ści wy­po­wie­dze­nia;

 (1.4) muz. mo­lo­wa lub du­ro­wa wer­sja akor­du, to­na­cji, lub gamy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tryb – koło zę­ba­te
  • tryb – po­moc­ni­cza ka­te­go­ria sy­ste­ma­tycz­na w bio­lo­gii, ina­czej ple­mię (tri­bus)
  • tryb bi­nar­ny
  • tryb chro­nio­ny
  • tryb gra­ficz­ny
  • tryb ko­lo­ro­wy
  • tryb mo­no­chro­ma­tycz­ny
  • tryb rze­czy­wi­sty
  • tryb tek­sto­wy
  • tryb (ję­zy­koz­naw­stwo)
  • tryb (mu­zy­ka)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie ma usta­lo­ne­go trybu po­stę­po­wa­nia w ta­kich sy­tu­a­cjach.

 (1.1) Sy­stem uru­cho­mił się w try­bie awa­ryj­nym.

 (1.1) Zo­sta­nie osą­dzo­ny w try­bie do­raź­nym.

 (1.1) W try­bie nad­pi­sy­wa­nia wpro­wa­dza­ne znaki za­stę­pu­ją wcze­śniej wpi­sa­ne znaki do­ku­men­tu.

 (1.2) Tryby się za­tar­ły.

 (1.3) Tryb przy­pu­szcza­ją­cy wy­ra­ża nie­pew­ność, wa­run­ko­wość lub wy­ra­żo­ne poś­red­nio ży­cze­nie.

 (1.4) Sonet skom­po­no­wa­ny zo­stał w try­bie mo­lo­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨp, AS: tryp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybowanie n.

:: zdrobn. trybik m.

 czas. trybować ndk.; slang. trybić ndk., zatrybić dk.

 przym. trybowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) procedura, mechanizm, zwyczaj

 (1.2) koło zębate

Wiktionary


tryb.

skrót

 (1.1) = try­bu­nał

Wiktionary


tryba

pro­sta droga w lesie pow­sta­ła przez wy­cię­cie drzew; linia ostę­po­wa, prze­sie­ka, dukt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) leśn. pas wy­cię­ty w drze­wo­sta­nie, dzie­lą­cy las na ostę­py

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Char­ty szły trybą, ka­le­cząć się o ka­mie­nie i cier­nie, cier­piąc z po­wo­du lat przy­jem­ne­go życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨba, AS: tryba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dukt, przecinka, przesieka

Wiktionary


trybada

les­bij­ka, ho­mo­sek­su­a­list­ka; sa­fon­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) les­bij­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybadyzm mrz.

Wiktionary


trybadyzm

ak­tyw­ność sek­su­al­na po­mię­dzy dwie­ma ko­bie­ta­mi, po­le­ga­ją­ca na ocie­ra­niu się sro­ma­mi; tri­ba­dyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. ho­mo­sek­su­a­lizm ko­bie­cy

Wiktionary

Try­ba­dyzm – od­mia­na ho­mo­sek­su­al­ne­go seksu bez pe­ne­tra­cji, w któ­rym ko­bie­ta po­cie­ra swoim sro­mem czę­ści ciała innej ko­bie­ty. Po­dob­ne za­cho­wa­nie zo­sta­ło za­ob­ser­wo­wa­ne u samic bo­no­bo. W ję­zy­ku an­giel­skim po­tocz­nym wy­ra­że­niem na jedną z form ta­kie­go sto­sun­ku jest „scis­so­ring”, a jego pol­skim od­po­wied­ni­kiem jest słowo „no­ży­co­wa­nie”.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. trybada ż.

Wiktionary


trybalistka

→ try­ba­li­sta


SJP.pl

Patrz:

trybalista

trybalistyczny

→ try­ba­lizm


SJP.pl

Patrz:

trybalizm

trybalizacja

książ­ko­wo: dzie­le­nie spo­łe­czeń­stwa na sil­nie odręb­ne, ry­wa­li­zu­ją­ce ze sobą grupy


SJP.pl


trybalizm

ten­den­cja do utrzy­my­wa­nia się po­dzia­łów i odręb­no­ści ple­mien­nych w spo­łe­czeń­stwach tra­dy­cyj­nych lub no­wych struk­tu­rach et­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. utrzy­my­wa­nie się w spo­łe­czeń­stwach na­ro­do­wych daw­nych po­dzia­łów i odręb­no­ści kla­no­wych, ple­mien­nych

 (1.2) silne po­czu­cie odręb­no­ści ple­mien­ny­e­mien­nej

 (1.3) przen. utrzy­my­wa­nie się quasi ple­mien­nych i wo­dzow­skich re­la­cji w ja­kimś śro­do­wi­sku, np. po­li­tycz­nym

Wiktionary

Try­ba­lizm – ter­min okre­śla­ją­cy ten­den­cję do utrzy­my­wa­nia się przed­na­ro­do­wych po­dzia­łów oraz odręb­no­ści ple­mien­nych. W spo­łe­czeń­stwach ple­mien­nym bywa czyn­ni­kiem ha­mu­ją­cym pro­ces kształ­to­wa­nia się na­ro­du. Może ak­cep­to­wać współ­czes­ne aspek­ty życia oraz czyn­no­ści, jak np. prak­ty­ko­wa­nie re­li­gii abra­ha­mo­wych, edu­ka­cję, ko­mu­ni­ka­cję mo­bil­ną oraz wy­mia­nę walut. Wy­ka­zu­je rów­nież cechy po­dob­ne do na­cjo­na­liz­mu oraz sprzecz­ne z is­la­mem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɨˈbalʲism̥, AS: trybalʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tribal m.

 przym. trybalistyczny

Wiktionary


trybarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. górn. pra­cow­nik daw­nych ko­palń zaj­mu­ją­cy się po­ga­nia­niem zwie­rząt po­cią­go­wych (koni lub wołów) za­przę­żo­nych do kie­ra­tów i ko­ło­wro­tów wy­cią­go­wych, a także spra­wu­ją­cy nad nimi opie­kę sta­jen­ną

 (1.2) daw. żegl. głów­nie w oko­li­cach Ma­ło­pol­ski: fli­sak lub ro­bot­nik po­ga­nia­ją­cy konie bądź woły, które ho­lu­ją pod prąd rzeki stat­ki to­wa­ro­we i ga­la­ry

 (1.3) daw. hutn. ro­bot­nik ob­słu­gu­ją­cy piec try­bo­wy, któ­re­go za­da­niem było od­dzie­la­nie sre­bra od oło­wiu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obok niego na plat­for­ma­at­for­mie cis­nę­li się gór­ni­cy. Byli tam try­ba­rze, ko­pa­cze, wo­za­ki, wszy­scy po­mie­sza­ni razem, odzia­ni jed­na­ko­wo w ja­kieś szare, prze­sią­kłe słoną wil­go­cią łach­ma­ny.

 (1.1) Wtem zja­wi­ły się w bra­mie kie­ra­to­we konie.
— Czy szyb ot­wo­rzą? — py­ta­ją gór­ni­cy try­ba­rza.
— Snadź ktoś w głąb po­je­dzie, jeśli po mnie i po konie po­sła­no
.

 (1.2) Od Mo­drze­jo­wa, aż po Sie­wierz w nad­brzeż­nych wio­skach prze­by­wa­ły licz­ne rze­szy try­ba­rzy, co to trud­ni­li się pod­cią­ga­niem w górę rzeki przy po­mo­cy wołów, ła­do­wa­nych ga­la­rów.

 (1.1) (…) sama ko­pal­nia w okre­sie świet­no­ści za­trud­nia­ła około 2000 gór­ni­ków: ko­pa­czy — zwa­nych rów­nież stol­ni­ka­mi, no­si­czy — wy­no­szą­cych uro­bek, zaj­mu­ją­cych się końmi — try­ba­rzy, prze­ta­cza­ją­cych bał­wa­ny solne — wa­la­czy…

 (1.2) Try­ba­rze przy­jeż­dża­ją z domu do Kra­ko­wa pół­wo­zia­mi, na które zabiérają żyw­ność dla koni i sie­bie, a z po­wro­tem ho­lu­ją, czyli cią­gną pod wodę końmi próź­ne ga­la­ry, które przy­by­ły z wodą, z ła­dun­kiem węgla po większéj czę­ści.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. goniarz, kieradnik, gaplowy

 (1.2) daw. goniarz

 (1.3) daw. odciągacz

Wiktionary


trybała

naz­wi­sko


SJP.pl


trybański

naz­wi­sko


SJP.pl


trybek

mały, nie­wiel­ki tryb (w ma­szy­nie); try­bik


SJP.pl


trybik

mały, nie­wiel­ki tryb (w ma­szy­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: tryb

 (1.2) mały tryb, np. w ze­gar­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨbʲik, AS: trybʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybowanie n., tryb m.

 czas. trybować; slang. trybić, zatrybić

 przym. trybowy, trybikowy

Wiktionary


trybić

po­tocz­nie: spraw­nie funk­cjo­no­wać, dzia­łać jak na­le­ży


SJP.pl


trybochemia

dzie­dzi­na me­cha­no­che­mii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem che­micz­nych i fi­zy­ko­che­micz­nych prze­mian ciał sta­łych, za­cho­dzą­cych pod wpły­wem czyn­ni­ków me­cha­nicz­nych


SJP.pl


trybofizyka

dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się pro­ce­sa­mi fi­zycz­ny­mi za­cho­dzą­cy­mi pod wpły­wem ener­gii me­cha­nicz­nej w cia­łach sta­łych, zwy­kle pod­czas obrób­ki me­cha­nicz­nej


SJP.pl


trybolog

spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy zja­wi­ska tar­cia i zu­ży­wa­nia się po­wierzch­ni ru­cho­mych ele­men­tów ma­szyn, np. ło­żysk, ha­mul­ców; tri­bo­log


SJP.pl


trybologia

nauka zaj­mu­ją­ca się zja­wi­ska­mi za­cho­dzą­cy­mi mię­dzy po­wierzch­nia­mi trą­cy­mi ele­men­tów ma­szyn i urzą­dzeń; tri­bo­lo­gia


SJP.pl


trybologiczny

→ try­bo­lo­gia; tri­bo­lo­gicz­ny


SJP.pl


tryboluminescencja

Try­bo­lu­mi­ne­scen­cja – zja­wi­sko op­tycz­ne, w któ­rym świa­tło pow­sta­je pod­czas de­for­ma­cji ciała (pę­ka­nie, ście­ra­nie, ła­ma­nie). Me­cha­nizm tego zja­wi­ska jest niez­na­ny, naj­praw­do­po­dob­niej ma zwią­zek z pę­ka­niem wią­zań asy­me­trycz­nych w cia­łach o struk­tu­rze kry­sta­licz­nej. Try­bo­lu­mi­ne­scen­cja jest wa­rian­tem lu­mi­ne­scen­cji. Try­bo­lu­mi­ne­scen­cji to­wa­rzy­szy czę­sto emi­sja elek­tro­nów i zwana jest wów­czas "eg­zo­e­mi­sją". Może być także efek­tem me­ta­mor­fiz­mu dys­lo­ka­cyj­ne­go (ci­śnie­nio­we­go), który wy­wo­łu­je efekt świe­ce­nia skał.

Wikipedia


trybometria

ze­spół metod po­mia­ru sił tar­cia zew­nętrz­ne­go oraz okre­śla­nia od­por­no­ści na zu­ży­cie i progu tar­cia zew­nętrz­ne­go dla danej pary trą­cych się ciał


SJP.pl


trybowanie

1. od­dzie­lać mięso od kości;
2. zdo­bić wy­ro­by z bla­chy, wy­bi­ja­jąc wgłę­bie­nia i uzy­sku­jąc po dru­giej stro­nie wy­pu­kły wzór; re­pu­so­wać


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Try­bo­wa­nie – usu­wa­nie z su­ro­we­go mięsa nie­po­żą­da­nych czę­ści
  • Try­bo­wa­nie – zdo­bie­nie wy­ro­bów z bla­chy

Wikipedia


trybować

1. od­dzie­lać mięso od kości;
2. zdo­bić wy­ro­by z bla­chy, wy­bi­ja­jąc wgłę­bie­nia i uzy­sku­jąc po dru­giej stro­nie wy­pu­kły wzór; re­pu­so­wać


SJP.pl


trybownik

nóż do try­bo­wa­nia mięsa


SJP.pl


trybowy

→ tryb


SJP.pl

Patrz:

tryb

trybrach

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z trzech sylab krót­kich


SJP.pl


trybrachiczny

→ try­brach


SJP.pl

Patrz:

trybrach

trybula

try­bu­ła;
1. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych;
2. try­bu­la ogro­do­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny jed­no­rocz­nej z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Anth­ri­scus|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych, o wiot­kich, pie­rza­stych li­ściach przy­po­mi­na­ją­cych nać pie­trusz­ki, o za­pa­chu anyż­ku;

Wiktionary

Try­bu­la ("Anth­ri­scus" Pers.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 13–20 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w Eu­ro­pie, za­się­gi niek­tó­rych się­ga­ją na wscho­dzie Azji. Jeden ga­tu­nek o naj­szer­szym za­się­gu – try­bu­la leśna "A. syl­ve­stris" sięga na wscho­dzie do Chin, a na po­łud­niu ro­śnie w Afry­ce pół­noc­nej po Etio­pię oraz na izo­lo­wa­nym ob­sza­rze w Gó­rach Smo­czych w Afry­ce Po­łud­nio­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Try­bu­la oczy­szcza krew oraz wzmac­nia od­por­ność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨˈbula, AS: trybula

Wiktionary


trybulacja

daw­niej: kło­pot, nie­po­kój, zmart­wie­nie, am­ba­ras


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zmart­wie­nie, nie­po­kój, kło­pot

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zmartwienie, niepokój, kłopot, ambaras, frasunek

Wiktionary


trybularz

ko­ściel­ne na­czy­nie do spa­la­nia ka­dzi­dła; ka­dziel­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ro­dzaj uten­sy­liów li­tur­gicz­nych, słu­żą­cy do oka­dza­nia pod­czas uro­czy­sto­ści i na­bo­żeństw re­li­gij­nych;

Wiktionary

Try­bu­larz lub ka­dziel­ni­ca ( tu­ri­bu­lum lub thu­ri­bu­lum, gr. θυμιατήριον, кадило) – uten­sy­lium li­tur­gicz­ne słu­żą­ce do oka­dza­nia w cza­sie obrzę­dów li­tur­gicz­nych. Sta­no­wi go me­ta­lo­wa szka­tu­ła umo­co­wa­na na łań­cusz­kach i za­my­ka­na przy­kryw­ką, w któ­rej umie­szcza się me­ta­lo­wy ko­szy­czek (ko­cio­łek) wy­peł­nio­ny roz­ża­rzo­ny­mi brył­ka­mi węgla drzew­ne­go, na które sypie się zia­ren­ka ka­dzi­dła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­ni­strant po­da­je dia­ko­no­wi try­bu­larz.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trybularzowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kadzielnica

Wiktionary


trybularzowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy try­bu­la­rza, zwią­za­ny z try­bu­la­rzem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­ni­strant roz­pa­lił wę­gie­lek try­bu­la­rzo­wy i wło­żył go do try­bu­la­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybularz mrz.

Wiktionary


trybulka

re­gio­nal­nie: szczy­pio­rek; trym­bul­ka


SJP.pl


trybulski

naz­wi­sko


SJP.pl


trybun

gło­si­ciel, obroń­ca idei spo­łecz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. urząd cy­wil­ny w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, ut­wo­rzo­ny w celu ochro­ny in­te­re­sów oby­wa­te­li, zwła­szcza ple­be­ju­szy;

 (1.2) hist. urząd woj­sko­wy w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, ofi­cer;

 (1.3) przen. osoba wy­stę­pu­ją­ca w imie­niu ludu

 (1.4) przen. pro­pa­ga­tor idei, głów­nie spo­łecz­nych lub po­li­tycz­nych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: try­bu­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • try­bun lu­do­wy – cy­wil­ny urzęd­nik w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie
  • try­bun woj­sko­wy – sto­pień woj­sko­wy w armii sta­ro­żyt­ne­go Rzymu
  • try­bun – obroń­ca ludu, osoba upo­wszech­nia­ją­ca okre­ślo­ne idee spo­łecz­ne (prze­no­śnia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do spra­wy po­wró­co­no do­pie­ro w 133 roku p.n.e. kiedy to na urząd try­bu­na lu­do­we­go wy­bra­no Ty­be­riu­sza Sem­pro­niu­sza Grak­cha.

 (1.2) Try­bun ski­nął na ota­cza­ją­cych go żoł­nie­rzy, ci zaś do­pad­li Pawła.

 (1.3) No więc odkąd pa­mię­tam, szla­jał się po obrze­żach po­li­ty­ki nie­ja­ki Za­ty­ra, try­bun lu­do­wy, obroń­ca rol­ni­ków i w ogóle Po­la­ków.

 (1.4) Drugi po Le­ni­nie au­to­ry­tet re­wo­lu­cji, cha­ryz­ma­tycz­ny try­bun z grzy­wą wło­sów nad czo­łem; twór­ca Armii Czer­wo­nej i – dzię­ki wcie­le­niu 30 tys. bia­łych ofi­ce­rów – ar­chi­tekt jej zwy­cię­stwa w woj­nie do­mo­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybunał mrz., trybuna ż., trybunat mrz.

 przym. trybunicyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trybun ludowy

 (1.2) trybun wojskowy

 (1.3) rzecznik, ombudsman

Wiktionary


trybuna

gło­si­ciel, obroń­ca idei spo­łecz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cjal­ne pod­wyż­sze­nie z pul­pi­tem przez­na­czo­ne dla mówcy

 (1.2) spe­cjal­ny po­dest dla ofi­cje­li pod­czas uro­czy­sto­ści pu­blicz­nych, de­fi­lad, po­cho­dów

 (1.3) pod­wyż­szo­ne am­fi­te­a­tral­nie sie­dze­nia dla pu­blicz­no­ści na sta­dio­nie, w cyrku

 (1.4) eg­zem­plarz cza­so­pis­ma ze sło­wem „try­bu­na” w ty­tu­le, np. „Try­bu­na Ludu”, „Try­bu­na Ślą­ska”

 (1.5) ar­chit. em­po­ra

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: try­bun

Wiktionary

Try­bu­na – pod­wyż­szo­ne miej­sce, przez­na­czo­ne dla mówcy (np. try­bu­na par­la­men­tar­na), dla ofi­cje­li pod­czas uro­czy­sto­ści pu­blicz­nych lub dla pu­blicz­no­ści (np. na sta­dio­nie, w cyrku).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɨˈbũna, AS: trybũna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybun m., trybunał m., trybunalczyk m., trybunat m.

:: zdrobn. trybunka ż.

 przym. trybunalski, trybunicyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mównica

 (1.5) empora, galeria

Wiktionary


trybunalski

od­no­szą­cy się do try­bu­na­łu, np. sąd try­bu­nal­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy try­bu­na­łu, zwią­za­ny z try­bu­na­łem

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) zob. trybunał.

Wiktionary


trybunat

nazwa urzę­du w re­pu­bli­ce rzym­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. urząd, god­ność try­bu­na rzym­skie­go

 (1.2) hist. okres spra­wo­wa­nia urzę­du try­bu­na rzym­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybunał mrz., trybun m., trybuna ż.

 przym. trybunicyjny

Wiktionary


trybunał

sąd o spe­cjal­nych kom­pe­ten­cjach lub o szcze­gól­nym zna­cze­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. ko­le­gium sę­dziow­skie o szcze­gól­nych upraw­nie­niach

 (1.2) praw. in­stan­cja orze­ka­ją­ca, ko­le­gium są­do­we;

 (1.3) hist. praw. szla­chec­ki sąd ape­la­cyj­ny w daw­nej Pol­sce

Wiktionary

Try­bu­nał – organ wła­dzy są­dow­ni­czej upraw­nio­ny do są­dze­nia, roz­strzy­ga­nia, usta­la­nia ro­szczeń lub spo­rów – bez wzglę­du na to, czy w jego naz­wie wy­stę­pu­je słowo "try­bu­nał".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stro­ny po­stę­po­wa­nia przed­sta­wia­ją Try­bu­na­ło­wi pi­sem­ne oś­wiad­cze­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybuna ż., trybun m., trybunat m.

 przym. trybunalski, trybunicyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. tryb.

Wiktionary


trybunicyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z try­bu­nem i rolą, po­sta­wą try­bu­na, do­ty­czą­cy try­bu­na i jego roli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oczy­wi­ście, Le Pen za­cho­wa­ła kilka wąt­ków try­bu­ni­cyj­nych, aby ka­na­li­zo­wać nie­za­do­wo­le­nie czy wście­kłość ludzi, któ­rzy wi­dzie­li miesz­ka­ją­ce obok nich ro­dzi­ny imi­granc­kie, otrzy­mu­ją­ce za­sił­ki so­cjal­ne, pod­czas gdy oni zma­ga­ją się z bez­ro­bo­ciem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybun m., trybunka ż., trybuna ż., trybunał m., trybunat m.

 przym. trybunalski

Wiktionary


trybunka

zdrob­nie­nie od: try­bu­na


SJP.pl


trybunowicz

po­tocz­nie: pił­karz, który nie za­ła­pał się do skła­du pod­sta­wo­we­go ani re­zer­wo­we­go dru­ży­ny


SJP.pl


trybusz

naz­wi­sko


SJP.pl


trybuszon

daw­niej: kor­ko­ciąg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. kor­ko­ciąg

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨˈbuʃɔ̃n, AS: trybušõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. trybuszonik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. gw. Kraków tyrbuszon

Wiktionary


trybuszonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. try­bu­szon

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɨbuˈʃɔ̃ɲik, AS: trybušõńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trybuszon m.

Wiktionary


trybut

1. daw­niej: opła­ta na­kła­da­na przez wład­cę na kraj przez niego pod­bi­ty; kon­try­bu­cja, ha­racz, po­da­tek;
2. w an­tycz­nym Rzy­mie: po­da­tek, któ­rzy pła­ci­li miesz­kań­cy pro­win­cji;
3. pod­nio­śle: coś, co zo­sta­ło poś­wię­co­ne, ofia­ro­wa­ne; da­ni­na


SJP.pl


trybutariusz

osoba pła­cą­ca try­but


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś kto płaci da­ni­nę wła­dzy zwierzch­niej

Wiktionary


trybutarny

→ try­but; try­bu­to­wy


SJP.pl


trybutowy

→ try­but; try­bu­tar­ny


SJP.pl


trybuła

try­bu­la;
1. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych;
2. try­bu­ła ogro­do­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny jed­no­rocz­nej z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych


SJP.pl


trybuś

naz­wi­sko


SJP.pl


tryby

pro­sta droga w lesie pow­sta­ła przez wy­cię­cie drzew; linia ostę­po­wa, prze­sie­ka, dukt


SJP.pl


trybówka

Try­bów­ka – część wsi Za­czop­ki w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Ro­kit­no.

Wikipedia


trychalny

w fy­ko­lo­gii: ma­ją­cy po­stać nici, zło­żo­ny z jed­no­ją­dro­wych ko­mó­rek


SJP.pl


trychina

ni­cień pa­so­ży­tu­ją­cy w je­li­tach, wy­wo­łu­je try­chi­no­zę (wło­śni­cę); wło­sień


SJP.pl


trychinelloza

przew­le­kła cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza zwie­rząt i czło­wie­ka wy­wo­ły­wa­na przez wło­śnie; wło­śni­ca; try­chi­no­za


SJP.pl


trychinoskop

mi­kro­skop do wy­kry­wa­nia i ba­da­nia try­chin


SJP.pl


trychinoskopia

mi­kro­sko­po­we ba­da­nie mięsa zwie­rząt rzeź­nych w celu wy­kry­cia try­chin


SJP.pl


trychinoskopowy

do­ty­czą­cy try­chi­no­sko­pii


SJP.pl


trychinoza

przew­le­kła cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza zwie­rząt i czło­wie­ka wy­wo­ły­wa­na przez wło­śnie; wło­śni­ca; try­chi­nel­lo­za


SJP.pl


trychocefaloza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza czło­wie­ka i zwie­rząt, wy­wo­ły­wa­na przez ni­cie­nia wło­so­głów­kę, czę­sto pro­wa­dzą­ca do za­pa­le­nia wy­rost­ka ro­bacz­ko­we­go, ane­mii i cho­rób wrzo­do­wych prze­wo­du po­kar­mo­we­go; wło­so­głów­czy­ca


SJP.pl


trycholog

spe­cja­li­sta od do­le­gli­wo­ści zwią­za­nych z wło­sa­mi i skórą głowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta try­cho­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka try­cho­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fryz­jer radzi iść do try­cho­lo­ga i to jak naj­szyb­ciej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trychologia ż.

 przym. trychologiczny

 przysł. trychologicznie

Wiktionary


trychologia

dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem do­le­gli­wo­ści zwią­za­nych z wło­sa­mi i skórą głowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. kos­met. dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ły­sie­niem, scho­rze­nia­mi oraz pie­lę­gna­cją wło­sów i skóry głowy

Wiktionary

Try­cho­lo­gia – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się dia­gno­zo­wa­niem i le­cze­niem do­le­gli­wo­ści zwią­za­nych z ludz­ki­mi wło­sa­mi i skórą głowy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrɨxɔˈlɔɟja, AS: tryχoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trycholog m., trycholożka ż.

 przym. trychologiczny

 przysł. trychologicznie

Wiktionary


trychologiczny

→ try­cho­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

trychologia

trycholożka

→ try­cho­log


SJP.pl

Patrz:

trycholog

trychom

forma ży­cio­wa sinic, długa i cien­ka ko­lo­nia ści­śnię­tych ko­mó­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mi­kro­biol. forma ży­cio­wa sinic, nit­ko­wa­ta ko­lo­nia ko­mó­rek;

Wiktionary

Try­chom – forma ży­cio­wa sinic w po­sta­ci nit­ko­wa­tej ko­lo­nii ko­mó­rek ści­śle do sie­bie przy­le­ga­ją­cych, przy czym po­przecz­ne ścia­ny ko­mór­ko­we są wspól­ne dla są­sia­du­ją­cych ko­mó­rek, w związ­ku z czym te nie mogą odłą­czać się swo­bod­nie. Ko­mór­ki try­cho­mu po­łą­czo­ne są plaz­mo­des­ma­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­mór­ki try­cho­mu po­łą­czo­ne są plaz­mo­des­ma­mi. (Wi­ki­pe­dia)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨxɔ̃m, AS: tryχõm

Wiktionary


trychomowy

→ try­chom


SJP.pl

Patrz:

trychom

trychotomia

trój­dziel­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. po­dział danej grupy ele­men­tów na trzy czę­ści

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trychotomiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójdzielność

Wiktionary


trychotomiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dzie­lą­cy się na trzy czę­ści, trzy czło­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trychotomia ż.

Wiktionary


trycyna

zwią­zek or­ga­nicz­ny, fla­won w po­sta­ci bia­łe­go, kry­sta­licz­ne­go prosz­ku, umiar­ko­wa­nie roz­pu­szczal­ny w wo­dzie


SJP.pl


tryczek

zdrob­nie­nie od: tryk; młody tryk


SJP.pl


tryczówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Try­czów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Juch­no­wiec Ko­ściel­ny.

Wikipedia


trydencki

przy­miot­nik od: Try­dent


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Try­den­tem, do­ty­czą­cy Try­den­tu, po­cho­dzą­cy z Try­den­tu

 (1.2) rel. do­ty­czą­cy so­bo­ru try­denc­kie­go, zwią­za­ny z so­bo­rem try­denc­kim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trydent mrz., trydentczyk mos., trydentka ż.

 przym. potrydencki

Wiktionary


trydent

1. mia­sto we Wło­szech;
2. Try­dent-Górna Adyga: re­gion au­to­no­micz­ny we Wło­szech; Tyrol Wło­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto i gmina w pół­noc­nych Wło­szech;

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja w pół­noc­nych Wło­szech;

 (1.3) teol. hist. sobór try­denc­ki

Wiktionary

Try­dent (wł. "Tren­to", niem. "Trient", la­dyń­ski oraz lom­bardz­ki "Trent", łac. "Tri­den­tum") – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Try­dent-Górna Adyga, w pro­win­cji Try­dent.

Mia­sto po­ło­żo­ne jest na wy­so­ko­ści 194 m n.p.m. We­dług da­nych na rok 2023 gminę za­miesz­ki­wa­ły 117 984 osoby, 747,3 os./km². Mia­sto jest głów­nie znane z od­by­wa­ją­ce­go się w la­tach 1545–1563 So­bo­ru Try­denc­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam kil­ka­dzie­siąt pocz­tó­wek z Try­den­tu w moich zbio­rach.

 (1.1) Try­dent jest znany z dłu­gie­go w nim po­by­tu ks. Alek­san­dra ma­zo­wiec­kie­go, który był pier­wszym bi­sku­pem-Po­la­kiem we Wło­szech (XV w.). Jego oto­cze­nie opra­co­wa­ło wczes­ny słow­ni­czek pol­sko-wło­ski nie­daw­no od­na­le­zio­ny w tu­tej­szym ar­chi­wum.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trydentczyk mos., trydentka ż.

 przym. trydencki, potrydencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ofic. Prowincja Autonomiczna Trydentu

Wiktionary


trydentczyk

miesz­ka­niec Try­den­tu-Gór­nej Adygi (re­gio­nu we Wło­szech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Try­den­tu; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­gen­da świę­te­go Szy­mo­na zo­sta­ła spo­pu­la­ry­zo­wa­na w Pol­sce za spra­wą Pio­tra Skar­gi. W swo­ich Ży­wo­tach Świę­tych opi­sał on dzie­je tra­gicz­nej śmier­ci ma­łe­go try­dent­czy­ka, a także mor­der­stwo ja­kie­go mieli do­pu­ścić się Żydzi w li­tew­skich Pu­niach.

 (1.1) Ten strze­lec al­pej­ski, z po­cho­dze­nia try­dent­czyk, w 1962 roku - w wieku dwu­dzie­stu dwu lat - za­cho­ro­wał na kost­nia­ko­mię­sa­ka le­we­go bio­dra, który zwy­kle bar­dzo szyb­ko pro­wa­dzi do zni­szcze­nia całej kości bio­dro­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trydent mrz.

:: fż. trydentka ż.

 przym. trydencki

Wiktionary


trydentka

miesz­kan­ka Try­den­tu-Gór­nej Adygi (re­gio­nu we Wło­szech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Try­den­tu; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trydent mrz.

:: fm. trydentczyk mos.

 przym. trydencki

Wiktionary


trydymit

mi­ne­rał, rom­bo­wa od­mia­na kwar­cu; sto­so­wa­ny jako skład­nik ma­te­ria­łów ogniotr­wa­łych


SJP.pl

Try­dy­mit – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Nazwa po­cho­dzi od gr. "tri­dy­mos" = po­trój­ny; zaw­dzię­cza swoją nazwę szcze­gól­nie czę­ste­mu wy­stę­po­wa­niu w for­mie tro­ja­ków, ale spo­ty­ka się rów­nież bliź­nia­ki i zbliź­nia­cze­nia wie­lo­krot­ne.

Wikipedia


tryfan

spo­du­men, mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów


SJP.pl


tryfiliusz

imię mę­skie


SJP.pl

Try­fi­liusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, gr. "Trip­hyl­lios", wy­wo­dzą­ce się od imie­nia króla Ar­ka­dii, "Trip­hy­lo­sa". Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Try­fi­liusz, bi­skup Le­u­koz­ji (Ni­koz­ji).

Try­fi­liusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 13 czerw­ca.

Wikipedia


tryfić

po­tocz­nie: bać się; cykać się, stra­chać się


SJP.pl


tryforium

w bu­dyn­kach ro­mań­skich i go­tyc­kich: trój­dziel­ne ar­ka­do­we okno lub przez­ro­cze; tri­fo­rium


SJP.pl


tryforyjny

→ try­fo­ra, → try­fo­rium; tri­fo­ryj­ny


SJP.pl


tryftong

po­łą­cze­nie trzech sa­mo­gło­sek w jed­nej sy­la­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. dźwięk sa­mo­gło­sko­wy o zmien­nym prze­bie­gu ar­ty­ku­la­cji, bę­dą­cy zło­że­niem sa­mo­gło­ski i dwóch pół­sa­mo­gło­sek; przez użyt­kow­ni­ków ję­zy­ka po­strze­ga­ny jako zło­że­nie trzech sa­mo­gło­sek

Wiktionary

Tryf­tong ( τρίφθογγος, "tri" „trzy” i "phthón­gos" „dźwięk”) – po­je­dyn­cza sa­mo­gło­ska (na ogół długa) o zmien­nym prze­bie­gu ar­ty­ku­la­cji, co spra­wia, że ucho ludz­kie sły­szy trzy dźwię­ki, mimo że są one ze­spo­lo­ne nie­ja­ko w jeden i mają wła­ści­wo­ści po­je­dyn­czej sa­mo­gło­ski, np. an­giel­skie słowo "tyre", w któ­rym wy­stę­pu­je tryf­tong /aɪə/. Je­że­li mię­dzy dwie­ma sa­mo­gło­ska­mi leży gra­ni­ca sy­la­by, nie jest to tryf­tong, lecz roz­ziew (hia­tus), np. w „na-uka”. Tryf­ton­gom prze­ciw­sta­wia się dyf­ton­gi i mo­nof­ton­gi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazwę chiń­skiej sztu­ki ge­o­man­cji, "feng shui", Po­la­cy wy­ma­wia­ją jak "feng szuj", a tym­cza­sem w chiń­skim "shui" za­wie­ra tryf­tong [uei], a nie dyf­tong [ui] i tę sy­la­bę po­win­no wy­ma­wiać się jak "szłej".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨftɔ̃ŋk, AS: tryftõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tryftongiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójgłoska

Wiktionary


tryftongiczny

→ tryf­tong


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. do­ty­czą­cy tryf­ton­gu

Wiktionary

Patrz:

tryftong

Powiązane:

 rzecz. tryftong mrz.

Wiktionary


tryglif

płyta ozdob­na na fry­zie bu­dow­li an­tycz­nej w stylu do­ryc­kim, po­dzie­lo­na dwoma pio­no­wy­mi wrę­ba­mi na trzy pasy


SJP.pl

Try­glif – ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w po­sta­ci pro­sto­kąt­nej płyty sto­so­wa­nej we fry­zie bel­ko­wa­nia do­ryc­kie­go, sto­so­wa­ny w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu. Była ona umie­szcza­na mię­dzy me­to­pa­mi we fry­zie oraz na na­roż­ni­kach bu­dow­li. Pod każ­dym try­gli­fem znaj­do­wa­ła się re­gu­la (li­stew­ka) z sze­ścio­ma gut­tae (łez­ka­mi). Try­gli­fy wy­stę­pu­ją rów­nież w mo­nu­men­tal­nych bu­dyn­kach wzno­szo­nych we­dług wzo­rów an­tycz­nych w stylu kla­sy­cyz­mu oraz w okre­sie eklek­tycz­ne­go hi­sto­ryz­mu.

Wikipedia


tryglifon

fryz, w któ­rym na prze­mian wy­stę­pu­ją try­gli­fy i me­to­py


SJP.pl


trygon

w astro­lo­gii: od­le­głość ką­to­wa wy­no­szą­ca 120 stop­ni


SJP.pl


trygonometria

dział ma­te­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem za­leż­no­ści mię­dzy bo­ka­mi i ką­ta­mi trój­ką­tów pła­skich lub sfe­rycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. dział ma­te­ma­ty­ki obej­mu­ją­cy ba­da­nie związ­ków mię­dzy bo­ka­mi i ką­ta­mi trój­ką­tów za po­mo­cą funk­cji zwa­nych try­go­no­me­trycz­ny­mi;

Wiktionary

Try­go­no­me­tria (łac. "tri­go­no­me­tria") – dział ma­te­ma­ty­ki z po­gra­ni­cza ge­o­me­trii pła­skiej i ana­li­zy, ba­da­ją­cy:

Try­go­no­me­tria bada za­rów­no trój­ką­ty na pła­szczyź­nie, jak i te sfe­rycz­ne, przez co wy­róż­nia się try­go­no­me­trię pła­ską i sfe­rycz­ną.

Nauka ta ist­nie­je od sta­ro­żyt­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­u­czy­ła się mo­men­tal­nie kal­ku­lo­wać try­go­no­me­trię ukła­du ce­low­ni­cze­go dzia­ła jo­no­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trygonometryczny

Wiktionary


trygonometryczny

przy­miot­nik

 (1.1) mat. zwią­za­ny z try­go­no­me­trią, do­ty­czą­cy try­go­no­me­trii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trygonometria ż.

 przysł. trygonometrycznie

Wiktionary


trygort

Try­gort ( Thier­gar­ten, "Zwie­rzy­niec") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Wę­go­rze­wo.

W Try­gor­cie miesz­kał sta­ro­sta przas­ny­ski Bła­żej Kra­siń­ski.

We wsi jest dwór o skrom­nych ce­chach kla­sy­cy­stycz­nych z końca XIX w..

Wikipedia


tryhard

[czy­taj: traj­hard] osoba zbyt­nio za­an­ga­żo­wa­na w jakąś czyn­ność, np. grę lub ry­wa­li­za­cję, czę­sto kosz­tem za­ba­wy; spo­ce­niec, spo­cuch


SJP.pl


tryhardować

[czy­taj: traj­har­do­wać] śro­do­wi­sko­wo: być zbyt­nio za­an­ga­żo­wa­nym w jakąś czyn­ność, np. grę lub ry­wa­li­za­cję, czę­sto kosz­tem za­ba­wy


SJP.pl


tryhubica

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej


SJP.pl


tryjer

ma­szy­na do sor­to­wa­nia ziar­na wg dłu­go­ści i gru­bo­ści; trier


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) masz. ma­szy­na do czy­szcze­nia ziar­na zbo­żo­we­go;

Wiktionary

Try­jer – ma­szy­na rol­ni­cza słu­żą­ca do czy­szcze­nia na­sion. W dzia­ła­niu wy­ko­rzy­stu­je róż­ni­cę kształ­tu da­nych ele­men­tów mie­sza­ni­ny. Try­je­ry sto­so­wa­ne są do roz­dzie­la­nia róż­nych ga­tun­ków zbóż. Sto­so­wa­ne są także do od­dzie­la­nia na­sion chwa­stów, jako jedna z metod zwal­cza­nia chwa­stów.

Wikipedia


tryjon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. prze­stwo­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨjɔ̃n, AS: tryi ̯õn

Wiktionary


tryk

1. baran go­to­wy do roz­pło­du;
2. chrząszcz z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. sa­miec owcy go­to­wy do roz­pło­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żeby za­ło­żyć ho­dow­lę po­trze­bu­je­my je­szcze co najm­niej jed­ne­go tryka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨk, AS: tryk

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trykać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) baran

Wiktionary


tryka

o ba­ra­nie lub koźle: ude­rzać głową, ro­ga­mi; bóść


SJP.pl


trykanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|try­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tryknięcie n.

 czas. trykać ndk., tryknąć dk.

Wiktionary


trykać

o ba­ra­nie lub koźle: ude­rzać głową, ro­ga­mi; bóść


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. try­knąć)

 (1.1) zool. o ro­ga­tym zwie­rzę­ciu: ude­rzać ro­ga­mi

 (1.2) pot. ude­rzać, prze­de wszyst­kim czymś ostrym

 (1.3) posp. o męż­czyź­nie: od­by­wać sto­su­nek sek­su­al­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny try­kać się (dk. try­knąć się)

 (2.1) zool. o ro­ga­tych zwie­rzę­tach: ude­rzać o sie­bie ro­ga­mi

 (2.2) posp. od­by­wać sto­su­nek płcio­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziki i ba­wo­ły sztur­cha­ły się je­szcze i try­ka­ły przez dłuż­szą chwi­lę, ale już się w tę spra­wę wmie­sza­li przo­dow­ni­cy trzód, oz­naj­mia­jąc ko­lej­no: — Cze­ka­my! Cze­ka­my!

 (1.2) Żeby się odu­czyć od pi­jań­stwa, po­szedł do szpi­ta­la dla cho­rych umy­sło­wo i tam, gdy mu ktoś coś po­wie­dział, za­czął łbem try­kać o ścia­nę, czy o jakiś twar­dy kant — / — War­jat! — rzu­cił ober­ży­sta.

 (2.1) Iwan Ga­ba­ra opo­wie­dział Je­rze­mu, że od­krył na Łysej Ki­cze­rze starą, już do­brze za­ro­śnię­tą ol­szy­ną po­rę­bę, gdzie o świ­cie sześć byków try­ka­ło się ro­ga­mi, że aż po wier­chach łomot szedł, a jeden z nich był stary osiem­na­stak.

 (2.2) Z tego posz­ło, że po­bu­dze­ni cie­płem łoża, za­chę­ce­ni mro­kiem i sa­mot­no­ścią, za­pom­nia­wszy o przy­jaź­ni i mi­ło­ści do zmar­łe­go An­tio­cha, jęli się naw­za­jem try­kać, nim je­szcze przy­by­li do Baffy, skąd Cy­pryj­czyk był rodem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tryk mzw., trykanie n., tryknięcie n.

 czas. tryknąć dk.

 przym. trykliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bóść

 (2.1) bóść się

Wiktionary


tryknąć

ubóść, trą­cić


SJP.pl


trykocik

zdrob­nie­nie od: try­kot


SJP.pl


trykonodonty

Try­ko­no­don­ty (†Tri­co­no­don­ta) – rząd wy­mar­łych ssa­ków me­zo­zo­icz­nych cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się zę­ba­mi trzo­no­wy­mi z guz­ka­mi usta­wio­ny­mi w linii jeden za dru­gim (uzę­bie­nie tri­ko­no­don­tycz­ne). Żyły one od wczes­nej jury do póź­nej kredy; znane ze wszyst­kich kon­ty­nen­tów poza Au­stra­lią i An­tark­ty­dą. Wiel­ko­ści od ry­jów­ki do kota. Czę­ścią cech bu­do­wy zbli­żo­ne były do cy­no­don­tów.

Wikipedia


trykot

1. pod­sta­wo­wy splot dzie­wiar­ski dzia­ni­ny ko­lu­mien­ko­wej;
2. dzia­ni­na na ko­stiu­my gim­na­stycz­ne;
3. odzież z tka­ni­ny try­ko­to­wej, zwła­szcza ob­ci­sły strój spor­to­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tka­ni­na z: wełny, ba­weł­ny, jed­wa­biu; dzia­na spo­so­bem poń­czosz­ni­czym

 (1.2) odzież z ta­kiej tka­ni­ny try­ko­tu (1.1); zwła­szcza: ob­ci­sły, dzia­ny ko­stium gim­na­stycz­ny, ką­pie­lo­wy, spor­to­wy, ba­le­to­wy, itp.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • try­kot – dzia­ni­na
  • try­kot – odzież wy­ko­na­na z ta­kiej tka­ni­ny
  • try­kot gim­na­stycz­ny
  • try­kot za­pa­śni­czy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­jod­po­wied­niej­szym ma­te­ria­łem na ubra­nie że­glar­skie jest wełna (…) Na dru­gim miej­scu na­le­ży po­sta­wić try­kot ba­weł­nia­ny.

 (1.1) Cie­pła kurt­ka z jas­ne­go try­ko­tu.

 (1.1) Po 1811 roku po­ja­wi­ły się pod­wiąz­ki wy­ra­bia­ne z try­ko­tu o spe­cjal­nym ścią­ga­czo­wym ście­gu, a w po­ło­wie XIX wieku za­czę­to do ich wy­ro­bu uży­wać taśmy gu­mo­wej.

 (1.2) Zbla­zo­wa­ny sa­lo­no­wy­mi per­wer­sja­mi, do któ­rych wkła­dał spe­cjal­ne czar­ne try­ko­ty, i wście­kłą pracą (był niez­rów­na­nym che­mi­kiem i dy­le­tan­tem w me­cha­ni­ce i ma­te­ma­ty­ce), ksią­żę od­da­wał się zu­peł­ne­mu wy­po­czyn­ko­wi i wszel­kim wiej­skim roz­ryw­kom.

 (1.2) Dziew­czy­ny w gim­na­stycz­nych try­ko­tach prze­rzu­ca­ły z rąk do rąk piłkę, która wzbi­ja­ła się wy­so­ko ponad sztan­da­ry.

 (1.2) W ką­pie­li pa­no­wie no­si­li cien­kie try­ko­ty się­ga­ją­ce od oboj­czy­ka do po­ło­wy uda.

 (1.2) Rick wcho­dził na scenę w pię­knym try­ko­cie czar­nym, z wy­haf­to­wa­ną na pier­siach złotą żmiją.

 (1.2) Duch babki szep­ce do mnie, że ona nie no­si­ła­by tego, co ja, te dzia­ni­ny, try­ko­ty opi­na­ją­ce ciało, to dobre na cie­płe majt­ki, ale na wierzch?

 (1.2) Przy­cho­dzi­li­śmy w try­ko­tach, dziew­czę­ta nie uma­lo­wa­ne, ni­cze­go nie dało się ukryć.

 (1.2) Nie­ste­ty, już nigdy nie za­ło­ży za­pa­śni­cze­go try­ko­tu.

 (1.2) Rożne białe, i w ko­lo­rach Wstąż­ki, Kor­ne­ty, kwiat­ki, Chust­ki Ga­zo­we i Jed­wab­ne, Far­tusz­ki Ga­zo­we i jed­wab­ne, Rę­ka­wicz­ki, Poń­czo­chy Mę­skie i Dam­skie jed­wab­ne, Try­ko­ty na ka­mi­zel­ki i Sul­ta­ny jed­wab­ne i ba­weł­nia­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trykotowy

 rzecz.

:: zdrobn. trykocik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) trykotaż

Wiktionary


trykotarski

do­ty­czą­cy pro­duk­cji try­ko­ta­ży


SJP.pl


trykotaż

1. wyrób z try­ko­tu;
2. wyrób z ba­weł­ny o splo­cie bie­liź­niar­skim


SJP.pl


trykotażowy

→ try­ko­taż


SJP.pl

Patrz:

trykotaż

trykotowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do try­ko­tu; zro­bio­ny z try­ko­tu; rzad. słu­żą­cy do wy­ro­bu try­ko­ta­ży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mają na sobie ma­ry­nar­skie ko­stiu­my: białe spod­nie, try­ko­to­we ko­szul­ki w nie­bie­skie pasy.

 (1.1) Wy­na­la­zek ma­chi­ny try­ko­to­wej w An­glii, po­stęp w wy­ro­bie me­cha­nicz­nym tiu­lów i ko­ro­nek, który sta­now­czo za­chwiał do­tych­cza­so­wy prze­mysł ko­ro­nia­rek, nowe ot­wo­rzył dla pracy ko­bie­cej pole.

 (1.1) P. Bal­bi­na była młoda, nie­brzyd­ka, miała na sobie dość czy­stą su­kien­kę per­ka­lo­wą w paski, chu­stecz­kę jed­wab­ną na gło­wie pod­wią­za­ną pod brodą, miała na ręku try­ko­to­we rę­ka­wicz­ki, w ręku pa­ra­so­lik czer­wo­ny, a na nóż­kach, które żywo stą­pa­ły po pia­sku, nie miała nic — gdyż nie­ste­ty! szła boso.

 (1.1) Dzie­kan ka­pi­tu­ły, nosił się zu­peł­nie jak czło­wiek świec­ki, w plu­der­kiu­der­kach try­ko­to­wych, z chust­ką białą na szyi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trykot mrz.

Wiktionary


trykoń

try­koń kar­li­czek - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl


tryktrak

1. gra plan­szo­wa dla dwóch gra­czy; back­gam­mon;
2. sto­lik do gry o tej samej naz­wie;
3. dawna gra w karty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj gry plan­szo­wy­an­szo­wej dla dwóch gra­czy;

Wiktionary

Tryk­trak, nardy, nardi (od pal. "nēw-ardaxšīr", od­waż­ny Ar­da­szir) – gra plan­szo­wa dla dwóch gra­czy. Każdy z gra­czy dy­spo­nu­je 15 pio­na­mi w odręb­nych ko­lo­rach, które prze­su­wa po plan­szy, skła­da­ją­cej się z 24 pól (trój­ką­tów), na­zy­wa­nych li­nia­mi, zgod­nie z licz­bą oczek wy­rzu­co­nych na dwóch kost­kach. Celem gry jest zdję­cie wszyst­kich swo­ich pio­nów z plan­szy. Wy­gry­wa gracz, który uczy­ni to pier­wszy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɨktrak, AS: tryktrak

Wiktionary


tryl

ozdob­nik mu­zycz­ny uzy­ski­wa­ny przez szyb­kie pow­ta­rza­nie dwu są­sied­nich dźwię­ków, sto­so­wa­ny w śpie­wie i w grze in­stru­men­tal­nej


SJP.pl

Tryl – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Nowe. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Tryl". We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) wieś li­czy­ła 415 miesz­kań­ców. Jest trze­cią co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Nowe.

Wikipedia


trylemat

trud­ny wybór mię­dzy trze­ma wy­klu­cza­ją­cy­mi się moż­li­wo­ścia­mi


SJP.pl

Try­le­mat (z gr. τρεις – trzy, oraz λημμα – prze­słan­ka) – sche­mat wnio­sko­wa­nia, w któ­rym obok trzech zdań wa­run­ko­wych wy­stę­pu­je po­trój­na al­ter­na­ty­wa:

Jest to od­po­wied­nik jed­ne­go ze współ­czes­nych praw ra­chun­ku zdań.

Wikipedia


tryliard

licz­ba wy­no­szą­ca 10^21


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) licz­ba o war­to­ści 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021;

Wiktionary

Try­liard – licz­ba o war­to­ści: 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021, czyli je­dyn­ka i 21 zer w za­pi­sie dzie­sięt­nym. Ter­min "try­liard" jest sto­so­wa­ny w na­zew­nict­wie li­czeb­ni­ków w skali dłu­giej i nie ma swo­je­go od­po­wied­ni­ka w skali krót­kiej.

W kra­jach sto­su­ją­cych krót­ką skalę (głów­nie kraje an­glo­ję­zycz­ne) licz­ba 1021 nosi nazwę sek­sty­lion, tak jak 1036 w po­zo­sta­łych kra­jach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɨlʲjart, AS: trylʹi ̯art

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tryliardowy

Wiktionary


tryliardowy

→ try­liard


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­miot­nik od try­liard

Wiktionary

Patrz:

tryliard

Wymowa:

IPA: ˌtrɨlʲjarˈdɔvɨ, AS: trylʹi ̯ardovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tryliard m.

Wiktionary


trylik

zdrob­nie­nie od: tryl


SJP.pl


trylinka

sze­ścio­bocz­na kost­ka be­to­no­wa do ukła­da­nia na­wierzch­ni dro­go­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. kost­ka be­to­no­wa sze­ścio­kąt­na, ukła­da­na na na­wierzch­niach dro­go­wych;

Wiktionary

Try­lin­ka – sze­ścio­kąt­ne płyty be­to­no­we (o wy­mia­rach ok.: szer. 35 cm, dł. ścian­ki bocz­nej 20 cm, wys. 15 cm, 12 cm lub 8 cm) uży­wa­ne zaz­wy­czaj do bu­do­wy na­wierzch­ni par­kin­gów, skła­do­wisk, tym­cza­so­wych dróg. Try­lin­ka sto­so­wa­na jest rów­nież do za­bez­pie­cza­nia i ut­war­dza­nia po­chy­łych na­wierzch­ni wko­pów lub na­sy­pów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Już wiemy kto i dla­cze­go od­ku­pił od Ma­te­u­sza try­lin­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨˈlʲĩnka, AS: trylʹĩnka

Wiktionary


trylion

licz­ba wy­no­szą­ca 10^18


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) licz­ba o war­to­ści: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018;

Wiktionary

Try­lion – licz­ba o war­to­ści: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018, w kra­jach sto­su­ją­cych długą skalę.

W kra­jach sto­su­ją­cych krót­ką skalę (głów­nie kraje an­glo­ję­zycz­ne) try­lion oz­na­cza licz­bę 1012, czyli bi­lion na dłu­giej skali.

W ukła­dzie SI mnoż­ni­ko­wi 1018 od­po­wia­da prze­dro­stek jed­nost­ki miary Eksa o sym­bo­lu E, a jego od­wrot­no­ści (jedna try­lio­no­wa) 10-18 od­po­wia­da atto o sym­bo­lu a.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze próby EPA oz­na­cze­nia diok­syn na po­zio­mie czę­ści na try­lion (ppqt) z wy­ko­rzy­sta­niem prób­ki wody o ob­ję­to­ści metra sze­ścien­ne­go zo­sta­ły za­pre­zen­to­wa­ne w 1996 roku.

 (1.1) Pięt­na­ście ty­się­cy try­lio­nów ton wody prze­licz­my na ener­gię cyklu wo­do­ro­we­go zgod­nie z za­sa­dą względ­no­ści – masa/ener­gia, w przy­bli­że­niu – try­lion ton ener­gii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨlʲjɔ̃n, AS: trylʹi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trylionowy

 rzecz. trylionik mrz.

Wiktionary


trylioner

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba bar­dzo bo­ga­ta, po­sia­da­ją­ca try­lio­ny

Wiktionary


trylionik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od try­lion

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trylion m.

Wiktionary


trylionowy

→ try­lion


SJP.pl

Patrz:

trylion

trylit

ro­dzaj bu­dow­li me­ga­li­tycz­nej o cha­rak­te­rze sa­kral­nym, skła­da­ją­cej się z trzech gła­zów, wzno­szo­na w ne­o­li­cie i w epoce brązu


SJP.pl

Try­lit (try + "líthos" czyli ka­mień) – bu­dow­la typu me­ga­li­tycz­ne­go, zbu­do­wa­na z trzech gła­zów: dwóch pio­no­wych i trze­cie­go uło­żo­ne­go po­zio­mo.

Try­li­ty bu­do­wa­no w ne­o­li­cie i epoce brązu, praw­do­po­dob­nie jako obiek­ty kultu re­li­gij­ne­go lub pro­ste ob­ser­wa­to­ria astro­no­micz­ne.

Wikipedia


trylobit

wy­mar­ły mor­ski sta­wo­nóg ży­ją­cy w erze pa­le­o­zo­icz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. wy­mar­ły mor­ski sta­wo­nóg pa­le­o­zo­icz­ny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Try­lo­bi­ty żyły od kam­bru do permu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨˈlɔbʲit, AS: trylobʹit

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzypłatowiec, trójpłatowiec

Wiktionary


trylobitokształtne

pod­typ wy­mar­łych sta­wo­no­gów; try­lo­bi­tow­ce


SJP.pl

Try­lo­bi­toksz­tałt­ne, try­lo­bi­tow­ce (†Tri­lo­bi­to­morp­ha) – pod­typ wy­mar­łych zwie­rząt wod­nych z typu sta­wo­no­gów, obej­mu­ją­cy ok. 4 ty­się­cy zna­nych ga­tun­ków. Ciało jed­no­li­cie seg­men­to­wa­ne, ma­ją­ce od­nó­ża na wszyst­kich seg­men­tach ciała, z wy­jąt­kiem pier­wsze­go i ostat­nie­go. Po­kry­te pan­ce­rzem. Wy­stę­po­wa­ły w mo­rzach płyt­kich, głów­nie w stre­fach przy­brzeż­nych. Pę­dzi­ły prze­waż­nie tryb życia przy­den­ny, nie­licz­ne ga­tun­ki były plank­to­no­we.

Wikipedia


trylobitowce

pod­typ wy­mar­łych sta­wo­no­gów; try­lo­bi­toksz­tałt­ne


SJP.pl


trylobity

wy­mar­ły mor­ski sta­wo­nóg ży­ją­cy w erze pa­le­o­zo­icz­nej


SJP.pl

Try­lo­bi­ty (†Tri­lo­bi­ta, z gr. "treis" ‘trzy’ + "lobos" ‘płat’) – wy­mar­ła gro­ma­da mor­skich sta­wo­no­gów o owal­nym i spła­szczo­nym grzbie­to­brzusz­nie ciele, z wy­raź­nie wy­róż­nio­ną czę­ścią gło­wo­wą, tu­ło­wio­wą i ogo­no­wą. Od stro­ny grzbie­tu przy­kry­te kal­cy­to­wym pan­ce­rzem. Dwie głę­bo­kie bru­zdy wzdłuż dłuż­szej osi ciała dzie­lą op­tycz­nie jego po­wierzch­nię na trzy płaty (stąd nazwa gro­ma­dy). Po­ja­wi­ły się w po­ło­wie wczes­ne­go kam­bru, a wy­mar­ły z koń­cem permu.

Wikipedia


trylogia

utwór skła­da­ją­cy się z trzech te­ma­tycz­nie po­wią­za­nych czę­ści; trójk­siąg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. muz. film. cykl skła­da­ją­cy się z trzech ut­wo­rów li­te­rac­kich, mu­zycz­nych lub fil­mo­wych, z któ­rych każdy sta­no­wi odręb­ną ca­łość, lecz po­łą­czo­nych np. wspól­ną te­ma­ty­ką, grupą bo­ha­te­rów

Wiktionary

Try­lo­gia – cykl dzieł skła­da­ją­cy się z trzech ut­wo­rów, z któ­rych każdy sta­no­wi zam­knię­tą i in­te­gral­ną ca­łość. Dzie­ła w try­lo­gii łączą zwy­kle takie cechy, jak te­ma­ty­ka, czy grupa po­sta­ci.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­czy­ta­łem całą try­lo­gię "Wład­ca pier­ście­ni".

Wiktionary


trylon

gaz za­li­cza­ny do bo­jo­wych środ­ków tru­ją­cych po­ra­ża­ją­ce układ ner­wo­wy, np.: sarin, soman, tabun


SJP.pl


trylowy

→ tryl


SJP.pl

Patrz:

tryl

trym

w że­glar­stwie: prze­chy­le­nie stat­ku w stro­nę rufy lub dzio­bu; prze­głę­bie­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trym – prze­głę­bie­nie stat­ku
  • Trym – ol­brzym z mi­to­lo­gii nor­dyc­kiej
  • Trym – imię i jed­no­cze­śnie pse­u­do­nim nor­we­skie­go per­ku­si­sty Tryma Tor­so­na
  • try­mer
  • try­mo­wa­nie

Wikipedia


trymakr

stopa me­trycz­na zło­żo­na z trzech dłu­gich lub ak­cen­to­wa­nych sylab; molos, mo­los­sus


SJP.pl


trymbulka

re­gio­nal­nie: szczy­pio­rek; try­bul­ka


SJP.pl


trymer

1. ro­bot­nik por­to­wy, spe­cja­li­sta od roz­kła­da­nia ła­dun­ków ma­so­wych;
2. pra­cow­nik ko­tłow­ni stat­ku pa­ro­we­go prze­rzu­ca­ją­cy wę­giel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­szyn­ka słu­żą­ca do strzy­że­nia brody, wąsów oraz usu­wa­nia zbęd­ne­go owło­sie­nia w nosie i uszach;

 (1.2) na­rzę­dzie słu­żą­ce do try­mo­wa­nia sier­ści zwie­rząt

 (1.3) lotn. wy­chyl­na część steru w sa­mo­lo­cie

 (1.4) elektr. kon­den­sa­tor słu­żą­cy do do­stra­ja­nia ob­wo­dów elek­trycz­nych

 (1.5) urzą­dze­nie do cię­cia pa­pie­ru, folii, zdjęć itp.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ro­bot­nik por­to­wy try­mu­ją­cy ła­du­nek na stat­ku

 (2.2) żegl. że­glarz od­po­wie­dzial­ny za try­mo­wa­nie żagla, liny itp.

 (2.3) mar. naj­niż­szy stop­niem ma­ry­narz w ko­tłow­ni pa­row­ca prze­rzu­ca­ją­cy wę­giel

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • try­mer w lot­nict­wie
  • try­mer – do­dat­ko­wa płet­wa ste­ro­wa w jach­cie ułat­wia­ją­ca utrzy­ma­nie go na kur­sie
  • try­mer – kon­den­sa­tor do­stroj­czy (do do­stra­ja­nia ob­wo­du re­zo­nan­so­we­go), o po­jem­no­ści wie­lo­krot­nie mniej­szej niż kon­den­sa­to­ra stro­je­nio­we­go, z któ­rym try­mer współ­pra­cu­je
  • try­mer – ma­ry­narz w ko­tłow­ni pa­row­ca prze­rzu­ca­ją­cy wę­giel z za­sob­ni pod pa­le­ni­sko
  • try­mer – ro­bot­nik por­to­wy prze­mie­szcza­ją­cy syp­kie ła­dun­ki spod luku w głąb ła­dow­ni i od­wrot­nie
  • try­mer – ma­szyn­ka do przy­strzy­ga­nia brody i wło­sów oraz do try­mo­wa­nia sier­ści

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. trymowanie n.

 czas. trymować

Wiktionary


trymerofit

przed­sta­wi­ciel typu ro­ślin na­le­żą­ce­go do grupy pa­prot­ni­ków


SJP.pl


trymerować

try­mo­wać;
1. usu­wać mart­wy włos z sier­ści niek­tó­rych psów;
2. przy­ci­nać zbęd­ne ludz­kie owło­sie­nie


SJP.pl


trymerski

→ try­mer


SJP.pl

Patrz:

trymer

trymestr

okres trzy­mie­sięcz­ny sta­no­wią­cy trze­cią cześć roku aka­de­mic­kie­go lub trze­cią część ciąży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urz. trzy­mie­sięcz­ny okres sta­no­wią­cy jedną trze­cią roku aka­de­mic­kie­go na niek­tó­rych uczel­niach

 (1.2) med. trzy­mie­sięcz­ny okres sta­no­wią­cy jedną trze­cią ciąży u ko­bie­ty

Wiktionary

Try­mestr – okres trwa­ją­cy trzy mie­sią­ce (por. se­mestr, kwar­tał).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A jak za­pew­nia­ją nasi roz­mów­cy, kto choć jeden try­mestr po­stu­diu­je w An­glii, ten już ra­czej nie wróci na pol­ską uczel­nię.

 (1.2) Są różne po­dzia­ły czasu trwa­nia ciąży, mo­że­my ją li­czyć w ty­god­niach, mie­sią­cach lub try­me­strach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨ̃mɛstr̥, AS: trỹmestr̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trymestralny

Wiktionary


trymetr

wiersz zło­żo­ny z trzech stóp lub trzech dwu­sto­po­wych miar wier­szo­wych


SJP.pl


trymomierz

przy­rząd wska­zu­ją­cy wiel­kość prze­głę­bie­nia stat­ku; prze­głę­bie­nio­mierz


SJP.pl


trymowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|try­mo­wać.

 (1.2) mors. ro­zło­że­nie cię­ża­ru jed­nost­ce pły­wa­ją­cej w celu uzy­ska­nia jego od­po­wied­nie­go po­ło­że­nia na wo­dzie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • try­mo­wa­nie – roz­mie­szcza­nie ła­dun­ku syp­kie­go w ła­dow­ni stat­ku w celu za­pew­nie­nia sta­tecz­no­ści na wo­dzie
  • try­mo­wa­nie – na­da­wa­nie ża­glo­wi lub linie od­po­wied­nie­go kształ­tu, np. skra­ca­nie liny za po­mo­cą węzła że­glar­skie­go
  • try­mo­wa­nie ryb – usu­wa­nie nie­ja­dal­nych czę­ści ryb
  • try­mo­wa­nie sier­ści – pie­lę­gna­cja sier­ści psa
  • trym
  • try­mer

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrɨ̃mɔˈvãɲɛ, AS: trỹmovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trymować

 rzecz. trymer mos./mrz.

Wiktionary


trymować

1. od­po­wied­nio umie­szczać ła­du­nek na stat­ku, tak aby za­pew­nić mu na­le­ży­tą sta­tecz­ność;
2. na­da­wać linie, ża­glo­wi po­żą­da­ny kształt, dłu­gość itp.;
3. usu­wać mart­wy włos z sier­ści niek­tó­rych psów; try­me­ro­wać;
4. przy­ci­nać zbęd­ne ludz­kie owło­sie­nie; try­me­ro­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) kynol. usu­wać mart­wą sierść psa w ce­lach este­tycz­nych i pie­lę­gna­cyj­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: trỹmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trymowanie n., trymer mos./mrz.

Wiktionary


trymowy

zwią­za­ny z try­mem (np. try­mo­we prze­chy­ły stat­ku, sy­stem try­mo­wy)


SJP.pl


trynacja

od­pra­wia­nie trzech mszy przez jed­ne­go ka­pła­na tego sa­me­go dnia


SJP.pl

Try­na­cja – forma trzy­krot­ne­go od­pra­wia­nia Mszy świę­tej tego sa­me­go dnia.

Od­pra­wia­nie trzech mszy w ciągu jed­ne­go dnia jest uza­sad­nio­ne tylko w przy­pad­ku braku ka­pła­nów. Z waż­nych wzglę­dów dusz­pa­ster­skich może być ona do­pu­szczal­na i od­pra­wia­na za zgodą bi­sku­pa.

Wikipedia


tryndać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Cie­sza­nów. po­ru­szać się po­wo­li, sta­wiać drob­ne kroki, wlec się z tru­dem, drep­tać

 (1.2) gwara. wy­ko­ny­wać szyb­kie ruchy, krę­cić się, plą­sać, reg-pl|Prze­myśl. włó­czyć się bez okre­ślo­ne­go celu, wa­łę­sać się

 (2.2) reg-pl|Lu­blin. prze­mie­szczać się z tru­dem, wlec się

 (2.3) gw-pl|Kra­ków. plą­tać się pod no­ga­mią­tać się komuś pod no­ga­mi, sta­no­wiąc za­wa­dę

 (2.4) gwara. wy­ko­ny­wać szyb­kie ruchy, zwi­jać się; żart.: tań­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Stary Bar­tosz całe życie goły był i umrze bez ko­szu­li na grzbie­cie; bo coby miał ze szczę­ścia ko­rzy­stać, to mu har­dość, a ja­kieś tam szkru­pu­ły tryn­da­ją po gło­wie.

 (2.1) Szka­pa tryn­da­ła się drogą, a jeź­dziec po­dry­gi­wał na siod­le, aż mu się głowa na cien­kiej szyi te­le­pa­ła.

 (2.1) — Całej biedy na­ro­bi­ła Mar­cy­an­na — oz­wa­ła się żona — cią­gle się tryn­da­ła do ciupy tego Żyt­kie­wi­cza po­wia­da­jąc, że to jej dawny zna­jo­my.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dreptać; gw. Cieszanów tryndolić

 (1.2) kręcić się, pląsać, wiercić się, zwijać się

 (1.3) roić się, snuć się

 (2.1) błąkać się, łazić, pałętać się, poniewierać się, szwendać się, tułać się, wałęsać się, włóczyć się; daw. trynić się; gwara. trędać się

 (2.2) wlec się

 (2.3) plątać się, zawadzać

 (2.4) kręcić się, tańczyć, zwijać się

Wiktionary


tryngel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. muz. muzyk zbie­ra­ją­cy pie­nią­dze w or­kie­strze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨ̃ŋɡɛl, AS: trỹŋgel

Wiktionary


tryngeld

daw­niej: drob­na za­pła­ta za przy­słu­gę, na­pi­wek; trynk­geld


SJP.pl


tryngiel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. na­pi­wek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨ̃ŋʲɟɛl, AS: trỹŋʹǵel

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. tryngielt

Wiktionary


trynia

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych (se­le­ro­wa­tych), ros­ną­ca na sto­kach i ste­pach po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­py i czę­ści Azji; tri­nia


SJP.pl

Try­nia ("Tri­nia" Hoffm.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 13 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go w za­chod­niej i po­łud­nio­wej Eu­ro­pie oraz w za­chod­niej Azji. We flo­rze Pol­ski brak przed­sta­wi­cie­li tego ro­dza­ju, ale na Po­do­lu i Wo­ły­niu wy­stę­pu­ją trzy ga­tun­ki. Ro­śli­ny ste­pów i ka­mie­ni­stych sto­ków. Kwia­ty "Tri­nia gla­u­ca" są za­py­la­ne przez mrów­ki.

Wikipedia


trynidad

wyspa na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa w Ma­łych An­ty­lach, na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim, u pół­noc­no-wschod­nich wy­brze­ży Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej;

Wiktionary

Try­ni­dad – wyspa w Ma­łych An­ty­lach, na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim, u pół­noc­no-wschod­nich wy­brze­ży Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej; naj­więk­sza i naj­bar­dziej za­lud­nio­na z 23 wysp pań­stwa Try­ni­dad i To­ba­go; 4,8 tys. km², 1 mln miesz­kań­ców (1980).

Na Try­ni­da­dzie leży sto­li­ca pań­stwa – Port-of-Spain. Niek­tó­re inne mia­sta wyspy: Arima, Couva, San Fer­nan­do i Cha­gu­a­nas.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Trynidadczyk mos., Trynidadka ż.

 przym. trynidadzki

Wiktionary


trynidadczyk

1. miesz­ka­niec Try­ni­da­du (wyspy)
2. oby­wa­tel Try­ni­da­du i To­ba­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Try­ni­da­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trynidad mrz.

:: fż. Trynidadka ż.

 przym. trynidadzki

Wiktionary


trynidadka

1. miesz­kan­ka Try­ni­da­du (wyspy)
2. oby­wa­tel Try­ni­da­du i To­ba­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Try­ni­da­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trynidad mrz.

:: fm. Trynidadczyk mos.

 przym. trynidadzki

Wiktionary


trynidadzki

przy­miot­nik od: Try­ni­dad


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Try­ni­da­dem, do­ty­czą­cy Try­ni­da­du

 (1.2) zwią­za­ny z Try­ni­da­dem i To­ba­go, do­ty­czą­cy Try­ni­da­du i To­ba­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trynidad mrz., Trynidadczyk mos., Trynidadka ż.

Wiktionary


trynidadzko-tobagijski

przy­miot­nik od: Try­ni­dad i To­ba­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Try­ni­dad i To­ba­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɨ̃ɲiˈdat͡skɔ ˌtɔbaˈɟijsʲci, AS: trỹńidacko tobaǵii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trynidad i Tobago

Wiktionary


tryniecki

przy­miot­nik od: Tryń­cza


SJP.pl


trynio

po­tocz­nie: try­per


SJP.pl


trynitarianin

zwo­len­nik głów­ne­go nurtu w chrze­ści­jań­stwie, uz­na­ją­ce­go dog­mat Trój­cy Świę­tej


SJP.pl


trynitarianka

zwo­len­nicz­ka głów­ne­go nurtu w chrze­ści­jań­stwie, uz­na­ją­ce­go dog­mat Trój­cy Świę­tej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca z żeń­skiej ga­łę­zi za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez św. Jana z Matty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O ro­bie­nie za­strzy­ków po­pro­szo­no sio­strę try­ni­ta­rian­kę.

 (1.1) Za try­ni­ta­rian­ka­mi skrę­cisz w prawo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trynitarz m.

 przym. trynitarski

Wiktionary


trynitariański

→ try­ni­ta­ria­nizm. → try­ni­ta­ria­nin; try­ni­tar­ny


SJP.pl


trynitarka

za­kon­ni­ca na­le­żą­ca do Mni­szek Za­ko­nu Trój­cy Prze­najś­więt­szej i Nie­wol­ni­ków


SJP.pl


trynitarny

→ try­ni­ta­ryzm; try­ni­ta­riań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy try­ni­ta­ria­niz­mu, try­ni­ta­ryz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. antytrynitarny

Wiktionary


trynitarski

przy­miot­nik od: try­ni­tarz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z try­ni­ta­rza­mi, do­ty­czą­cy try­ni­ta­rzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­kon­nik po­pro­wa­dził wy­kład o cha­ryz­ma­cie try­ni­tar­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trynitarz m., trynitarianka ż.

Wiktionary


trynitarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik z za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez św. Jana z Matty;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od kogo ten try­ni­tarz do­stał bu­kiet róż?

 (1.1) Za­da­niem try­ni­ta­rzy było wy­ku­po­wa­nie nie­wol­ni­ków chrze­ści­jań­skich z rąk mu­zuł­ma­nów.

Wiktionary

Powiązane:

:: fż. trynitarianka ż.

 przym. trynitarski

Wiktionary


trynić

po­tocz­nie: try­nić się - wdzie­rać się, wni­kać, wpy­chać się


SJP.pl


trynkgeld

daw­niej: drob­na za­pła­ta za przy­słu­gę, na­pi­wek; tryn­geld


SJP.pl


trynknięty

po­tocz­nie: taki, który się tro­chę upił; pod­pi­ty


SJP.pl


trynknąć

gwa­ro­wo: pod­pić sobie, napić się al­ko­ho­lu


SJP.pl


trypa

tka­ni­na weł­nia­na lub ba­weł­nia­na po­dob­na do ak­sa­mi­tu


SJP.pl


trypaflawina

nazwa hand­lo­wa pre­pa­ra­tu o dzia­ła­niu an­ty­bak­te­ryj­nym, prze­ciw­pier­wot­nia­ko­wym i prze­ciw­grzy­bicz­nym, sto­so­wa­ne­go prze­de wszyst­kim w ak­wa­ry­sty­ce; Try­pa­fla­vin


SJP.pl


trypanosom

pa­so­żyt­ni­czy pier­wot­niak po­wo­du­ją­cy cho­ro­by zwie­rząt i ludzi; try­pa­no­so­ma, świ­dro­wiec


SJP.pl


trypanosoma

pa­so­żyt­ni­czy pier­wot­niak po­wo­du­ją­cy cho­ro­by zwie­rząt i ludzi; try­pa­no­som, świ­dro­wiec


SJP.pl


trypanosomatoza

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba tro­pi­kal­na wy­wo­ła­na przez świ­drow­ce, prze­no­szo­ne przez różne ga­tun­ki muchy tse-tse; śpiącz­ka afry­kań­ska


SJP.pl


trypel

or­ga­no­ge­nicz­na skała osa­do­wa, od­mia­na dia­to­mi­tu, sto­so­wa­na jako su­ro­wiec w prze­my­śle ce­ra­micz­nym; łupek po­ler­ski, try­pla


SJP.pl


tryper

za­kaź­na cho­ro­ba we­ne­rycz­na wy­wo­ły­wa­na przez ziar­nia­ki - go­no­ko­ki; rze­żącz­ka; go­no­rea


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. rze­żącz­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeżączka, wiewiór

Wiktionary


trypla

1. ude­rze­nie pod­czas gry w bi­lard jed­nej bili w drugą tak, aby się od­bi­ła dwa razy od bandy;
2. or­ga­no­ge­nicz­na skała osa­do­wa, od­mia­na dia­to­mi­tu, sto­so­wa­na jako su­ro­wiec w prze­my­śle ce­ra­micz­nym; łupek po­ler­ski, try­pel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. zwię­zła krze­mion­ko­wa skała osa­do­wa, bę­dą­ca od­mia­ną dia­to­mi­tu o za­tar­tej struk­tu­rze or­ga­no­ge­nicz­nej;

 (1.2) przest. sport. w bi­lar­dzie: ro­dzaj ude­rze­nia, w któ­rym bila od­bi­ja się dwu­krot­nie od bandy, zanim trafi w inną bilę lub osią­gnie cel

 (1.3) sport. w wy­ści­gach kon­nych: ro­dzaj za­kła­du wza­jem­ne­go, po­le­ga­ją­cy na po­praw­nym wy­ty­po­wa­niu zwy­cięz­ców w trzech ko­lej­nych, wska­za­nych przez or­ga­ni­za­to­ra go­nit­wach;

 (1.4) daw. hist. w daw­nej Pol­sce: po­trój­na staw­ka po­bo­ru (po­dat­ku ła­no­we­go)

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: try­pel

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • try­pla (skała)
  • try­pla (bi­lard)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) ''Try­plą­tro­chę po­trzyy dlá gláncu''

 (1.4) Na nagłe po­trze­by Rze­czy­po­spo­li­tej wpro­wa­dzo­no pobór kwar­ty pod­wój­nej (dupla), a raz nawet po­trój­nej (try­pla), mimo pro­te­stów Dzier­żaw­ców kró­lew­szczyzn.

 (1.4) [...] a cza­sem zmu­sza­no chło­pów do pła­ce­nia "dupli" bądź "try­pli", czyli pod­wój­nej bądź po­trój­nej war­to­ści po­bo­ru.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tripoli

Wiktionary


tryplet

tri­plet;
1. trzy­wer­so­we przy­sło­wie lub za­gad­ka;
2. trzy ko­lej­ne nu­kle­o­ty­dy w łań­cu­chu DNA; kodon;
3. w my­śli­stwie: trzy celne strza­ły, kła­dą­ce trzy zwie­rzę­ta;
4. fo­to­gra­ficz­ny obiek­tyw ana­styg­ma­tycz­ny zło­żo­ny z trzech człon­ków


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • kodon – try­plet, trój­ka ko­du­ją­ca
  • stan try­ple­to­wy – szcze­gól­ny stan niek­tó­rych ato­mów i czą­ste­czek
  • try­plet (obiek­tyw) – ro­dzaj obiek­ty­wu fo­to­gra­ficz­ne­go
  • try­plet (spek­tro­me­tria) – czyli po­trój­nie roz­dzie­lo­ny sy­gnał spek­tral­ny (np. w NMR)
  • try­ple­ty – sztucz­nie spo­rzą­dzo­ne ka­mie­nie

Wikipedia


trypletowy

→ try­plet; tri­ple­to­wy


SJP.pl


tryplika

w pra­wie, rzad­ko: wy­po­wiedź odrzu­ca­ją­ca ar­gu­men­ta­cję za­war­tą w du­pli­ce


SJP.pl


tryplikat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. trze­cia sztu­ka lub kopia da­ne­go do­ku­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A wszyst­kie­go była ob­fi­tość nie­raz w try­pli­ka­tach, zbio­ry bo­wiem pow­sta­wa­ły z zsy­py­wa­nia bi­blio­tek po za­moż­niej­szych emi­gran­tach z 1831 r. […]

Wiktionary


trypodia

wers zło­żo­ny z trzech iden­tycz­nych stóp


SJP.pl

Try­po­dia (gr. "tripodía" – "człon trzy­sto­po­wy") – typ wier­sza zło­żo­ne­go z trzech iden­tycz­nych stóp w każ­dym wer­sie.

Try­po­dia może być sa­mo­dziel­nym wer­sem lub czło­nem śred­niów­ko­wym. Na przy­kład try­po­dia jam­bicz­na może wcho­dzić w skład wersu sze­ścio­sto­po­we­go.

Wikipedia


trypolis

1. sto­li­ca Libii;
2. mia­sto w pół­noc­nym Li­ba­nie, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Libii;

 (1.2) geogr. mia­sto w pół­noc­nym Li­ba­nie nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;

Wiktionary

Try­po­lis ( ‏طرابلس‎, "Ṭarābulus") – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Libii, po­ło­żo­ne w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści kraju, w Try­po­li­ta­nii, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym.

Mia­sto liczy 2,2 mln miesz­kań­ców (2011), pod­czas gdy w 1973 miesz­ka­ło tu ponad 481 tys. osób.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: trɨˈpɔlʲis, AS: trypolʹis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trypolitańczyk mos., Trypolitanka ż., trypolitańczyk m., trypolitanka ż., Tripoli n., Tripolis n.

 przym. trypolitański, trypoliski

Wiktionary


trypoliski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Try­po­li­sem, do­ty­czą­cy Try­po­li­su (mia­sta w Libii albo Li­ba­nie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trypolis mrz.

Wiktionary


trypolitania

hi­sto­rycz­na kra­i­na w za­chod­niej Libii za­miesz­ki­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści przez ple­mio­na ber­be­ryj­skie


SJP.pl

Try­po­li­ta­nia ( ‏طرابلس‎, "Ta­ra­bu­lus", "Ţarābulus"; Regio Tri­po­li­ta­na; Τριπολιτάνια) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Libii nad wy­brze­żem Morza Śró­dziem­ne­go za­miesz­ka­na w sta­ro­żyt­no­ści przez Ber­be­rów. Od VIII wieku p.n.e. u jej wy­brze­ży za­czę­ły pow­sta­wać ko­lo­nie fe­nic­kie. Pod ko­niec VI wieku p.n.e. ko­lo­nie te pod­po­rząd­ko­wa­ła sobie Kar­ta­gi­na. Po III woj­nie pu­nic­kiej (fe­nic­kiej) pod­bi­ta przez Rzy­mian, w roku 435 przez Wan­da­lów, w 533 przez Bi­zan­cjum, w VIII wieku przez Ara­bów.

Wikipedia


trypolitanka

miesz­kan­ka Try­po­li­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Try­po­li­su

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɨpɔlʲiˈtãnka, AS: trypolʹitãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trypolitańczyk mos., Trypolis mrz., Tripoli n., Tripolis n., Trypolitanka ż.

:: fm. trypolitańczyk mos.

 przym. trypolitański

Wiktionary


trypolitańczyk

miesz­ka­niec Try­po­li­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Try­po­li­su

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɨpɔlʲiˈtãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: trypolʹitãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trypolitańczyk mos., Trypolitanka ż., Trypolis mrz., Tripoli n., Tripolis n.

:: fż. trypolitanka ż.

 przym. trypolitański

Wiktionary


trypolitański

1. przy­miot­nik od: Try­po­lis (sto­li­ca Libii)
2. przy­miot­nik od: Try­po­li­ta­nia (kra­i­na w Libii)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Try­po­lis

 (2.1) od­no­szą­cy się do Try­po­li­ta­nii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɨpɔlʲiˈtãj̃sʲci, AS: trypolʹitãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trypolitańczyk mos., Trypolitanka ż., trypolitańczyk m., trypolitanka ż., Trypolis m., Tripoli n., Tripolis n.

Wiktionary


trypolski

kul­tu­ra try­pol­ska – kul­tu­ra ar­che­o­lo­gicz­na roz­wi­ja­ją­ca się w la­tach 4200-2750 p.n.e. na te­re­nach Buł­ga­rii, Ru­mu­nii, Moł­da­wii i za­chod­niej Ukra­i­ny, re­pre­zen­tu­ją­ca apo­ge­um roz­wo­ju kul­tur ene­o­li­tycz­nych w Eu­ro­pie


SJP.pl


trypowy

daw­niej: wy­ko­na­ny z trypy - tka­ni­ny weł­nia­nej lub ba­weł­nia­nej po­dob­nej do ak­sa­mi­tu, wy­ra­bia­nej w Pol­sce od XVI wieku


SJP.pl


trypsyna

enzym soku trzust­ko­we­go ak­tyw­ny w śro­do­wi­sku za­sa­do­wym, roz­kła­da­ją­cy biał­ka na skład­ni­ki prost­sze


SJP.pl

Tryp­sy­na (EC 3.4.21.4) – enzym tra­wien­ny wyt­wa­rza­ny przez część zew­nątrz­wy­dziel­ni­czą trzust­ki.

Jest wy­dzie­la­ny w po­sta­ci pro­en­zy­mu – tryp­sy­no­ge­nu, który wcho­dzi w skład soku trzust­ko­we­go. W dwu­nast­ni­cy pod wpły­wem nie­wiel­kich nawet ilo­ści in­ne­go en­zy­mu - en­te­ro­ki­na­zy do­cho­dzi do ak­ty­wa­cji tryp­sy­no­ge­nu. Dzię­ki au­to­ka­ta­li­tycz­nej zdol­no­ści tryp­sy­ny (przy pH 7,9) szyb­ko do­cho­dzi do peł­ne­go uczyn­nie­nia wy­dzie­lo­ne­go tryp­sy­no­ge­nu.

Wikipedia


trypsynogen

nie­ak­tyw­ny pre­kur­sor tryp­sy­ny pro­du­ko­wa­ny przez trzust­kę


SJP.pl

Tryp­sy­no­gen – pro­en­zym wy­dzie­la­ny przez zew­nątrz­wy­dziel­ni­czą część trzust­ki i jako skład­nik soku trzust­ko­we­go tran­spor­to­wa­ny do dwu­nast­ni­cy, gdzie jest ak­ty­wo­wa­ny przez en­te­ro­pep­ty­da­zę do tryp­sy­ny. W pa­to­lo­gicz­nej nie­szczel­no­ści zwie­ra­cza Od­die­go ak­ty­wa­cja może na­stą­pić w świet­le prze­wo­dów trzust­ko­wych za spra­wą tryp­sy­ny, en­te­ro­pep­ty­da­zy lub żółci co pro­wa­dzić może do za­pa­le­nie trzust­ki.

Wikipedia


trypsynowy

→ tryp­sy­na


SJP.pl

Patrz:

trypsyna

tryptamina

amina po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­ca w or­ga­niz­mach ży­wych


SJP.pl

Tryp­ta­mi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jedna z amin bio­gen­nych, po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­ca jako jedna z w or­ga­niz­mach ży­wych. "In vivo" pow­sta­je z tryp­to­fa­nu, a także sta­no­wi zwią­zek poś­red­ni pod­czas wyt­wa­rza­nia in­do­lu oraz wielu al­ka­lo­i­dów.

Po­chod­ne tryp­ta­mi­ny zwane są wspól­nie tryp­ta­mi­na­mi.

Wikipedia


tryptofan

aro­ma­tycz­ny ami­nok­was eg­zo­gen­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. ami­nok­was z łań­cu­chem bocz­nym opar­tym na szkie­le­cie in­do­lu, pro­du­ko­wa­ny przez ro­śli­ny i niek­tó­re bak­te­rie;

Wiktionary

Tryp­to­fan (skró­to­wo Trp lub W) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­nok­wa­sów biał­ko­wych. Jest obo­jęt­ny elek­trycz­nie; jego łań­cuch bocz­ny opar­ty jest na szkie­le­cie in­do­lu.

Wcho­dzi w skład bia­łek (biał­ka mleka, biał­ka krwi), na­le­ży do ami­nok­wa­sów nie­zbęd­nych (nie może być syn­te­ty­zo­wa­ny w or­ga­niz­mie czło­wie­ka i musi być do­star­cza­ny z po­ży­wie­niem). Zdol­ność do jego syn­te­zy mają niek­tó­re ro­śli­ny i bak­te­rie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czło­wiek nie po­tra­fi syn­te­ty­zo­wać tryp­to­fa­nu we włas­nym or­ga­niz­mie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kwas (2S)-2-amino-3-(1H-indol-3-ylo)propanowy, kwas (2S)-2-amino-3-indolopropanowy, kwas α-amino-β-indolopropionowy, skr. Trp, W, wzór sumaryczny: wzór chemiczny|C11H12N2O2.

Wiktionary


trypton

drob­ne czą­stecz­ki mi­ne­ral­ne zwie­trza­łych skał i ro­zło­żo­nych szcząt­ków or­ga­nicz­nych, wy­stę­pu­ją­ce w po­sta­ci za­wie­si­ny w zbior­ni­kach wod­nych i two­rzą­ce osady denne; abio­se­ston


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeden ze skład­ni­ków se­sto­nu, za­wie­si­ny uno­szą­cej się w wo­dzie każ­de­go zbior­ni­ka wod­ne­go;

Wiktionary

Tryp­ton, abio­se­ston – jeden ze skład­ni­ków se­sto­nu, za­wie­si­ny uno­szą­cej się w wo­dzie każ­de­go zbior­ni­ka wod­ne­go. W skład tryp­to­nu wcho­dzą nie­o­ży­wio­ne cząst­ki po­cho­dze­nia mi­ne­ral­ne­go (np. drob­ne iły) i or­ga­nicz­ne­go (reszt­ki or­ga­niz­mów, frag­men­ty tka­nek).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɨptɔ̃n, AS: tryptõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abioseston

Wiktionary


tryptyk

1. trójs­krzy­dło­wy oł­tarz; trój­dziel­na kom­po­zy­cja ma­lar­ska lub rzeź­biar­ska;
2. dzie­ło li­te­rac­kie, fil­mo­we itp. skła­da­ją­ce się z trzech czę­ści po­łą­czo­nych wspól­nym te­ma­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. dzie­ło (ma­lar­skie, li­te­rac­kie, rzeź­biar­skie, fil­mo­we itp.) skła­da­ją­ce się z trzech czę­ści;

 (1.2) trój­dziel­na na­sta­wa oł­ta­rzo­wa

Wiktionary

Tryp­tyk – typ na­sta­wy oł­ta­rzo­wej skła­da­ją­cy się z czę­ści środ­ko­wej oraz dwóch bocz­nych skrzy­deł.

Tryp­tyk jest po­lip­ty­kiem, czyli oł­ta­rzem sza­fia­stym cha­rak­te­ry­stycz­nym dla go­ty­ku. Skrzy­dła są zwy­kle osa­dzo­ne na za­wia­sach i ru­cho­me, dzię­ki czemu mogą się za­my­kać, za­sła­nia­jąc część środ­ko­wą. Naj­czę­ściej są zdo­bio­ne z obu stron ma­lo­wi­dła­mi lub pła­sko­rzeź­bą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɨptɨk, AS: tryptyk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tryptykowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trylogia (w odniesieniu do dzieł literackich i filmowych)

Wiktionary


tryptykowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tryp­ty­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tryptyk mrz.

Wiktionary


tryrema

ro­dzaj sta­ro­żyt­nej łodzi cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się trze­ma rzę­da­mi wio­seł; tri­re­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. tri­re­ma.

Wiktionary


trysekcja

w ma­te­ma­ty­ce: po­dział do­wol­ne­go od­cin­ka lub kąta na trzy równe czę­ści


SJP.pl


trysk

roz­pry­sku­ją­ce się kro­pel­ki wody lub błota; bryzg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roz­pry­sku­ją­ca się ciecz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tryśnięcie n., wytryśnięcie n., tryskawka ż., tryskacz m., tryskanie n., tryskawa ż.

 czas. trysnąć, tryskać ndk.

 przym. tryskaczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bryzg, tryśnięcie

Wiktionary


tryska

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. ter. od: try­skać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨska, AS: tryska

Wiktionary


tryskacz

1. by­li­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych o owo­cach po­dob­nych do ma­łych ogór­ków; ośli ogó­rek;
2. urzą­dze­nie słu­żą­ce do spry­ski­wa­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do spry­ski­wa­nia

Wiktionary

Try­skacz lub głów­ka try­ska­czo­wa – ele­ment in­sta­la­cji try­ska­czo­wej uży­wa­ny do roz­pro­wa­dze­nia wody znaj­du­ją­cej się w ru­ro­cią­gach in­sta­la­cji po po­wierzch­ni obiek­tu, w któ­rym zo­stał za­mon­to­wa­ny. Try­ska­cze są jed­nym z sy­ste­mów sa­mo­o­bro­ny bu­dyn­ku przed po­ża­rem. Ich ro­dzaj, spo­sób roz­mie­szcza­nia i obli­cza­nia są ści­śle okre­ślo­ne przez prze­pi­sy prze­ciw­po­ża­ro­we i bu­dow­la­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Maj­ster kazał wy­mie­nić try­skacz, bo dysza się w nim zat­ka­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wytryśnięcie n., trysk mrz., tryskanie n., tryskawa ż., tryskawiec mrz., tryskawka ż., tryśnięcie n.

 czas. tryskać ndk., trysnąć dk.

 przym. tryskaczowy

Wiktionary


tryskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gwał­tow­ne wy­la­ty­wa­nie stru­mie­ni płynu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wytryśnięcie n., tryskawa ż., trysk m., tryśnięcie n., tryskacz m., tryskawiec m., tryskawka ż.

 czas. tryskać ndk., trysnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bryzganie, pryskanie

Wiktionary


tryskawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie wy­rzu­ca­ją­ce pod ci­śnie­niem stru­mień cie­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trysk mrz., tryskacz mrz., tryskanie n., tryskawiec mrz., tryśnięcie n.

:: zdrobn. tryskawka ż.

 czas. tryskać ndk., trysnąć dk.

Wiktionary


tryskawiec

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych, o owo­cach przy­po­mi­na­ją­cych małe ogór­ki


SJP.pl


tryskawka

1. przy­rząd la­bo­ra­to­ryj­ny słu­żą­cy do wyd­mu­chi­wa­nia cie­czy z kolby
2. na­rząd wy­stę­pu­ją­cy u pła­szczek słu­żą­cy do po­bie­ra­nia wody do od­dy­cha­nia, zlo­ka­li­zo­wa­ny z tyłu głowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lab. chem. przy­rząd la­bo­ra­to­ryj­ny do po­da­wa­nia nie­wiel­kich ilo­ści płynu bez pre­cy­zyj­ne­go od­mie­rza­nia ilo­ści;

 (1.2) techn. urzą­dze­nie wy­rzu­ca­ją­ce pod ci­śnie­niem stru­mień cie­czy

 (1.3) zool. icht. szcze­li­na skrze­lo­wa mię­dzy łu­kiem gny­ko­wym a żu­chwo­wym niek­tó­rych ryb;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • try­skaw­ka (apa­ra­tu­ra che­micz­na)
  • try­skaw­ka (bio­lo­gia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­rzy­sta­nie z try­skaw­ki szkla­nej wy­ma­ga pew­nej wpra­wy.

 (1.3) U wczes­nych czwo­ro­no­gów w miej­scu try­skaw­ki znaj­du­je się wcię­cie uszne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wytryśnięcie n., trysk mrz., tryskacz mrz., tryskanie n., tryskawa ż., tryskawiec mrz., tryśnięcie n.

 czas. tryskać ndk., trysnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tryskawa

Wiktionary


tryskać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. trys­nąć)

 (1.1) wy­do­by­wać się nagle, wy­rzu­cać gwał­tow­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɨskat͡ɕ, AS: tryskać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wytryśnięcie n., tryśnięcie n., tryskawka ż., wytrysk mrz., tryskanie n., trysk mrz., tryskacz mrz., tryskawa ż.

 czas. trysnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlustać, buchać, bluzgać, pryskać, wytryskać, strzelać, wybuchać

Wiktionary


trysnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. myć)

 (1.1) wy­do­być się cien­ką mocną stru­gą

 (1.2) wy­do­być się z sie­bie coś cien­ką mocną stru­gą

 (1.3) za­ma­ni­fe­sto­wać swój stan psy­chicz­ny lub fi­zycz­ny

 (1.4) po­ja­wić się z im­pe­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tejże chwi­li krzyk dał się sły­szeć... krew trys­nę­ła i stru­mień jej oblał zbli­ża­ją­ce­go się je­ne­ra­ła, który za­chwiał się i padł na wznak.

 (1.2) Nim słoń­ce try­śnie świa­tła pro­mie­nia­mi, / By mgły z wąt­pie­nia i złudy roz­go­nić.

 (1.3) Za tych — co batem ścię­te li­ście, / za tych — co ptaki z wosku lane, / tych co im krew znu­że­niem try­śnie / i tych — co wbici cie­niem w ścia­nę / i za zwie­rzę­ta ko­na­ją­ce / któ­rym po­wo­li oczy bled­ną — / — chciał­byś odrzu­cić Bogu — życie, / um­rzeć raz drugi jak Zba­wi­ciel.

 (1.4) W tem — z burzy trys­nę­ła tęcza!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wytrysk mrz., wytryśnięcie n., tryskawka ż., trysk mrz., tryskanie n., tryśnięcie n., tryskacz mrz., tryskawa ż.

 czas. tryskać ndk.

Wiktionary


tryszczyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Try­szczyn (niem. "Tris­chin", 1942-1945 "Tris­chen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Ko­ro­no­wo, na pół­noc od za­chod­nich dziel­nic Byd­go­szczy, na tra­sie drogi kra­jo­wej nr 25.

W 2018 w miej­sco­wo­ści przy­stą­pio­no do bu­do­wy bli­sko 228-me­tro­we­go mostu na Brdzie w ciągu bu­do­wa­nej drogi ek­spre­so­wej S5.

Wikipedia


tryt

otrzy­my­wa­ny sztucz­nie izo­top wo­do­ru o licz­bie ma­so­wej 3, któ­re­go jądro za­wie­ra jeden pro­ton i dwa ne­u­tro­ny


SJP.pl

Tryt (ra­dio­wo­dór) – nietr­wa­ły izo­top wo­do­ru, któ­re­go jądro (try­ton) skła­da się z jed­ne­go pro­to­nu i dwóch ne­u­tro­nów. Oz­na­cza­ny jest sym­bo­lem 3H lub T.

Jego czas po­ło­wicz­ne­go roz­pa­du wy­no­si 12,33 lat. Roz­pa­da się w wy­ni­ku roz­pa­du β−, pod­czas któ­re­go pow­sta­je jądro helu 3He:

Wikipedia


trytan

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny, be­zbarw­ne ciało stałe; tri­fe­ny­lo­me­tan, trój­fe­ny­lo­me­tan


SJP.pl


tryteizm

po­gląd kwe­stio­nu­ją­cy jed­ność chrze­ści­jań­skiej Trój­cy Świę­tej, uz­na­ją­cy odręb­ność trzech Osób Bo­skich; tri­te­izm


SJP.pl

Try­te­izm (gr. "treis" − trzy, "theós" − bóg) − po­gląd, we­dług któ­re­go w Bogu ist­nie­ją nie tylko trzy hi­po­sta­zy (osoby), ale też trzy bo­skie na­tu­ry, trzy isto­ty – in­ny­mi słowy: trzej bo­go­wie. We­dług tego po­glą­du nie ist­nie­je więc jeden Bóg, lecz trzej bo­go­wie: Oj­ciec, Syn i Duch Świę­ty.

Wikipedia


trytka

po­tocz­nie: opa­ska za­ci­sko­wa; try­tyt­ka


SJP.pl


trytoma

try­to­ma gro­nia­sta - ga­tu­nek afry­kań­skiej by­li­ny


SJP.pl

Try­to­ma, kni­fo­fia, wstyd­lin ("Knip­ho­fia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny zło­to­gło­wo­wa­tych. Obej­mu­je 70 ga­tun­ków. Więk­szość ga­tun­ków (48) wy­stę­pu­je w po­łud­nio­wej czę­ści Afry­ki, zwła­szcza w Gó­rach Smo­czych. W gó­rach Afry­ki środ­ko­wej rosną 22 ga­tun­ki (na pół­no­cy się­ga­ją do Ka­me­ru­nu i Ery­trei). Dwa opi­sa­no także z Ma­da­ga­ska­ru, a jeden z Je­me­nu.

Wikipedia


tryton

1. płaz z ro­dzi­ny sa­la­man­der; trasz­ka
2. śli­mak mor­ski z pod­gro­ma­dy śli­ma­ków przo­dos­krzel­nych
3. bó­stwo w or­sza­ku Po­sej­do­na wy­o­bra­ża­ne jako pół czło­wiek, pół wąż, przed­sta­wia­ne w ma­lar­stwie i rzeź­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zool. zob. trasz­ka.

 (1.2) muz. od­stęp trzech tonów;

 (1.3) zool. ga­tu­nek śli­ma­ka mor­skie­go;

 (1.4) fiz. jądro trytu;

 (1.5) mit. w mi­to­lo­gii grec­kiej bó­stwo mor­skie, pół czło­wiek-pół ryba lub pół wąż;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • try­ton – jądro atomu trytu
  • Try­ton – księ­życ Nep­tu­na
  • Try­ton – w mi­to­lo­gii grec­kiej bó­stwo mor­skie, syn Po­sej­do­na i Am­fi­try­ty
  • try­ton – w mi­to­lo­gii grec­kiej każda z istot o mie­sza­nej bu­do­wie – pół czło­wiek, pół ryba
  • try­ton – od­le­głość 3 ca­łych tonów
  • try­ton (trasz­ka) – płaz ogo­nia­sty z ro­dzi­ny sa­la­man­dro­wa­tych
  • Try­ton – su­per­kom­pu­ter za­in­sta­lo­wa­ny na Po­li­tech­ni­ce Gdań­skiej w 2015
  • Try­ton z morza – ja­poń­ski se­rial ani­mo­wa­ny
  • Poz­nań­skie To­wa­rzy­stwo Wio­śla­rzy Try­ton – to­wa­rzy­stwo wio­ślar­skie
  • Try­to­ny – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Tri­ton – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrɨtɔ̃n, AS: trytõn

Wiktionary


trytonowy

→ try­ton


SJP.pl

Patrz:

tryton

trytowy

→ tryt


SJP.pl

Patrz:

tryt

tryturacja

1. roz­rze­dza­nie prosz­ku za­wie­ra­ją­ce­go czyn­nik ak­tyw­ny więk­szą ilo­ścią sub­stan­cji obo­jęt­nej;
2. roz­cie­ra­nie na miał­ki pro­szek, zwy­kle w moź­dzie­rzu


SJP.pl


trytytka

po­tocz­nie: opa­ska za­ci­sko­wa; tryt­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. ela­stycz­na obej­ma z two­rzy­wa sztucz­ne­go z me­cha­niz­mem zę­bat­ko­wo-za­pad­ko­wym sto­so­wa­na np. do spi­na­nia wią­zek kabli elek­trycz­nych lub mo­co­wa­nia koł­pa­ków;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trytyt m., trytka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opaska zaciskowa, trytyt, trytka, zip, opaska kablowa, krawatka kablowa, raps, tretytka

Wiktionary


tryumf

triumf;
1. zwy­cię­stwo nad prze­ciw­ni­kiem, wy­gra­na; suk­ces, osią­gnię­cie;
2. duma z osią­gnię­te­go suk­ce­su;
3. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: uro­czy­sty po­chód zwy­cię­skie­go wodza; potem także uro­czy­stość z racji suk­ce­su


SJP.pl


tryumfalistyczny

→ try­um­fa­lizm; trium­fa­li­stycz­ny


SJP.pl


tryumfalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: try­um­fal­nie


SJP.pl


tryumfalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: try­um­fal­ny


SJP.pl


tryumfalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest try­um­fal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tryumf m., triumf m., tryumfik m., triumfik m., tryumfator m., tryumfatorka ż., triumfator m., triumfatorka ż., tryumfowanie n., triumfowanie n., zatryumfowanie n., zatriumfowanie n.

 czas. tryumfować ndk., triumfować ndk., zatryumfować dk., zatriumfować dk.

 przym. tryumfalny, triumfalny, tryumfatorski, triumfatorski

 przysł. tryumfalnie, triumfalnie, tryumfatorsko, triumfatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) triumfalność

Wiktionary


tryumfalny

→ try­umf; trium­fal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z try­um­fem, do­ty­czą­cy try­um­fu, wy­ra­ża­ją­cy try­umf

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­ba­czył ją pod łu­kiem try­um­fal­nym o po­ran­ku.

 (1.1) Woj­sko wznio­sło okrzyk try­um­fal­ny na cześć im­pe­ra­to­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triumf m., tryumf m. , triumfator m. / tryumfator m., triumfatorka ż. / tryumfatorka ż., triumfalizm m., tryumfalizm m.

 czas. triumfować ndk. / tryumfować ndk., zatriumfować dk.

 przym. triumfalny, triumfalistyczny, tryumfalistyczny

 przysł. triumfalnie, tryumfalnie, triumfalistycznie, tryumfalistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) triumfalny

Wiktionary


tryumfator

czło­wiek, który od­niósł zwy­cię­stwo, suk­ces; trium­fa­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. ktoś, kto od­niósł zwy­cię­stwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tryumfalność ż., triumf m., tryumf m., triumfator m., triumfatorka ż., tryumfatorka ż., triumfalizm m., tryumfalizm m.

 czas. triumfować ndk., tryumfować ndk., zatriumfować dk.

 przym. triumfalny, triumfalistyczny, tryumfalistyczny, tryumfalny

 przysł. triumfalnie, tryumfalnie, triumfalistycznie, tryumfalistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwycięzca

Wiktionary


tryumfatorka

ko­bie­ta, która od­nio­sła zwy­cię­stwo, suk­ces; trium­fa­tor­ka


SJP.pl


tryumfatorski

→ try­um­fa­tor; trium­fa­tor­ski


SJP.pl


tryumfny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. try­um­fal­ny, trium­fal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triumf m., tryumf m.

Wiktionary


tryumfowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. try­um­fal­ny, trium­fal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. triumf m., tryumf m.

Wiktionary


tryumfujący

wy­nio­sły, dumny; trium­fu­ją­cy


SJP.pl


tryumwirat

trium­wi­rat;
1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie:
a) po­ro­zu­mie­nie mię­dzy trze­ma mę­ża­mi stanu w celu spra­wo­wa­nia wła­dzy;
b) mę­żo­wie stanu, któ­rzy za­war­li takie po­ro­zu­mie­nie;
2. prze­no­śnie: trzy osoby po­dej­mu­ją­ce wspól­ne dzia­ła­nia


SJP.pl


trywializacja

prze­sad­ne upra­szcza­nie, spły­ca­nie


SJP.pl

Try­wia­li­za­cja – za­ni­ka­nie re­gio­nal­nej odręb­no­ści i zdo­mi­no­wa­nie du­żych ob­sza­rów (eko­sy­ste­mów) przez jeden typ ro­ślin­no­ści niez­wią­za­ny ze spe­cy­fi­ką ge­o­lo­gicz­ną czy kli­ma­tycz­ną da­ne­go re­gio­nu. Wsku­tek tego po­zo­sta­ją tylko ga­tun­ki wszę­do­byl­skie, o sze­ro­kiej am­pli­tu­dzie eko­lo­gicz­nej i to­le­ran­cji na zmia­ny śro­do­wi­sko­we lub po­ja­wia­ją się ek­span­syw­ne ga­tun­ki in­wa­zyj­ne. Try­wia­li­za­cja pro­wa­dzi do za­cie­ra­nia lo­kal­nej bio­róż­no­rod­no­ści.

Wikipedia


trywializm

try­wial­ny cha­rak­ter cze­goś; try­wial­ność


SJP.pl


trywializowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|try­wia­li­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɨvʲjalʲizɔˈvãɲɛ, AS: tryvʹi ̯alʹizovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trywialny

 rzecz. trywializm m., trywialność ż., trywializacja ż.

 czas. trywializować

Wiktionary


trywializować

czy­nić coś try­wial­nym, upra­szczać, spro­wa­dzać do ba­na­łu


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) spro­wa­dzać coś do rze­czy try­wial­nej, ba­nal­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɨvʲjalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: tryvʹi ̯alʹizovać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trywialny

 rzecz. trywializm m., trywialność ż., trywializacja ż., trywializowanie n.

 przysł. trywialnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upraszczać, wulgaryzować

Wiktionary


trywialnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób try­wial­ny, nie­wy­bred­ny, or­dy­nar­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda prze­strzeń to­po­lo­gicz­na ma bazę – je­że­li τ jest to­po­lo­gią w zbio­rze X, to jest ona rów­nież (try­wial­nie) jej bazą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨˈvʲjalʲɲɛ, AS: tryvʹi ̯alʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trywialność

 czas. trywializować

 przym. trywialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) banalnie, pospolicie, wulgarnie, ordynarnie

Wiktionary


trywialniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: try­wial­nie


SJP.pl


trywialniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: try­wial­ny; bar­dziej try­wial­ny


SJP.pl


trywialnieć

sta­wać się try­wial­nym, po­spo­li­tym; po­spo­li­cieć


SJP.pl


trywialność

try­wial­ny cha­rak­ter; coś try­wial­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest try­wial­ne; cecha tych, któ­rzy są try­wial­ni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • brak istot­no­ści, ba­nal­ność, bła­hość, ter­min oz­na­cza­ją­cy rzecz małej wagi, nie­cie­ka­wą,
  • try­wial­ność w ma­te­ma­ty­ce.
  • tri­vium

Wikipedia

Powiązane:

 przym. trywialny

 przysł. trywialnie

 rzecz. trywializowanie n.

 czas. trywializować

Wiktionary


trywialny

1. od­bie­ga­ją­cy od norm kul­tu­ral­nych obo­wią­zu­ją­cych w spo­łe­czeń­stwie; pro­stac­ki, or­dy­nar­ny, nie­przyz­wo­i­ty;
2. po­wszech­nie znany, oczy­wi­sty, po­spo­li­ty; okle­pa­ny, sche­ma­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. nie­wy­szu­ka­ny, po­spo­li­ty

 (1.2) oczy­wi­sty i ba­nal­nie łatwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze wspom­nień i pa­mięt­ni­ków wia­do­mo, że do­sad­ność ta nie była pozą: Hu­ys­mans tak samo pisał, jak mówił, nie stro­niąc od gwary ulicz­nej i wy­ra­żeń ucho­dzą­cych po­dów­czas za try­wial­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɨˈvʲjalnɨ, AS: tryvʹi ̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. trywialnie

 rzecz. trywialność ż., trywializowanie n.

 czas. trywializować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ordynarny, prostacki

Wiktionary


trywium

w śred­nio­wie­czu: pro­gram na­u­cza­nia opar­ty na trzech przed­mio­tach: gra­ma­ty­ce, dia­lek­ty­ce i re­to­ry­ce; naj­niż­sza klasa w szko­le, re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; szko­ła re­a­li­zu­ją­ca taki pro­gram; tri­vium; tri­wium


SJP.pl


tryzna

dawna uczta po­grze­bo­wa po­łą­czo­na z za­pa­sa­mi i igrzy­ska­mi


SJP.pl

Tryz­na – obrzęd po­grze­bo­wy w re­li­gii Sło­wian.

Tryz­na przy­po­mi­na­ła nieco stypę, z tą róż­ni­cą, że poza wy­staw­ną ucztą i wspo­mi­na­niem zmar­łe­go urzą­dza­no rów­nież igrzy­ska na jego cześć, w skład któ­rych wcho­dzi­ły go­nit­wy, za­pa­sy i we­so­łe za­ba­wy w ma­skach. Obrzęd miał za­sięg ogól­no­sło­wiań­ski (wspo­mi­na o nim m.in. "Po­wieść mi­nio­nych lat"); miał na celu wpro­wa­dze­nie duszy w zaś­wia­ty i unie­moż­li­wie­nie jej po­wro­tu po­mię­dzy ży­wych, jak rów­nież uwol­nie­nie uczest­ni­ków od zgub­nych wpły­wów du­chów zmar­łych.

Wikipedia


tryzub

1. ofi­cjal­ne godło Ukra­i­ny
2. gwa­ro­wo: żłób z paszą, sta­wia­ny w lesie dla zwie­rząt


SJP.pl


tryńcza

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Tryń­cza – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­wor­skim, sie­dzi­ba gminy Tryń­cza. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość leży na pra­wym brze­gu Wi­sło­ka, przy dro­dze kra­jo­wej nr 77 pro­wa­dzą­cej od Prze­my­śla w kie­run­ku San­do­mie­rza, w po­bli­żu linii ko­le­jo­wej nr 68 łą­czą­cej Lu­blin z Prze­wor­skiem. Przy­sta­nek ko­le­jo­wy Tryń­cza zlo­ka­li­zo­wa­ny jest w są­sied­niej wsi, Wólka Mał­ko­wa. Oprócz toru głów­ne­go za­sad­ni­cze­go, znaj­du­je się tu także tor mi­jan­ko­wy.

Wikipedia


tryśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­la­nie się na­głym i moc­nym stru­mie­niem

 (1.2) wy­rzu­ce­nie z sie­bie z gwał­tow­no­ścią

 (1.3) nagłe prze­ja­wie­nie się

 (1.4) oka­za­nie cze­goś w nad­mia­rze lub bar­dzo wi­docz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nagłe try­śnię­cie wody prze­stra­szy­ło ptaki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trysk mrz., tryskacz mrz., tryskanie n., tryskawa ż., tryskawiec mrz., tryskawka ż., wytryśnięcie n.

 czas. tryskać ndk., trysnąć dk., wytryskać ndk., wytryskiwać ndk., wytrysnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bryzg, trysk, wytrysk, wytryśnięcie

Wiktionary


tryźnić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ty­ra­ni­zo­wać

Wiktionary


trza

daw­niej, dziś żar­to­bli­wie: trze­ba, po­win­no się, na­le­ży


SJP.pl

cza­sow­nik nie­wła­ści­wy

 (1.1) daw. obec­nie pot. (czę­sto żart.) trze­ba

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. trze­ba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nocą skry­li­śmy się w ło­zi­nie, odetch­nąć trza było dać ko­niom i sobie.

Wiktionary


trzaseczka

zdrob­nie­nie od: trza­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: trza­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃaˈsɛt͡ʃka, AS: ṭšasečka

Wiktionary


trzask

ostry, krót­ki dźwięk to­wa­rzy­szą­cy pę­ka­niu cze­goś, roz­dzie­ra­niu cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) suchy, gwał­tow­ny, ur­wa­ny od­głos

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — DLACZEGO?! — wrzas­nę­ła, ude­rza­jąc pię­ścią w lu­stro. Pękło z trza­skiem i kilka ka­wał­ków szkła wpa­dło do zlewu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃask, AS: ṭšask

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzaskanie n., trzaśnięcie n., nietrzaskanie n., trzaska ż., zatrzask m., potrzask m., zatrzaśnięcie n.

 czas. trzaskać ndk., trzasnąć dk.

 przym. trzaśnięty, zatrzaskowy

Wiktionary


trzask-prask

po­tocz­nie: nagle i szyb­ko


SJP.pl


trzaska

1. drob­ny ka­wa­łek drew­na uży­wa­ny zwy­kle na pod­pał­kę, drzaz­ga
2. błęd­ni­ca trza­ska - ga­tu­nek mo­ty­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) drob­ny ka­wa­łek drew­na uży­wa­ny zwy­kle na pod­pał­kę, drzaz­ga

 (1.2) błęd­ni­ca trza­ska - ga­tu­nek mo­ty­la

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trza­ska (herb szla­chec­ki)
  • An­drzej Trza­ska - ar­ty­sta pla­styk, że­glarz, opo­zy­cjo­ni­sta an­ty­ko­mu­ni­stycz­ny
  • An­to­ni Trza­ska – dzia­łacz ruchu ro­bot­ni­cze­go
  • Jan Trza­ska – żoł­nierz
  • Ju­lian Trza­ska – pow­sta­niec z 1848 r. i pow­sta­nia stycz­nio­we­go, emi­grant
  • Filip Trza­ska (1919-2014) – wy­daw­ca i księ­garz
  • Fran­ci­szek Trza­ska – żoł­nierz ZWZ/AK, wię­zień UB
  • Mi­ko­łaj Trza­ska – muzyk
  • Paweł Trza­ska (1958–1995) – sce­na­rzy­sta i re­ży­ser filmowy
  • Sta­ni­sław Trza­ska – na­u­czy­ciel i po­li­tyk
  • Wła­dy­sław Trza­ska (1881-1964) – wy­daw­ca i księ­garz
  • Wła­dy­sław Trza­ska – puł­kow­nik MO

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈṭʃaska, AS: ṭšaska

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzaskać

 rzecz. trzask mrz.

 przym. trzaśnięty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drzazga

Wiktionary


trzaskacz

1. ro­dzaj pta­ków śpie­wa­ją­cych z rzędu wró­blo­wych;
2. re­gio­nal­nie: drew­nia­na kle­kot­ka; kła­pacz, kła­pacz­ka, ko­ła­tan­ka, tyr­kaw­ka


SJP.pl


trzaskalski

naz­wi­sko


SJP.pl


trzaskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trza­skać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzaskać ndk.

 rzecz. trzask m.

 przym. trzaśnięty

Wiktionary


trzaskawica

sta­ro­pol­ska nazwa strzel­by


SJP.pl


trzaskać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. trzas­nąć)

 (1.1) ude­rzać mocno, wy­wo­łu­jąc trzask

 (1.2) wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny krót­ki od­głos pod­czas roz­pa­da­nia, pę­ka­nia

 (1.3) pot. robić coś w szyb­kim tem­pie i w dużej licz­bie

cza­sow­nik zwrot­ny trza­skać się (dk. trzas­nąć się)

 (2.1) pot. ude­rzać się mocno

 (2.2) pot. za­da­wać sobie wza­jem­nie ciosy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃaskat͡ɕ, AS: ṭšaskać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. potrzask mrz., trzask mrz., trzaska ż., trzaskanie n.

 czas. trzasnąć dk.

 przym. trzaśnięty

 wykrz. trzask-prask

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) huczeć, łoskotać, zgrzytać

Wiktionary


trzaski

ostry, krót­ki dźwięk to­wa­rzy­szą­cy pę­ka­niu cze­goś, roz­dzie­ra­niu cze­goś


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trza­ski – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ino­wroc­ław
  • Trza­ski – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Tro­szyn
  • Trza­ski – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Bie­żuń
  • Trza­ski – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Przy­tu­ły
  • Trza­ski – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie Cie­cha­no­wiec
  • Trza­ski – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Zduny
  • Trza­ski – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Banie
  • Trza­ski – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Resko
  • Trza­ski (Ukra­i­na)
  • Trza­ski – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mo­ło­dec­kim, w siel­so­wie­cie Mar­ko­wo.

Wikipedia


trzaskot

prze­sta­rza­le: trzask, trza­ska­nie


SJP.pl


trzaskowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trza­sko­wi­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. cho­dzie­skim, w gmi­nie Cho­dzież
  • Trza­sko­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie cho­dzie­skim, w gmi­nie Cho­dzież

Wikipedia


trzaskowisko

1. miej­sce, gdzie rąbie się drew­no;
2. chrust; drob­ne ga­łąz­ki le­żą­ce na ziemi


SJP.pl


trzaskowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Trza­skow­ski (1933–1998) – muzyk
  • An­to­ni Trza­skow­ski (1941–2025) – pił­karz
  • Bro­ni­sław Trza­skow­ski (1824–1906) – pe­da­gog i ję­zy­koz­naw­ca
  • Jerzy Trza­skow­ski (ur. 1952) – strze­lec
  • Lu­dzi­mił Trza­skow­ski (1856–1929) – urzęd­nik sa­mo­rzą­do­wy
  • Rafał Trza­skow­ski (ur. 1972) – po­li­tyk
  • Sta­ni­sław Trza­skow­ski (1867–1940) – praw­nik
  • Trza­skow­ska

Wikipedia


trzasnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. trza­skać)

 (1.1) ude­rzyć mocno w coś, wy­wo­łu­jąc krót­ki, gło­śny dźwięk

 (1.2) wydać pła­ski, suchy dźwięk jak przy ła­ma­niu cze­goś

 (1.3) pot. zro­bić coś szyb­ko, bie­gle, gwał­tow­nie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny trzas­nąć się ndk. trza­skać się

 (2.1) sa­me­mu ude­rzyć się mocno

 (2.2) zadać sobie ciosy naw­za­jem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃasnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ṭšasnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzask mrz., trzaśnięcie n.

 czas. trzaskać ndk.

 przym. trzaśnięty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pęknąć

 (2.1) huknąć się, rąbnąć się, walnąć się

Wiktionary


trzaszczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. źdźbło

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃaʃt͡ʃka, AS: ṭšaščka

Wiktionary


trzaśnięta

po­tocz­nie: nie­mą­dry, nie­speł­na ro­zu­mu; szur­nię­ty


SJP.pl


trzaśnięty

po­tocz­nie: nie­mą­dry, nie­speł­na ro­zu­mu; szur­nię­ty


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: trzas­nąć

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pot. nie­speł­na ro­zu­mu; trzep­nię­ty, wal­nię­ty

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) (…) pod­szedł do mnie Trélat, re­wo­lu­cjo­ni­sta na modłę sen­ty­men­tal­ną i ma­rzy­ciel, który spi­sko­wał na rzecz re­pu­bli­ki przez całą mo­nar­chię, poza tym za­słu­żo­ny le­karz, który pro­wa­dził wów­czas jeden z głów­nych w Pa­ry­żu szpi­ta­li dla umy­sło­wo cho­rych, cho­ciaż sam był nieco trza­śnię­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzask m., trzaskanie n., trzaśnięcie n., nietrzaskanie n., trzaska ż., zatrzask m., potrzask m., zatrzaśnięcie n.

 czas. trzaskać ndk., trzasnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kopnięty, rąbnięty

Wiktionary


trzcian

ro­dzaj ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z ro­dzi­ny ma­ran­to­wa­tych; Tha­lia


SJP.pl


trzciana

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trzcia­na – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Trzcia­na
  • Trzcia­na – część wsi Ruda w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Ra­dzy­min
  • Trzcia­na – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Dukla
  • Trzcia­na – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Czer­min
  • Trzcia­na – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Świl­cza
  • Trzcia­na – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. świd­wiń­skim, w gmi­nie Sła­wo­bo­rze
  • Trzcia­na – stru­mień we Wroc­ła­wiu
  • Trzcia­na – gro­ma­da w po­wie­cie bo­cheń­skim
  • Trzcia­na – gro­ma­da w po­wie­cie kro­śnień­skim
  • Trzcia­na – gro­ma­da w po­wie­cie mie­lec­kim
  • Trzcia­na – gro­ma­da w po­wie­cie rze­szow­skim
  • Trzcia­na – przy­sta­nek daw­niej sta­cja ko­le­jo­wa w Trzcia­na, w woj. pod­kar­pac­kim

Wikipedia


trzcianczanin

miesz­ka­niec Trzcian­ki (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


trzcianczanka

miesz­kan­ka Trzcian­ki (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


trzcianecki

przy­miot­nik od: Trzcian­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Trzcian­ki, zwią­za­ny z Trzcian­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trzcianka ż., trzcianczanin m., trzcianczanka ż.

Wiktionary


trzcianiec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trzcia­niec – osada w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie bie­szczadz­kim, w gmi­nie Ustrzy­ki Dolne. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży przy DW890, u zbie­gu po­to­ków "Roz­to­ki" i "Kli­mów­ka", które po­ni­żej wsi two­rzą potok "Krzy­wiec" - do­pływ Wiaru.

Wieś leży na po­gra­ni­czu Po­gó­rza Prze­my­skie­go i pasma Chwa­nio­wa, na­le­żą­ce­go do Gór Sa­noc­ko Tur­czań­skich.

Wikipedia


trzcianieński

przy­miot­nik od: Trzcian­ne


SJP.pl


trzcianka

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim;

Wiktionary

Trzcian­ka (pol. hist. "Trzcia­na Łąka", Schönlanke) – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trzcian­ka. Mia­sto po­ło­żo­ne jest nad rzeką Trzcian­ka i pię­cio­ma je­zio­ra­mi na Po­je­zie­rzu Wa­łec­kim.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈṭʃʲt͡ɕãŋka, AS: ṭšʹćãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzcianczanin m., trzcianczanka ż.

 przym. trzcianecki

Wiktionary


trzcianne

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trzcian­ne ( ‏טרעסטיני‎ "Tre­sti­ni") – wieś (daw­niej mia­sto) w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie mo­niec­kim, sie­dzi­ba gminy Trzcian­ne. Wieś za­miesz­ku­je ok. 561 osób.

Trzcian­ne uzy­ska­ło lo­ka­cję miej­ską przed 1700 ro­kiem, zde­gra­do­wa­ne w 1801 roku.

Wieś jest sie­dzi­bą rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. Apo­sto­łów Pio­tra i Pawła.

Wikipedia


trzciański

→ Trzcia­na


SJP.pl

Patrz:

Trzciana

trzciel

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Trzciel (w la­tach 1793–1945 niem. "Tirsch­tie­gel") – mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trzciel. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2019 r. Trzciel li­czył 2358 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ṭʃʲt͡ɕɛl, AS: ṭšʹćel

Wiktionary


trzcielanin

miesz­ka­niec Trzcie­la (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


trzcielanka

miesz­kan­ka Trzcie­la (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


trzcielin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trzcie­lin (niem. Rohrschütz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Do­pie­wo.

Wikipedia


trzcielski

przy­miot­nik od: Trzciel


SJP.pl


trzcina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­śli­na o wy­so­kiej ło­dy­dze, z kwia­ta­mi w po­sta­ci wiech, ros­ną­ca przy brze­gach zbior­ni­ków wod­nych i na mo­kra­dłach;

 (1.2) zbio­ro­wi­sko, za­ro­śla trzci­ny (1.1); teren po­ro­śnię­ty trzci­ną (1.1)

 (1.3) ma­te­riał otrzy­my­wa­ny z trzci­ny (1.1)

 (1.4) ło­dy­ga trzci­ny (1.1) uży­wa­na daw­niej jako na­rzę­dzie kary

Wiktionary

Trzci­na ("Phrag­mi­tes" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Na­le­ży do niego 4–5 ga­tun­ków. Ro­dzaj jest nie­mal kos­mo­po­li­tycz­ny, brak go tylko w Oce­a­nii, na pół­no­cy Ame­ry­ki Pół­noc­nej, w Bra­zy­lii. Naj­sze­rzej roz­prze­strze­nio­nym ga­tun­kiem jest trzci­na po­spo­li­ta ("Phrag­mi­tes au­stra­lis") – je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju w Pol­sce. Jest to też ga­tu­nek ty­po­wy ro­dza­ju. Wszyst­kie ga­tun­ki tu na­le­żą­ce są ro­śli­na­mi wod­ny­mi i ba­gien­ny­mi, czę­sto po­kry­wa­ją­cy­mi roz­le­głe ob­sza­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak jasno się syl­we­ta ry­ba­ka od­ci­na, / Co stoi w łodzi, pro­sty i gibki, jak trzci­na…

 (1.2) W Szcze­brze­szy­nie chrząszcz brzmi w trzci­nie (…).

 (1.3) Bar­dzo po­do­ba­ją mi się meble ro­bio­ne z trzci­ny.

 (1.4) Trzci­na znów grzmi na ka­te­drze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃʲt͡ɕĩna, AS: ṭšʹćĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzcinowisko n.

:: zdrobn. trzcinka ż.

 przym. trzcinowaty, trzcinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szuwar, szuwary, trzcinowisko

Wiktionary


trzciniak

trzcin­nik;
1. ptak z ro­dzi­ny po­krzew­ko­wa­tych, owa­do­żer­ny, ży­ją­cy wśród buj­nej ro­ślin­no­ści, szcze­gól­nie nad wo­da­mi, wśród trzcin; trzci­niak dro­zdów­ka;
2. ryba z ro­dzi­ny wie­lo­płetw­co­wa­tych, wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­ca węża; wąż trzci­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­cep­ha­lus|ref=tak., nie­wiel­ki ptak wę­drow­ny z ro­dzi­ny trzci­nia­ków;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trzci­niak zwy­czaj­ny (Acro­cep­ha­lus arun­di­na­ce­us) – ptak z ro­dzi­ny Acro­cep­ha­li­dae (wcze­śniej za­li­cza­ny do po­krzew­ko­wa­tych)
  • trzci­niak – wła­ści­wie trzcin­nik (Er­pe­to­icht­hys ca­la­ba­ri­cus) – ryba z ro­dzi­ny wie­lo­płetw­co­wa­tych
  • Trzci­niak – wzgó­rze w Gó­rach Izer­skich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ba­da­nia do­wio­dły, że w bio­to­pach o naj­więk­szym za­gę­szcze­niu trzci­nia­ków wy­stę­pu­je kilka par lę­go­wych na 1 ha trzci­no­wisk.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzciniaki nmos., trzcina ż.

Wiktionary


trzciniaki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­cep­ha­li­dae|Sal­vin|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych;

Wiktionary

Trzci­nia­ki (Acro­cep­ha­li­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), wy­o­dręb­nio­na z ro­dzi­ny po­krzew­ko­wa­tych (Syl­vii­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rów­nież pa­pi­ru­śnik za­li­cza­ny jest do trzci­nia­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzcina ż., trzciniak mzw.

Wiktionary


trzciniarski

do­ty­czą­cy trzci­ny, wy­ro­bów z trzci­ny


SJP.pl


trzciniasty

prze­sta­rza­łe: do­ty­czą­cy trzci­ny, zro­bio­ny z trzci­ny, po­ro­sły trzci­ną; trzci­no­wy


SJP.pl


trzcinica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w gmi­nie Jasło

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w gmi­nie Wie­li­cho­wo

 (1.3) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie kę­piń­skim

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trzci­ni­ca – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­siel­skim, w gmi­nie Jasło
  • Trzci­ni­ca – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Wie­li­cho­wo
  • Trzci­ni­ca – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kę­piń­skim, w gmi­nie Trzci­ni­ca
  • Trzci­ni­ca – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ja­siel­skim
  • Trzci­ni­ca – dawna gro­ma­da w po­wie­cie kę­piń­skim
  • Trzci­ni­ca: Kar­pac­ka Troja – fa­bu­la­ry­zo­wa­ny film do­ku­men­tal­ny z 2011 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na te­re­nie Trzci­ni­cy znaj­du­je się skan­sen ar­che­o­lo­gicz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzcina ż., trzcinka ż., trzcinowisko n., trzcinicok m.

 przym. trzcinowy

Wiktionary


trzcinicki

przy­miot­nik od: Trzci­ni­ca


SJP.pl


trzcinicok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. miesz­ka­niec Trzci­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trzcinica ż.

Wiktionary


trzciniec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trzci­niec – część mia­sta Bo­ga­ty­nia
  • Trzci­niec – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Białe Błota
  • Trzci­niec – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Si­cien­ko
  • Trzci­niec – przy­sió­łek wsi Za­mość w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin
  • Trzci­niec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Lu­bar­tów
  • Trzci­niec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Mi­chów
  • Trzci­niec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Cho­del
  • Trzci­niec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Ła­zi­ska
  • Trzci­niec – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Bedl­no
  • Trzci­niec – część wsi Siedl­ce w woj. łódz­kim, w pow. ła­skim, w gmi­nie Sę­dzie­jo­wi­ce
  • Trzci­niec – ko­lo­nia w woj. łódz­kim, w pow. pa­ję­czań­skim, w gmi­nie Sul­mie­rzy­ce
  • Trzci­niec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gmi­nie Ra­dza­nów

Wikipedia


trzciniecki

przy­miot­nik od: Trzci­niec


SJP.pl


trzcinisko

zgru­bie­nie od: trzci­na


SJP.pl

Trzci­ni­sko (nazwa obocz­na: Trzci­no­wo, niem. "Schönrohr") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie gdań­skim, w gmi­nie Cedry Wiel­kie. Leży na ob­sza­rze Żuław Gdań­skich nad Mart­wą Wisłą.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo "Trzci­ni­sko", w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Sze­rza­wa].

Wikipedia


trzcinka

zdrob­nie­nie od: trzci­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. trzci­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trzcin­ka ofi­cer­ska – krót­ka la­secz­ka uży­wa­na w woj­sku jako in­sy­gnium ofi­cer­skie
  • Trzcin­ka – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Brą­sze­wi­ce
  • Trzcin­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Poś­więt­ne
  • Trzcin­ka – dawna gro­ma­da

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Trzcinica ż., trzcina ż.

 przym. trzcinowaty, trzcinowy

Wiktionary


trzcinniczek

ga­tu­nek nie­wiel­kie­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny trzci­nia­ków; trzcin­ni­czek zwy­czaj­ny


SJP.pl


trzcinniczysko

ob­szar po­ro­śnię­ty trzcin­ni­kiem (ro­śli­ną z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych)


SJP.pl


trzcinnik

1. ptak z ro­dzi­ny po­krzew­ko­wa­tych, owa­do­żer­ny, ży­ją­cy wśród buj­nej ro­ślin­no­ści, szcze­gól­nie nad wo­da­mi, wśród trzcin; trzci­niak, trzci­niak dro­zdów­ka;
2. ryba z ro­dzi­ny wie­lo­płetw­co­wa­tych, wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­ca węża; trzci­niak, wąż trzci­no­wy;
3. ro­śli­na wie­lo­let­nia z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych (traw)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trzcin­nik – ga­tu­nek ryby słod­ko­wod­nej
  • Trzcin­nik – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych
  • Trzci­niak

Wikipedia


trzcinowaty

1. mozga trzci­no­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny traw; ostrzy­ca trzci­no­wa­ta, mie­lec;
2. la­secz­ni­ca trzci­no­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny traw;
3. bam­bus trzci­no­wa­ty - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny traw;
4. sko­loch­loa trzci­no­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny traw


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy trzci­nę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzcina ż.

:: zdrobn. trzcinka ż.

 przym. trzcinowy

Wiktionary


trzcinowisko

teren po­ro­sły trzci­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) miej­sce gdzie ro­śnie trzci­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trzcinica ż., trzcina ż.

 przym. trzcinowy

Wiktionary


trzcinowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trzci­ną, do­ty­czą­cy trzci­ny

 (1.2) wy­ko­na­ny z trzci­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bala pod­ję­ła spo­czy­wa­ją­cy w kącie wiel­ki wach­larz trzci­no­wy i jęła po­ru­szać nim mia­ro­wo, uwa­ża­jąc, by po­wiew szedł ku Na­cho­ro­wi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃʲt͡ɕĩˈnɔvɨ, AS: ṭšʹćĩnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzcina ż., trzcinka ż., trzcinowisko n., Trzcinica ż.

 przym. trzcinowaty

Wiktionary


trzcionka

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­cep­ha­lus scir­pa­ce­us|Her­mann|ref=tak., ptak z ro­dzi­ny trzci­nia­ków;

Wiktionary

„Trzcion­ka” – pol­ski kwar­tal­nik spo­łecz­no-kul­tu­ral­ny, wy­da­wa­ny w Trzcia­nie (gmina Świl­cza) od 1997 roku. Pismo zwią­za­ne jest z dzia­łal­no­ścią sa­mo­rzą­du gminy Świl­cza, Gmin­ne­go Cen­trum Kul­tu­ry, Spor­tu i Re­kre­a­cji w Świl­czy z sie­dzi­bą w Trzcia­nie oraz To­wa­rzy­stwa Przy­ja­ciół Trzcia­ny (TPT).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈṭʃʲt͡ɕɔ̃ŋka, AS: ṭšʹćõŋka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzcinniczek

Wiktionary


trzcionkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


trzciński

przy­miot­nik od: Trzciń­sko Zdrój


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trzciń­ski – naz­wi­sko
  • Cze­sław Trzciń­ski – po­do­fi­cer, je­niec, za­mor­do­wa­ny 1942 w III Rze­szy
  • Hen­ryk Trzciń­ski – wio­ślarz, olim­pij­czyk z Mosk­wy 1980
  • Igna­cy Trzciń­ski – pod­cza­szy in­flanc­ki w 1782 roku, poseł na Sejm I RP
  • Jan Trzciń­ski – miecz­nik łę­czyc­ki 1693–1704
  • Ja­nusz Trzciń­ski – muzyk, ani­ma­tor kul­tu­ry
  • Ja­nusz Trzciń­ski – kon­sty­tu­cjo­na­li­sta, pro­fe­sor nauk praw­nych, poseł na Sejm
  • Józef Mi­chał Trzciń­ski – bi­skup gnieź­nień­ski 1732/38
  • Ju­liusz Trzciń­ski – po­li­tyk, dzia­łacz spo­łecz­ny, mi­ni­ster, poseł na Sejm Usta­wo­daw­czy w II RP
  • Krzysz­tof Trzciń­ski (Krzysz­tof Ko­me­da) – kom­po­zy­tor i pia­ni­sta jaz­zo­wy
  • Marek Trzciń­ski – po­li­tyk, elek­tro­nik, przed­się­bior­ca, se­na­tor VII ka­den­cji
  • Ma­riusz Trzciń­ski – wio­ślarz, olim­pij­czyk z Mosk­wy 1980

Wikipedia


trzcińsko

przy­miot­nik od: Trzciń­sko Zdrój


SJP.pl

Trzciń­sko ( "Rohr­lach", od 1945 Róż­nie­wo[]) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kar­ko­no­skim, w gmi­nie Ja­no­wi­ce Wiel­kie, na po­gra­ni­czu Rudaw Ja­no­wic­kich i Kot­li­ny Je­le­nio­gór­skiej w Su­de­tach Za­chod­nich. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa je­le­nio­gór­skie­go.

Wikipedia


trzcińsko-zdrój

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

}|-

Trzciń­sko-Zdrój (niem. "Bad Schönfließ") – mia­sto w za­chod­niej Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trzciń­sko-Zdrój, nad rzeką Ru­rzy­cą.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2021 r. mia­sto miało 2171 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ṭʃʲt͡ɕĩj̃ˈskɔ‿zdruj, AS: ṭšʹćĩĩ ̯sko‿zdrui ̯

Wiktionary


trzeba

cza­sow­nik mo­dal­ny (pre­dy­ka­tyw) uży­wa­ny dla wy­ra­że­nia obo­wiąz­ku, po­win­no­ści, sto­sow­no­ści dzia­ła­nia; po­win­no się, wy­pa­da, na­le­ży, po­trze­ba


SJP.pl

cza­sow­nik nie­wła­ści­wy

 (1.1) …two­rzą­cy wy­ra­że­nia, w któ­rych wy­ko­na­nie czyn­no­ści jest ko­niecz­ne lub nie­zbęd­ne; mu­sieć w for­mie be­zo­so­bo­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Litwo! Oj­czyz­no moja! ty je­steś jak zdro­wie. • Ile cię trze­ba cenić, ten tylko się dowie, • Kto cię stra­cił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛba, AS: ṭšeba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. potrzeba ż., potrzebowanie n., zapotrzebowanie n.

 czas. potrzebować ndk.

 przym. potrzebny

 przysł. potrzebnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potrzeba, musieć, należy, powinno się, slang. trza

Wiktionary


trzebaż

prze­sta­rza­łe: cza­sow­nik mo­dal­ny "trze­ba" wzmoc­nio­ny par­ty­ku­łą wzmac­nia­ją­cą "-ż", uży­wa­ny w funk­cji py­taj­nej lub wzmoc­nio­nej, np.: Trze­baż je­szcze, aby mnie, zamku urzęd­ni­ka, Ger­wa­ze­go Rę­baj­łę, Ho­resz­ków klucz­ni­ka, lżyć w domu Panów moich? (A. Mic­kie­wicz)


SJP.pl


trzebiatowianin

miesz­ka­niec Trze­bia­to­wa


SJP.pl


trzebiatowianka

miesz­kan­ka Trze­bia­to­wa


SJP.pl


trzebiatowski

przy­miot­nik od: Trze­bia­tów


SJP.pl

Trze­bia­tow­ski (kaszb. "Trze­bia­tows­czi"; forma żeń­ska: Trze­bia­tow­ska, kaszb. "Trzebiatowskô"; licz­ba mnoga: Trze­bia­tow­scy, kaszb. "Trzebiatowsczé") – naz­wi­sko rodów ka­szub­skiej szlach­ty, wy­wo­dzą­cych się z ka­szub­skiej miej­sco­wo­ści Trze­biat­ko­wa.

Głów­ne rody Trze­bia­tow­skich to: Ju­trzen­ka Trze­bia­tow­scy (spo­ty­ka­ne rów­nież w wa­rian­tach Ju­trzon­ka, Mor­gen­stern), Smuda Trze­bia­tow­scy (spo­ty­ka­ne rów­nież w wa­rian­tach Zmuda, Żmuda, Schmu­de) oraz Ma­lot­ka Trze­bia­tow­scy (spo­ty­ka­ne rów­nież w wa­rian­tach Ma­lot­ki, Molt­ke).

Wikipedia


trzebiatów

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;

Wiktionary

Trze­bia­tów (niem. "Trep­tow an der Rega") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, sie­dzi­ba miej­sko-wiej­skiej gminy Trze­bia­tów. Leży na Po­brze­żu Szcze­ciń­skim, nad rzeką Regą, w od­le­gło­ści ok. 9 km od Morza Bał­tyc­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trze­bia­tów jest mia­stem po­mor­skim.

 (1.1) Trze­bia­tów leży nad Regą.

 (1.1) Na rynku w Trze­bia­to­wie znaj­du­je się ra­tusz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈbʲjatuf, AS: ṭšebʹi ̯atuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzebiatowianin m., trzebiatowianka ż.

 przym. trzebiatowski

Wiktionary


trzebica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­bi­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Pa­ca­nów. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kie­lec­kim.

Wikipedia


trzebiciel

1. prze­sta­rza­łe: osoba lub zwie­rzę ni­szczą­ce lasy, za­bi­ja­ją­ce zwie­rzy­nę;
2. daw­niej: osoba ka­stru­ją­ca zwie­rzę­ta do­mo­we


SJP.pl


trzebiec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­biec (niem. "Ne­u­hof") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Ty­cho­wo. W la­tach 1975–1998 osada na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. We­dług da­nych UM, na dzień 31 grud­nia 2014 roku osada miała 67 sta­łych miesz­kań­ców. Osada wcho­dzi w skład so­łect­wa Wi­ce­wo. Naj­więk­sza osada w gmi­nie.

Wikipedia


trzebiechowski

przy­miot­nik od: Trze­bie­chów


SJP.pl


trzebiechów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trze­bie­chów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Ma­sze­wo
  • Trze­bie­chów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Trze­bie­chów
  • Trze­bie­chów – osada leśna w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Trze­bie­chów
  • Trze­bie­chów – dawna gro­ma­da w woj zie­lo­no­gór­skim, obec­ne lu­bu­skie
  • Trze­bie­chów – nie­czyn­ny ko­le­jo­wy przy­sta­nek oso­bo­wy w Trze­bie­cho­wie, w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim

Wikipedia


trzebiel

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­biel (tuż po woj­nie "Tre­bu­ła", niem. "Trie­bel", dlnłuż. "Trje­bu­le" lub "Trje­bul", 1945-46 "Trąby") – wieś i sie­dzi­ba gminy w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, daw­niej mia­sto.

Trze­biel leży około 5 km od gra­ni­cy z Niem­ca­mi, przy dro­dze kra­jo­wej nr 12 i au­to­stra­dzie A18.

Wikipedia


trzebielino

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­bie­li­no (kaszb. "Trzebielënò", niem. "Tre­blin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Trze­bie­li­no. Leży w po­bli­żu je­zio­ra Trze­biel­skie­go (Trze­bie­liń­skie­go) i przy tra­sie drogi kra­jo­wej nr 21.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Trze­bie­li­no" w któ­re­go skład wcho­dzą rów­nież Szczy­ciec i To­czek. Jest ró­nież sie­dzi­bą gminy Trze­bie­li­no, nad­le­śnict­wa oraz pla­ców­ki Ochot­ni­czej Stra­ży Po­żar­nej.

Wikipedia


trzebieliński

przy­miot­nik od: Trze­bie­li­no


SJP.pl


trzebielski

przy­miot­nik od: Trze­biel


SJP.pl


trzebienice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­bie­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie mie­chow­skim, w gmi­nie Goł­cza.

Wikipedia


trzebienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ni­szcze­nie, usu­wa­nie, lik­wi­do­wa­nie cze­goś, aby stało się mniej licz­ne

 (1.2) wy­ci­na­nie drzew i krze­wów

 (1.3) wy­bi­ja­nie, tę­pie­nie zwie­rząt

 (1.4) wet. usu­wa­nie sam­com gru­czo­łów płcio­wych

Wiktionary

Zo­bacz też: Trze­bie­nie w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Trze­bie­nie – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, w gmi­nie Li­sków.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przetrzebienie n., wytrzebienie n., trzebież ż.

 czas. trzebić ndk., przetrzebić dk., wytrzebić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przetrzebianie, usuwanie

 (1.2) wycinanie, karczowanie

 (1.3) przetrzebianie, tępienie, wybijanie

 (1.4) czyszczenie, kastrowanie

Wiktionary


trzebieniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. eu­nuch

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzebić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kastrat, eunuch, rzezaniec

Wiktionary


trzebieski

przy­miot­nik od: Trze­bież


SJP.pl


trzebieszowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­bie­szo­wi­ce (po 1945 "Łącko", "Kun­zen­dorf an der Biele") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Lądek-Zdrój, leży przy dro­dze Lądek-Zdrój – Kłodz­ko, w do­li­nie Bia­łej Lą­dec­kiej.

Jest to naj­więk­sza wieś gminy Lądek-Zdrój. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go po­sia­da­ła 1139 miesz­kań­ców.

Wikipedia


trzebieszowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Trze­bie­szo­wi­ca­mi, do­ty­czą­cy Trze­bie­szo­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trzebieszowice nmos.

Wiktionary


trzebieszowski

przy­miot­nik od: Trze­bie­szów, Trze­bie­szów-Ko­lo­nia, Trze­bie­szów Drugi, Trze­bie­szów Pier­wszy


SJP.pl


trzebieszów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­bie­szów (nazwa obocz­na: Trze­bie­szów Trze­ci) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie łu­kow­skim, w gmi­nie Trze­bie­szów.

Wieś kró­lew­ska po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w ziemi łu­kow­skiej wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


trzebiesławice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trze­bie­sła­wi­ce – dziel­ni­ca Dą­bro­wy Gór­ni­czej
  • Trze­bie­sła­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Ło­niów
  • Trze­bie­sła­wi­ce Stare

Wikipedia


trzebieńczyce

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­bień­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie oś­wię­cim­skim, w gmi­nie Zator, nad Skawą. W miej­sco­wo­ści znaj­du­je się nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy Trze­bień­czy­ce linii 103 (Trze­bi­nia – Skaw­ce).

Po­cząt­ko­wo sta­no­wi­ła włas­ność ksią­żę­cą potem kró­lew­ską. Wieś na­le­ża­ła do trzech (wojów) po­tom­ków Bie­nia, na­zy­wa­na rów­nież wsią „trzech Bień­czy­ców" czego praw­do­po­dob­nie utar­ła się nazwa Trze­bień­czy­ce.

Wikipedia


trzebież

1. wy­ci­na­nie drzew
2. wy­bi­ja­nie, tę­pie­nie zwie­rzy­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) leśn. cię­cia pie­lę­gna­cyj­ne drze­wo­sta­nu

Wiktionary

Trze­bież (do 1945 Zie­ge­nort) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie po­lic­kim, w gmi­nie Po­li­ce. Na­le­ży do aglo­me­ra­cji szcze­ciń­skiej.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przetrzebić, trzebić, wytrzebić

 rzecz. trzebienie n., wytrzebienie n.

Wiktionary


trzebieżanin

miesz­ka­niec Trze­bie­ży


SJP.pl


trzebieżanka

miesz­kan­ka Trze­bie­ży


SJP.pl


trzebimir

dawne imię mę­skie


SJP.pl


trzebin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trze­bin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ple­szew­skim, w gmi­nie Do­brzy­ca
  • Trze­bin – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Czło­pa
  • Trze­bin – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w la­tach 1946–1954 w woj. szcze­ciń­skim, póź­niej w ko­sza­liń­skim
  • Trze­bin – dawna gro­ma­da w woj. poz­nań­skim
  • Trze­bin – pol­ska nazwa gminy Ne­u­treb­bin w Bran­den­bur­gii

Wikipedia


trzebinia

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Trze­bi­nia (1969–1977 Trze­bi­nia-Sier­sza) – mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie chrza­now­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trze­bi­nia.

We­dług da­nych Głów­ne­go Urzę­du Sta­ty­stycz­ne­go z 1 stycz­nia 2024 r. mia­sto miało 18 502 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈbʲĩɲa, AS: ṭšebʹĩńa

Wiktionary


trzebinianin

miesz­ka­niec Trze­bi­ni


SJP.pl


trzebinianka

miesz­kan­ka Trze­bi­ni


SJP.pl


trzebionka

drew­no otrzy­ma­ne z trze­bie­ży


SJP.pl

Zo­bacz też: Trze­bion­ka w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Trze­bion­ka – osied­le mia­sta Trze­bi­nia, w po­wie­cie chrza­now­skim, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim.

Do 1956 r. wieś, w tym też roku wesz­ła w skład osied­la Wodna. Od 1961 r. w gra­ni­cach Trze­bi­ni.

Wikipedia


trzebisko

miej­sce wy­kar­czo­wa­ne, po­kry­te pnia­ka­mi po wy­cię­tym lesie; kar­czu­nek, kar­czo­wi­sko, trze­bo­wi­sko


SJP.pl


trzebiszewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­bi­sze­wo (niem. "Tre­bisch") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Skwie­rzy­na.

Wieś znaj­du­je się przy tra­sie Skwie­rzy­na – Go­rzów Wiel­ko­pol­ski. Po­sia­da po­łą­cze­nie ko­le­jo­we, na któ­rym po­ru­sza­ją się szy­no­bu­sy re­la­cji Zie­lo­na Góra – Zbą­szy­nek – Go­rzów Wiel­ko­pol­ski.

Wikipedia


trzebiszyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trze­bi­szyn – wieś w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie La­so­wi­ce Wiel­kie
  • Trze­bi­szyn – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Ty­cho­wo

Wikipedia


trzebisław

imię żeń­skie


SJP.pl


trzebisława

imię żeń­skie


SJP.pl


trzebić

1. usu­wać gru­czo­ły płcio­we, głów­nie sam­ców, przez­na­czo­nych na tucz
2. wy­bi­jać zwie­rzy­nę
3. prze­rze­dzać las


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) usu­wać lub ni­szczyć coś

 (1.2) prze­rze­dzać las

 (1.3) wy­bi­jać zwie­rzy­nę

 (1.4) usu­wać gru­czo­ły płcio­we u zwie­rząt ho­dow­la­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛbʲit͡ɕ, AS: ṭšebʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzebież ż., trzebienie n., przetrzebienie n., wytrzebienie n., trzebieniec mos.

 czas. przetrzebić dk., wytrzebić dk.

Wiktionary


trzebiński

przy­miot­nik od: Trze­bi­nia


SJP.pl

Herb Trze­biń­ski

Trze­biń­ski – pol­ski herb szla­chec­ki z no­bi­li­ta­cji.

Wikipedia


trzebnica

w cza­sach przed­chrze­ści­jań­skich: miej­sce skła­da­nia ofiar bogom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim;

Wiktionary

Trzeb­ni­ca ( Treb­nitz, Třebnice) – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trzeb­ni­ca i władz po­wia­to­wych. Po­ło­żo­ne we wschod­niej czę­ści Wzgórz Trzeb­nic­kich, obec­nie jest jed­nym z miast aglo­me­ra­cji wroc­ław­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W kil­ka­na­ście lat po fun­da­cji w Trzeb­ni­cy pow­sta­ją nowe klasz­to­ry cy­ste­rek na zie­miach pol­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɛbʲˈɲit͡sa, AS: ṭšebʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzebniczanin mos., trzebniczanka ż.

 przym. trzebnicki

Wiktionary


trzebnicki

→ Trzeb­ni­ca


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Trzeb­ni­cy, zwią­za­ny z Trzeb­ni­cą

Wiktionary

Patrz:

Trzebnica

Przykłady

 (1.1) Herb po­wia­tu trzeb­nic­kie­go przed­sta­wia czar­ne­go pó­łor­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trzebnica ż., trzebniczanin m., trzebniczanka ż.

Wiktionary


trzebniczanin

miesz­ka­niec Trzeb­ni­cy


SJP.pl


trzebniczanka

miesz­kan­ka Trzeb­ni­cy


SJP.pl


trzebniów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trzeb­niów (także "Trzeb­niew") – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mysz­kow­skim, w gmi­nie Nie­go­wa.

Wikipedia


trzebno

cza­sow­nik nie­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. pozn. trze­ba

Wiktionary

Trzeb­no (kasz. "Je­zo­ro Trzeb­no") – je­zio­ro na Po­je­zie­rzu Ka­szub­skim w po­wie­cie kar­tu­skim (wo­je­wództ­wo po­mor­skie). Przez je­zio­ro le­żą­ce na ob­sza­rze Ka­szub­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go prze­pły­wa Ra­du­nia, która jest swo­i­stym łącz­ni­kiem je­zio­ra z „Kół­kiem Ra­duń­skim”.

Wikipedia


trzeboszowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­bo­szo­wi­ce (daw. "Sie­mia­ło­wi­ce", niem. "Schwam­mel­witz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Pacz­ków.

Wikipedia


trzebowianin

czło­nek za­chod­nio­sło­wiań­skie­go ple­mie­nia za­miesz­ku­ją­ce­go Dolny Śląsk na za­chód i pół­noc od sie­dzib Ślę­żan


SJP.pl


trzebowisko

miej­sce wy­kar­czo­wa­ne, po­kry­te pnia­ka­mi po wy­cię­tym lesie; kar­czu­nek, kar­czo­wi­sko, trze­bi­sko


SJP.pl


trzebowit

imię mę­skie


SJP.pl

Trze­bo­wit – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Trze­bo-" ("czy­szcze­nie, trze­bie­nie, ofia­ra") i "-wit" ("pan, wład­ca"). Mogło oz­na­czać "pana ofia­ry", "tego, który spra­wu­je ofia­rę".

Trze­bo­wit imie­ni­ny ob­cho­dzi 16 stycz­nia i 6 li­sto­pa­da.

Wikipedia


trzebowniski

przy­miot­nik od: Trze­bow­ni­sko


SJP.pl


trzebownisko

przy­miot­nik od: Trze­bow­ni­sko


SJP.pl

Trze­bow­ni­sko – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie rze­szow­skim, w gmi­nie Trze­bow­ni­sko. Ma sta­tus so­łect­wa. Jest sie­dzi­bą gminy Trze­bow­ni­sko.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ru­skim, w 1739 roku na­le­ża­ła wraz z fol­war­kiem do klu­cza Łąka Lu­bo­mir­skich.

Wikipedia


trzeboń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Cze­chach, w kraju po­łud­nio­wo­cze­skim;

Wiktionary

Trze­boń (cz., niem. "Wit­tin­gau") – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nich Cze­chach, w kraju po­łud­nio­wo­cze­skim, w po­wie­cie Jindřichův Hra­dec. Jest oś­rod­kiem sta­re­go i naj­więk­sze­go w kraju re­gio­nu go­spo­dar­ki sta­wo­wej, sie­dzi­bą dy­rek­cji Ob­sza­ru Chro­nio­ne­go Kra­jo­bra­zu Třeboňsko i bro­wa­ru "Re­gent" oraz uz­dro­wi­skiem. We­dług da­nych z 31 grud­nia 2003 po­wierzch­nia mia­sta wy­no­si­ła 9831 ha, a licz­ba jego miesz­kań­ców 8862 osób.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. trzeboński

Wiktionary


trzebuchów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­bu­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kol­skim, w gmi­nie Osiek Mały.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Z tej wsi po­cho­dzi bi­skup ka­to­lic­ki Ma­rian Go­łę­biew­ski.

Wikipedia


trzebuniak

naz­wi­sko


SJP.pl


trzebyczecki

→ Trze­bycz­ka


SJP.pl

Patrz:

Trzebyczka

trzebyczka

1. wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim;
2. osada w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trze­bycz­ka – potok w wo­je­wództ­wie ślą­skim
  • Trze­bycz­ka – wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Łazy
  • Trze­bycz­ka – osada leśna w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Łazy

Wikipedia


trzebów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trze­bów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. su­lę­ciń­skim, w gmi­nie Su­lę­cin
  • Trze­bów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. ża­gań­skim, w gmi­nie Żagań
  • Trze­bów – dawna gro­ma­da w woj. zie­lo­no­gór­skim
  • Trze­bów – zam­knię­ty przy­sta­nek oso­bo­wy w Trze­bo­wie w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim

Wikipedia


trzechdniowy

rzad­ko: trzyd­nio­wy (ma­ją­cy trzy dni, trwa­ją­cy trzy dni itp.)


SJP.pl


trzechkrotny

daw­niej: trzy­krot­ny


SJP.pl


trzechlecie

okres trzech lat


SJP.pl


trzechletni

rzad­ko: trzy­let­ni (ma­ją­cy trzy lata, trwa­ją­cy trzy lata itp.)


SJP.pl


trzechsetlecie

okres trzy­stu lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres trzy­stu lat

 (1.2) trzech­set­na rocz­ni­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wczo­raj ob­cho­dzi­li­śmy trzech­set­le­cie na­da­nia praw miej­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛxsɛˈtlɛt͡ɕɛ, AS: ṭšeχsetleće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzystuletni, trzechsetletni

Wiktionary


trzechsetletni

ma­ją­cy trzy­sta lat, trwa­ją­cy trzy­sta lat itp.; trzy­stu­let­ni, trzy­sto­let­ni


SJP.pl


trzechsetny

trzy­set­ny;
1. bę­dą­cy ostat­nim ele­men­tem zbio­ru zło­żo­ne­go z trzy­stu jed­no­stek;
2. bę­dą­cy jedną z trzy­stu czę­ści


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od trzy­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kio­skach uka­zał się trzech­set­ny numer mie­sięcz­ni­ka "Co w tra­wie pi­szczy".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɛxˈsɛtnɨ, AS: ṭšeχsetny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzysetka ż.

 przym. trzysetny

 licz. trzysta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzysetny

Wiktionary


trzeci

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 3


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 3

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. żegl. trze­ci ofi­cer

 (2.2) osoba wy­stę­pu­ją­ca po dwóch po­przed­nich; jeden z trzech

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) dzień mie­sią­ca po dru­gim

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (4.1) trze­cia: go­dzi­na trze­cia

Wiktionary

Trze­ci – pol­ski film w re­ży­se­rii Jana Hry­nia­ka, we­dług sce­na­riu­sza Woj­cie­cha Zi­miń­skie­go, z głów­ną rolą Marka Kon­dra­ta. Film jest próbą na­wią­za­nia do "Noża w wo­dzie" (1961) Ro­ma­na Po­lań­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za za­ję­cie trze­cie­go miej­sca przyz­na­wa­ny jest brą­zo­wy medal.

 (3.1) Wy­pła­tę otrzy­mu­je­my trze­cie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛt͡ɕi, AS: ṭšeći

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzeciak mzw./mrz., trojak mrz., potrajanie n., trojenie n., trojaczki nmos., trzecia ż.

 licz. trzy

 przym. potrójny

 temsłow. trzecio-, trój-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 3.

Wiktionary


trzecia

go­dzi­na trze­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) go­dzi­na trze­cia po po­łud­niu lub po pół­no­cy

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: trze­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wrócę do domu przed trze­cią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzeci mos./mrz.

 przym. trzeci

Wiktionary


trzeciaczka

zim­ni­ca, ma­la­ria trzyd­nio­wa, cha­rak­te­ry­zu­je się wy­stę­po­wa­niem na­pa­dów go­rącz­ki, dre­szczy i potów co 48 go­dzin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. od­mia­na ma­la­rii o lżej­szym prze­bie­gu, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pow­ta­rza­niem się na­pa­dów cho­ro­by co trze­cią dobę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Plas­mo­dium ova­lae wy­wo­łu­je cho­ro­bę o ob­ja­wach po­dob­nych do trze­ciacz­ki, ale o prze­bie­gu znacz­nie ła­god­niej­szym.

Wiktionary


trzeciak

1. dawna pol­ska mo­ne­ta srebr­na war­to­ści trzech de­na­rów; ter­nar
2. po­tocz­nie: uczeń trze­ciej klasy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pszcz. trze­ci rój w roku

 (1.2) hist. monet. drob­na srebr­na mo­ne­ta bita w Pol­sce w XIV/XV wieku;

Wiktionary

Trze­ciak (ter­nar) – pol­ska srebr­na mo­ne­ta bita za cza­sów Wła­dy­sła­wa Ja­gieł­ły, a na­stęp­nie za Zyg­mun­ta I Sta­re­go i Zyg­mun­ta III Wazy. War­to­ścią była równa trzem de­na­rom, trze­ciej czę­ści pół­gro­sza albo po­ło­wie sze­lą­ga.

W re­for­mie z 1396–1397 za­stą­pi­ła stary zde­wa­lu­o­wa­ny kwart­nik, któ­re­go war­tość spa­dła z ćwier­ci skoj­ca (czyli po­ło­wy gro­sza) do szó­stej czę­ści gro­sza.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. trzeci

 rzecz. trzeci mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ternar

Wiktionary


trzeciakiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


trzeciakowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Lech Trze­cia­kow­ski – pol­ski hi­sto­ryk
  • Wie­sław Trze­cia­kow­ski – pol­ski poeta, pro­za­ik, pu­bli­cy­sta i hi­sto­ryk
  • Wi­told Trze­cia­kow­ski – pol­ski eko­no­mi­sta

Wikipedia


trzecie

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 3


SJP.pl


trzeciewiec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­cie­wiec – (niem. "Gold­feld") wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Dobrcz.

Wikipedia


trzeciewnica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­ciew­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Nakło nad No­te­cią.

Wieś kró­lew­ska Cie­trzew­ni­ca sta­ro­stwa na­kiel­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie na­kiel­skim wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

W miej­sco­wo­ści jest przy­sta­nek ko­le­jo­wy Trze­ciew­ni­ca, na­to­miast wą­sko­to­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa pod tą samą nazwą zo­sta­ła zlik­wi­do­wa­na.

Wikipedia


trzecio-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na trze­cie miej­sce, na­stęp­stwo, po­drzęd­ność lub złą ja­kość tego, do czego się od­no­si drugi człon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. potrajanie n., trojenie n., trojaczki nmos., trojak mrz., trzy n., trzeci mos./mrz.

 przym. trzeci, potrójny

 licz. trzy

Wiktionary


trzecioklasista

uczeń trze­ciej klasy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. uczeń trze­ciej klasy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzecioklasistka ż.

Wiktionary


trzecioklasistka

uczen­ni­ca trze­ciej klasy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. uczen­ni­ca trze­ciej klasy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzecioklasista

Wiktionary


trzecioligowiec

1. za­wod­nik gra­ją­cy w trze­ciej lidze
2. pot. o kimś, kto zaj­mu­je bar­dzo niską po­zy­cję, sta­no­wi­sko, nie cie­szy się pre­sti­żem, "gra w trze­ciej lidze"


SJP.pl


trzecioligowy

na­le­żą­cy do trze­ciej ligi, roz­gry­wa­ny przez tę ligę


SJP.pl


trzecioroczność

→ trze­cio­rocz­ny


SJP.pl

Patrz:

trzecioroczny

trzecioroczny

uczeń trze­cio­rocz­ny


SJP.pl


trzeciorzęd

w daw­niej­szych kla­sy­fi­ka­cjach: star­szy okres ery ke­no­zo­icz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. star­szy okres (sy­stem) ke­no­zo­i­ku, dzie­lą­cy się na pa­le­o­gen i ne­o­gen;

Wiktionary

Trze­cio­rzęd – we­dług star­szych wer­sji pe­rio­dy­za­cji star­szy okres ery ke­no­zo­icz­nej, od 65 do 1,8 mln lat temu. Dzie­li się na:

W po­dzia­le do­ko­na­nym przez Mię­dzy­na­ro­do­wą Unię Nauk Ge­o­lo­gicz­nych w 2004 r. (z póź­niej­szy­mi po­praw­ka­mi) jed­nost­ka "trze­cio­rzęd" nie ist­nie­je; era ke­no­zo­icz­na dzie­li się na pa­le­o­gen, ne­o­gen i czwar­to­rzęd (po­sze­rzo­ny o naj­młod­szy wiek plio­ce­nu, gelas).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈt͡ɕɔʒɛ̃nt, AS: ṭšećožẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzeciorzędowy

Wiktionary


trzeciorzędność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co trze­cio­rzęd­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzeciorzędny

Wiktionary


trzeciorzędny

bę­dą­cy na dal­szym miej­scu pod wzglę­dem waż­no­ści, war­to­ści, zna­cze­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) uz­na­wa­ny za mniej istot­ny od in­nych

 (1.2) uz­na­wa­ny za znacz­nie gor­szy od in­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kie­dyś uwie­rzył nawet, że mu się to udało, gdy po dłu­giej roz­mo­wie o ja­kimś trze­cio­rzęd­nym meczu Legii ob­sta­wa wsta­ła i wysz­ła z ka­wiar­ni.

 (1.2) Trze­cio­rzęd­ne licea nie przy­go­tu­ją do eg­za­mi­nu na stu­dia tak jak re­no­mo­wa­ne szko­ły — w War­sza­wie, Kra­ko­wie czy w mniej­szych mia­stach, ale z dłu­gi­mi tra­dy­cja­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzeciorzędność ż.

 przysł. trzeciorzędnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drugorzędny, marginalny, podrzędny

 (1.2) drugorzędny, mierny, podrzędny, pośledni

Wiktionary


trzeciorzędowy

→ trze­cio­rzęd, np. trze­cio­rzę­do­wa flora, fauna


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy trze­cio­rzę­du, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w trze­cio­rzę­dzie

 (1.2) za­kla­sy­fi­ko­wa­ny do trze­cie­go rzędu

 (1.3) chem. o al­ko­ho­lach: z ato­mem węgla po­łą­czo­nym z grupą hy­drok­sy­lo­wą i trze­ma in­ny­mi ato­ma­mi węgla

 (1.4) chem. o ami­nach: o trzech gru­pach al­ki­lo­wych lub ary­lo­wych bez­poś­red­nio zwią­za­nych z ato­mem azotu

 (1.5) chem. o so­lach: bę­dą­ca po­chod­ną aminy trze­cio­rzę­do­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzeciorzęd mrz.

Wiktionary


trzecioteścik

test pi­sa­ny na za­koń­cze­nie nauki w trze­ciej kla­sie szko­ły pod­sta­wo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. eduk. Ogól­no­pol­skie Ba­da­nie Umie­jęt­no­ści Trze­cio­kla­si­stów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛt͡ɕɔˈtɛɕt͡ɕik, AS: ṭšećoteśćik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) OBUT

Wiktionary


trzem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. pałac

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɛ̃m, AS: ṭšẽm

Wiktionary


trzemcha

ga­tu­nek drze­wa lub du­że­go krze­wu z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych; cze­rem­cha po­spo­li­ta, smro­dy­nia, śliwa ko­cierp­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Padus avium|Mill.|ref=tak., ga­tu­nek drze­wa lub du­że­go krze­wu z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych

 (1.2) bot. drze­wo lub krzew z ga­tun­ku trzem­cha (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trzem­cha Dolna
  • Trzem­cha Górna
  • Trzem­cha – dawna gro­ma­da z sie­dzi­bą we wsi Trzem­cha Górna

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Kwia­ty trzem­chy są osza­ła­mia­ją­co pach­ną­ce.

 (1.2) Obok przy­stan­ku rosną duże trzem­chy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czeremcha, czeremcha zwyczajna, czeremcha pospolita, śliwa kocierpka, czeremucha, smrodynia

 (1.2) czeremcha

Wiktionary


trzemeszeński

przy­miot­nik od: Trze­mesz­no


SJP.pl


trzemesznianin

miesz­ka­niec Trze­mesz­na


SJP.pl


trzemesznianka

miesz­kan­ka Trze­mesz­na


SJP.pl


trzemeszno

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Trze­mesz­no ( Tre­mes­sen) – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Trze­mesz­no.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ṭʃɛ̃ˈmɛʃnɔ, AS: ṭšẽmešno

Wiktionary


trzemeśnia

Trze­me­śnia – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie my­śle­nic­kim, w gmi­nie My­śle­ni­ce.

Wikipedia


trzemienko

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­mien­ko – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Bar­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie ko­sza­liń­skim. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 171

Wikipedia


trzemiętowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­mię­to­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Si­cien­ko.

Wikipedia


trzemiętówko

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­mię­tów­ko (niem. "Berg­feld") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Si­cien­ko.

Wikipedia


trzemuszka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­musz­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Kotuń. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Świę­tej Trój­cy w Że­li­sze­wie Pod­ko­ściel­nym.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


trzep

trzep szpa­ra­gów­ka - mu­chów­ka z ro­dzi­ny na­sion­nic


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) na­śla­du­je krót­ki dźwięk o jas­nej bar­wie, pow­sta­ją­cy przy ude­rze­niu czymś pła­skim o coś, upad­ku mięk­kiej rze­czy na twar­dą po­wierzch­nię, roz­pła­szcza­ją­ca się nie­rzad­ko po upad­ku

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. rozk. lp. od: trze­pać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepnięcie n.

 czas. trzepać ndk., trzepnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pac

Wiktionary


trzepacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzem. włók. drew­nia­ne na­rzę­dzie do trze­pa­nia lnu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ktoś, kto coś trze­pie

 (2.2) daw. rzem. wę­drow­ny rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się czy­szcze­niem lnu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepak m., trzepaczek m., trzepaczka ż., trzepanie n., wytrzepanie n., trzepaniec m., roztrzepaniec m., roztrzepywanie n., roztrzepanie n., wytrzepywanie n., wytrzepanie n., utrzepywanie n., utrzepanie n., trzepotanie n., zatrzepotanie n., trzepot m., wytrzepywanie n., wytrzepanie n., trzepanko n., trzepanka ż., trzeparka ż., przetrzepywanie n., przetrzepanie n., strzepywanie n., strzepanie n., strzepnięcie n., potrzepywanie n., potrzepanie n., trzepotliwość ż.

 czas. otrzepywać, trzepać ndk., wytrzepać dk., roztrzepywać ndk., roztrzepać dk., wytrzepywać ndk., wytrzepać dk., utrzepywać ndk., utrzepać dk., trzepotać ndk., zatrzepotać dk., wytrzepywać ndk., wytrzepać dk., przeprzpywać ndk., przetrzepać dk., strzepywać ndk., strzepać dk., strzepnąć dk., potrzepywać ndk., porzepać dk.

 przym. roztrzepany, trzepnięty, trzepaczkowy, trzepotliwy

 przysł. trzepotliwie

Wiktionary


trzepaczka

1. na­rzę­dzie słu­żą­ce do trze­pa­nia z kurzu;
2. na­rzę­dzie, zwy­kle dru­cia­ne, uży­wa­ne w go­spo­dar­stwie do­mo­wym do ubi­ja­nia biał­ka jaj


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­rząd do trze­pa­nia dy­wa­nów z kurzu;

 (1.2) na­rzę­dzie do ubi­ja­nia piany z bia­łek jaj lub śmie­ta­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trze­pacz­ka do dy­wa­nów
  • trze­pacz­ka ku­chen­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ṭʃɛˈpat͡ʃka, AS: ṭšepačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepak m., trzepanie n., trzepnięcie n., trzepacz m.

 czas. otrzepywać, trzepać ndk., trzepnąć dk.

 przym. trzepaczkowy

Wiktionary


trzepaczkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trze­pacz­ką, do­ty­czą­cy trze­pacz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepacz mos./mrz., trzepaczka ż.

Wiktionary


trzepak

urzą­dze­nie słu­żą­ce do za­wie­sza­nia rze­czy trze­pa­nych z kurzu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kon­struk­cja skła­da­ją­ca się z dwóch słup­ków z po­przecz­ką, słu­żą­ca do prze­wie­sza­nia dy­wa­nów i in­nych rze­czy trze­pa­nych z kurzu;

 (1.2) gw-pl|Kresy. trze­pacz­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. o czło­wie­ku szyb­ko mó­wią­cym lub roz­trze­pa­nym, za­krę­co­nym

Wiktionary

Trze­pak – przy­rząd lub urzą­dze­nie po­ma­ga­ją­ce w za­sad­ni­czy spo­sób w trze­pa­niu dy­wa­nów, szcze­gól­nie po­pu­lar­ne przed upo­wszech­nie­niem się od­ku­rza­czy. Zbu­do­wa­ne jako usz­tyw­nio­na rama, naj­czę­ściej z rur sta­lo­wych, mo­co­wa­na do po­dło­ża na stałe lub do ścia­ny za po­mo­cą uchwy­tów umoż­li­wia­ją­cych obrót trze­pa­ka na ścia­nę lub pro­sto­pad­le do niej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Anka jest na pod­wór­ku, robi fi­koł­ki na trze­pa­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛpak, AS: ṭšepak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepacz mos./mrz., trzepaczka ż., trzepanie n., zatrzepanie n., trzepot m., trzepotanie n., zatrzepotanie n., wytrzepywanie n., wytrzepanie n., wytrzepotanie n., trzepotliwość ż.

 czas. trzepać ndk., zatrzepać dk., trzepotać ndk., zatrzepotać dk., wytrzepywać ndk., wytrzepać dk., wytrzepotać dk.

 przym. trzepotliwy, trzepakowy

 przysł. trzepotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. klopsztanga, reg. pozn. sztender

Wiktionary


trzepakowy

→ trze­pak


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trze­pa­kiem, do­ty­czą­cy trze­pa­ka

Wiktionary

Patrz:

trzepak

Powiązane:

 rzecz. trzepak m.

 czas. otrzepywać

Wiktionary


trzepalnia

część przę­dzal­ni ba­weł­ny, w któ­rej czy­ści się ba­weł­nę w spe­cjal­nych ma­szy­nach


SJP.pl


trzepanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trze­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzepać ndk.

 rzecz. trzepaczka ż., trzepak mos./mrz.

Wiktionary


trzepać

1. po­trzą­sać, ude­rzać czymś w coś z roz­ma­chem;
2. ude­rzać w coś, zwy­kle trze­pacz­ką w celu usu­nię­cia kurzu, prze­wie­trze­nia cze­goś itp.;
3. szyb­ko mówić, czę­sto bez związ­ku, bez za­sta­no­wie­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) usu­wać kurz z przed­mio­tu (np. dy­wa­nu) po­przez ude­rza­nie w niego np. trze­pacz­ką

 (1.2) pot. do­kład­nie wy­py­ty­wać, prze­słu­chi­wać

 (1.3) pot. szu­kać, prze­glą­dać, re­wi­do­wać, kon­tro­lo­wać komuś coś

 (1.4) pot. ma­chać skrzy­dła­mi

 (1.5) pot. bić coś lub kogoś

 (1.6) ubi­jać pianę

 (1.7) pot. sypać

 (1.8) pot. po­ru­szać czymś ener­gicz­nie

cza­sow­nik zwrot­ny trze­pać się

 (2.1) mio­tać się

 (2.2) pot. upra­wiać sa­mog­wałt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jasio trze­pie dywan.

 (1.2) Ale mnie ta baba od matmy prze­trze­pa­ła.

 (1.2) Ale mnie prze­trze­pa­li na ko­mi­sa­ria­cie.

 (1.3) Po­li­cjan­ci prze­trze­pa­li mi kie­sze­nie szu­ka­jąc dra­gów.

 (1.4) Po­patrz jak tam­ten ptak trze­pie skrzy­dła­mi.

 (1.5) Prze­stań to pow­ta­rzać albo cię trzep­nę!

 (1.6) Jasio trze­pie pianę na masę do pla­ce­kac­ka.

 (1.7) Jasio znowu na­trze­pał mi za dużo pie­przu do zupy.

 (1.8) Prze­stań tak trze­pać rzę­sa­mi, na mnie to nie dzia­ła.

 (2.1) Po­patrz jak ten ptak trze­pie się w za­ro­ślach.

 (2.2) Ty świn­tu­chu, prze­stań trze­pać się pod koł­drą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛpat͡ɕ, AS: ṭšepać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepacz mos./mrz., trzepaczka ż., trzepak m., trzepanie n., trzepnięcie n.

 wykrz. trzep

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) walić konia

Wiktionary


trzepietać

re­gio­nal­nie: trze­po­tać


SJP.pl


trzepla

trze­pla zie­lo­na - ga­tu­nek ważki z ro­dzi­ny ga­dzio­głów­ko­wa­tych


SJP.pl


trzepnica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trzep­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Łęki Szla­chec­kie. Wieś za­miesz­ki­wa­na jest przez około 430 miesz­kań­ców.

Znaj­du­je się w niej kla­sy­cy­stycz­ny dwór z 1 po­ło­wy XIX wieku. Do 2015 roku znaj­do­wa­ła się w nim szko­ła pod­sta­wo­wa.

Wikipedia


trzepnięty

przy­miot­nik

 (1.1) niez­rów­no­wa­żo­ny, bzi­ko­wa­ty, nie­o­bli­czal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otrzepywać

 rzecz. trzepacz mos./mrz.

Wiktionary


trzepocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trze­pot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepot m.

Wiktionary


trzepot

1. szyb­kie ruchy cze­goś na wie­trze;
2. od­głos trze­po­ta­nia;
3. mocne bicie serca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szyb­ki ruch skrzy­deł pta­ków z to­wa­rzy­szą­cym mu szu­mem lub fur­ko­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepotanie n., zatrzepotanie n., trzepocik mrz., trzepacz mos./mrz.

 czas. trzepotać ndk.

Wiktionary


trzepotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trze­po­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepot m., zatrzepotanie n., trzepacz mos./mrz.

 czas. trzepotać ndk., zatrzepotać dk.

Wiktionary


trzepotać

wy­ko­ny­wać czymś szyb­kie ruchy, czę­sto wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­trze­po­tać)

 (1.1) po­ru­szać czymś szyb­ko, ryt­micz­nie, wy­wo­łu­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ne dźwię­ki

 (1.2) po­ru­szać się szyb­ko, ryt­micz­nie na wie­trze, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny szmer

 (1.3) bić mocno (serce)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trze­po­tać się (dk. za­trze­po­tać się)

 (2.1) po­ru­szać się szyb­ko, gwał­tow­nie i cha­o­tycz­nie, aby uwol­nić się, wy­do­stać się skądś

 (2.2) po­ru­szać się szyb­ko, ryt­micz­nie na wie­trze, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny szmer

 (2.3) bić mocno (serce)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepot mrz., trzepotanie n., zatrzepotanie n., trzepacz mos./mrz.

 czas. zatrzepotać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łopotać, machać, trzepać

 (1.2) łopotać, trzepotać się

 (1.3) łopotać, trzepotać się

 (2.1) miotać się, szamotać się, trzepać się

Wiktionary


trzepotka

skrzy­dło ptaka


SJP.pl


trzepotliwy

trze­po­czą­cy się, mi­go­czą­cy; skłon­ny do trze­po­ta­nia


SJP.pl


trzepowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trze­po­wo – część mia­sta i jed­nost­ka po­moc­ni­cza gminy Płock
  • Trze­po­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Po­krzyw­ni­ca
  • Trze­po­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Przy­widz
  • Nowe Trze­po­wo, Trze­po­wo-Par­ce­le, Płock Trze­po­wo

Wikipedia


trzeszcz

w gwa­rze ło­wiec­kiej: oczy za­ją­ca


SJP.pl


trzeszczany

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trze­szcza­ny Pier­wsze – do 1999 Trze­szcza­ny
  • Trze­szcza­ny – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim
  • Trze­szcza­ny – dawna gro­ma­da w la­tach 1954−1961
  • Trze­szcza­ny – dawna gro­ma­da w la­tach 1969−1972
  • Trze­szcza­ny – zlik­wi­do­wa­na wą­sko­to­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa w Trze­szcza­nach Pier­wszych

Wikipedia


trzeszczański

przy­miot­nik od: Trze­szcza­ny


SJP.pl


trzeszczenia

wy­da­wać ostry, skrzy­pią­cy dźwięk, naj­czę­ściej przy pę­ka­niu, roz­ry­wa­niu cze­goś, tar­ciu; skrzy­pieć, chrzę­ścić


SJP.pl


trzeszczenie

wy­da­wać ostry, skrzy­pią­cy dźwięk, naj­czę­ściej przy pę­ka­niu, roz­ry­wa­niu cze­goś, tar­ciu; skrzy­pieć, chrzę­ścić


SJP.pl


trzeszczeć

wy­da­wać ostry, skrzy­pią­cy dźwięk, naj­czę­ściej przy pę­ka­niu, roz­ry­wa­niu cze­goś, tar­ciu; skrzy­pieć, chrzę­ścić


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wy­da­wać od­głos przy­po­mi­na­ją­cy trzask lub skrzy­pie­nie

 (1.2) pot. nu­dzić mó­wie­niem, ma­ru­dzić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzeszczenie n.

Wiktionary


trzeszczka

drob­na, okrą­gła­wa kost­ka włą­czo­na w końce ścię­gien mię­śni w są­siedzt­wie sta­wów, pow­sta­ją­ca na sku­tek miej­sco­we­go kost­nie­nia ścię­gien, kość trzeszcz­ko­wa; kość he­te­ro­to­po­wa


SJP.pl


trzeszczkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


trzeszczok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. pozn. małe, niez­no­śne, płacz­li­we i krzy­kli­we dziec­ko

Wiktionary


trzeszczyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­szczyn (do 1945 niem. "Tre­stin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie po­lic­kim, w gmi­nie Po­li­ce przy gra­ni­cy mia­sta Po­li­ce. Miej­sco­wość jest usy­tu­o­wa­na na Rów­ni­nie Po­lic­kiej na skra­ju Pu­szczy Wkrzań­skiej. Przez wieś prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 114.

Wikipedia


trzeszczący

→ trze­szczeć


SJP.pl

Patrz:

trzeszczeć

trzeszkowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trzesz­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Meł­giew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Meł­giew. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 280 miesz­kań­ców.

Wikipedia


trzeszyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trze­szyn – wieś w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, w gmi­nie Kar­ni­ce.

We­dług da­nych w 2011 roku wieś miała 142 miesz­kań­ców.

W la­tach 1946–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


trzetrzelewski

naz­wi­sko


SJP.pl


trzewa

trze­wia


SJP.pl


trzewia

wnętrz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) na­rzą­dy wew­nętrz­ne jamy brzusz­nej czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia

Wiktionary

Trze­wia, trze­wa, po­tocz­nie wnętrz­no­ści ( vi­sce­ra, gr. "splanch­non") – na­rzą­dy wew­nętrz­ne zwie­rząt (w tym i czło­wie­ka), znaj­du­ją­ce się w ja­mach ciała. Na­le­żą do tej grupy na­rzą­dy klat­ki pier­sio­wej i jamy brzusz­nej.

Trze­wia wy­stę­pu­je także u mię­cza­ków jako na­rzą­dy wew­nętrz­ne, znaj­du­ją­ce się w worku trze­wio­wym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛvʲja, AS: ṭševʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzewiowiec m.

 przym. trzewiowy, trzewny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wnętrzności

Wiktionary


trzewiczek

1. zdrob­nie­nie od: trze­wik;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych o du­żych kwia­tach kształ­tem przy­po­mi­na­ją­cych trze­wi­czek, ho­do­wa­na jako ro­śli­na ozdob­na; obu­wik


SJP.pl

Trze­wi­czek – dawna osada, obec­nie część mia­sta Sław­ków wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie bę­dziń­skim.

Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest w Sław­ko­wie na gra­ni­cy z Dą­bro­wą Gór­ni­czą. Od za­cho­du gra­ni­czy z jej dziel­ni­cą Rudną, a od wscho­du z czę­ścią Sław­ko­wa - Cioł­ko­wiz­ną. Od po­łud­nia gra­ni­czy z bazą prze­ła­dun­ku rud. Sta­no­wi część ulicy Jo­dło­wej. Znaj­du­je się bli­sko sta­cji ko­le­jo­wej Dą­bro­wa Gór­ni­cza Wschod­nia.

Wikipedia


trzewiczkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy trze­wi­czek, po­dob­ny do trze­wicz­ka


SJP.pl


trzewiczyna

marny, pod­ni­szczo­ny trze­wik


SJP.pl


trzewik

but z cho­lew­ką sznu­ro­wa­ny do kost­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj obu­wia, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się twar­dą (trwa­łą) ze­lów­ką i obej­mu­ją­cą kost­kę sznu­ro­wa­ną cho­lew­ką;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • obu­wie
    • Trze­wi­ki (obu­wie) – sznu­ro­wa­ne lub za­pi­na­ne buty ma­ją­ce krót­kie cho­lew­ki
    • obu­wie ochron­ne
  • Trze­wik – ochron­na na­kład­ka
    • Trze­wik – ochron­na na­kład­ka na kolbę do amor­ty­za­cji odrzu­tu broni
    • Trze­wik – ele­ment po­chwy mie­cza
  • Trze­wik – część zbroi

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miała na no­gach czer­wo­ne trze­wi­ki z klam­ra­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛvʲik, AS: ṭševʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. trzewiczek mrz.

 przym. trzewikowy, trzewiczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński strzewik

Wiktionary


trzewiki

but z cho­lew­ką sznu­ro­wa­ny do kost­ki


SJP.pl


trzewikodziób

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ba­la­e­ni­ceps rex|ref=tak., duży afry­kań­ski ptak o krót­kim, sil­nym i ma­syw­nym dzio­bie, ży­wią­cy się wy­łącz­nie ry­ba­mi dwu­dysz­ny­mi;

Wiktionary

Trze­wi­ko­dziób ("Ba­la­e­ni­ceps rex") – ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny trze­wi­ko­dzio­bów (Ba­la­e­ni­ci­pi­ti­dae), bę­dą­cy jej je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem. Wy­stę­pu­je od Su­da­nu Po­łud­nio­we­go i po­łud­nio­wo-za­chod­niej Etio­pii przez Ugan­dę po po­łud­nio­wo-wschod­nią De­mo­kra­tycz­ną Re­pu­bli­kę Konga i pół­noc­ną Zam­bię. Poza se­zo­nem lę­go­wym nie­re­gu­lar­nie od­wie­dza Re­pu­bli­kę Środ­ko­wo­a­fry­kań­ską. Na­ra­żo­ny na wy­gi­nię­cie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛvʲiˈkɔd͡ʑup, AS: ṭševʹikoʒ́up

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) butodziób

Wiktionary


trzewioczaszka

część trze­wio­wa czasz­ki sta­no­wią­ca rusz­to­wa­nie dla po­cząt­ko­wych od­cin­ków ukła­du od­de­cho­we­go i po­kar­mo­we­go


SJP.pl

Trze­wio­czasz­ka – część twa­rzo­wa (brzusz­na) czasz­ki krę­gow­ców, ota­cza­ją­ca jamę gę­bo­wą i gar­dziel. Jest zbu­do­wa­na z chrzą­stek i kości. Two­rzy apa­rat chwyt­ny, sta­no­wi rusz­to­wa­nie dla po­cząt­ko­wych od­cin­ków ukła­du od­de­cho­we­go oraz po­kar­mo­we­go, a także skrze­li (u krę­gow­ców wod­nych) oraz in­nych na­rzą­dów (u krę­gow­ców lą­do­wych). W toku ewo­lu­cji na­stę­pu­je coraz ści­ślej­sze po­łą­cze­nie kości trze­wio­czasz­ki oraz zmniej­sza­nie ich licz­by.

Wikipedia


trzewny

ty­czą­cy się trze­wi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. od­no­szą­cy się do trze­wi, znaj­du­ją­cy się we wnętrz­no­ściach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tłuszcz trzew­ny, w prze­ci­wień­stwie do pod­skór­ne­go, od­kła­da się wokół na­rzą­dów ta­kich jak wą­tro­ba, żo­łą­dek czy je­li­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛvnɨ, AS: ṭševny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzewia lm., otrzewna ż.

 przym. trzewiowy

Wiktionary


trzeć

1. przy­ci­ska­jąc, prze­su­wać czymś po czymś
2. roz­drab­niać za po­mo­cą tarki; roz­cie­rać
3. wy­gła­dzać po­wierzch­nię cze­goś po­przez su­wa­nie po niej od­po­wied­ni­mi przy­rzą­da­mi
4. rżnąć coś
5. trzeć się:
a) ocie­rać się o coś
b) o ry­bach: od­by­wać tarło


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) na­ci­ska­jąc, po­cie­rać

 (1.2) do­ty­kać, utrud­nia­jąc ruch

 (1.3) kulin. roz­drab­niać na cząst­ki lub roz­gnia­tać na jed­no­li­tą masę

 (1.4) rzad. uwie­rać, ob­cie­rać

 (1.5) techn. wy­gła­dzać, wy­rów­ny­wać po­wierzch­nię od­po­wied­nim na­rzę­dziem

 (1.6) środ. roz­ci­nać, rżnąc piłą

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trzeć się (dk. brak)

 (2.1) po­cie­rać sobą o coś

 (2.2) do­ty­kać się, utrud­nia­jąc ruch

 (2.3) przen. kłó­cić się

 (2.4) zool. (o ry­bach) od­by­wać tarło, wy­ko­ny­wać funk­cje roz­rod­cze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak się kąpię, to trę sobie pięty pu­mek­sem.

 (1.1) Nie trzyj oka, bo znów jęcz­myk ci się zrobi.

 (1.3) Tur­lał goryl po Ur­lach ko­lo­ro­we ko­ra­le, rudy góral kar­to­fle tarł na tarce wytr­wa­le, gdy spot­ka­li się w Ur­lach góral tarł, goryl tur­lał cho­ciaż sensu nie było w tym wcale.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɛt͡ɕ, AS: ṭšeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zacierka ż., tarcie n., tarło n., natarcie n., tarcica ż., trak m.

 czas. utrzeć dk., zetrzeć dk., wycierać ndk., przecierać ndk.

 przym. tarłowy, tarty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pocierać, ocierać, nacierać, szorować

 (2.1) ocierać się

Wiktionary


trzeń

trzeń dłu­go­ryj­ki (dłu­go­ryj­ko­wy), trzeń krót­ko­ryj­ko­wy - ga­tun­ki chrzą­szczy z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


trześcianka

Trze­ścian­ka (nazwa obocz­na: Tro­ścia­ni­ca, ros. Тростяница, bia­ło­rus. Трасьцянка, w miejsc. gwa­rze Tro­ścian­ka lub Try­ścian­ka) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim, w gmi­nie Narew. Leży w do­li­nie rzek Rud­nia i Ma­łyn­ka (prawe do­pły­wy rzeki Narew), przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 685, po­mię­dzy miej­sco­wo­ścia­mi Żyw­ko­wo i An­cu­ty.

Wikipedia


trześnia

re­gio­nal­nie: cze­re­śnia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Za­gó­rze,Spisz,Kraj­na,Su­wal­szczyz­na,Lu­ba­to­wa,Dzier­ży­sła­wi­ce,Stare Sioł­ko­wi­ce,Góra Świę­tej Anny. cze­re­śnia, nie­kie­dy w od­nie­sie­niu do dzi­kiej od­mia­ny o ma­łych owo­cach

Wiktionary

Trze­śnia (do 31.12.2012 "Trze­śnie") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie strze­liń­skim, w gmi­nie Strze­lin.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) czereśnia

Wiktionary


trześniewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elż­bie­ta Trze­śniew­ska
  • Fran­ci­szek Trze­śniew­ski
  • Ja­ro­sław Trze­śniew­ski-Kwie­cień
  • Trze­śniów

Wikipedia


trześniowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Paweł Trze­śniow­ski – pol­ski dzien­ni­karz i sce­na­rzy­sta
  • Roman Trze­śniow­ski – pol­ski te­o­re­tyk wy­cho­wa­nia fi­zycz­ne­go, pe­da­gog
  • Zdzi­sław Trze­śniow­ski – pol­ski woj­sko­wy
  • Zbi­gniew Trze­śniow­ski – pol­ski pi­sarz, fol­klo­ry­sta i re­gio­na­li­sta

Wikipedia


trześniów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trze­śniów – część mia­sta Lu­blin
  • Trze­śniów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. słu­bic­kim, w gmi­nie Ośno Lu­bu­skie
  • Trze­śniów – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. brzo­zow­skim, w gmi­nie Ha­czów
  • Trze­śniów – dawna gro­ma­da w woj. rze­szow­skim
  • Trze­śniów – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek oso­bo­wy i ła­dow­nia w Trze­śnio­wie w woj. lu­bu­skim

Wikipedia


trześń

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trześń – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kol­bu­szow­skim, w gmi­nie Ni­wi­ska
  • Trześń – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Mie­lec
  • Trześń – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. tar­no­brze­skim, w gmi­nie Go­rzy­ce
  • Trześń – część mia­sta San­do­mierz, w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie mia­sto San­do­mierz
  • Trześń – dawna gmina w po­wie­cie kol­bu­szow­skim
  • Trześń – dawna gmina w po­wie­cie tar­no­brze­skim
  • Trześń – dawna gro­ma­da w po­wie­cie mie­lec­kim
  • Trześń – dawna gro­ma­da w po­wie­cie tar­no­brze­skim

Wikipedia


trzeźwa

1. re­a­li­stycz­ny, jasny
2. świa­do­my, nie znaj­du­ją­cy się pod wpły­wem środ­ków odu­rza­ją­cych lub al­ko­ho­lu


SJP.pl


trzeźwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: trzeź­wo


SJP.pl


trzeźwiejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: trzeź­wy; bar­dziej trzeź­wy


SJP.pl


trzeźwieć

sta­wać się trzeź­wym, wy­cho­dzić z zam­ro­cze­nia al­ko­ho­lo­we­go lub snu


SJP.pl


trzeźwiusieńki

zdrob­nie­nie od: trzeź­wy; trzeź­wiut­ki, trzeź­wiu­teń­ki


SJP.pl


trzeźwiuteńki

zdrob­nie­nie od: trzeź­wy; trzeź­wiut­ki, trzeź­wiu­sień­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: trzeź­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛʑvʲjuˈtɛ̃ɲci, AS: ṭšeźvʹi ̯utẽńḱi

Wiktionary


trzeźwiutki

zdrob­nie­nie od: trzeź­wy; trzeź­wiu­teń­ki, trzeź­wiu­sień­ki


SJP.pl


trzeźwiący

w me­dy­cy­nie: środ­ki, leki, kro­ple, sole trzeź­wią­ce - środ­ki przy­wra­ca­ją­ce przy­tom­ność omd­la­łej oso­bie


SJP.pl


trzeźwić

do­pro­wa­dzać do przy­tom­no­ści; cucić


SJP.pl


trzeźwo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) nie będąc pod wpły­wem al­ko­ho­lu

 (1.2) przen. mając jasny umysł, my­śląc z roz­sąd­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Od sę­dzie­go wy­ma­ga się czte­rech rze­czy: aby słu­chał grzecz­nie, od­po­wia­dał mą­drze, roz­wa­żał spra­wę trzeź­wo i de­cy­do­wał bez­stron­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzeźwość ż., trzeźwienie n., wytrzeźwienie n., wytrzeźwiałka ż.

 czas. trzeźwieć ndk., wytrzeźwieć dk.

 przym. trzeźwy, trzeźwiutki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rzeczowo, rozsądnie, rozumnie

Wiktionary


trzeźwościowy

→ trzeź­wość


SJP.pl

Patrz:

trzeźwość

trzeźwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan umy­słu wolny od zam­ro­cze­nia al­ko­ho­lem

 (1.2) cecha tego, co jest trzeź­we, roz­sąd­ne, rze­czo­we; cecha tego, kto jest trzeź­wy, roz­sąd­ny, rze­czo­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzeźwienie n., wytrzeźwienie n., otrzeźwienie n.

 czas. trzeźwieć ndk., wytrzeźwieć dk.

 przym. trzeźwy

 przysł. trzeźwo

Wiktionary


trzeźwy

1. re­a­li­stycz­ny, jasny
2. świa­do­my, nie znaj­du­ją­cy się pod wpły­wem środ­ków odu­rza­ją­cych lub al­ko­ho­lu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­pi­ja­ny

 (1.2) przy­tom­ny, ro­zbu­dzo­ny

 (1.3) kie­ru­ją­cy się ro­zu­mem, roz­sąd­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wró­cił do domu zu­peł­nie trzeź­wy.

 (1.2) Bu­dził się za­wsze trzeź­wy i we­so­ły.

 (1.3) Miał trzeź­wy umysł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛʑvɨ, AS: ṭšeźvy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzeźwość ż., trzeźwa ż., trzeźwienie n., wytrzeźwienie n.

 czas. trzeźwieć ndk., wytrzeźwieć dk.

 przysł. trzeźwo

Wiktionary


trzi

li­czeb­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. trzy

Wiktionary


trzmiel

duży owad, więk­szy od pszczo­ły, ży­ją­cy w roju, ży­wią­cy się nek­ta­rem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bom­bus|La­tre­il­le|ref=tak., owło­sio­ny owad ży­ją­cy w ko­lo­niach miesz­ka­ją­cy w gnia­zdach za­kła­da­nych w ziemi;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „trzmie­le”. Zo­bacz też: Trzmie­le – potok, do­pływ Wyż­ni­ka.

Trzmiel – zwy­cza­jo­wa nazwa dużej, krę­pej i gęsto owło­sio­nej pszczo­ły o czar­nym ubar­wie­niu, zwy­kle z sze­ro­ki­mi, po­przecz­ny­mi, żół­ty­mi lub po­ma­rań­czo­wy­mi pa­sa­mi. W mowie po­tocz­nej czę­sto błęd­nie na­zy­wa­ny bą­kiem. W li­te­ra­tu­rze pol­skiej nazwą „trzmiel” okre­śla­ne są spo­łecz­ne pszczo­ły z ro­dza­ju "Bom­bus".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kwi­tły i pach­nia­ły młode lipy – roz­le­gał się wszę­dzie me­lo­dyj­ny gwar pszczół, trzmie­li, os, nie­przer­wa­ny krzyk kosów i pog­wi­zdy­wa­nie wilg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃmʲjɛl, AS: ṭšmʹi ̯el

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzmielec mzw., trzmielica ż., trzmielina ż.

 przym. trzmieli

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. bąk

Wiktionary


trzmielec

błon­ków­ka z ro­dzi­ny pszczo­ło­wa­tych


SJP.pl

Trzmie­lec, brzmik ("Psit­hy­rus") – po­dro­dzaj du­żych, krę­pych pszczół za­li­cza­nych do ro­dza­ju "Bom­bus", pa­so­ży­tu­ją­cych na spo­łecz­no­ściach in­nych ga­tun­ków swo­je­go ro­dza­ju. Z po­wo­du od­mien­nej bio­lo­gii i mor­fo­lo­gii daw­niej były kla­sy­fi­ko­wa­ne w ran­dze odręb­ne­go ro­dza­ju.

Wikipedia


trzmielewski

naz­wi­sko


SJP.pl


trzmieli

duży owad, więk­szy od pszczo­ły, ży­ją­cy w roju, ży­wią­cy się nek­ta­rem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla trzmie­la; do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do trzmie­la, wy­pro­du­ko­wa­ny przez trzmie­le

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃmʲjɛlʲi, AS: ṭšmʹi ̯elʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzmiel

Wiktionary


trzmielina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eu­o­ny­mus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin krze­wia­stych, drzew lub pną­czy z ro­dzi­ny dła­wi­szo­wa­tych;

Wiktionary

Trzmie­li­na ("Eu­o­ny­mus" L.) – ro­dzaj krze­wów z ro­dzi­ny dła­wi­szo­wa­tych. Obej­mu­je 140 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w stre­fie umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej – w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, Eu­ro­pie, pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce i w Azji, scho­dząc do stre­fy mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej w Ame­ry­ce Cen­tral­nej (na po­łud­niu do Ko­sta­ry­ki), w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji się­ga­jąc do Nowej Gwi­nei i Qu­e­ens­land w Au­stra­lii oraz na Ma­da­ga­ska­rze (tam­tej­sze ro­śli­ny by­wa­ją wy­o­dręb­nia­ne jako "Astro­cas­si­ne").

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. trzmiel mzw.

Wiktionary


trzmielinowate

ro­dzi­na drzew, krze­wów i pną­czy (rza­dziej ro­ślin ziel­nych) z klasy ro­ślin dwu­li­ścien­nych, wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w umiar­ko­wa­nej stre­fie pół­ku­li pół­noc­nej


SJP.pl


trzmielinowaty

o ce­chach trzmie­li­no­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


trzmielojad

ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, ży­wią­cy się głów­nie trzmie­la­mi, osami i pszczo­ła­mi (stąd jego nazwa), ży­ją­cy w Eu­raz­ji i w po­łud­nio­wej Afry­ce; pszczo­ło­jad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Per­nis api­vo­rus|ref=tak., dra­pież­ny ptak ży­wią­cy się żą­dłów­ka­mi;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃmʲjɛˈlɔjat, AS: ṭšmʹi ̯eloi ̯at

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pszczołojad

Wiktionary


trzmielowiec

śli­pień trzmie­lo­wiec - mu­chów­ka z ro­dzi­ny wy­ślep­ko­wa­tych


SJP.pl


trzmielów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trzmie­lów (nazwa obocz­na: Trzmiel) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Cho­cia­nów.

Wikipedia


trzmielówka

ro­dzaj mu­chów­ki z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych; Vo­lu­cel­la


SJP.pl


trznadel

ptak z ro­dzi­ny ziar­no­ja­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. drob­ny ptak śpie­wa­ją­cy, nieco więk­szy od wró­bla, o żół­tym i rdza­wo­brą­zo­wym upie­rze­niu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trznad­le
  • trzna­del bia­ło­gło­wy
  • trzna­del czar­no­gło­wy
  • trzna­del czu­ba­ty
  • trzna­del Jan­kow­skie­go
  • trzna­del zło­ta­wy
  • trzna­del zwy­czaj­ny
  • An­to­ni Trzna­del (1857–1908) – te­o­log, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu Ja­giel­loń­skie­go w Kra­ko­wie
  • Jacek Trzna­del (1930–2022) – pi­sarz, poeta, kry­tyk li­te­rac­ki i pu­bli­cy­sta
  • Jan Trzna­del (1866–1920) – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, dok­tor te­o­lo­gii
  • Józef Trzna­del (1883–1944) – pol­ski urzęd­nik sa­mo­rzą­do­wy
  • Ka­zi­mierz Trzna­del (1926–2016) – pol­ski le­karz i woj­sko­wy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈṭʃnadɛl, AS: ṭšnadel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. trznadelek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sternal, sternadel, styrnadel

Wiktionary


trznadelek

mały ptak z ro­dzi­ny trznad­li


SJP.pl

Trzna­de­lek ("Scho­e­nic­lus pu­sil­lus") – ga­tu­nek ma­łe­go wę­drow­ne­go ptaka z ro­dzi­ny trznad­li (Em­be­ri­zi­dae), wy­stę­pu­ją­cy w Eu­raz­ji. W Pol­sce ob­ser­wo­wa­ny spo­ra­dycz­nie. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia


trznadlowate

o ce­chach trznad­lo­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


trznadlowaty

o ce­chach trznad­lo­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


trzniać

po­tocz­nie: lek­ce­wa­żyć kogoś lub coś; czniać


SJP.pl


trzoda

grupa zwie­rząt, zwła­szcza do­mo­wych, np. bydła, owiec, kóz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. gro­ma­da zwie­rząt ho­dow­la­nych

 (1.2) książk. przen. lud, wier­ni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trzo­da chlew­na
  • Trzo­da Ge­rio­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Całą swoją trzo­dę trzy­mam w obo­rze.

 (1.1) Na za­wsze opu­szczo­ne jego mia­sta / będą pa­stwi­skiem dla trzód, / które się tam po­kła­dą, / i nikt ich nie spło­szy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɔda, AS: ṭšoda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. trzodka ż., trzódka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) stado

Wiktionary


trzodka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: trzo­da

 (1.2) daw. żart. nie­wiel­ka grupa zwie­rząt ho­dow­la­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzoda ż., trzódka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) stadko

Wiktionary


trzon

głów­na, za­sad­ni­cza, pod­sta­wo­wa część


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) naj­waż­niej­szy, głów­ny ele­ment ja­kie­goś przed­mio­tu

 (1.2) rę­ko­jeść, trzo­nek

 (1.3) ar­chit. układ ścian w bu­dyn­ku za­pew­nia­ją­cy jego sta­tecz­ność ogól­ną

 (1.4) mykol. część grzy­ba, na któ­rej opie­ra się jego ka­pe­lusz

 (1.6) techn. środ­ko­wa część pieca pie­kar­skie­go

 (1.9) daw. techn. piec ku­chen­ny

 (1.14) ar­chit. część ko­lum­ny po­mię­dzy bazą a gło­wi­cą;

Wiktionary

Trzon – naj­waż­niej­sza część ko­lum­ny. Usta­wia­no go na bazie albo bez­poś­red­nio na sty­lo­ba­cie (np. w po­rząd­ku do­ryc­kim). Na szczy­cie trzo­nu znaj­do­wa­ła się gło­wi­ca (ka­pi­tel), która łą­czy­ła go z bel­ko­wa­niem. W ar­chi­tek­tu­rze kla­sycz­nej trzon miał kształt walca o po­wierzch­ni gład­kiej lub zdo­bio­nej ka­ne­lu­ra­mi. Ar­chi­tek­tu­ra ba­ro­ku spo­pu­la­ry­zo­wa­ła ko­lum­ny o trzo­nach "tor­do­wa­nych" (skrę­co­nych wzdłuż linii śru­bo­wej) lub w for­mie wiąz­ki skrę­co­nej z 2-4 prę­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ba­da­nia doś­wiad­czal­ne sta­no­wi­ły trzon jego pracy ma­gi­ster­skiej.

 (1.3) Wew­nątrz trzo­nu bu­dyn­ku znaj­du­ją się szyby win­do­we i klat­ki scho­do­we oraz szach­ty in­sta­la­cyj­ne.

 (1.4) Trzo­ny tych grzy­bów są obrzyd­li­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɔ̃n, AS: ṭšõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzonowiec m., trzonolinowiec m., trzonkowiwec m.

:: zdrobn. trzonek m.

 przym. trzonowy, trzonkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rdzeń

Wiktionary


trzoneczek

1. szy­puł­ka li­ścia lub owocu;
2. zdrob­nie­nie od: trzo­nek


SJP.pl


trzoneczkowy

ki­siel­ni­ca trzo­necz­ko­wa - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny usza­ko­wa­tych


SJP.pl


trzonek

uchwyt ja­kie­goś na­rzę­dzia; rę­ko­jeść, rącz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uchwyt, rę­ko­jeść ja­kie­goś na­rzę­dzia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rę­ko­jeść, uchwyt, rącz­ka;
    • trzo­nek noża – środ­ko­wa część noża to­kar­skie­go, stru­gar­skie­go lub dłu­tow­ni­cze­go za­koń­czo­na ostrzem;
    • trzo­nek za­wo­ru (trzpień za­wo­ru, wrze­cio­no za­wo­ru) – wal­co­wa część za­wo­ru (typu grzyb­ko­we­go), na któ­rej końcu znaj­du­je się grzy­bek za­wo­ru;
    • trzo­nek lampy – część lampy słu­żą­ca do umo­co­wa­nia jej w opraw­ce i do po­łą­cze­nia z ob­wo­dem za­si­la­ją­cym. Za­leż­nie od ro­dza­ju po­łą­cze­nia roz­róż­nia się trzon­ki:
      • ba­gne­to­we,
      • gwin­to­we (edi­so­now­skie);
  • trzo­nek – złą­czo­na z za­rod­ni­kiem część grzyb­ni w po­sta­ci trzon­ka
  • trzo­nek ko­ni­dial­ny lub ko­ni­dio­for – część grzyb­ni wyt­wa­rza­ją­ca ko­ni­dia słu­żą­ce do rozm­na­ża­nia bezpł­cio­we­go.
  • trzo­nek spo­ran­gial­ny (seta) – oś w spo­ro­fi­cie wą­tro­bow­ców i niek­tó­rych mchów
  • trzo­nek (ska­pus) – na­sa­do­wy człon czuł­ków owa­dów
  • trzo­nek (sty­lik) – grzbie­to­wa część ciała kie­li­cho­wa­tych słu­żą­ca przyt­wier­dze­niu do po­dło­ża
  • trzo­nek (sty­lik, po­mo­stek, pe­di­cel) – prze­wę­że­nie za pier­wszym seg­men­tem od­wło­ka trzon­kó­wek

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nóż le­piej wziąć za trzo­nek niż za ostrze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɔ̃nɛk, AS: ṭšõnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzon m., trzonowiec mrz./mzw.

 przym. trzonowy

Wiktionary


trzonkooczne

rząd śli­ma­ków płu­co­dysz­nych


SJP.pl

Trzon­ko­ocz­ne (Sty­lom­ma­top­ho­ra) – klad śli­ma­ków płu­co­dysz­nych (Pul­mo­na­ta), w ran­dze rzędu, obej­mu­ją­cy około 30 tys. ga­tun­ków gru­po­wa­nych w kil­ku­dzie­się­ciu ro­dzi­nach, o kos­mo­po­li­tycz­nym roz­mie­szcze­niu. Oczy trzon­ko­ocz­nych osa­dzo­ne są na szczy­cie dru­giej pary czuł­ków.

Wikipedia


trzonkooczny

o ce­chach trzon­ko­ocz­nych (rząd śli­ma­ków płu­co­dysz­nych)


SJP.pl


trzonkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trzon­kiem, do­ty­czą­cy trzon­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzonek m., trzon mrz.

Wiktionary


trzonkówka

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du owa­dów z rzędu błon­kó­wek; sty­li­ko­wiec, sty­li­ków­ka


SJP.pl


trzonkówki

po­drząd owa­dów z rzędu błon­kó­wek; sty­li­kow­ce, sty­li­ków­ki


SJP.pl

Trzon­ków­ki, zwane rów­nież sty­li­kow­ca­mi, sty­li­ków­ka­mi lub sty­li­ko­od­wło­ki­mi (Apo­cri­ta) – po­drząd owa­dów z rzędu błon­kó­wek.

Wikipedia


trzonolinowiec

bu­dy­nek o kon­struk­cji wi­szą­cej, ma­ją­cy szkie­let o kwa­dra­to­wej pod­sta­wie, wspar­ty na be­to­no­wym trzo­nie bie­gną­cym przez śro­dek; trzo­no­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. bu­dy­nek, któ­re­go kon­struk­cja opar­ta jest o żel­be­to­wy trzon nośny i pod­wie­sza­ne na li­nach stro­py;

Wiktionary

Trzo­no­li­no­wiec (bu­dy­nek trzo­no­wo-cię­gno­wy) – wie­lo­kon­dy­gna­cyj­ny szkie­le­to­wy bu­dy­nek przez­na­czo­ny do prze­by­wa­nia w nim ludzi (biura, miesz­ka­nia).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɔ̃nɔlʲĩˈnɔvʲjɛt͡s, AS: ṭšõnolʹĩnovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzon mrz.

Wiktionary


trzonopłetwe

pod­gro­ma­da ryb kost­nosz­kie­le­to­wych, obej­mu­ją­ca formy ko­pal­ne ży­ją­ce od po­cząt­ku de­wo­nu do tria­su w wo­dach śród­lą­do­wych, z jed­nym tylko ży­ją­cym współ­cze­śnie ga­tun­kiem - la­ti­me­rią; ce­chu­ją się pa­rzy­sty­mi płet­wa­mi brzusz­ny­mi i pier­sio­wy­mi, osa­dzo­ny­mi na dłu­gich i sil­nie umię­śnio­nych trzo­nach (stąd nazwa)


SJP.pl

Trzo­no­płet­we (Cros­sop­te­ry­gii) – dra­pież­ne ryby kost­nosz­kie­le­to­we o płet­wach osa­dzo­nych na dłu­gich trzo­nach o struk­tu­rze pię­cio­pal­cza­stej. W za­pi­sie ko­pal­nym są znane od dol­ne­go de­wo­nu (około 400 mln lat temu).

Wy­stę­po­wa­ły w wo­dach mor­skich i w zbior­ni­kach słod­ko­wod­nych. Osią­ga­ły około 1,5 m dłu­go­ści. Do cza­sów współ­czes­nych przetr­wa­ły je­dy­nie la­ti­me­ria.

Wikipedia


trzonopłetwy

o ce­chach trzo­no­płet­wych (pod­gro­ma­da ryb)


SJP.pl


trzonowiec

1. ro­dzaj zęba u ssa­ków; ząb trzo­no­wy;
2. bu­dy­nek o kon­struk­cji wi­szą­cej, ma­ją­cy szkie­let o kwa­dra­to­wej pod­sta­wie, wspar­ty na be­to­no­wym trzo­nie bie­gną­cym przez śro­dek; trzo­no­li­no­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. tylny ząb słu­żą­cy do miaż­dże­nia po­kar­mu;

 (1.2) ar­chit. bu­dy­nek, któ­re­go kon­struk­cja opar­ta jest o żel­be­to­wy trzon nośny i pod­wie­sza­ne na li­nach stro­py;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɔ̃ˈnɔvʲjɛt͡s, AS: ṭšõnovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzon mrz., trzonek m., przedtrzonowiec m.

 przym. trzonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ząb trzonowy

 (1.2) trzonolinowiec

Wiktionary


trzonowy

1. zwią­za­ny z trzo­nem, po­cho­dzą­cy od trzo­nu;
2. okre­śle­nie ro­dza­ju zębów sta­łych znaj­du­ją­cych się naj­bar­dziej z tyłu jamy ust­nej


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trzo­nem, do­ty­czą­cy trzo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzon m., trzonek mrz., trzonowiec mzw./mrz.

Wiktionary


trzop

gwa­ro­wo: stary gar­nek gli­nia­ny


SJP.pl


trzos

1. w daw­nej Pol­sce od XVI wieku: skó­rza­ny lub weł­nia­ny pas z kie­sze­nia­mi na pie­nią­dze;
2. wo­re­czek na pie­nią­dze; trzo­sik, sakwa, sa­kiew­ka, kiesa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. pas z kie­sze­nia­mi na pie­nią­dze

 (1.2) książk. po­sia­da­ny ma­ją­tek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trzos – pas gó­ral­ski,
  • trzos – wo­re­czek na pie­nią­dze (sa­kiew­ka)
  • An­drzej Trzos-Ra­sta­wiec­ki (1933–2019), re­ży­ser i sce­na­rzy­sta
  • Hen­ryk Trzos (1885–1954), pod­puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go.
  • Mi­chał Trzos (1879–1908), bo­jo­wiec Pol­skiej Par­tii So­cja­li­stycz­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie zdo­by­waj­cie złota ani sre­bra, ani mie­dzi do swych trzo­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɔs, AS: ṭšos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzosik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sakwa, kiesa, kabza, kaleta

Wiktionary


trzosik

wo­re­czek na pie­nią­dze; trzos, sakwa, sa­kiew­ka, kiesa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trzos

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie trzos, lecz tylko mały trzo­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzos m.

Wiktionary


trzpiennik

owad błon­kos­krzy­dły z ro­dzi­ny trzpien­ni­ków


SJP.pl


trzpiennikowate

1. zgłę­biec trzpien­ni­ko­wa­ty - owad z ro­dzi­ny gą­sie­nicz­ni­ko­wa­tych; zgłę­biec trzpien­ni­ko­wiec;
2. o ce­chach trzpien­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl

Trzpien­ni­ko­wa­te (Si­ri­ci­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu błon­kos­krzy­dłych. Trzpien­ni­ko­wa­te mają wy­dłu­żo­ne, wal­co­wa­te ciało. Na końcu od­wło­ka sa­mi­cy krót­kie po­kła­deł­ko. Larwy trzpien­ni­ko­wa­tych że­ru­ją w mart­wym drew­nie.

Wikipedia


trzpiennikowaty

1. zgłę­biec trzpien­ni­ko­wa­ty - owad z ro­dzi­ny gą­sie­nicz­ni­ko­wa­tych; zgłę­biec trzpien­ni­ko­wiec;
2. o ce­chach trzpien­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


trzpiennikowiec

zgłę­biec trzpien­ni­ko­wiec - owad z ro­dzi­ny gą­sie­nicz­ni­ko­wa­tych; zgłę­biec trzpien­ni­ko­wa­ty


SJP.pl


trzpień

1. walec, kolec słu­żą­cy do osa­dza­nia cze­goś
2. część zamku, na który wkła­da się klucz ma­ją­cy okrą­gły otwór na końcu
3. cen­tral­na część ja­kie­goś przed­mio­tu; oś, rdzeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­ta­lo­wy walec, na który można mo­co­wać różne rze­czy

Wiktionary


trzpiot

czło­wiek lek­ko­myśl­ny, roz­trze­pa­ny, bez­tro­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś roz­trze­pa­ny i lek­ko­myśl­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam Adama za trzpio­ta, któ­re­mu pstro w gło­wie.

 (1.1) Dwa te trzpio­ty wpa­dły do po­ko­ju Ry­szar­da, który sie­dział u ko­mi­na i spo­glą­dał na niebo gwia­zda­mi usia­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzpioteczka ż., trzpiotowość ż., trzpiotowatość ż., trzpiotostwo n.

:: zdrobn. trzpiotek m.

:: fż. trzpiotka ż.

 czas. trzpiotować ndk.

 przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy, trzpiotowski

 przysł. trzpiotowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fircyk, lekkoduch, letkiewicz, szałaput, świszczypała, pędziwiatr, paliwoda, pustak, szaławiła, wartogłów, wietrznik, szałaputa

Wiktionary


trzpiotek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. zdrobn. od: trzpiot

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: trzpiot­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam Ada­sia za trzpiot­ka, któ­re­mu pstro w gło­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzpiot mos., trzpiotka ż., trzpiotowość ż., trzpiotowatość ż., trzpiotostwo n.

:: fż. trzpioteczka ż.

 czas. trzpiotować ndk.

 przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy, trzpiotowski

 przysł. trzpiotowato

Wiktionary


trzpiotka

ko­bie­ta lek­ko­myśl­na, roz­trze­pa­na, we­so­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, dziew­czy­na roz­trze­pa­na i lek­ko­myśl­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1)  Nie chcia­łam jed­nak, Aniu, aby mię uwa­żał za trzpiot­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzpiotek m., trzpiotowość ż., trzpiotowatość ż., trzpiotostwo n.

:: zdrobn. trzpioteczka ż.

:: fm. trzpiot mos.

 czas. trzpiotować ndk.

 przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy, trzpiotowski

 przysł. trzpiotowato

Wiktionary


trzpiotowaty

1. nieco bez­tro­ski, roz­trze­pa­ny, lek­ko­myśl­ny;
2. świad­czą­cy o czy­jejś bez­tro­sce, lek­ko­myśl­no­ści


SJP.pl


trzpiotowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. lek­ko­myśl­ny, nie­fra­so­bli­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Babka An­zel­ma uwa­ża­ła go za lek­ko­du­cha, czę­sto ko­men­to­wa­ła jego trzpio­tow­ski styl życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzpiot mos., trzpiotka ż., trzpioteczka ż., trzpiotek m., trzpiotowość ż., trzpiotowatość ż., trzpiotostwo n.

 czas. trzpiotować ndk.

 przym. trzpiotowaty, trzpiotliwy

 przysł. trzpiotowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) beztroski

Wiktionary


trzustka

duży gru­czoł tra­wien­ny i do­krew­ny, wyt­wa­rza­ją­cy en­zy­my ułat­wia­ją­ce tra­wie­nie oraz in­su­li­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. gru­czoł jamy brzusz­nej skła­da­ją­cy się z czę­ści hor­mo­nal­nej i tra­wien­nej;

Wiktionary

Trzust­ka ( pan­cre­as) – na­rząd gru­czo­ło­wy krę­gow­ców, przy czym trzust­ka wy­spo­wa wy­stę­pu­je też u in­nych stru­now­ców. Przy­bie­ra roz­ma­i­te formy u róż­nych tak­so­nów. Może być zwar­tym na­rzą­dem lub być roz­pro­szo­na wśród in­nych tka­nek. Pow­sta­je z trzech za­wiąz­ków w na­błon­ku je­li­ta, przy czym u ssa­ków jeden za­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­cięt­na masa trzust­ki wy­no­si od 70 do 100 gra­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃustka, AS: ṭšustka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzustkowy

Wiktionary


trzustkowy

przy­miot­nik

 (1.1) anat. zwią­za­ny z trzust­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pro­wa­dza­nie za­bie­gu wy­ma­ga uży­cia ezo­fa­go­ga­stro­du­o­de­no­sko­pu z op­ty­ką skie­ro­wa­ną bocz­nie i apa­ra­tu rent­ge­now­skie­go, a także moż­li­wo­ści po­da­nia środ­ka kon­tra­sto­we­go do dróg żół­cio­wych i prze­wo­du trzust­ko­we­go - które dla prze­pro­wa­dze­nia tej pro­ce­du­ry muszą zo­stać za­kon­tra­sto­wa­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzustka ż.

Wiktionary


trzy

li­czeb­nik głów­ny oz­na­cza­ją­cy licz­bę 3


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny (po­rząd­ko­wy: trze­ci • zbio­ro­wy: troje)

 (1.1) licz­ba 3

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) cyfra 3

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy stole stoją trzy krze­sła. Na tych krze­słach sie­dzi trzech panów (= sie­dzą trzej pa­no­wie).

 (1.1) Na je­zio­rze pły­wa­ją trzy kacz­ki. Na­kar­mi­my te trzy kacz­ki?

 (2.1) Wy­ka­li­gra­fo­wa­łem na okład­ce ozdob­ne trzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨ, AS: ṭšy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzeci mos./mrz., trojak mrz., trójka ż., trójeczka ż., trójca ż., trojaczek m., potrajanie n., trojenie n., trojaczki nmos., Trjan m., Trojak m., trójniak m., trójnik m., troistość ż., trojakość ż., potrójność ż.

 czas. troić się, potrajać, potroić, roztroić, roztrajać

 przym. potrójny, trojaki, troisty, trzeci

 przysł. potrójnie, trojako, troiście

 licz. troje, trzeci, trojaki

 temsłow. trój-, trzecio-, trzy-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapis arabski: 3; zapis rzymski: III

Wiktionary


trzy-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych trzy­krot­ne wy­stą­pie­nie cze­goś

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych ca­łość skła­da­ją­cą się z trzech czę­ści

Wiktionary

Powiązane:

 licz. trzy

 rzecz. trzy n., trojak mrz.

Wiktionary


trzyabonentowy

do­ty­czą­cy trzech abo­nen­tów


SJP.pl


trzyaktowy

o ut­wo­rze sce­nicz­nym: ma­ją­cy trzy akty; tró­jak­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. teatr. skła­da­ją­cy się z trzech aktów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzyaktówka ż.

Wiktionary


trzyaktówka

sztu­ka te­a­tral­na lub inny utwór sce­nicz­ny skła­da­ją­cy się z trzech aktów


SJP.pl


trzyarkuszowy

skła­da­ją­cy się z trzech ar­ku­szy, wy­dru­ko­wa­ny na trzech ar­ku­szach itp.


SJP.pl


trzyarowy

ma­ją­cy po­wierzch­nię trzech arów


SJP.pl


trzybarwny

ma­ją­cy trzy barwy (ko­lo­ry); trój­barw­ny; trój­ko­lo­ro­wy


SJP.pl


trzybiegowy

trój­bie­go­wy;
1. o me­cha­niz­mie na­pę­do­wym: ma­ją­cy trzy biegi;
2. o po­jeź­dzie: wy­po­sa­żo­ny w me­cha­nizm na­pę­do­wy o trzech bie­gach


SJP.pl


trzybiegunowy

ma­ją­cy trzy bie­gu­ny, np. prze­łącz­nik trzy­bie­gu­no­wy


SJP.pl


trzybitowy

1. za­wie­ra­ją­cy trzy bity;
2. dzia­ła­ją­cy w opar­ciu o słowa (roz­ka­zy, dane) dłu­go­ści trzech bitów


SJP.pl


trzybramkowy

cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się strze­le­niem trzech bra­mek


SJP.pl


trzybrygadowy

skła­da­ją­cy się z trzech bry­gad


SJP.pl


trzycalowy

ma­ją­cy dłu­gość trzech cali


SJP.pl


trzycatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. przy­sió­łek wsi Ja­wo­rzyn­ka, w gmi­nie Isteb­na, w po­wie­cie cie­szyń­skim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­łud­nio­wej czę­ści wsi, na Trzy­cat­ku, znaj­du­je się trój­styk gra­nic Pol­ski, Czech i Sło­wa­cji.

Wiktionary


trzychodówka

za­da­nie sza­cho­we, w któ­rym białe mają na celu dać mata w trzech ru­chach


SJP.pl

W tym ar­ty­ku­le użyto no­ta­cji al­ge­bra­icz­nej w celu opi­sa­nia sza­cho­wych po­su­nięć.

Trzy­cho­dów­ka – za­da­nie sza­cho­we, w któ­rym białe ma­tu­ją w swoim trze­cim po­su­nię­ciu.

Wikipedia


trzyciąski

przy­miot­nik od: Trzy­ciąż


SJP.pl


trzyciąż

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trzy­ciąż – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie ol­ku­skim, w gmi­nie Trzy­ciąż, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 794.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Trzy­ciąż.

Wikipedia


trzycyfrowy

zło­żo­ny z trzech cyfr


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech cyfr, ma­ją­cy trzy cyfry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nu­me­ry trzy­cy­fro­we będą za­strze­żo­ne tylko dla służb ra­tun­ko­wych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨt͡sɨfˈrɔvɨ, AS: ṭšycyfrovy

Wiktionary


trzycylindrowy

ma­ją­cy trzy cy­lin­dry, np. sil­nik trzy­cy­lin­dro­wy; trój­cy­lin­dro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. ma­ją­cy trzy cy­lin­dry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójcylindrowy

Wiktionary


trzyczęściowość

po­dział na trzy czę­ści


SJP.pl


trzyczęściowy

skła­da­ją­cy się z trzech czę­ści; trój­czę­ścio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech czę­ści, po­dzie­lo­ny na trzy czę­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poeta stwo­rzył trzy­czę­ścio­wy po­e­mat o Be­ski­dzie.

Wiktionary


trzyczłonowy

skła­da­ją­cy się z trzech czło­nów


SJP.pl


trzydaniowy

skła­da­ją­cy się z trzech dań


SJP.pl


trzydawkowy

skła­da­ją­cy się z trzech dawek


SJP.pl


trzydnicki

przy­miot­nik od: Trzyd­nik Duży


SJP.pl


trzydniowy

ma­ją­cy trzy dni, trwa­ją­cy trzy dni itp.; trzechd­nio­wy (rzad­ko)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy trzy dni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzech dni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pro­gra­mie jest trzyd­nio­wa ro­we­ro­wa wy­ciecz­ka wokół ca­łych Tatr, zimą jazda na nar­tach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨdʲˈɲɔvɨ, AS: ṭšydʹńovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydniówka ż., Trzydnik m.

Wiktionary


trzydniówka

okres trzyd­nio­wy, czyn­ność lub zja­wi­sko trwa­ją­ce trzy dni


SJP.pl


trzydobowy

trwa­ją­cy trzy doby


SJP.pl


trzydolarowy

ma­ją­cy war­tość trzech do­la­rów


SJP.pl


trzydrzwiowy

ma­ją­cy troje drzwi; trójdrz­wio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy troje drzwi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stał tu pod­ni­szczo­ny, przed­wo­jen­ny kre­dens, trzydrz­wio­wa szafa, rów­nież wy­ko­na­na w la­tach dwu­dzie­stych, do tego je­szcze okrą­gły stół z czte­re­ma krze­sła­mi i wy­le­ża­ny tap­czan, który matka Mirka ku­pi­ła na raty gdzieś koło roku sie­dem­dzie­sią­te­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈḍʒvʲjɔvɨ, AS: ṭšyḍžvʹi ̯ovy

Wiktionary


trzydziecha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od trzy­dziest­ka (wszyst­kie zna­cze­nia, zwy­kle trzy­dzie­ści lat)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na par­kie­cie sza­la­ły same trzy­dzie­chy.

 (1.1) W czerw­cu Sto­chów­nie stu­knie trzy­dzie­cha.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestka ż.

 licz. trzydzieści, trzydziesty

 przym. trzydziesty

Wiktionary


trzydziesta

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 30


SJP.pl


trzydziestak

ktoś zwią­za­ny z obiek­tem (np. dru­ży­ną, od­dzia­łem) oz­na­czo­nym licz­bą 30


SJP.pl


trzydziestka

1. licz­ba 30;
2. wiek osoby ma­ją­cej trzy­dzie­ści lat;
3. coś oz­na­czo­ne­go nu­me­rem 30;
4. zbiór trzy­dzie­stu jed­no­stek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 30

 (1.2) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

 (1.3) 30 lat życia

 (1.4) pot. ko­bie­ta w wieku trzy­dzie­stu lat

 (1.5) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 30

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość przy stole z ru­let­ką z nie­do­wie­rza­niem pa­trzył, jak kula za­trzy­mu­je się na trzy­dziest­ce.

 (1.2) Kon­kurs sko­ków nar­ciar­skich w Pre­daz­zo zo­stał przer­wa­ny po pier­wszej serii, a Adam Ma­łysz po skoku na 114 m zna­lazł się poza czo­ło­wą trzy­dziest­ką.

 (1.3) Za­czę­ło się bie­ga­nie po le­ka­rzach, ba­da­nia, nerwy bo trzy­dziest­ka już prze­kro­czo­na.

 (1.4) Na par­kie­cie sza­la­ły same trzy­dziest­ki.

 (1.5) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to trzy­dziest­ka szwan­ku­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstka, AS: ṭšyʒ́estka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zgrub. trzydziecha ż.

 przym. trzydziesty

 licz. trzydzieści, trzydzieścioro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) trzydziestolatka

Wiktionary


trzydziestkaczwórka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 34

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 34

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu czte­rech czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczę­śli­wą licz­bą jest trzy­dziest­kacz­wór­ka.

 (1.2) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to trzy­dziest­kacz­wór­ka szwan­ku­je.

 (1.3) Mu­ze­al­nik z pie­tyz­mem ro­zło­żył w nowej podś­wiet­la­nej ga­blo­cie całą trzy­dziest­kęcz­wór­kę śred­nio­wiecz­nych ar­te­fak­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaˈt͡ʃfurka, AS: ṭšyʒ́estkačfurka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziesty czwarty

 liczgł. trzydzieści cztery

Wiktionary


trzydziestkadwójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 32

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 32

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu dwóch czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość przy stole z ru­let­ką z nie­do­wie­rza­niem pa­trzył, jak kula za­trzy­mu­je się na trzy­dziest­ced­wój­ce.

 (1.2) Do cen­trum miała nas za­brać trzy­dziest­kad­wój­ka, a tym­cza­sem oka­za­ło się, że po se­zo­nie zmie­nio­no trasy i roz­kła­dy jazdy.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała trzy­dziest­kad­wój­ka kos­mo­na­u­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaˈdvujka, AS: ṭšyʒ́estkadvui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziesty drugi

 liczgł. trzydzieści dwa

Wiktionary


trzydziestkadziewiątka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 39

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 39

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu dzie­wię­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość przy stole z ru­let­ką z nie­do­wie­rza­niem pa­trzył, jak kula za­trzy­mu­je się na trzy­dziest­ce­dzie­wiąt­ce.

 (1.2) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to trzy­dziest­ka­dzie­wiąt­ka szwan­ku­je.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała trzy­dziest­ka­dzie­wiąt­ka kos­mo­na­u­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkad͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka, AS: ṭšyʒ́estkaʒ́evʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziesty dziewiąty

 liczgł. trzydzieści dziewięć

Wiktionary


trzydziestkajedynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 31

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 31

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu jeden czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość przy stole z ru­let­ką z nie­do­wie­rza­niem pa­trzył, jak kula za­trzy­mu­je się na trzy­dziest­ce­je­dyn­ce.

 (1.2) Do cen­trum miała nas za­brać trzy­dziest­ka­je­dyn­ka, a tym­cza­sem oka­za­ło się, że po se­zo­nie zmie­nio­no trasy i roz­kła­dy jazdy.

 (1.3) W ko­lek­cji śred­nio­wiecz­nych monet do peł­nej trzy­dziest­ki­je­dyn­ki bra­ku­je mi je­szcze ośmiu uni­ka­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkajɛˈdɨ̃nka, AS: ṭšyʒ́estkai ̯edỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziesty pierwszy

 liczgł. trzydzieści jeden

Wiktionary


trzydziestkapiątka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 35

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 35

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu pię­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość przy stole z ru­let­ką z nie­do­wie­rza­niem pa­trzył, jak kula za­trzy­mu­je się na trzy­dziest­ce­piąt­ce.

 (1.2) Muszę na­u­czyć się na pa­mięć stu sutr, a cią­gle mam pro­ble­my z trzy­dziest­ką­piąt­ką.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała trzy­dziest­ka­piąt­ka kos­mo­na­u­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaˈpʲjɔ̃ntka, AS: ṭšyʒ́estkapʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziesty piąty

 liczgł. trzydzieści pięć

Wiktionary


trzydziestkasiódemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 37

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 37

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu sied­miu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość przy stole z ru­let­ką z nie­do­wie­rza­niem pa­trzył, jak kula za­trzy­mu­je się na trzy­dziest­ce­sió­dem­ce.

 (1.2) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to trzy­dziest­ka­sió­dem­ka szwan­ku­je.

 (1.3) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała trzy­dziest­ka­sió­dem­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaɕuˈdɛ̃mka, AS: ṭšyʒ́estkaśudẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziesty siódmy

 liczgł. trzydzieści siedem

Wiktionary


trzydziestkaszóstka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 36

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 36

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu sze­ściu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PIN do drzwi skład­ni­cy to po pro­stu dwie trzy­dziest­ki­szóst­ki, to bar­dzo pro­ste, nie spo­sób nie za­pa­mię­tać.

 (1.2) Z urny peł­nej po­nu­me­ro­wa­nych kul wy­lo­so­wa­łem trzy­dziest­kę­szóst­kę.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała trzy­dziest­ka­szóst­ka kos­mo­na­u­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaˈʃustka, AS: ṭšyʒ́estkašustka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziesty szósty

 liczgł. trzydzieści sześć

Wiktionary


trzydziestkatrójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 33

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 33

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu trzech czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PIN do drzwi skład­ni­cy to po pro­stu dwie trzy­dziest­ki­trój­ki, to bar­dzo pro­ste, nie spo­sób nie za­pa­mię­tać.

 (1.2) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to trzy­dziest­ka­trój­ka szwan­ku­je.

 (1.3) W ko­lek­cji śred­nio­wiecz­nych monet do peł­nej trzy­dziest­ki­trój­ki bra­ku­je mi je­szcze ośmiu uni­ka­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkaˈtrujka, AS: ṭšyʒ́estkatrui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziesty trzeci

 liczgł. trzydzieści trzy

Wiktionary


trzydziestkaósemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 38

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 38

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­dzie­stu ośmiu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ta­bli­cy wy­ni­ków po­ja­wi­ła się trzy­dziest­ka­ó­sem­ka.

 (1.2) Do cen­trum miała nas za­brać trzy­dziest­ka­ó­sem­ka, a tym­cza­sem oka­za­ło się, że po se­zo­nie zmie­nio­no trasy i roz­kła­dy jazdy.

 (1.3) Mu­ze­al­nik z pie­tyz­mem ro­zło­żył w nowej podś­wiet­la­nej ga­blo­cie całą trzy­dziest­kę­ó­sem­kę śred­nio­wiecz­nych ar­te­fak­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstkauˈsɛ̃mka, AS: ṭšyʒ́estkausẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziesty ósmy

 liczgł. trzydzieści osiem

Wiktionary


trzydziestkowy

→ trzy­dziest­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą trzy­dzie­ści, do­ty­czą­cy licz­by trzy­dzie­ści

Wiktionary

Patrz:

trzydziestka

trzydziestoczteroipółletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata i pół roku


SJP.pl


trzydziestoczterolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­stocz­te­ro­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estočterolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestoczteroletni

 rzecz. trzydziestoczterolatka ż.

Wiktionary


trzydziestoczterolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści czte­ry lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­stocz­te­ro­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estočterolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestoczteroletni

 rzecz. trzydziestoczterolatek m.

Wiktionary


trzydziestoczteroletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści czte­ry lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "Po­sta­no­wio­no, że trzy­dzie­stocz­te­ro­let­ni Ja­gieł­ło zo­sta­nie mężem je­de­na­sto­let­niej Jad­wi­gi" (Paweł Ja­sie­ni­ca, Myśli o daw­nej Pol­sce, War­sza­wa 1977, Czy­tel­nik, s. 315).

 (1.1) Ba­da­nie ko­bie­ty trzy­dzie­stocz­te­ro­let­niej, która prze­ży­ła w War­sza­wie osiem mie­się­cy pod nie­miec­kim ter­ro­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estočteroletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestoczterolatek m., trzydziestoczterolatka ż.

Wiktionary


trzydziestodniowy

ma­ją­cy trzy­dzie­ści dni, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści dni itp.


SJP.pl


trzydziestodwubitowy

opi­sa­ny za po­mo­cą trzy­dzie­stu dwóch cyfr w sy­ste­mie dwój­ko­wym po­zy­cyj­nym, adre­su­ją­cy przy uży­ciu trzy­dzie­stu dwóch cyfr w sy­ste­mie dwój­ko­wym po­zy­cyj­nym; 32-bi­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) in­form. taki, który za­wie­ra trzy­dzie­ści dwa bity

 (1.2) in­form. taki, który dzia­ła w opar­ciu o słowa (roz­ka­zy, dane) dłu­go­ści trzy­dzie­stu dwóch bitów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔdvubʲiˈtɔvɨ, AS: ṭšyʒ́estodvubʹitovy

Wiktionary


trzydziestodwuipółletni

bę­dą­cy w wieku 32 lat i pół roku


SJP.pl


trzydziestodwukartowy

zło­żo­ny z trzy­dzie­stu dwu kart


SJP.pl


trzydziestodwulatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści dwa lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści dwa lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­stod­wu­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔdvuˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estodvulatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestodwuletni

 rzecz. trzydziestodwulatka ż.

Wiktionary


trzydziestodwulatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści dwa lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści dwa lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­stod­wu­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔdvuˈlatka, AS: ṭšyʒ́estodvulatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestodwuletni

 rzecz. trzydziestodwulatek m.

Wiktionary


trzydziestodwuletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści dwa lata


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści dwa lata

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści dwa lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tej księ­ży­co­wej nocy, trzy­dzie­stod­wu­let­ni Koba, opa­tu­lo­ny ko­żu­chem, długo cho­dził po dzie­dziń­cu w kłę­bią­cej się, mroź­nej mgle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔdvuˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estodvuletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestodwulatek m., trzydziestodwulatka ż.

Wiktionary


trzydziestodwumilionowy

a) li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 32 000 000;
b) li­czą­cy trzy­dzie­ści dwa mi­lio­ny cze­goś


SJP.pl


trzydziestodwójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. nuta trwa­ją­ca jedną trzy­dzie­stą drugą całej nuty;

Wiktionary

Trzy­dzie­stod­wój­ka – nuta w no­ta­cji mu­zycz­nej trwa­ją­ca trzy­dzie­stą drugą część całej nuty (tyle, co pół szes­nast­ki lub dwie sześć­dzie­się­ciocz­wór­ki).

Trzy­dzie­stod­wój­ki po­ni­żej trze­ciej linii z za­sa­dy za­pi­su­je się w ten spo­sób, że laski znaj­du­ją się po pra­wej stro­nie głów­ki i skie­ro­wa­ne są do góry.

Wikipedia


trzydziestodziewięciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści dzie­więć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści dzie­więć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­dzie­wię­cio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestodziewięcioletni

 rzecz. trzydziestodziewięciolatka ż.

Wiktionary


trzydziestodziewięciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści dzie­więć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści dzie­więć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­dzie­wię­cio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestodziewięcioletni

 rzecz. trzydziestodziewięciolatek m.

Wiktionary


trzydziestodziewięcioletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści dzie­więć lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści dzie­więć lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści dzie­więć lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści dzie­więć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzy­dzie­sto­dzie­wię­cio­let­ni Grze­gorz R., miesz­ka­niec Trój­mia­sta, po­szu­ki­wa­ny mię­dzy­na­ro­do­wym li­stem goń­czym, zo­stał za­trzy­ma­ny przez poz­nań­skich po­li­cjan­tów z PG z KWP.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoʒ́evʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestodziewięciolatek m., trzydziestodziewięciolatka ż.

Wiktionary


trzydziestogodzinny

trwa­ją­cy trzy­dzie­ści go­dzin


SJP.pl


trzydziestojednolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści jeden lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści jeden lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­jed­no­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estoi ̯ednolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestojednoletni

 rzecz. trzydziestojednolatka ż.

Wiktionary


trzydziestojednolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści jeden lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści jeden lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­jed­no­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estoi ̯ednolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestojednoletni

 rzecz. trzydziestojednolatek m.

Wiktionary


trzydziestojednoletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści jeden lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści jeden lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści jeden lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Współ­sce­na­rzy­stą filmu jest, obok re­ży­se­ra, Alek­sandr Ro­dio­now, trzy­dzie­sto­jed­no­let­ni mosk­wia­nin, ab­sol­went sto­łecz­ne­go In­sty­tu­tu Li­te­rac­kie­go imie­nia Gor­kie­go (rocz­nik 1999).

 (1.1) Trzy­dzie­sto­jed­no­let­ni miesz­ka­niec po­wia­tu gnieź­nień­skie­go przed­sta­wił fał­szy­we prawo jazdy ka­te­go­rii B. Kie­row­cę za­trzy­ma­no do wy­ja­śnie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔjɛdnɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoi ̯ednoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestojednolatek m., trzydziestojednolatka ż.

Wiktionary


trzydziestokilkuletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści kilka lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści kilka lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub trwa­ją­cy trzy­dzie­ści kilka lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ka­me­ral­nej prze­strze­ni rozbrz­mie­wa­ły ka­no­ny. I nagle do męż­czyz­ny do­sko­czy­ła trzy­dzie­sto­kil­ku­let­nia ko­bie­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔcilkuˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoḱilkuletʹńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzydziestoparoletni

Wiktionary


trzydziestokilogramowy

1. wa­żą­cy 30 ki­lo­gra­mów;
2. przez­na­czo­ny na 30 ki­lo­gra­mów cze­goś


SJP.pl


trzydziestokilometrowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma wiel­kość (dłu­gość) trzy­dzie­stu ki­lo­me­trów

Wiktionary


trzydziestokilowy

po­tocz­nie: trzy­dzie­sto­ki­lo­gra­mo­wy


SJP.pl


trzydziestokrotność

→ trzy­dzie­sto­krot­ny


SJP.pl

Patrz:

trzydziestokrotny

trzydziestokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się trzy­dzie­ści razy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/pow­ta­rza­ją­cy się trzy­dzie­ści razy

 (1.2) taki, który osią­gnął/zdo­był/robił coś trzy­dzie­ści razy

 (1.3) trzy­dzie­ści razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. trzydziestokrotnie

Wiktionary


trzydziestolatek

męż­czyz­na trzy­dzie­sto­let­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba w wieku 30-39 lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca 30-39 lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­lat­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­tek ma spore doś­wiad­cze­nie za­wo­do­we jak na trzy­dzie­sto­lat­ka.

 (2.1) Ku­pi­łem na gieł­dzie sta­re­go ma­lu­cha. Jak na trzy­dzie­sto­lat­ka cał­kiem do­brze się spi­su­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estolatek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestolecie n.

:: fż. trzydziestolatka ż.

 przym. trzydziestoletni

Wiktionary


trzydziestolatka

1. ko­bie­ta albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy­dzie­ści lat;
2. okres obej­mu­ją­cy trzy­dzie­ści lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­la­tek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aga jest bar­dzo zad­ba­na, nie wy­glą­da na trzy­dzie­sto­lat­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estolatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestolecie n.

:: fm. trzydziestolatek m.

 przym. trzydziestoletni

Wiktionary


trzydziestolatki

1. ko­bie­ta albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy­dzie­ści lat;
2. okres obej­mu­ją­cy trzy­dzie­ści lat


SJP.pl


trzydziestolecie

1. okres trzy­dzie­stu lat;
2. trzy­dzie­sta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres trzy­dzie­stu lat

 (1.2) trzy­dzie­sta rocz­ni­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ob­cho­dzi­li­śmy wczo­raj trzy­dzie­sto­le­cie za­war­cia związ­ku mał­żeń­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: ṭšyʒ́estoleće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestolatek m., trzydziestolatka ż.

 przym. trzydziestoletni

Wiktionary


trzydziestoletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ule­gło spa­le­niu i zni­szcze­niu w cza­sie wojen hu­syc­kich i wojny trzy­dzie­sto­let­niej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestolatek m., trzydziestolatka ż., trzydziestolecie n.

Wiktionary


trzydziestometrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzy­dzie­stu me­trów, wy­no­szą­cy trzy­dzie­ści me­trów


SJP.pl


trzydziestomilionowy

a) li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 30 000 000;
b) li­czą­cy trzy­dzie­ści mi­lio­nów cze­goś


SJP.pl


trzydziestominutowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści minut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) półgodzinny

Wiktionary


trzydziestoosobowy

1. skła­da­ją­cy się z trzy­dzie­stu osób (np. dru­ży­na trzy­dzie­sto­o­so­bo­wa);
2. przez­na­czo­ny dla trzy­dzie­stu osób (np. trzy­dzie­sto­o­so­bo­wy po­jazd)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla trzy­dzie­stu osób, mo­gą­cy po­mie­ścić trzy­dzie­ści osób

 (1.2) zło­żo­ny z trzy­dzie­stu osób, wy­ko­ny­wa­ny przez trzy­dzie­ści osób

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Czter­na­ście gra­ją­cych par oraz dwie ki­bi­cu­ją­ce dziew­czy­ny - dają w sumie trzy­dzie­sto­o­so­bo­wą, re­kor­do­wą frek­wen­cję na ostrze­szow­skim, czwart­ko­wym tur­nie­ju.

 (1.2) Co­dzien­nie wy­ru­sza­ją do lasu grupy ok. trzy­dzie­sto­o­so­bo­we, zbie­ra­jąc w sumie po kil­ka­dzie­siąt wy­peł­nio­nych śmie­cia­mi wor­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔːsɔˈbɔvɨ, AS: ṭšyʒ́est•osobovy

Wiktionary


trzydziestoośmiolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści osiem lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści osiem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­o­śmio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́est•ośmʹi ̯olatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestoośmioletni

 rzecz. trzydziestoośmiolatka ż.

Wiktionary


trzydziestoośmiolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści osiem lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści osiem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­o­śmio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́est•ośmʹi ̯olatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestoośmioletni

 rzecz. trzydziestoośmiolatek m.

Wiktionary


trzydziestoośmioletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści osiem lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści osiem lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści osiem lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści osiem lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­bój­cą Do­ro­ty Z. był jej są­siad z par­te­ru, trzy­dzie­sto­o­śmio­let­ni in­ży­nier Jan L., oj­ciec dwóch córek, sta­tecz­ny, spo­koj­ny czło­wiek i przy­kład­ny mąż.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔːɕmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́est•ośmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestoośmiolatek m., trzydziestoośmiolatka ż.

Wiktionary


trzydziestoparolatek

męż­czyz­na trzy­dzie­sto­pa­ro­let­ni


SJP.pl


trzydziestoparoletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści parę lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści parę lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub trwa­ją­cy trzy­dzie­ści kilka lat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔparɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoparoletʹńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzydziestokilkuletni

Wiktionary


trzydziestopięciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści pięć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści pięć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­pię­cio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estopʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestopięcioletni

 rzecz. trzydziestopięciolatka ż.

Wiktionary


trzydziestopięciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści pięć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści pięć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­pię­cio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estopʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestopięcioletni

 rzecz. trzydziestopięciolatek m.

Wiktionary


trzydziestopięciolecie

1. okres trzy­dzie­stu pię­ciu lat;
2. trzy­dzie­sta piąta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl


trzydziestopięcioletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści pięć lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści pięć lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści pięć lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści pięć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Posz­ła do ła­zien­ki i spoj­rza­ła w lu­stro – trzy­dzie­sto­pię­cio­let­nia, ładna ko­bie­ta z ufar­bo­wa­ny­mi na jasno wło­sa­mi, ze śla­da­mi zmę­cze­nia na twa­rzy po nie­prze­spa­nej nocy, sku­pio­nym spoj­rze­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estopʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestopięciolatek m., trzydziestopięciolatka ż.

Wiktionary


trzydziestoprocentowy

sta­no­wią­cy trzy­dzie­ści pro­cent cze­goś


SJP.pl


trzydziestosiedmioipółletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem i pół roku; trwa­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem i pół roku


SJP.pl


trzydziestosiedmiolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści sie­dem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­sied­mio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estośedmʹi ̯olatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestosiedmioletni

 rzecz. trzydziestosiedmiolatka ż.

Wiktionary


trzydziestosiedmiolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści sie­dem lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści sie­dem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­sied­mio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estośedmʹi ̯olatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestosiedmioletni

 rzecz. trzydziestosiedmiolatek m.

Wiktionary


trzydziestosiedmioletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści sie­dem lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­ja­ciel mo­je­go brata, uro­dzo­ny w ty­siąc osiem­set osiem­dzie­sią­tym ósmym, w roku ty­siąc dzie­więć­set dwu­dzie­stym pią­tym był już trzy­dzie­sto­sied­mio­let­nim męż­czyz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estośedmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestosiedmiolatek m., trzydziestosiedmiolatka ż.

Wiktionary


trzydziestostopniowy

1. ma­ją­cy trzy­dzie­ści stop­ni (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy trzy­dzie­ści stop­ni, eta­pów


SJP.pl


trzydziestosześciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści sześć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­sze­ścio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estošeśćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestosześcioletni

 rzecz. trzydziestosześciolatka ż.

Wiktionary


trzydziestosześciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści sześć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­sze­ścio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: ṭšyʒ́estošeśćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestosześcioletni

 rzecz. trzydziestosześciolatek m.

Wiktionary


trzydziestosześcioletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści sześć lat, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści sześć lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści sześć lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści sześć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzy­dzie­sto­sze­ścio­let­ni męż­czyz­na zgi­nął w so­bot­nie przed­po­łud­nie, gdy prze­jeż­dżał na swym ro­we­rze pod drze­wem przy placu Tra­u­gut­ta.

 (1.1) Miał koło pięć­dzie­siąt­ki, ja gra­łam ko­bie­tę trzy­dzie­sto­sze­ścio­let­nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estošeśćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestosześciolatek m., trzydziestosześciolatka ż.

Wiktionary


trzydziestotomowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzy­dzie­stu tomów, za­war­ty w trzy­dzie­stu to­mach, wy­da­ny w trzy­dzie­stu to­mach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: ṭšyʒ́estotõmovy

Wiktionary


trzydziestotonowy

1. wa­żą­cy trzy­dzie­ści ton;
2. mie­szczą­cy trzy­dzie­ści ton cze­goś;
3. mo­gą­cy unieść trzy­dzie­ści ton


SJP.pl


trzydziestotrzyipółletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata i pół roku


SJP.pl


trzydziestotrzylatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­dzie­ści trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­dzie­sto­trzy­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlatɛk, AS: ṭšyʒ́estoṭšylatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestotrzyletni

 rzecz. trzydziestotrzylatka ż.

Wiktionary


trzydziestotrzylatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca trzy­dzie­ści trzy lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­dzie­ści trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­dzie­sto­trzy­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlatka, AS: ṭšyʒ́estoṭšylatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzydziestotrzyletni

 rzecz. trzydziestotrzylatek m.

Wiktionary


trzydziestotrzyletni

ma­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata, trwa­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­dzie­ści trzy lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­ja­ciel mo­je­go stry­ja, uro­dzo­ny w ty­siąc osiem­set osiem­dzie­sią­tym ósmym, w roku ty­siąc dzie­więć­set dwu­dzie­stym pier­wszym był już trzy­dzie­sto­trzy­let­nim męż­czyz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛstɔṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyʒ́estoṭšyletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestotrzylatek m., trzydziestotrzylatka ż.

Wiktionary


trzydziestotysięcznik

sta­tek o no­śno­ści trzy­dzie­stu ty­się­cy ton


SJP.pl


trzydziestościan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o trzy­dzie­stu ścia­nach

Wiktionary


trzydziesty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 30


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 30

Wiktionary

Trzy­dzie­sty – część mia­sta Dą­bro­wy Gór­ni­czej. Obej­mu­je za­bu­do­wa­nia w re­jo­nie ulicy Po­dłę­knic­kiej.

Ob­szar ten wy­łą­czo­no z gminy Go­ło­nóg i włą­czo­no do Dą­bro­wy Gór­ni­czej 12 wrze­śnia 1953.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W so­bo­tę spo­ty­ka­my się z daw­ny­mi ko­le­żan­ka­mi i ko­le­ga­mi z okaz­ji trzy­dzie­stej rocz­ni­cy ma­tu­ry.

 (1.1) Do trzy­dzie­ste­go pier­wsze­go wy­da­nia ka­ta­lo­gu na­sze­go domu auk­cyj­ne­go wkradł się sze­reg li­te­ró­wek.

 (1.1) Nakaz po­sia­da­nia spisu prawa nie miał­by jed­nak sensu, gdyby w trzy­dzie­stych la­tach VIII w. przy­najm­niej niek­tó­rzy ba­war­scy ko­me­so­wie nie znali ła­ci­ny i sztu­ki pi­sa­nia lub nie dy­spo­no­wa­li w są­dzie pi­śmien­ny­mi po­moc­ni­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ, AS: ṭšyʒ́esty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziecha ż., trzydziestka ż.

 licz. trzydzieści, trzydzieścioro

 temsłow. trzydziesto-

Wiktionary


trzydzieści

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 30


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) 30

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa razy trzy­dzie­ści to kopa, czyli sześć­dzie­siąt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi, AS: ṭšyʒ́ėśći

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziecha ż., trzydziestka ż.

 przym. trzydziesty

 licz. trzydzieścioro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapis arabski 30; zapis rzymski XXX

Wiktionary


trzydzieścioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 30, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 30

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W na­szej kla­sie jest trzy­dzie­ścio­ro ucz­niów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨd͡ʑɛ̇ɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: ṭšyʒ́ėśćoro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzydziestka ż.

 przym. trzydziesty

 licz. trzydzieści

Wiktionary


trzyelementowy

zło­żo­ny z trzech ele­men­tów; tró­je­le­men­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech ele­men­tów

Wiktionary


trzyetapowy

skła­da­ją­cy się z trzech eta­pów; tró­je­ta­po­wy


SJP.pl


trzyfazowy

trój­fa­zo­wy;
1. skła­da­ją­cy się z trzech faz, eta­pów;
2. dzia­ła­ją­cy w ukła­dzie od­po­wied­nich trzech prą­dów prze­mien­nych


SJP.pl


trzyfrankowy

ma­ją­cy war­tość trzech fran­ków


SJP.pl


trzyfunkcyjny

ma­ją­cy trzy funk­cje; trój­funk­cyj­ny


SJP.pl


trzyfuntowy

ma­ją­cy war­tość trzech fun­tów


SJP.pl


trzygarncowy

o po­jem­no­ści trzech garn­ców


SJP.pl


trzygarncówka

na­czy­nie o po­jem­no­ści trzech garn­ców


SJP.pl


trzygniazdkowy

skła­da­ją­cy się z trzech gnia­zdek


SJP.pl


trzygodzinny

trwa­ją­cy trzy go­dzi­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy go­dzi­ny

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzech go­dzin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po trzy­go­dzin­nej prze­pro­wadz­ce do nowej sie­dzi­by firmy cze­ka­ły na mnie same nie­spo­dzian­ki.

 (1.1) Trzy­go­dzin­ny spek­takl os­nu­ty jest na mo­ty­wach „Czło­wie­ka śmie­chu”, ro­man­tycz­nej po­wie­ści Wik­to­ra Hugo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: ṭšygoʒ́ĩ•ny

Wiktionary


trzygramowy

wa­żą­cy trzy gramy


SJP.pl


trzygroszowy

ma­ją­cy war­tość trzech gro­szy


SJP.pl


trzygroszówka

dawna mo­ne­ta trzy­gro­szo­wa


SJP.pl


trzygłosowy

zło­żo­ny z trzech gło­sów, skom­po­no­wa­ny na trzy głosy, wy­ko­ny­wa­ny przez trzy głosy itp.


SJP.pl


trzygłowy

ma­ją­cy trzy głowy; trój­gło­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy głowy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trzygłów m.

 przym. trójgłowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójgłowy

Wiktionary


trzygłów

bó­stwo sło­wiań­skie


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „Try­gław”. Zo­bacz też: Try­gław (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Trzy­głów (także: Trzy­gław, Try­gław; dosł. „ma­ją­cy trzy głowy”) – bóg Po­mo­rzan i praw­do­po­dob­nie Sło­wian po­łab­skich, czczo­ny w Szcze­ci­nie, Wo­li­nie i praw­do­po­dob­nie Bren­nie (ob. Bran­den­burg). Kult pot­wier­dzo­ny od 1124 r., m.in. w ży­wo­tach św. Ot­to­na z Bam­ber­gu, ofi­cjal­nie upadł w 1127 r.

Wikipedia


trzyhektarowy

a) bę­dą­cy wiel­ko­ści trzech hek­ta­rów;
b) po­sia­da­ją­cy trzy hek­ta­ry ziemi (np. rol­nik trzy­hek­ta­ro­wy)


SJP.pl


trzyipółgodzinny

trwa­ją­cy trzy i pół go­dzi­ny


SJP.pl


trzyipółkrotność

→ trzy­i­pół­krot­ny


SJP.pl

Patrz:

trzyipółkrotny

trzyipółkrotny

pow­ta­rza­ją­cy się trzy i pół raza


SJP.pl


trzyipółletni

ma­ją­cy trzy lata i pół roku


SJP.pl


trzyipółmetrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzech i pół metra


SJP.pl


trzyipółmilionowy

li­czą­cy trzy i pół mi­lio­na cze­goś


SJP.pl


trzyizbowy

skła­da­ją­cy się z trzech izb


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zło­żo­ny z trzech izb, po­mie­szczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bu­do­wa­li trzy­i­zbo­we cha­łu­py kryte strze­chą.

Wiktionary


trzyjajeczny

za­wie­ra­ją­cy w skła­dzie trzy jajka, np. ma­ka­ron trzy­ja­jecz­ny


SJP.pl


trzyjęzyczny

trój­ję­zycz­ny;
1. po­słu­gu­ją­cy się trze­ma ję­zy­ka­mi;
2. na­pi­sa­ny w trzech ję­zy­kach;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się trze­ma ję­zy­ka­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się trze­ma ję­zy­ka­mi

 (1.2) na­pi­sa­ny w trzech ję­zy­kach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ṭšyi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) trójjęzyczny

Wiktionary


trzykadłubowiec

sta­tek ma­ją­cy trzy ka­dłu­by


SJP.pl


trzykadłubowy

ma­ją­cy trzy ka­dłu­by


SJP.pl


trzykanałowy

ma­ją­cy trzy ka­na­ły; trój­ka­na­ło­wy


SJP.pl


trzykaratowy

wa­żą­cy trzy ka­ra­ty


SJP.pl


trzykartkowy

ma­ją­cy trzy kart­ki


SJP.pl


trzykierunkowy

pro­wa­dzo­ny w trzech kie­run­kach; trój­kie­run­ko­wy


SJP.pl


trzykilogramowy

1. wa­żą­cy 3 ki­lo­gra­my;
2. przez­na­czo­ny na 3 ki­lo­gra­my cze­goś


SJP.pl


trzykilometrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzech ki­lo­me­trów, wy­no­szą­cy trzy ki­lo­me­try


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma wiel­kość (dłu­gość) trzech ki­lo­me­trów

Wiktionary


trzykilowy

po­tocz­nie: trzy­ki­lo­gra­mo­wy


SJP.pl


trzyklamrowy

ma­ją­cy trzy klam­ry


SJP.pl


trzyklapowy

o li­ściach, owo­cach, to­reb­kach na­sien­nych: po­dzie­lo­ny na pięć czę­ści; trój­kla­po­wy


SJP.pl


trzyklasowy

obej­mu­ją­cy trzy klasy, ma­ją­cy trzy klasy; trój­kla­so­wy


SJP.pl


trzyklasówka

po­tocz­nie: szko­ła trzy­kla­so­wa


SJP.pl


trzykolorowy

skła­da­ją­cy się z trzech ko­lo­rów; trój­barw­ny


SJP.pl


trzykolumnowy

ma­ją­cy trzy ko­lum­ny; trój­ko­lum­no­wy


SJP.pl


trzykomorowy

ma­ją­cy trzy ko­mo­ry; trój­ko­mo­ro­wy


SJP.pl


trzykomórkowy

skła­da­ją­cy się z trzech ko­mó­rek


SJP.pl


trzykondygnacyjny

skła­da­ją­cy się z trzech kon­dy­gna­cji; trój­kon­dy­gna­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy kon­dy­gna­cje

Wiktionary


trzykonny

1. o po­jeź­dzie: za­przę­żo­ny w trzy konie;
2. o sil­ni­ku: ma­ją­cy moc trzech koni me­cha­nicz­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o po­ja­zdach: taki, który jest za­przę­ga­ny do trzech koni

 (1.2) skła­da­ją­cy się z trzech koni

 (1.3) techn. mot. ma­ją­cy moc trzech koni me­cha­nicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pę­dził przez drogę w trzy­kon­nym za­przę­gu nie ba­cząc na nic.

Wiktionary


trzykołowiec

ma­ją­cy trzy koła


SJP.pl


trzykołowy

ma­ją­cy trzy koła; trój­ko­ło­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. trój­ko­ło­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzykołowiec m.

Wiktionary


trzykośny

o łą­kach itp.: ko­szo­ny trzy razy w roku


SJP.pl


trzykreślny

ok­ta­wa trzy­kreśl­na - jedna z oktaw (dźwię­ki oz­na­cza­ne ma­ły­mi li­te­ra­mi z trój­ką arab­ską w gór­nym in­dek­sie)


SJP.pl


trzykrotka

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ko­me­li­no­wa­tych, po­cho­dzą­cy z Ame­ry­ki, obej­mu­ją­cy około 70 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych od po­łud­nio­wej Ka­na­dy do pół­noc­nej Ar­gen­ty­ny, upra­wia­nych w do­nicz­kach jako kwiat ozdob­ny; tra­de­skan­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tra­de­scan­tia|ref=tak., ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny ko­me­li­no­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju trzy­krot­ka (1.1)

Wiktionary

Trzy­krot­ka, tra­de­skan­cja ("Tra­de­scan­tia" L.) – ro­dzaj ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych, z ro­dzi­ny ko­me­li­no­wa­tych ("Com­me­li­na­ce­ae"), po­cho­dzą­cych z Ame­ry­ki. Na­le­ży do niego ok. 70 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych od po­łud­nio­wej Ka­na­dy do pół­noc­nej Ar­gen­ty­ny. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "" L. Na­u­ko­wa nazwa ro­dza­jo­wa upa­mięt­nia star­sze­go (ok. 1570–1638), ogrod­ni­ka Ka­ro­la I Stu­ar­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trzy­krot­ka jest łatwą w upra­wie ro­śli­ną do­nicz­ko­wą, którą można zo­ba­czyć w wielu do­mach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈkrɔtka, AS: ṭšykrotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzykrotność ż.

 przym. trzykrotny

 przysł. trzykrotnie, trzykroć

 liczgł. trzykroć

Wiktionary


trzykrotnie

przy­słó­wek

 (1.1) trzy razy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈkrɔtʲɲɛ, AS: ṭšykrotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzykrotka ż., trzykrotność ż.

 przym. trzykrotny

 przysł. trzykroć

 liczgł. trzykroć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzykroć

Wiktionary


trzykrotność

→ trzy­krot­ny


SJP.pl

Patrz:

trzykrotny

trzykrotny

pow­ta­rza­ją­cy się trzy razy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/pow­ta­rza­ją­cy się trzy razy

 (1.2) taki, który osią­gnął/zdo­był/robił coś trzy razy

 (1.3) trzy razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈkrɔtnɨ, AS: ṭšykrotny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzykrotka ż., trzykrotność ż.

 przysł. trzykrotnie, trzykroć

 liczgł. trzykroć

Wiktionary


trzykroć

trzy razy; trzy­krot­nie


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) przest. dziś książk. trzy­krot­nie, trzy razy

li­czeb­nik głów­ny

 (2.1) przest. 300 000

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzykrotka ż., trzykrotność ż.

 przym. trzykrotny

 przysł. trzykrotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzykrotnie

Wiktionary


trzykółka

po­tocz­nie: wózek trzy­ko­ło­wy


SJP.pl


trzylampowy

ma­ją­cy trzy lampy; trój­lam­po­wy


SJP.pl


trzylatek

dziec­ko ma­ją­ce trzy lata


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­piec w wieku trzech lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈlatɛk, AS: ṭšylatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzyletni

 rzecz. trzylatka ż.

Wiktionary


trzylatka

1. dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy lata;
2. okres obej­mu­ją­cy trzy lata


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziew­czyn­ka ma­ją­ca trzy lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈlatka, AS: ṭšylatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzyletni

 rzecz. trzylatek m.

Wiktionary


trzylatki

1. dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy lata;
2. okres obej­mu­ją­cy trzy lata


SJP.pl


trzylecie

1. okres trzech lat;
2. trze­cia rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl


trzyletni

ma­ją­cy trzy lata, trwa­ją­cy trzy lata itp.; trzech­let­ni (rzad­ko)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy lata

 (1.2) trwa­ją­cy trzy lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Całe szczę­ście, że Ka­rol­cia zdo­ła­ła w ja­kiejś chwi­li, kiedy Adaś gapił się na wie­wiór­kę, wyjąć mu kred­kę z ręki. Po pro­stu wy­ję­ła i miała za­miar jak naj­szyb­ciej wyjść z sali, kiedy jakiś malec, no na­praw­dę taki zu­peł­nie ma­lut­ki chłop­czyk, może trzy­let­ni, za­czął wołać, że chciał­by mieć kró­licz­ka.

 (1.2) W trzy­let­niej szko­le za­wo­do­wej nie­wi­do­ma mło­dzież uczy się za­wo­dów: dzie­wia­rza ma­szy­no­we­go, ślu­sa­rza, in­tro­li­ga­to­ra, szczot­ka­rza i ple­cion­ka­rza (ko­szy­ka­rza).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: ṭšyletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzylecie n., trzylatek m., trzylatka ż.

Wiktionary


trzylinijkowy

skła­da­ją­cy się z trzech li­ni­jek; trzy­wer­so­wy, trój­wer­so­wy, trzy­wier­szo­wy


SJP.pl


trzyliniowy

ma­ją­cy trzy linie; trój­li­nio­wy


SJP.pl


trzylistny

ma­ją­cy trzy li­ście; trój­list­ny


SJP.pl


trzyliterowy

zło­żo­ny z trzech liter


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który skła­da się z trzech liter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nazwa par­tii braci Ka­czyń­skich ma trzy­li­te­ro­wy skrót: PiS.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨlʲitɛˈrɔvɨ, AS: ṭšylʹiterovy

Wiktionary


trzyliterówka

słowo trzy­li­te­ro­we; trój­ka, trój­li­te­rów­ka


SJP.pl


trzylitrowy

ma­ją­cy ob­ję­tość trzech li­trów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy po­jem­ność trzech li­trów, za­wie­ra­ją­cy trzy litry cze­goś

Wiktionary


trzylokalowy

skła­da­ją­cy się z trzech lo­ka­li


SJP.pl


trzylufowy

ma­ją­cy trzy lufy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. ma­ją­cy trzy lufy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójlufowy

Wiktionary


trzymacz

prze­sta­rza­le: osoba, która coś trzy­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ten, kto trzy­ma

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) coś, co pod­trzy­mu­je inną rzecz

 (2.2) he­rald. ele­ment udo­stoj­nia­ją­cy herb w po­sta­ci zwie­rzę­cia lub fi­gu­ry go pod­trzy­mu­ją­cej;

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Na więk­szo­ści (…) zdjęć dzie­ci mają taki do­dat­ko­wy trzy­macz pasów na wy­so­ko­ści klat­ki pier­sio­wej.

 (2.2) Kan­gur i emu są trzy­ma­cza­mi herbu Au­stra­lii.

 (2.2) Jed­no­ro­żec po­ja­wia się jako trzy­macz w her­bie Szko­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzymak mrz., trzymanie n.

 czas. trzymać ndk.

Wiktionary


trzymadełko

zdrob­nie­nie od: trzy­ma­dło


SJP.pl


trzymadło

1. urzą­dze­nie do przy­trzy­my­wa­nia przed­mio­tów w cza­sie ich obrób­ki (np. szli­fo­wa­nia);
2. uchwyt, rę­ko­jeść


SJP.pl


trzymak

1. na­rzę­dzie ślu­sar­skie, słu­żą­ce do trzy­ma­nia obra­bia­ne­go przed­mio­tu;
2. dzier­żak, ce­pi­sko


SJP.pl


trzymandatowy

trzy­man­da­to­wy okręg wy­bor­czy - okręg, w któ­rym do ob­ję­cia są trzy man­da­ty po­sel­skie


SJP.pl


trzymanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trzy­mać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈmãɲɛ, AS: ṭšỹmãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. utrzymywać, wstrzymać, trzymać ndk.

 rzecz. trzymacz mos./mrz.

Wiktionary


trzymanka

po­tocz­nie: trzy­ma­nie się cze­goś; zwy­kle w zwro­cie: bez trzy­man­ki - nie trzy­ma­jąc się rę­ko­ma


SJP.pl


trzymasztowiec

sta­tek trój­masz­to­wy (trzy­masz­to­wy); trój­masz­to­wiec


SJP.pl


trzymasztowy

ma­ją­cy trzy masz­ty; trój­masz­to­wy


SJP.pl


trzymać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) chwy­cić coś / kogoś (np. rę­ka­mi, no­ga­mi, zę­ba­mi) i nie wy­pu­szczać

 (1.2) usta­wić kogoś / coś w okre­ślo­nej po­zy­cji, po­ło­że­niu i utrzy­my­wać tę po­zy­cję

 (1.3) zmu­szać kogoś do prze­by­wa­nia gdzieś, prze­trzy­my­wać kogoś w zam­knię­ciu; wię­zić

 (1.4) spra­wo­wać opie­kę nad czymś, opie­ko­wać się czymś, dbać o to i za­rzą­dzać tym; pil­no­wać

 (1.5) po­zo­sta­wiać w okre­ślo­nym sta­nie lub w okre­ślo­nej sy­tu­a­cji

 (1.6) prze­cho­wy­wać

 (1.7) pot. ho­do­wać

 (1.8) pot. za­mo­co­wy­wać

 (1.9) za­trud­niać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trzy­mać się

 (2.1) przy­trzy­my­wać coś w celu za­cho­wa­nia okre­ślo­nej po­zy­cji (nie­prze­wró­ce­nia się / nie­wy­pad­nię­cia itp.)

 (2.2) być w do­brej kon­dy­cji fi­zycz­nej

 (2.3) sta­no­wić ca­łość, nie roz­pa­dać się

 (2.4) przy­trzy­my­wać włas­ną część ciała lub odzie­ży

 (2.5) przy­trzy­my­wać sobie wza­jem­nie część ciała lub odzie­ży

 (2.6) utrzy­mać okre­ślo­ny dy­stans od cze­goś

 (2.7) po­stę­po­wać we­dług (cze­goś)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzy­ma w ręku ze­ga­rek, ale nie chce nam podać go­dzi­ny.

 (1.2) Trzy­maj ręce wy­so­ko, tak żebym je wi­dział.

 (1.3) Trzy­ma­ją go w wię­zie­niu już od dwóch lat.

 (1.4) Każdy ku­stosz musi trzy­mać pie­czę nad zbio­ra­mi mu­ze­al­ny­mi.

 (1.5) Nie mogę go dłu­żej trzy­mać w nie­pew­no­ści.

 (1.5) Na obec­nych stu­diach trzy­ma mnie je­dy­nie nie­moż­ność pod­ję­cia de­cyz­ji o re­zy­gna­cji z nich

 (1.6) Wszyst­kie swoje za­pa­sy trzy­mam w spi­żar­ni.

 (1.7) Już od roku nie trzy­ma żad­nych zwie­rząt.

 (1.8) To dobre nici, będą trzy­mać mocno i szew nie pę­knie.

 (1.9) Trzy­mam tego kie­row­cę, bo jest do­brym pra­cow­ni­kiem.

 (2.1) Trzy­maj się po­rę­czy, bo na scho­dach jest śli­sko.

 (2.2) On do­brze się trzy­ma jak na swój wiek.

 (2.2) Jak do­brze trzy­ma się ten czło­wiek.

 (2.3) Póki wszyst­ko się trzy­ma, nie będę tego ru­szać.

 (2.4) Jacek upadł i z bólu trzy­ma się za nogę.

 (2.6) Trzy­maj się ode mnie z da­le­ka, ty per­wer­sie!

 (2.6) Zro­zu­mia­łem, że wy­bu­chła epi­de­mia, od któ­rej trze­ba się trzy­mać z da­le­ka, choć bę­dzie to trud­ne.

 (2.7) (…) naj­waż­niej­szy pro­blem to prze­dłu­że­nie czasu ludz­kie­go życia. Jed­nak każdy z nas trzy­ma­jąc się okre­ślo­nych reguł hi­gie­ny i die­te­ty­ki, może prze­dłu­żyć ten czas i po­wi­nien to zro­bić dla sie­bie, swo­jej ro­dzi­ny i swo­jej Oj­czyz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ, AS: ṭšỹmać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzymacz mos./mrz., trzymanka ż., trzymak m., trzymanie n., dotrzymanie n., dotrzymywanie n., otrzymanie n., otrzymywanie n., podtrzymanie n., podtrzymywanie n., pootrzymywanie n., potrzymanie n., powstrzymanie n., powstrzymywanie n., pozatrzymywanie n., przetrzymanie n., przetrzymywanie n., przytrzymanie n., przytrzymywanie n., utrzymanie n., utrzymywanie n., wstrzymanie n., wstrzymywanie n., wytrzymanie n., wytrzymywanie n., zatrzymanie n., zatrzymywanie n.

 czas. dotrzymać dk., dotrzymywać ndk., otrzymać dk., otrzymywać ndk., podtrzymać dk., podtrzymywać ndk., pootrzymywać dk., potrzymać dk., powstrzymać dk., powstrzymywać ndk., pozatrzymywać dk., przetrzymać dk., przetrzymywać ndk., przytrzymać dk., przytrzymywać ndk., utrzymać dk., utrzymywać ndk., wstrzymać dk., wstrzymywać ndk., wytrzymać dk., wytrzymywać ndk., zatrzymać dk., zatrzymywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzierżyć, reg. śl. dzierżeć

Wiktionary


trzymeczowy

skła­da­ją­cy się z trzech me­czów


SJP.pl


trzymetrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzech me­trów, wy­no­szą­cy trzy metry


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mie­rzą­cy trzy metry albo trzy metry kwa­dra­to­we

Wiktionary


trzymiejscowy

ma­ją­cy trzy miej­sca


SJP.pl


trzymiesięczny

ma­ją­cy trzy mie­sią­ce, trwa­ją­cy trzy mie­sią­ce itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy mie­sią­ce

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzech mie­się­cy

 (1.3) przy­pa­da­ją­cy co trzy mie­sią­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: ṭšỹmʹi ̯ėśẽṇčny

Wiktionary


trzymiliardowy

li­czą­cy trzy mi­liar­dy cze­goś


SJP.pl


trzymilionowy

li­czą­cy trzy mi­lio­ny cze­goś


SJP.pl


trzymilowy

ma­ją­cy dłu­gość trzech mil, wy­no­szą­cy trzy mile


SJP.pl


trzyminutowy

trwa­ją­cy trzy mi­nu­ty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy trzy mi­nu­ty

Wiktionary


trzyminutówka

au­dy­cja te­le­wi­zyj­na lub ra­dio­wa trwa­ją­ca trzy mi­nu­ty


SJP.pl


trzymodułowy

zbu­do­wa­ny z trzech mo­du­łów; trój­mo­du­ło­wy


SJP.pl


trzymonaw

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. przest. pod­naw­ka, ryba z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eche­ne­i­dae|ref=tak.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rzu­co­ne w morze trzy­mo­na­wy roz­po­czę­ły na­tych­miast swą czyn­ność, cze­pia­ją się sko­ru­py żółwi tak zaw­zię­cie, że da­ły­by się ra­czej roz­szar­pać niż oder­wać od swej zdo­by­czy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzymonawka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podnawka, remora; przest. trzymonawka, ssacz, tarczygłów

Wiktionary


trzymorgowy

skła­da­ją­cy się z trzech mórg


SJP.pl


trzymorowy

obej­mu­ją­cy trzy mory, trwa­ją­cy trzy mory


SJP.pl


trzynasta

go­dzi­na trzy­na­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) go­dzi­na 13, go­dzi­na pier­wsza po po­łud­niu

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: trzy­na­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) mój sa­mo­lot od­la­tu­je mniej wię­cej o trzy­na­stej albo o czter­na­stej, albo o pięt­na­stej, albo coś koło tego.

Wiktionary

Powiązane:

 licz. trzynaście

 przym. trzynasty

Wiktionary


trzynastak

ktoś zwią­za­ny z obiek­tem (np. dru­ży­ną, od­dzia­łem) oz­na­czo­nym licz­bą 13


SJP.pl


trzynastka

1. licz­ba 13;
2. wiek osoby ma­ją­cej trzy­na­ście lat;
3. coś oz­na­czo­ne­go nu­me­rem 13;
4. zbiór trzy­na­stu jed­no­stek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) licz­ba 13

 (1.2) coś, czego jest 13, ca­łość skła­da­ją­ca się z 13 ele­men­tów, jed­no­stek itp.

 (1.3) to, co ma numer 13, jest oz­na­czo­ne licz­bą 13, np. dom, au­to­bus

 (1.4) do­dat­ko­wa pen­sja wy­pła­ca­na w niek­tó­rych za­kła­dach pracy; trzy­na­sta pen­sja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wielu ho­te­lach nie ma po­ko­ju numer trzy­na­ście, bo trzy­nast­ka jest uwa­ża­na za licz­bę pe­cho­wą.

 (1.2) Cała trzy­nast­ka wesz­ła na bo­i­sko i do­pie­ro ka­pi­tan zde­cy­do­wał, kto bę­dzie grał.

 (1.3) Mia­łem je­chać trój­ką, a przez po­mył­kę wsia­dłem do trzy­nast­ki.

 (1.4) W na­szym za­kła­dzie pracy trzy­nast­ka jest wy­pła­ca­na do­pie­ro w marcu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈnastka, AS: ṭšỹnastka

Wiktionary

Powiązane:

 licz. trzynaście, trzynaścioro

 przym. trzynasty

Wiktionary


trzynastkowy

→ trzy­nast­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą trzy­na­ście, do­ty­czą­cy licz­by trzy­na­ście

Wiktionary

Patrz:

trzynastka

trzynastoboczny

ma­ją­cy 13 boków


SJP.pl


trzynastocyfrowy

zło­żo­ny z trzy­na­stu cyfr


SJP.pl


trzynastodniowy

trwa­ją­cy trzy­na­ście dni


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy­na­ście dni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzy­na­stu dni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W oś­wię­cim­skiej ga­le­rii Pro Arte do­biegł końca trzy­na­stod­nio­wy ple­ner Art'01.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈdʲɲɔvɨ, AS: ṭšỹnastodʹńovy

Wiktionary


trzynastogodzinny

trwa­ją­cy trzy­na­ście go­dzin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy­na­ście go­dzin

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzy­na­stu go­dzin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: ṭšỹnastogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary


trzynastokilometrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzy­na­stu ki­lo­me­trów, wy­no­szą­cy trzy­na­ście ki­lo­me­trów


SJP.pl


trzynastokrotnie

przy­słó­wek

 (1.1) trzy­na­ście razy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 31-let­niej hi­sto­rii MŚ Po­la­cy trzy­na­sto­krot­nie sta­wa­li na po­dium.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: ṭšỹnastokrotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzynastokrotność ż.

 przym. trzynastokrotny

Wiktionary


trzynastokrotność

→ trzy­na­sto­krot­ny


SJP.pl

Patrz:

trzynastokrotny

trzynastokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się trzy­na­ście razy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/pow­ta­rza­ją­cy się trzy­na­ście razy

 (1.2) taki, który osią­gnął/zdo­był/robił coś trzy­na­ście razy

 (1.3) trzy­na­ście razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈkrɔtnɨ, AS: ṭšỹnastokrotny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzynastokrotność ż.

 przysł. trzynastokrotnie

Wiktionary


trzynastokąt

fi­gu­ra pła­ska ma­ją­ca 13 kątów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­kąt o trzy­na­stu bo­kach

Wiktionary

Trzy­na­sto­kąt fo­rem­ny (ina­czej tri­ska­i­de­ka­gon) – wie­lo­kąt wy­pu­kły, który ma trzy­na­ście boków jed­na­ko­wej dłu­go­ści oraz trzy­na­ście rów­nych kątów. Każdy z nich ma miarę około 152,308°, zaś suma wszyst­kich kątów wew­nętrz­nych jest równa 1980°.

Skon­stru­o­wa­nie trzy­na­sto­ką­ta fo­rem­ne­go za po­mo­cą zwy­kłe­go cyr­kla oraz li­nij­ki jest nie­moż­li­we (zob. twier­dze­nie Ga­us­sa-Want­ze­la). Jest ono jed­nak wy­ko­nal­ne przy uży­ciu tzw. kon­struk­cji ne­u­sis, w któ­rej można sto­so­wać obra­ca­ją­cą się li­nij­kę z po­dział­ką.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. trzynastokątny

 rzecz. trzynastokącik mrz.

Wiktionary


trzynastolatek

chło­piec trzy­na­sto­let­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­pak ma­ją­cy trzy­na­ście lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca trzy­na­ście lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od trzy­na­sto­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈlatɛk, AS: ṭšỹnastolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzynastoletni

 rzecz. trzynastolatka

Wiktionary


trzynastolatka

dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy­na­ście lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziew­czy­na ma­ją­ca trzy­na­ście lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca trzy­na­ście lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od trzy­na­sto­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈlatka, AS: ṭšỹnastolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzynastoletni

 rzecz. trzynastolatek m.

Wiktionary


trzynastolatki

dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca trzy­na­ście lat


SJP.pl


trzynastolecie

1. okres trzy­na­stu lat;
2. trzy­na­sta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl


trzynastoletni

1. trwa­ją­cy trzy­na­ście lat; przy­pa­da­ją­cy za trzy­na­ście lat;
2. bę­dą­cy w wieku trzy­na­stu lat, ma­ją­cy trzy­na­ście lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy­na­ście lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­na­ście lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­waż­niej­szy był jed­nak tron w Kra­ko­wie, uzy­ska­ny na za­sa­dzie opie­ki nad wdową po Lesz­ku Bia­łym Grzy­mi­sła­wie i trzy­na­sto­let­nim, sła­bo­wi­tym Bol­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈlɛtʲɲi, AS: ṭšỹnastoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzynastolecie n., trzynastolatek m., trzynastolatka ż.

Wiktionary


trzynastoliterowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który skła­da się z trzy­na­stu liter

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈnastɔˌlʲitɛˈrɔvɨ, AS: ṭšỹnastolʹiterovy

Wiktionary


trzynastomiesięczny

ma­ją­cy trzy­na­ście mie­się­cy, trwa­ją­cy trzy­na­ście mie­się­cy itp.


SJP.pl


trzynastominutowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy trzy­na­ście minut

Wiktionary


trzynastoodcinkowy

skła­da­ją­cy się z trzy­na­stu od­cin­ków


SJP.pl


trzynastoosobowy

1. skła­da­ją­cy się z trzy­na­stu osób;
2. przez­na­czo­ny dla trzy­na­stu osób


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla trzy­na­stu osób, mo­gą­cy po­mie­ścić trzy­na­ście osób

 (1.2) zło­żo­ny z trzy­na­stu osób, wy­ko­ny­wa­ny przez trzy­na­ście osób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzy­na­sto­o­so­bo­wy ze­spół two­rzą obec­nie ucz­nio­wie szko­ły pod­sta­wo­wej, gim­naz­jum i li­ce­um.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔːsɔˈbɔvɨ, AS: ṭšỹnast•osobovy

Wiktionary


trzynastopiętrowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zło­żo­ny z par­te­ru i trzy­na­stu kon­dy­gna­cji po­ło­żo­nych nad nim

Wiktionary


trzynastostopniowy

1. ma­ją­cy trzy­na­ście stop­ni (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy trzy­na­ście stop­ni, eta­pów


SJP.pl


trzynastotomowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzy­na­stu tomów, za­war­ty w trzy­na­stu to­mach, wy­da­ny w trzy­na­stu to­mach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: ṭšỹnastotõmovy

Wiktionary


trzynastotonowy

wa­żą­cy trzy­na­ście ton


SJP.pl


trzynastotygodniowy

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy­na­ście ty­god­ni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzy­na­stu ty­god­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: ṭšỹnastotygodʹńovy

Wiktionary


trzynastowieczny

do­ty­czą­cy trzy­na­ste­go wieku, po­cho­dzą­cy z trzy­na­ste­go wieku, ży­ją­cy w trzy­na­stym wieku, dzie­ją­cy się w trzy­na­stym wieku itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­da­rzył się lub żył w trzy­na­stym wieku; taki, który po­cho­dzi z trzy­na­ste­go wieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O za­mierz­chłej, ponoć trzy­na­sto­wiecz­nej, hi­sto­rii szkol­ne­go bu­dyn­ku świad­czą wy­sta­ją­ce z piw­nicz­nych fun­da­men­tów ol­brzy­mie głazy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃nastɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ, AS: ṭšỹnastovʹi ̯ečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzynastowiecze n.

Wiktionary


trzynastozgłoskowiec

ro­dzaj ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go, w któ­rym każdy wers skła­da się z trzy­na­stu zgło­sek


SJP.pl

Trzy­na­stoz­gło­sko­wiec – for­mat wier­sza sy­la­bicz­ne­go, w któ­rym w każ­dym wer­sie wy­stę­pu­je trzy­na­ście sylab. W każ­dym wer­sie po 7. sy­la­bie wy­stę­pu­je śred­niów­ka. Trzy­na­stoz­gło­sko­wiec wy­ka­zu­je dużą od­por­ność na sy­la­bo­to­ni­za­cję. Jest naj­bar­dziej uni­wer­sal­nym for­ma­tem wier­sza pol­skie­go, sto­so­wa­nym we wszyst­kich trzech ro­dza­jach li­te­rac­kich, za­rów­no w ukła­dzie sty­chicz­nym, jak i zwrot­ko­wym, w ut­wo­rach o róż­nej dłu­go­ści – od dwóch do kil­ku­dzie­się­ciu ty­się­cy wer­sów.

Wikipedia


trzynastozgłoskowy

zło­żo­ny z trzy­na­stu zgło­sek (sylab); trzy­na­sto­sy­la­bo­wy


SJP.pl


trzynastościan

wie­lo­ścian o 13 ścia­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o trzy­na­stu ścia­nach

Wiktionary


trzynasty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 13


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 13

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) dzień mie­sią­ca po dwu­na­stym

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) trzy­na­sta: go­dzi­na trzy­na­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym ho­te­lu nie ma po­ko­jów na trzy­na­stym pię­trze, gdyż po­dob­no przy­no­si to pecha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈnastɨ, AS: ṭšỹnasty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzynasta ż., trzynastka ż.

 licz. trzynaście, trzynaścioro

 temsłow. trzynasto-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót 13.

Wiktionary


trzynawowy

ma­ją­cy trzy nawy; trój­na­wo­wy


SJP.pl


trzynaście

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 13


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) 13

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wielu ho­te­lach nie ma po­ko­ju numer trzy­na­ście, bo trzy­nast­ka jest uwa­ża­na za licz­bę pe­cho­wą.

 (1.1) Z moich obli­czeń wy­ni­ka, że osiem­dzie­siąt sześć plus trzy­na­ście równa się dzie­więć­dzie­siąt dzie­więć.

 (1.1) Prze­jazd me­trem w Mosk­wie kosz­tu­je trzy­na­ście rubli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨ̃ˈnaɕt͡ɕɛ, AS: ṭšỹnaśće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzynasta ż., trzynastka ż.

 licz. trzynaścioro

 przym. trzynasty

Wiktionary


trzynaścioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 13, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 13

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzy­na­ścio­ro ucz­niów z na­szej klasy (sze­ściu chłop­ców i sie­dem dziew­czy­nek) zak­wa­li­fi­ko­wa­ło się do fi­na­łu kon­kur­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨ̃naɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: ṭšỹnaśćoro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzynastka ż.

 przym. trzynasty

 licz. trzynaście

Wiktionary


trzyniec

1. mia­sto w Cze­chach, Třinec;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­nich Cze­chach, nad Olzą, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w obrę­bie Ślą­ska Cie­szyń­skie­go;

 (1.2) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim;

Wiktionary

Trzy­niec (cz., Trie­netz, Tri­nec) – mia­sto sta­tu­tar­ne we wschod­nich Cze­chach, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Fry­dek-Mi­stek, w obrę­bie Za­głę­bia Ostraw­sko-Kar­wiń­skie­go. Po­ło­żo­ne jest w hi­sto­rycz­nych gra­ni­cach re­gio­nu Ślą­ska Cie­szyń­skie­go, nad rzeką Olzą, na gra­ni­cy Po­gó­rza Mo­raw­sko-Ślą­skie­go i Po­gó­rza Ślą­skie­go, po­łud­nio­we dziel­ni­ce zaś w kot­li­nie roz­dzie­la­ją­cej Be­skid Ślą­ski i Be­skid Mo­raw­sko-Ślą­ski.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. trzyniecki

Wiktionary


trzyniecki

przy­miot­nik od: Trzy­niec


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Trzyń­cem, do­ty­czą­cy Trzyń­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trzyniec mrz.

Wiktionary


trzynitkowy

zro­bio­ny z trzech nitek


SJP.pl


trzynogi

ma­ją­cy trzy nogi; trój­noż­ny, trzy­noż­ny, trój­no­gi


SJP.pl


trzynożny

ma­ją­cy trzy nogi; trój­noż­ny, trzy­no­gi, trój­no­gi


SJP.pl


trzynożowy

wy­po­sa­żo­ny w trzy noże


SJP.pl


trzynsikitka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. plisz­ka

Wiktionary


trzyodcinkowy

skła­da­ją­cy się z trzech od­cin­ków


SJP.pl


trzyoddziałowy

ma­ją­cy trzy od­dzia­ły


SJP.pl


trzyokienny

ma­ją­cy trzy okna


SJP.pl


trzyoktawowy

ma­ją­cy roz­pię­tość trzech oktaw


SJP.pl


trzyosiowy

ma­ją­cy trzy osie; tró­jo­sio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy osie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójosiowy

Wiktionary


trzyosobowy

1. skła­da­ją­cy się z trzech osób (np. dru­ży­na trzy­o­so­bo­wa);
2. przez­na­czo­ny dla trzech osób (np. trzy­o­so­bo­wy po­jazd)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla trzech osób, mo­gą­cy po­mie­ścić trzy osoby

 (1.2) zło­żo­ny z trzech osób, wy­ko­ny­wa­ny przez trzy osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ty otrzy­mu­ją pokój trzy­o­so­bo­wy. Ładny, do­brze wy­po­sa­żo­ny, z dużym bal­ko­nem i ła­zien­ką.

 (1.2) Na nie­wiel­ką scenę w kącie sali wró­cił wła­śnie, z przy­słu­gu­ją­cej mu pięt­na­sto­mi­nu­to­wej przer­wy re­kre­a­cyj­nej, trzy­o­so­bo­wy ze­spół zło­żo­ny z gi­ta­rzy­sty, per­ku­si­sty i śpie­wacz­ki o pla­ty­no­wych wło­sach, ubra­nej w czar­no-sre­brzy­stą su­knię nie­po­trzeb­nie mocno od­sła­nia­ją­cą de­kolt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨɔsɔˈbɔvɨ, AS: ṭšyosobovy

Wiktionary


trzyostrzowy

ma­ją­cy trzy ostrza; tró­jo­strzo­wy


SJP.pl


trzyotworowy

ma­ją­cy trzy ot­wo­ry


SJP.pl


trzypak

zgrzew­ka za­wie­ra­ją­ca trzy jed­nost­ki da­ne­go pro­duk­tu, np. piwa, wody mi­ne­ral­nej; trój­pak


SJP.pl


trzypalnikowy

ma­ją­cy trzy pal­ni­ki


SJP.pl


trzypasmowy

skła­da­ją­cy się z trzech pasm (np. o dro­dze, jezd­ni), dzia­ła­ją­cy w trzech pas­mach itp.; trój­pas­mo­wy


SJP.pl


trzypasmówka

droga z trze­ma pa­sa­mi ruchu w tym samym kie­run­ku


SJP.pl


trzypensowy

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy trzy pensy, ma­ją­cy war­tość trzech pen­sów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpɛ̃w̃ˈsɔvɨ, AS: ṭšypẽũ̯sovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzypensówka

Wiktionary


trzypensówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. nu­mizm. mo­ne­ta o no­mi­na­le trzech pen­sów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpɛ̃w̃ˈsufka, AS: ṭšypẽũ̯sufka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzypensowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójpensówka

Wiktionary


trzypiętrowy

ma­ją­cy trzy pię­tra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zło­żo­ny z par­te­ru i trzech wyż­szych kon­dy­gna­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Biała tak­sów­ka wy­na­ję­ta w Pa­ler­mo do­wio­zła ją pod same drzwi jej ro­dzin­ne­go domu, szka­rad­ne­go, wą­skie­go, trzy­pię­tro­we­go bu­dyn­ku przy ul. Scor­so­ne 24.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzypiętrowiec m.

Wiktionary


trzypokojowy

zło­żo­ny z trzech po­ko­jów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) z trze­ma po­ko­ja­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łem wczo­raj trzy­po­ko­jo­we miesz­ka­nie w cen­trum mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpɔkɔˈjɔvɨ, AS: ṭšypokoi ̯ovy

Wiktionary


trzypokoleniowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech po­ko­leń

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpɔkɔlɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: ṭšypokolẽńovy

Wiktionary


trzypokładowy

ma­ją­cy trzy po­kła­dy


SJP.pl


trzypolówka

dawny sy­stem upra­wy roli po­dzie­lo­nej na trzy pola, upra­wia­ne na prze­mian; trój­po­lów­ka


SJP.pl


trzypoziomowy

skła­da­ją­cy się z trzech po­zio­mów; trój­po­zio­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) z trze­ma po­zio­ma­mi, ma­ją­cy trzy po­zio­my

Wiktionary


trzypołożeniowy

ma­ją­cy trzy po­ło­że­nia; trój­po­ło­że­nio­wy


SJP.pl


trzyprocentowy

sta­no­wią­cy trzy pro­cent ja­kiejś ca­ło­ści


SJP.pl


trzypromilowy

ma­ją­cy trzy pro­mi­le


SJP.pl


trzyprzewodowy

ma­ją­cy trzy prze­wo­dy elek­trycz­ne; trój­prze­wo­do­wy


SJP.pl


trzyprzęsłowy

ma­ją­cy trzy przę­sła; trój­przę­sło­wy


SJP.pl


trzypręgowy

kro­gu­lec trzy­prę­go­wy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych


SJP.pl


trzypunktowy

trój­punk­to­wy;
1. skła­da­ją­cy się z trzech punk­tów;
2. ma­ją­cy wy­miar trzech punk­tów (np. czcion­ka)


SJP.pl


trzypędowy

ma­ją­cy trzy pędy


SJP.pl


trzypłatkowy

ma­ją­cy trzy płat­ki


SJP.pl


trzypłatowiec

ko­pal­ny sta­wo­nóg mor­ski z ery pa­le­o­zo­icz­nej; trój­pła­to­wiec; try­lo­bit


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot o trzech pła­tach no­śnych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. try­lo­bit, ko­pal­ny sta­wo­nóg mor­ski

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨpwaˈtɔvʲjɛt͡s, AS: ṭšypu̯atovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójpłat m., trójpłatowiec m.

 przym. trzypłatowy, trójpłatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójpłat, trójpłatowiec

 (2.1) trylobit, trójpłatowiec

Wiktionary


trzypłytowy

skła­da­ją­cy się z trzech płyt; trój­pły­to­wy


SJP.pl


trzyramienny

ma­ją­cy trzy ra­mio­na, od­no­gi itp.; trój­ra­mien­ny


SJP.pl


trzyrazowy

1. za­cho­dzą­cy trzy razy;
2. mo­gą­cy być użyty trzy razy


SJP.pl


trzyrdzeniowy

ma­ją­cy trzy rdze­nie; trójr­dze­nio­wy


SJP.pl


trzyrodzinny

skła­da­ją­cy się z trzech ro­dzin


SJP.pl


trzyrublowy

ma­ją­cy war­tość trzech rubli


SJP.pl


trzyrublówka

ro­syj­ski ban­knot o war­to­ści trzech rubli


SJP.pl


trzyrundowy

trwa­ją­cy trzy rundy


SJP.pl


trzyrzędowiec

sta­ro­żyt­ny sta­tek fe­nic­ki, grec­ki lub rzym­ski, za­o­pa­trzo­ny w trzy rzędy wio­seł; trój­rzę­do­wiec


SJP.pl


trzyrzędowy

ma­ją­cy trzy rzędy; trój­rzę­do­wy


SJP.pl


trzyrzędówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Czer­nia­ków. akor­de­on

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moż­li­wo­ścią do­rob­ku a rów­no­cze­śnie i za­ba­wą były cha­u­ze­ra­ki (or­kie­stry pod­wó­rzo­we skła­da­ją­ce się z trzy­rzę­dów­ki, klar­ne­tu i basu), gra­ją­ce z bi­glem, z raj­cem, z ku­rzym owo­cem szta­jer­skie i inne szem­ra­ne, to jest ut­wo­ry uz­na­ne przed dziel­ni­cę za swoje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzyrzędowiec mrz.

 przym. trzyrzędowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. akordeon.; gw. Czerniaków pedałówka

Wiktionary


trzysalowy

ma­ją­cy trzy sale


SJP.pl


trzysekcyjny

ma­ją­cy trzy sek­cje


SJP.pl


trzysekundowy

trwa­ją­cy trzy se­kun­dy


SJP.pl


trzysemestralny

trwa­ją­cy trzy se­me­stry


SJP.pl


trzysesyjny

skła­da­ją­cy się z trzech sesji


SJP.pl


trzysetka

1. licz­ba 300;
2. ca­łość skła­da­ją­ca się z trzy­stu czę­ści lub jed­no­stek;
3. to, co jest oz­na­czo­ne licz­bą 300


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 300

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzechsetny, trzysetny

 licz. trzysta

Wiktionary


trzysetny

trzech­set­ny;
1. bę­dą­cy ostat­nim ele­men­tem zbio­ru zło­żo­ne­go z trzy­stu jed­no­stek;
2. bę­dą­cy jedną z trzy­stu czę­ści


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od trzy­sta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭʃɨˈsɛtnɨ, AS: ṭšysetny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzysetka ż.

 licz. trzysta

 przym. trzechsetny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzechsetny

Wiktionary


trzysetowy

skła­da­ją­cy się z 3 setów


SJP.pl


trzysezonowy

o se­ria­lu: ma­ją­cy trzy se­zo­ny


SJP.pl


trzysilnikowy

ma­ją­cy trzy sil­ni­ki; trój­sil­ni­ko­wy


SJP.pl


trzyskrzydlec

ro­śli­na z ro­dzi­ny dła­wi­szo­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Azji po­łud­nio­wo-wschod­niej; do­star­cza sub­stan­cji do prosz­ków owa­do­bój­czych


SJP.pl


trzyskrzydłowy

ma­ją­cy trzy skrzy­dła


SJP.pl


trzyskładnikowy

zło­żo­ny z trzech skład­ni­ków; trójs­kład­ni­ko­wy


SJP.pl


trzyspadowy

dach trzy­spa­do­wy - ma­ją­cy trzy spady (po­chy­łe pła­szczyz­ny); dach trój­spa­do­wy


SJP.pl


trzysta

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 300


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) licz­ba 300

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znajdź budkę numer trzy­sta sześć­dzie­siąt. Śmie­je się, menda, i prze­ry­wa po­łą­cze­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɨsta, AS: ṭšysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzysetka ż.

 przym. trzysetny, trzechsetny

Wiktionary


trzystoletni

ma­ją­cy trzy­sta lat, trwa­ją­cy trzy­sta lat itp.; trzech­set­let­ni, trzy­stu­let­ni


SJP.pl


trzystopniowość

→ trzy­stop­nio­wy; trój­stop­nio­wość


SJP.pl


trzystopniowy

trój­stop­nio­wy;
1. ma­ją­cy trzy stop­nie (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy trzy stop­nie, etapy


SJP.pl


trzystopowy

trój­sto­po­wy;
1. o wier­szu: skła­da­ją­cy się z trzech stóp;
2. rzad­ko: ma­ją­cy dłu­gość trzech stóp


SJP.pl


trzystrefowy

ma­ją­cy trzy stre­fy, zwią­za­ny z trze­ma stre­fa­mi


SJP.pl


trzystrofowy

skła­da­ją­cy się z trzech strof; trzyz­wrot­ko­wy


SJP.pl


trzystronicowy

zaj­mu­ją­cy trzy stro­ni­ce


SJP.pl


trzystronny

ma­ją­cy trzy stro­ny; trój­stron­ny


SJP.pl


trzystrunny

ma­ją­cy trzy stru­ny; trój­stru­no­wy, trój­strun­ny, trzy­stru­no­wy


SJP.pl


trzystrunowy

ma­ją­cy trzy stru­ny; trój­stru­no­wy, trój­strun­ny, trzy­strun­ny


SJP.pl


trzystrzałowy

o ręcz­nej broni pal­nej: mie­szczą­cy w ma­ga­zyn­ku mak­sy­mal­nie trzy na­bo­je


SJP.pl


trzystukilometrowy

ma­ją­cy dłu­gość trzy­stu ki­lo­me­trów, wy­no­szą­cy trzy­sta ki­lo­me­trów


SJP.pl


trzystukonny

ma­ją­cy trzy­sta koni, np. sil­nik trzy­stu­kon­ny


SJP.pl


trzystuletni

ma­ją­cy trzy­sta lat, trwa­ją­cy trzy­sta lat itp.; trzech­set­let­ni, trzy­sto­let­ni


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy trzy­sta lat

 (1.2) trwa­ją­cy trzy­sta lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­riusz Łe­siuk już myśli o zbu­do­wa­niu obok al­ta­ny z ła­wecz­ka­mi, by za­chę­cić do pi­kni­ko­wa­nia w cie­niu trzy­stu­let­nich drzew.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨstuˈlɛtʲɲi, AS: ṭšystuletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzechsetlecie n.

 przym. trzystoletni, trzechsetletni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) trzystoletni, trzechsetletni

Wiktionary


trzystumetrowy

przy­miot­nik

 (1.1) mie­rzą­cy trzy­sta me­trów albo trzy­sta me­trów kwa­dra­to­wych

Wiktionary


trzysylabowiec

ro­dzaj ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go, w któ­rym każdy wers skła­da się z trzech sylab; trzyz­gło­sko­wiec, trójz­gło­sko­wiec


SJP.pl


trzysylabowy

zło­żo­ny z trzech sylab (zgło­sek); trzyz­gło­sko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy trzy sy­la­by, skła­da­ją­cy się z trzech sylab

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨsɨlaˈbɔvɨ, AS: ṭšysylabovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzysylabowiec m.

Wiktionary


trzyszcz

chrząszcz z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie, o dłu­go­ści ciała do 4 cm i ja­skra­wym ubar­wie­niu, czę­sto z me­ta­licz­nym po­ły­skiem


SJP.pl


trzyszcze

chrząszcz z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie, o dłu­go­ści ciała do 4 cm i ja­skra­wym ubar­wie­niu, czę­sto z me­ta­licz­nym po­ły­skiem


SJP.pl


trzyszpaltowy

obej­mu­ją­cy trzy szpal­ty; uło­żo­ny, dru­ko­wa­ny w for­ma­cie trzech szpalt


SJP.pl


trzyszybowy

o trzech szy­bach; trój­szy­bo­wy


SJP.pl


trzyszynowy

skła­da­ją­cy się z trzech szyn; trój­szy­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy trzy szyny; wy­ko­rzy­stu­ją­cy trzy szyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójszynowy

Wiktionary


trzytaktowy

zło­żo­ny z trzech tak­tów


SJP.pl


trzytomowy

skła­da­ją­cy się z trzech tomów, za­war­ty w trzech to­mach


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech tomów, za­war­ty w trzech to­mach, wy­da­ny w trzech to­mach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nu­miz­ma­tyk wydał przed śmier­cią trzy­to­mo­we opra­co­wa­nie do­ty­czą­ce monet na­ba­tej­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: ṭšytõmovy

Wiktionary


trzytonowy

1. zło­żo­ny z trzech tonów mu­zycz­nych;
2.
a) wa­żą­cy trzy tony;
b) mie­szczą­cy trzy tony cze­goś;
c) mo­gą­cy unieść trzy tony


SJP.pl


trzytonówka

1. po­jazd o do­pu­szczal­nej ła­dow­no­ści trzy tony;
2. przed­miot wa­żą­cy trzy tony


SJP.pl


trzytorowy

ma­ją­cy trzy tory


SJP.pl


trzytulny

basza trzy­tul­ny - basza tu­rec­ki ma­ją­cy prawo do buń­czu­ka z trze­ma ogo­na­mi koń­ski­mi


SJP.pl


trzytygodniowy

ma­ją­cy trzy ty­god­nie, trwa­ją­cy trzy ty­god­nie itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy trzy ty­god­nie

 (1.2) bę­dą­cy w wieku trzech ty­god­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɨtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: ṭšytygodʹńovy

Wiktionary


trzytysięcznik

1. szczyt gór­ski o wy­so­ko­ści ponad trzech ty­się­cy me­trów nad po­zio­mem morza;
2. sta­tek o no­śno­ści trzech ty­się­cy ton


SJP.pl


trzytysięczny

trzech­ty­sięcz­ny;
a) li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 3000;
b) li­czą­cy trzy ty­sią­ce cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od trzy ty­sią­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzy tysiące mrz.

Wiktionary


trzytłokowy

ma­ją­cy trzy tłoki


SJP.pl


trzywariantowy

wy­stę­pu­ją­cy w trzech wa­rian­tach


SJP.pl


trzywarstwowość

skła­da­nie się z trzech warstw; trój­war­stwo­wość


SJP.pl


trzywarstwowy

zło­żo­ny z trzech warstw


SJP.pl


trzywatowy

ma­ją­cy moc trzech watów


SJP.pl


trzywersowy

skła­da­ją­cy się z trzech wer­sów; trój­wer­so­wy, trzy­wier­szo­wy, trzy­li­nij­ko­wy


SJP.pl


trzywiekowy

ma­ją­cy trzy wieki, trwa­ją­cy trzy wieki


SJP.pl


trzywierszowy

skła­da­ją­cy się z trzech wier­szy; trój­wier­szo­wy


SJP.pl


trzywirnikowy

ma­ją­cy trzy wir­ni­ki; trój­wir­ni­ko­wy


SJP.pl


trzywyrazowy

skła­da­ją­cy się z trzech wy­ra­zów; trój­wy­ra­zo­wy


SJP.pl


trzyzakresowy

obej­mu­ją­cy trzy za­kre­sy, dzia­ła­ją­cy w trzech za­kre­sach; trój­za­kre­so­wy


SJP.pl


trzyzdaniowy

skła­da­ją­cy się z trzech zdań


SJP.pl


trzyzgłoskowy

zło­żo­ny z trzech zgło­sek (sylab); trzy­sy­la­bo­wy


SJP.pl


trzyzmianowość

→ trzyz­mia­no­wy


SJP.pl

Patrz:

trzyzmianowy

trzyzmianowy

prze­bie­ga­ją­cy na trzy zmia­ny, wy­ko­ny­wa­ny na trzy zmia­ny; trójz­mia­no­wy


SJP.pl


trzyznakowy

skła­da­ją­cy się z trzech zna­ków


SJP.pl


trzyzwrotkowy

ma­ją­cy trzy zwrot­ki; trzy­stro­fo­wy


SJP.pl


trzyzębowy

ma­ją­cy trzy zęby


SJP.pl


trzyzłotowy

ma­ją­cy war­tość trzech zło­tych


SJP.pl


trzyćwierciowy

mie­szczą­cy w sobie trzy czwar­te ja­kiejś ca­ło­ści


SJP.pl


trzyłokciowy

ma­ją­cy trzy łok­cie dłu­go­ści, sze­ro­ko­ści


SJP.pl


trzyłóżkowy

ma­ją­cy trzy łóżka


SJP.pl


trzyścieżkowy

ma­ją­cy trzy ścież­ki


SJP.pl


trzyśladowy

po­jazd trzy­śla­do­wy - po­jazd ko­ło­wy po­zo­sta­wia­ją­cy trzy ślady


SJP.pl


trzyświecowy

ma­ją­cy trzy świe­ce


SJP.pl


trzyżyłowy

o kablu: ma­ją­cy trzy żyły; trój­ży­ło­wy


SJP.pl


trzódka

zdrob­nie­nie od: trzo­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: trzo­da

 (1.2) żart. nie­wiel­ka grupa zwie­rząt ho­dow­la­nych

 (1.3) przen. wspól­no­ta wier­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pa­sterz po­pro­wa­dził swą małą trzód­kę na śród­le­śną łąkę.

 (1.3) Nie bój się, mała trzód­ko, gdyż spo­do­ba­ło się Ojcu wa­sze­mu dać wam kró­le­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzoda ż., trzodka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) stadko

Wiktionary


trzósło

część pługa w kształ­cie noża do od­ci­na­nia skiby w pła­szczyź­nie pio­no­wej


SJP.pl


trząchać

po­tocz­nie: trząść, po­trząs­nąć kimś lub czymś


SJP.pl


trząsać

gwa­ro­wo:
1. trząść;
2. rzą­dzić de­spo­tycz­nie, de­cy­do­wać o wszyst­kim


SJP.pl


trząska

1. mie­szan­ka pasz su­chych dla bydła
2. nawóz na­tu­ral­ny roz­rzu­ca­ny na roli


SJP.pl


trząść

1. po­ru­szać czymś ener­gicz­nie; po­trzą­sać czymś, wpra­wiać coś w drże­nie;
2. je­chać nie­rów­no, po­wo­du­jąc pod­ska­ki­wa­nie wie­zio­nych ludzi lub przed­mio­tów; huś­tać; rzu­cać;
3. po­tocz­nie: rzą­dzić czymś de­spo­tycz­nie, mieć duży wpływ na coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­trząść)

 (1.1) wy­ko­ny­wać ruchy drga­nia, szar­pa­nia

 (1.2) po­wo­do­wać po­drzu­ca­nie za­war­to­ści pod­czas jazdy

 (1.3) pot. pod­po­rząd­ko­wy­wać sobie wszyst­ko

 (1.4) pot. wy­wo­ły­wać silne emo­cje

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trząść się (dk. za­trząść się)

 (2.1) pod­da­wać się drga­niom

 (2.2) prze­chy­lać się na boki i pod­ska­ki­wać pod­czas jazdy

 (2.3) pot. być pod­da­nym sil­nym emo­cjom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­mo­lot za­czął się coraz wi­docz­niej trząść.

 (1.3) Ten bezwz­ględ­ny ban­dzior trząsł całą oko­li­cą.

 (2.3) Trzę­sła się ze stra­chu, gdy mó­wi­ła ojcu o swo­jej ciąży.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otrząsać, otrząsnąć, wstrząsać, potrząsnąć

 rzecz. potrząska ż., trzęsienie n., otrzęsiny nmos., potrząsanie n., trzęsionka ż., wstrząs mrz.

 przym. wstrząsający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miotać, potrząsać, szamotać, szarpać, wstrząsać

 (2.1) drgać, drżeć, dygotać, wibrować

 (2.2) podrygiwać, podskakiwać

Wiktionary


trzęsacz

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w pół­noc­nej Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trzę­sacz – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Dobrcz
  • Trzę­sacz – osada w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Przech­le­wo
  • Trzę­sacz – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Peł­czy­ce
  • Trzę­sacz – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Rewal
  • Trzę­sacz – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w gmi­nie Step­ni­ca, w pow. go­le­niow­skim
  • Trzę­sacz – przy­sta­nek i mi­jan­ka gry­fic­kiej kolei wą­sko­to­ro­wej w Trzę­sa­czu, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Trzę­sa­czu w po­wie­cie gry­fic­kim znaj­du­ją się ruiny ko­ścio­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈṭʃɛ̃w̃sat͡ʃ, AS: ṭšẽũ̯sač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzęsaczanin m., trzęsaczanka ż.

 przym. trzęsacki

Wiktionary


trzęsak

urzą­dze­nie w ma­szy­nie pa­pier­ni­czej do po­trzą­sa­nia sitem


SJP.pl


trzęsakowate

o ce­chach trzę­sa­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl

Trzę­sa­ko­wa­te ("Tre­mel­la­ce­ae" Fr.) – ro­dzi­na grzy­bów na­le­żą­ca do rzędu trzę­sa­kow­ców ("Tre­mel­la­les").

Wikipedia


trzęsakowaty

o ce­chach trzę­sa­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl


trzęsakowce

rząd grzy­bów z typu pod­staw­cza­ków


SJP.pl

Trzę­sa­kow­ce ("Tre­mel­la­les" Fr.) – rząd grzy­bów na­le­żą­cy do klasy "Tre­mel­lo­my­ce­tes".

Wikipedia


trzęsakowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z typu pod­staw­cza­ków


SJP.pl


trzęsawica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw., dziś przest. trzę­sa­wi­sko (błot­ni­sty, pod­mo­kły, grzą­ski teren);

 (1.2) daw., dziś pot. mi­mo­wol­ne drże­nie ciała pod wpły­wem sil­nych emo­cji

 (1.3) śrpol. cho­ro­ba ob­ja­wia­ją­ca się dre­szcza­mi i drgaw­ka­mi

:: (1.3.1) daw. lud., także. gw-pl|Kro­śnień­skie. zim­ni­ca (febra)

:: (1.3.2) gw-pl|Orawa. epi­lep­sja (pa­dacz­ka)

 (1.4) kulin. gw-pl|Lu­bel­szczyz­na. zimne nóżki (za­sty­gły wywar z mięsa i kości wie­przo­wych)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Droga była cięż­ka, bo do Ka­ham­li­ku wpa­da­ło mnó­stwo stru­mie­ni, które roz­le­wa­jąc się sze­rzej przy uj­ściach, two­rzy­ły tu i ow­dzie trzę­sa­wi­ce i to­pie­li­ska. Trze­ba było co chwi­la wy­szu­ki­wać bro­dów lub prze­dzie­rać się przez za­ro­śla trud­ne do prze­by­cia dla jezd­nych.

 (1.1) W świę­to Bo­że­go Ciała, pod samo po­łud­nie,
Gdy msza była w ka­pli­cy, kazał kopać stud­nię.
Do­ko­pał się swej zguby i po­wszech­nej szko­dy:
Bo z owej stud­ni tyle wy­buch­nę­ło wody,
Że pola, kędy nieg­dyś bu­ja­ły psze­ni­ce,
Za­ro­sły w pa­proć, łąki posz­ły w trzę­sa­wi­ce
.

 (1.1) Do­pie­ro wów­czas, gdy nie­po­szy­te strze­chy za­czę­ły prze­cie­kać, gdy na pa­stwi­sku woda się­ga­ła do ko­stek […], wów­czas do­pie­ro gro­ma­dy męż­czyzn, ko­biet i dzie­ci za­czę­ły opu­szczać wieś i ru­szy­ły w świat, brnąc przez ćmią­cą i parną słotę, wśród mgły i roz­ki­słej trzę­sa­wi­cy.

 (1.1) Gdzie­nieg­dzie żół­ta­wą ławą leżał pia­sek, to kę­pia­sta trzę­sa­wi­ca, którą okrą­żać mu­sie­li.

 (1.2) Na­je­fek­tow­niej wpę­dza­ła się w trzę­sa­wi­cę ta gruba [że­bracz­ka] spod cu­kier­ni. […] Jej wiel­kie ciało od stóp do głowy roz­ry­wa­ły wstrzą­sy i skrę­ty. […] Chwi­la spo­ko­ju, ciało wy­po­czy­wa i nagle: łu­bu­du, ek­sploz­ja! Ręce wpa­da­ją w dygot — zaraz wy­sko­czą z bar­ków, stopy biją wście­kle w płyty chod­ni­ka […].

 (1.2) Czemu ma słu­żyć roz­trzą­sa­nie fak­tów sprzed 20 lat? Wszyst­kie są tak po­plą­ta­ne […], że tra­fił mnie szlag, wzię­ła trzę­sa­wi­ca i dotąd mnie trzy­ma.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzęsawisko, grzęzawisko, bagno, moczary, mokradło, ługowisko, bagnisko, topielisko

 (1.2) dreszcze, drgawki, drżączka, dygot

Wiktionary


trzęsawiec

fraza rze­czow­ni­ko­wa, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. przest. stręt­wa

Wiktionary


trzęsawisko

grzą­ski grunt, pod­mo­kły teren, zwy­kle po­ro­śnię­ty szu­wa­ra­mi; bagno, mo­kra­dło, mo­cza­ry, grzę­za­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pod­mo­kły i grzą­ski teren, zwy­kle po­ro­śnię­ty szu­wa­ra­mi

 (1.2) przen. niez­wy­kle trud­na do roz­wią­za­nia sy­tu­a­cja

Wiktionary

Trzę­sa­wi­sko – jedno z funk­cjo­nu­ją­cych w ję­zy­ku pol­skim okre­śleń bagna. Źró­dło­słów wiąże się ze sło­wem „trząść”, co łączy się z tym, że oz­na­cza ono teren łatwo za­pa­da­ją­cy się. Ze wzglę­du na moż­li­wość ugrzęź­nię­cia, jego sy­no­ni­mem jest m.in. „grzę­za­wi­sko”, a jedną z pod­sta­wo­wych re­la­cji se­man­tycz­nych jest zwią­zek trzę­sa­wi­ska z nie­bez­pie­czeń­stwem.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) bagno, grzęzawisko, mokradło, moczary

Wiktionary


trzęsawka

1. cięż­ka cho­ro­ba owiec i kóz; scra­pie, ce­nu­ro­za, ko­ło­wa­ciz­na;
2. po­tocz­nie: trzę­sie­nie się; trzę­sion­ka


SJP.pl

Trzę­saw­ka (z scra­pie „ocie­rać się, dra­pać”; pol­skie nazwy: cho­ro­ba kłu­so­wa) – pa­sa­żo­wal­na en­ce­fa­lo­pa­tia gąb­cza­sta owiec i kóz. Jest jedną z prze­no­śnych en­ce­fa­lo­pa­tii gąb­cza­stych (TSE). Wy­wo­ły­wa­na jest przez prio­ny, niez­na­ny do nie­daw­na pa­to­gen, wy­wo­łu­ją­cy rów­nież po­dob­ną do trzę­saw­ki cho­ro­bę u ludzi, zwaną kuru. Scra­pie naj­praw­do­po­dob­niej nie może zo­stać prze­nie­sio­na bez­poś­red­nio na czło­wie­ka, ale za­le­ca się uni­ka­nie kon­tak­tu z tkan­ka­mi i pły­na­mi ustro­jo­wy­mi cho­re­go zwie­rzę­cia.

Wikipedia


trzęsałka

daw­niej: febra, ma­la­ria


SJP.pl


trzęsianka

daw­niej: mie­sza­ni­na siana i słomy, sta­no­wią­ca paszę dla bydła i koni


SJP.pl


trzęsidupa

po­tocz­nie: czło­wiek tchórz­li­wy; trzę­si­por­tek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wulg. tchórz­li­wy czło­wiek

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) wulg. tchórz­li­wa ko­bie­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­ste­śmy pod wła­dzą mię­cza­ków i trzę­si­du­pów, któ­rzy nie poz­wa­la­ją chłop­com na nor­mal­ny roz­wój!

 (2.1) Jaka z niej trzę­si­du­pa!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌṭʃɛ̃w̃ɕiˈdupa, AS: ṭšẽũ̯śidupa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bojaźliwiec, strachajło, tchórz, panikarz, trusia, asekurant, ostrożniak, kapitulant, cykor, zajęcze serce, człowiek małego ducha

Wiktionary


trzęsidupka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. lub gwara. ornit. plisz­ka

Wiktionary


trzęsidło

glon z ro­dzi­ny trzę­si­dło­wa­tych, o ku­li­stej, ga­la­re­to­wa­tej ple­sze, wy­stę­pu­ją­cy po­spo­li­cie w wo­dach słod­kich i w miej­scach wil­got­nych; ga­la­ret­ni­ca


SJP.pl

Trzę­si­dło ("No­stoc") – ro­dzaj ko­lo­nij­nych sinic, na­le­żą­cych do rzędu No­sto­ca­les. Na­u­ko­wa nazwa "No­stoc" jest spol­szcza­na jako „no­stok” lub „trzę­si­dło”.

Wikipedia


trzęsidłowate

ro­dzi­na sinic two­rzą­cych sku­pie­nia o cha­rak­te­rze ko­lo­nii, wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w wo­dach słod­kich i miej­scach wil­got­nych


SJP.pl


trzęsidłowaty

o ce­chach trzę­si­dło­wa­tych (ro­dzi­na sinic)


SJP.pl


trzęsiec

ro­dzaj mchów z ro­dzi­ny trzę­si­co­wa­tych


SJP.pl


trzęsienie

1. po­ru­szać czymś ener­gicz­nie; po­trzą­sać czymś, wpra­wiać coś w drże­nie;
2. je­chać nie­rów­no, po­wo­du­jąc pod­ska­ki­wa­nie wie­zio­nych ludzi lub przed­mio­tów; huś­tać; rzu­cać;
3. po­tocz­nie: rzą­dzić czymś de­spo­tycz­nie, mieć duży wpływ na coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trząść.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otrząsnąć, otrząsać, trząść ndk.

 rzecz. trzęsionka ż.

 przym. wstrząsający

Wiktionary


trzęsigłowa

(r. męski) daw­niej: męż­czyz­na za­wra­ca­ją­cy komuś głowę, nie­da­ją­cy komuś spo­ko­ju


SJP.pl


trzęsiogon

ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny garn­ca­rzo­wa­tych, np. trzę­sio­gon ciem­ny


SJP.pl


trzęsiogonek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. lub gwara. ornit. plisz­ka

Wiktionary


trzęsionka

po­tocz­nie: trzę­sie­nie się; trzę­saw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. trzę­sie­nie się – z zimna, stra­chu lub pod­czas jazdy po wy­bo­jach

 (1.2) reg. pozn. kulin. ga­la­re­ta mięs­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzęsienie m., otrzęsiny m., wytrząsanie n., wytrząśnięcie n., trzęsawka ż.

 czas. trząść ndk., wytrząsać ndk., wytrząść dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) galareta, zimne nóżki, auszpik; reg. pozn. galart

Wiktionary


trzęsiportek

po­tocz­nie: czło­wiek tchórz­li­wy; trzę­si­du­pa


SJP.pl


trzęsło

1. po­ru­szać czymś ener­gicz­nie; po­trzą­sać czymś, wpra­wiać coś w drże­nie;
2. je­chać nie­rów­no, po­wo­du­jąc pod­ska­ki­wa­nie wie­zio­nych ludzi lub przed­mio­tów; huś­tać; rzu­cać;
3. po­tocz­nie: rzą­dzić czymś de­spo­tycz­nie, mieć duży wpływ na coś


SJP.pl


trzęś

1. po­ru­szać czymś ener­gicz­nie; po­trzą­sać czymś, wpra­wiać coś w drże­nie;
2. je­chać nie­rów­no, po­wo­du­jąc pod­ska­ki­wa­nie wie­zio­nych ludzi lub przed­mio­tów; huś­tać; rzu­cać;
3. po­tocz­nie: rzą­dzić czymś de­spo­tycz­nie, mieć duży wpływ na coś


SJP.pl


trzęślica

trwa­ła trawa gę­sto­kęp­ko­wa, ros­ną­ca na ubo­gich łą­kach i tor­fo­wi­skach


SJP.pl

Trzę­śli­ca ("Mo­li­nia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Na­le­żą do niego dwa ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one nie­mal w całej Eu­ro­pie, w za­chod­niej Azji (Ka­zach­stan, Ka­u­kaz, Azja Mniej­sza i Bli­ski Wschód), w pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce oraz w Etio­pii. Oba ga­tun­ki z tego ro­dza­ju wy­stę­pu­ją także w Pol­sce.

Wikipedia


tróchła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. trum­na

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. skrzy­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trówła

 (1.2) trówła

Wiktionary


tróhła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. trum­na

Wiktionary


trój-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cych trzy­krot­ne wy­stą­pie­nie cze­goś lub ca­łość skła­da­ją­cą się z trzech czę­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: truj, AS: trui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzeci mos./mrz., trzy n., trojak mrz., trójka ż., trójeczka ż., potrojenie n., potrajanie n., trojenie n.

 czas. troić się ndk.

 przym. potrójny, trzeci

 licz. trzy, troje, potrójny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tri-, try-

Wiktionary


trója

po­tocz­nie o oce­nie do­sta­tecz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. uczn. ocena do­sta­tecz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z czego masz je­szcze tróję?

 (1.1) Ko­strze­wa, sia­daj, trója!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troistość ż., trójca ż., trójka ż., trojaczki nmos., trójeczka ż.

 przym. troisty

 czas. troić

 przysł. troiście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostateczny, ocena dostateczna, stopień dostateczny, trójka, symbol. 3, gwara. uczn. docha

Wiktionary


trójaktowy

o ut­wo­rze sce­nicz­nym: ma­ją­cy trzy akty; trzy­ak­to­wy


SJP.pl


trójargumentowy

ma­ją­cy trzy ar­gu­men­ty


SJP.pl


trójatomowy

za­wie­ra­ją­cy trzy atomy, np. rod­nik tró­ja­to­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. chem. zło­żo­ny z trzech ato­mów

Wiktionary


trójazotan

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka za­wie­ra trzy jony azo­ta­no­we, np. tró­ja­zo­tan gli­ce­ro­lu; tria­zo­tan


SJP.pl


trójbarwność

→ trój­barw­ny


SJP.pl

Patrz:

trójbarwny

trójbarwny

ma­ją­cy trzy barwy (ko­lo­ry); trzy­barw­ny; trój­ko­lo­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy trzy barwy, zło­żo­ny z ele­men­tów w trzech róż­nych ko­lo­rach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zło­żył przy­się­gę na trój­barw­ną flagę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójkolorowy, trzykolorowy

Wiktionary


trójbiegowy

trzy­bie­go­wy;
1. o me­cha­niz­mie na­pę­do­wym: ma­ją­cy trzy biegi;
2. o po­jeź­dzie: wy­po­sa­żo­ny w me­cha­nizm na­pę­do­wy o trzech bie­gach


SJP.pl


trójbiegunowy

ma­ją­cy trzy bie­gu­ny


SJP.pl


trójboczny

do­ty­czą­cy trój­bo­ku, ma­ją­cy trzy boki, ogra­ni­czo­ny trze­ma pła­szczyz­na­mi itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geom. ma­ją­cy trzy boki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wnę­trze ka­pli­cy jest jed­no­prze­strzen­ne, rozcz­łon­ko­wa­ne trój­bocz­ny­mi wnę­ka­mi ar­ka­do­wy­mi.

Wiktionary


trójboista

za­wod­nik bio­rą­cy udział w trój­bo­ju


SJP.pl


trójboistka

→ trój­bo­i­sta


SJP.pl

Patrz:

trójboista

trójbojowy

→ trój­bój


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z trój­bo­jem, do­ty­czą­cy trój­bo­ju

Wiktionary

Patrz:

trójbój

Powiązane:

 rzecz. trójbój m.

Wiktionary


trójbok

wie­lo­bok pła­ski o trzech bo­kach


SJP.pl


trójbolcowy

ma­ją­cy trzy bolce


SJP.pl


trójbój

zwy­kle w licz­bie po­je­dyn­czej:
1. kon­ku­ren­cja spor­to­wa zło­żo­na z trzech dy­scy­plin;
2. za­wo­dy roz­gry­wa­ne w trzech kon­ku­ren­cjach


SJP.pl


trójca

trzy osoby, trzech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) trzy osoby

 (1.2) rzecz, byt o tro­i­stej na­tu­rze

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trój­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. zgo­rze­lec­kim, w gmi­nie Zgo­rze­lec.
  • Trój­ca – osada leśna w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. bie­szczadz­kim, w gmi­nie Ustrzy­ki Dolne
  • Trój­ca – daw­niej sa­mo­dziel­na miej­sco­wość, obec­nie w gra­ni­cach mia­sta Za­wi­chost
  • Trój­ca – dawna gro­ma­da
  • Trój­ca – wieś obwód iwa­no­fran­kiw­ski, rejon śnia­tyń­ski
  • Trój­ca – wieś obwód lwow­ski, rejon ra­dzie­chow­ski
  • Trój­ca – wieś obwód tar­no­pol­ski, rejon bor­szczow­ski
  • Trój­ca Świę­ta

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrujt͡sa, AS: trui ̯ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójkąt mrz., trzy n., trojaczki nmos., trójka ż., trója ż., trójeczka ż., potrajanie n., trojenie n., trojaczek m., trójnik m., trójniak m., troistość ż., triada ż.

 czas. potrajać ndk., potroić dk., troić ndk.

 licz. trzy, trzeci

 przym. trójkowy, troisty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójka

Wiktionary


trójchlorek

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka za­wie­ra trzy atomy chlo­ru, np. trich­lo­rek azotu; trich­lo­rek


SJP.pl


trójchlorometylen

rod­nik ali­fa­tycz­ny po­sia­da­ją­cy trzy atomy chlo­ru i atom węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl


trójcierniowy

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy trzy cier­nie

Wiktionary


trójcylindrowy

ma­ją­cy trzy cy­lin­dry, np. sil­nik trój­cy­lin­dro­wy; trzy­cy­lin­dro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy trzy cy­lin­dry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzycylindrowy

Wiktionary


trójczyce

Trój­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­my­skim, w gmi­nie Orły. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Trój­czy­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa prze­my­skie­go.

Wikipedia


trójczyna

po­tocz­nie: na­cią­ga­na trój­ka (ocena szkol­na)


SJP.pl


trójczynnikowy

uwa­run­ko­wa­ny trze­ma czyn­ni­ka­mi


SJP.pl


trójczęściowy

skła­da­ją­cy się z trzech czę­ści; trzy­czę­ścio­wy


SJP.pl


trójczłon

trój­wa­go­no­wa jed­nost­ka w trak­cji elek­trycz­nej


SJP.pl


trójczłonowy

skła­da­ją­cy się z trzech czło­nów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy trzy czło­ny, skła­da­ją­cy się z trzech czło­nów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujt͡ʃwɔ̃ˈnɔvɨ, AS: trui ̯ču̯õnovy

Wiktionary


trójdenny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy dna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­niż­sze war­to­ści w przy­pad­ku wier­ce­nia więk­szej ilo­ści od­cin­ków ho­ry­zon­tal­nych (otwór dwu­den­ny, trój­den­ny itd.) ule­gną pro­por­cjo­nal­ne­mu zwięk­sze­niu..

Wiktionary


trójdrogowy

ma­ją­cy trzy drogi, prze­wo­dy; trój­droż­ny


SJP.pl


trójdrożny

1. ma­ją­cy trzy drogi, prze­wo­dy; trój­dro­go­wy;
2. gło­śnik trój­droż­ny - ma­ją­cy trzy gło­śni­ki w ko­lum­nie gło­śni­ko­wej


SJP.pl


trójdrzwiowy

ma­ją­cy troje drzwi; trzydrz­wio­wy


SJP.pl


trójdziałowy

zło­żo­ny z trzech czę­ści, dzie­lą­cy się na trzy czę­ści; trój­dziel­ny, trzy­czę­ścio­wy


SJP.pl


trójdzielność

dzie­le­nie się cze­goś na trzy czę­ści


SJP.pl


trójdzielny

zło­żo­ny z trzech czę­ści, dzie­lą­cy się na trzy czę­ści; trzy­czę­ścio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzie­lą­cy się na trzy czę­ści, skła­da­ją­cy się z trzech czę­ści, taki, w któ­rym można wy­róż­nić trzy czę­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zmia­ny stanu opon móz­go­wych wpły­wa­ją na nerw trój­dziel­ny, łą­czą­cy mózg z resz­tą głowy i twa­rzą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trujˈd͡ʑɛlnɨ, AS: trui ̯ʒ́elny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójdzielność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzyczęściowy

Wiktionary


trójdźwięk

akord skła­da­ją­cy się z trzech róż­nych dźwię­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. akord zło­żo­ny z trzech dźwię­ków, które mogą zo­stać upo­rząd­ko­wa­ne w układ dwóch na­ło­żo­nych ter­cji;

Wiktionary

Trójdź­więk – naj­prost­szy akord o bu­do­wie ter­cjo­wej, skła­da­ją­cy się z trzech dźwię­ków na­zy­wa­nych (ko­lej­no): prymą (pod­sta­wa akor­du), ter­cją i kwin­tą. Pryma akor­du de­cy­du­je o jego naz­wie. Ter­cja i kwin­ta akor­du de­cy­du­ją o jego try­bie (mo­lo­wy, du­ro­wy, zmniej­szo­ny lub zwięk­szo­ny). Dźwię­ki wcho­dzą­ce w skład trójdź­wię­ku na­zy­wa się skład­ni­ka­mi trójdź­wię­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trójdź­wię­ki są pod­sta­wą eu­ro­pej­skie­go sy­ste­mu har­mo­nii funk­cyj­nej.

Wiktionary


trójeczka

zdrob­nie­nie od: trój­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: trój­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: truˈjɛt͡ʃka, AS: trui ̯ečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troistość ż., trzy n., trójca ż., trojenie n., potrajanie n., trójka ż., trója ż.

 przym. potrójny, troisty

 licz. troje, trzy

 temsłow. trój-

 czas. troić

 przysł. troiście

Wiktionary


trójednik

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych; tro­jed­nik


SJP.pl

Tró­jed­nik, tro­jed­nik ("Ca­lo­chor­tus") – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych, obej­mu­ją­cy 79 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Cen­tral­nej.

Wikipedia


trójelektrodowy

za­wie­ra­ją­cy trzy elek­tro­dy


SJP.pl


trójelementowy

zło­żo­ny z trzech ele­men­tów; trzy­e­le­men­to­wy


SJP.pl


trójetapowo

przy­słó­wek

 (1.1) w trzech eta­pach, fa­zach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujɛtaˈpɔvɔ, AS: trui ̯etapovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trójetapowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójfazowo, trójstopniowo

Wiktionary


trójetapowy

skła­da­ją­cy się z trzech eta­pów; trzy­e­ta­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech eta­pów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujɛtaˈpɔvɨ, AS: trui ̯etapovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. trójetapowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójstopniowy, trójfazowy

Wiktionary


trójfazowo

przy­słó­wek

 (1.1) w trzech fa­zach, eta­pach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujfaˈzɔvɔ, AS: trui ̯fazovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trójfazowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójetapowo, trójstopniowo

Wiktionary


trójfazowy

trzy­fa­zo­wy;
1. skła­da­ją­cy się z trzech faz, eta­pów;
2. dzia­ła­ją­cy w ukła­dzie od­po­wied­nich trzech prą­dów prze­mien­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech faz, eta­pów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od kilku mie­się­cy biorę pi­guł­ki an­ty­kon­cep­cyj­ne, trój­fa­zo­we, po­dob­no bar­dzo mało szkod­li­we dla przysz­łe­go dzie­ciacz­ka.

 (1.1) Prze­mien­nik ten przeksz­tał­ca trój­fa­zo­we, sta­ło­czę­stot­li­wo­ścio­we wej­ście 400 V na trój­fa­zo­we, zmien­no­czę­stot­li­wo­ścio­we wyj­ście 400 V, aby kon­tro­lo­wać pręd­kość stan­dar­do­we­go sil­ni­ka in­duk­cyj­ne­go prądu zmien­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujfaˈzɔvɨ, AS: trui ̯fazovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójfazowość ż.

 przysł. trójfazowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójstopniowy, trójetapowy

Wiktionary


trójfenylometan

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny, be­zbarw­ne ciało stałe; try­tan, tri­fe­ny­lo­me­tan


SJP.pl


trójfluorek

che­micz­ny zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny z trze­ma ato­ma­mi flu­o­ru w czą­stecz­ce, np. trój­flu­o­rek chlo­ru, trój­flu­o­rek boru


SJP.pl


trójfosforan

sól lub ester kwasu tri­fos­fo­ro­we­go; tri­fos­fo­ran


SJP.pl


trójfunkcyjny

ma­ją­cy trzy funk­cje; trzy­funk­cyj­ny


SJP.pl


trójgliceryd

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ester gli­ce­ro­lu i trzech kwa­sów tłu­szczo­wych; tri­gli­ce­ryd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny na­le­żą­cy do li­pi­dów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­ro­by ukła­du krą­że­nia wiążą się z pod­wyż­szo­nym po­zio­mem trój­gli­ce­ry­dów i cho­le­ste­ro­lu we krwi.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) triacyloglicerol

Wiktionary


trójglicerydowy

→ trój­gli­ce­ryd; tri­gli­ce­ry­do­wy


SJP.pl


trójgraniasty

ma­ją­cy trzy gra­nie (kra­wę­dzie, kanty); trój­kan­cia­sty


SJP.pl


trójgraniec

ostro za­koń­czo­ne na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne; tro­a­kar, tro­kar


SJP.pl


trójgłos

śpiew lub roz­mo­wa trzech osób


SJP.pl


trójgłoska

po­łą­cze­nie trzech sa­mo­gło­sek w jed­nej sy­la­bie w ten spo­sób, że tylko jedna, środ­ko­wa, jest ele­men­tem zgło­skot­wór­czym; tryf­tong


SJP.pl


trójgłowy

ma­ją­cy trzy głowy; trzy­gło­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma trzy głowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trujˈɡwɔvɨ, AS: trui ̯gu̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzygłowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzygłowy

Wiktionary


trójiglicznia

drze­wo z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych, po­cho­dzą­ce z Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl


trójinstancyjny

ma­ją­cy trzy in­stan­cje


SJP.pl


trójjajeczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który za­wie­ra trzy jajka (na pewną por­cję)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujːäˈjɛt͡ʃnɨ, AS: tru•i ̯äi ̯ečny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzyjajowy

Wiktionary


trójjedyny

przy­miot­nik

 (1.1) środ. rel. jeden w trzech oso­bach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujːɛˈdɨ̃nɨ, AS: tru•i ̯edỹny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójjedność ż.

Wiktionary


trójjelitek

dra­pież­ny bez­krę­go­wiec za­li­cza­ny do gro­ma­dy wir­ków, typu pła­ziń­ców, ma­ją­cy ru­cho­mą gar­dziel roz­ga­łę­zia­ją­cą się w je­li­to o trzech od­no­gach; wy­pła­wek


SJP.pl


trójjodotyronina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, hor­mon tar­czy­cy; tri­jo­do­ty­ro­ni­na


SJP.pl


trójjęzyczny

trzy­ję­zycz­ny;
1. po­słu­gu­ją­cy się trze­ma ję­zy­ka­mi;
2. na­pi­sa­ny w trzech ję­zy­kach;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się trze­ma ję­zy­ka­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się trze­ma ję­zy­ka­mi

 (1.2) na­pi­sa­ny w trzech ję­zy­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stał się pi­sa­rzem trój­ję­zycz­nym: pisał po pol­sku, po fran­cu­sku i w ji­disz.

 (1.2) W Mo­na­chium za­pre­zen­tu­je­my rów­nież ofer­ty pry­wat­ne - przy­go­to­wa­ne w po­dob­nej sza­cie gra­ficz­nej co ofer­ty gmin­ne, w po­sta­ci 12 trój­ję­zycz­nych, nie­za­leż­nych kart.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujːɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tru•i ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) trzyjęzyczny

Wiktionary


trójka

1. licz­ba trzy;
2. trój­ka cze­goś/kogoś: np. trój­ka kla­so­wa;
3. w ko­szy­ków­ce: rzut za 3 punk­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa cyfry 3

 (1.2) ocena do­sta­tecz­na w szko­le

 (1.3) trzy osoby, troje zwie­rząt, lub, rza­dziej, trzy przed­mio­ty

 (1.4) trzy tra­fio­ne licz­by w to­to­lot­ku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • 3 – licz­ba na­tu­ral­na
  • trój­ka pi­ta­go­rej­ska – trzy licz­by speł­nia­ją­ce rów­na­nie Pi­ta­go­ra­sa
  • trój­ka upo­rząd­ko­wa­na – upo­rząd­ko­wa­ny ciąg trzech ele­men­tów
  • Trój­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim
  • trój­ka lub troj­ka – po­ję­cie or­ga­ni­za­cyj­ne w po­li­ty­ce; ko­mi­tet w or­ga­ni­za­cjach mię­dzy­na­ro­do­wych
    • Troj­ka – organ Unii Eu­ro­pej­skiej zwią­za­ny z pre­zy­den­cją Rady UE
    • tro­i­ka – ze­spół zło­żo­ny z Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej, Eu­ro­pej­skie­go Banku Cen­tral­ne­go i Mię­dzy­na­ro­do­we­go Fun­du­szu Wa­lu­to­we­go, który od­po­wia­dał za usta­le­nie wa­run­ków udzie­le­nia po­mo­cy fi­nan­so­wej Gre­cji, Irla...
  • trój­ki Gier­ty­cha – ele­ment pro­gra­mu pol­skie­go mi­ni­stra edu­ka­cji Ro­ma­na Gier­ty­cha
  • wiel­ka trój­ka – przy­wód­cy świa­to­wych mo­carstw alianc­kich
  • trój­ki NKWD – po­za­są­do­wy organ „wy­mia­ru spra­wied­li­wo­ści” w ZSRR
  • Trój­ka – trze­ci pro­gram Pol­skie­go Radia
  • Re­gio­nal­na Trój­ka (TVP3) – re­gio­nal­ny kanał Te­le­wiz­ji Pol­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Trój­ka była je­dy­nym stop­niem uży­wa­nym przez pro­fe­so­ra Ja­stre­bo­wa, który miał za­sa­dę trzy­mać się w tym wzglę­dzie zło­te­go środ­ka, uni­ka­jąc wszel­kich krań­co­wo­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrujka, AS: trui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trojenie n., potrajanie n., Trójka ż.

:: zdrobn. trójeczka ż.

:: zgrub. trója ż.

 przym. potrójny, troisty

 licz. troje, trzy

 temsłow. trój-

 czas. troić, potroić

 przysł. troiście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dostateczny

Wiktionary


trójkanałowy

ma­ją­cy trzy ka­na­ły; trzy­ka­na­ło­wy


SJP.pl


trójkanciasty

ma­ją­cy trzy kanty (kra­wę­dzie, gra­nie); trój­gra­nia­sty


SJP.pl


trójkarz

po­tocz­nie: uczeń ma­ją­cy prze­waż­nie trój­ki jako oceny z przed­mio­tów szkol­nych; trój­ko­wicz


SJP.pl


trójkierunkowy

pro­wa­dzo­ny w trzech kie­run­kach; trzy­kie­run­ko­wy


SJP.pl


trójklapowy

o li­ściach, owo­cach, to­reb­kach na­sien­nych: po­dzie­lo­ny na pięć czę­ści; trzy­kla­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy trzy klapy

Wiktionary


trójklasowy

obej­mu­ją­cy trzy klasy, ma­ją­cy trzy klasy; trzy­kla­so­wy


SJP.pl


trójkolorowi

o spor­tow­cach w grach ze­spo­ło­wych (naj­czę­ściej o pił­ka­rzach) re­pre­zen­tu­ją­cych kraj, któ­re­go flaga ma trzy ko­lo­ry


SJP.pl


trójkolorowy

ma­ją­cy trzy ko­lo­ry (barwy); trój­barw­ny; trzy­barw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy ko­lo­ry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujkɔlɔˈrɔvɨ, AS: trui ̯kolorovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. trójkolorowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzykolorowy, trójbarwny

Wiktionary


trójkolumnowy

ma­ją­cy trzy ko­lum­ny; trzy­ko­lum­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który skła­da się z trzech ko­lumn

Wiktionary


trójkombinacja

kon­ku­ren­cja nar­ciar­ska skła­da­ją­ca się z biegu zja­zdo­we­go, sla­lo­mu spe­cjal­ne­go i sla­lo­mu gi­gan­ta


SJP.pl


trójkomorowy

ma­ją­cy trzy ko­mo­ry; trzy­ko­mo­ro­wy


SJP.pl


trójkomórkowy

skła­da­ją­cy się z trzech ko­mó­rek


SJP.pl


trójkondygnacyjny

skła­da­ją­cy się z trzech kon­dy­gna­cji; trzy­kon­dy­gna­cyj­ny


SJP.pl


trójkonny

1. o po­jeź­dzie: za­przę­żo­ny w trzy konie;
2. o sil­ni­ku: ma­ją­cy moc trzech koni me­cha­nicz­nych


SJP.pl


trójkowicz

po­tocz­nie: uczeń ma­ją­cy prze­waż­nie trój­ki jako oceny z przed­mio­tów szkol­nych; trój­karz


SJP.pl


trójkowiczka

→ trój­ko­wicz


SJP.pl

Patrz:

trójkowicz

trójkowy

przy­miot­nik od: trój­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą trzy, do­ty­czą­cy licz­by trzy

 (1.2) zwią­za­ny z czymś sym­bo­li­zo­wa­nym licz­bą trzy, np. pro­gra­mem ra­dio­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­cu­je się sy­ste­mem trój­ko­wym - trzy osoby wy­bie­ra­ją ziem­nia­ki z ziemi i prze­sy­pu­ją do worka.

 (1.2) Z koń­cem kwiet­nia wresz­cie ko­niec trój­ko­we­go ka­len­da­rza peł­ne­go za­gad­ko­wych ilu­stra­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. troistość ż., trójca ż.

 przym. troisty

 czas. troić

 przysł. troiście

Wiktionary


trójkołowiec

ma­ją­cy trzy koła, po­ru­sza­ją­cy się na trzech ko­łach; try­cykl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. po­jazd po­ru­sza­ją­cy się na trzech ko­łach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trój­ko­ło­wiec (sa­mo­chód)
  • traj­ka
  • tri­cykl
  • rower trój­ko­ło­wy
  • mo­to­cykl z bocz­nym wóz­kiem

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrujkɔˈwɔvʲjɛt͡s, AS: trui ̯kou̯ovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trójkołowy

Wiktionary


trójkołowy

ma­ją­cy trzy koła; trzy­ko­ło­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma trzy koła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] mia­sto za­peł­ni­ło się tłu­mem bez­ro­bot­nych ku­li­sów i w uży­cie wesz­ła trój­ko­ło­wa rik­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujkɔˈwɔvɨ, AS: trui ̯kou̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójkołowiec mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzykołowy

Wiktionary


trójkośny

ko­szo­ny trzy razy w roku


SJP.pl


trójkrezol

pro­dukt wę­glo­po­chod­ny uży­wa­ny do wy­ro­bu mas pla­stycz­nych, kle­jów syn­te­tycz­nych itp.


SJP.pl


trójkrok

ro­dzaj biegu na nar­tach, w któ­rym na trzy kroki przy­pa­da jedno odepch­nię­cie się obyd­wo­ma kij­ka­mi


SJP.pl


trójkrotny

pow­ta­rza­ją­cy się trzy razy; trzy­krot­ny (czę­ściej)


SJP.pl


trójksiąg

cykl trzech ut­wo­rów li­te­rac­kich stwo­rzo­nych przez jed­ne­go au­to­ra i od­po­wied­nio po­wią­za­nych ze sobą te­ma­tycz­nie; try­lo­gia


SJP.pl


trójkwiatowy

ma­ją­cy trzy kwia­ty


SJP.pl


trójkącik

zdrob­nie­nie od: trój­kąt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trój­kąt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie trój­kąt, a tylko mały trój­ką­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójkąt m.

 przym. trójkątny

Wiktionary


trójkąt

1. wie­lo­kąt o trzech ką­tach
2. przed­miot ma­ją­cy ge­o­me­trycz­ny kształt tego wie­lo­ką­ta
3. in­stru­ment per­ku­syj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­kąt ma­ją­cy trzy boki;

 (1.2) rzecz ma­ją­ca kształt trój­ką­ta (1.1)

 (1.3) muz. in­stru­ment per­ku­syj­ny ude­rza­ny pa­łecz­ką;

 (1.4) anat. oko­li­ca ciała ma­ją­ca kształt trój­ką­ta (1.1)

 (1.5) pot. trzy osoby po­zo­sta­ją­ce w uczu­cio­wych lub sek­su­al­nych re­la­cjach ze sobą

 (1.6) nawig. przy­rząd na­wi­ga­cyj­ny do kre­śle­nia kursu na mapie

Wiktionary

Trój­kąt – ro­dzaj fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej de­fi­nio­wa­ny dwo­ja­ko:

Kró­cej: trój­kąt to otocz­ka wy­pu­kła wspom­nia­nych trzech punk­tów.

Obie de­fi­ni­cje da się wy­ra­zić kró­cej, choć mniej bez­poś­red­nio: trój­kąt to wie­lo­kąt o trzech bo­kach. Na temat trój­ką­tów udo­wod­nio­no co najm­niej dzie­siąt­ki twier­dzeń. Ist­nie­je cały dział ma­te­ma­ty­ki opar­ty na ba­da­niach trój­ką­tów: try­go­no­me­tria.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Suma miar kątów wew­nętrz­nych trój­ką­ta pła­skie­go wy­no­si 180°.

 (1.1) Czwo­ro­kąt z tak wpi­sa­ny­mi trój­ką­ta­mi jest obra­zem kręgu ziem­skie­go we wszechś­wie­cie, dwu­na­stu domów zo­dia­ku, bóstw, które w nich miesz­ka­ją i ca­łe­go bytu, tre­ści wszyst­kich rze­czy, przesz­ło­ści, te­raź­niej­szo­ści i przysz­ło­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrujkɔ̃nt, AS: trui ̯kõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trojaczek m., trójkątność ż., trójca ż.

:: zdrobn. trójkącik m.

 przym. trójkątny, trójkątowy

 przysł. trójkątnie

 liczgł. trzy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) triangel

Wiktionary


trójkątnie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób trój­kąt­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Her­bem gminy jest biała ryba na błę­kit­nym tle, uło­żo­na po­zio­mo a nad nią trzy złote gwia­zdy sze­ścio­ra­mien­ne uło­żo­ne trój­kąt­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójkąt mrz.

 przym. trójkątny

Wiktionary


trójkątność

→ trój­kąt­ny


SJP.pl

Patrz:

trójkątny

trójkątny

ma­ją­cy kształt trój­ką­ta


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy trój­ką­ta (fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej)

 (1.2) ma­ją­cy kształt po­dob­ny do trój­ką­ta (fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trujˈkɔ̃ntnɨ, AS: trui ̯kõntny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójkąt m., trójkącik m.

 przysł. trójkątnie

 przym. trójkątowy

Wiktionary


trójkątowanie

me­to­da wyz­na­cza­nia w te­re­nie współ­rzęd­nych punk­tów za po­mo­cą ukła­dów trój­ką­tów ut­wo­rzo­nych przez te punk­ty; trian­gu­la­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. trian­gu­la­cja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójkąt mrz.

 czas. trójkątować ndk.

Wiktionary


trójkątować

daw­niej w ge­o­dez­ji: sto­so­wać trian­gu­la­cję


SJP.pl


trójkątowy

→ trój­kąt


SJP.pl

Patrz:

trójkąt

trójlampowy

ma­ją­cy trzy lampy; trzy­lam­po­wy


SJP.pl


trójliniowy

ma­ją­cy trzy linie; trzy­li­nio­wy


SJP.pl


trójlinowy

zło­żo­ny z trzech linii; trzy­li­nio­wy, tri­li­ne­ar­ny


SJP.pl


trójlist

by­li­na o trzy­płat­ko­wym kwie­cie na trzech li­ściach, po­cho­dzą­ca z Azji i Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

Trój­list ("Tril­lium") – ro­dzaj wie­lo­let­nich, ziem­no­pącz­ko­wych ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny me­lant­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy 52 ga­tun­ki, wy­stę­pu­ją­ce w Azji (od Af­ga­ni­sta­nu do Da­le­kie­go Wscho­du) oraz w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą mor­fo­lo­gicz­ną tych ro­ślin jest wy­stę­po­wa­nie po­szcze­gól­nych ele­men­tów ich bu­do­wy w trój­kach. Wiele ga­tun­ków trój­li­stów znaj­du­je za­sto­so­wa­nie jako ro­śli­ny lecz­ni­cze i ozdob­ne.

Wikipedia


trójlistkowy

bo­brek trój­list­ko­wy - po­spo­li­ta niska by­li­na ba­gien­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy trzy list­ki

Wiktionary


trójlistny

ma­ją­cy trzy li­ście; trzy­list­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zło­żo­ny z trzech liści, ma­ją­cy trzy li­ście

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej wi­docz­nym rek­wi­zy­tem jest trój­list­na ko­ni­czyn­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trujˈlʲistnɨ, AS: trui ̯lʹistny

Wiktionary


trójliterówka

słowo trzy­li­te­ro­we; trój­ka, trzy­li­te­rów­ka


SJP.pl


trójliść

1. bo­brek trój­list­ko­wy, ro­śli­na z ro­dzi­ny bobr­ko­wa­tych;
2. or­na­ment w kształ­cie trój­dziel­ne­go li­ścia


SJP.pl

Trój­liść ( tri­fo­lium – ko­ni­czy­na, tre­fo­il) – forma gra­ficz­na zło­żo­na z kon­tu­ru trzech na­kła­da­ją­cych się pier­ście­ni, wy­ko­rzy­sty­wa­na w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej i go­tyc­kiej, sym­bo­li­ce po­gań­skiej i chrze­ści­jań­skiej, he­ral­dy­ce i współ­czes­nych sym­bo­lach gra­ficz­nych.

Wikipedia


trójlojalizm

po­sta­wa po­li­tycz­na w Pol­sce po upad­ku pow­sta­nia stycz­nio­we­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się lo­jal­no­ścią i ugo­do­wo­ścią wobec wszyst­kich trzech państw za­bor­czych za cenę eko­no­micz­nych i kul­tu­ral­nych ustępstw z ich stro­ny; trój­lo­jal­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. hist. po­sta­wa po­li­tycz­na czę­ści spo­łe­czeń­stwa pol­skie­go po upad­ku pow­sta­nia stycz­nio­we­go, za­kła­da­ją­ca re­zy­gna­cję z dążeń nie­pod­le­gło­ścio­wych i pod­po­rząd­ko­wa­nie się za­bor­com w za­mian za eko­no­micz­ne i kul­tu­ral­ne ustęp­stwa z ich stro­ny

Wiktionary

Trój­lo­ja­lizm – po­sta­wa po­li­tycz­na wśród czę­ści pol­skich elit po­li­tycz­nych po upad­ku pow­sta­nia stycz­nio­we­go, za­kła­da­ją­ca re­zy­gna­cję z dążeń nie­pod­le­gło­ścio­wych i ugo­do­wość wobec za­bor­ców w za­mian za eko­no­micz­ne i kul­tu­ral­ne ustęp­stwa z ich stro­ny.Obok lo­jal­no­ści wobec obcej wła­dzy na te­re­nie da­ne­go za­bo­ru, wy­stę­po­wa­ła, acz sła­biej, po­sta­wa lo­ja­li­stycz­na wobec po­zo­sta­łych za­bor­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtrujlɔˈjalʲism̥, AS: trui ̯loi ̯alʹism̦

Wiktionary


trójlojalność

po­sta­wa po­li­tycz­na w Pol­sce po upad­ku pow­sta­nia stycz­nio­we­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się lo­jal­no­ścią i ugo­do­wo­ścią wobec wszyst­kich trzech państw za­bor­czych za cenę eko­no­micz­nych i kul­tu­ral­nych ustępstw z ich stro­ny; trój­lo­ja­lizm


SJP.pl


trójlojalny

1. po­stę­pu­ją­cy zgod­nie z trój­lo­ja­liz­mem - po­sta­wą po­li­tycz­ną w Pol­sce pod za­bo­ra­mi, np. trój­lo­jal­ny ary­sto­kra­ta;
2. wła­ści­wy trój­lo­ja­liz­mo­wi, np. trój­lo­jal­ne bro­szu­ry, cza­so­pis­ma


SJP.pl


trójlufka

my­śliw­ska strzel­ba po­sia­da­ją­ca trzy lufy; dry­ling; dry­lin­ger


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łow. strzel­ba my­śliw­ska o trzech lu­fach - dwóch gór­nych na śrut i jed­nej ku­lo­wej (albo na od­wrót)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­czę­ściej uży­wa­ną bro­nią kom­bi­no­wa­ną jest trój­luf­ka, tzw. dry­ling, który ma dwie lufy śru­to­we i jedną ku­lo­wą lub dwie ku­lo­we i jedną śru­to­wą.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dryling

Wiktionary


trójlufowy

ma­ją­cy trzy lufy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. ma­ją­cy trzy lufy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzylufowy

Wiktionary


trójmasztowiec

sta­tek trój­masz­to­wy (trzy­masz­to­wy); trzy­masz­to­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. sta­tek po­sia­da­ją­cy trzy masz­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujmaˈʃtɔvʲjɛt͡s, AS: trui ̯maštovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trójmasztowy

Wiktionary


trójmasztowy

ma­ją­cy trzy masz­ty; trzy­masz­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ża­glow­cu: ma­ją­cy trzy masz­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujmaˈʃtɔvɨ, AS: trui ̯maštovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójmasztowiec

Wiktionary


trójmecz

za­wo­dy roz­gry­wa­ne mię­dzy trze­ma dru­ży­na­mi


SJP.pl


trójmetyloamina

amina trze­cio­rzę­do­wa, zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny do pro­duk­cji cho­li­ny; tri­me­ty­lo­a­mi­na


SJP.pl


trójmian

wie­lo­mian bę­dą­cy sumą trzech jed­no­mia­nów


SJP.pl


trójmiarowy

o tak­cie: dzie­lą­cy się na trzy jed­nost­ki ryt­micz­ne


SJP.pl


trójmiasto

ze­spół trzech miast po­ło­żo­nych bli­sko sie­bie, po­łą­czo­nych wspól­ną ko­mu­ni­ka­cją


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urb. ze­spół trzech bli­sko po­ło­żo­nych miast, po­łą­czo­nych z sobą ko­mu­ni­ka­cyj­nie

Wiktionary

Trój­mia­sto ( Trzëgard) – po­li­cen­trycz­ny oś­ro­dek me­tro­po­li­tal­ny, obej­mu­ją­cy trzy po­łą­czo­ne mia­sta: Gdańsk, Sopot i Gdy­nię. Po­ło­żo­ny w pół­noc­nej Pol­sce, nad Za­to­ką Gdań­ską obej­mu­je ob­szar o po­wierzch­ni 1102,27 km² za­miesz­ka­ły przez 760 463 osoby (stan na 1 stycz­nia 2024 r.). Sta­no­wi także cen­tral­ną część aglo­me­ra­cji trój­miej­skiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Trójmiasto n.

 przym. trójmiejski

Wiktionary


trójmiejski

przy­miot­nik od: Trój­mia­sto, trój­mia­sto


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Trój­mia­stem, do­ty­czą­cy Trój­mia­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na co dzień pra­cu­ję rów­nież jako bo­o­ker­ka w trój­miej­skiej agen­cji mo­de­lek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trójmiasto n., trójmiasto n.

Wiktionary


trójmiejskość

→ trój­miej­ski


SJP.pl

Patrz:

trójmiejski

trójmodułowy

zbu­do­wa­ny z trzech mo­du­łów; trzy­mo­du­ło­wy


SJP.pl


trójmorze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) ekon. polit. mię­dzy­na­ro­do­wa ini­cja­ty­wa go­spo­dar­czo-po­li­tycz­na kra­jów wschod­niej Eu­ro­py;

Wiktionary

Trój­mo­rze (w skró­cie 3SI lub TSI od ang. "Three Seas Ini­tia­ti­ve", także BABS od ang. "Bal­tic, Adria­tic, Black Sea Ini­tia­ti­ve;" łac. "Tri­ma­rium") – mię­dzy­na­ro­do­wa ini­cja­ty­wa go­spo­dar­czo-po­li­tycz­na sku­pia­ją­ca 13 państw Unii Eu­ro­pej­skiej po­ło­żo­nych mię­dzy Mo­rzem Bał­tyc­kim, Czar­nym i Adria­tyc­kim: Au­strię, Buł­ga­rię, Chor­wa­cję, Cze­chy, Esto­nię, Gre­cję, Litwę, Łotwę, Pol­skę, Ru­mu­nię, Sło­wa­cję, Sło­we­nię i Węgry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Idea Trój­mo­rza, mimo że cza­sem jest łą­czo­na z ideą Mię­dzy­mo­rza, różni się od kon­cep­cji for­so­wa­nej przez pol­ską dy­plo­ma­cję w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym.

Wiktionary


trójmotorowiec

po­jazd na­pę­dza­ny trze­ma mo­to­ra­mi


SJP.pl


trójmotorowy

ma­ją­cy trzy mo­to­ry, na­pę­dza­ny siłą trzech mo­to­rów


SJP.pl


trójnaczyniowy

ma­ją­cy trzy na­czy­nia


SJP.pl


trójnarodowy

od­no­szą­cy się do trzech na­ro­dów


SJP.pl


trójnawowy

ma­ją­cy trzy nawy; trzy­na­wo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ar­chit. taki, który ma trzy nawy

Wiktionary


trójnerwowy

o li­ściach niek­tó­rych ro­ślin: ma­ją­cy trzy nerwy


SJP.pl


trójnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) byt po­trój­ny lub tro­i­sty

Wiktionary

Trój­nia – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Lu­bar­tów.

Miej­sco­wość skła­da się z trzech czę­ści – cen­tral­nej i dwóch przy­siół­ków od­da­lo­nych od niej o około 700 me­trów – Sta­rej Trój­ni po­ło­żo­nej na pół­no­cy i Nowej Trój­ni na po­łud­nio­wym za­cho­dzie. Jest oto­czo­na głów­nie la­sa­mi, pola upraw­ne znaj­du­ją się przy za­bu­do­wa­niach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. trojenie n.

Wiktionary


trójniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od trój­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójniak m.

Wiktionary


trójniak

miód pitny, łączy w sobie jedną część miodu i dwie czę­ści wody. Taka pro­por­cja po­wo­du­je, że znacz­nie szyb­ciej niż pół­to­ra­ki czy dwój­nia­ki, trój­nia­ki osią­ga­ją od­po­wied­ni kolor i bu­kiet sma­ko­wy oraz 13% za­war­tość al­ko­ho­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miód pitny pow­sta­ły z fer­men­ta­cji brzecz­ki, w któ­rej sto­su­nek ob­ję­to­ści miodu do wody wy­no­si 1:2

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trój­niak – miód pitny
  • Trój­niak – prze­łęcz w obrę­bie Wzgórz Trzeb­nic­kich w Gmi­nie Obor­ni­ki Ślą­skie

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrujɲak, AS: trui ̯ńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. potrajanie n., trojenie n., trojaczki nmos.

:: zdrobn. trójniaczek m.

 licz. trzy

 przym. troisty

 czas. troić

 przysł. troiście

Wiktionary


trójnica

dziu­ra w tka­ni­nie sie­cio­wej spo­wo­do­wa­na ro­zer­wa­niem trzech są­sied­nich oczek


SJP.pl


trójniczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nu­mizm. pół centa, trzy gro­sze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jo je mały po­łaź­ni­czek, / Przi­szieł żech tu po trój­ni­czek. / Trój­ni­czek mi dej­cie, / Sy mnie sie nie śmiyj­cie.

Wiktionary


trójnik

ro­dzaj łącz­ni­ka ka­na­li­za­cyj­ne­go o trzech wy­lo­tach


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trój­nik (hy­dra­u­li­ka)
  • trój­nik (elek­try­ka)

Wikipedia


trójnikowy

→ trój­nik


SJP.pl

Patrz:

trójnik

trójnitka

cien­ka linka że­glar­ska, skła­da­ją­ca się z trzech po­krę­tek


SJP.pl


trójnitroceluloza

zwią­zek or­ga­nicz­ny pow­sta­ją­cy pod wpły­wem dzia­ła­nia kwasu azo­to­we­go na ce­lu­lo­zę sto­so­wa­ny do wy­ro­bu ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych; ba­weł­na strzel­ni­cza


SJP.pl


trójnitrofenol

zwią­zek or­ga­nicz­ny w po­sta­ci żół­tych krysz­ta­łów, otrzy­my­wa­ny przez dzia­ła­nie mie­sza­ni­ny stę­żo­ne­go kwasu siar­ko­we­go i azo­to­we­go na fenol, uży­wa­ny do wy­ro­bu ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych; tri­ni­tro­fe­nol, kwas pi­kry­no­wy


SJP.pl


trójnitroksylen

kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy; ksy­lit


SJP.pl


trójnitrotoluen

silny ma­te­riał wy­bu­cho­wy; TNT, tri­ni­tro­to­lu­en


SJP.pl


trójnogi

ma­ją­cy trzy nogi; trój­noż­ny, trzy­noż­ny, trzy­no­gi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy nogi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójnóg mrz.

 przym. trójnożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójnożny

Wiktionary


trójnożek

zdrob­nie­nie od: trój­nóg; trój­nó­żek


SJP.pl


trójnożny

ma­ją­cy trzy nogi; trzy­noż­ny, trzy­no­gi, trój­no­gi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy nogi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójnóg mrz.

 przym. trójnogi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójnogi

Wiktionary


trójnóg

1. sprzęt o trzech no­gach;
2. pod­sta­wa o trzech no­gach, np. sta­tyw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przed­miot, sprzęt o trzech no­gach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­kin­go­wie uży­wa­li m.in. że­laz­nych garn­ków, które wie­sza­li na trój­no­gu nad ogniem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrujnuk, AS: trui ̯nuk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trójnożny, trójnogi

Wiktionary


trójnóż

kra­jar­ka in­tro­li­ga­tor­ska o trzech no­żach, słu­żą­ca do jed­no­czes­ne­go przy­ci­na­nia bloku książ­ki z trzech stron


SJP.pl

Trój­nóż – ma­szy­na in­tro­li­ga­tor­ska umoż­li­wia­ją­ca okra­wa­nie blo­ków książ­ko­wych z jed­nej, dwóch lub trzech stron w cza­sie jed­ne­go taktu ma­szy­ny.

Trój­nóż wy­na­le­zio­no w 1877 roku. Było to dro­gie urzą­dze­nie, dla­te­go po­sia­da­ły go tylko duże in­tro­li­ga­tor­nie. Jedną z nich była lwow­ska in­tro­li­ga­tor­nia Os­so­li­ne­um, która ku­pi­ła trój­nóż w 1912 roku w lip­skiej fa­bry­ce Kra­u­se­go. Trój­nóż umoż­li­wia przy­cię­cie bloku książ­ki jed­no­cze­śnie z trzech stron.

Wikipedia


trójnóżek

zdrob­nie­nie od: trój­nóg; trój­no­żek


SJP.pl


trójobwodowy

ma­ją­cy trzy ob­wo­dy, zwią­za­ny z trze­ma ob­wo­da­mi


SJP.pl


trójosiowy

ma­ją­cy trzy osie; trzy­o­sio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy osie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzyosiowy

Wiktionary


trójosobowość

w re­li­gii chrze­ści­jań­skiej: ist­nie­nie Boga w Trzech Oso­bach Bo­skich


SJP.pl


trójostrzowy

ma­ją­cy trzy ostrza; trzy­o­strzo­wy


SJP.pl


trójpak

zgrzew­ka za­wie­ra­ją­ca trzy jed­nost­ki da­ne­go pro­duk­tu, np. piwa, wody mi­ne­ral­nej; trzy­pak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. pacz­ka zbior­cza po trzy sztu­ki to­wa­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­pro­szę dwa trój­pa­ki kremu do stóp.

Wiktionary


trójpalcowy

1. zwy­kle w od­nie­sie­niu do ludz­kich dłoni, stóp: ma­ją­cy trzy palce;
2. wy­ko­ny­wa­ny trze­ma pal­ca­mi


SJP.pl


trójpalczasty

zwy­kle o zwie­rzę­ciu (jego od­nó­żach, koń­czy­nach) lub przed­mio­cie: ma­ją­cy trzy palce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy palce

Wiktionary


trójpartyjny

skła­da­ją­cy się z trzech par­tii, np. sy­stem trój­par­tyj­ny


SJP.pl


trójpasmowy

skła­da­ją­cy się z trzech pasm (np. o dro­dze, jezd­ni), dzia­ła­ją­cy w trzech pas­mach itp.; trzy­pas­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy pasma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójpasmówka ż.

Wiktionary


trójpienne

ro­śli­ny, któ­rych jedne osob­ni­ki mają tylko kwia­ty mę­skie (prę­ci­ko­we), inne tylko kwia­ty żeń­skie (słup­ko­we), a je­szcze inne kwia­ty obupł­cio­we


SJP.pl


trójpienność

w bio­lo­gii: zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin w trzech for­mach, z kwia­ta­mi mę­ski­mi, żeń­ski­mi i obupł­cio­wy­mi; trie­cja


SJP.pl


trójpienny

ma­ją­cy osob­ni­ki o kwia­tach mę­skich (prę­ci­ko­wych), albo osob­ni­ki o kwia­tach żeń­skich (słup­ko­wych), albo osob­ni­ki z kwia­ta­mi obupł­cio­wy­mi


SJP.pl


trójpodmiotowy

ma­ją­cy trzy pod­mio­ty


SJP.pl


trójpodział

po­dział na trzy czę­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. po­dział na trzy czę­ści

Wiktionary


trójpokrętkowy

lina trój­po­kręt­ko­wa - lina skrę­co­na z trzech po­krę­tek


SJP.pl


trójpokładowiec

sta­tek ma­ją­cy trzy po­kła­dy


SJP.pl


trójpokładowy

ma­ją­cy trzy po­kła­dy


SJP.pl


trójpolowy

do­ty­czą­cy trój­po­lów­ki (dawny sy­stem upra­wy roli po­dzie­lo­nej na trzy pola, upra­wia­ne na prze­mian); trzy­po­lo­wy


SJP.pl


trójpolówka

dawny sy­stem upra­wy roli po­dzie­lo­nej na trzy pola, upra­wia­ne na prze­mian; trzy­po­lów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. spo­sób upra­wy roli w któ­rym, w ciągu trzech lat, pole ob­sie­wa­ne jest zbo­żem jarym, in­ne­go roku ozi­mym by wresz­cie ugo­ro­wać; grun­ty zaz­wy­czaj dzie­li się tak by każdy ro­dzaj za­go­spo­da­ro­wa­nia objął trze­cią ich część;

Wiktionary

Trój­po­lów­ka – spo­sób upra­wy roli po­le­ga­ją­cy na po­dzie­le­niu ziemi upraw­nej na trzy pola. Każ­de­go roku upra­wia­ne są tylko dwa z nich, a trze­cie ugo­ru­je, co poz­wa­la na „od­po­czy­wa­nie” ziemi. Jedno pole ob­sie­wa­no je­sie­nią zbo­żem ozi­mym, dru­gie ob­sie­wa­no wios­ną zbo­żem jarym, a trze­cie pole ugo­ro­wa­ne sta­no­wi­ło pa­stwi­sko.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. trójpolówkowy

Wiktionary


trójpolówkowy

przy­miot­nik

 (1.1) roln. zwią­za­ny z trój­po­lów­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójpolówka ż.

Wiktionary


trójporozumienie

po­ro­zu­mie­nie Fran­cji, Rosji i Wiel­kiej Bry­ta­nii ut­wo­rzo­ne w la­tach 1904-1907 jako prze­ciw­wa­ga trój­przy­mie­rza Nie­miec, Au­stro-Wę­gier i Włoch; en­ten­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. nazwa sze­re­gu po­ro­zu­mień po­mię­dzy Fran­cją, Rosją i Wiel­ką Bry­ta­nią z prze­ło­mu XIX i XX w;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pań­stwa Trój­po­ro­zu­mie­nia two­rzy­ły so­jusz woj­sko­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: trui ̯porozũmʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Alianci, Ententa

Wiktionary


trójpoziomowy

skła­da­ją­cy się z trzech po­zio­mów; trzy­po­zio­mo­wy


SJP.pl


trójpołaciowy

ma­ją­cy trzy po­ła­cie da­cho­we


SJP.pl


trójpołożeniowy

ma­ją­cy trzy po­ło­że­nia; trzy­po­ło­że­nio­wy


SJP.pl


trójprzelotowy

ma­ją­cy trzy prze­lo­ty


SJP.pl


trójprzepływowy

ma­ją­cy trzy prze­pły­wy


SJP.pl


trójprzewodowy

ma­ją­cy trzy prze­wo­dy elek­trycz­ne; trzy­prze­wo­do­wy


SJP.pl


trójprzymierze

przy­mie­rze trzech państw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. so­jusz po­mię­dzy Niem­ca­mi, Au­stro-Wę­gra­mi i Wło­cha­mi z 1888 r.;

Wiktionary

Trój­przy­mie­rze (niem. "Dre­i­bund", wł. "Tri­pli­ce al­le­an­za") – tajny obron­ny układ po­mię­dzy trze­ma pań­stwa­mi eu­ro­pej­ski­mi: Ce­sar­stwem Nie­miec­kim, Kró­le­stwem Włoch (do 3 maja 1915) i Au­stro-Wę­gra­mi, za­wią­za­ny 20 maja 1882 w Wied­niu. Trój­przy­mie­rze było od­na­wia­ne w 1887, 1891, 1902 i 1912. Trój­przy­mie­rze roz­pa­dło się w 1915 w cza­sie I wojny świa­to­wej, po przy­stą­pie­niu przez Wło­chy do dzia­łań wo­jen­nych prze­ciw­ko Au­stro-Wę­grom.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1914 r. Wło­chy uz­na­ły, że nie obo­wią­zu­ją ich wa­run­ki Trój­przy­mie­rza, gdyż w woj­nie prze­ciw Niem­com wzię­ła udział Fran­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujpʃɨ̃ˈmʲjɛʒɛ, AS: trui ̯pšỹmʹi ̯eže

Wiktionary


trójprzęsłowy

ma­ją­cy trzy przę­sła; trzy­przę­sło­wy


SJP.pl


trójpręcikowy

ma­ją­cy trzy prę­ci­ki, np. wierz­ba trój­prę­ci­ko­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy trzy prę­ci­ki

Wiktionary


trójpręgi

pa­secz­nik trój­prę­gi - ga­tu­nek wie­wiór­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy pręgi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sło­i­ku pły­wa­ła trój­prę­ga rybka.

Wiktionary


trójprężny

tło­ko­wa ma­szy­na trój­pręż­na - ma­szy­na pa­ro­wa przy­sto­so­wa­na do trzy­krot­ne­go wy­zy­ska­nia ener­gii ciepl­nej pary w ko­lej­nych cy­lin­drach


SJP.pl


trójpunktowy

trzy­punk­to­wy;
1. skła­da­ją­cy się z trzech punk­tów;
2. ma­ją­cy wy­miar trzech punk­tów (np. czcion­ka)


SJP.pl


trójpłaszczyznowy

przy­miot­nik

 (1.1) roz­mie­szczo­ny na trzech pła­szczyz­nach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujpwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: trui ̯pu̯aščyznovy

Wiktionary


trójpłat

sa­mo­lot po­sia­da­ją­cy trzy płaty nośne; trój­pła­to­wiec, tri­plan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot o trzech pła­tach no­śnych;

Wiktionary

Trój­płat – układ kon­struk­cyj­ny pła­tow­ca, sa­mo­lo­tu o trzech pła­tach no­śnych. Od dwu­pła­tu róż­nią­cy się po­sia­da­niem trze­cie­go płata no­śne­go, po­mię­dzy gór­nym a dol­nym.

Kon­struk­cje trój­pła­to­we w po­rów­na­niu z dwu­pła­ta­mi miały do­dat­ko­wą za­le­tę – za­cho­wa­nie ta­kiej samej siły no­śnej przy zmniej­szo­nej roz­pię­to­ści skrzy­deł, co zwięk­sza­ło zwrot­ność tych sa­mo­lo­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skrzy­dła tego trój­pła­ta były do­dat­ko­wo wzmoc­nio­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrujpwat, AS: trui ̯pu̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójpłatowiec, trzypłatowiec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójpłatowiec

Wiktionary


trójpłatkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy płat­ki

Wiktionary


trójpłatowiec

1. sa­mo­lot po­sia­da­ją­cy trzy płaty nośne; trój­płat, tri­plan;
2. ko­pal­ny sta­wo­nóg mor­ski z ery pa­le­o­zo­icz­nej; trzy­pła­to­wiec; try­lo­bit


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. zob. trój­płat.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­ka­zie bę­dzie można zo­ba­czyć trój­pła­tow­ce sprzed pra­wie stu lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujpwaˈtɔvʲjɛt͡s, AS: trui ̯pu̯atovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzypłatowiec m., trójpłat m.

 przym. trójpłatowy, trzypłatowy

Wiktionary


trójpłatowy

ma­ją­cy trzy płaty, np. sa­mo­lot trój­pła­to­wy


SJP.pl


trójpłytowy

skła­da­ją­cy się z trzech płyt; trzy­pły­to­wy


SJP.pl


trójramienny

ma­ją­cy trzy ra­mio­na, od­no­gi itp.; trzy­ra­mien­ny


SJP.pl


trójrdzeniowy

ma­ją­cy trzy rdze­nie; trzyr­dze­nio­wy


SJP.pl


trójrogaty

daw­niej: ma­ją­cy trzy rogi; trój­ro­gi


SJP.pl


trójrogi

ma­ją­cy trzy rogi; trój­ro­ga­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy trzy rogi

Wiktionary


trójrożny

ma­ją­cy trzy rogi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy trzy rogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z czę­sto­chow­skich ka­pe­lusz­ni­ków robi trój­roż­ne i czte­ro­roż­ne bi­re­ty księ­żow­skie.

Wiktionary


trójrzędowiec

sta­ro­żyt­ny sta­tek fe­nic­ki, grec­ki lub rzym­ski, za­o­pa­trzo­ny w trzy rzędy wio­seł; trzy­rzę­do­wiec


SJP.pl


trójrzędowy

ma­ją­cy trzy rzędy; trzy­rzę­do­wy


SJP.pl


trójróg

dawny trój­kąt­ny ka­pe­lusz męski z ron­dem pod­wi­nię­tym z trzech stron; tri­cor­ne, tri­korn


SJP.pl


trójsceniczny

od­by­wa­ją­cy się na trzech sce­nach


SJP.pl


trójsektorowy

skła­da­ją­cy się z trzech sek­to­rów


SJP.pl


trójsieczny

1. ma­ją­cy trzy ostrza;
2. o li­ściu: ma­ją­cy blasz­ki o trzech głęb­szych wcię­ciach; po­trój­nie siecz­ny


SJP.pl


trójsiemne

rząd ro­ślin z klasy dwu­li­ścien­nych; wil­czom­le­czow­ce


SJP.pl


trójsiemny

o ce­chach trój­siem­nych (rząd ro­ślin)


SJP.pl


trójsilnikowy

ma­ją­cy trzy sil­ni­ki; trzy­sil­ni­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest wy­po­sa­żo­ny w trzy sil­ni­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­więć trój­sil­ni­ko­wych, nie­sły­cha­nie pa­li­wo­żer­nych i po­wol­nych Jaków-40 służy w 36 spe­cjal­nym pułku lot­nict­wa tran­spor­to­we­go na Okę­ciu.

Wiktionary


trójskibowy

pług trój­ski­bo­wy - pług, który pod­czas orki od­kła­da po trzy skiby naraz


SJP.pl


trójskoczek

za­wod­nik bio­rą­cy udział w kon­ku­ren­cji trój­sko­ku


SJP.pl


trójskoczkini

→ trój­sko­czek


SJP.pl

Patrz:

trójskoczek

trójskok

kon­ku­ren­cja lek­ko­at­le­tycz­na po­le­ga­ją­ca na trzech na­stę­pu­ją­cych po sobie sko­kach za po­mo­cą od­bi­cia z jed­nej nogi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. kon­ku­ren­cja lek­ko­at­le­tycz­na, w któ­rej za­wod­nik musi wy­ko­nać trzy na­stę­pu­ją­ce po sobie skoki i wy­lą­do­wać na pia­szczy­stej skocz­ni obu­nóż;

Wiktionary

Trój­skok – kon­ku­ren­cja lek­ko­at­le­tycz­na, w któ­rej za­wod­nik musi wy­ko­nać trzy na­stę­pu­ją­ce po sobie skoki:

Za­sa­dy ro­zbie­gu, od­bi­cia, lą­do­wa­nia i mie­rze­nia są iden­tycz­ne jak w skoku w dal. Dwa pier­wsze skoki od­by­wa­ją się na twar­dej bież­ni, trze­ci skok koń­czy się na pia­sku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bry­tyj­ski za­wod­nik usta­no­wił nowy re­kord świa­ta w trój­sko­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrujskɔk, AS: trui ̯skok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójskoczek m., trójskoczkini ż.

Wiktionary


trójskośny

1. układ trój­sko­śny - układ kry­sta­lo­gra­ficz­ny o dwóch kla­sach sy­me­trii;
2. krysz­tał trój­sko­śny - krysz­tał o bar­dzo małym stop­niu sy­me­trii, nie­przy­sta­ją­ce do sie­bie po ja­kim­kol­wiek obro­cie


SJP.pl


trójskrzydlny

ma­ją­cy trzy skrzy­dła


SJP.pl


trójskrzydłowy

ma­ją­cy trzy skrzy­dła; trzys­krzy­dło­wy


SJP.pl


trójskrzydły

ma­ją­cy trzy skrzy­dła


SJP.pl


trójskrzyn

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych; kro­ton


SJP.pl

Trójs­krzyn, ko­die­um, kro­ton ("Co­dia­e­um") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych. Na­le­ży do niego 17 ga­tun­ków krze­wów wy­stę­pu­ją­cych na wy­spach Pa­cy­fi­ku i w Azji po­łud­nio­wo-wschod­niej. Niek­tó­re ga­tun­ki, zwła­szcza trójs­krzyn pstry "Co­dia­e­um va­rie­ga­tum" na­le­żą do naj­po­pu­lar­niej­szych ro­ślin do­nicz­ko­wych.

Wikipedia


trójskładnikowy

zło­żo­ny z trzech skład­ni­ków; trzys­kład­ni­ko­wy


SJP.pl


trójsmakowy

ma­ją­cy trzy smaki


SJP.pl


trójsoczewkowy

ma­ją­cy trzy so­czew­ki


SJP.pl


trójspadowy

dach trój­spa­do­wy - ma­ją­cy trzy spady (po­chy­łe pła­szczyz­ny); dach trzy­spa­do­wy


SJP.pl


trójstanowy

zwią­za­ny z trze­ma sta­na­mi, po­zy­cja­mi


SJP.pl


trójstopniowo

przy­słó­wek

 (1.1) w trzech eta­pach, fa­zach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujstɔpʲˈɲɔvɔ, AS: trui ̯stopʹńovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trójstopniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trójetapowo, trójfazowo

Wiktionary


trójstopniowość

→ trój­stop­nio­wy; trzy­stop­nio­wość


SJP.pl


trójstopniowy

trzy­stop­nio­wy;
1. ma­ją­cy trzy stop­nie (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy trzy stop­nie, etapy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z trzech stop­ni, schod­ków

 (1.2) skła­da­ją­cy się z trzech stop­ni, eta­pów

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Struk­tu­ra in­sty­tu­cji jest trój­stop­nio­wa: oprócz Ge­ne­ral­nej Dy­rek­cji Ochro­ny Śro­do­wi­ska dzia­ła­ją dy­rek­cje re­gio­nal­ne (16) oraz od­dzia­ły te­re­no­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujstɔpʲˈɲɔvɨ, AS: trui ̯stopʹńovy

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2) przysł. trójstopniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) trójetapowy, trójfazowy

Wiktionary


trójstopowiec

wiersz skła­da­ją­cy się z trzech stóp


SJP.pl

Trój­sto­po­wiec – wzo­rzec ilo­cza­so­wy lub sy­la­bo­to­nicz­ny, w któ­rym można wy­dzie­lić trzy stopy.

Wikipedia


trójstopowy

trzy­sto­po­wy;
1. o wier­szu: skła­da­ją­cy się z trzech stóp;
2. rzad­ko: ma­ją­cy dłu­gość trzech stóp


SJP.pl


trójstrefowy

ma­ją­cy trzy stre­fy, zwią­za­ny z trze­ma stre­fa­mi; trzy­stre­fo­wy


SJP.pl


trójstronność

→ trój­stron­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trój­stron­ne; cecha tych, któ­rzy są trój­stron­ni

Wiktionary

Patrz:

trójstronny

Powiązane:

 przym. trójstronny

 przysł. trójstronnie

Wiktionary


trójstronny

1. dzia­ła­ją­cy z trzech stron;
2. taki, w któ­rym biorą udział trzy stro­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, w który an­ga­żu­ją się trzy stro­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójstronność ż.

Wiktionary


trójstrumieniowy

ruch trój­stru­mie­nio­wy - ruch ko­ło­wy na jezd­ni, w któ­rym trzy po­ja­zdy mogą je­chać jed­no­cze­śnie obok sie­bie w tym samym kie­run­ku


SJP.pl


trójstrunny

ma­ją­cy trzy stru­ny; trój­stru­no­wy, trzy­stru­no­wy, trzy­strun­ny


SJP.pl


trójstrunowy

ma­ją­cy trzy stru­ny; trój­strun­ny, trzy­stru­no­wy, trzy­strun­ny


SJP.pl


trójstyk

punkt stycz­no­ści gra­nic trzech rów­no­rzęd­nych jed­no­stek te­ry­to­rial­nych, naj­czę­ściej państw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. zet­knię­cie gra­nic trzech państw

Wiktionary

Trój­styk – punkt styku gra­nic trzech rów­no­rzęd­nych jed­no­stek te­ry­to­rial­nych. Naj­czę­ściej od­no­si się do gra­nic państw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W po­łud­nio­wej czę­ści wsi, na Trzy­cat­ku, znaj­du­je się trój­styk gra­nic Pol­ski, Czech i Sło­wa­cji.

 (1.1) Pol­ska po­sia­da 6 trój­sty­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trójstykowy

Wiktionary


trójsylabowy

zło­żo­ny z trzech sylab (zgło­sek); trójz­gło­sko­wy


SJP.pl


trójszczeblowy

ma­ją­cy trzy szcze­ble


SJP.pl


trójszczękowy

ma­ją­cy trzy szczę­ki


SJP.pl


trójszereg

po­trój­ny sze­reg ut­wo­rzo­ny z trzech sze­re­gów rów­no­le­głych do sie­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­trój­ny sze­reg; trzy sze­re­gi usta­wio­ne rów­no­le­gle do sie­bie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trujˈʃɛrɛk, AS: trui ̯šerek

Wiktionary


trójszybowy

o trzech szy­bach; trzy­szy­bo­wy


SJP.pl


trójszynowy

skła­da­ją­cy się z trzech szyn; trzy­szy­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy trzy szyny; wy­ko­rzy­stu­ją­cy trzy szyny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzyszynowy

Wiktionary


trójtaśmowy

ma­ją­cy trzy taśmy, zło­żo­ny z trzech taśm


SJP.pl


trójtlen

alo­tro­po­wa od­mia­na tlenu po­sia­da­ją­ca w czą­stecz­ce trzy atomy tego pier­wiast­ka; ozon


SJP.pl


trójtlenek

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka skła­da się z trzech ato­mów tlenu po­łą­czo­nych z jed­nym ato­mem lub z kil­ko­ma ato­ma­mi in­ne­go pier­wiast­ka; trit­le­nek


SJP.pl


trójtraktowy

taki, któ­re­go po­mie­szcze­nia wew­nętrz­ne usze­re­go­wa­ne są w trzech rów­no­le­głych do sie­bie rzę­dach


SJP.pl


trójwalcówka

młyn do roz­drab­nia­nia su­row­ców, wy­po­sa­żo­ny w trzy walce


SJP.pl


trójwarstwowość

skła­da­nie się z trzech warstw; trzy­war­stwo­wość


SJP.pl


trójwarstwowy

skła­da­ją­cy się z trzech warstw


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy trzy war­stwy, skła­da­ją­cy się z trzech warstw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujvarˈstfɔvɨ, AS: trui ̯varstfovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trzywarstwowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzywarstwowy

Wiktionary


trójwartościowość

→ trój­war­to­ścio­wy


SJP.pl

Patrz:

trójwartościowy

trójwartościowy

o pier­wiast­ku: za­wie­ra­ją­cy atomy two­rzą­ce trzy wią­za­nia che­micz­ne z in­ny­mi ato­ma­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­bie­ra­ją­cy jedną z trzech moż­li­wych war­to­ści

 (1.2) chem. wy­ko­rzy­stu­ją­cy trzy elek­tro­ny do ut­wo­rze­nia wią­za­nia che­micz­ne­go

Wiktionary


trójwersowy

skła­da­ją­cy się z trzech wer­sów; trzy­wer­so­wy, trzy­wier­szo­wy


SJP.pl


trójwiersz

stro­fa trzy­wier­szo­wa lub utwór trzy­wier­szo­wy


SJP.pl


trójwierszowy

skła­da­ją­cy się z trzech wier­szy; trzy­wier­szo­wy


SJP.pl


trójwieś

kom­pleks trzech wsi


SJP.pl


trójwirnikowy

ma­ją­cy trzy wir­ni­ki; trzy­wir­ni­ko­wy


SJP.pl


trójwiązkowy

skła­da­ją­cy się z trzech wią­zek


SJP.pl


trójwodny

w che­mii: za­wie­ra­ją­cy trzy czą­stecz­ki wody


SJP.pl


trójwręb

czwo­ro­bocz­na płyta z dwoma pio­no­wy­mi żłob­ka­mi dzie­lą­cy­mi ją na trzy pasy, wy­stę­pu­ją­ca na fry­zach bu­dow­li w stylu do­ryc­kim; try­glif


SJP.pl


trójwymiar

prze­strzeń o trzech wy­mia­rach; prze­strzeń trój­wy­mia­ro­wa


SJP.pl


trójwymiarowość

→ trój­wy­mia­ro­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trój­wy­mia­ro­we

Wiktionary

Patrz:

trójwymiarowy

Powiązane:

 przym. trójwymiarowy

 przysł. trójwymiarowo

Wiktionary


trójwymiarowy

1. ma­ją­cy trzy wy­mia­ry: dłu­gość, sze­ro­kość i wy­so­kość;
2. da­ją­cy złu­dze­nie, że przed­sta­wia­ne przed­mio­ty lub obra­zy mają trzy wy­mia­ry


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy trzy wy­mia­ry (naj­czę­ściej: dłu­gość, sze­ro­kość i wy­so­kość)

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) książk. da­ją­cy złu­dze­nie, że przed­sta­wio­ny obraz ma trzy wy­mia­ry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ, AS: trui ̯vỹmʹi ̯arovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójwymiarowość ż., trójwymiar m.

 przysł. trójwymiarowo

Wiktionary


trójwyrazowy

skła­da­ją­cy się z trzech wy­ra­zów; trzy­wy­ra­zo­wy


SJP.pl


trójwyspowiec

sta­tek tran­spor­to­wy, ma­ją­cy pod­nie­sio­ny po­kład na śró­do­krę­ciu, dzio­bie i rufie; trójz­rę­bo­wiec


SJP.pl


trójwyspowy

→ trój­wy­spo­wiec


SJP.pl

Patrz:

trójwyspowiec

trójwyznaniowy

skła­da­ją­cy się z trzech wyz­nań


SJP.pl


trójwzgórze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) he­rald. ele­ment w he­ral­dy­ce, wy­stę­pu­ją­cy na her­bach i go­dłach, po­trój­ne wzgó­rze;

Wiktionary

Trójwz­gó­rze – ele­ment w he­ral­dy­ce, wy­stę­pu­ją­cy na her­bach i go­dłach. Przed­sta­wia trzy wzgó­rza, zaz­wy­czaj zie­lo­ne, z któ­rych środ­ko­we jest więk­sze od po­zo­sta­łych. Wzgó­rza mają zwy­kle za­o­krą­glo­ne szczy­ty, rza­dziej spi­cza­ste.

W sym­bo­li­ce trójwz­gó­rze oz­na­cza góry, wy­ży­ny lub po pro­stu pa­gór­ko­wa­tość te­re­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­bie­skie trójwz­gó­rze wid­nie­je w her­bie Sło­wa­cji.

Wiktionary


trójwątkowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co trój­wąt­ko­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trójwątkowy

Wiktionary


trójwątkowy

ma­ją­cy trzy wątki


SJP.pl


trójwęglowy

ma­ją­cy trzy atomy węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl


trójwładza

wspó­łist­nie­nie trzech oś­rod­ków wła­dzy na ja­kimś te­ry­to­rium


SJP.pl


trójzaborowy

od­no­szą­cy się do trzech za­bo­rów, zwią­za­ny z trze­ma za­bo­ra­mi


SJP.pl


trójzakresowy

obej­mu­ją­cy trzy za­kre­sy, dzia­ła­ją­cy w trzech za­kre­sach; trzy­za­kre­so­wy


SJP.pl


trójzasadowy

o kwa­sie lub jego soli: za­wie­ra­ją­cy trzy czyn­ne atomy wo­do­ru da­ją­ce się za­stą­pić ato­ma­mi me­ta­lu


SJP.pl


trójzaworowy

ma­ją­cy trzy za­wo­ry


SJP.pl


trójzdrój

po­łą­cze­nie trzech miej­sco­wo­ści uz­dro­wi­sko­wych ma­ją­cych źró­dła wód lecz­ni­czych


SJP.pl


trójzgłoskowiec

trzy­sy­la­bo­wiec;
1. wyraz skła­da­ją­cy się z trzech zgło­sek;
2. ro­dzaj ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go, w któ­rym każdy wers skła­da się z trzech zgło­sek


SJP.pl

Trójz­gło­sko­wiec – me­trum o roz­mia­rze trzech sylab, wy­stę­pu­ją­ce w wa­rian­cie żeń­skim (sSs), z na­tu­ry am­fi­bra­chicz­nym, lub w wa­rian­cie mę­skim (SsS). Z re­gu­ły po­ja­wia się w prze­plo­cie z in­ny­mi, dłuż­szy­mi for­ma­ta­mi.

Trójz­gło­sko­wy re­fren wy­stę­pu­je czę­sto w ron­dach:

Wikipedia


trójziele

le­gen­dar­na ro­śli­na lecz­ni­cza


SJP.pl


trójzmianowość

→ trójz­mia­no­wy


SJP.pl

Patrz:

trójzmianowy

trójzmianowy

prze­bie­ga­ją­cy na trzy zmia­ny, wy­ko­ny­wa­ny na trzy zmia­ny; trzyz­mia­no­wy


SJP.pl


trójznaczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest trójz­nacz­ne; cecha tych, któ­rzy są trójz­nacz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. trójznaczny

 przysł. trójznacznie

Wiktionary


trójznak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. jedna gło­ska oz­na­czo­na za po­mo­cą trzech liter

Wiktionary

Trójz­nak, tri­graf – trzy li­te­ry oz­na­cza­ją­ce jedną lub dwie gło­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ję­zy­ku pol­skim trójz­na­kiem jest „dzi”.

Wiktionary


trójzrębowiec

sta­tek tran­spor­to­wy, ma­ją­cy pod­nie­sio­ny po­kład na śró­do­krę­ciu, dzio­bie i rufie; trój­wy­spo­wiec


SJP.pl


trójzrębowy

→ trójz­rę­bo­wiec


SJP.pl

Patrz:

trójzrębowiec

trójzwity

zwi­nię­ty trzy­krot­nie, zwy­kle w od­nie­sie­niu do spe­cjal­nie ple­cio­nych lin


SJP.pl


trójząb

1. broń po­dob­na do wideł, ma­ją­ca trzy me­ta­lo­we zęby;
2. w mi­to­lo­gii an­tycz­nej: trój­zęb­na laska, sta­no­wią­ca godło Po­sej­do­na (Nep­tu­na) - boga morza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. ręcz­na broń drzew­co­wa za­koń­czo­na po­trój­nym ostrzem;

 (1.2) ro­dzaj har­pu­na lub oszcze­pu do po­lo­wa­nia na ryby za­koń­czo­ne­go po­trój­nym ostrzem

 (1.3) sym­bol w kształ­cie trój­zę­bu (1.1)

Wiktionary

Trój­ząb – ro­dzaj broni bia­łej, uży­wa­nej nieg­dyś przez ry­ba­ków do po­lo­wa­nia na więk­sze ryby i ośmior­ni­ce, skła­da się z drzew­ca i osa­dzo­nych na nim trzech me­ta­lo­wych zębów, za­koń­czo­nych ha­ka­mi.

Trój­ząb jest atry­bu­tem grec­kie­go Po­sej­do­na (rzym­skie­go Nep­tu­na), uży­wa­ny był przez niego do ro­zbi­ja­nia skał i two­rze­nia źró­deł. Jest także atry­bu­tem hin­du­skie­go boga Śiwy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtrujzɔ̃mp, AS: trui ̯zõmp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Trójząb m.

:: zdrobn. trójząbek m.

 przym. trójzębny, trzyzębowy, trzyzębny, trójząbkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) harpun

Wiktionary


trójzębny

ma­ją­cy trzy zęby, za­koń­czo­ny trze­ma zę­ba­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. o oso­bach ma­ją­cy trzy zęby

 (1.2) książk. o przed­mio­tach ma­ją­cy trzy zęby (ostrza)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trujˈzɛ̃mbnɨ, AS: trui ̯zẽmbny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójząb m., Trójząb m.

Wiktionary


trójłatkowy

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy trzy łatki

Wiktionary


trójścian

część prze­strze­ni ogra­ni­czo­na trze­ma ką­ta­mi pła­ski­mi o wspól­nym wierz­choł­ku, są­sied­nie ra­mio­na kątów po­kry­wa­ją się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. bryła ogra­ni­czo­na przez trzy nie­rów­no­le­głe pła­szczyz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrujɕt͡ɕãn, AS: trui ̯śćãn

Wiktionary


trójścienny

ma­ją­cy trzy ścia­ny


SJP.pl


trójśrubowiec

sta­tek na­pę­dza­ny mo­to­rem o trzech śru­bach


SJP.pl


trójżaglowy

ma­ją­cy trzy żagle


SJP.pl


trójżebrowy

wil­czom­lecz trój­że­bro­wy - ga­tu­nek ro­ślin z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma trzy żebra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trójżebrowiec m.

Wiktionary


trójżeńcowate

o ce­chach trój­żeń­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Trój­żeń­co­wa­te ("Bur­man­nia­ce­ae" Blume) – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu po­chrzy­now­ców ("Dio­sco­re­a­les"). Na­le­ży tu 11 ro­dza­jów ro­ślin wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, przy czym naj­więk­sze ich zróż­ni­co­wa­nie jest w tro­pi­kal­nej Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej. Wy­stę­pu­ją poza tym także w Ame­ry­ce Pół­noc­nej (Il­li­no­is), w po­łud­nio­wej Au­stra­lii i na Nowej Ze­lan­dii.

Wikipedia


trójżeńcowaty

o ce­chach trój­żeń­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


trójżyłowy

o kablu: ma­ją­cy trzy żyły; trzy­ży­ło­wy


SJP.pl


trómfnóć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. od­ciąć się ostro (w dy­sku­sji); zbić czy­jąś nie­słusz­ną ar­gu­men­ta­cję

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. wy­ra­zić sta­now­czą opi­nię; po­wie­dzieć komuś praw­dę w oczy (bez ogró­dek)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Alech mu trómf­nył przed wszyst­ki­mi niech wiy, co lu­dzie o nim mówią.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trómfować ndk.

 rzecz. trómf

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. trómfnóńć

Wiktionary


trówła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. trum­na

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. skrzy­nia

Wiktionary

Tró­wła, tróh­ła, tró­gła − ma­lo­wa­na, da­to­wa­na skrzy­nia na ubra­nia i cenne przed­mio­ty, ele­ment po­sa­gu panny mło­dej, w któ­rym gro­ma­dzi­ła wy­pra­wę ślub­ną. W tró­włach, po­przed­nicz­kach szaf, trzy­ma­no ubra­nia i naj­cen­niej­sze przed­mio­ty w domu, był one cenne i prze­ka­zy­wa­ne z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) tróchła

 (1.2) tróchła

Wiktionary


trąba

1. in­stru­ment mu­zycz­ny dęty drew­nia­ny (róg) lub dęty bla­sza­ny;
2. wy­dłu­żo­ny i umię­śnio­ny na­rząd chwyt­ny, za­koń­czo­ny noz­drza­mi (np. u sło­nia);
3. prze­no­śnie: nie­do­raj­da, faj­tła­pa, nie­zda­ra;
4. gwał­tow­ny wir po­wie­trza pow­sta­ją­cy w chmu­rze bu­rzo­wej, po­ry­wa­ją­cy i ni­szczą­cy wszyst­ko, co spot­ka na dro­dze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od: trąb­ka

 (1.2) muz. pot. każdy duży dęty, bla­sza­ny in­stru­ment mu­zycz­ny, np. tuba lub wal­tor­nia

 (1.3) gwał­tow­ny wir po­wie­trza;

 (1.4) zool. wy­dłu­żo­ny i umię­śnio­ny na­rząd chwyt­ny u niek­tó­rych zwie­rząt (np. sło­nia);

 (1.5) żart. o czło­wie­ku nie­e­ner­gicz­nym, nie­za­rad­nym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trąba – in­stru­ment mu­zycz­ny
  • trąb­ka – in­stru­ment mu­zycz­ny
  • na­rząd pow­sta­ły z po­łą­cze­nia gór­nej wargi i nosa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla trą­bow­ców i ta­pi­rów
  • trąba po­wietrz­na – zja­wi­sko at­mos­fe­rycz­ne
  • Trąby – herb szla­chec­ki
  • Trąba – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Ostrów Wiel­ko­pol­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Trąby grały larum, by kto żyw, chro­nił się do mia­sta, lecz oni nie sły­sze­li tych gło­sów lub nie chcie­li na nie zwa­żać.

 (1.3) Nie­daw­no na tym ob­sza­rze po­ja­wi­ła się trąba po­wietrz­na.

 (1.4) Ist­nie­je prze­ko­na­nie, że fi­gur­ka sło­nia z pod­nie­sio­ną trąbą przy­no­si szczę­ście.

 (1.5) Nie po­der­wa­łeś jej? Ale z cie­bie trąba!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃mba, AS: trõmba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trębacz m., trębaczka ż.

:: zdrobn. trąbka ż.

 czas. wytrąbić, ndk. trąbić, dk. zatrąbić, odtrąbić

 przym. trąbkowy, trąbkowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) tornado

 (1.5) gapa

Wiktionary


trąbalski

naz­wi­sko


SJP.pl


trąbczyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trąb­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Za­gó­rów, nad Czar­ną Stru­gą.

Wikipedia


trąbecki

→ Trąb­ki Wiel­kie; trąb­kow­ski


SJP.pl


trąbeczka

zdrob­nie­nie od: trąb­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: trąb­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔ̃mˈbɛt͡ʃka, AS: trõmbečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trąbka ż., trębacz mos.

Wiktionary


trąbiasty

ma­ją­cy kształt trąby, przy­po­mi­na­ją­cy trąbę


SJP.pl


trąbienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trą­bić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: trõmbʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trąbić

 rzecz. trąbka ż., trębacz mos.

Wiktionary


trąbik

śli­mak przo­dos­krzel­ny za­miesz­ku­ją­cy morza ark­tycz­ne oraz morza pół­ku­li pół­noc­nej w stre­fie umiar­ko­wa­nej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trą­bik, trę­bacz (Sten­tor) – ro­dzaj orzę­sków
  • trą­bik (Sal­pin­gus) – ro­dzaj chrzą­szczy
  • trą­bik (Buc­ci­num) – ro­dzaj śli­ma­ków mor­skich

Wikipedia


trąbinek

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Trą­bi­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie śrem­skim, w gmi­nie Dolsk.

Wieś Tram­bin­ko po­ło­żo­na była w 1581 roku w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


trąbista

rzad­ko: trę­bacz


SJP.pl


trąbizupka

ru­cho­ma kuch­nia to­wa­rzy­stwa fi­lan­tro­pij­ne­go dzia­ła­ją­ca w War­sza­wie w pier­wszych dzie­siąt­kach XX wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. gw-pl|War­sza­wa. zupa z ru­cho­mej kuch­ni To­wa­rzy­stwa Do­bro­czyn­no­ści

 (1.2) daw. gw-pl|War­sza­wa. ru­cho­ma kuch­nia To­wa­rzy­stwa Do­bro­czyn­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ro­dzi­na ko­rzy­sta­ła z „trą­bi­zup­ki”, zwa­nej tak od sy­gna­łu wy­gry­wa­ne­go na trąb­ce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zupa rumfordzka

Wiktionary


trąbić

1. grać na trąb­ce, trą­bie;
2. o po­jeź­dzie: wy­da­wać sy­gnał przy po­mo­cy klak­so­nu; o kie­row­cy: po­wo­do­wać pow­sta­wa­nie tego dźwię­ku przez wci­ska­nie klak­so­nu;
3. po­tocz­nie:
a) mówić gło­śno lub czę­sto o czymś;
b) roz­gła­szać coś;
c) pić dużo, zwła­szcza al­ko­ho­lu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­da­wać dźwięk trąb­ką lub trąbą

 (1.2) wy­da­wać dźwięk po­dob­ny do dźwię­ku trąb­ki lub trąby

 (1.3) pot. roz­po­wia­dać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃mbʲit͡ɕ, AS: trõmbʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trąba ż., trąbka ż., trąbienie n., trębacz m., trębaczka ż.

 czas. zatrąbić, wytrąbić

Wiktionary


trąbka

in­stru­ment dęty bla­sza­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: trąba

 (1.2) muz. bez­stro­i­ko­wy, dęty, bla­sza­ny in­stru­ment mu­zycz­ny lub sy­gna­li­za­cyj­ny z ust­ni­kiem;

 (1.3) przed­miot sy­gna­li­za­cyj­ny przy­po­mi­na­ją­cy dźwię­kiem trąb­kę (1.1)

 (1.4) anat. zob. trąb­ka słu­cho­wa., trąb­ka Eu­sta­chiu­sza

 (1.5) ent. spe­cjal­ny na­rząd, słu­żą­cy do przyj­mo­wa­nia po­kar­mu w po­sta­ci płyn­nej

 (1.6) geom. zob. trąb­ka Tor­ri­cel­lie­go.

 (1.7) dawny przy­rząd wzmac­nia­ją­cy dźwię­ki dla nie­do­sły­szą­cych

Wiktionary

Trąb­ka – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Chło­pa­ki za­cią­gnę­li go do kina, potem Pa­we­łek zdo­był bi­le­ty na re­ci­tal Ewy De­mar­czyk, a potem był mecz ho­ke­jo­wy Pol­ska – NRD, na który posz­li całą gro­ma­dą i na prze­mian to wrze­szcze­li, to dęli w trąb­ki, do­pin­gu­jąc swo­ja­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃mpka, AS: trõmpka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztrąb mrz., trąba ż., trąbienie n., trębacz mos.

:: zdrobn. trąbeczka ż.

 czas. trąbić ndk.

 przym. trąbkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) ssawka

 (1.6) róg Gabriela

Wiktionary


trąbkarz

osoba za­wo­do­wo gra­ją­ca na trąb­ce; trę­bacz


SJP.pl


trąbkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy trąb­kę


SJP.pl


trąbkowski

→ Trąb­ki Wiel­kie; trą­bec­ki


SJP.pl


trąbkowy

1. → trąb­ka;
2. mig­da­łek trąb­ko­wy - jeden z mig­dał­ków ukła­du chłon­ne­go gar­dła;
3. nar­cyz trąb­ko­wy - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy trąb­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trąb­ko­wy głos po­prze­dzał sy­gnał czasu z ob­ser­wa­to­rium astro­no­micz­ne­go Uni­wer­sy­te­tu Ja­giel­loń­skie­go (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trębacz mos., trąba ż., trąbka ż.

Wiktionary


trąbonos

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny mru­ko­wa­tych; mruk Pe­ter­sa


SJP.pl


trąbowce

rząd du­żych ssa­ków ło­ży­sko­wych


SJP.pl

Trą­bow­ce (Pro­bo­sci­dea) – rząd du­żych ssa­ków z in­fra­gro­ma­dy ssa­ków wyż­szych (Eut­he­ria), ze sło­nia­mi, jako je­dy­ny­mi ży­ją­cy­mi przed­sta­wi­cie­la­mi.

Wikipedia


trąbowiec

przed­sta­wi­ciel jed­ne­go z rzę­dów ssa­ków ło­ży­sko­wych re­pre­zen­to­wa­ne­go obec­nie je­dy­nie przez sło­nie


SJP.pl


trącanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trą­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔ̃nˈt͡sãɲɛ, AS: trõncãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trącać, trącić

Wiktionary


trącać

1. lekko ude­rzać;
2. trą­cać się:
a) lekko ude­rzać się naw­za­jem;
b) stu­kać się z kimś kie­lisz­kiem, szklan­ką


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. trą­cić)

 (1.1) sztur­chać, lekko ude­rzać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny trą­cać się (dk. trą­cić się)

 (2.1) lekko ude­rzać sie­bie naw­za­jem

 (2.2) pot. stu­kać kie­lisz­kiem o kie­li­szek współ­bie­siad­ni­ka pod­czas picia al­ko­ho­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­nął za dziew­czy­ną i lekko trą­cał ją w ramię, ale ona nic nie czuła.

 (2.2) – Niech mu pój­dzie na zdro­wie! – szep­nął trą­ca­jąc się z naj­bliż­szy­mi.

 (2.2) Po­dzi­wia­li tedy jego siłę, on zaś trą­cał się z nimi kie­li­chem […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃nt͡sat͡ɕ, AS: trõncać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trącanie n., trącenie n.

 czas. potrącać ndk., potrącić dk., strącać ndk., strącić dk., wytrącać ndk., wytrącić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kuksać, potrącać, szturchać; gw. Śląsk Cieszyński sturkać

Wiktionary


trącenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trą­cić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔ̃nˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: trõncẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trącić, trącać

 rzecz. potrącenie n.

Wiktionary


trącić

1. lekko ude­rzyć, popch­nąć;
2. trą­cić się:
a) lekko ude­rzyć się naw­za­jem;
b) po­tocz­nie: stu­knąć się z kimś kie­lisz­kiem, szklan­ką


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. trą­cać)

 (1.1) zob. trą­cać.

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) wy­dzie­lać lekki za­pach, ra­czej nie­przy­jem­ny

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny trą­cić się (ndk. trą­cać się)

 (3.1) zob. trą­cać się.

 (3.2) pot. zob. trą­cać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wiem, co mi strze­li­ło do głowy, ale wi­dząc ja­kieś dwie po­rząd­nie ubra­ne ko­bie­ty, pod­sze­dłem do nich i za­py­ta­łem, czy nie wie­dzą, gdzie można by tu prze­no­co­wać. Jedna z nich z miej­sca od­po­wie­dzia­ła, że u niej. Ro­bert mnie trą­cił, ale po­sta­no­wi­łem brnąć dalej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃ɲt͡ɕit͡ɕ, AS: trõńćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trącenie n., trącanie n.

 czas. trącać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński sturzić

Wiktionary


trąd

przew­le­kła, bak­te­ryj­na cho­ro­ba za­kaź­na spo­wo­do­wa­na przez prąt­ki, po­wo­du­ją­ca zmia­ny w ner­wach ob­wo­do­wych oraz ubyt­ki skór­ne z na­stęp­czą, po­waż­ną utra­tą tka­nek (pal­ców, nosów, po­licz­ków); lepra; cho­ro­ba Han­se­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. cho­ro­ba za­kaź­na skóry i ukła­du ner­wo­we­go;

 (1.2) przest. ent. pszcz. tru­teń

 (1.3) przest. przen. pejor. tru­teń

Wiktionary

Zo­bacz też: "Trąd" – film z 1971 roku.

Trąd, lepra, cho­ro­ba Han­se­na (HD) – przew­le­kła cho­ro­ba za­kaź­na wy­stę­pu­ją­ca u ludzi i zwie­rząt, wy­wo­ła­na przez prąt­ki "My­co­bac­te­rium le­prae", bak­te­rię od­kry­tą w 1873 roku przez nor­we­skie­go na­u­kow­ca Ar­ma­u­e­ra Han­se­na, oraz "My­co­bac­te­rium le­pro­ma­to­sis" od­kry­tą w 2008 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znany jest praw­do­po­dob­ny sce­na­riusz roz­prze­strze­nia­nia się trądu na ziemi.

 (1.2) Trąd nie leci na pole i nie nosi miodu [...]

 (1.2) Tu wszy­scy spól­nie robią: wier­na strze­że rada, • Jeśli który da­rem­nie trąd miodu nie zjada [...] sic.

 (1.3) Mar­no­traw­cze, le­niw­co, trą­dzie nie­o­brot­ny, • Ucz się skrom­nie ubó­stwa cier­pieć chę­do­gie­go [...] sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: trɔ̃nt, AS: trõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trędowaty m., trędowata ż., trędowatość ż.

:: zdrobn. trądzik m.

 przym. trądowy, trędowaty, trądzikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) choroba Hansena; przest. lepra

Wiktionary


trądowy

→ trąd


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z trą­dem, do­ty­czą­cy trądu

Wiktionary

Patrz:

trąd

Powiązane:

 rzecz. trąd mrz., trądzik mrz., trędowaty mos., trędowata ż., trędowatość ż.

 przym. trędowaty, trądzikowy

Wiktionary


trądzik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. scho­rze­nie skóry wy­wo­ła­ne przez ło­jo­tok

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • trą­dzik chlo­ro­wy
  • trą­dzik mło­dzień­czy
  • trą­dzik nie­mow­lę­cy
  • trą­dzik ró­żo­wa­ty

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Twarz Ani jest osz­pe­co­na przez trą­dzik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɔ̃ɲd͡ʑik, AS: trõńʒ́ik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trąd mrz.

 przym. trądzikowy, trądowy

Wiktionary


trądzikowy

→ trą­dzik


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o skó­rze, cerze: ma­ją­cy trą­dzik lub skłon­ność do trą­dzi­ku

Wiktionary

Patrz:

trądzik

Wymowa:

IPA: ˌtrɔ̃ɲd͡ʑiˈkɔvɨ, AS: trõńʒ́ikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trądzik m., trąd mrz.

 przym. trądowy

Wiktionary


trąmpczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


trąt

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tru­teń

Wiktionary


trątnowice

Trąt­no­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Słom­ni­ki. Pod wzglę­dem ge­o­gra­ficz­nym miej­sco­wość leży na ob­sza­rze Wy­ży­ny Mie­chow­skiej (około 257 me­trów n.p.m.).

Wikipedia


trębacki

przy­miot­nik od: trę­bacz


SJP.pl


trębacz

1. muzyk gra­ją­cy na trąb­ce;
2. ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, wy­stę­pu­je w la­sach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej;
3. naj­więk­szy ła­będź Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk, który gra na trąb­ce

 (1.2) sy­gna­li­sta, który wy­gry­wa sy­gna­ły na trąb­ce

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • muzyk gra­ją­cy na trąb­ce
  • trę­bacz (pro­ti­sta)
  • trę­ba­cze – ptaki z ro­dzi­ny so­ko­ło­wa­tych
    • trę­bacz chi­chot­li­wy (Her­pe­tot­he­res ca­chin­nans)
    • trę­bacz prąż­ko­wa­ny (Mi­cra­stur ru­fi­col­lis)
    • trę­bacz sza­ro­gar­dły (Mi­cra­stur plum­be­us)
    • trę­bacz po­pie­la­ty (Mi­cra­stur gil­vi­col­lis)
    • trę­bacz skry­ty (Mi­cra­stur min­to­ni)
    • trę­bacz bia­ło­brzu­chy (Mi­cra­stur mi­ran­dol­lei)
    • trę­bacz zmien­ny (Mi­cra­stur se­mi­tor­qu­a­tus)
    • trę­bacz obroż­ny (Mi­cra­stur buc­kle­yi)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. trąbka ż., trąba ż., trąbeczka ż., trąbienie n., zatrąbienie n.

 czas. trąbić ndk., zatrąbić dk.

 przym. trąbkowy

Wiktionary


trębaczka

→ trę­bacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na trąb­ce

Wiktionary

Patrz:

trębacz

Przykłady

 (1.1) O każ­dej go­dzi­nie wy­cho­dzi trę­bacz lub trę­bacz­ka w far­tu­chu nie­bie­skim na szczyt wieży, by otrą­bić na czte­ry świa­ta stro­ny go­dzi­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trąba ż.

 czas. trąbić

Wiktionary


trębanów

Trę­ba­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ostro­wiec­kim, w gmi­nie Ćmie­lów. Ma sta­tus słect­wa.

Wikipedia


trębicki

naz­wi­sko


SJP.pl


trębski

naz­wi­sko


SJP.pl


trędnikowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu jas­no­tow­ców, głów­nie ziel­nych, także drzew, krze­wów i pną­czy, o kwia­tach grzbie­ci­stych, ze­bra­nych w kwia­to­sta­ny, wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej; trę­dow­ni­ko­wa­te


SJP.pl


trędnikowaty

o ce­chach tręd­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin); trę­dow­ni­ko­wa­ty


SJP.pl


trędnikowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin ziel­nych (rza­dziej krze­wów i drzew) z klasy dwu­li­ścien­nych; trę­dow­ni­ko­wiec


SJP.pl


trędowata

1. ko­bie­ta chora na trąd;
2. ko­bie­ta nie­to­le­ro­wa­na w ja­kimś śro­do­wi­sku, do któ­re­go na­le­ży


SJP.pl

Trę­do­wa­ta – dwu­to­mo­wa po­wieść He­le­ny Mnisz­ków­ny wy­da­na w Kra­ko­wie w 1909 roku. Mimo chłod­ne­go przy­ję­cia przez kry­ty­kę, po­wieść od­nio­sła suk­ces czy­tel­ni­czy.

Wikipedia


trędowaty

chory na trąd; dot­knię­ty trą­dem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. chory na trąd

 (1.2) med. z ob­ja­wa­mi trądu na ciele

 (1.3) przen. nie­ak­cep­to­wa­ny w danym śro­do­wi­sku

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) med. osoba chora na trąd

 (2.2) przen. osoba nie­ak­cep­to­wa­na w danym śro­do­wi­sku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ, AS: trẽndovaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trąd mrz.

 przym. trądowy

Wiktionary


trędownik

wie­lo­let­nia ro­śli­na (by­li­na lub pół­krzew) z ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca na pół­ku­li pół­noc­nej w wielu ga­tun­kach, ma­ją­ca wła­ści­wo­ści lecz­ni­cze i za­ra­zem tru­ją­ce; skro­fu­la­ria


SJP.pl

Trę­dow­nik ("Scrop­hu­la­ria") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych. Na­le­ży do niego ok. 290 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je stre­fę umiar­ko­wa­ną pół­ku­li pół­noc­nej. W Pol­sce rosną trzy ga­tun­ki ro­dzi­me z tego ro­dza­ju i jeden przej­ścio­wo dzi­cze­ją­cy.

Niek­tó­re ga­tun­ki z tego ro­dza­ju upra­wia­ne są jako ozdob­ne (zwła­szcza trę­dow­nik usz­ko­wa­ty "S. au­ri­cu­la­ta") i wy­ko­rzy­sty­wa­ne sa lo­kal­nie jako ro­śli­ny lecz­ni­cze (np. trę­dow­nik bul­wia­sty "S. no­do­sa").

Wikipedia


trędownikowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu jas­no­tow­ców, głów­nie ziel­nych, także drzew, krze­wów i pną­czy, o kwia­tach grzbie­ci­stych, ze­bra­nych w kwia­to­sta­ny, wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej; tręd­ni­ko­wa­te


SJP.pl

Trę­dow­ni­ko­wa­te ("Scrop­hu­la­ria­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu jas­no­tow­ców ("La­mia­les"). W daw­niej­szych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych (np. w sy­ste­mie Cron­qu­i­sta z 1981) do ro­dzi­ny tej za­li­cza­no 275 ro­dza­jów li­czą­cych około 5 ty­się­cy ga­tun­ków ro­ślin.

Wikipedia


trędownikowaty

o ce­chach trę­dow­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin); tręd­ni­ko­wa­ty


SJP.pl


trędownikowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin ziel­nych (rza­dziej krze­wów i drzew) z klasy dwu­li­ścien­nych; tręd­ni­ko­wiec


SJP.pl


trętwian

tręt­wian czte­ro­roż­ny - jed­no­rocz­na ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny pry­szczyr­ni­co­wa­tych; czte­ro­róg ro­zło­ży­sty, szpi­nak no­wo­ze­landz­ki


SJP.pl


trętwianowate

o ce­chach tręt­wia­no­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Tręt­wia­no­wa­te ("Te­tra­go­nia­ce­ae" Nakai) – ro­dzi­na ro­ślin wy­róż­nia­na w niek­tó­rych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych (np. Re­ve­a­la z lat 1994–1999) w obrę­bie rzędu goź­dzi­kow­ców ("Ca­ry­op­hyl­la­les"). W no­wszych sy­ste­mach (Re­ve­a­la z lat 2007–2010, sy­stem APG III z 2009 i APG IV z 2016) ro­śli­ny tu za­li­cza­ne włą­cza­ne są do pry­szczyr­ni­co­wa­tych ("Ai­zo­a­ce­ae"), a je­dy­ny ro­dzaj ma­ją­cy re­pre­zen­tan­ta we flo­rze Pol­ski – nad­brze­ży­ca ("Cor­ri­gio­la") – do ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych ("Ca­ry­op­hyl­la­ce­ae").

Wikipedia


trętwianowaty

o ce­chach tręt­wia­no­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


trętwica

daw­niej: brak czu­cia; dręt­wo­ta


SJP.pl


tręzla

uzda umoż­li­wia­ją­ca jeźdź­co­wi kie­ro­wa­nie ko­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. uzda

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtrɛ̃w̃zla, AS: trẽũ̯zla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tręzlowe

Wiktionary


ts

wy­krzy­knik na­ka­zu­ją­cy za­cho­wa­nie ciszy; ćśś, ćśśś, tsss, tss, cii


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …na­ka­zu­ją­cy mil­cze­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ts – dwuz­nak
  • Ts – sym­bol grupy to­sy­lo­wej
  • Ts – sym­bol te­ne­su, pier­wiast­ka che­micz­ne­go
  • TS – stward­nie­nie gu­zo­wa­te ()
  • TS – ze­spół Tur­ne­ra ()
  • TS – ze­spół To­u­ret­te’a ()
  • TS – ste­no­za za­staw­ki trój­dziel­nej ()
  • TS – trans­sek­su­a­lizm
  • TS – To­ta­li­za­tor Spor­to­wy
  • TS – Tram­wa­je Szcze­ciń­skie
  • TS – Try­bu­nał Stanu
  • TS – te­le­sync, me­to­da ko­pio­wa­nia fil­mów

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) cicho sza!, cii!, ćśśś!, pst!, sza!, tss!

Wiktionary


ts.

skrót od: to samo


SJP.pl

skrót

 (1.1) = to samo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɔ ˈsãmɔ, AS: to sãmo

Wiktionary


tsampa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. ty­be­tań­ska gru­bo­ziar­ni­sta mąka z pra­żo­ne­go jęcz­mie­nia;

Wiktionary

Tsam­pa, campa (tyb. རྩམ་པ་, Wylie: "rtsam pa") – po­tra­wa z gru­bo­ziar­ni­stej mąki z pra­żo­ne­go jęcz­mie­nia, her­ba­ty i masła z mleka jaka. Mąkę jęcz­mien­ną praży się na pa­tel­ni, a na­stęp­nie łączy z ty­be­tań­ską her­ba­tą, oraz z ma­słem i solą, sta­no­wią­ca po­ży­wie­nie Ty­be­tań­czy­ków.

Wikipedia


tse-tse

1. ro­dzaj owa­dów z ro­dzi­ny much obej­mu­ją­cy około 20 ga­tun­ków ży­ją­cych w Afry­ce, prze­no­szą­cych groź­ne cho­ro­by (m.in. śpiącz­kę afry­kań­ską);
2. mucha tse-tse - mucha z ro­dza­ju tse-tse


SJP.pl


tsh

skró­to­wiec

 (1.1) = med. bio­chem. ang. thy­ro­id-sti­mu­la­ting hor­mo­ne → hor­mon ty­re­o­tro­po­wy / ty­re­o­tro­pi­na;

Wiktionary


tshwane

[czy­taj: czła­ne] ob­szar me­tro­po­li­tal­ny w RPA


SJP.pl

Tshwa­ne – ob­szar me­tro­po­li­tal­ny w Po­łud­nio­wej Afry­ce, w pro­win­cji Ga­u­teng. 18 maja 2011 roku do Tshwa­ne przy­łą­czo­no dy­strykt Mets­we­ding.

Tshwa­ne skła­da się z na­stę­pu­ją­cych miast:

Wikipedia


tsingtao

marka chiń­skie­go piwa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Qing­dao – mia­sto w Chiń­skiej Re­pu­bli­ce Lu­do­wej
  • Tsing­tao – marka piwa

Wikipedia


tsl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = ekon. tran­sport, spe­dy­cja, lo­gi­sty­ka (jako, bran­ża, sek­tor go­spo­dar­ki)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tech­nicz­na Szko­ła Lot­ni­cza zob. Tech­nicz­na Ofi­cer­ska Szko­ła Wojsk Lot­ni­czych
  • bran­ża TSL – łączy trzy sek­to­ry go­spo­dar­ki tran­sport, spe­dy­cję i lo­gi­sty­kę
  • To­wa­rzy­stwo Szko­ły Lu­do­wej – pol­ska hi­sto­rycz­na or­ga­ni­za­cja oś­wia­to­wa
  • Tran­sport Layer Se­cu­ri­ty – pro­to­kół prze­sy­ła­nia pli­ków
  • ter­micz­nie sty­mu­lo­wa­na lu­mi­ne­scen­cja zob. ter­mo­lu­mi­ne­scen­cja
  • typ sied­li­sko­wy lasu

Wikipedia


tsonga

język z ro­dzi­ny bantu, jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych RPA


SJP.pl

Tson­ga ("Szan­ga­na") – grupa ludów afry­kań­skich, za­miesz­ku­ją­cych głów­nie te­re­ny Mo­zam­bi­ku na po­łud­nie od rzeki Sabi oraz po­gra­nicz­ne te­re­ny Zim­bab­we, Po­łud­nio­wej Afry­ki i Es­wa­ti­ni. Po­słu­gu­ją się bli­sko spo­krew­nio­ny­mi ję­zy­ka­mi grupy tswa-ronga z ro­dzi­ny bantu.

Wikipedia


tsr

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = psych. te­ra­pia skon­cen­tro­wa­na na roz­wią­za­niach;

 (1.2) = techn. te­le­wi­zyj­na sta­cja re­trans­mi­syj­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • TSR () – pro­gram re­zy­dent­ny w DOS
  • TSR (ang. ) – cał­ko­wi­ta stopa zwro­tu
  • (ang. ) – sy­stem, który roz­poz­na­je znaki dro­go­we umie­szczo­ne przy dro­dze i po­ka­zu­je je na desce roz­dziel­czej
  • TSR (ang. ) – twór­cy sy­ste­mu Dun­ge­ons & Dra­gons, obec­nie część Wi­zards of the Coast
  • TSR (ang. ) – po­dej­ście te­ra­pe­u­tycz­ne skon­cen­tro­wa­ne na roz­wią­za­niach
  • TSR – szwaj­car­ski kanał te­le­wi­zyj­ny w ję­zy­ku fran­cu­skim
  • TSR (ang. ) – mię­dzy­na­ro­do­wy zlot ża­glow­ców po­łą­czo­ny z re­ga­ta­mi
  • TSR – kod IATA portu lot­ni­cze­go Timișoara
  • te­le­wi­zyj­na sta­cja re­trans­mi­syj­na – obiekt na­daw­czy ma­łych mocy ma­ją­cy na celu uzu­peł­nie­nie luk w za­się­gu po­kry­cia więk­szych obiek­tów sy­gna­łem te­le­wi­zyj­nym
  • TSR Kal­ni­ca „Góra Wi­de­ta” – te­le­wi­zyj­na sta­cja re­trans­mi­syj­na, znaj­du­ją­ca się w Kal­ni­cy
  • TSR Trój­ca „Góra Ja­wo­rów” – te­le­wi­zyj­na sta­cja re­trans­mi­syj­na, znaj­du­ją­ca się w Trój­cy
  • TSR Bir­cza „Góra Ka­mien­na” – te­le­wi­zyj­na sta­cja re­trans­mi­syj­na, znaj­du­ją­ca się w Bir­czy

Wikipedia


tss

wy­krzy­knik na­ka­zu­ją­cy za­cho­wa­nie ciszy; ćśś, ćśśś, tsss, ts, cii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sta­tek pa­ro­wo­tur­bi­no­wy (ang. tur­bi­ne steam ship)
  • ze­spół wstrzą­su tok­sycz­ne­go (ang. toxic shock syn­dro­me)
  • Texas Su­per­no­va Se­arch

Wikipedia


tsss

wy­krzy­knik na­ka­zu­ją­cy za­cho­wa­nie ciszy; ćśś, ćśśś, tss, ts, cii


SJP.pl


tsuba

część mie­cza ja­poń­skie­go osła­nia­ją­ca rękę


SJP.pl

Tsuba (jap. 鍔) – garda ja­poń­skich mie­czy (ka­ta­na, wa­ki­zas­hi, tantō) lub broni drzew­co­wej (yari, na­gi­na­ta) – tar­czo­wa­ty jelec, mię­dzy rę­ko­je­ścią a głow­nią, od­po­wia­da­ją­cy za ochro­nę dłoni w cza­sie walki.

Peł­ni­ła także wiele do­dat­ko­wych funk­cji: poz­wa­la­ła wy­wa­żyć miecz, mó­wi­ła o sta­tu­sie spo­łecz­nym po­sia­da­cza, a pod­czas zwar­cia chro­ni­ła rękę przed cię­ciem prze­ciw­ni­ka i za­bez­pie­cza­ła dłoń przed ze­śliz­gnię­ciem się z rę­ko­je­ści na głow­nię.

Wikipedia


tsue

[czy­taj: TSU-e] skrót od: Try­bu­nał Spra­wied­li­wo­ści Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = praw. polit. Try­bu­nał Spra­wied­li­wo­ści Unii Eu­ro­pej­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wrót do orze­ka­nia od­su­nię­tych sę­dziów jest więc skut­kiem dzia­ła­nia me­cha­niz­mu zło­żo­ne­go z aktu TSUE i kon­sty­tu­cyj­nie okre­ślo­ne­go sta­tu­su sę­dzie­go.

 (1.1) Fran­ko­wicz­ka skar­ży do TSUE roz­po­rzą­dze­nie KE.

Wiktionary


tsuga

zi­mo­zie­lo­ne drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce w około 10 ga­tun­kach; cho­i­na


SJP.pl


tsukuhara

w gim­na­sty­ce ar­ty­stycz­nej: skok po­le­ga­ją­cy na wy­ko­na­niu dwa i pół salta do tyłu lub przo­du w po­zy­cji kucz­nej


SJP.pl


tsunami

fale na oce­a­nach wy­wo­ła­ne pod­wod­nym trzę­sie­niem ziemi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. fale mor­skie wy­wo­ła­ne ru­cha­mi tek­to­nicz­ny­mi;

Wiktionary

Tsu­na­mi (jap. 津波 tsu­na­mi; pol. fala por­to­wa ("tsu" – port, przy­stań; "nami" – fala)) – fala oce­a­nicz­na, wy­wo­ła­na pod­wod­nym trzę­sie­niem ziemi, wy­bu­chem wul­ka­nu, osu­wi­skiem ziemi, cie­le­niem się lo­dow­ców, po­ru­sza­niem się płyt tek­to­nicz­nych które na­cho­dzą na sie­bie lub rzad­ko w wy­ni­ku upad­ku me­te­o­ry­tu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tsũˈnãmʲi, AS: tsũnãmʹi

Wiktionary


tsundoku

ku­po­wa­nie dużej licz­by ksią­żek i od­kła­da­nie ich na półki bez za­mia­ru ich prze­czy­ta­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kom­pul­syw­ne ku­po­wa­nie ksią­żek, z któ­rych więk­szość po­zo­sta­je nie­prze­czy­ta­na za­le­ga­jąc w sto­sach

Wiktionary

Tsun­do­ku (jap. 積ん読) – zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na na­by­wa­niu ma­te­ria­łów do czy­ta­nia, zwła­szcza ksią­żek, a na­stęp­nie po­zo­sta­wia­niu ich nie­prze­czy­ta­nych, wsku­tek czego gro­ma­dzą się one w domu. Ter­mi­nem tym okre­śla się rów­nież nie­prze­czy­ta­ne książ­ki sto­ją­ce na pół­kach z za­mia­rem prze­czy­ta­nia ich w przysz­ło­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tsun­do­ku wy­wo­dzi się z Ja­po­nii i bar­dzo traf­nie opi­su­je zwy­cza­je pa­nu­ją­ce wśród współ­czes­nych moli książ­ko­wych.

Wiktionary


tsutsugamushi

[czy­taj: tsut­su­ga­mu­szi] odz­wie­rzę­ca cho­ro­ba za­kaź­na, ob­ja­wia­ją­ca się wy­so­ką go­rącz­ką i zam­ro­cze­niem; tsut­su­ga­mu­si, go­rącz­ka rzecz­na, go­rącz­ka pla­mi­sta ja­poń­ska


SJP.pl


tsutsugamusi

odz­wie­rzę­ca cho­ro­ba za­kaź­na, ob­ja­wia­ją­ca się wy­so­ką go­rącz­ką i zam­ro­cze­niem; tsut­su­ga­mus­hi, go­rącz­ka rzecz­na, go­rącz­ka pla­mi­sta ja­poń­ska


SJP.pl


tsutsumu

ja­poń­ska sztu­ka pa­ko­wa­nia to­wa­rów, pre­zen­tów w pa­pier bam­bu­so­wy


SJP.pl


tswana

język z grupy bantu bę­dą­cy ję­zy­kiem urzę­do­wym Bots­wa­ny i RPA; sets­wa­na


SJP.pl

Tswa­na – grupa ludów afry­kań­skich z ro­dzi­ny ple­mion Bantu, za­miesz­ku­ją­cych Afry­kę Po­łud­nio­wą. Ich po­pu­la­cję sza­cu­je się na ponad 5,6 mln, mówią ję­zy­kiem tswa­na. Naj­więk­sze spo­łecz­no­ści w Bots­wa­nie (68% lud­no­ści), Po­łud­nio­wej Afry­ce (7% lud­no­ści) i Zim­bab­we (0,8%). Ho­du­ją kozy i bydło oraz upra­wia­ją sorgo i ku­ku­ry­dzę. Wielu męż­czyzn pra­cu­je w prze­my­śle i ko­pal­niach. Struk­tu­ra spo­łecz­na opar­ta tra­dy­cyj­nie na pa­triar­chal­nych ro­dach.

Wikipedia


tszczyca

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. nie­po­kój

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. czczyca, tczyca

Wiktionary


tsś

skrót od: To­wa­rzyst­ko Szko­ły Świec­kiej


SJP.pl


tt

skrót od: List do Ty­tu­sa - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład No­we­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. List do Ty­tu­sa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • TT – skrót oz­na­cza­ją­cy ser­wis spo­łecz­no­ścio­wy TikTok
  • Czas ziem­ski (ang. Ter­re­strial Time – TT) – skala czasu
  • TT – broń kon­struk­cji ra­dziec­kiej, po­tocz­nie te­tet­ka
  • TT – w mo­de­lar­stwie, po­dział­ka w skali 1:120 lub zbli­żo­nej
  • TT – układ sieci elek­tro­e­ner­ge­tycz­nej
  • TT, Tt – te­ra­to­na, jed­nost­ka masy równa 1012 ton tro­ty­lu
  • TT – w me­dy­cy­nie, czas trom­bi­no­wy (ang. throm­bin time)
  • „TT” – sin­gel grupy Twice
  • Stre­fa T-T – w ge­o­lo­gii, stre­fa Te­is­se­y­re’a-Torn­qu­i­sta
  • Atari TT – kom­pu­ter bę­dą­cy pro­duk­tem firmy Atari
  • Audi TT – sa­mo­chód kon­cer­nu Volks­wa­gen pro­du­ko­wa­ny w Győr na Wę­grzech
  • TT – ang. skrót Tur­bi­ne Tan­ker – zbior­ni­ko­wiec tur­bi­no­wy (zo­bacz też skró­ty przed imio­na­mi stat­ków)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈlʲizd ˌːɔ‿tɨˈtusa, AS: lʹiz• do‿tytusa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tyt

Wiktionary


ttb

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) = kynol. te­rier typu bull

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) TwTB

Wiktionary


tttm

skrót wy­ra­że­nia: ten typ tak ma


SJP.pl


tu

1. tutaj;
a) za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do miej­sca bli­skie­go, zwy­kle wska­za­ne­go w jakiś spo­sób przez roz­mów­cę;
b) za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do miej­sca po­strze­ga­ne­go jako bli­skie;
c) za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do wia­do­mej, kon­kret­nej sy­tu­a­cji;
2. par­ty­ku­ła wy­ra­ża­ją­ca różne ne­ga­tyw­ne stany emo­cjo­nal­ne (np. I bądź tu mądry!);
3. par­ty­ku­ła uży­wa­na przy przed­sta­wia­niu się, np. pod­czas roz­mo­wy te­le­fo­nicz­nej (np. Hej, tu Ela.);
4. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos in­stru­men­tu, klak­so­nu sa­mo­cho­do­we­go


SJP.pl

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (1.1) …miej­sce, w któ­rym znaj­du­je się mó­wią­cy

 (1.2) …miej­sce, o któ­rym jest mowa, w któ­rym roz­gry­wa się akcja

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ci­sca Tu – nie­miec­ka ak­tor­ka
  • Li Tu – au­stra­lij­ski te­ni­si­sta
  • Ser­gio Tu – taj­wań­ski ko­larz
  • Xia­o­y­u­an Tu – chiń­ska in­for­ma­tycz­ka
  • Yuhai Tu – chiń­ski fizyk
  • Tu – album stu­dyj­ny ze­spo­łu mu­zycz­ne­go LemON
  • „Tu” – sin­gel LemON
  • „Tu” – sin­gel Lao Che
  • „Tu” – sin­gel Ewy Far­nej
  • Tu – chor­wac­ki film w re­ży­se­rii Zrin­ko Ogre­sty
  • Tu – mniej­szość na­ro­do­wa w Chiń­skiej Re­pu­bli­ce Lu­do­wej, z grupy ludów mon­gol­skich
  • Tu – skrót okre­śla­ją­cy sa­mo­lo­ty ro­syj­skie­go kon­cer­nu Tu­po­lew

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tu jest cał­kiem przy­jem­nie.

 (1.2) Po­pę­dzi­ła na dwo­rzec i do­pie­ro tu zdała sobie spra­wę, że nie wzię­ła pasz­por­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tu, AS: tu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tutejszy

 rzecz. tutejszy mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tutaj, reg. tudotąd, sam, tukej

Wiktionary


tualeta

prze­sta­rza­łe: to­a­le­ta


SJP.pl


tuamotu

1. ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie Spo­koj­nym;
2. lud po­li­ne­zyj­ski


SJP.pl

Tu­a­mo­tu (fr. "Îles Tu­a­mo­tu", ofi­cjal­nie "Ar­chi­pel des Tu­a­mo­tu") – ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie Spo­koj­nym, w Po­li­nez­ji Fran­cu­skiej. Cią­gnie się na prze­strze­ni 1500 km mię­dzy 14°S i 23°S oraz 139°W i 151°W. Two­rzy go po­trój­ny łań­cuch 78 ni­skich atoli ko­ra­lo­wych oto­czo­nych płyt­kim mo­rzem, peł­nym mie­lizn.

Wikipedia


tuan

tytuł (w zna­cze­niu pan) uży­wa­ny przez Ma­la­jów jako wyraz sza­cun­ku


SJP.pl

Tuan – po­stać z mi­to­lo­gii cel­tyc­kiej.

Tuan wie­lo­krot­nie zmie­niał swą po­stać. Wpierw przez trzy­sta lat żył w ciele czło­wie­ka. Ko­lej­ne trzy­sta lat spę­dził jako byk leśny. Ko­lej­ne dwie­ście lat był dzi­kim ko­złem. Na ko­lej­ne trzy­sta lat Tuan zo­stał pta­kiem.

Wikipedia


tuapse

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim, port nad Mo­rzem Czar­nym;

Wiktionary

Tu­ap­se ( Туапсе, ТӀуапсэ, ტუაფსე) – mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim, port nad Mo­rzem Czar­nym. Liczy około 60 tys. miesz­kań­ców (2021).

W mie­ście od 1929 znaj­do­wa­ła się jedna z naj­więk­szych w Rosji ra­fi­ne­ria ropy naf­to­wej na­le­żą­ca do kon­cer­nu Ros­nieft, która prze­ra­bia­ła 12 mln ton ropy rocz­nie. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy oraz spo­żyw­czy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tuapseński

Wiktionary


tuapseński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­ap­se, do­ty­czą­cy Tu­ap­se

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tuapse n.

Wiktionary


tuareg

czło­nek ko­czow­ni­cze­go ludu w środ­ko­wej Sa­ha­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. no­ma­da, czło­nek ludu ber­be­ryj­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go ob­sza­ry Sa­ha­ry, głów­nie w Al­gie­rii, Libii, Mali, Ni­grze i Bur­ki­na Faso

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­a­re­ga – człon­ka jed­ne­go z ludów ber­be­ryj­skich (Tu­a­re­gów)
  • ję­zy­ka ta­ma­szek – ma­kro­ję­zy­ka z po­łud­nio­wej ga­łę­zi ję­zy­ków ber­ber­skich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Część Tu­a­re­gów ucie­kła z Gha­da­mis do al­gier­skiej wio­ski Deb­deb, usy­tu­o­wa­nej ponad 20 ki­lo­me­trów od li­bij­skich gra­nic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈwarɛk, AS: tuu̯arek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuareski m.

 przym. tuareski

Wiktionary


tuaregowie

ko­czow­ni­czy lud w środ­ko­wej Sa­ha­rze


SJP.pl

Tu­a­re­go­wie – lud ber­be­ryj­ski za­miesz­ku­ją­cy ob­sza­ry Sa­ha­ry, głów­nie w Al­gie­rii, Libii, Mali, Ni­grze i Bur­ki­na Faso. Sami mówią o sobie "kel ta­mas­heq". Tra­dy­cyj­nie są no­ma­da­mi, po­dró­żu­ją po pu­sty­ni i jej obrze­żach, zaj­mu­ją się ho­dow­lą bydła i kóz, wyt­wa­rza­niem bi­żu­te­rii i ob­słu­gą ruchu tu­ry­stycz­ne­go. W 2012 r. pod­ję­li próbę ut­wo­rze­nia su­we­ren­ne­go pań­stwa Aza­wad na te­re­nie pół­noc­ne­go Mali.

Wikipedia


tuareski

przy­miot­nik od: Tu­a­reg (czło­nek ple­mie­nia afry­kań­skie­go)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tu­a­re­gów, zwią­za­ny z Tu­a­re­ga­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ta­ma­szek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtuwaˈrɛsʲci, AS: tuu̯aresʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tuareg m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tamaszek

Wiktionary


tuareżka

człon­ki­ni ko­czow­ni­cze­go ludu w środ­ko­wej Sa­ha­rze


SJP.pl


tuatara

gad z rzędu ry­jo­gło­wych, po­dob­ny do ja­szczur­ki, za­miesz­ku­je ska­li­ste wy­brze­ża Nowej Ze­lan­dii i kilku wysp w Cie­śni­nie Cooka; hat­te­ria; łup­ko­ząb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sphe­no­don|ref=tak|Gray., ro­dzaj gadów z ro­dzi­ny hat­te­rio­wa­tych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hatteria, łupkoząb

Wiktionary


tub

prze­sta­rza­le: duża, gu­mo­wa misa, na­czy­nie słu­żą­ce do mycia się


SJP.pl


tuba

1. in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów ust­ni­ko­wych; długa, me­ta­lo­wa rura o prze­kro­ju ko­nicz­nym, zwi­nię­ta w owal­ną pętlę,
2. opa­ko­wa­nie maści, kremu, farby w po­sta­ci rurki z na­kręt­ką,
3. rura w kształ­cie stoż­ka słu­żą­ca do wzmoc­nie­nia głosu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opa­ko­wa­nie w for­mie rurki słu­żą­ce do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji pół­płyn­nych

 (1.2) za­war­tość tuby (1.1)

 (1.3) lej­ko­wa­to roz­sze­rza­ją­ca się rura słu­żą­ca do wzmac­nia­nia dźwię­ku

 (1.4) krój pła­szcza, su­kien­ki lub spód­ni­cy w kształ­cie tuby (1.3)

 (1.5) muz. in­stru­ment dęty bla­sza­ny, ba­so­wy lub kon­tra­ba­so­wy;

 (1.6) przen. o kimś lub o czymś, pro­pa­gu­ją­cym po­glą­dy ja­kiejś osoby lub or­ga­ni­za­cji

Wiktionary

Tuba (wł. "tubo", skrót: "tb".) – in­stru­ment dęty bla­sza­ny z grupy ae­ro­fo­nów ust­ni­ko­wych.

Naj­więk­szy i o naj­niż­szym stro­ju spoś­ród tej ro­dzi­ny in­stru­men­tów. Stan­dar­do­wa skala in­stru­men­tu (za­kres dźwię­ków mu­zycz­nych) od D1 do d1. Doś­wiad­czo­ny in­stru­men­ta­li­sta po­tra­fi uzy­skać dźwię­ki od A2 do a1.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtuba, AS: tuba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tubiarz m.

:: zdrobn. tubka ż., tubeczka ż.

 czas. tubkować ndk.

 przym. tubowy, tubalny

 przysł. tubalnie

Wiktionary


tubafon

in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy idio­fo­nów ude­rza­nych, ro­dzaj dzwon­ków, w któ­rych płyt­ki za­stą­pio­ne są me­ta­lo­wy­mi ru­ra­mi


SJP.pl


tubalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tu­bal­nie


SJP.pl


tubalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tu­bal­ny


SJP.pl


tubalność

cecha głosu odz­na­cza­ją­ce­go się do­no­śnym i ni­skim brzmie­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tu­bal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuba ż., tubka ż.

 przym. tubalny

 przysł. tubalnie

Wiktionary


tubalny

odz­na­cza­ją­cy się do­no­śnym i ni­skim brzmie­niem; grom­ki, grzmią­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) brzmią­cy jak przez tubę, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ni­skim i do­no­śnym brzmie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­kie­dy do re­fre­nu włą­czał się głos nie­miec­ki z są­sied­niej sta­cji, tu­bal­ny, jakby ob­wie­szczał nalot.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuba ż., tubalność ż.

 przysł. tubalnie

 przym. tubowy

Wiktionary


tube

[czy­taj: tjub] lon­dyń­ska kolej po­dziem­na; metro, un­der­gro­und


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tube – ja­poń­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Tube – gra kom­pu­te­ro­wa
  • tuba
  • YouTube

Wikipedia


tubera

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gruź­li­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuberok mos., tuberkuloza ż.

Wiktionary


tuberkulacja

two­rze­nie się bruzd, gru­zeł­ków, zwła­szcza w cho­rych czę­ściach ciała, np. w pę­che­rzu, sercu


SJP.pl


tuberkuliczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zwią­za­ny z tu­ber­ku­lo­zą (współcz. gruź­li­ca)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuberkuloza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. gruźliczy

Wiktionary


tuberkulid

wyk­wit skór­ny bę­dą­cy na­stęp­stwem krwio­po­chod­ne­go wy­sie­wu prąt­ków gruź­li­cy do skóry


SJP.pl


tuberkulina

mie­sza­ni­na bia­łek i po­li­sa­cha­ry­dów, otrzy­my­wa­na z ho­dow­li prąt­ków gruź­li­cy


SJP.pl

Tu­ber­ku­li­na (ATC: V04 CF01) – biał­ko uzy­ski­wa­ne z ho­dow­li prąt­ka gruź­li­cy słu­żą­ce do wy­ko­ny­wa­nia próby tu­ber­ku­li­no­wej, po raz pier­wszy uzy­ska­na przez Ro­ber­ta Kocha w 1890 roku.

Nazwę "tu­ber­ku­li­na" za­pro­po­no­wał Odo Fe­liks Ka­zi­mierz Buj­wid i słu­ży­ła ona po­cząt­ko­wo do okre­śla­nia nie­o­czy­szczo­nej tu­ber­ku­li­ny tzw. "sta­rej tu­ber­ku­li­ny".

Wikipedia


tuberkulinowy

w me­dy­cy­nie:
1. zwią­za­ny z gruź­li­cą;
2. od­czyn tu­ber­ku­li­no­wy - od­czyn wy­stę­pu­ją­cy po wpro­wa­dze­niu do or­ga­niz­mu pa­cjen­ta tu­ber­ku­li­ny (mie­sza­ni­ny bia­łek i po­li­sa­cha­ry­dów, otrzy­my­wa­nej z ho­dow­li prąt­ków gruź­li­cy);
3. próba tu­ber­ku­li­no­wa - wpro­wa­dze­nie do or­ga­niz­mu pa­cjen­ta tu­ber­ku­li­ny, wy­ko­ny­wa­ne głów­nie w celu spraw­dze­nia stanu od­por­no­ści prze­ciw gruź­li­cy


SJP.pl


tuberkuloza

prze­sta­rza­le: gruź­li­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. med. gruź­li­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu­ber­ku­lo­za jest jedną z naj­częst­szych in­fek­cji to­wa­rzy­szą­cych AIDS.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtubɛrkuˈlɔza, AS: tuberkuloza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tubera ż.

 przym. tuberkuliczny

 przysł. tuberkulicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruźlica; przest. suchoty; reg. śl. tubera

Wiktionary


tuberkuł

po­tocz­nie: prą­tek gruź­li­cy


SJP.pl


tuberoczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. su­chot­ni­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. tuberok mos.

Wiktionary


tuberok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. su­chot­nik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tubera ż.

:: fż. tuberoczka ż.

Wiktionary


tuberoza

ro­śli­na o pię­knych pach­ną­cych kwia­tach


SJP.pl

Tu­be­ro­za ("Po­liant­hes" L.) – wy­o­dręb­nia­ny w hi­sto­rycz­nych uję­ciach tak­so­no­micz­nych ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny aga­wo­wa­tych, do któ­re­go za­li­cza­no 13 ga­tun­ków ro­ślin wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w Mek­sy­ku. Na po­cząt­ku XXI wieku, na pod­sta­wie wy­ni­ków badań fi­lo­ge­ne­tycz­nych, zo­stał on uz­na­ny za sy­no­nim ro­dza­ju agawa.

Wikipedia


tuberozowy

→ tu­be­ro­za


SJP.pl

Patrz:

tuberoza

tubiasty

ma­ją­cy kształt tuby


SJP.pl


tubielewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tubifeks

bez­krę­go­wiec z gro­ma­dy ską­po­szcze­tów; ru­recz­nik


SJP.pl


tubifeksy

bez­krę­go­wiec z gro­ma­dy ską­po­szcze­tów; ru­recz­nik


SJP.pl


tubing

że­liw­ny pier­ścień bę­dą­cy kon­struk­cją tu­ne­li lub szy­bów


SJP.pl

Tu­bing (z tube – rura) – ro­dzaj cy­lin­drycz­nej obu­do­wy tu­ne­lu lub ka­na­łu wy­ko­na­nej z me­ta­lu lub żel­be­tu. Po­łą­czo­ne tu­bin­gi two­rzą pier­ścień, sta­no­wią­cy ścia­nę ka­na­łu. Naj­czę­ściej wy­ko­rzy­sty­wa­ne są do bu­do­wy szy­bów wen­ty­la­cyj­nych, szy­bów ko­pal­nia­nych czy tu­ne­li metra (w tej tech­no­lo­gii pow­sta­ło czę­ścio­wo metro w War­sza­wie).

Wikipedia


tubista

osoba gra­ją­ca na tubie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk, który gra na tubie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuba ż., tubka ż.

Wiktionary


tubistka

ko­bie­ta gra­ją­ca na tubie


SJP.pl


tubka

1. po­dłuż­ne opa­ko­wa­nie, z któ­re­go za­war­tość wy­do­by­wa się ści­ska­jąc je;
2. zdrob­nia­le o tubie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od tuba

 (1.2) mała tuba

 (1.3) za­war­tość tubki (1.2)

Wiktionary

Zo­bacz też: tuba.

Tubka – mała tuba, po­dłuż­ny po­jem­nik wy­ko­na­ny z mięk­kie­go me­ta­lu lub two­rzy­wa sztucz­ne­go, uży­wa­ny do do­star­cza­nia klien­tom pół­płyn­nych sub­stan­cji. Na jed­nym końcu tubki znaj­du­je się zam­knię­cie, naj­czę­ściej za­kręt­ka. Po ot­war­ciu lub od­krę­ce­niu zam­knię­cia wy­ci­ska się z tubki sub­stan­cję, np. maść, pastę, farbę, klej, kos­me­tyk, żyw­ność.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tuba ż., tubista m., tubistka ż., tubalność ż.

 przym. tubowy

Wiktionary


tubkal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. góra w Afry­ce, naj­wyż­szy szczyt Ma­ro­ka i At­la­su Wy­so­kie­go;

Wiktionary

mar­gin-left: auto; mar­gin-right:auto;">

Wikipedia


tubmaryna

dawny in­stru­ment smycz­ko­wy z jedną stru­ną, wy­da­ją­cy dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy brzmie­nie trąb­ki


SJP.pl

Tub­ma­ry­na – dawny eu­ro­pej­ski jedno- lub dwu­stru­no­wy in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów smycz­ko­wych.

Wikipedia


tubokuraryna

al­ka­lo­id wy­o­dręb­nio­ny z ku­ra­ry, ma­ją­cy dzia­ła­nie po­ra­ża­ją­ce mię­śnie prąż­ko­wa­ne


SJP.pl

Tu­bo­ku­ra­ry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów wy­o­dręb­nio­ny z ku­ra­ry. Ma dzia­ła­nie po­ra­ża­ją­ce mię­śnie prąż­ko­wa­ne. Jest an­ta­go­ni­stą re­cep­to­ra ni­ko­ty­no­we­go na płyt­ce mo­to­rycz­nej mię­śni po­przecz­nie prąż­ko­wa­nych. W chi­rur­gii była sto­so­wa­na jako lek zwiot­cza­ją­cy w po­sta­ci chlor­ku -tu­bo­ku­ra­ry­ny w celu uzy­ska­nia zwiot­cze­nia mię­śni szkie­le­to­wych.

Wikipedia


tuborg

marka piwa i bro­war duń­ski


SJP.pl

Tu­borg – duń­ska firma pi­wo­war­ska za­ło­żo­na w 1873 roku w Hel­le­rup w pół­noc­nej czę­ści Ko­pen­ha­gi przez Carla Fre­de­ri­ka Tiet­ge­na i Phi­li­pa W. He­y­ma­na. Po­cząt­ko­wo bro­war wa­rzył piwa typu ba­war­skie­go (mo­na­chij­ski lager), a jego pier­wszą marką był "Rød Tu­borg" (Czer­wo­ny Tu­borg). Pięć lat póź­niej bro­war wy­pu­ścił swoje naj­bar­dziej znane piwo "Grøn Tu­borg Pils­ner" (Zie­lo­ny Pilz­ner). Było to pier­wsze piwo dol­nej fer­men­ta­cji w stylu pilz­neń­skim w Danii.

Wikipedia


tubowy

przy­miot­nik od: tuba (zwy­kle w zna­cze­niu: rura w kształ­cie stoż­ka słu­żą­ca do wzmoc­nie­nia głosu), np. gra­mo­fon tu­bo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tubą, do­ty­czą­cy tuby (zwy­kle w zna­cze­niu: „lej­ko­wa­to roz­sze­rza­ją­ca się rura słu­żą­ca do wzmac­nia­nia dźwię­ku”)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuba ż., tubka ż., tubeczka ż., tubiarz m.

 czas. tubkować ndk.

 przym. tubalny

 przysł. tubalnie

Wiktionary


tubus

ele­ment przy­rzą­du op­tycz­ne­go (np. mi­kro­sko­pu, lu­ne­ty), tu­le­ja, w któ­rej znaj­du­ją się so­czew­ki


SJP.pl

Tubus (łac.) – obu­do­wa urzą­dzeń op­tycz­nych lub ich czę­ści skła­do­wych, wy­ko­na­na w kształ­cie tulei, słu­żą­ca do wspó­ło­sio­we­go osa­dza­nia ele­men­tów op­tycz­nych – so­cze­wek lub ukła­dów op­tycz­nych.

Wikipedia


tubylczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tu­byl­cze; cecha tych, któ­rzy są tu­byl­czy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tubylczy

 przysł. tubylczo

Wiktionary


tubylczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tu­byl­ca­mi, do­ty­czą­cy tu­byl­ców

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­dzi­ło o druk ksią­żek re­li­gij­nych w ję­zy­kach tu­byl­czych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bywalec mos., tubylec mos., tubylczość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autochtoniczny, rdzenny

Wiktionary


tubylczyni

rdzen­na miesz­kan­ka da­ne­go ob­sza­ru; abo­ry­gen­ka, au­toch­ton­ka, tu­ziem­ka, tu­byl­ka


SJP.pl


tubylec

1. rdzen­ny miesz­ka­niec da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton, abo­ry­gen, tu­zie­miec;
2. stały miesz­ka­niec ja­kie­goś te­re­nu, np. mia­sta lub wsi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­cho­dzą­ca z lo­kal­nej po­pu­la­cji, rdzen­nej lud­no­ści ja­kie­goś kraju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu­byl­cy na wy­spie żyją jak przed wie­ka­mi, zaj­mu­jąc się ry­bo­łów­stwem i zbie­ract­wem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈbɨlɛt͡s, AS: tubylec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. tubylczyni ż.

 przym. tubylczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autochton, aborygen, krajowiec, miejscowy, tutejszy, tuziemiec, rdzenny mieszkaniec

Wiktionary


tubylewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tubylka

rdzen­na miesz­kan­ka da­ne­go ob­sza­ru; abo­ry­gen­ka, au­toch­ton­ka, tu­ziem­ka, tu­byl­czy­ni


SJP.pl


tubądzin

Tu­bą­dzin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie sie­radz­kim, w gmi­nie Wró­blew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


tuchola

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim;

Wiktionary

Tu­cho­la ( Tu­chel, Tëchòlô, "Tuchòlô") – mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej Tu­cho­la i po­wia­tu tu­chol­skie­go.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2023 roku Tu­cho­la li­czy­ła 12 969 miesz­kań­ców.

Tu­cho­la uzy­ska­ła prawa miej­skie w 1346 roku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tuˈxɔla, AS: tuχola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tucholanin mos., Tucholanka ż.

 przym. tucholski

Wiktionary


tucholanin

miesz­ka­niec Tu­cho­li


SJP.pl


tucholanka

miesz­kan­ka Tu­cho­li


SJP.pl


tucholski

przy­miot­nik od: Tu­cho­la


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Tu­cho­li, zwią­za­ny z Tu­cho­lą, po­cho­dzą­cy z Tu­cho­li

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Ger­man-Tu­chol­ska (1936–1982) – pol­ska pio­sen­kar­ka i kom­po­zy­tor­ka
  • Ję­drzej Tu­chol­ski (1932–2012) – pol­ski pi­sarz hi­sto­ryk
  • Paweł Tu­chol­ski (ur. 1969) – pol­ski aktor te­a­tral­ny
  • Ta­de­usz Tu­chol­ski (1898–1940) – pol­ski che­mik i po­do­fi­cer WP
  • Wa­wrzy­niec Tu­chol­ski – huzar i trę­bacz w armii pru­skiej
  • Zbi­gniew Tu­chol­ski (ur. 1975) – pol­ski na­u­ko­wiec.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tuˈxɔlsʲci, AS: tuχolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tuchola ż., Tucholanin mos., Tucholanka ż.

Wiktionary


tuchomie

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Tu­cho­mie (ka­szub. Tëchómie, Groß Tu­chen; tuż po woj­nie "Tu­cho­myśl") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Tu­cho­mie. Ma sta­tus so­łect­wa.

Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 20 Star­gard – Szcze­ci­nek – Gdy­nia i na tra­sie nie­ist­nie­ją­cej już linii ko­le­jo­wej (Lę­bork) – Bytów – Miast­ko z przy­stan­kiem ko­le­jo­wym Tu­cho­mie. W miej­sco­wo­ści jest pla­ców­ka Ochot­ni­czej Stra­ży Po­żar­nej i sie­dzi­bą gminy Tu­cho­mie.

Wikipedia


tuchomski

przy­miot­nik od: Tu­cho­mie


SJP.pl


tuchowianin

miesz­ka­niec Tu­cho­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tuchowianka

miesz­kan­ka Tu­cho­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tuchowski

przy­miot­nik od: Tu­chów


SJP.pl


tuchów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim;

Wiktionary

Tu­chów – mia­sto na po­łud­niu Pol­ski w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie tar­now­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tu­chów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtuxuf, AS: tuχuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuchowianin m., tuchowianka ż.

 przym. tuchowski

Wiktionary


tucjoryzm

Tu­cjo­ryzm (z łac. "tu­tior" – bez­piecz­niej­szy) – w te­o­lo­gii mo­ral­nej sy­stem mo­ral­ny mó­wią­cy, że w razie wąt­pli­wo­ści co do za­sto­so­wa­nia norm mo­ral­nych w kon­kret­nej sy­tu­a­cji wolno iść je­dy­nie za opi­nią zgod­ną z ogól­nym pra­wem, nawet gdyby jego nie­o­bo­wią­zy­wa­nie było bar­dzo praw­do­po­dob­ne.

Wikipedia


tucki

naz­wi­sko


SJP.pl


tucson

[czy­taj: tu:son] mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


SJP.pl

Tuc­son () – mia­sto w hrab­stwie Pima, w sta­nie Ari­zo­na w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Licz­ba miesz­kań­ców: 525,5 tys., ob­szar me­tro­po­li­tal­ny 1 023 320 (dane z lipca 2008). Jest dru­gim co do wiel­ko­ści mia­stem w sta­nie, po Pho­e­nix.

W Tuc­son znaj­du­je się sie­dzi­ba Uni­wer­sy­te­tu Ari­zo­ny, jest to drugi pod wzglę­dem wiel­ko­ści pra­co­daw­ca w mie­ście. Na przed­mie­ściach Tuc­son znaj­du­je się Park Na­ro­do­wy Sa­gu­a­ro oraz Mu­ze­um Pu­sty­ni Ari­zo­na-So­no­ra.

Wikipedia


tucsoński

→ Tuc­son [czy­taj: tu­soń­ski]


SJP.pl


tucydydes

hi­sto­ryk grec­ki, Ateń­czyk; rzecz­nik po­li­ty­ki Pe­ry­kle­sa


SJP.pl


tucz

in­ten­syw­ne ży­wie­nie świń i dro­biu przy jed­no­czes­nym ogra­ni­cze­niu ruchu, ma­ją­ce na celu zwięk­sze­nie ich masy (ilo­ści mięsa i tłu­szczu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bar­dzo in­ten­syw­ne kar­mie­nie zwie­rzę­cia przez­na­czo­ne­go na ubój, zwy­kle do­ty­czy trzo­dy chlew­nej;

Wiktionary

Tucz (opas, opa­sa­nie) – bar­dzo in­ten­syw­ne kar­mie­nie zwie­rzę­cia przez­na­czo­ne­go na ubój. Celem tuczu jest przeksz­tał­ce­nie po­da­wa­nych zwie­rzę­ciu pasz na mięso i tłuszcz. Tucz różni się w za­leż­no­ści od ga­tun­ku zwie­rzę­cia.

Sło­wem "tucz" okre­śla się trzo­dę chlew­ną, a sło­wem "opas" bydło i inne prze­żu­wa­cze oraz konie. Okre­śle­nie "opas" oz­na­cza też utu­czo­ne już bydło, np. "opasy na sprze­daż". Utu­czo­ne świ­nie okre­śla się na­to­miast mia­nem tucz­ni­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. tuczyć ndk.

 rzecz. tucznik mzw., tuk mrz., tuczenie n.

Wiktionary


tuczarnia

po­mie­szcze­nie lub bu­dy­nek, w któ­rym tuczy się zwie­rzę­ta przez­na­czo­ne do uboju


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tu­czar­nia – po­mie­szcze­nie, w któ­rym tuczy się zwie­rzę­ta przez­na­czo­ne do uboju
  • Tu­czar­nia – część wsi Bo­ro­wi­na Si­ta­niec­ka w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Za­mość
  • Tu­czar­nia – część wsi Mar­szo­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Gdów
  • Tu­czar­nia – część wsi Opaka w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. lu­ba­czow­skim, w gmi­nie Lu­ba­czów
  • Tu­czar­nia – część wsi Iwie­rzy­ce w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rop­czyc­ko-sę­dzi­szow­skim, w gmi­nie Iwie­rzy­ce
  • Tu­czar­nia – część wsi Wa­leń­czów w woj. ślą­skim, w pow. kło­buc­kim, w gmi­nie Opa­tów

Wikipedia


tuczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. zool. in­ten­syw­ne kar­mie­nie zwie­rzę­cia przez­na­czo­ne­go na ubój;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] przy­mu­so­we tu­cze­nie gęsi i ka­czek od dawna bul­wer­su­je wiele śro­do­wisk, w tym także tych niez­wią­za­nych z obro­ną praw zwie­rząt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: tučẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tuczyć

 rzecz. tuk mrz., tucz mrz.

 przym. tuczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tucz, opas, opasanie

Wiktionary


tuczeński

przy­miot­nik od: Tucz­na, Tucz­no


SJP.pl


tuczka

daw­niej: mała chmu­ra za­po­wia­da­ją­ca burzę


SJP.pl


tuczna

o zwie­rzę­tach: spe­cjal­nie tu­czo­ny na za­bi­cie


SJP.pl

Tucz­na – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Tucz­na.

Wieś eko­no­mii brze­skiej w dru­giej po­ło­wie XVII wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem, sie­dzi­bą gminy Tucz­na. Jest także sie­dzi­bą rzym­sko­ka­to­lic­kiej Pa­ra­fii św. Anny. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 1005 miesz­kań­ców.

Wikipedia


tucznianin

miesz­ka­niec Tucz­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tucznianka

miesz­kan­ka Tucz­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tucznik

świ­nia ho­dow­la­na w okre­sie tuczu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zo­o­techn. zwie­rzę, zwy­kle świ­nia, ob­fi­cie kar­mio­ne i przez­na­czo­ne na ubój;

Wiktionary

Tucz­nik – świ­nia in­ten­syw­nie kar­mio­na i przez­na­czo­na na ubój. Tucz­ni­kiem może być za­rów­no sa­miec jak i sa­mi­ca, jed­nak w przy­pad­ku sam­ców wiąże się to pra­wie za­wsze z ka­stra­cją. Sa­miec wy­ka­stro­wa­ny dużo szyb­ciej przy­bie­ra na wadze, poza tym jego mięso ma lep­szy smak. Aby mięso tucz­ni­ka było smacz­ne, ubój musi na­stą­pić co najm­niej mie­siąc po ka­stra­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym chle­wie trzy­ma­li­śmy przed za­ra­zą tucz­ni­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuk mrz.

 czas. tuczyć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opas, karmnik, karmik, wieprz

Wiktionary


tucznikowy

→ tucz­nik


SJP.pl

Patrz:

tucznik

tuczno

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
3. nazwa wielu je­zior w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

 (1.2) geogr. nazwa trzech wsi w Pol­sce;

 (1.3) geogr. nazwa dzie­się­ciu je­zior w Pol­sce

Wiktionary

Tucz­no (niem. "Tütz") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tucz­no.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2021 r. mia­sto miało 1824 miesz­kań­ców. Na­to­miast we­dług da­nych z 1 stycz­nia 2014 po­wierzch­nia mia­sta wy­no­si­ła 9,21 km².

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtut͡ʃnɔ, AS: tučno

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) przym. tuczeński

Wiktionary


tuczny

o zwie­rzę­tach: spe­cjal­nie tu­czo­ny na za­bi­cie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) roln. o zwie­rzę­ciu ho­dow­la­nym: in­ten­syw­nie tu­czo­ny z myślą o uboju

 (1.2) roln. zwią­za­ny z prak­ty­ką tu­cze­nia z myślą o uboju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) co dzień we­so­ło pan Wo­je­wo­da, z dwo­rem swoim, zja­dał ca­łe­go wołu tucz­ne­go, spa­śne­go wie­prza, trzy korce żyta chle­bem — dru­gie tyle psze­ni­cy w ko­ła­czach, klu­skach i mar­ce­pa­nach, wy­pi­jał becz­kę wina, ba­rył­kę wódki (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtut͡ʃnɨ, AS: tučny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tuczyć ndk.

 rzecz. tuk mrz., tuczenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karmny

Wiktionary


tuczyć

1. kar­mić in­ten­syw­nie ho­do­wa­ne zwie­rzę­ta w celu szyb­kie­go przy­ro­stu ich masy;
2. żar­to­bli­wie: kar­mić kogoś do syta, ob­fi­cie;
3. o po­kar­mach: po­wo­do­wać tycie;
4. tu­czyć się (o zwie­rzę­tach lub żar­to­bli­wie o lu­dziach): przy­bie­rać na wadze


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) zo­o­techn. kar­mić in­ten­syw­nie zwie­rzę­ta w celu uzy­ska­nia przy­ro­stu mięsa i tłu­szczu

 (1.2) o po­kar­mie: po­wo­do­wać tycie

 (1.3) pot. żart. kar­mić zbyt ob­fi­cie, po­wo­du­jąc nad­mier­ne przy­bie­ra­nie na wadze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuczec m., tuczenie n., tucznik m., tuk m.

 czas. utuczyć dk., zatuczyć dk.

 przym. tuczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) przekarmiać

Wiktionary


tuczyński

→ Tucz­no


SJP.pl

Patrz:

Tuczno

tuczępski

przy­miot­nik od: Tu­czę­py


SJP.pl


tuczępy

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­czę­py – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Gra­bo­wiec
  • Tu­czę­py – wieś w woj. lu­bu­skim, w po­wie­cie strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Dre­zden­ko
  • Tu­czę­py – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Tu­czę­py
  • Tu­czę­py – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Mię­dzy­chód
  • Tu­czę­py – dawna gro­ma­da w po­wie­cie hru­bie­szow­skim
  • Tu­czę­py – dawna gro­ma­da w po­wie­cie sta­szow­skim
  • Tu­cza­py
  • Tu­czem­py

Wikipedia


tuderek

naz­wi­sko


SJP.pl


tudor

wład­ca z dy­na­stii Tu­do­rów


SJP.pl


tudorowie

dy­na­stia an­giel­ska; Tu­do­rzy


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „Tudor”. Zo­bacz też: Tudor – typ nad­wo­zia.

Tu­do­ro­wie, dy­na­stia Tu­do­rów – dy­na­stia rzą­dzą­ca w An­glii (wraz z Walią) w la­tach 1485–1603.

Pro­to­pla­sta­mi tej dy­na­stii byli Owen Tudor (Wa­lij­czyk – jego wła­ści­we imię brzmia­ło: "Owain ap Ma­re­dudd ap Tudur") – po­to­mek Ed­ny­fe­da Fy­cha­na, oraz Ka­ta­rzy­na de Va­lo­is (córka króla Fran­cji – Ka­ro­la VI Sza­lo­ne­go), kró­lo­wa An­glii – wdowa po Hen­ry­ku V.

Wikipedia


tudotąd

za­i­mek

 (1.1) reg. pozn. tu

Wiktionary


tudzież

spój­nik, który w zda­niach współ­rzęd­nie zło­żo­nych zna­czy tyle co: a także, i, oraz


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) książk. …łą­czą­cy słowa i zda­nia rów­no­rzęd­ne, wska­zu­jąc je jako wy­stę­pu­ją­ce rów­no­cze­śnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­ki­pe­dia tu­dzież Wi­ki­słow­nik dzia­ła­ją na opro­gra­mo­wa­niu MediaWiki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtud͡ʑɛʃ, AS: tuʒ́eš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) i; (a) także; też; również, oraz

Wiktionary


tue

skró­to­wiec

 (1.1) = Trak­tat o Unii Eu­ro­pej­skiej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ‿u‿ˈɛ, AS: te‿u‿e

Wiktionary


tuf

skała wul­ka­nicz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. ro­dzaj skały osa­do­wej, skła­da­ją­cej się z ma­te­ria­łu pi­ro­kla­stycz­ne­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce tufy wy­stę­pu­ją w ob­sza­rach daw­nej ak­tyw­no­ści wul­ka­nicz­nej, prze­de wszyst­kim w Su­de­tach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuf, AS: tuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tufit mrz.

 przym. tufowy

Wiktionary


tufit

skała osa­do­wa po­dob­na bu­do­wą i po­cho­dze­niem do tufu


SJP.pl

Tufit – skała osa­do­wa zbli­żo­na do tufu, skła­da­ją­ca się z ma­te­ria­łu pi­ro­kla­stycz­ne­go ze znacz­ną do­miesz­ką ma­te­ria­łu osa­do­we­go (m.in. pia­sku, iłu, szcząt­ków or­ga­nicz­nych, po­pio­łów wul­ka­nicz­nych), osa­dzo­nych zaz­wy­czaj w śro­do­wi­sku wod­nym.

Skała o struk­tu­rze drob­no­ziar­ni­stej i prze­waż­nie war­stwo­wej.

Wikipedia


tufoid

tuf zmie­nio­ny przez me­ta­mor­fizm


SJP.pl


tufoporyt

kru­szy­wo po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go otrzy­my­wa­ne przez roz­drob­nie­nie tufów o struk­tu­rze drob­no­po­ro­wa­tej


SJP.pl


tufowy

przy­miot­nik od: tuf, np. wul­kan tu­fo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ufor­mo­wa­ny z tufu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drą­ży­li oni swe po­mie­szcze­nia w mięk­kich ska­łach tu­fo­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuf m., tufit m.

Wiktionary


tufta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pro­sty­tut­ka, ko­bie­ta lek­kich oby­cza­jów

 (1.2) posp. po­gard. o ko­bie­cie po­stę­pu­ją­cej nie­mo­ral­nie, cy­nicz­nie bądź nie­lo­jal­nie (także jako uo­gól­nio­na obel­ga kie­ro­wa­na do nie­lu­bia­nej ko­bie­ty)

 (1.3) hist. so­cjol. w re­a­liach so­wiec­kich obo­zów pracy (gu­ła­gu) i go­spo­dar­ki na­ka­zo­wej: po­zor­ne wy­ko­ny­wa­nie pracy po­łą­czo­ne z fał­szo­wa­niem wy­ka­zów wy­daj­no­ści i za­wy­ża­niem norm pro­duk­cyj­nych w celu uzy­ska­nia przy­dzia­łu żyw­no­ści lub uni­knię­cia kary

 (1.4) pot. coś sfin­go­wa­ne­go, bez­war­to­ścio­we­go lub nie­a­u­ten­tycz­ne­go; mi­sty­fi­ka­cja, lipa, tan­de­ta, erzac

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) posp. po­gard. męż­czyz­na sprze­nie­wie­rza­ją­cy się swoim za­sa­dom, za­prze­da­ją­cy się komuś lub zmie­nia­ją­cy po­glą­dy dla do­raź­nych zy­sków, ka­rie­ry bądź ochro­ny włas­nych in­te­re­sów; sprze­daw­czyk

 (2.2) środ. prze­stęp. i więz. do­no­si­ciel, kapuś, kon­fi­dent

 (2.3) środ. prze­stęp. i więz. cwel, ho­mo­sek­su­a­li­sta bier­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­ka­sa­ła kiec­kę, i te nogi. Ale pro­szę sobie na­iw­nie nie po­my­śleć, że czy­ni­ła to be­zin­te­re­sow­nie. O, nie! Na po­cząt­ku usta­li­ła ta­ry­fę. Za od­sło­nię­cie nóg po­wy­żej kolan tyle i tyle. A je­szcze wyżej — tyle… […] — Taki zawód — po­wia­da­ła z roz­bra­ja­ją­cą szcze­ro­ścią. — Je­stem prze­cież tufta. — Nie wsty­dzi­ła się wcale swo­jej pro­fe­sji.

 (1.1) Sto­łecz­ne tufty mogły pra­co­wać le­gal­nie wy­łącz­nie w pry­wat­nych miesz­ka­niach i w nie więk­szej licz­bie niż dwie jed­no­cze­śnie. Jeśli stwier­dza­no obec­ność trzech dzi­wek, miej­sce uz­na­wa­no za baj­zel, a te były nie­le­gal­ne.

 (1.1) Trzy­sta zło­tych pol­skich, a usta me za­mil­kną i nigdy nie wspom­ną, jak uda­wał Pan, że ujeż­dża te­ścio­wą, jak śmiał się z włas­nej żony, która tylko po ciem­ku i po zmó­wio­nym pa­cie­rzu. I że woli Pan zwy­kłe tufty i lam­pu­ce­ry, bo one przy­najm­niej nie wsty­dzą się swo­je­go ciała.

 (1.1) Ni­chol te­le­gra­ficz­nie za­re­zer­wo­wał apar­ta­ment w ho­te­lu „Musz­la Pa­cy­fi­ku”. Apar­ta­ment dwu­o­so­bo­wy — dla niej i dla sie­bie. […] I on chyba nadal nie ma po­ję­cia, że ona jest knaj­pia­ną tuftą. Z tuftą prze­cież się nie miesz­ka (w apar­ta­men­cie!), tuftę bie­rze się do ho­te­lu na kwa­drans.

 (1.1) – I ro­bisz to cał­kiem sku­tecz­nie. Eta­to­wy Romeo z cie­bie. Choć­by wczo­raj, pa­mię­tasz? Nawet Er­ne­sty­na nie mogła oprzeć się two­je­mu cza­ro­wi. // – Panie sier­żan­cie, Er­ne­sty­na to zwy­kła tufta. Ocza­ru­je ją każdy facet z port­fe­lem w tyl­nej kie­sze­ni spod­ni.

 (1.1) Więc w re­sta­u­ra­cyj­ce „Mor­ska” w Ko­ło­brze­gu tufty ob­sko­czy­ły ma­ry­na­rzy nor­we­skie­go stat­ku, który za­wi­nął do portu.

 (1.2) Nie wy­ma­gaj­my zbyt wiele od tej pa­niu­si. Sam fakt, że się zesz­ma­ci­ła i posz­ła na współ­pra­cę z PiS, wszyst­ko o niej mówi. Le­wi­co­wa tufta bre­dzi o rów­no­u­praw­nie­niu, ale w du­dzie ma zwy­kłych ludzi, bo ona wg swo­je­go mnie­ma­nia jest z klasy wyż­szej.

 (1.2) I wtedy, słu­chaj, nagle przy wszyst­kich sze­fo­wa mi pier­dzi: „No i co ty ro­bisz, prze­cież tak nie wolno, zo­bacz” i puka się w głowę, tufta je­ba­na! […] Ja do niej, że trza mnie było nie wołać… A ta: „Ty idio­to, co masz w tym pu­stym łbie?”.

 (1.3) Toteż prze­kro­cze­nie normy w bry­ga­dach le­śnych było nie­moż­li­we bez tak zwa­nej „tufty” – umie­jęt­ne­go oszu­stwa. […] Spo­so­by były różne; można było tak usta­wiać kloce, aby stosy wy­glą­da­ły na zew­nątrz jak na­bi­te, a w środ­ku miały sporo luzu – ten sy­stem sto­so­wa­ło się tylko wów­czas, gdy dzie­sięt­nik był więź­niem i za ła­pów­kę w chle­bie przy­my­kał oczy na sto­pień spo­i­sto­ści uło­żo­ne­go drze­wa. Jeśli dzie­sięt­ni­kiem na­to­miast był nie­prze­kup­ny urzęd­nik z wol­no­ści […], od­ci­na­ło się cien­ko ostem­plo­wa­ny ko­niec kloc­ka z po­mie­rzo­ne­go stosu i ten „nowy” kloc prze­no­si­ło się na nie po­mie­rzo­ny stos, paląc szyb­ko koń­ców­ki w ogniu.

 (1.3) Znacz­nie czę­ściej „tuftę” or­ga­ni­zo­wa­no na po­zio­mie całej bry­ga­dy ro­bo­czej, po­nie­waż tylko bry­ga­dzi­sta mógł bez­piecz­nie fał­szo­wać wskaź­ni­ki wy­ko­na­nia normy. Wie­nia­min Sam­so­now przy­po­mi­na sobie bry­ga­dzi­stę, który za­li­czał mu sześć­dzie­siąt pro­cent wy­ko­na­nia dzien­nej normy, pod­czas gdy w rze­czy­wi­sto­ści nie był wów­czas zdol­ny do żad­nej pracy.

 (1.3) Ła­gro­wa etyka zez­wa­la na oszu­ki­wa­nie na­czal­stwa, na „ła­do­wa­nie tufty” w cza­sie pracy – przy ob­mia­rach, pod­li­cze­niach i przy oce­nie ja­ko­ści jej wy­ko­na­nia. Przy każ­dej cie­siel­skiej ro­bo­cie można w czymś prze­chy­trzyć, na czymś oszu­kać. Jedno tylko na­le­ży wy­ko­nać su­mien­nie – bu­do­wę ła­gro­we­go izo­la­to­ra.

 (1.4) Stare mia­sto niby jest, ale rzut oka wy­star­czy, by stwier­dzić, że to erzac, sub­sty­tut i tufta. Sztucz­ny po­łysk, atra­py i ko­lo­ro­we re­kla­my urą­ga­ją daw­nym mi­strzom, któ­rych nikt już dziś nie pa­mię­ta, cie­szą naj­wy­żej ga­wiedź i szkol­ne wy­ciecz­ki.

 (1.4) CERN był cwań­szy. Za­bez­pie­czył się ze wszyst­kich stron. Nawet je­że­li […] in­for­ma­cja na­u­ko­wa o „zła­pa­niu” Higg­sa okaże się tuftą, to nikt nie bę­dzie mógł CERN-owi za­rzu­cić kłam­stwa.

 (2.1) Aleś się pan sqrwił sic. panie Sze­re­mie­tiew! Kie­dyś mia­łem nawet ciut sza­cun­ku dla pana, teraz je­steś pan zwy­kła pi­sow­ska tufta, panie Sze­re­mie­tiew!

 (2.1) Sze­fer­na­ker to taka sama tufta jak każdy pis­dzie­lec. Powie i zrobi każde świń­stwo, żeby za­do­wo­lić nie­na­wist­ni­ka z Żo­li­bo­rza i swo­je­go pryn­cy­pa­ła z Krem­la.

 (2.1) Gowin wie­lo­krot­nie udo­wod­nił, że jest tuftą bez krę­go­słu­pa. Ły­knie wszyst­ko, co ko­or­do­o­pel sic. z sie­bie wy­da­li. Może bez uśmie­chu, ale zje i nawet się obli­że.

 (2.2) – A kapuś ma ja­kieś inne okre­śle­nie? – Pom­kną­łem za cio­sem i drą­ży­łem temat. // – Kapuś to prze­de wszyst­kim kurwa, ale mówi się też o nich: chlej­tus, kabel, tufta, za­ra­za, ka­pu­sta, szma­ta, ra­da­ro­wiec, le­ga­wiec, ucho, uchol, za­usz­nik – wy­mie­nił chyba wszyst­kie moż­li­we po­chod­ne od słowa „ucho”.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prostytutka.

Wiktionary


tufting

me­to­da wyt­wa­rza­nia przę­dzin pę­tel­ko­wych przez wszy­wa­nie pę­te­lek w pod­kład (np. tka­ni­nę) pod­kle­ja­ny na­stęp­nie war­stwą ży­wi­cy syn­te­tycz­nej


SJP.pl


tuftingowy

→ tuf­ting


SJP.pl

Patrz:

tufting

tuftować

wyt­wa­rzać przę­dzi­ny pę­tel­ko­we me­to­dą tuf­tin­gu


SJP.pl


tugaj

pasmo za­ro­śli lub lasów to­po­lo­wo-wierz­bo­wych, ros­ną­cych wzdłuż rzek na Po­gó­rzu Ka­za­skim


SJP.pl

Tugaj – typ lasu łę­go­we­go (ga­le­rio­we­go) wy­stę­pu­ją­cy w Azji Środ­ko­wej. Pod­sta­wo­wy eko­sy­stem w eko­re­gio­nie tu­ga­jów środ­ko­wo­az­ja­tyc­kich (PA1311 w re­gio­na­li­za­cji WWF, 818 w re­gio­na­li­za­cji).

Wikipedia


tugra

sym­bol suł­ta­na os­mań­skie­go w for­mie ozdob­ne­go mo­no­gra­mu


SJP.pl

Tugra, tugh­ra (osm. طغراء tuğra) – w kul­tu­rze is­la­mu mo­no­gra­mo­wy znak pa­nu­ją­ce­go mo­nar­chy (suł­ta­na, chana), peł­nią­cy w kręgu wpły­wów pań­stwa os­mań­skie­go rolę herbu, em­ble­ma­tu wład­ców tu­rec­kich, a na­stęp­nie godła pań­stwo­we­go.

Oprócz imie­nia wład­cy tugra za­wie­ra­ła, także imię jego ojca, a nie­kie­dy jego dzia­dów, tytuł chan z do­dat­kiem for­mu­ły "el-muz­za­fer-da'ima" ("za­wsze zwy­cię­ski").

Wikipedia


tugrik

wa­lu­ta Mon­go­lii; 1 tu­grik = 100 mon­gów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) monet. wa­lu­ta Mon­go­lii;

Wiktionary

Tu­grik (a także "Tögrög", төгрөг) (MNT, ₮) – wa­lu­ta uży­wa­na w Mon­go­lii. Jeden tu­grik równa się 100 möngöm. Ist­nie­ją mo­ne­ty o war­to­ści jed­ne­go tu­gri­ka, a poza tym ban­kno­ty o war­to­ści 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000, 20 000 tu­gri­ków. W obie­gu funk­cjo­nu­ją ban­kno­ty od 10 tu­gri­ków wzwyż. Mię­dzy­na­ro­do­wy sym­bol tu­gri­ka to MNT. Nazwa po­cho­dzi od słowa "dug­hu­rik", oz­na­cza­ją­ce­go koło.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtuɡrʲik, AS: tugrʹik

Wiktionary


tugun

ryba ło­so­sio­wa­ta rzek sy­be­ryj­skich


SJP.pl

Tugun ("Co­re­go­nus tugun") – ga­tu­nek małej ryby ło­so­sio­wa­tej z po­dro­dzi­ny sie­jo­wa­tych (Co­re­go­ni­nae), na­zy­wa­ny też „śle­dziem sos­wiń­skim”. Osią­ga prze­cięt­nie 11 cm, mak­sy­mal­nie do 20 cm dłu­go­ści cał­ko­wi­tej.

Wikipedia


tugur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­drol. rzeka na Da­le­kim Wscho­dzie Rosji, ucho­dzą­ca do Za­to­ki Tu­gur­skiej Morza Ochoc­kie­go

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tugurski

Wiktionary


tugurski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­gu­rem, do­ty­czą­cy Tu­gu­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tugur mrz.

Wiktionary


tuhanowicze

daw­niej: Kor­czo­wa


SJP.pl


tuileries

Tu­i­le­rie (Les Tu­i­le­ries) – dziel­ni­ca Pa­ry­ża, mię­dzy Lu­wrem, pla­cem Zgody (place de la Con­cor­de) i Sek­wa­ną. Do cza­sów Ko­mu­ny Pa­ry­skiej stał tam zni­szczo­ny w maju 1871 ogrom­ny pałac re­ne­san­so­wo-ba­ro­ko­wy, pa­ry­ska re­zy­den­cja wa­le­zyj­skich i bur­boń­skich kró­lów i na­po­le­oń­skich ce­sa­rzy Fran­cji.

Wikipedia


tuj

wy­krzy­knik

 (1.1) daw. wojsk. ko­men­da na­ka­zu­ją­ca przy­go­to­wa­nie broni do strza­łu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od tuja

Wiktionary

Tuj (ros. "Туй", "Большой Туй") – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Ir­ty­sza. Prze­pły­wa przez Sy­be­rię Za­chod­nią. Źró­dła na Ba­gnach Wa­siu­gań­skich.

Dłu­gość – 507 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 8490 km².

Do­pły­wy: Ukra­tus, Kir-Tau, Aju, Sik, Miss.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tuj! — sko­men­de­ro­wał Kan­ne­berg. Musz­kie­ty szwedz­kie po­ru­szy­ły się jak jeden, że­laz­ne szyje wy­cią­gnę­ły się ku pol­skim jezd­com.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuj, AS: tui ̯

Wiktionary


tuja

drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ży­wot­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Thuja|ref=tak., zob. ży­wot­nik.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tuja – ży­wot­nik, ro­śli­na igla­sta
  • Tuja – rzeka w woj. po­mor­skim
  • Tuja – wieś w woj. po­mor­skim
  • Tuja – dawny wą­sko­to­ro­wy przy­sta­nek ko­le­jo­wy we wsi Tuja, w po­wie­cie no­wod­wor­skim
  • Tuja – kró­lo­wa egip­ska, żona fa­ra­o­na Seti I, matka Ram­ze­sa II
  • Tuja – egip­ska ary­sto­krat­ka, matka kró­lo­wej Teje
  • Tujsk

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtuja, AS: tui ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tujowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żywotnik

Wiktionary


tujałka

ro­śli­na jed­no­rocz­na o wie­lo­barw­nych kwia­tach, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl

Tu­jał­ka ("Sal­pi­glos­sis") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych. Obej­mu­je dwa ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w po­łud­nio­wych An­dach od Chile i Ar­gen­ty­ny po po­łud­nio­we Peru. Ro­śli­ny te rosną w na­tu­rze na pu­sty­niach i su­chych, ska­li­stych zbo­czach gór­skich. Jeden ga­tu­nek – tu­jał­ka zmien­na "S. si­nu­a­ta" jest upra­wia­ny jako ro­śli­na ozdob­na. Ro­śli­na bar­dzo zmien­na pod wzglę­dem barwy kwia­tów, wy­ho­do­wa­no licz­ne jej od­mia­ny ozdob­ne.

Wikipedia


tujnik

tuj­nik ma­leń­ki - ga­tu­nek mchu z ro­dzi­ny tu­jow­co­wa­tych


SJP.pl


tujon

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy m.in. w pio­łu­nów­ce oraz olej­ku ete­rycz­nym pio­łu­nu, szał­wii le­kar­skiej i wro­ty­czu po­spo­li­te­go


SJP.pl

Tujon – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, zwią­zek ter­pe­no­wy, wy­stę­pu­ją­cy w olej­ku ete­rycz­nym m.in. pio­łu­nu ("Ar­te­mi­sia ab­sint­hium"), by­li­cy po­spo­li­tej ("Ar­te­mi­sia vul­ga­ris"), wro­ty­czu po­spo­li­te­go ("Ta­na­ce­tum vul­ga­re"), szał­wii le­kar­skiej ("Sal­via of­fi­ci­na­lis"), ży­wot­ni­ka za­chod­nie­go ("Thuja oc­ci­den­ta­lis"), a także w na­po­ju al­ko­ho­lo­wym z do­miesz­ką wy­cią­gu z pio­łu­nu – ab­syn­cie i gorz­kiej zio­ło­wej wódce zwa­nej pio­łu­nów­ką.

Wikipedia


tujopsis

drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ży­wot­ni­ko­wiec ja­poń­ski


SJP.pl


tujowcowate

ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do prąt­ni­ków (mchów wła­ści­wych)


SJP.pl


tujowiec

1. ro­dzaj mchu z rzędu ro­kie­tow­ców;
2. mi­secz­nik tu­jo­wiec - po­spo­li­ty plusk­wiak, szkod­nik tuj


SJP.pl


tujowy

→ tuja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z tui

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści tui

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią tui

Wiktionary

Patrz:

tuja

Wymowa:

IPA: tuˈjɔvɨ, AS: tui ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuja

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) żywotnikowy

Wiktionary


tujoza

zbyt czę­ste sa­dze­nie tuj za­miast in­nych ro­ślin


SJP.pl


tuk

re­gio­nal­nie: tłuszcz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tłuszcz, tucz

 (1.2) reg. pozn. szpik kost­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łeś lep­szą za­gry­chę jak tuk na ra­zo­wem chleb­ku letko po­so­lo­ny?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuczec m., tuczenie n., tucznik m., tuczybrzuch m., tuczyciel m.

 czas. tuczyć, utuczyć dk., zatuczyć dk.

 przym. tuczny

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 rzecz. tucz m., tuczarnia ż., tuczec m., tuczenie n., tucznik m., tuczybrzuch m., tuczyciel m.

 czas. tuczyć, utuczyć dk., zatuczyć dk.

 przym. tuczny

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

 (1.2) zobtłum|szpik kostny.

źródła.

== tuk (język czeski.) ==

wymowa. audio|Cs-tuk.ogg.

znaczenia.

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

 (1.1) tłuszcz

odmiana.

 (1.1) odmiana-rzeczownik-czeski

|Mianownik lp = tuk

|Mianownik lm = tuky

|Dopełniacz lp = tuku

|Dopełniacz lm = tuků

|Celownik lp = tuku

|Celownik lm = tukům

|Biernik lp = tuk

|Biernik lm = tuky

|Wołacz lp = tuku

|Wołacz lm = tuky

|Miejscownik lp = tuku

|Miejscownik lm = tucích

|Narzędnik lp = tukem

|Narzędnik lm = tuky

.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


tuk-tuk

zmo­to­ry­zo­wa­na wer­sja rik­szy, uży­wa­na jako tak­sów­ka w niek­tó­rych kra­jach az­ja­tyc­kich; au­to­rik­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rik­sza mo­to­cy­klo­wa peł­nią­ca w niek­tó­rych kra­jach rolę tak­sów­ki

Wiktionary


tuka

ro­dzaj wło­ko­wej sieci ry­bac­kiej


SJP.pl

Tuka – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Lääne, w gmi­nie Mart­na.

Wikipedia


tukan

ptak, pie­przo­jad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ramp­ha­stos|Lin­na­e­us|ref=tak., barw­ny ptak po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski o dużym dzio­bie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tukan – nazwa przed­sta­wi­cie­li ro­dzi­ny tu­ka­no­wa­tych. Nie­kie­dy zna­cze­nie jej ogra­ni­cza się tylko do pta­ków z ro­dza­ju Ramp­ha­stos na­le­żą­ce­go do tej ro­dzi­ny
  • Tukan – wieś w Rosji, w Basz­kor­to­sta­nie, w re­jo­nie bie­ło­riec­kim
  • Gwia­zdo­zbiór Tu­ka­na
  • Eu­ge­niusz Tukan-Wol­ski (1928–2014) – pol­ski ma­larz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad gło­wa­mi ma­łych po­dróż­ni­ków prze­la­ty­wa­ły cią­gle z jed­ne­go brze­gu pa­ro­wu na drugi tu­ka­ny o pur­pu­ro­wych gło­wach, nie­bie­skich pier­siach i żół­tych skrzy­dłach (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtukãn, AS: tukãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tukaniec mzw., andotukan mzw., tukany nmos.

:: zdrobn. tukanik mzw.

Wiktionary


tukanik

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny tu­ka­nów


SJP.pl


tukanowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu dzię­cio­ło­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ramp­ha­sti­dae|Vi­gors|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu dzię­cio­ło­wych;

Wiktionary

Tu­ka­no­wa­te (Ramp­ha­sti­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu dzię­cio­ło­wych (Pi­ci­for­mes).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sze­reg tu­ka­no­wa­tych za­miesz­ku­je Azję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tukan mzw.

Wiktionary


tukanowaty

o ce­chach tu­ka­no­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


tukej

za­i­mek

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tutaj

Wiktionary


tukidydes

sta­ro­żyt­ny hi­sto­ryk grec­ki


SJP.pl

Tu­ki­dy­des z Aten (gr. Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος "Thu­ky­di­des ho At­he­na­ios"; ur. mię­dzy 471 a 460 p.n.e., zm. mię­dzy 404 a 393 p.n.e.) – grec­ki hi­sto­ryk, autor mo­no­gra­fii "Wojna pe­lo­po­ne­ska".

Wikipedia


tukotuki

ro­dzaj po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skie­go gry­zo­nia z ro­dzi­ny tu­ko­tu­ko­wa­tych


SJP.pl


tukotuko

ro­dzaj po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skie­go gry­zo­nia z ro­dzi­ny tu­ko­tu­ko­wa­tych


SJP.pl

Tu­ko­tu­ko ("Cte­no­mys") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny tu­ko­tu­ko­wa­tych (Cte­no­my­i­dae).

Wikipedia


tukotukowate

ro­dzi­na gry­zo­ni; tu­ko­tu­ki


SJP.pl

Tu­ko­tu­ko­wa­te, tu­ko­tu­ki (Cte­no­my­i­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du je­żoz­wie­rzow­ców (Hy­stri­co­morp­ha) w obrę­bie rzędu gry­zo­ni (Ro­den­tia).

Wikipedia


tukum

mocne włó­kna palmy po­zy­ski­wa­ne przez In­dian do wy­ro­bu sznur­ków, nici itp.


SJP.pl


tul

pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 69 i sym­bo­lu Tm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Tm i licz­bie ato­mo­wej 69;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) rozk. 2 os. lp. zob. tulić.

Wiktionary

Tul (Tm, thu­lium) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy lan­ta­now­ców w ukła­dzie okre­so­wym, na­le­żą­cy do tzw. me­ta­li ziem rzad­kich. Tul jest naj­rzad­szym lan­ta­now­cem wy­stę­pu­ją­cym na Ziemi (pro­met jest rzad­szym, ale nie wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie na Ziemi). Jest łat­wym w obrób­ce sre­brzy­sto-sza­rym me­ta­lem. Po­mi­mo jego wy­so­kiej ceny, tul jest uży­wa­ny jako źró­dło pro­mie­nio­wa­nia w prze­no­śnych apa­ra­tach Ro­ent­ge­na i w la­se­rach opar­tych na ciele sta­łym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma tul?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tul, AS: tul

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tulowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Tm

Wiktionary


tul-owiec

czło­nek TUL-u (To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Lu­do­we­go); tu­lo­wiec


SJP.pl


tularemia

ostra cho­ro­ba za­kaź­na niek­tó­rych gry­zo­ni, mo­gą­ca prze­no­sić się na czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. ostra bak­te­ryj­na cho­ro­ba za­kaź­na;

Wiktionary

Tu­la­re­mia (łac. "tu­la­ra­e­mia") – ostra bak­te­ryj­na cho­ro­ba za­kaź­na. Czyn­ni­kiem etio­lo­gicz­nym jest ple­o­mor­ficz­na, Gram-ujem­na pa­łecz­ka "Fran­ci­sel­la tu­la­ren­sis". Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną jest obrzęk zmie­nio­nych wę­złów chłon­nych, może rów­nież wy­stą­pić po­socz­ni­ca. Wy­stę­pu­je u zwie­rząt i czło­wie­ka.

Wikipedia


tulcza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ru­mu­nii, w Do­bru­dży;

 (1.2) geogr. okręg we wschod­niej Ru­mu­nii;

Wiktionary

Tul­cza (rum.: "Tul­cea", bułg., ros., i ukr.: "Тулча", "Tuł­cza"; tur.: "Hora-Tepé" lub "Tolçu") – mia­sto okrę­go­we w Do­bru­dży (Ru­mu­nia); śród­lą­do­wy port mor­ski w del­cie Du­na­ju.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tulczański

Wiktionary


tulczański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tul­czą, do­ty­czą­cy Tul­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tulcza ż.

Wiktionary


tulecki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tulec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tulce

Wiktionary


tuleja

1. rurka roz­sze­rzo­na na jed­nym końcu, zro­bio­na z pa­pie­ru, kar­to­nu, bla­chy itp.; tutka
2. ele­ment kon­struk­cyj­ny niek­tó­rych ma­szyn, np. sil­ni­ków tło­ko­wych, w po­sta­ci krót­kie­go od­cin­ka rury, zwy­kle wal­co­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ele­ment me­cha­niz­mów i ma­szyn w kształ­cie wy­dłu­żo­ne­go pier­ście­nia lub wy­drą­żo­ne­go walca

 (1.2) reg. pozn. nie­zda­ra

Wiktionary

Tu­le­ja – w bu­do­wie ma­szyn ele­ment me­cha­niz­mów i ma­szyn po­sia­da­ją­cy różne za­sto­so­wa­nie (np. cy­lin­der). Tu­le­ja ma kształt wy­dłu­żo­ne­go pier­ście­nia lub wy­drą­żo­ne­go walca.

Spo­ty­ka się tu­le­je wy­ko­na­ne z nie­mal każ­de­go ma­te­ria­łu sto­so­wa­ne­go w bu­do­wie ma­szyn w za­leż­no­ści od przez­na­cze­nia tulei.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tuˈlɛja, AS: tulei ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tulejka ż.

Wiktionary


tulejka

mała tu­le­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: tu­le­ja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuleja ż.

Wiktionary


tulejkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem tu­lej­kę, po­dob­ny do tu­lej­ki; lej­ko­wa­ty


SJP.pl


tulejnik

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; żmi­jow­nik


SJP.pl

Tu­lej­nik, ly­si­chi­ton, żmi­jow­nik ("Ly­si­chi­ton") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy dwa ga­tun­ki: tu­lej­nik ame­ry­kań­ski ("Ly­si­chi­ton ame­ri­ca­nus") i tu­lej­nik kam­czac­ki ("Ly­si­chi­ton camts­chat­cen­sis"). Nazwa na­u­ko­wa ro­dza­ju po­cho­dzi od grec­kich słów λύσης ("lysis" – upa­dek) i χιτών ("chi­ton" – szata) i od­no­si się do szyb­ko od­pa­da­ją­cej po przek­wit­nię­ciu po­chwy kwia­to­sta­nu.

Wikipedia


tulejować

przy­wra­cać zu­ży­tym cy­lin­drom i ot­wo­rom cy­lin­drycz­nym ich pier­wot­ne wy­mia­ry


SJP.pl


tulewo

Tu­le­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wysz­kow­skim, w gmi­nie Wysz­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Woj­cie­cha w Wysz­ko­wie.

Wikipedia


tuli

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3 os. lp. ter. od: tulić

Wiktionary

Tuli (cyr. Тули) – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Re­pu­bli­ce Serb­skiej, w mie­ście Tre­bin­je. W 2013 roku li­czy­ła 29 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtulʲi, AS: tulʹi

Wiktionary


tulibacki

naz­wi­sko


SJP.pl


tulibowo

Tu­li­bo­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Do­brzyń nad Wisłą.

Miej­sco­wość leży nad rzeką Wisła. Znaj­du­je się w niej dwór z I po­ło­wy XX wieku, wo­zow­nia oraz mu­ro­wa­ny spich­lerz.

Wikipedia


tulice

Tu­li­ce (niem. "Til­len­dorf") – wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sztum­skim, w gmi­nie Stary Targ.

Wikipedia


tulipan

ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tu­li­pa|L.|ref=tak., po­sia­da­ją­ca wiele od­mian ro­śli­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych, z po­je­dyn­czy­mi du­ży­mi kwia­ta­mi;

 (1.2) pot. szkla­na bu­tel­ka z ro­zbi­tym den­kiem słu­żą­ca jako im­pro­wi­zo­wa­ne na­rzę­dzie do walki

 (1.3) środ. fot. typ osło­ny obiek­ty­wu przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem kwiat tu­li­pa­na (1.1)

 (1.4) chem. przy­rząd szkla­ny łą­czą­cy tygle do są­cze­nia z kol­ba­mi ssaw­ko­wy­mi

Wiktionary

Tu­li­pan ("Tu­li­pa") – ro­dzaj ro­ślin ce­bu­lo­wych na­le­żą­cy do ro­dzi­ny li­lio­wa­tych. Za­li­cza się do niego ok. 100 ga­tun­ków i co najm­niej 15 ty­się­cy kul­ty­wa­rów (od­mian upraw­nych). Od­mia­ny upraw­ne są mie­szań­ca­mi lub pow­sta­ły na dro­dze mu­ta­cji. Na­tu­ral­ny ob­szar wy­stę­po­wa­nia tu­li­pa­na to Eu­ro­pa Po­łud­nio­wa, pół­noc­na Afry­ka, Azja od Tur­cji, przez Iran, góry Pamir i Hin­du­kusz, stepy Ka­zach­sta­nu, po pół­noc­no-wschod­nie Chiny i Ja­po­nię. Do Pol­ski in­tro­du­ko­wa­ny zo­stał ga­tu­nek tu­li­pan dziki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moje ulu­bio­ne kwia­ty to tu­li­pa­ny.

 (1.2) Zdzich za­a­ta­ko­wał Bolka tu­li­pa­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈlʲipãn, AS: tulʹipãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tulipanowiec m.

:: zdrobn. tulipanek m.

 przym. tulipanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk tulp, tulpa

Wiktionary


tulipanek

mały tu­li­pan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: tu­li­pan

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtulʲiˈpãnɛk, AS: tulʹipãnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tulipan m., tulipanowiec m.

 przym. tulipanowy

Wiktionary


tulipanik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tu­li­pan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tulipan m.

Wiktionary


tulipanomania

nie­by­wa­ła moda na ho­dow­lę tu­li­pa­nów w XVII-wiecz­nej Ho­lan­dii; tu­li­po­ma­nia


SJP.pl


tulipanowcowy

→ tu­li­pa­no­wiec


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z tu­li­pa­now­ca

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści tu­li­pa­now­ca

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią tu­li­pa­now­ca

Wiktionary

Patrz:

tulipanowiec

Wymowa:

IPA: ˌtulʲipãnɔfˈt͡sɔvɨ, AS: tulʹipãnofcovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tulipanowiec

Wiktionary


tulipanowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) syst. dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Li­rio­den­dron|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin drze­wia­stych z ro­dzi­ny ma­gno­lio­wa­tych;

 (1.2) bot. drze­wo z ro­dza­ju tu­li­pa­no­wiec (1.1)

Wiktionary

Tu­li­pa­no­wiec ("Li­rio­den­dron" L., z gr. λείριον "le­i­rion" – „lilia”, δένδρον "den­dron" – „drze­wo”) – ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny ma­gno­lio­wa­tych ("Ma­gno­lia­ce­ae"). Obej­mu­je dwa ga­tun­ki współ­czes­ne, z któ­rych tu­li­pa­no­wiec ame­ry­kań­ski "L. tu­li­pi­fe­ra" wy­stę­pu­je we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej (od Ver­mont i On­ta­rio po Flo­ry­dę i Lu­iz­ja­nę), a tu­li­pa­no­wiec chiń­ski "L.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Budkę na tu­li­pa­now­cu wy­bra­ła si­kor­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tulipanowcowy

 rzecz. tulipan mzw./mrz.

Wiktionary


tulipanowy

przy­miot­nik od: tu­li­pan


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tu­li­pa­nem, do­ty­czą­cy tu­li­pa­na

 (1.2) o kształ­cie po­dob­nym do kwia­tu tu­li­pa­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Ho­lan­dii wi­dzia­łem ko­lo­ro­we tu­li­pa­no­we pola.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtulʲipãˈnɔvɨ, AS: tulʹipãnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tulipan m., tulipanek m., tulipanowiec m.

Wiktionary


tulipomania

nie­by­wa­ła moda na ho­dow­lę tu­li­pa­nów w XVII-wiecz­nej Ho­lan­dii; tu­li­pa­no­ma­nia


SJP.pl

Tu­li­po­ma­nia (tu­li­pa­no­ma­nia, tu­li­pa­no­wa go­rącz­ka; ni­derl. "tul­pen­ma­nie") – zja­wi­sko eko­no­micz­ne za­ist­nia­łe w XVII-wiecz­nej Ho­lan­dii (szcze­gól­nie w la­tach 1636–1637), wią­żą­ce się z ogrom­nym wzro­stem po­py­tu i cen ce­bu­lek tu­li­pa­nów na tam­tej­szym rynku. Uważa się, iż była to pier­wsza od­no­to­wa­na bańka spe­ku­la­cyj­na w hi­sto­rii.

Wikipedia


tuliszkowianin

miesz­ka­niec Tu­lisz­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tuliszkowianka

miesz­kan­ka Tu­lisz­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tuliszkowski

przy­miot­nik od: Tu­lisz­ków


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­lisz­ko­wem, do­ty­czą­cy Tu­lisz­ko­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­wod­ni­czą­cy tu­lisz­kow­skiej rady zła­pa­ny z pro­mi­la­mi. Odda man­dat za man­dat?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tuliszków m., tuliszkowianin m., tuliszkowianka ż.

Wiktionary


tuliszków

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim;

Wiktionary

}|-

Tu­lisz­ków – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie tu­rec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tu­lisz­ków.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2009 mia­sto li­czy­ło 3371 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zbli­ża­my się wła­śnie ku Tu­lisz­ko­wu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈlʲiʃkuf, AS: tulʹiškuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuliszkowianin m., tuliszkowianka ż.

 przym. tuliszkowski

Wiktionary


tuliusz

imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go


SJP.pl

Tu­liusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, wy­wo­dzą­ce się od rzym­skiej nazwy ro­do­wej praw­do­po­dob­nie po­cho­dze­nia etru­skie­go. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Tu­liusz, zm. w Afry­ce w II wieku.

Wikipedia


tulić

1. obej­mu­jąc, przy­ci­skać do ciała; przy­tu­lać;
2. przy­kła­dać do cze­goś;
3. zwi­jać, kulić, cho­wać;
4. tulić się - przy­ci­skać się do cze­goś; przy­tu­lać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pie­szczot­li­wie przy­ci­skać do sie­bie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tulić się

 (2.1) pie­szczot­li­wie przy­ci­skać się do kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jedną ręką tu­li­ła do sie­bie wy­stra­szo­ne­go psa, drugą mie­rzy­ła z re­wol­we­ru w stro­nę drzwi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtulʲit͡ɕ, AS: tulʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tulenie n., przytulenie n., przytulanie n., przytulanka ż., przytulność ż.

 czas. przytulić dk., przytulać ndk.

 przym. przytulny

 przysł. przytulnie

Wiktionary


tuliłezka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­dzaj ro­ślin (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ro­ri­du­la|ref=tak.) z ro­dzi­ny tu­li­łez­ko­wa­tych;

Wiktionary

Tu­li­łez­ka ("Ro­ri­du­la") – ro­dzaj ro­ślin z mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny tu­li­łez­ko­wa­tych ("Ro­ri­du­la­ce­ae"). Ro­dzaj obej­mu­je dwa ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w na­tu­rze wy­łącz­nie w Afry­ce po­łud­nio­wej w Kraju Przy­ląd­ko­wym.

Nazwa na­u­ko­wa po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go słowa "ro­ri­dus", co oz­na­cza zro­szo­ny, po­kry­ty rosą i na­wią­zu­je do wy­glą­du liści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tu­li­łez­ka na­le­ży do rzędu wrzo­sow­ców.

Wiktionary


tuliłów

Tu­li­łów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Mię­dzy­rzec Pod­la­ski.

W la­tach 1931–1972 znaj­do­wał się w gra­ni­cach Mię­dzy­rze­ca Pod­la­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


tulli

naz­wi­sko


SJP.pl


tulon

mia­sto i gmina we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Var;

Wiktionary

Tulon ( To­u­lon, ; Tolon) – mia­sto i gmina w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Var, po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Śró­dziem­nym. Znaj­du­je się ok. 40 km na wschód od Mar­sy­lii, 15 km na wschód od przy­ląd­ka Cap Sicié.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wresz­cie zna­la­złem go, wcale nie w świet­nym uni­for­mie ad­mi­ra­ła eska­dry le­wan­tyń­skiej, w ja­kiej wy­pły­nął był na okrę­cie fla­go­wym „Le Cid“ z Tu­lo­nu owego roku, gdy miał objąć tron mek­sy­kań­ski, ani też w zie­lo­nym fraku ge­ne­ra­ła ka­wa­le­rii, który tak chęt­nie nosił w swych dniach ostat­nich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tulończyk mos., tulonka ż.

 przym. tuloński

Wiktionary


tulonka

miesz­kan­ka Tu­lo­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­lo­nu

Wiktionary

Tu­lon­ka ( Тулёнка, "Tu­lon­ka"; Тулёнка, "Tu­lon­ka") – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie stoł­pec­kim, w siel­so­wie­cie Szasz­ki, nad Sułą i przy dro­dze re­pu­bli­kań­skiej R54.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Tulon mrz.

:: fm. tulończyk mos.

 przym. tuloński

Wiktionary


tulowiec

czło­nek TUL-u (To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Lu­do­we­go); TUL-owiec


SJP.pl


tulowski

do­ty­czą­cy TUL-u; TUL-owski


SJP.pl


tulowy

→ tul


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tulu

Wiktionary

Patrz:

tul

Powiązane:

 rzecz. tul m.

Wiktionary


tulończyk

miesz­ka­niec Tu­lo­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­lo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tulon mrz.

:: fż. tulonka ż.

 przym. tuloński

Wiktionary


tuloński

przy­miot­nik od: Tulon


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tu­lo­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tulon m., tulończyk m., tulonka ż.

Wiktionary


tulp

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tu­li­pan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tulpa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk tulpa

Wiktionary


tulpa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tu­li­pan

Wiktionary

Тulpa – po­ję­cie oz­na­cza­ją­ce sa­moś­wia­do­me­go wy­i­ma­gi­no­wa­ne­go przy­ja­cie­la. Cza­sa­mi błęd­nie uży­wa­ne jako sy­no­nim „ma­gicz­nej ema­na­cji”, „zjawy” lub okre­śla­nia in­nych zja­wisk pa­ra­nor­mal­nych.

W mi­sty­cyz­mie oz­na­cza byt lub obiekt stwo­rzo­ny przez sferę du­cho­wą lub men­tal­ną. Po­ję­cie to po­cho­dzi od ty­be­tań­skie­go „སྤྲུལ་པ,” /*sprul.pa/ oz­na­cza­ją­ce­go „bu­do­wać”.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tulp mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk tulp

Wiktionary


tulsa

mia­sto w USA


SJP.pl

Tulsa – mia­sto w cen­tral­nej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Okla­ho­ma, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na hrab­stwa Tulsa. We­dług da­nych z 2021 roku liczy 410,7 tys. miesz­kań­ców, oraz ponad 1 mln w ob­sza­rze me­tro­po­li­tal­nym, co spra­wia, że jest dru­gim co do wiel­ko­ści mia­stem w sta­nie, po Okla­ho­ma City.

Wikipedia


tulski

przy­miot­nik od: Tuła


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tuły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tuła ż.

Wiktionary


tulu

pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 69 i sym­bo­lu Tm


SJP.pl


tulup

ro­dzaj skoku w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym, od­mia­na ritt­ber­ge­ra; to­e­lo­op, toe-loop


SJP.pl


tuluski

przy­miot­nik od: Tu­lu­za (mia­sto we Fran­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tu­lu­zy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tuluza ż., tuluzanin mos., tuluzanka ż.

Wiktionary


tuluza

mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wej Fran­cji, po­ło­żo­ne nad Ga­ron­ną;

Wiktionary

Tu­lu­za ( To­u­lo­u­se, ; To­lo­sa) – mia­sto w po­łud­nio­wej Fran­cji, sto­li­ca re­gio­nu Ok­sy­ta­nia i de­par­ta­men­tu Górna Ga­ron­na. Jest czwar­tym co do wiel­ko­ści mia­stem w kraju, po Pa­ry­żu, Mar­sy­lii i Ly­o­nie. Mia­sto w gra­ni­cach ad­mi­ni­stra­cyj­nych gminy liczy 509 200 miesz­kań­ców, na­to­miast liczy 1 047 829 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tu­lu­za jest naj­więk­szym wę­złem ko­mu­ni­ka­cyj­nym po­łud­nio­wo-za­chod­niej Fran­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈluza, AS: tuluza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuluzanin mos., tuluzanka ż.

 przym. tuluski

Wiktionary


tuluzanin

miesz­ka­niec Tu­lu­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­lu­zy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tuluza ż.

:: fż. tuluzanka ż.

 przym. tuluski

Wiktionary


tuluzanka

miesz­kan­ka Tu­lu­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­lu­zy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tuluza ż.

:: fm. tuluzanin mos.

 przym. tuluski

Wiktionary


tum

prze­sta­rza­le:
1. ko­ściół ka­te­dral­ny; ka­te­dra;
2. ko­le­gia­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. kośc. ko­ściół ka­te­dral­ny;

 (1.2) hist. kośc. ko­le­gia­ta

forma ścią­gnię­ta

 (2.1) = przest. tu + koń­ców­ka 1. os. lp.

Wiktionary

Tum (od nie­miec­kie­go "Dom") – śred­nio­wiecz­na nazwa ka­te­dry lub ko­le­gia­ty, obec­nie w za­sa­dzie nie uży­wa­na, choć nie­miec­kie słowo "Dom" na­le­ża­ło­by wła­śnie tak tłu­ma­czyć, a nie jako ka­te­drę.

Nie wszy­scy ety­mo­lo­dzy zga­dza­ją się z po­wyż­szym wy­wo­dem, ko­le­gia­ty bo­wiem bu­do­wa­no też póź­niej, lecz nazwa rzad­ko któ­rej lo­ka­li­za­cji na­wią­zu­je do słowa "tum".

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Al­ta­no! mego szczę­ścia ko­leb­ko i gro­bie,
Tum poz­nał, tum po­że­gnał!… ach! com uczuł w tobie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tũm, AS: tũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tum m.

 przym. tumski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) katedra

Wiktionary


tumak

zwie­rzę ła­si­co­wa­te; kuna leśna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zob. kuna leśna.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Olga no­si­ła futra z tu­ma­ków.

Wiktionary


tumaki

zwie­rzę ła­si­co­wa­te; kuna leśna


SJP.pl


tuman

kłąb cze­goś syp­kie­go i uno­szą­ce­go się w po­wie­trzu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kłąb cze­goś syp­kie­go lub lot­ne­go uno­szą­cy się w po­wie­trzu

 (1.2) obłok gę­stej mgły lub opa­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. czło­wiek nie­zbyt roz­gar­nię­ty, wolno my­ślą­cy

Wiktionary

Tuman ( 두만강, "Tuman-gang"; chiń. upr. 图们江; pi­ny­in "Túmén Jiāng"; Туманная, "Tu­man­na­ja") – rzeka we wschod­niej Azji, wyz­na­cza­ją­ca wschod­nią część gra­ni­cy Korei Pół­noc­nej naj­pierw z Chi­na­mi, a na­stęp­nie, od trój­sty­ku gra­nic Korei, Chin i Rosji, z Rosją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słoń­ce za­kry­ły tu­ma­ny pia­sku.

 (2.1) Tu­ma­nie, mo­głeś spraw­dzić w Wi­ki­słow­ni­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũmãn, AS: tũmãn

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tumanić ndk., tumanieć ndk.

 przym. tumanowaty

 rzecz. otumanienie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) obłok, kłąb

 (2.1) matoł, tępak, gamoń, jełop, bałwan

Wiktionary


tumanica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta mało in­te­li­gent­na

Wiktionary


tumanić

po­tocz­nie: ce­lo­wo wpro­wa­dzać w błąd, zwo­dzić kogoś; oszu­ki­wać, manić, mamić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. otu­ma­nić)

 (1.1) wpro­wa­dzać kogoś w błąd lub przed­sta­wiać spra­wę w taki spo­sób, żeby ktoś nie ro­zu­miał jej wła­ści­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­stań mnie tu­ma­nić, pa­ca­nie!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tumanienie n., tuman mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszukiwać

Wiktionary


tumanka

po­tocz­nie: ko­bie­ta tępa, cięż­ko my­ślą­ca, nie­roz­gar­nię­ta; idiot­ka, głu­pol­ka


SJP.pl


tumanowaty

ma­toł­ko­wa­ty, ma­to­ło­wa­ty, przy­głu­pi; po­tocz­nie:
1. nie­zbyt mądry, mało by­stry, nie­roz­gar­nię­ty;
2. świad­czą­cy o ogra­ni­czo­no­ści umy­sło­wej, np. tu­ma­no­wa­te spo­łe­czeń­stwo


SJP.pl


tumaństwo

po­tocz­nie:
1. bycie tu­ma­nem;
2. ogół tu­ma­nów; tu­ma­ny


SJP.pl


tumba

1. śro­do­wi­sko­wo: po­stu­ment w kształ­cie pro­sto­pa­dło­ścia­nu lub walca, uży­wa­ny w cyrku przy tre­su­rze zwie­rząt
2. ro­dzaj pod­po­ry stro­pu wy­ro­bi­ska w ko­pal­ni
3. śred­nio­wiecz­ny, ka­mien­ny gro­bo­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ar­chit. gro­bo­wiec w for­mie ka­mien­nej skrzy­ni lub trum­ny przy­kry­tej płytą, zaz­wy­czaj z rzeź­bio­nym wi­ze­run­kiem zmar­łe­go;

 (1.2) daw. szt. ar­chit. trum­na, sar­ko­fag, gro­bo­wiec, ma­u­zo­le­um przez­na­czo­ne na zwło­ki świę­te­go

 (1.3) górn. ro­dzaj pod­po­ry stro­pu wy­ro­bi­ska

 (1.4) środ. po­stu­ment w kształ­cie walca lub pro­sto­pa­dło­ścia­nu, uży­wa­ny w cyrku przy tre­su­rze zwie­rząt

 (1.5) daw. urb. słu­pek od­dzie­la­ją­cy ulicę od chod­ni­ka

Wiktionary

Tumba (gr. "tym­bos" – grób, na­gro­bek) – głów­na część go­tyc­kich lub re­ne­san­so­wych gro­bow­ców w kształ­cie ka­mien­nej (w póź­niej­szym okre­sie rów­nież brą­zo­wej) skrzy­ni ozdo­bio­nej pła­sko­rzeź­ba­mi. Na za­my­ka­ją­cej, po­zio­mej pły­cie umie­szcza­no rzeź­bę przed­sta­wia­ją­cą po­stać zmar­łe­go. Ter­min uży­wa­ny także dla okre­śle­nia płyty ka­mien­nej umie­szczo­nej w po­sadz­ce ko­ścio­ła z in­skryp­cją, zdo­bio­ną pła­skim re­lie­fem, poś­wię­co­ną zmar­łe­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nie jak w przy­pad­ku po­zo­sta­łych mo­nar­chów (z wy­jąt­kiem grobu Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go), na­gro­bek sta­no­wi swo­je­go ro­dza­ju ke­no­ta­fium – ciało Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka, nie spo­czy­wa we wnę­trzu tumby, ale po­cho­wa­ne jest pod po­sadz­ką ka­pli­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũmba, AS: tũmba

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tumbowy

Wiktionary


tumbas

sta­ro­pol­ski sta­tek rzecz­ny do prze­wo­że­nia to­wa­rów; dubas


SJP.pl


tumbowy

→ tumba


SJP.pl

Patrz:

tumba

tumidajewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tumidajski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Tu­mi­daj­ski – pol­ski woj­sko­wy
  • An­to­ni Tu­mi­daj­ski – pol­ski ku­piec
  • Ka­zi­mierz Tu­mi­daj­ski – pol­ski woj­sko­wy

Wikipedia


tumiwisista

po­tocz­nie: osoba wy­ka­zu­ją­ca brak ja­kie­go­kol­wiek za­an­ga­żo­wa­nia, pro­wa­dzą­ca bier­ny tryb życia


SJP.pl


tumiwisistka

→ tu­mi­wi­si­sta


SJP.pl

Patrz:

tumiwisista

tumiwisizm

po­tocz­nie: brak za­an­ga­żo­wa­nia, lek­ce­wa­że­nie obo­wiąz­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. żart. po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się obo­jęt­no­ścią, bier­no­ścią, bra­kiem za­an­ga­żo­wa­nia, lek­ce­wa­że­niem cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) non­sza­lan­cja, by­le­ja­kość, taki tu­mi­wi­sizm jest apro­bo­wa­ny i przez zwierzch­ni­ka sił zbroj­nych, i pre­ze­sa Rady Mi­ni­strów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũmʲiˈvʲiɕism̥, AS: tũmʹivʹiśism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tumiwisista mos., tumiwisistka ż.

Wiktionary


tumiłowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tummim

urim i tum­mim: świę­te przed­mio­ty ukry­te w pek­to­ra­le ar­cy­ka­pła­na, ma­ją­ce za­stę­po­wać po­gań­skie wy­rocz­nie


SJP.pl


tumor

obrz­mie­nie o kształ­cie prze­waż­nie ku­li­stym, bę­dą­ce two­rem pa­to­lo­gicz­nym uci­ska­ją­cym są­sied­nie tkan­ki; guz no­wot­wo­ro­wy


SJP.pl


tumorektomia

za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na wy­łu­szcze­niu ła­god­ne­go guzka no­wot­wo­ro­we­go z pier­si


SJP.pl

Tu­mo­rek­to­mia ( tu­mo­rec­to­my) – za­bieg chi­rur­gicz­ny, po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu więk­szo­ści lub ca­ło­ści pier­wot­ne­go guza no­wot­wo­ro­we­go, z mi­ni­mal­nym usu­nię­ciem ota­cza­ją­cej, zdro­wej tkan­ki.

Wikipedia


tumorowy

→ tumor


SJP.pl

Patrz:

tumor

tumski

1. → Tum (wieś w Pol­sce);
2. → tum (ka­te­dra lub ko­le­gia­ta)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tumem, do­ty­czą­cy tumu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sze­re­gu za­byt­ków tum­skich nigdy nie udo­stęp­nio­no zwie­dza­ją­cym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tum mrz., Tum mrz.

Wiktionary


tumult

zgiełk, wrza­wa, za­mie­sza­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sy­tu­a­cja za­mę­tu

 (1.2) gwar zmie­sza­nych gło­sów

 (1.3) hist. za­miesz­ki na tle wyz­na­nio­wym, głów­nie w okre­sie I Rzecz­po­spo­li­tej;

Wiktionary

Tu­mult ( tu­mul­tus – zgiełk) – nazwa za­bu­rzeń, za­mie­szek w cza­sach I Rze­czy­po­spo­li­tej. Naj­czę­ściej były to star­cia na tle wyz­na­nio­wym po­łą­czo­ne z bez­cze­szcze­niem przed­mio­tów kultu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym tu­mul­cie z łat­wo­ścią udało się uni­knąć po­ści­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũmult, AS: tũmult

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tumultant mos.

 przym. tumultowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgardiasz, galimatias, zamieszanie, zamęt

 (1.2) wrzawa, zgiełk, harmider

 (1.3) zamieszki, pogrom

Wiktionary


tumultant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba wy­wo­łu­ją­ca tu­mult

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tumult mrz.

 przym. tumultowy

Wiktionary


tumultoso

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bar­dzo gło­śno, ha­ła­śli­wie


SJP.pl


tumultowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z tu­mul­tem, do­ty­czą­cy tu­mul­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tumult mrz., tumultant mos.

Wiktionary


tumulus

ko­piec o stoż­ko­wa­tej for­mie, na­tu­ral­ny lub usy­pa­ny sztucz­nie, kry­ją­cy grób; kur­han


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­che­ol. ko­piec ziem­ny usy­pa­ny nad gro­bow­cem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tũˈmulus, AS: tũmulus

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kurhan

Wiktionary


tumusin

Tu­mu­sin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Pod­dę­bi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


tunbergia

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny akan­tu­so­wa­tych (akan­to­wa­tych); thun­ber­gia


SJP.pl

Tun­ber­gia ("Thun­ber­gia" Retz.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych ("Acant­ha­ce­ae"). Na­le­ży do niego ok. 90 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Afry­ce Po­łud­nio­wej, po­łud­nio­wej Azji i na Ma­da­ga­ska­rze. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Thun­ber­gia ca­pen­sis" Retz.. Nazwę na­da­no dla ucz­cze­nia szwedz­kie­go bo­ta­ni­ka Carla Pe­te­ra Thun­ber­ga.

Wikipedia


tundra

bez­le­śny ob­szar pod­bie­gu­no­wy, po­kry­ty ro­ślin­no­ścią kar­ło­wa­tą, mcha­mi, po­ro­sta­mi itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. bez­le­śne zbio­ro­wi­sko ro­ślin­no­ści w zim­nym kli­ma­cie stre­fy ark­tycz­nej i su­bark­tycz­nej;

Wiktionary

Tun­dra ( tun­tu­ri – „łysa góra”) – bez­drzew­na for­ma­cja ro­ślin­na kształ­tu­ją­ca się w zim­nych kli­ma­tach stref ark­tycz­nej i su­bark­tycz­nej na pół­ku­li pół­noc­nej Ziemi. Cha­rak­te­ry­zu­je się wy­stę­po­wa­niem gleb tun­dro­wych, stale za­marz­nię­tym pod­gle­biem i bar­dzo niską po­kry­wą ro­ślin­ną, zdo­mi­no­wa­ną przez mchy i po­ro­sty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stre­fa tun­dry jest pra­wie zu­peł­nie po­zba­wio­na ludz­kich osied­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũndra, AS: tũndra

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tundrowy

Wiktionary


tundrowy

przy­miot­nik od: tun­dra


SJP.pl


tunek

ro­dzaj ryb oko­nioksz­tałt­nych z ro­dzi­ny ma­kre­lo­wa­tych


SJP.pl


tunel

1. ogra­ni­czo­ny z góry od­ci­nek drogi, przej­ścia, prze­lo­tu;
2. śro­do­wi­sko­wo:
a) kol­czyk two­rzą­cy okrą­gły, sze­ro­ki otwór w mał­żo­wi­nie usz­nej;
b) otwór pow­sta­ły na sku­tek za­ło­że­nia ta­kie­go kol­czy­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. bu­dow­la ziem­na umoż­li­wia­ją­ca po­pro­wa­dze­nie drogi lub torów ko­le­jo­wych pod zie­mią, górą, wodą itp.;

 (1.2) in­form. po­łą­cze­nie się ze zdal­nym kom­pu­te­rem przez po­łą­cze­nie się z poś­red­nim kom­pu­te­rem, z któ­re­go do­pie­ro na­stę­pu­je do­ce­lo­we po­łą­cze­nie;

 (1.3) oko­lo­ny czymś, słabo oś­wiet­lo­ny frag­ment prze­strze­ni przy­po­mi­na­ją­cy po­dziem­ne przej­ście

 (1.4) ogrod. fo­lio­wa szklar­nia o lek­kiej kon­struk­cji;

 (1.5) kol­czyk z wiel­ką dziu­rą;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tunel – bu­dow­la tran­spor­to­wa
  • tunel – ro­dzaj ja­ski­ni
  • tunel – ro­dzaj kol­czy­ka
  • tunel – ter­min in­for­ma­tycz­ny
  • Tunel – część wsi Uher­ce Mi­ne­ral­ne, w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­skim, w gmi­nie Ol­sza­ni­ca
  • Tunel – nie­o­fi­cjal­na część wsi Unie­jów-Rę­dzi­ny, w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie mie­chow­skim, w gmi­nie Charsz­ni­ca
  • Tunel – sta­cja ko­le­jo­wa w Unie­jo­wie-Rę­dzi­nach
  • Tünel – sy­stem metra w eu­ro­pej­skiej czę­ści Stam­bu­łu
  • Tunel (Da­y­light) – film, dre­szczo­wiec z 1996 roku, reż. Rob Cohen
  • Tunel (Tun­ne­len) – thril­ler z 2019 roku, reż. Pål Øie
  • Tunel (Der Tun­nel) – opo­wia­da­nie szwaj­car­skie­go pi­sa­rza Frie­dri­cha Dürrenmatta
  • Tunel (Der Tun­nel) – po­wieść Bern­har­da Kel­ler­man­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki tu­ne­lom nie trze­ba omi­jać góry.

 (1.2) Haker pró­bo­wał wy­ko­rzy­stać tunel, ale zo­stał szyb­ko na­mie­rzo­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũnɛl, AS: tũnel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tunelowanie n.

:: zdrobn. tunelik m.

 czas. tunelować ndk.

 przym. tunelowy

 przysł. tunelowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) foliak

Wiktionary


tunelik

zdrob­nie­nie od: tunel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tunel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tunel m.

Wiktionary


tunelowanie

w in­for­ma­ty­ce: za­sta­wiać po­łą­cze­nia po­mię­dzy dwoma ho­sta­mi w taki spo­sób, by spra­wia­ły wra­że­nie po­łą­czo­nych bez­poś­red­nio


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • efekt tu­ne­lo­wy – przej­ście ukła­du fi­zycz­ne­go po­mię­dzy sta­na­mi od­dzie­lo­ny­mi ba­rie­rą po­ten­cja­łu w me­cha­ni­ce kwan­to­wej
  • tu­ne­lo­wa­nie – ze­sta­wia­nie po­łą­cze­nia po­mię­dzy od­da­lo­ny­mi ho­sta­mi po­przez sieć niez­na­ją­cą pro­to­ko­łu, któ­rym hosty te ko­mu­ni­ku­ją się (po­ję­cie z za­kre­su in­for­ma­ty­ki)

Wikipedia


tunelować

w in­for­ma­ty­ce: za­sta­wiać po­łą­cze­nia po­mię­dzy dwoma ho­sta­mi w taki spo­sób, by spra­wia­ły wra­że­nie po­łą­czo­nych bez­poś­red­nio


SJP.pl


tunelownica

ma­szy­na słu­żą­ca do drą­że­nia tu­ne­li


SJP.pl


tuner

1. część skła­do­wa ra­dio­od­bior­ni­ka, te­le­wi­zo­ra itp., słu­żą­ca do wy­dzie­le­nia sy­gna­łu wła­ści­we­go ze wszyst­kich do­cie­ra­ją­cych do jego wej­ścia sy­gna­łów;
2. od­bior­nik sy­gna­łów ra­dio­wych współ­pra­cu­ją­cy ze wzmac­nia­czem


SJP.pl

Tuner – układ elek­tro­nicz­ny, który ze zło­żo­ne­go sy­gna­łu wej­ścio­we­go wy­bie­ra ten, na pod­sta­wie któ­re­go kon­stru­o­wa­ny jest dźwięk lub obraz w od­bior­ni­ku ra­dio­fo­nicz­nym (tuner ra­dio­wy), od­bior­ni­ku te­le­wi­zyj­nym (tuner te­le­wi­zyj­ny), bądź sa­te­li­tar­nym (tuner sa­te­li­tar­ny).

Wikipedia


tunerowy

→ tuner


SJP.pl

Patrz:

tuner

tunetanka

miesz­kan­ka Tu­ni­su; Tu­ni­syj­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­ni­su

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈtãnka, AS: tũnetãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż.

:: fm. tunetańczyk mos.

 przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tunisyjka

Wiktionary


tunetańczyk

miesz­ka­niec Tu­ni­su; Tu­ni­syj­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­ni­su

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈtãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tũnetãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż.

:: fż. tunetanka ż.

 przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tunisyjczyk

Wiktionary


tunetański

przy­miot­nik od: Tunis; tu­ni­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Tunis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Leży ono w od­le­gło­ści około 20 km na pół­noc­ny wschód od Tu­ni­su, nad Za­to­ką Tu­ne­tań­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈtãj̃sʲci, AS: tũnetãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., tunetańczyk mos., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż.

 przym. tuniski, tunezyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tuniski

Wiktionary


tunezja

pań­stwo w Afry­ce ze sto­li­cą w Tu­ni­sie; Re­pu­bli­ka Tu­ne­zyj­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Afry­ce;

Wiktionary

Tu­nez­ja ( ‏تونس‎, trb. "Tunis"), ofi­cjal­nie Re­pu­bli­ka Tu­ne­zyj­ska (arab. الجمهورية التونسية, République tu­ni­sien­ne, trb. "Al-Dżum­hu­ri­ja at-Tu­ni­si­ja",) – pań­stwo le­żą­ce w pół­noc­nej Afry­ce, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym. Gra­ni­czy z Al­gie­rią i Libią. W la­tach 1881–1956 pod pro­tek­to­ra­tem Fran­cji. Od 12 li­sto­pa­da 1956 w ONZ, a od 1 paź­dzier­ni­ka 1958 czło­nek Ligi Państw Arab­skich. Sto­li­cą kraju jest Tunis, a inne więk­sze mia­sta to: Sa­fa­kis, Ar­ja­na, Bi­zer­ta (Ban­zart), Kabis (Gabés), Susa (So­us­se).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tu­nez­ja po­ło­żo­na jest w Afry­ce Pół­noc­nej i zaj­mu­je po­wierzch­nię wiel­ko­ści po­ło­wy Pol­ski.

 (1.1) Za­chod­nim są­sia­dem Tu­nez­ji był pa­sza­łyk al­gier­ski, który — po­dob­nie jak po­zo­sta­łe kraje Magh­re­bu — tylko for­mal­nie na­le­żał do im­pe­rium, za­in­te­re­so­wa­ne­go głów­nie re­gu­lar­nym pła­ce­niem po­dat­ków.

 (1.1) Od 1981 r. ko­bie­ty w Tu­nez­ji mają zakaz no­sze­nia is­lam­skie­go ubio­ru, włącz­nie z chu­sta­mi, w szko­łach i urzę­dach pań­stwo­wych. (…) Po­li­cja za­trzy­my­wa­ła ko­bie­ty na ulicy i pro­si­ła je o zdję­cie chu­sty; pre­zy­dent opi­sał chu­stę jako "sek­ciar­ski ro­dzaj ubio­ru, który nie­pro­szo­ny przy­szedł do Tu­nez­ji".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tũˈnɛzʲja, AS: tũnezʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż., Tunis mrz., tunetańczyk mos., tunetanka ż., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż.

 przym. tunezyjski, tunetański, tuniski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Republika Tunezyjska

Wiktionary


tunezyjczyk

oby­wa­tel Tu­nez­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Tu­nez­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W świe­cie arab­skim funk­cjo­nu­je ste­re­o­typ Tu­ne­zyj­czy­ka jako osoby upar­cie odże­gnu­ją­cej się od swo­jej arab­sko­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈzɨjt͡ʃɨk, AS: tũnezyi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunezja ż., Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., tunetańczyk mos., tunetanka ż.

:: fż. Tunezyjka ż.

 przym. tunezyjski, tuniski, tunetański

Wiktionary


tunezyjka

oby­wa­tel­ka Tu­nez­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Tu­nez­ji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈzɨjka, AS: tũnezyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunezja ż., Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., tunetańczyk mos., tunetanka ż.

:: fm. Tunezyjczyk mos.

 przym. tunezyjski, tuniski, tunetański

Wiktionary


tunezyjski

przy­miot­nik od: Tu­nez­ja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Tu­nez­ja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũnɛˈzɨjsʲci, AS: tũnezyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż., Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., tunetańczyk mos., tunetanka ż.

 przym. tuniski, tunetański

Wiktionary


tunfisz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. icht. tuń­czyk

Wiktionary


tung

ga­tu­nek drze­wa; ale­u­ryt; tun­go­wiec


SJP.pl


tunga

pchła pia­sko­wa


SJP.pl


tungowiec

ga­tu­nek drze­wa; ale­u­ryt; tung


SJP.pl


tungowy

1. przy­miot­nik od: tung, tunga;
2. olej tun­go­wy - olej otrzy­my­wa­ny z drze­wa tun­go­we­go ros­ną­ce­go w Chi­nach


SJP.pl


tungsol

stop wol­fra­mu odz­na­cza­ją­cy się dużą roz­sze­rzal­no­ścią ciepl­ną, uży­wa­ny daw­niej w elek­trycz­nych wy­łącz­ni­kach ciepl­nych


SJP.pl


tungsten

daw­niej uży­wa­na w Pol­sce nazwa pier­wiast­ka che­micz­ne­go wol­fra­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. chem. wol­fram

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũŋkstɛ̃n, AS: tũŋkstẽn

Wiktionary


tunguski

do­ty­czą­cy Tun­gu­zów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tun­gu­za­mi, do­ty­czą­cy Tun­gu­zów

 (1.2) jęz. zwią­za­ny z ję­zy­ka­mi tun­gu­ski­mi

 (1.3) geogr. zwią­za­ny z rze­ka­mi: Pod­ka­mien­ną Tun­guz­ką albo Dolną Tun­guz­ką

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przest. jęz. język tun­gu­ski - współ­cze­śnie język ewen­kij­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunguz mos., Tunguzka ż.

Wiktionary


tunguz

daw­niej: Ewenk (czło­nek ludu miesz­ka­ją­ce­go w Eu­raz­ji)


SJP.pl


tunguzi

daw­niej: Ewen­ko­wie (lud miesz­ka­ją­cy w Eu­raz­ji)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tun­gu­zi – sto­so­wa­na daw­niej nazwa Ewen­ków
  • Tun­gu­zi – ludy tun­gu­skie, uży­wa­na obec­nie nazwa ludów na­le­żą­cych do tun­gu­sko-man­dżur­skiej ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej

Wikipedia


tunguzka

daw­niej: Ewen­ka (człon­ki­ni ludu miesz­ka­ją­ce­go w Eu­raz­ji)


SJP.pl


tunicela

strój sub­dia­ko­na pod­czas mszy od­pra­wia­nej z asy­stą lub strój bi­sku­pa od­pra­wia­ją­ce­go mszę pon­ty­fi­kal­ną; tu­ni­cel­la


SJP.pl


tunicella

strój sub­dia­ko­na pod­czas mszy od­pra­wia­nej z asy­stą lub strój bi­sku­pa od­pra­wia­ją­ce­go mszę pon­ty­fi­kal­ną; tu­ni­ce­la


SJP.pl


tuniczka

zdrob­nie­nie od: tu­ni­ka


SJP.pl


tunika

1. spod­nia szata z lnu lub wełny no­szo­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie przez ko­bie­ty i męż­czyzn;
2. strój ry­ce­rza, za­kła­da­ny na zbro­ję;
3. część stro­ju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. sta­roż. spod­nia, lekka szata weł­nia­na, zwy­kle z krót­kim rę­ka­wem lub bez, no­szo­na przez męż­czyzn i ko­bie­ty w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;

 (1.2) hist. krót­ka spód­nicz­ka no­szo­na daw­niej na wą­skiej sukni

 (1.3) książk. długa, ra­czej luźna bluz­ka przy­po­mi­na­ją­ca su­kien­kę, no­szo­na do spod­ni, ge­trów lub wą­skiej spód­ni­cy

 (1.4) szata uży­wa­na nieg­dyś przez sub­dia­ko­na oraz bi­sku­pa pod­czas spra­wo­wa­nia li­tur­gii w nadz­wy­czaj­nej for­mie rytu rzym­skie­go;

 (1.5) zool. osło­na ciała niek­tó­rych zwie­rząt mor­skich, np. osło­nic, w for­mie ga­la­re­to­wa­tej lub stward­nia­łej wy­dzie­li­ny na­błon­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tu­ni­ka – ro­dzaj ubio­ru w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie
  • tu­ni­ka – w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim pier­wot­nie ozdob­na szata li­tur­gicz­na; póź­niej uży­wa­na przez sub­dia­ko­nów długa szata zwana tu­ni­cel­lą, wkła­da­na na albę
  • tu­ni­ka – naj­bar­dziej wew­nętrz­na część ha­bi­tów za­kon­nych
  • tu­ni­ka (pe­ry­der­ma) – osłon­ka two­rzą­ca szkie­let zew­nętrz­ny stuł­bio­pła­wów i krąż­ko­pła­wów
  • tu­ni­ka – wy­dzie­li­na two­rzą­ca okry­wę osło­nic (Tu­ni­ca­ta)
  • tu­ni­ka – zew­nętrz­ne war­stwy stoż­ka wzro­stu
  • Tu­ni­ka – film z 1953 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Ge­trów nie­na­wi­dzę, tunik też nie lubię z re­gu­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tũˈɲika, AS: tũńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. tuniczka

Wiktionary


tunikowy

→ tu­ni­ka


SJP.pl

Patrz:

tunika

tuning

[czy­taj: tiu­ning lub tu­ning] ogół za­bie­gów po­le­ga­ją­cych na zmia­nie wy­glą­du lub pa­ra­me­trów sa­mo­cho­du w celu do­sto­so­wa­nia go do gustu wła­ści­cie­la; ra­so­wa­nie, tu­nin­go­wa­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tu­ning kom­pu­te­rów
  • tu­ning sa­mo­cho­dów
  • tu­ning mo­to­cy­kli

Wikipedia


tuningować

[czy­taj: tju­nin­go­wać] mo­dy­fi­ko­wać coś (np. kom­pu­ter, po­jazd) w spo­sób po­pra­wia­ją­cy wy­daj­ność lub od­po­wia­da­ją­cy czy­imś szcze­gól­nym po­trze­bom; ra­so­wać


SJP.pl


tuningowiec

[czy­taj: tju­nin­go­wiec] osoba zaj­mu­ją­ca się tu­nin­giem; tuner


SJP.pl


tuningowy

→ tu­ning [czy­taj: tju­nin­go­wy]


SJP.pl


tunis

sto­li­ca Tu­nez­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Tu­nez­ji;

Wiktionary

Tunis ( ‏تونس‎; ["Tūnis"]) – sto­li­ca Tu­nez­ji, po­ło­żo­na w od­le­gło­ści ok. 10 km od Za­to­ki Tu­ni­skiej na Morzu Śró­dziem­nym, nad za­chod­nim brze­giem Je­zio­ra Tu­ni­skie­go.

Mia­sto znaj­du­je się ok. 17 km na po­łud­nio­wy za­chód od daw­nej Kar­ta­gi­ny.

Tunis jest naj­więk­szym oś­rod­kiem kul­tu­ral­nym i go­spo­dar­czym Tu­nez­ji. Znaj­du­ją się w nim ważne porty mor­ski i lot­ni­czy, a także węzły dro­go­wy i ko­le­jo­wy. Jest to jeden z naj­waż­niej­szych punk­tów tu­ry­stycz­nych na mapie Tu­nez­ji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kil­ka­set osób wzię­ło udział w pier­wszej pro­rzą­do­wej ma­ni­fe­sta­cji w Tu­ni­sie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtũɲis, AS: tũńis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., tunetańczyk mos., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż.

 przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary


tuniski

przy­miot­nik od: Tunis; tu­ne­tań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Tunis, do­ty­czą­cy Tu­ni­su, zwią­za­ny z Tu­ni­sem, po­cho­dzą­cy z Tu­ni­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­szcze raz mógł zgi­nąć w roku 1985, kiedy w od­po­wie­dzi na ko­lej­ne za­ma­chy mi­ni­ster obro­ny Ic­chak Rabin, po kon­sul­ta­cji z pre­mie­rem Szi­mo­nem Pe­re­sem, dał roz­kaz zbom­bar­do­wa­nia tu­ni­skiej kwa­te­ry OWP.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tũˈɲisʲci, AS: tũńisʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunis mrz., tunisyjczyk mos., tunisyjka ż., tunetańczyk mos., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż.

 przym. tunetański, tunezyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tunetański

Wiktionary


tunisyjczyk

miesz­ka­niec Tu­ni­su; Tu­ne­tań­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­ni­su

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũɲiˈsɨjt͡ʃɨk, AS: tũńisyi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunis mrz., tunetańczyk mos., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż.

:: fż. tunisyjka ż.

 przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tunetańczyk

Wiktionary


tunisyjka

miesz­kan­ka Tu­ni­su; Tu­ne­tan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­ni­su

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtũɲiˈsɨjka, AS: tũńisyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tunis mrz., tunetańczyk mos., tunetanka ż., Tunezja ż., Tunezyjczyk mos., Tunezyjka ż.

:: fm. tunisyjczyk mos.

 przym. tuniski, tunetański, tunezyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tunetanka

Wiktionary


tuodziangozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny ste­go­za­u­rów


SJP.pl

Tu­o­dzien­go­za­ur (Tu­o­jian­go­sa­u­rus) – ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny ste­go­za­u­rów "(Ste­go­sa­u­ri­dae)", ży­ją­cy w póź­nej jurze na te­re­nie obec­nych Chin. Jest obec­nie naj­więk­szym zna­nym az­ja­tyc­kim przed­sta­wi­cie­lem tej grupy di­no­za­u­rów. Tu­o­dzian­go­za­ur zo­stał opi­sa­ny w 1977 roku przez chiń­skich na­u­kow­ców (Donga, Li, Zhou i Zhan­ga) do­kład­nie sto lat po ro­dza­ju "Ste­go­sa­u­rus"."Tu­o­jian­go­sa­u­rus" zna­czy "ja­szczur znad rzeki Tuo Jiang", pły­ną­cej przez pro­win­cję Sy­czu­an, w któ­rej zna­le­zio­no szcząt­ki.Jura, około 161-155 mln lat temu.

Wikipedia


tup

zwy­kle w wy­ra­że­niu "tup, tup" - wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas cho­dze­nia, zwła­szcza gło­śne­go; tupu, tupu; tupu-tupu


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. wyraz na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas gło­śne­go cho­dze­nia, tu­pa­nia

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. rozk. od tupać

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­wa­rzy­stwo Ukra­iń­skich Po­stę­pow­ców
  • To­wa­rzy­stwo Ur­ba­ni­stów Pol­skich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tup, chwi­la ciszy, tup, tup, tup, znowu cisza – coś stą­pa­ło po stry­chu...

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tup, AS: tup

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tupanie n., tupnięcie n., tupotanie n., tuptuś mzw., zatupanie n., zatupotanie n., zatupywanie n.

 czas. tupnąć dk., tupać ndk., tupotać ndk., zatupać dk., zatupotać dk., zatupywać ndk.

Wiktionary


tupadły

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­pa­dły – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ino­wroc­ław
  • Tu­pa­dły – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Złot­ni­ki Ku­jaw­skie
  • Tu­pa­dły – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Wiel­gie
  • Tu­pa­dły – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Kcy­nia
  • Tu­pa­dły – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Dro­bin
  • Tu­pa­dły – wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Wła­dy­sła­wo­wo
  • Tu­pa­dły – dawna gro­ma­da w pow. ino­wroc­ław­skim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Tupadła nmos.

Wiktionary


tupaj

ssak na­drzew­ny z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych; tu­pa­ja, wie­wió­recz­nik po­spo­li­ty


SJP.pl


tupaja

ssak na­drzew­ny z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych; tupaj, wie­wió­recz­nik po­spo­li­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tu­pa­ia|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych;

Wiktionary

Tu­pa­ja, na­drzew­ni­ca ("Tu­pa­ia") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych (Tu­pa­ii­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sa­mi­ca tupai rodzi zwy­kle dwa młode.

Wiktionary


tupaje

ssak na­drzew­ny z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych; tupaj, wie­wió­recz­nik po­spo­li­ty


SJP.pl


tupajowate

o ce­chach tu­pa­jo­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

Tu­pa­jo­wa­te, wie­wió­recz­ni­ko­wa­te (Tu­pa­ii­dae) – ro­dzi­na ssa­ków ło­ży­sko­wych z rzędu wie­wió­recz­ni­ków (Scan­den­tia).

Wikipedia


tupajowaty

o ce­chach tu­pa­jo­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


tupalski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Tu­pal­ski – pol­ski pił­karz, ho­ke­i­sta i dzia­łacz spor­to­wy
  • An­drzej Tu­pal­ski (1862-1928) – ty­tu­lar­ny ge­ne­rał bry­ga­dy Woj­ska Pol­skie­go
  • Łu­kasz Tu­pal­ski – pol­ski pił­karz i tre­ner

Wikipedia


tupamaros

Tu­pa­ma­ros;
1. pe­ru­wiań­ski ruch re­wo­lu­cyj­ny; Ruch Re­wo­lu­cyj­ny im. Tu­pa­ca Amaru;
2. le­wi­co­wa par­ty­zant­ka miej­ska w Urug­wa­ju; Ruch Wyz­wo­le­nia Na­ro­do­we­go-Tu­pa­ma­ros


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ruch Re­wo­lu­cyj­ny im. Tu­pa­ca Amaru w Peru
  • Ruch Wyz­wo­le­nia Na­ro­do­we­go Tu­pa­ma­ros w Urug­wa­ju

Wikipedia


tupanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tupać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tupot m., tupotanie n., tupanina ż., tupany m., tuptuś mzw.

 czas. wytupywać ndk., tupać ndk., tupotać ndk., tupnąć dk.

 wykrz. tup

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tupotanie

Wiktionary


tupany

pol­ski ta­niec lu­do­wy


SJP.pl


tupać

1. z dużą siłą ude­rzać sto­pa­mi, zwy­kle obu­ty­mi, o po­dło­że;
2. stą­pa­jąc, po­wo­do­wać pow­sta­wa­nie gło­śnych od­gło­sów


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) mocno ude­rzać sto­pa­mi, zwy­kle obu­ty­mi, o zie­mię lub po­dło­gę; stą­pać gło­śno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tupię nóżką do rytmu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtupat͡ɕ, AS: tupać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tupanie n., tupotanie n., tupot m., tupany m., tuptuś mzw.

 czas. wytupywać ndk., tupotać ndk., tupnąć dk.

 wykrz. tup

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tupotać

Wiktionary


tupeciara

ko­bie­ta zu­chwa­ła, pewna sie­bie, bez­czel­na, aro­ganc­ka, wy­ra­cho­wa­na


SJP.pl


tupeciarski

ma­ją­cy duży tupet, pewny sie­bie, zu­chwa­ły


SJP.pl


tupeciarz

ktoś zu­chwa­ły, aro­ganc­ki, bez­czel­ny


SJP.pl


tupecik

zdrob­nie­nie od: tupet (pew­ność sie­bie, śmia­łość)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tupet (pew­ność sie­bie)

 (1.2) zdrobn. od tupet (pe­ru­ka)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Odkąd pa­mię­tam nosił na gło­wie tu­pe­cik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈpɛt͡ɕik, AS: tupećik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tupet mrz.

Wiktionary


tupet

1. zbyt­nia śmia­łość, pew­ność sie­bie; aro­gan­cja, zu­chwal­stwo, buta, pycha, bez­czel­ność;
2. pe­ru­ka na­kry­wa­ją­ca wierzch głowy nad czo­łem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zbyt­nia pew­ność sie­bie, gra­ni­czą­ca z bez­czel­no­ścią, zu­chwa­łość

 (1.2) pół­pe­ru­ka no­szo­na przez męż­czyzn dla za­kry­cia ły­si­ny nad czo­łem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tu­pe­tem od­po­wia­dał na py­ta­nia.

 (1.1) Zło­dzie­je mają nie­zły tupet i wy­o­braź­nię, krad­ną świe­żo po­sa­dzo­ne ro­śli­ny przed ka­me­ra­mi mo­ni­to­rin­gu.

 (1.1) A także muszą mieć tupet. On ma tupet. Jemu sam ober­po­lie­maj­ster po­wie­dział: „Pio­trze Alek­sie­je­wi­czu, wy macie tupet! Ja na was bar­dzo liczę“.

 (1.2) (…) swo­je­go czasu, nosił włosy pu­dro­wa­ne, fry­zu­rę i tupet mar­ki­zów fran­cu­skich (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtupɛt, AS: tupet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tupeciarz m., tupeciara ż.

:: zdrobn. tupecik m.

 przym. tupeciarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zuchwalstwo, buta, czelność, arogancja

Wiktionary


tupi

język ludów in­diań­skich za­miesz­ku­ją­cych do­rze­cze Ama­zon­ki


SJP.pl


tupikowski

naz­wi­sko


SJP.pl


tuplice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Tu­pli­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, sie­dzi­ba gminy Tu­pli­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


tuplicki

przy­miot­nik od: Tu­pli­ce


SJP.pl


tupnąć

ude­rzyć mocno nogą w po­dło­gę


SJP.pl


tupocik

zdrob­nie­nie od: tupot


SJP.pl


tupolew

typ sa­mo­lo­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot marki Tu­po­lew

Wiktionary

Tu­po­lew ("PSC Tu­po­lev", wcze­śniej "Tu­po­lev OKB", "Biuro Pro­jek­to­we Tu­po­le­wa") – ro­syj­ski kon­cern lot­ni­czy pow­sta­ły 22 paź­dzier­ni­ka 1922 roku.

Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska ro­syj­skie­go pro­jek­tan­ta sa­mo­lo­tów - An­drie­ja Ni­ko­ła­je­wi­cza Tu­po­le­wa. Przez ponad 90 lat ist­nie­nia w fir­mie opra­co­wa­no ponad 300 pro­jek­tów róż­nych apa­ra­tów la­ta­ją­cych i ma­łych łodzi, 50 z nich wesz­ło do se­ryj­nej pro­duk­cji. W sumie wy­pro­du­ko­wa­no ponad 18 ty­się­cy sa­mo­lo­tów kon­struk­cji Tu­po­le­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lot rzą­do­we­go tu­po­le­wa zo­stał przer­wa­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tupolewizm mrz.

 skr. Tu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tu; pot. tutka

Wiktionary


tupolewizm

po­tocz­nie: na­gi­na­nie lub lek­ce­wa­że­nie waż­nych pro­ce­dur bez­pie­czeń­stwa pań­stwo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) publ. po­li­tycz­na prak­ty­ka na­gi­na­nia prze­pi­sów w istot­nych pro­ce­du­rach bez­pie­czeń­stwa pań­stwo­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tupolew m.

Wiktionary


tupot

ha­ła­śli­wy od­głos tu­pa­nia, kro­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos ryt­micz­ne­go i moc­ne­go ude­rza­nia o po­dło­że sto­pa­mi, obu­wiem, ko­py­ta­mi lub ra­ci­ca­mi pod­czas po­ru­sza­nia się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tupot kopyt i chrap konia usły­szał nagle tuż przed sobą.

 (1.1) Cię­ża­rów­ki sta­wa­ły już na Ka­i­ser­stras­se; sły­szał nie­miec­ki wrzask i tupot butów, gdy kop­nię­ciem ot­wo­rzył drzwi „ich” piw­ni­cy.

 (1.1) W obej­ściu sły­chać było zna­jo­me po­ry­ki­wa­nia i tupot racic. Osuch bie­gał zde­ner­wo­wa­ny z la­tar­ką i wzy­wa­jąc imie­nia bo­że­go, za­pę­dzał krowy do obory.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tupanie n., tupotanie n., tuptanie n., tuptuś mzw.

 czas. tupać, tupotać, tuptać, tupnąć, zatupotać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tętent, stukot, dudnienie, łoskot, hałas, stuk, tupotanie

Wiktionary


tuptać

1. po­tocz­nie: cho­dzić, drep­tać koło cze­goś; za­bie­gać; krzą­tać się;
2. ude­rzać z ha­ła­sem sto­pa­mi o zie­mię


SJP.pl


tuptuś

pie­szczot­li­wie o jeżu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) żart. o czło­wie­ku lub zwie­rzę­ciu, który tupie lub tupta (ma­sze­ru­je drob­ny­mi krocz­ka­mi); czę­sto o jeżu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tupot m., tupanie n., tupnięcie n., tuptanie n., przytuptanie n., tupacz m., tupany m., przytup m., potupanie n., przytupywanie n., wytupanie n., wytupywanie n., tupanina n.

 czas. tupać ndk., tupnąć dk., tuptać ndk., przytuptać dk., potupać dk., przytupywać ndk., przytupać dk., wytupywać ndk., wytupać dk.

 wykrz. tup

Wiktionary


tupu

zwy­kle w wy­ra­że­niu "tupu, tupu" - wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas cho­dze­nia, zwła­szcza gło­śne­go; tupu-tupu; tup, tup


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. …na­śla­du­ją­cy dźwię­ki pow­sta­ją­ce pod­czas gło­śne­go cho­dze­nia, tu­pa­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtupu, AS: tupu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tup

Wiktionary


tupu-tup

wy­krzy­knik ma­ją­cy od­da­wać od­gło­sy tu­pa­nia; tupu tup, tupu-tupu (tupu tupu)


SJP.pl


tupu-tupu

wy­krzy­knik ma­ją­cy od­da­wać od­gło­sy tu­pa­nia; tupu tupu, tupu-tup ( tupu tup)


SJP.pl


tur

wy­mar­ły w XVII w., po­tęż­ny ssak z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich, przo­dek bydła do­mo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bos pri­mi­ge­nius|Bo­ja­nus|ref=tak., wy­mar­ły ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych;

 (1.2) przest. gwara. ko­lęd­nik w stro­ju ro­ga­te­go zwie­rzę­cia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ko­lej­na grupa osób wy­ko­nu­ją­ca tę samą czyn­ność

 (2.2) cho­re­ogr. zro­bie­nie koła w tańcu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Serce ło­mo­ta­ło w pier­siach my­śliw­ca, gdy oczy wy­pa­try­wa­ły w ma­tecz­ni­kach ślady turów i ło­siów, niedź­wie­dzi i wil­ków, je­le­ni i dzi­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tur, AS: tur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tur mzw./mrz., turoń mzw., turzyca ż.

 przym. turzy, turzycowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) turoń

Wiktionary


tur-owiec

czło­nek TUR-u (To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Ro­bot­ni­cze­go); tu­ro­wiec


SJP.pl


tur-owski

→ TUR; tu­row­ski


SJP.pl


tur.

skrót od: tu­rec­ki; turec.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = tu­rec­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turecki mrz.

 przym. turecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turec.

Wiktionary


tur.-osm.

skrót od: tu­rec­ko-os­mań­ski


SJP.pl


tura

1. jedna z ko­lej­no pow­ta­rza­ją­cych się czyn­no­ści;
2. jedna z grup wy­ko­nu­ją­cych jakąś czyn­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jazda, prze­jazd

 (1.2) ko­lej­no pow­ta­rza­ją­ca się czyn­ność

 (1.3) grupa ludzi ko­lej­no pow­ta­rza­ją­ca jakąś czyn­ność

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: tur

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tura – po­ję­cie zwią­za­ne z grami
  • Tura – mia­sto w In­diach
  • Tura – mia­sto w Rosji
  • Tura – mia­sto na Wę­grzech
    • Tura – sta­cja ko­le­jo­wa w Tura
  • Tura – rzeka
  • Tura – sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w Egip­cie z okre­su Na­ga­da III

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W dru­giej turze zdo­był naj­więk­szą ilość gło­sów.

 (1.3) Ko­lej­ne tury uczest­ni­ków otrzy­ma­ły pełne wy­po­sa­że­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtura, AS: tura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turystyk mrz.

Wiktionary


turacyna

Tu­ra­cy­na – uni­ka­to­wy czer­wo­ny barw­nik or­ga­nicz­ny z ro­dza­ju por­fi­ryn wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie wy­łącz­nie w pió­rach niek­tó­rych przed­sta­wi­cie­li pta­ków z ro­dzi­ny tu­ra­ko­wa­tych. Ten za­wie­ra­ją­cy miedź zwią­zek jest od­po­wie­dzial­ny za czer­wo­no­fio­le­to­wy kolor upie­rze­nia tu­ra­ków. Pod wpły­wem wil­go­ci zmie­nia kolor na gra­na­to­wy. Inne ga­tun­ki pta­ków po­dob­ne barwy zaw­dzię­cza­ją głów­nie po­cho­dzą­cym z ro­ślin ka­ro­te­no­i­dom.

Wikipedia


turak

ptak afry­kań­ski; szy­szak; cheł­miak; ba­na­no­jad


SJP.pl


turakowate

o ce­chach tu­ra­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl

Tu­ra­ko­wa­te (Mu­sop­ha­gi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu tu­ra­ko­wych (Mu­sop­ha­gi­for­mes). Wy­stę­pu­ją wy­łącz­nie w Afry­ce Sub­sa­ha­ryj­skiej. Żyją w la­sach i na sa­wan­nach. Nie są do­bry­mi lot­ni­ka­mi, za to do­brze bie­ga­ją i wspi­na­ją się po drze­wach. Są łatwo roz­poz­na­wal­ne dzię­ki cha­rak­te­ry­stycz­nym czu­bom na gło­wie.

Wikipedia


turakowaty

o ce­chach tu­ra­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


turakowe

o ce­chach tu­ra­ko­wych (rząd pta­ków)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­sop­ha­gi­for­mes|Se­e­bohm|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych, obej­mu­je ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce wy­łącz­nie w Afry­ce sub­sa­ha­ryj­skiej;

Wiktionary

Tu­ra­ko­we (Mu­sop­ha­gi­for­mes) – rząd pta­ków z pod­gro­ma­dy pta­ków no­wo­czes­nych Ne­or­nit­hes. Wy­stę­pu­ją wy­łącz­nie w Afry­ce Sub­sa­ha­ryj­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ptaki z rzędu tu­ra­ko­wych bu­du­ją gnia­zda na drze­wach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turak mzw., turakowate lm nm.

Wiktionary


turakowerdyna

Tu­ra­ko­wer­dy­na – zie­lo­ny barw­nik or­ga­nicz­ny wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie w pió­rach niek­tó­rych ga­tun­ków pta­ków z ro­dzi­ny tu­ra­ko­wa­tych. Jest jed­nym z bar­dzo nie­licz­nych zie­lo­nych barw­ni­ków wy­stę­pu­ją­cych w pta­sich pió­rach – barw­nik o bar­dzo po­dob­nych wła­ści­wo­ściach (moż­li­we, że iden­tycz­ny z tu­ra­ko­wer­dy­ną) od­kry­to rów­nież u niek­tó­rych ku­ra­ków i dłu­gosz­po­nów. Pióra więk­szo­ści in­nych ga­tun­ków przy­bie­ra­ją kolor zie­lo­ny dzię­ki za­ła­my­wa­niu się świa­tła na struk­tu­rze piór.

Wikipedia


turakowy

o ce­chach tu­ra­ko­wych (rząd pta­ków)


SJP.pl


turan

re­gion w Azji Środ­ko­wej, w któ­rym żyli Ka­dża­ro­wie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Turan (par­tia) – par­tia po­li­tycz­na
  • Turan (mi­to­lo­gia) – etru­ska bo­gi­ni mi­ło­ści
  • Turan (bo­ta­ni­ka) – wi­no­rośl z ga­tun­ku wi­no­rośl wła­ści­wa
  • – re­gion w Azji Środ­ko­wej, pier­wow­zór po­ję­cia tu­ra­nizm wę­gier­ski
  • Turan – mia­sto w Tuwie, w Rosji
  • Turan – wieś w Rosji, w Bu­ria­cji
  • Turan – sa­mo­rząd lo­kal­ny w Iz­ra­e­lu
  • 40.M Turán I
  • 41.M Turán II
  • 43.M Turán III

Wikipedia


turasiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


turawa

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Tu­ra­wa (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Tu­ra­wa) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Tu­ra­wa, na Gór­nym Ślą­sku, na pół­noc od Opola, nad Małą Pan­wią i Je­zio­rem Tu­raw­skim. Sie­dzi­ba gminy oraz nad­le­śnict­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Tu­ra­wa. W la­tach 1975–1998 wieś po­ło­żo­na była w ów­czes­nym woj. opol­skim.

Wikipedia


turawianin

miesz­ka­niec Tu­ra­wy (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


turawianka

miesz­kan­ka Tu­ra­wy (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


turawski

→ Tu­ra­wa


SJP.pl

Patrz:

Turawa

turańczyk

czło­nek ludu ugro­fiń­skie­go lub uralo-ał­taj­skie­go


SJP.pl


turbacja

stra­pie­nie, fra­su­nek, kło­pot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. zmart­wie­nie, zgry­zo­ta, tro­ska; stan psy­chicz­ne­go nie­po­ko­ju

 (1.2) daw. kło­pot, trud, fa­ty­ga; uciąż­li­wa lub skom­pli­ko­wa­na sy­tu­a­cja ży­cio­wa

 (1.3) daw. za­mie­sza­nie, brak po­rząd­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hej! Bo ino pła­ka­nie jest na tej zie­mi­ce, jeno ża­łość a tur­ba­cja!

 (1.1) Wszel­ka tur­ba­cja łatwo do cięż­kiej nie­mo­cy może ją przy­wieść, zdro­wie zaś jej wię­cej dla ca­łe­go Kró­le­stwa zna­czy ni­że­li dzie­sięć głów ry­cer­skich<.

 (1.2) Ro­dzi­ce mają tur­ba­cje pie­nięż­ne.

 (1.2) Tamta spra­wa ka­to­wic­ka do­ty­czy bo­wiem nie tyle od­stą­pie­nia od sto­so­wa­nia tym­cza­so­we­go aresz­to­wa­nia, co pew­nych tur­ba­cji i trud­no­ści zwią­za­nych z wy­ko­na­niem tego po­sta­no­wie­nia pod­ję­te­go przez sąd ka­to­wic­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turˈbat͡sʲja, AS: turbacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turbowanie n., perturbacja ż., perturbowanie n., turbulencja ż., krioturbacja ż.

 czas. turbować ndk., turbować się ndk., perturbować ndk.

 przym. perturbacyjny, turbulentny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) frasunek, strapienie, zgryzota, niepokój

 (1.2) kram, ambaras, kłopot, trud, fatyga

Wiktionary


turbacz

naj­wyż­szy szczyt Gor­ców w Be­ski­dach Za­chod­nich


SJP.pl

Tur­bacz – naj­wyż­szy szczyt Gor­ców, znaj­du­ją­cy się w cen­tral­nym punk­cie pasma i two­rzą­cy po­tęż­ny roz­róg. We­dług więk­szo­ści źró­deł ma wy­so­kość 1310 m n.p.m. Zbu­do­wa­ny jest z fli­szu kar­pac­kie­go.

Wikipedia


turban

1. mę­skie na­kry­cie głowy no­szo­ne w In­diach, Ira­nie kra­jach Pół­wy­spu Arab­skie­go;
2. długi pas ma­te­ria­łu za­wi­ja­ny ręcz­nie na gło­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mę­skie na­kry­cie głowy w po­sta­ci zwoju no­szo­ne w kra­jach orien­tal­nych;

 (1.2) ko­bie­ce na­kry­cie głowy sty­li­zo­wa­ne na męski tur­ban (1.1)

Wiktionary

Tur­ban (z ję­zy­ka per­skie­go: دلبنت "dul­band") – mę­skie na­kry­cie głowy uży­wa­ne czę­sto w In­diach, kra­jach Pół­wy­spu Arab­skie­go, w Ira­nie i Af­ga­ni­sta­nie, oraz w mu­zuł­mań­skich kra­jach Afry­ki m.in. w Su­da­nie. W po­szcze­gól­nych kra­jach na­zy­wa­ny jest lo­kal­ny­mi naz­wa­mi: po arab­sku عمامة; "‘ima­mah", tu­rec­ku "tülbent", w hindi "pagri".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czło­wiek w żół­tym tur­ba­nie skło­nił się ni­ziut­ko i bar­dzo po­kor­nie.

 (1.2) Tra­dy­cja wyz­na­czy­ła ko­bie­tom tylko spo­sób za­sła­nia­nia głowy i ca­łe­go ciała – przy­kry­wa­nia ogo­lo­nych cza­szek (…) pe­ru­ką, chu­stą czy tur­ba­nem, a także no­sze­nie dłu­gich rę­ka­wów, gru­bych poń­czoch i za­pi­na­nie się po samą szyję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturbãn, AS: turbãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. turbanik m.

 przym. turbanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawój

Wiktionary


turbanik

zdrob­nie­nie od: tur­ban


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tur­ban

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turban m.

Wiktionary


turbanowy

→ tur­ban


SJP.pl

Patrz:

turban

turbidymetr

przy­rząd do okre­śla­nia męt­no­ści płynu


SJP.pl


turbidymetria

me­to­da op­tycz­nej ana­li­zy in­stru­men­tal­nej, wy­ko­rzy­stu­ją­ca zmia­ny zmęt­nie­nia rozt­wo­ru po­wo­do­wa­ne wy­dzie­le­niem się oz­na­cza­ne­go skład­ni­ka w po­sta­ci osadu albo emul­sji; ana­li­za tur­bi­dy­me­trycz­na


SJP.pl

Tur­bi­dy­me­tria – me­to­da spek­tro­fo­to­me­trycz­na w che­mii ana­li­tycz­nej; służy do po­mia­ru męt­no­ści za­wie­sin. Isto­ta me­to­dy jest ana­lo­gicz­na, jak w przy­pad­ku in­nych metod spek­tro­fo­to­me­trycz­nych i opie­ra się na po­mia­rze re­la­cji po­mię­dzy ilo­ścią świa­tła emi­to­wa­ne­go przez źró­dło, a ilo­ścią świa­tła do­cie­ra­ją­cą do de­tek­to­ra spek­tro­fo­to­me­tru, po przej­ściu przez ko­mór­kę (ku­we­tę) z ba­da­ną prób­ką. Re­la­cja ta za­le­ży głów­nie od stę­że­nia czą­stek za­wie­si­ny, na któ­rych za­cho­dzi dy­sper­sja świa­tła.

Wikipedia


turbidymetryczny

→ tur­bi­dy­me­tria


SJP.pl

Patrz:

turbidymetria

turbina

typ sil­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. sil­nik zmie­nia­ją­cy ener­gię ki­ne­tycz­ną cie­czy lub gazu na ruch obro­to­wy;

Wiktionary

Tur­bi­na (z łac. "turbo", burza, trąba po­wietrz­na) – sil­nik prze­pły­wo­wy wy­ko­rzy­stu­ją­cy ener­gię prze­pły­wa­ją­ce­go płynu do wyt­wa­rza­nia ener­gii me­cha­nicz­nej. Ele­men­tem wir­ni­ka od­dzia­łu­ją­cym z pły­nem są spe­cjal­nie uksz­tał­to­wa­ne ło­pat­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tur­bi­ny w elek­trow­niach wod­nych kręcą się znacz­nie wol­niej niż w elek­trow­niach pa­ro­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turˈbʲĩna, AS: turbʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turbo n.

:: zdrobn. turbinka ż.

 przym. turbinowy

 temsłow. turbo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) silnik przepływowy

Wiktionary


turbinka

mały sil­nik na­pę­dza­ny po­wie­trzem sprę­żo­nym na za­sa­dzie tur­bi­ny


SJP.pl


turbinkowy

→ tur­bin­ka


SJP.pl

Patrz:

turbinka

turbinownia

po­mie­szcze­nie w za­kła­dzie ener­ge­tycz­nym mie­szczą­ce tur­bi­ny


SJP.pl


turbinowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tur­bi­ną, do­ty­czą­cy tur­bi­ny; dzia­ła­ją­cy na za­sa­dzie tur­bi­ny

 (1.2) ma­ją­cy tur­bi­nę, na­pę­dza­ny tur­bi­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turbina ż.

Wiktionary


turbit

bły­szczą­cy żółty i kry­sta­licz­ny pro­szek pow­sta­ją­cy przez ogrze­wa­nie rtęci z kwa­sem siar­ko­wym


SJP.pl


turbo

po­tocz­nie:
1. wy­po­sa­żo­ny w tur­bo­sprę­żar­kę;
2. ma­ją­cy zwięk­szo­ną moc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. mot. tur­bo­sprę­żar­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Turbo – mia­sto w Ko­lum­bii
  • Turbo – film ani­mo­wa­ny z 2013 roku w re­ży­se­rii Da­vi­da So­re­na
  • Turbo – album grupy Judas Priest
  • Turbo – album grupy The Pie­ta­sters
  • Turbo – guma do żucia pro­duk­cji Kent
  • Turbo – pol­ski ze­spół me­ta­lo­wy
  • Turbo – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Turbo – wę­gier­ski ze­spół roc­ko­wy
  • Turbo – ro­dzaj śli­ma­ków mor­skich z ro­dzi­ny tur­ba­nów (Tur­bi­ni­dae)
  • Turbo – seria kom­pi­la­to­rów i pro­gra­mów na­rzę­dzio­wych
  • tur­bo­sprę­żar­ka (turbo) – ma­szy­na wir­ni­ko­wa skła­da­ją­ca się z tur­bi­ny i sprę­żar­ki osa­dzo­nych na wspól­nym wale

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jacka sa­mo­chód ma turbo, a mój nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturbɔ, AS: turbo

Wiktionary

Powiązane:

 temsłow. turbo-

 rzecz. turbina ż., turbulencja ż.

Wiktionary


turbo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ru­chem wi­ro­wym lub z tur­bi­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturbɔ, AS: turbo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turbo n., turbina ż., turbulencja ż.

Wiktionary


turbodiesel

[czy­taj: tur­bo­di­zel]
1. sil­nik Dies­la wy­po­sa­żo­ny w tur­bo­sprę­żar­kę;
2. po­tocz­nie: sa­mo­chód z sil­ni­kiem Dies­la wy­po­sa­żo­nym w tur­bo­sprę­żar­kę


SJP.pl


turbodmuchawa

1. dmu­cha­wa odś­rod­ko­wa wie­lo­stop­nio­wa;
2. dmu­cha­wa wir­ni­ko­wa na­pę­dza­na tur­bi­ną


SJP.pl


turbodoładowanie

zwięk­szyć moc sil­ni­ka spa­li­no­we­go tur­bo­sprę­żar­ką


SJP.pl


turbodoładowany

o sil­ni­ku: do­ła­do­wa­ny tur­bo­sprę­żar­ką


SJP.pl


turbodoładować

zwięk­szyć moc sil­ni­ka spa­li­no­we­go tur­bo­sprę­żar­ką


SJP.pl


turbodoładowywanie

do­ła­do­wy­wa­nie sil­ni­ka spa­li­no­we­go za po­mo­cą tur­bos­przę­żar­ki


SJP.pl


turbodziura

opóź­nie­nie re­ak­cji sil­ni­ka na gaz spo­wo­do­wa­ne roz­pę­dza­niem się tur­bo­sprę­żar­ki


SJP.pl

Tur­bo­dziu­ra – efekt wy­stę­pu­ją­cy w sil­ni­kach z tur­bo­do­ła­do­wa­niem po­le­ga­ją­cy na opóź­nie­niu wzro­stu mocy sil­ni­ka przy pró­bie szyb­kie­go zwięk­sze­nia mocy.

Wikipedia


turbofolk

styl mu­zycz­ny pow­sta­ły w Ju­go­sła­wii w la­tach 80. XX wieku


SJP.pl

Tur­bo­folk (Turbo-Folk, turbo folk) – styl mu­zycz­ny, który pow­stał w Ju­go­sła­wii w la­tach 80. XX wieku pod wpły­wem po­pu­lar­no­ści ta­kich wy­ko­naw­ców jak np. Lepa Brena czy Šaban Šaulić.

Wy­wo­dzi się z po­pu­lar­nej na Bał­ka­nach (głów­nie w kra­jach byłej Ju­go­sła­wii) mu­zy­ki lu­do­wej/fol­ko­wej zwa­nej „na­rodn­jac­ką” („na­rod­na” = lu­do­wa) – "na­rodn­ja­ki". Mu­zy­ka ta stop­nio­wo przeksz­tał­ca­ła się w „disco-folk” i „tech­no-folk”.

Wikipedia


turbogenerator

Tur­bo­ge­ne­ra­tor – ge­ne­ra­tor syn­chro­nicz­ny prądu elek­trycz­ne­go przez­na­czo­ny do pracy z tur­bi­ną pa­ro­wą lub ga­zo­wą. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny w elek­trow­niach jako przet­wor­nik ener­gii. Razem z tur­bi­ną na­zy­wa­ny tur­bo­ze­spo­łem.

Ma­szy­ny z bie­gu­na­mi uta­jo­ny­mi to ma­szy­ny pra­cu­ją­ce z du­ży­mi pręd­ko­ścia­mi obro­to­wy­mi, naj­czę­ściej jako ge­ne­ra­to­ry na­pę­dza­ne tur­bi­na­mi pa­ro­wy­mi, stąd ich nazwa tur­bo­ge­ne­ra­to­ry.

Wikipedia


turbokapitalizm

współ­czes­na forma ka­pi­ta­liz­mu, opi­sa­na w 1999 roku przez ame­ry­kań­skie­go eko­no­mi­stę Ed­war­da Lutt­wa­ka


SJP.pl

Tur­bo­ka­pi­ta­lizm ("ka­pi­ta­lizm z tur­bo­do­ła­do­wa­niem") – ter­min wpro­wa­dzo­ny przez ame­ry­kań­skie­go eko­no­mi­stę Ed­war­da Lutt­wa­ka i opi­sa­ny w książ­ce "Tur­bo­ka­pi­ta­lizm: zwy­cięz­cy i prze­gra­ni świa­to­wej go­spo­dar­ki" (1999) oraz w in­nych licz­nych ar­ty­ku­łach tego au­to­ra.

Wikipedia


turbolaser

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sf. laser o szcze­gól­nej sile

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­po­rucz­ni­ku, pro­szę wy­ce­lo­wać w prom U-33 z dział tur­bo­la­se­rów.

Wiktionary


turbolechityzm

te­o­ria spi­sko­wa, we­dług któ­rej Pol­ska two­rzy­ła mo­car­stwo­we pań­stwo zwane Im­pe­rium Le­chi­tów przed swoim chrztem; tur­bo­sło­wia­nizm


SJP.pl


turbopompa

Tur­bo­pom­pa – ma­szy­na prze­pły­wo­wa skła­da­ją­ce się z zaz­wy­czaj z pompy wi­ro­wej (odś­rod­ko­wej lub o prze­pły­wie osio­wym) o dużej wy­daj­no­ści, osa­dzo­nej na jed­nym wale z tur­bi­ną lub sil­ni­kiem tur­bi­no­wym. Tur­bo­pom­py znaj­du­ją za­sto­so­wa­nie w sy­tu­a­cjach gdzie za­cho­dzi po­trze­ba prze­pom­po­wa­nia dużej ilo­ści cie­czy w krót­kim cza­sie, np. pompy tło­czą­ce pa­li­wo w sil­ni­kach ra­kie­to­wych lub wodę w wo­zach stra­żac­kich.

Wikipedia


turboreaktor

ro­dzaj sil­ni­ka odrzu­to­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go tur­bi­nę do sprę­ża­nia po­wie­trza w celu spa­la­nia pa­li­wa


SJP.pl


turbosilnik

sil­nik tur­bo­o­drzu­to­wy


SJP.pl


turbosiódemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. kolej. lo­ko­mo­ty­wa elek­trycz­na serii EU07A

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌturbɔɕuˈdɛ̃mka, AS: turbośudẽmka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asynchron, brzydkie kaczątko

Wiktionary


turbosprężarka

Tur­bo­sprę­żar­ka – ma­szy­na wir­ni­ko­wa skła­da­ją­ca się z tur­bi­ny i sprę­żar­ki osa­dzo­nych na wspól­nym wale. Służy do do­ła­do­wa­nia sil­ni­ka spa­li­no­we­go albo kotła pa­ro­we­go. Tur­bi­na jest za­si­la­na spa­li­na­mi z sil­ni­ka, a sprę­żo­ne po­wie­trze przez sprę­żar­kę za­si­la sil­nik.

Wikipedia


turbosłowianizm

te­o­ria spi­sko­wa, we­dług któ­rej Pol­ska two­rzy­ła mo­car­stwo­we pań­stwo zwane Im­pe­rium Le­chi­tów przed swoim chrztem; tur­bo­le­chi­tyzm


SJP.pl


turbot

dra­pież­na ryba z ro­dzi­ny skar­pio­wa­tych, z rzędu pła­stug; skarp


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Scopht­hal­mus ma­xi­mus|ref=tak., ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny na­gła­do­wa­tych

 (1.2) icht. ryba z ga­tun­ku tur­bot (1.1)

 (1.3) spoż. mięso z tur­bo­ta (1.2)

 (1.4) kulin. po­tra­wa z tur­bo­ta (1.3)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturbɔt, AS: turbot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. turbotek m.

 przym. turbotowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skarp

 (1.2) skarp

Wiktionary


turbować

1. spra­wiać komuś kło­pot;
2. tro­szczyć się


SJP.pl


turbowałowy

sil­nik tur­bo­wa­ło­wy - ro­dzaj sil­ni­ka z tur­bi­ną na­pę­dza­ją­cą wał na­pę­do­wy


SJP.pl


turbowentylatorowy

→ tur­bo­wen­ty­la­tor


SJP.pl

Patrz:

turbowentylator

turbowiert

urzą­dze­nie słu­żą­ce do wier­ce­nia obro­to­we­go, zło­żo­ne z tur­bi­ny hy­dra­u­licz­nej i sprzę­gnię­te­go z nią bez­poś­red­nio świ­dra


SJP.pl

Tur­bo­wiert – urzą­dze­nie na­pę­dza­ją­ce sprzę­żo­ny z nim świ­der wiert­ni­czy, sto­so­wa­ne w trak­cie wier­ceń obro­to­wych. Wy­ko­rzy­stu­je prze­pływ tło­czo­nej do ot­wo­ru wiert­ni­cze­go płucz­ki wiert­ni­czej. Płucz­ka wpra­wia w ruch obro­to­wy tur­bi­nę hy­dra­u­licz­ną, a ta z kolei prze­ka­zu­je mo­ment obro­to­wy na na­rzę­dzie wier­cą­ce.

Wikipedia


turbowinda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sf. winda po­ru­sza­ją­ca się z dużą pręd­ko­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy szła do tur­bo­win­dy, go­to­wa, by wsko­czyć pod prysz­nic, zjeść coś i napić się – napić się cze­goś moc­ne­go – ko­man­dor Pamel Poul pró­bo­wa­ła igno­ro­wać ros­ną­ce po­czu­cie nie­po­ko­ju i nie­spo­koj­ną kulę zimna, która osa­dzi­ła się w jej żo­łąd­ku

Wiktionary


turbulencja

1. gwał­tow­ne za­wi­ro­wa­nie po­wie­trza w at­mos­fe­rze ziem­skiej;
2. w fi­zy­ce: nie­la­mi­nar­ny ruch czą­ste­czek cie­czy lub gazu, w któ­rym ich tory prze­ci­na­ją się ze sobą; prze­pływ burz­li­wy;
3. daw­niej: stan be­zła­du, za­mę­tu; za­mie­sza­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cha­o­tycz­nie po­ru­sza­ją­ce się wiry i stru­mie­nie po­wie­trza w at­mos­fe­rze ziem­skiej

 (1.2) ruch cie­czy lub gazu, w któ­rym tory po­szcze­gól­nych ele­men­tów cie­czy lub gazu prze­ci­na­ją się ze sobą w cha­o­tycz­ny spo­sób

Wiktionary

Tur­bu­len­cja, prze­pływ burz­li­wy – w me­cha­ni­ce oś­rod­ków cią­głych, re­o­lo­gii i ae­ro­dy­na­mi­ce – okre­śle­nie bar­dzo skom­pli­ko­wa­ne­go, nie­la­mi­nar­ne­go ruchu pły­nów. Ogól­niej ter­min ten oz­na­cza zło­żo­ne za­cho­wa­nie do­wol­ne­go ukła­du fi­zycz­ne­go, cza­sem za­cho­wa­nie cha­o­tycz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wbita paz­nok­cia­mi w sie­dze­nie pa­sa­że­ra prze­de mną pró­bu­ję przetr­wać te cho­ler­ne tur­bu­len­cje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. turbulencyjka ż.

 przym. turbulencyjny

 temsłow. turbo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawirowanie, wstrząs

 (1.2) wirowanie, zawirowanie

Wiktionary


turbulencyjny

do­ty­czą­cy tur­bu­len­cji


SJP.pl


turbulentnie

→ tur­bu­lent­ny


SJP.pl

Patrz:

turbulentny

turbulentność

→ tur­bu­lent­ny


SJP.pl

Patrz:

turbulentny

turbulentny

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. ma­ją­cy cha­rak­ter tur­bu­len­cji

 (1.2) przen. ob­fi­tu­ją­cy w nie­spo­dzie­wa­ne zda­rze­nia i wolty w swoim sta­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) tur­bu­lent­ny cha­rak­ter opły­wu hy­dro­dy­na­micz­ne­go ka­dłu­ba jed­nost­ki pły­wa­ją­cej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turbacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) niespokojny, burzliwy

Wiktionary


turcja

pań­stwo w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji i po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­pie ze sto­li­cą w An­ka­rze; Re­pu­bli­ka Tur­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) polit. geogr. pań­stwo na po­gra­ni­czu Eu­ro­py i Azji;

Wiktionary

Tur­cja ( Türkiye), Re­pu­bli­ka Tur­cji (tur. Türkiye Cum­hu­riy­e­ti) – pań­stwo po­ło­żo­ne w Azji Za­chod­niej (głów­nie na pół­wy­spie Azja Mniej­sza), a czę­ścio­wo rów­nież w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, ze sto­li­cą w An­ka­rze. Gra­ni­czy w Eu­ro­pie z Buł­ga­rią i Gre­cją, na­to­miast w Azji z Syrią, Ira­kiem, Ira­nem, Azer­bej­dża­nem, Ar­me­nią i Gruz­ją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na wa­ka­cjach by­li­śmy w Tur­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturt͡sʲja, AS: turcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. panturkizm mrz., turecki mrz., Turek mos., Turczynka ż., turcyzm mrz., turecczyzna ż., poturczeniec mos.

 przym. turecki, turkijski, turski

 czas. turczyć ndk.

 przysł. po turecku

Wiktionary


turcyzm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa prze­ję­te z ję­zy­ka tu­rec­kie­go lub na nim wzo­ro­wa­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­po­ży­czo­na do ja­kie­goś ję­zy­ka z ję­zy­ka tu­rec­kie­go;

Wiktionary

Tur­cyzm – za­po­ży­cze­nie ję­zy­ko­we z ję­zy­ka tu­rec­kie­go lub któ­re­go­kol­wiek z ję­zy­ków tu­rec­kich.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈturt͡sɨsm̥, AS: turcysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turcja ż., Turek mos., Turczynka ż., turecczyzna ż., turecki mrz.

 przym. turecki, turkijski

Wiktionary


turczanin

miesz­ka­niec Turku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Turku

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Turku, uro­dzo­na w Turku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turek m.

:: fż. turczanka ż.

 przym. turkowski, turecki

Wiktionary


turczanka

miesz­kan­ka Turku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Turku

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Turku, uro­dzo­na w Turku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turek m.

:: fm. turczanin m.

 przym. turecki, turkowski

Wiktionary


turczański

→ Turka (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl


turczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


turczyn

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tur­czyn – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim, gmi­nie Raj­gród
  • Tur­czyn – ko­lo­nia w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Cho­roszcz
  • Tur­czyn – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie gró­dec­kim ob­wo­du lwow­skie­go
  • Tur­czyn – rasa go­łę­bia

Wikipedia


turczynka

oby­wa­tel­ka Tur­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta na­ro­do­wo­ści tu­rec­kiej, oby­wa­tel­ka Tur­cji, miesz­kan­ka Tur­cji

Wiktionary

Tur­czyn­ka ( Турчинка) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim, w re­jo­nie ży­to­mier­skim, w hro­ma­dzie Nowa Bo­ro­wa. W 2001 li­czy­ła 428 miesz­kań­ców, spoś­ród któ­rych 421 wska­za­ło jako oj­czy­sty język ukra­iń­ski, a 7 ro­syj­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W la­tach 90. cu­dzo­ziem­skie pro­sty­tut­ki były to głów­nie Buł­gar­ki lub Tur­czyn­ki buł­gar­skie­go po­cho­dze­nia. Teraz w pol­skim seks­biz­ne­sie do­mi­nu­ją Ukra­in­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turˈt͡ʃɨ̃ŋka, AS: turčỹŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turcja ż., turcyzm mrz., turecki m.

:: fm. Turek m.

 przym. turecki, turkijski, turski

 czas. turczyć

 przysł. po turecku

Wiktionary


turczynowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrian Tur­czy­no­wicz – pol­ski dzien­ni­karz, li­te­rat, dzia­łacz spo­łecz­ny i kon­spi­ra­cyj­ny
  • Da­nu­ta Tur­czy­no­wicz – pol­ska po­et­ka, har­cer­ka i dzia­łacz­ka kon­spi­ra­cyj­na
  • Ed­ward Tur­czy­no­wicz – pol­ski ad­wo­kat, sza­chi­sta i dzia­łacz spor­to­wy
  • Jacek Tur­czy­no­wicz – pol­ski bry­dży­sta
  • Jan Tur­czy­no­wicz – pol­ski ad­wo­kat, sa­mo­rzą­do­wiec
  • Jerzy Tur­czy­no­wicz – pol­ski in­ży­nier
  • Jo­lan­ta Tur­czy­no­wicz-Kie­rył­ło – pol­ska ad­wo­kat, wy­kła­dow­ca aka­de­mic­ki, au­tor­ka kam­pa­nii spo­łecz­nych, sza­chist­ka
  • Józef Ste­fan Tur­czy­no­wicz – rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny
  • Roman Tur­czy­no­wicz – pol­ski tan­cerz i pe­da­gog
  • Sta­ni­sław Tur­czy­no­wicz – pol­ski hy­dro­tech­nik
  • To­masz Tur­czy­no­wicz – pol­ski ar­chi­tekt

Wikipedia


turczyć

na­rzu­cać komuś tu­rec­kie oby­cza­je, język, re­li­gię etc.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) hist. na­rzu­cać język tu­rec­ki lub tu­rec­ką kul­tu­rę; zmu­szać kogoś do przej­ścia na islam

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny tur­czyć się

 (2.1) hist. ule­gać tur­cze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) łą­czy­ła ich przy­jaźń nie­ro­zer­wa­na i ko­le­żeń­stwo, jed­nak­że roz­ter­ki po­mię­dzy nimi nie usta­wa­ły: jeden wszyst­ko chciał tur­czyć, a drugi ko­za­czyć (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turecki mrz., panturkizm mrz., tureczenie n., sturczenie n., poturczenie n., Turcja ż., Turek m., Turczynka ż., tureckość ż., poturczeniec mos.

 czas. poturczyć dk., sturczyć dk.

 przym. turecki, turczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bisurmanić

Wiktionary


turczyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Tur­czyń­ski (ur. 1938) – pol­ski pi­sarz, poeta
  • Jacek Tur­czyń­ski (ur. 1964) – pol­ski po­li­tyk
  • Józef Tur­czyń­ski (1884-1953) – pol­ski pia­ni­sta

Wikipedia


turec.

skrót od: tu­rec­ki; tur.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = tu­rec­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turecki mrz.

 przym. turecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tur.

Wiktionary


turecczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język tu­rec­ki

 (1.2) ogół rze­czy po­cho­dzą­cych z Tur­cji lub wy­ko­ny­wa­nych na spo­sób tu­rec­ki

 (1.3) po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się za­pa­trze­niem w osią­gnię­cia kul­tu­ry tu­rec­kiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Pa­le­sty­nie tu­rec­czyz­na wcale się nie za­do­mo­wi­ła.

 (1.2) Wzbra­niał się przed wpu­szcze­niem do domu całej tej tu­rec­czyz­ny, w któ­rej jego żona była za­ko­cha­na.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. turecki

 rzecz. Turek mos./mrz./ż., turecki mrz., turcyzm mrz., Turcja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turecki

Wiktionary


turecki

1. → Tur­cja;
2. → Turek (mia­sto w Pol­sce); tur­kow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tur­cji, do za­miesz­ku­ją­cych ją Tur­ków, do ich kul­tu­ry, dzie­jów, ję­zy­ka itp.

 (1.2) od­no­szą­cy się do grupy ludów za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny od Sy­be­rii po Eu­ro­pę Wschod­nią (m.in. Rosję, Ka­zach­stan, Uzbe­ki­stan, Kir­giz­ję, Turk­me­nię, Azer­bej­dżan, Tur­cję), do­ty­czą­cy ich kul­tur, dzie­jów, ję­zy­ków itp.;

 (1.3) do­ty­czą­cy Turku, zwią­za­ny z Tur­kiem (mia­stem)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Tur­cji;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɛt͡sʲci, AS: turecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turkizacja ż., turczanka ż., turczanin mos., poturczenie n., panturkizm mrz., Turcja ż., Turek m., turek m., Turczynka ż., turecczyzna ż., tureckość ż., turcyzm mrz., Turczyn m., turczenie n., sturczenie n.

 czas. turczyć ndk., sturczyć dk.

 przym. turkijski, antyturecki, proturecki, przedturecki, poturecki, turski

 przysł. po turecku

 skr. tur., turec.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) turkijski

 (1.3) rzad. turkowski

Wiktionary


tureckojęzyczny

1. po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem tu­rec­kim;
2. na­pi­sa­ny w ję­zy­ku tu­rec­kim;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem tu­rec­kim


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem tu­rec­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem tu­rec­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku tu­rec­kim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­led­wie po­ło­wa Irań­czy­ków to et­nicz­ni Per­so­wie. Czwar­tą część miesz­kań­ców sta­no­wią tu­rec­ko­ję­zycz­ni Aze­ro­wie, od lat two­rzą­cy wpły­wo­we lobby.

 (1.1) Elek­to­rat Ruchu skła­da się z lud­no­ści tu­rec­ko­ję­zycz­nej i mu­zuł­mań­skiej, która sta­no­wi około 15 proc. ogółu miesz­kań­ców Buł­ga­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɛt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tureckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


tureckość

→ tu­rec­ki


SJP.pl

Patrz:

turecki

turecznia

cier­ni­sty krzew z ro­dzi­ny krwaw­ni­co­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, upra­wia­ny ze wzglę­du na barw­nik (hennę) otrzy­my­wa­ny z jego pędów; henna, law­so­nia, hen­no­wy krzew


SJP.pl


turek

1. prze­sta­rza­le:
a) koń rasy tu­rec­kiej;
b) tu­rec­ki tytoń;
2. po­tocz­nie: ak­sa­mit­ka (ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych);
3. ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny za­sło­na­ko­wa­tych; pła­chet­ka zwy­czaj­na;
4. śro­do­wi­sko­wo: sa­mo­lot linii Tur­kish Air­li­nes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba na­ro­do­wo­ści tu­rec­kiej lub oby­wa­tel Tur­cji

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

Turek – mia­sto i gmina w Pol­sce w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu tu­rec­kie­go oraz gminy wiej­skiej Turek. Po­ło­żo­ny na hi­sto­rycz­nej ziemi sie­radz­kiej, nad Ka­na­łem Fo­lusz. Był mia­stem du­chow­nym.

We­dług da­nych na 31 grud­nia 2024 roku mia­sto li­czy­ło 24 165 miesz­kań­ców. Mia­sto sta­no­wi 1,74% po­wierzch­ni po­wia­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nieco póź­niej do­sta­łem no­we­go pod­wład­ne­go, Turka, który dziś spę­dził ostat­ni dzień w na­szej fir­mie.

 (2.1) Do­sta­łem wez­wa­nie do WKU w Turku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturɛk, AS: turek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. panturkizm mrz., turczanka ż., turczanin mos., Turcja ż., Turczynka ż., Turczyn m., turczyn m., turecczyzna ż., turecki m., turcyzm m., tureckość ż., poturczenie n., turkizacja ż., poturczeniec mos.

 przym. turecki, turczy, turkijski, turski

 czas. turczyć

 przysł. po turecku

Wiktionary


turenia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji z głów­nym oś­rod­kiem w Tours;

Wiktionary

Tu­re­nia (fr. "To­u­ra­i­ne") – kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na we Fran­cji.

Głów­nym oś­rod­kiem i hi­sto­rycz­ną sto­li­cą Tu­re­nii jest mia­sto Tours. W cza­sie re­for­my ad­mi­ni­stra­cyj­nej Fran­cji w 1790 ob­szar daw­nej pro­win­cji To­u­ra­i­ne zo­stał po­dzie­lo­ny na de­par­ta­men­ty Indre i Loara, Loir-et-Cher i Indre. Na­zy­wa się ją czę­sto „ogro­dem Fran­cji”.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Tureńczyk mos., Turenka ż.

 przym. tureński, turoński

Wiktionary


turetycki

przy­miot­nik od: tu­re­tyzm


SJP.pl


turetyczka

ko­bie­ta cier­pią­ca na tu­re­tyzm (ze­spół To­u­ret­te'a)


SJP.pl


turetyk

osoba cier­pią­ca na tu­re­tyzm (ze­spół To­u­ret­te'a)


SJP.pl


turetyzm

wro­dzo­ne za­bu­rze­nie ne­u­ro­lo­gicz­ne, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się wy­stę­po­wa­niem licz­nych tików mo­to­rycz­nych i gło­so­wych; syn­drom To­u­ret­te'a, ze­spół To­u­ret­te'a


SJP.pl


turewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tureńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­re­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sio­strze­niec hra­bie­go, wys­mu­kły chło­pak o bla­dej, za­la­nej krwią twa­rzy, o ustach drżą­cych ze wzru­sze­nia i trwo­gi, stał bez hełmu i tar­czy w gru­pie jeźdź­ców, w któ­rych wpraw­ne oko Ber­tra­ma po stro­jach i her­bach w mig poz­na­ło Tu­reń­czy­ków.

 (1.1) In­te­li­gen­cja, z jaką Tu­reń­czyk na­pra­wiał zer­wa­ny rze­mień, uspo­ko­i­ła puł­kow­ni­ka d’Ai­gle­mont, który wró­cił do po­wo­zu prze­cią­ga­jąc się dla roz­prę­że­nia zdręt­wia­łych człon­ków (…)

 (1.1) Am­bi­cja Ga­skoń­czy­ka po­le­ga na tem (=tym), by się wybić na pier­wsze miej­sce, by bły­szczeć w to­wa­rzy­stwie i ra­do­wać się z życia. Nie widzi on świa­ta z brzyd­kiej stro­ny jak Tu­reń­czyk, prze­ciw­nie, za­chwy­ca się jego pię­knem sic..

 (1.1) Grze­gorz z Tours czuje się Tu­reń­czy­kiem, mówi o Tu­reń­czy­kach i prze­ciw­sta­wia ich miesz­kań­com Berry, Mans, Anjou, Blois itd.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turenia ż.

:: fż. Turenka ż.

 przym. tureński, turoński

Wiktionary


tureński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­re­nią, do­ty­czą­cy Tu­re­nii

 (1.2) do­ty­czą­cy Tours, zob. tu­roń­ski.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Filip Thi­ba­ult na­pi­sał nową kon­sty­tu­cję zat­wier­dzo­ną przez pa­pie­ża Ur­ba­na VIII (1568-1614). Tym samym pow­sta­ła nowa kon­gre­ga­cja zwana tu­reń­ską, która obej­mo­wa­ła 25 klasz­to­rów mę­skich i czte­ry żeń­skie.

 (1.1) W 2. po­ło­wie XVII w. roz­po­wszech­ni­ła się wśród kar­me­li­tów pol­skich re­for­ma ob­ser­wanc­ka zwana tu­reń­ską (od pro­win­cji To­u­ra­i­ne we Fran­cji) (…)

 (1.1) Tak, mało kto z ogółu wie, że ten ge­niusz, któ­re­go twór­cza myśl stała się pod­wa­li­ną za­rów­no no­wo­żyt­nej nauki jak i fi­lo­zo­fii, był z krwi i kości Fran­cu­zem, uro­dzo­nym w tej samej ziemi tu­reń­skiej, która wy­da­ła Ra­be­la­is'go i Ho­no­riu­sza Bal­za­ka.

 (1.1) Ter­min wina z Do­li­ny Loary mówi więc nie­wie­le i le­piej rzecz uści­ślać: wina nan­tej­skie, an­de­ga­weń­skie, tu­reń­skie, or­le­ań­skie czy wresz­cie wina znad środ­ko­wej Loary.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tureńczyk mos., Turenia ż.

 przym. turoński

Wiktionary


turf

daw­niej: tor wy­ści­go­wy, wy­ści­gi


SJP.pl


turfan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich Chi­nach, w re­gio­nie au­to­no­micz­nym Sin­ciang, w Kot­li­nie Tur­fań­skiej;

Wiktionary

Tur­fan (chiń. 吐魯番; pi­ny­in "Tǔlǔfán"; uj­gur­ski: تۇرپان, "Tur­pan") – mia­sto na pra­wach pre­fek­tu­ry w pół­noc­no-za­chod­nich Chi­nach, w re­gio­nie au­to­no­micz­nym Sin­ciang, w Kot­li­nie Tur­fań­skiej. Oś­ro­dek upra­wy wi­no­ro­śli.

12 kwiet­nia 2015 roku Tur­fan zo­stał pod­nie­sio­ny do rangi mia­sta na pra­wach pre­fek­tu­ry i po­więk­szo­ny o te­ry­to­rium pre­fek­tu­ry Tur­fan.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. turfański

Wiktionary


turfański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tur­fa­nem, do­ty­czą­cy Tur­fa­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turfan mrz.

Wiktionary


turfowy

→ turf


SJP.pl

Patrz:

turf

turgaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­no-za­chod­nim Ka­zach­sta­nie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tur­gaj – rzeka w Ka­zach­sta­nie
  • Tur­gaj – miej­sco­wość w Ka­zach­sta­nie
  • Pła­sko­wyż Tur­gaj­ski
  • Brama Tur­gaj­ska
  • obwód tur­gaj­ski

Wikipedia

Powiązane:

 przym. turgajski

Wiktionary


turgajski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tur­ga­jem, do­ty­czą­cy Tur­ga­ju

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turgaj mrz.

Wiktionary


turgieniewowski

taki jak u Tur­gie­nie­wa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Tur­gie­nie­wa


SJP.pl


turgor

stan jędr­no­ści ko­mór­ki; wew­nętrz­ne ci­śnie­nie ko­mór­ko­we


SJP.pl

Tur­gor – stan na­pię­cia ścia­ny ko­mór­ko­wej w wy­ni­ku dzia­ła­nia na nią ci­śnie­nia hy­dro­sta­tycz­ne­go wew­nątrz ko­mór­ki. Efek­tem tur­go­ru jest stan jędr­no­ści tka­nek ro­ślin­nych oraz moż­li­wość za­cho­wa­nia kształ­tu i sztyw­no­ści nawet tych ele­men­tów, które po­zba­wio­ne są tka­nek me­cha­nicz­nych.

Wikipedia


turgorowy

→ tur­gor


SJP.pl

Patrz:

turgor

turgowia

kan­ton w Szwaj­ca­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. nie­miec­ko­ję­zycz­ny kan­ton w pół­noc­no-wschod­niej Szwaj­ca­rii;

Wiktionary

Tur­go­wia (niem. "Thur­gau"; gsw. "Tùùrgi", "Tùùrgau"; fr. "Thur­go­vie"; wł. "Tur­go­via"; rm. "Tur­go­via"; lat. "Thur­go­via") – kan­ton w pół­noc­no-wschod­niej Szwaj­ca­rii. Jego sto­li­cą jest mia­sto Fra­u­en­feld. Ję­zy­kiem urzę­do­wym kan­to­nu jest język nie­miec­ki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: turˈɡɔ.vja, AS: turgovʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. turgowski

Wiktionary


turgowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tur­go­wią, do­ty­czą­cy Tur­go­wii, po­cho­dzą­cy z Tur­go­wii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turgowia ż.

Wiktionary


turia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na za­chod­niej Ukra­i­nie, prawy do­pływ Pry­pe­ci;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Turia – rzeka we wschod­niej Hisz­pa­nii
  • Turia – rzeka na pół­noc­no-za­chod­niej Ukra­i­nie, do­pływ Pry­pe­ci
  • Turia – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie tu­rzy­skim
  • Turia – gmina w Ru­mu­nii, w okrę­gu Co­vas­na
  • Turia – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Co­vas­na, w gmi­nie Turia
  • Turia – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Aluta, w gmi­nie Valea Mare
  • Turia – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w miej­sco­wo­ści Dzia­kow­ce, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, na Bia­ło­ru­si
  • Turja

Wikipedia


turing

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alan Mat­hi­son Tu­ring – an­giel­ski ma­te­ma­tyk
  • (10204) Tu­ring – pla­ne­to­i­da naz­wa­na jego imie­niem

Wikipedia


turion

forma przetr­wal­ni­ko­wa ro­ślin; pąk zi­mo­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tu­rion (bo­ta­ni­ka) – forma przetr­wal­ni­ko­wa ro­ślin
  • Tu­rion 64 – pro­ce­sor firmy AMD

Wikipedia


turka

1. prze­sta­rza­le:
a) koń rasy tu­rec­kiej;
b) tu­rec­ki tytoń;
2. po­tocz­nie: ak­sa­mit­ka (ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych);
3. ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny za­sło­na­ko­wa­tych; pła­chet­ka zwy­czaj­na;
4. śro­do­wi­sko­wo: sa­mo­lot linii Tur­kish Air­li­nes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Turka – ko­lo­nia wsi Li­kiec, w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Skępe
  • Turka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Do­ro­husk
  • Turka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Wólka
  • Turka (SIMC 0507101) – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Brok
  • Turka (SIMC 0507118) – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Brok
  • Turka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Ostrów Ma­zo­wiec­ka
  • Turka – przy­sió­łek wsi Zie­lon­ka, w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kol­bu­szow­skim, w gmi­nie Ra­ni­żów
  • Turka – stru­ga, prawy do­pływ Bugu woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, uj­ście w mie­ście Brok
  • Turka – stru­ga, prawy do­pływ Łęgu w woj. pod­kar­pac­kim, w po­wia­tach: rze­szow­skim, kol­bu­szow­skim
  • Turka – potok, lewy do­pływ Trze­bo­śni­cy w woj. pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie rze­szow­skim, w gmi­nach: Ka­mień, So­ko­łów Ma­ło­pol­ski, uj­ście we wsi Wólka Niedź­wiedz­ka
  • Turka – stru­ga, lewy do­pływ Wkry w woj. ma­zo­wiec­kim, w po­wia­tach: płoń­skim, no­wod­wor­skim i puł­tu­skim, po niżej uj­ścia rzeki Sony
  • Turka – dawna gmina w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim

Wikipedia

Powiązane:

 przym. turczański

Wiktionary


turkan

edre­don tur­kan - ga­tu­nek kacz­ki z wy­brze­ży pół­noc­nych mórz


SJP.pl


turkana

edre­don tur­kan - ga­tu­nek kacz­ki z wy­brze­ży pół­noc­nych mórz


SJP.pl


turkaweczka

zdrob­nie­nie od: tur­kaw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: tur­kaw­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌturkaˈvɛt͡ʃka, AS: turkavečka

Wiktionary


turkawka

ptak prze­lot­ny, po­dob­ny do go­łę­bia, wy­da­ją­cy dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce tur­kot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Strep­to­pe­lia tur­tur|ref=tak., śred­niej wiel­ko­ści ptak leśny po­dob­ny do go­łę­bia;

 (1.2) przest. młoda, miła, ale ga­dat­li­wa dziew­czy­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cza­sa­mi tylko prze­su­wał się na ho­ry­zon­cie, zaz­wy­czaj przy­gar­bio­ny, skra­da­jąc się do ja­kie­goś zwie­rza z ga­tun­ku tur­kaw­ki, ku­kuł­ki, żołny, a nawet sro­ko­sza lub trznad­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turˈkafka, AS: turkafka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szczebiotka

Wiktionary


turkiestan

mia­sto w Ka­zach­sta­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­gion w Azji Środ­ko­wej;

 (1.2) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wym Ka­zach­sta­nie;

Wiktionary

Tur­kie­stan ( ‏ترکستان‎ – do­słow­nie „kraj Tur­ków”) – część Azji Środ­ko­wej le­żą­ca po­mię­dzy Sy­be­rią na pół­no­cy a Ty­be­tem, In­dia­mi i Af­ga­ni­sta­nem na po­łud­niu, oraz Mo­rzem Ka­spij­skim na za­cho­dzie i wschod­nią Mon­go­lią i pu­sty­nią Gobi na wscho­dzie.

Tra­dy­cyj­nie roz­róż­nia się Tur­kie­stan Za­chod­ni i Wschod­ni, zwany też Chiń­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Tur­kie­sta­nie wy­róż­nia się m.in. takie re­gio­ny jak Za­rze­cze i Sied­mio­rze­cze.

 (1.2) W Tur­kie­sta­nie roz­wi­ja się prze­mysł.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. turkiestański

Wiktionary


turkiestański

przy­miot­nik od: Tur­kie­stan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tur­kie­sta­nem, do­ty­czą­cy Tur­kie­sta­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turkiestan mrz.

Wiktionary


turkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Le­on­cjusz (Tur­kie­wicz)
  • Ja­ro­sław Tur­kie­wicz
  • Anna Tur­kie­wicz-Jabł­czyń­ska
  • Wi­told Tur­kie­wicz
  • Sop­hia Tur­kie­wicz
  • Zyg­munt Tur­kie­wicz
  • Mi­chał Tur­kie­wicz
  • Paweł Tur­kie­wicz
  • Ola Tur­kie­wicz
  • Jan Tur­kie­wicz
  • Tur­ke­wycz

Wikipedia


turkieza

po­zba­wio­na rę­ka­wów su­knia o tu­rec­kim kroju, no­szo­na w osiem­na­sto­wiecz­nej Pol­sce


SJP.pl


turkijski

1. zwią­za­ny z ro­dzi­ną ludów za­miesz­ku­ją­cą te­re­ny od Sy­be­rii po Eu­ro­pę Wschod­nią;
2. ję­zy­ki tur­kij­skie - naj­licz­niej­sza po­dro­dzi­na ję­zy­ków ał­taj­skich; ję­zy­ki tu­rec­kie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do grupy ludów za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny od Sy­be­rii po Eu­ro­pę Wschod­nią (m.in. Rosję, Ka­zach­stan, Uzbe­ki­stan, Kir­giz­ję, Turk­me­nię, Azer­bej­dżan, Tur­cję), do­ty­czą­cy ich kul­tur, dzie­jów, ję­zy­ków itp.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tur­kij­ski język ka­ra­im­ski, któ­rym Ka­ra­i­mo­wie po­słu­gi­wa­li się przez stu­le­cia, za­czął tra­cić swoje zna­cze­nie od chwi­li przy­łą­cze­nia Krymu przez Rosję w 1783 r.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turcja ż., Turek mos./mrz., Turczynka ż., tureckość ż., turcyzm mrz.

 przym. turecki

 przysł. turecko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turecki

Wiktionary


turkizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­rzu­ca­nie da­ne­mu lu­do­wi lub przys­wa­ja­nie przez dany lud tu­rec­kiej kul­tu­ry, oby­cza­jów i ję­zy­ka

 (1.2) na­da­wa­nie cze­muś lub komuś cech tu­rec­kich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nieco go­rzej prze­bie­ga tur­ki­za­cja (i kur­dy­za­cja) Nie­miec; żaden z lan­dów nie od­no­to­wał je­szcze li­czeb­nej prze­wa­gi mu­zuł­ma­nów nad ka­to­li­ka­mi i pro­te­stan­ta­mi łącz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turecki mrz., Turek m., Turczynka ż., turas m., tureckość ż., sturczenie n., poturczenie n.

 przym. turecki

Wiktionary


turkm.

skrót od: turk­meń­ski


SJP.pl


turkmen

oby­wa­tel Turk­me­ni­sta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek na­ro­do­wo­ści turk­meń­skiej, miesz­ka­niec lub oby­wa­tel Turk­me­ni­sta­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturkmɛ̃n, AS: turkmẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turkmenistan mrz., turkmeński mrz., Turkmenistańczyk mos.

:: fż. Turkmenka ż., Turkmenistanka ż.

 przym. turkmeński, turkmenistański

Wiktionary


turkmenbaszy

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto por­to­we nad Mo­rzem Ka­spij­skim, w za­chod­nim Turk­me­ni­sta­nie w wi­la­je­cie bal­kań­skim;

Wiktionary

Turk­men­ba­szy ( Türkmenbaşy, daw­niej Kras­no­wodzk, "Kras­no­wodsk", Красноводск) – mia­sto w za­chod­nim Turk­me­ni­sta­nie, w wi­la­je­cie bal­kań­skim, port nad Za­to­ką Turk­men­ba­szy Morza Ka­spij­skie­go. Po­ło­żo­ne jest na wy­so­ko­ści 27 m p.p.m. W 2022 roku li­czy­ło ok. 91,7 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) hist. Krasnowodzk

Wiktionary


turkmenia

dawna nazwa Turk­me­ni­sta­nu, pań­stwa w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. Turk­me­ni­stan (zwła­szcza w okre­sie ist­nie­nia ZSRR)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. turkmeński

 rzecz. turkmeński mrz.

Wiktionary


turkmenistan

pań­stwo w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. jedno z państw w Azji Środ­ko­wej;

Wiktionary

Turk­me­ni­stan, Re­pu­bli­ka Turk­me­ni­sta­nu (turkm. Türkmenistan, Türkmenistan Re­spu­bli­ka­sy; w okre­sie ZSRR funk­cjo­no­wa­ła nazwa Turk­me­nia) – pań­stwo po­ło­żo­ne w Azji Środ­ko­wej, na pół­noc od gór Kopet-Dag, po­mię­dzy Mo­rzem Ka­spij­skim a Amu-darią. Kraj roz­cią­ga się na 1100 km od wscho­du do za­cho­du oraz na 650 km z pół­no­cy na po­łud­nie. Więk­szość miesz­kań­ców sta­no­wią Turk­me­ni. Turk­me­ni­stan gra­ni­czy z Af­ga­ni­sta­nem, Ira­nem, Uzbe­ki­sta­nem i Ka­zach­sta­nem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miesz­kań­cy Turk­me­ni­sta­nu zbun­to­wa­li się prze­ciw­ko wła­dzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌturkmɛ̃ˈɲistãn, AS: turkmẽńistãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turkmeński mrz., Turkmen mos., Turkmeńczyk mos., Turkmenka ż., Turkmenistańczyk mos., Turkmenistanka ż.

 przym. turkmeński, turkmenistański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Turkmenia

Wiktionary


turkmenistanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Turk­me­ni­sta­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turkmeński mrz., Turkmenistan mrz., Turkmenka ż.

:: fm. Turkmen mos., Turkmenistańczyk mos.

 przym. turkmeński, turkmenistański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Turkmenka

Wiktionary


turkmenistańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Turk­me­ni­sta­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turkmeński mrz., Turkmenistan mrz., Turkmen mos.

:: fż. Turkmenka ż., Turkmenistanka ż.

 przym. turkmeński, turkmenistański

Wiktionary


turkmenistański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Turk­me­ni­sta­nem, do­ty­czą­cy Turk­me­ni­sta­nu

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do Turk­me­ni­sta­nu, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Turk­me­ni­sta­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­stał ogło­szo­ny gra­fik odej­ścia na eme­ry­tu­rę turk­me­ni­stań­skich ko­biet.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tur.kmɛ.ɲisˈtaɲ.ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turkmenistańczyk mos., Turkmenistanka ż., turkmeński mrz., Turkmenistan mrz., Turkmen mos., Turkmenka ż., turkmeńskość ż., turkmenistańskość ż., turkmeński mrz.

 przym. turkmeński, antyturkmeński, antyturkmenistański, proturkmeński, proturkmenistański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turkmeński

 (2.1) turkmeński

 (3.1) turkmeński

Wiktionary


turkmenit

ka­mień ozdob­ny, od­mia­na how­li­tu


SJP.pl


turkmenka

oby­wa­tel­ka Turk­me­ni­sta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Turk­me­ni­sta­nu, przed­sta­wi­ciel­ka na­ro­du turk­meń­skie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turkˈmɛ̃ŋka, AS: turkmẽŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turkmenistan mrz., turkmeński mrz.

:: fm. Turkmen mos., Turkmenistańczyk mos.

 przym. turkmeński, turkmenistański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Turkmenistanka

Wiktionary


turkmeński

przy­miot­nik od: Turk­me­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Turk­me­nów lub do Turk­me­ni­sta­nu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Turk­me­ni­sta­nu;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turkˈmɛ̃j̃sʲci, AS: turkmẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turkmenistańczyk mos., Turkmenistanka ż., Turkmenia ż., Turkmenistan mrz., Turkmen mos., Turkmeńczyk mos., Turkmenka ż.

 przym. turkmenistański

Wiktionary


turkmeńskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem turk­meń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem turk­meń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku turk­meń­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turkˈmɛ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: turkmẽĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


turkolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tur­ko­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie tur­ko­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie tur­ko­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turkologia ż.

 przym. turkologiczny

Wiktionary


turkologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ję­zy­kach, hi­sto­rii i kul­tu­rze ludów tur­kij­skich;

Wiktionary

Tur­ko­lo­gia – nauka o ję­zy­kach, li­te­ra­tu­rach, kul­tu­rach, dzie­jach, wie­rze­niach i zwy­cza­jach ludów tur­kij­skich.

Obej­mu­je ona tra­dy­cyj­nie dwa kie­run­ki badań: z jed­nej stro­ny stu­dia nad Tur­ka­mi os­mań­ski­mi i współ­czes­ną Re­pu­bli­ką Tur­cji, z dru­giej zaś – nad wszyst­ki­mi lu­da­mi tur­kij­ski­mi. Ba­da­nia te do­ty­czą czę­sto w prak­ty­ce tylko nauk hu­ma­ni­stycz­nych, w szcze­gól­no­ści fi­lo­lo­gii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 2013 roku Za­kład Tur­ko­lo­gii przeksz­tał­cił się w Ka­te­drę Tur­ko­lo­gii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turkolog mos.

 przym. turkologiczny

Wiktionary


turkologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tur­ko­lo­gią, do­ty­czą­cy tur­ko­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turkolog mos., turkologia ż.

Wiktionary


turkolożka

→ tur­ko­log


SJP.pl

Patrz:

turkolog

turkos

strze­lec al­gier­ski


SJP.pl


turkot

od­głos, jaki wy­da­ją to­czą­ce się koła po­ja­zdu lub urzą­dze­nia bę­dą­ce w ruchu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) niski, prze­ry­wa­ny dźwięk wy­da­wa­ny przez twar­de przed­mio­ty ude­rza­ją­cych o po­wierzch­nię lub o sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za oknem ple­ba­nia­e­ba­nii roz­legł się gwał­tow­ny tur­kot kół.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. odturkotać dk., rozturkotać dk., poturkotać dk., turkotać ndk., zaturkotać dk.

 przym. turkotliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klekot, stukot, terkot; daw. tarkot

Wiktionary


turkotać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­da­wać niski, prze­ry­wa­ny dźwięk, który pow­sta­je przy ude­rza­niu twar­dych przed­mio­tów o po­wierzch­nię lub o sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez przer­wy dzień i noc jeź­dzi­ły tam małe że­laz­ne wa­go­ni­ki, tur­ko­cąc i zgrzy­ta­jąc, a przed okna­mi ster­czał cien­ki bla­sza­ny dy­mią­cy komin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turkot m.

 czas. doturkotać dk., odturkotać dk., poturkotać dk., rozturkotać dk., zaturkotać dk.

 przym. turkotliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klekotać, stukotać, terkotać; daw. tarkotać

Wiktionary


turkotliwy

wy­da­ją­cy tur­kot


SJP.pl


turkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tur­ko­wi­ce – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Werb­ko­wi­ce
  • Tur­ko­wi­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. tu­rec­kim, w gmi­nie Turek
  • Tu­ro­wi­ce – dawna gro­ma­da w pow. ko­nec­kim
  • Tur­ko­wi­ce – dawna hand­lo­wa sta­cja ko­le­jo­wa ko­lej­ki wą­sko­to­ro­wej w Tur­ko­wi­cach, w gmi­nie Werb­ko­wi­ce, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim

Wikipedia


turkowo

Tur­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Ku­ślin.

Wikipedia


turkowski

→ Turek (mia­sto w Pol­sce); tu­rec­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Tur­kow­ski – pol­ski po­li­tyk, były pre­zy­dent Łomży
  • Krzysz­tof Tur­kow­ski – pol­ski hi­sto­ryk
  • Ma­rian Tur­kow­ski – pol­ski ge­ne­rał
  • Ro­mu­ald Tur­kow­ski – pol­ski hi­sto­ryk
  • Ta­de­usz Tur­kow­ski – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


turku

1. prze­sta­rza­le:
a) koń rasy tu­rec­kiej;
b) tu­rec­ki tytoń;
2. po­tocz­nie: ak­sa­mit­ka (ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych);
3. ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny za­sło­na­ko­wa­tych; pła­chet­ka zwy­czaj­na;
4. śro­do­wi­sko­wo: sa­mo­lot linii Tur­kish Air­li­nes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na po­łud­nio­wo-za­chod­nim wy­brze­żu Fin­lan­dii;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) Ms. i W. od: Turek

Wiktionary

Turku ( Åbo) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Fin­lan­dii, u uj­ścia rzeki Au­ra­jo­ki. Sto­li­ca kraju do roku 1812 (ofi­cjal­nie od 1809), naj­star­sze mia­sto fiń­skie. Liczy ponad 197 tys. miesz­kań­ców (2022). Uni­wer­sy­tet za­ło­żo­ny w 1640 roku. Obec­nie sto­li­ca re­gio­nu Var­si­na­is-Suomi, do 2009 roku pro­win­cji Fin­lan­dia Za­chod­nia, ważny port (w 2018 ob­słu­żył 3,3 mln pa­sa­że­rów).

Wikipedia


turkucie

tur­kuć pod­ja­dek - ciem­no­brą­zo­wy owad z na­dro­dzi­ny świer­szczy


SJP.pl


turkuciowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu pro­stos­krzy­dłych, obej­mu­ją­ca ponad 100 ga­tun­ków; tur­ku­cie


SJP.pl

Tur­ku­cio­wa­te, tur­ku­cie (Gryl­lo­tal­pi­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu pro­stos­krzy­dłych (Ort­hop­te­ra) obej­mu­ją­ca 107 opi­sa­nych ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją w stre­fie umiar­ko­wa­nej i tro­pi­kal­nej ca­łe­go świa­ta. Są przy­sto­so­wa­ne do życia pod zie­mią. Typem no­men­kla­to­rycz­nym ro­dzi­ny jest "Gryl­lo­tal­pa".

Wikipedia


turkuciowaty

o ce­chach tur­ku­cio­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


turkus

ka­la­it, mi­ne­rał (uwod­nio­ny, za­sa­do­wy fos­fo­ran mie­dzi i glinu), ka­mień ozdob­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał o bar­wie nie­bie­ska­wej lub nie­bie­sko­zie­lo­nej;

 (1.2) barwa, zie­lo­ny od­cień cy­ja­nu;

Wiktionary

Tur­kus, ka­la­it – mi­ne­rał z grupy fos­fo­ra­nów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈturkus, AS: turkus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. turkusik m.

 przym. turkusowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. kalait

Wiktionary


turkusik

zdrob­nie­nie od: tur­kus


SJP.pl


turkusowoniebieski

nie­bie­ski o od­cie­niu tur­ku­so­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­bie­ski o tur­ku­so­wym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W okre­sie go­do­wym do­ro­słe samce mają tur­ku­so­wo­nie­bie­skie pod­gard­le, a kolor ich grzbie­tu staje się bar­dziej ja­skra­wo­zie­lo­ny.

Wiktionary


turkusowozielony

zie­lo­ny o tur­ku­so­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zie­lo­ny o tur­ku­so­wym od­cie­niu

Wiktionary


turkusowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tur­ku­so­we; cecha tych, któ­rzy są tur­ku­so­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. turkusowy

 przysł. turkusowo

Wiktionary


turkusowy

1. zro­bio­ny z tur­ku­sa, z tur­ku­sów, ozdo­bio­ny tur­ku­sa­mi;
2. ma­ją­cy kolor tur­ku­sa, nie­bie­ska­wo­zie­lo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jubil. miner. do­ty­czą­cy tur­ku­su, wy­ko­na­ny z tur­ku­su, zwią­za­ny z tur­ku­sem, ozdo­bio­ny tur­ku­sem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) książk. ma­ją­cy kolor nie­bie­ska­wy lub nie­bie­ska­wo­zie­lo­ny, taki jak kolor tur­ku­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Smu­kłą szyję ko­bie­ty zdo­bił sznur tur­ku­so­wych ko­ra­li.

 (2.1) Ku­pi­łem sobie tur­ku­so­wą bluzę na dzi­siej­szy wie­czór.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌturkuˈsɔvɨ, AS: turkusovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turkus mrz., turkusik mrz., turkusowość ż.

 przysł. turkusowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) niebieskawy, niebieskawozielony

Wiktionary


turkuć

tur­kuć pod­ja­dek - ciem­no­brą­zo­wy owad z na­dro­dzi­ny świer­szczy


SJP.pl


turkuśnik

tur­ku­śnik in­dyj­ski - ga­tu­nek ptaka z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl


turlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tur­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. turlać ndk.

Wiktionary


turlanka

po­tocz­nie: gra plan­szo­wa, w któ­rej rzuca się kost­ką


SJP.pl


turlać

po­tocz­nie:
1. prze­mie­szczać coś okrą­głe­go lub wal­co­wa­te­go po ja­kiejś po­wierzch­ni; to­czyć, kulać;
2. tur­lać się:
a) o ja­kimś przed­mio­cie, zwy­kle okrą­głym: prze­mie­szczać się po ja­kiejś po­wierzch­ni, obra­ca­jąc się wokół włas­nej osi; to­czyć się, kulać się;
b) o czło­wie­ku lub zwie­rzę­ciu: prze­wra­cać się w czymś lub po czymś; ta­rzać się;
c) o po­jeź­dzie: je­chać wolno, z tru­dem;
d) o czło­wie­ku: iść po­wo­li, z wy­sił­kiem


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) po­py­chać jakiś przed­miot, po­wo­du­jąc jego to­cze­nie się

cza­sow­nik zwrot­ny tur­lać się

 (2.1) obra­cać się prze­mie­szcza­jąc w po­zio­mie na po­dło­żu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Py­za­ty chłop­czyk, na oko sze­ścio­let­ni, tur­lał piłkę po ścież­ce.

 (2.1) Tur­lam się, by zejść z drogi opa­da­ją­ce­mu ciel­sku ry­czą­ce­go wie­prza, a wtedy coś ostre­go godzi mnie w bok.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turlanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) toczyć

Wiktionary


turlej

naz­wi­sko


SJP.pl

Tur­lej – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Roz­prza.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Osada skła­da­ła się z jed­ne­go go­spo­dar­stwa. Na zdję­ciach sa­te­li­tar­nych widać zarys murów ruiny.

Wikipedia


turlejewo

Tur­le­je­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ino­wroc­ław.

Wikipedia


turlejski

naz­wi­sko


SJP.pl


turli

wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca wy­so­kie dźwię­ki wy­da­wa­ne przez in­stru­ment lub ptaka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­so­łe ama­rant­ki ra­do­śnie za­ter­li­ka­ły: – Turli, turli, turli, tiur.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tirli, tirlili, tiurli, tiurrli, tiurlili, tiurrlili, tiur

Wiktionary


turliban

ro­dzaj ro­ślin z rzędu szpa­ra­gow­ców; ik­sjo­li­rion


SJP.pl

Tur­li­ban ("Ixio­li­rion") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny "Te­cop­hi­la­e­a­ce­ae" z rzędu szpa­ra­gow­ców ("Aspa­ra­ga­les"). Na­le­ży do niego pięć ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych w su­chych sied­li­skach na ob­sza­rze od Egip­tu po Azję Środ­ko­wą.

Ro­śli­ny nie mają zna­cze­nia użyt­ko­we­go. Rzad­ko tylko tur­li­ban ta­tar­ski upra­wia­ny jest jako ro­śli­na ozdob­na.

Wikipedia


turlupinada

daw­niej: kiep­ski dow­cip


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bła­ze­na­da, nie­wła­ści­wy, płyt­ki żart

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌturlupʲĩˈnada, AS: turlupʹĩnada

Wiktionary


turma

tiur­ma;
a) wię­zie­nie, areszt
b) wieża słu­żą­ca za wię­zie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wię­zie­nie, areszt

 (1.2) daw. wieża sta­no­wią­ca wię­zie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaki ja byłem głupi — mówił sobie — muszę teraz gnić w tej tur­mie, aż wresz­cie zwie­rzę­ta co chlu­bi­ły się że mnie znają za­pom­ną nawet imię Ro­pu­cha!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) więzienie

 (1.2) wieża

Wiktionary


turmalin

mi­ne­rał, bo­ro­krze­mian glinu, sodu, wap­nia, ma­gne­zu, że­la­za lub litu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: turˈmalʲĩn, AS: turmalʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. turmalinowy

Wiktionary


turmalinowy

→ tur­ma­lin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tur­ma­li­nu, zro­bio­ny z tur­ma­li­nu, zwią­za­ny z tur­ma­li­nem

Wiktionary

Patrz:

turmalin

Wymowa:

IPA: ˌturmalʲĩˈnɔvɨ, AS: turmalʹĩnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turmalin mrz.

Wiktionary


turnau

[czy­taj: tur­nał] naz­wi­sko pol­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Grze­gorz Tur­nau – pol­ski kom­po­zy­tor
  • Jan Tur­nau – pol­ski dzien­ni­karz, pi­sarz i pu­bli­cy­sta ka­to­lic­ki
  • Jerzy Tur­nau – zie­mia­nin, za­ło­ży­ciel Wyż­szych Kur­sów Zie­miań­skich
  • Józef Tur­nau – ge­ne­rał
  • Ste­fan Tur­nau – dy­dak­tyk ma­te­ma­ty­ki, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny
  • Tur­nau – gmina tar­go­wa w kraju związ­ko­wym Sty­ria, w po­wie­cie Bruck-Mürzzuschlag
  • Tur­nov – mia­sto w Cze­chach
  • Tur­nau w Trój­ce – album Grze­go­rza Tur­na­ua
  • Thur­nau

Wikipedia


turner

[czy­taj: ter­ner albo tar­ner] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tur­ner – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Mon­ta­na, w hrab­stwie Bla­i­ne
  • Tur­ner – wieś w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Are­nac
  • Tur­ner – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie An­dro­scog­gin
  • Tur­ner – mia­sto w sta­nie Ore­gon, w hrab­stwie Ma­rion
  • Tur­ner (ang. Tur­ner Town) – gmina w sta­nie Maine, w hrab­stwie An­dro­scog­gin
  • Tur­ner (ang. Tur­ner Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Are­nac
  • Tur­ner (ang. Tur­ner Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Ait­kin
  • Tur­ner (ang. Tur­ner Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Tur­ner
  • hrab­stwo Tur­ner (ang. Tur­ner Co­un­ty) – w sta­nie Ge­or­gia
  • hrab­stwo Tur­ner (ang. Tur­ner Co­un­ty) – w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa
  • Al­fred Jef­fe­ris Tur­ner – au­stra­lij­ski le­karz i le­pi­dop­te­ro­log
  • Big Joe Tur­ner – ame­ry­kań­ski muzyk

Wikipedia


turnia

ska­li­sta góra o stro­mych ścia­nach i ostrym wierz­choł­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. szczyt gór­ski o ostrym wierz­choł­ku i stro­mych ścia­nach, czę­sto odo­sob­nio­ny;

 (1.2) gw-pl|Pod­ha­le,Za­gó­rze. ostry szczyt, skał­ka o bar­dzo stro­mych bądź pio­no­wych ścia­nach

 (1.3) gw-pl|Pod­ha­le. naga skała

 (1.4) gw-pl|Ga­li­cja Wschod­nia. piw­ni­ca

Wiktionary

Tur­nia – ro­dzaj ska­li­ste­go, ostre­go szczy­tu lub skał­ki o stro­mych lub nawet pio­no­wych ścia­nach. Cha­rak­te­ry­stycz­na jest dla gór o rzeź­bie al­pej­skiej, przeksz­tał­co­nych w wy­ni­ku dzia­ła­nia lo­dow­ca, albo pow­sta­ła w ska­łach wa­pien­nych w wy­ni­ku dzia­ła­nia pro­ce­sów kra­so­wie­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­so­kie, pi­ra­mi­dal­ne szczy­ty w obrę­bie grani noszą nazwę turni. Za ty­po­wy przy­kład zlo­do­wa­co­nej turni uważa się Mat­ter­horn w Al­pach, acz­kol­wiek wzdłuż grani in­nych zlo­do­wa­co­nych gór ster­czy mnó­stwo mniej­szych turni o po­dob­nym kształ­cie.

Wiktionary


turniak

naz­wi­sko


SJP.pl


turnica

rzad­ko: tur­nia (ska­li­sta góra o stro­mych ścia­nach i ostrym wierz­choł­ku)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. ptak z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gran­da­la co­e­li­co­lor|trf=tak|ref=tak.

Wiktionary

Tur­ni­ca (598 m n.p.m.) – wy­raź­ne wznie­sie­nie w po­łud­nio­wej czę­ści Po­gó­rza Prze­my­skie­go. Znaj­du­je się w pa­śmie o cha­rak­te­rze ma­sy­wu le­śne­go, po­ło­żo­nym na po­łud­nie od Ry­bo­tycz i na za­chód od Ar­ła­mo­wa.

Wikipedia


turnicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tur­ni­cą, do­ty­czą­cy Tur­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turnica ż.

Wiktionary


turniczka

zdrob­nie­nie od: tur­nia


SJP.pl

Tur­nicz­ka – skała w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w Gó­rach Sto­ło­wych, w Su­de­tach.

Skała na­le­ży do grupy pia­skow­co­wych Or­lich Skał ( Ad­ler­ste­in) po­ło­żo­nych na po­łud­nio­wej kra­wę­dzi Szczyt­ni­ka na wy­so­ko­ści 560 m n.p.m. na po­łud­nio­wy wschód od Zamku Leśna nad do­li­ną po­to­ku By­strzy­ca Dusz­nic­ka.

Wikipedia


turniej

1. za­wo­dy, w któ­rych bie­rze udział więk­sza licz­ba dru­żyn lub za­wod­ni­ków; też: roz­gryw­ki eli­mi­na­cyj­ne o mi­strzo­stwo
2. w śred­nio­wie­czu: za­wo­dy ry­cer­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. roz­gryw­ki lub za­wo­dy spor­to­we;

 (1.2) hist. śred­nio­wiecz­ne za­wo­dy ry­cer­skie;

Wiktionary

Tur­niej (śr.-w.-niem. "tur­nei") – za­wo­dy, w któ­rych uczest­ni­czy wielu in­dy­wi­du­al­nych kon­ku­ren­tów albo ich ze­spo­łów. Na ogół mają cha­rak­ter ry­wa­li­za­cji eli­mi­na­cyj­nej w ubie­ga­niu się o mi­strzo­stwo, np. tur­niej po­e­tyc­ki, ry­cer­ski, wie­dzy, sza­cho­wy.

W spor­cie są to in­dy­wi­du­al­ne lub dru­ży­no­we roz­gryw­ki o mi­strzo­stwo, zwy­kle od­by­wa­ne we­dług re­gu­ły „każdy z każ­dym”, tj.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niem­cy i Szwe­dzi wesz­li dzi­siaj do pół­fi­na­łu tur­nie­ju piłki ręcz­nej męż­czyzn w Niem­czech.

 (1.2) Najw­cze­śniej­sze tur­nie­je po­ja­wi­ły się praw­do­po­dob­nie we Fran­cji około po­ło­wy XI wieku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturʲɲɛ̇j, AS: turʹńėi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. turniejowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konkurs, współzawodnictwo, zmagania

Wiktionary


turniejowicz

uczest­nik tur­nie­ju


SJP.pl


turniket

tur­ni­kiet;
1. drzwi obro­to­we;
2. na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne słu­żą­ce do za­ci­ska­nia tęt­nic w celu ta­mo­wa­nia krwi; ści­skacz, krę­pu­lec


SJP.pl


turnikiet

tur­ni­ket;
1. drzwi obro­to­we;
2. na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne słu­żą­ce do za­ci­ska­nia tęt­nic w celu ta­mo­wa­nia krwi; ści­skacz, krę­pu­lec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) drzwi obro­to­we

 (1.2) bram­ka obro­to­wa ze skrzy­dła­mi obra­ca­ją­cy­mi się wokół jed­nej osi, słu­żą­ca do ogra­ni­cze­nia licz­by osób prze­cho­dzą­cej przez nią jed­no­cze­śnie; ko­ło­wrót

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ber­lioz nie miał za­mia­ru dłu­żej słu­chać że­brzą­ce­go zgry­wu­sa–dy­ry­gen­ta, pod­biegł do wyj­ścia i po­ło­żył rękę na tur­ni­kie­cie.

Wiktionary


turniowate

o ce­chach tur­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Tur­nio­wa­te ("Thur­nia­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z rzędu wiech­li­now­ców. Na­le­żą tu tylko 2 ro­dza­je z 4 ga­tun­ka­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi na nie­wiel­kim ob­sza­rze w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej (Wy­ży­na Gu­jań­ska i przy­le­głe frag­men­ty Ama­zo­nii) oraz na po­łud­nio­wych krań­cach Afry­ki. Ro­śli­ny z wy­pro­sto­wa­ną bulwą ko­rze­nio­wą lub zgru­bia­łą, kan­cia­stą ło­dy­gą. Li­ście cha­rak­te­ry­stycz­ne jak na przed­sta­wi­cie­li wiech­li­now­ców – ząb­ko­wa­ne wzdłuż brze­gu.

Wikipedia


turniowaty

o ce­chach tur­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


turniowy

→ tur­nia


SJP.pl

Patrz:

turnia

turnips

rzepa o cha­rak­te­ry­stycz­nym wy­dłu­żo­nym ko­rze­niu


SJP.pl


turniura

1. pod­kład ze sztyw­nych fal­ban pod­trzy­mu­ją­cy dra­pe­rie i tren;
2. su­knia o takim pod­kła­dzie


SJP.pl

Tur­niu­ra, "tiur­niu­ra, cul de Paris" (fr. "to­ur­nu­re") – sto­so­wa­ny głów­nie w dru­giej po­ło­wie XIX wieku ele­ment sukni, pod­kre­śla­ją­cy tył bio­der i na­da­ją­cy ko­bie­cej syl­wet­ce kształt li­te­ry S.

Ko­pu­la­sty kształt spód­ni­cy za­czął zmie­niać się w po­ło­wie lat 60.

Wikipedia


turniurowy

przy­miot­nik od: tur­niu­ra


SJP.pl


turno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Turno – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. par­czew­skim, w gmi­nie Sos­no­wi­ca
  • Turno – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Bia­ło­brze­gi
  • Turno-Osada – osada w woj. lu­bel­skim, w pow. par­czew­skim, w gmi­nie Sos­no­wi­ca
  • Turno – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w la­tach 1867–1927 na Lu­bel­szczyź­nie
  • Turno – wieś w gmi­nie Šentjur
  • Adam Turno – ofi­cer WP, pa­mięt­ni­karz (1775-1851)
  • Ka­zi­mierz Turno – ge­ne­rał WP (1778-1817)
  • Karol Turno – ge­ne­rał WP (1788-1860)
  • Lud­wik Turno – ge­o­log (1823-1899)
  • Ste­fan Turno – sta­ro­sta pie­trzy­kow­ski (1753-1820)
  • Wie­sław Turno – fo­to­graf (ur. 1953)
  • Zyg­munt Turno – pod­sto­li ka­li­ski, stol­nik poz­nań­ski (1698-1761)

Wikipedia


turnszuły

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. te­ni­sów­ki

Wiktionary


turntablism

[czy­taj: tern­tej­blizm] po­słu­gi­wa­nie się gra­mo­fo­nem po­przez two­rze­nie skre­czów i be­a­tów na pły­cie wi­ny­lo­wej


SJP.pl


turntablista

[czy­taj: tern­tej­bli­sta] osoba po­słu­gu­ją­ca się gra­mo­fo­nem po­przez two­rze­nie scrat­chy i be­a­tów na pły­cie wi­ny­lo­wej


SJP.pl


turntablistka

→ turn­ta­bli­sta


SJP.pl

Patrz:

turntablista

turntablizm

1. kie­ru­nek mu­zycz­ny trak­tu­ją­cy gra­mo­fon jako peł­no­praw­ny in­stru­ment;
2. sztu­ka po­słu­gi­wa­nia się gra­mo­fo­nem po­przez two­rze­nie scrat­chy i be­a­tów na pły­cie wi­ny­lo­wej


SJP.pl

Turn­ta­blizm (ang. "Turn­ta­blism") – forma po­słu­gi­wa­nia się gra­mo­fo­nem po­przez two­rze­nie scrat­chy i beat jug­glin­gów (tech­ni­ka żon­gler­ki be­a­tem) na pły­cie wi­ny­lo­wej. Osoba zaj­mu­ją­ca się turn­ta­bliz­mem to turn­ta­bli­sta.

Turn­ta­blizm wy­wo­dzi się bez­poś­red­nio z kul­tu­ry hip-ho­po­wej i jest jed­nym z jej czte­rech pod­sta­wo­wych ele­men­tów (po­zo­sta­łe to: rap, bre­ak­dan­ce, graf­fi­ti).

Wikipedia


turnus

1. czas trwa­nia jed­nej tury wcza­sów, ko­lo­nii, obozu, kursu itp.;
2. grupa osób uczest­ni­czą­ca w ta­kiej turze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) grupa osób uczest­ni­czą­ca w tur­nu­sie

Wiktionary

Tur­nus – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej i rzym­skiej, wład­ca Ru­tu­lów.

La­wi­nia zo­sta­ła mu obie­ca­na przez matkę, ale oj­ciec miał wobec niej inne za­mia­ry i dał rękę córki Ene­a­szo­wi. Wobec tego Tur­nus ze­brał woj­sko, by ode­przeć Ene­a­sza. Gdy bitwa przy­bra­ła nie­po­myśl­ny bieg dla Ru­tu­lów, Tur­nus wyz­wał Ene­a­sza na po­je­dy­nek, w któ­rym zo­stał przez niego za­bi­ty.

Wikipedia


turo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: tura

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Turo – ko­lo­nia w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Su­praśl
  • Turo – osada leśna w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Su­praśl
  • Turo, pse­u­do­nim Art­hu­ra Ro­che­sa

Wikipedia


turobin

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Tu­ro­bin – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bił­go­raj­skim, w miej­sko-wiej­skiej gmi­nie Tu­ro­bin. Leży w za­chod­niej czę­ści Pa­do­łu Za­moj­skie­go nad Porem. Jest sie­dzi­bą pa­ra­fii św. Do­mi­ni­ka w Tu­ro­bi­nie oraz oś­rod­kiem usłu­go­wym dla oko­licz­nych te­re­nów wiej­skich.

Wikipedia


turobinianin

miesz­ka­niec Tu­ro­bi­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


turobinianka

miesz­kan­ka Tu­ro­bi­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


turobiński

przy­miot­nik od: Tu­ro­bin


SJP.pl


turobowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­ro­bo­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łódz­ki wschod­nim, w gmi­nie Ko­lusz­ki
  • Tu­ro­bo­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. raw­skim, w gmi­nie Sad­ko­wi­ce

Wikipedia


turobów

Tu­ro­bów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Czer­nie­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


turodzic

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. czło­wiek uro­dzo­ny w danym miej­scu

Wiktionary


turon

środ­ko­we pię­tro epoki kredy gór­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. drugi wiek póź­nej kredy, trwa­ją­cy 93,5 – 89,3 mi­lio­nów lat temu;

Wiktionary

Turon (ang. "Tu­ro­nian")

Stra­to­typ dol­nej gra­ni­cy tu­ro­nu znaj­du­je się w prze­ko­pie ko­le­jo­wym przy za­po­rze na rzece Ar­kan­sas koło Pu­e­blo (Ko­lo­ra­do, USA). Gra­ni­ca opar­ta jest na pier­wszym po­ja­wie­niu się amo­ni­ta "Wa­ti­no­ce­ras de­vo­nen­se" Wright et Ken­ne­dy, 1981.

Nazwa po­cho­dzi od pro­win­cji Tu­re­nia we Fran­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈturɔ̃n, AS: turõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. turoński

Wiktionary


turoneński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zob. tu­roń­ski.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy w roku 1250 król z reszt­ka­mi swej armii wzię­ty zo­stał do nie­wo­li, suł­tan Egip­tu za­żą­dał okupu w wy­so­ko­ści 500 000 fun­tów tu­ro­neń­skich, co rów­na­ło się mi­lio­no­wi zło­tych bi­zan­tów.

 (1.1) Po szcze­gó­ło­wym zba­da­niu pro­we­nien­cji każ­de­go z ko­dek­sów na pod­sta­wie do­stęp­ne­go ma­te­ria­łu, okre­śla­my całą tę grupę mia­nem re­dak­cji iryj­sko-tu­ro­neń­skiej.

 (1.1) Poz­wo­li­łem sobie po­ło­żyć na­cisk na za­i­mek „tego", gdyż także i Grze­gorz tu­ro­neń­ski Sy­ka­riu­sza wy­mie­nia, ale in­ne­go: za­mor­do­wa­ne­go chyba o całe po­ko­le­nie wcze­śniej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tours n.

 przym. turoński

Wiktionary


turoniek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gwara. zdrobn. od turoń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turoń mzw., turzyca ż.

 przym. turzy

Wiktionary


turosieński

przy­miot­nik od: Tu­rośń Ko­ściel­na


SJP.pl


turoski

przy­miot­nik od: Tu­rośl


SJP.pl


turostowo

Tu­ro­sto­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Kisz­ko­wo.

W la­tach 1954–1958 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Tu­ro­sto­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Kisz­ko­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


turostówko

Tu­ro­stów­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Kisz­ko­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


turoszowianin

miesz­ka­niec Tu­ro­szo­wa


SJP.pl


turoszowianka

miesz­kan­ka Tu­ro­szo­wa


SJP.pl


turoszowski

przy­miot­nik od: Tu­ro­szów


SJP.pl


turoszów

dziel­ni­ca Bo­ga­ty­ni


SJP.pl

Tu­ro­szów (do 1945 Türchau, Der­chow) – dziel­ni­ca Bo­ga­ty­ni (od 1973) w Kot­li­nie Tu­ro­szow­skiej (wo­je­wództ­wo dol­no­ślą­skie); nie­wiel­ka osada i sta­cja ko­le­jo­wa Tu­ro­szów.

Oś­ro­dek prze­my­sło­wy na ob­sza­rze Tu­ro­szow­skie­go Za­głę­bia Węgla Bru­nat­ne­go; kom­bi­nat gór­ni­czo-ener­ge­tycz­ny Turów obej­mu­ją­cy 2 ko­pal­nie od­kryw­ko­we i drugą co do wiel­ko­ści w Pol­sce elek­trow­nię ciepl­ną Turów.

Wikipedia


turowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­ro­wa

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Tu­ro­wa, uro­dzo­na w Tu­ro­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turów mrz.

:: fż. turowianka ż.

 przym. turowski

Wiktionary


turowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­ro­wa

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Tu­ro­wa, uro­dzo­na w Tu­ro­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turów mrz.

:: fm. turowianin mos.

 przym. turowski

Wiktionary


turowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­ro­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Ja­sie­niec
  • Tu­ro­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Kon­stan­cin-Je­zior­na
  • Tu­ro­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Fał­ków
  • Tu­ro­wi­ce – dawna gro­ma­da w pow. ko­nec­kim

Wikipedia


turowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Tu­ro­wicz
  • Jerzy Tu­ro­wicz
  • Jerzy Tu­ro­wicz (aktor)
  • Wła­dy­sław Tu­ro­wicz
  • Zofia Tu­ro­wicz

Wikipedia


turowiec

czło­nek TUR-u (To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Ro­bot­ni­cze­go); TUR-owiec


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­ro­wiec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Woj­sła­wi­ce
  • Tu­ro­wiec – osada w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Brusy
  • Tu­ro­wiec – dawna gro­ma­da w pow. chełm­skim
  • Tu­ro­wiec – wieś w re­jo­nie mież­du­rie­czeń­skim ob­wo­du wo­ło­godz­kie­go

Wikipedia


turowo

→ tura, np. gra tu­ro­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­ro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bra­niec
  • Tu­ro­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gmi­nie Wieczf­nia Ko­ściel­na
  • Tu­ro­wo – część wsi Nowy Pod­leck w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Bul­ko­wo
  • Tu­ro­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przas­ny­skim, w gmi­nie Czer­ni­ce Bo­ro­we
  • Tu­ro­wo – osada leśna w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Gró­dek
  • Tu­ro­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • Tu­ro­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Ka­li­no­wo
  • Tu­ro­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ni­dzic­kim, w gmi­nie Ko­zło­wo
  • Tu­ro­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. pi­skim, w gmi­nie Pisz
  • Tu­ro­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Pnie­wy
  • Tu­ro­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Szcze­ci­nek
  • Tu­ro­wo – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Szcze­ci­nek

Wikipedia


turowość

→ tu­ro­wy


SJP.pl

Patrz:

turowy

turowski

→ TUR; TUR-owski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tu­ro­wa, zwią­za­ny z Tu­ro­wem

Wiktionary

Tu­row­ski (forma żeń­ska: Tu­row­ska; licz­ba mnoga: Tu­row­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 5565 osób.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Turów mrz., turowianin mos., turowianka ż.

Wiktionary


turowy

→ tura, np. gra tu­ro­wa


SJP.pl

Tu­ro­wy – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ple­szew­skim, w gmi­nie Ple­szew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

Wikipedia


turoń

ko­lęd­nik prze­bra­ny za ro­ga­te zwie­rzę; kła­pacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lud. po­stać ro­ga­te­go zwie­rzę­cia od­gry­wa­na pod­czas lu­do­wych obrzę­dów bo­żo­na­ro­dze­nio­wych;

 (1.2) lud. lu­do­wy rek­wi­zyt ko­lę­do­wy w po­sta­ci kła­pią­ce­go py­skiem łba

Wiktionary

Turoń – masz­ka­ra przed­sta­wia­ją­ca ro­ga­te, czar­ne i wło­cha­te zwie­rzę z kła­pią­cą pa­szczą, wy­stę­pu­ją­ce w wi­do­wi­skach obrzę­do­wych ludu pol­skie­go w okre­sie od Bo­że­go Na­ro­dze­nia do Wiel­ka­no­cy.

Osoba od­gry­wa­ją­ca tu­ro­nia przy­kry­wa­ła się derką, płach­tą lub skórą ba­ra­nią, przed sobą trzy­ma­jąc za­mon­to­wa­ny na dłu­gim pa­ty­ku drew­nia­ny łeb byka z kła­pią­cą szczę­ką, ro­ga­mi (cza­sem praw­dzi­wy­mi – byd­lę­cy­mi, kiedy in­dziej drew­nia­ny­mi), obi­tym skórą kró­li­ka lub in­ne­go zwie­rzę­cia(np. ba­ra­ni ko­żuch).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cza­sa­mi turoń mógł być pro­wa­dzo­ny na sznur­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tur mzw./mrz., Tur mzw./mrz., turzyca ż.

:: zdrobn. turoniek mzw.

 przym. turzy, turzycowy

Wiktionary


turoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tours, do­ty­czą­cy Tours

 (1.2) geol. zwią­za­ny z tu­ro­nem, do­ty­czą­cy tu­ro­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1266 roku w Tours Lud­wik IX Świę­ty za­czął wy­bi­jać gro­sze tu­roń­skie o wadze 4,2 grama i równe 12 de­na­rom, które zna­la­zły na­śla­dow­ców w kra­jach są­sied­nich i Eu­ro­pie Środ­ko­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tours n., Turenia ż., Tureńczyk mos., Turenka ż., turon mrz.

 przym. tureński, turoneński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tureński, daw. turoneński

Wiktionary


turośl

nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­rośl – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. kol­neń­skim, sie­dzi­ba gminy Tu­rośl
  • Tu­rośl – osada leśna w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie kol­neń­skim, w gmi­nie Tu­rośl
  • Tu­rośl – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. pi­skim, w gmi­nie Pisz
  • Tu­rośl – gmina z sie­dzi­bą w Tu­ro­śli
  • Tu­rośl – gro­ma­da w po­wie­cie kol­neń­skim, z sie­dzi­bą w Tu­ro­śli
  • Tu­rośl – gro­ma­da w po­wie­cie pi­skim, z sie­dzi­bą w Tu­ro­śli
  • Tu­rośl – zlik­wi­do­wa­ny wą­sko­to­ro­wy ko­le­jo­wy przy­sta­nek oso­bo­wy w Tu­ro­śli, w wo­je­wództ­wie pod­la­skim

Wikipedia


turpista

przed­sta­wi­ciel tur­piz­mu


SJP.pl


turpistka

przed­sta­wi­ciel­ka, zwo­len­nicz­ka tur­piz­mu


SJP.pl


turpistyczny

do­ty­czą­cy tur­piz­mu, tur­pi­stów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do tur­piz­mu albo tur­pi­sty; ma­ją­cy wy­wo­łać odra­zę, od­czu­cie brzy­do­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turpista mos., turpistka ż., turpizm mrz.

 przysł. turpistycznie

Wiktionary


turpizm

za­bieg li­te­rac­ki po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu do ut­wo­ru ele­men­tów brzy­do­ty w celu wy­wo­ła­nia szoku este­tycz­ne­go; kult brzy­do­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. szt. za­bieg po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu do ut­wo­ru ele­men­tów brzy­do­ty w celu wy­wo­ła­nia szoku este­tycz­ne­go;

Wiktionary

Tur­pizm ( tur­pis „brzyd­ki”) – za­bieg li­te­rac­ki po­le­ga­ją­cy na wpro­wa­dze­niu do ut­wo­ru ele­men­tów brzy­do­ty w celu wy­wo­ła­nia szoku este­tycz­ne­go. Ten­den­cja wy­stę­pu­ją­ca w niek­tó­rych kie­run­kach po­e­tyc­kich 2. po­ło­wy XX wieku, któ­rej cechą jest an­ty­e­ste­tyzm i swo­i­sty kult brzy­do­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W to­czą­cych się dy­sku­sjach o po­ez­ji trwa dwu­głos — oskar­że­nia i obro­ny; oskar­że­nia o „her­me­tyzm”, o „tur­pizm”, czyli — spro­wadź­my rzecz do wła­ści­wych wy­mia­rów — prze­wa­gę szo­ku­ją­cych środ­ków ek­spre­sji nad za­spo­ko­je­niem dość po­wszech­ne­go po­szu­ki­wa­nia „har­mo­nii” czy este­tycz­nej kắthărsis​.

 (1.1) Spór mię­dzy tur­piz­mem a kla­sy­cyz­mem ma cha­rak­ter ak­sjo­lo­gicz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturpʲism̥, AS: turpʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turpista mos., turpistka ż., turpistyczność ż.

 przym. turpistyczny

 przysł. turpistycznie

Wiktionary


turski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. tu­rec­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Tur­ski (1943-2013) – dzien­ni­karz
  • Cze­sław Tur­ski (1919-2000) – kar­dio­chi­rurg
  • Fe­liks Paweł Tur­ski (1729-1800) – bi­skup
  • Jan Kanty Tur­ski (1832-1870) – poeta
  • Jan Tur­ski (1940-2016) – po­li­tyk
  • Józef Klej­not-Tur­ski (1889-1958) – ka­pi­tan że­glu­gi wiel­kiej
  • Józef Szczęs­ny Tur­ski (1883-1955) – che­mik
  • Józef Tur­ski (1900-1986) – ge­ne­rał
  • Kaya Tur­ski (ur. 1988) – nar­ciar­ka ka­na­dyj­ska
  • Łu­kasz Tur­ski (ur. 1943) – fizyk
  • Mar­cin Tur­ski (ur. 1973) – kie­row­ca
  • Ma­rian Tur­ski (1926-2025) – hi­sto­ryk, dzien­ni­karz

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtursʲci, AS: tursʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turecki mrz., Turcja ż., Turczynka ż., Turek mos.

 przym. turecki, turczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turczy

Wiktionary


tursko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tur­sko – je­zio­ro na Wy­so­czyź­nie Po­la­now­skiej w pow. by­tow­skim
  • Tur­sko – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Cięż­ko­wi­ce
  • Tur­sko – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • Tur­sko – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ple­szew­skim, w gmi­nie Go­łu­chów
  • Tur­sko – ko­lo­nia wsi Jó­ze­fów w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Du­bien­ka
  • Tur­sko – dawna gro­ma­da w woj. poz­nań­skim
  • Tur­sko – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie sto­liń­skim
  • Tur­sko – wieś w kraju środ­ko­wo­cze­skim w po­wie­cie Praga-Za­chód
  • Tur­sko Małe, Tur­sko Małe-Ko­lo­nia, Tur­sko Wiel­kie

Wikipedia


turuchan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, lewy do­pływ Je­ni­se­ju;

Wiktionary

Tu­ru­chan ( Турухан) – rzeka w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, lewy do­pływ Je­ni­se­ju.

Dłu­gość rzeki wy­no­si 639 km. Po­wierzch­nia do­rze­cza obej­mu­je 35 800 km². Bie­rze po­czą­tek ze źró­dła na Ni­zi­nie Za­chod­nio­sy­be­ryj­skiej i jest za­si­la­na głów­nie przez opady de­szczu i śnie­gu.

Wikipedia


turyla

na­czy­nie do prze­cho­wy­wa­nia i tran­spor­tu sub­stan­cji żrą­cych


SJP.pl


turyn

mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich Wło­szech nad rzeką Pad; sto­li­ca Pie­mon­tu;

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja we Wło­szech z oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym w Tu­ry­nie (1.1);

Wiktionary

Turyn ( To­ri­no) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich Wło­szech, przy uj­ściu rzeki Dora Ri­pa­ria do rzeki Pad, na przed­gó­rzu Alp Za­chod­nich. Jest sto­li­cą re­gio­nu Pie­mont. Pa­tro­nem mia­sta jest św. Jan Chrzci­ciel (jego świę­to ob­cho­dzo­ne 24 czerw­ca).

Turyn jest naj­waż­niej­szym po Me­dio­la­nie oś­rod­kiem go­spo­dar­czo-kul­tu­ral­nym pół­noc­nych Włoch.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nazwa mia­sta Turyn po­cho­dzi od cel­tyc­kie­go słowa „tau” oz­na­cza­ją­ce­go góry.

 (1.1) Jan Bosko zmarł w 1888 w Tu­ry­nie.

 (1.1) War­sza­wa jest jed­nym z miast part­ner­skich Tu­ry­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈturɨ̃n, AS: turỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turyńczyk mos., turyńczyk m., turynka ż.

 przym. turyński

Wiktionary


turyngeński

→ Tu­ryn­gia (kra­i­na hi­sto­rycz­na i kraj związ­ko­wy w Niem­czech); tu­ryń­ski, tu­ryn­gij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­ryn­gią, do­ty­czą­cy Tu­ryn­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turyngia ż., Turyngijka ż., Turyńczyk mos., Turynka ż.

 przym. turyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) turyński

Wiktionary


turyngia

1. kraj związ­ko­wy w Niem­czech;
2. dawna nie­miec­ka kra­i­na hi­sto­rycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) adm. geogr. kraj związ­ko­wy w Re­pu­bli­ce Fe­de­ral­nej Nie­miec ze sto­li­cą w Er­fur­cie;

 (1.2) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wych Niem­czech

Wiktionary

Tu­ryn­gia ( Fre­i­sta­at Thüringen – Wolny Kraj Tu­ryn­gia) – jeden z 16 kra­jów związ­ko­wych Nie­miec. Sto­li­cą oraz naj­więk­szym mia­stem jest Er­furt.

Ob­szar Tu­ryn­gii w la­tach 1949–1990 wcho­dził w skład Nie­miec­kiej Re­pu­bli­ki De­mo­kra­tycz­nej. Zo­sta­ła odt­wo­rzo­na jako kraj związ­ko­wy w 1990 roku po zjed­no­cze­niu Nie­miec.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­my­ślał o tych, któ­rzy mu­sie­li zgi­nąć z bez­sil­no­ści, wspom­niał, jak świę­ta Elż­bie­ta, kiedy żyła je­szcze na ziemi, ona, świę­ta jego domu i jego dzie­ciń­stwa, szla­chet­na księż­na Tu­ryn­gii, wy­so­ko zna­mie­ni­ta pani, sama cho­dzi­ła w na­ju­boż­sze miej­sca i przy­no­si­ła cho­rym po­cie­sze­nie i odś­wie­że­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɨ̃ŋʲɟja, AS: turỹŋʹǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turyńczyk mos., Turynka ż., Turyngijczyk mos., Turyngijka ż.

 przym. turyngeński, turyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Wolny Kraj Turyngia

Wiktionary


turyngijka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­ryn­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turyngia ż.

:: fm. Turyngijczyk mos.

 przym. turyngeński, turyński

Wiktionary


turyngijski

→ Tu­ryn­gia (kra­i­na hi­sto­rycz­na i kraj związ­ko­wy w Niem­czech); tu­ryń­ski, tu­ryn­geń­ski


SJP.pl


turyngit

mi­ne­rał z grupy chlo­ry­tów, gli­no­krze­mian że­la­za


SJP.pl

Tu­ryn­git – zło­żo­ny mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów że­la­za, ma­gne­zu i glinu, z grupy chlo­ry­tów że­la­zi­stych. Od­mia­na sza­mo­zy­tu.

Nazwa mi­ne­ra­łu wiąże się z nie­miec­ką Tu­ryn­gią, w któ­rej mi­ne­rał ten od­kry­to i tam­tej­sze okazy po raz pier­wszy opi­sa­no.

Wikipedia


turyngski

1. ja­rząb tu­ryng­ski - ga­tu­nek ja­rzę­bu z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych, drze­wo ozdob­ne do­ra­sta­ją­ce do około 5 me­trów wy­so­ko­ści o zwar­tej, po­cząt­ko­wo stoż­ko­wa­tej, na­stęp­nie ja­jo­wa­tej ko­ro­nie;
2. dawny przy­miot­nik od: Tu­ryn­gia; tu­ryn­geń­ski, tu­ryń­ski


SJP.pl


turynka

miesz­kan­ka Tu­ry­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tu­ry­nu

Wiktionary

Tu­ryn­ka (ukr. Туринка) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie lwow­skim (wcze­śniej w re­jo­nie żół­kiew­skim).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tuˈrɨ̃nka, AS: turỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turyn mrz.

:: fm. turyńczyk mos.

 przym. turyński

Wiktionary


turyst.

skrót od: tu­ry­sty­ka


SJP.pl


turysta

osoba upra­wia­ją­ca tu­ry­sty­kę, wę­dru­ją­ca, zwła­szcza pie­szo; wę­dro­wiec, po­dróż­nik, pie­chur, wę­drow­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba upra­wia­ją­ca tu­ry­sty­kę

Wiktionary

Tu­ry­sta – osoba, która po­dró­żu­je do innej miej­sco­wo­ści poza swoim sta­łym miej­scem po­by­tu na okres nie­prze­kra­cza­ją­cy 12

mie­się­cy, dla któ­rej celem po­dró­ży nie jest pod­ję­cie sta­łej pracy w od­wie­dza­nej miej­sco­wo­ści i która ko­rzy­sta z noc­le­gu przy­najm­niej przez jedną noc.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasz ku­rort od­wie­dza co roku mnó­stwo tu­ry­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɨsta, AS: turysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turystyka ż.

:: fż. turystka ż.

 przym. turystyczny

 przysł. turystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) globtroter, zwiedzający

Wiktionary


turystka

→ tu­ry­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która po­dró­żu­je dla przy­jem­no­ści

Wiktionary

Patrz:

turysta

Przykłady

 (1.1) Ro­zba­wio­na tu­ryst­ka przez nie­u­wa­gę upu­ści­ła apa­rat fo­to­gra­ficz­ny do wody.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɨstka, AS: turystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turystyka ż.

:: fm. turysta m.

 przym. turystyczny

 przysł. turystycznie

Wiktionary


turystyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tu­ry­stycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turystyk mrz., turystyka ż., turysta m., turystka ż.

 przym. turystyczny

 przysł. turystycznie

Wiktionary


turystyczny

→ tu­ry­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tu­ry­sty­ką lub tu­ry­sta­mi

Wiktionary

Patrz:

turystyka

Przykłady

 (1.1) W re­gio­nach eko­tu­ry­stycz­nych są nie­zbęd­ne wy­po­ży­czal­nie oraz ser­wi­sy sprzę­tu tu­ry­stycz­ne­go i spor­to­we­go (ro­we­rów, nart bie­go­wych i tu­ry­stycz­nych, ka­ja­ków i in­ne­go sprzę­tu wod­ne­go).

 (1.1) W Gre­cji ważną ga­łę­zią go­spo­dar­ki jest rynek tu­ry­stycz­ny.

 (1.1) Na te­go­rocz­ne wa­ka­cje ku­pi­łem sobie nowy tu­ry­stycz­ny ple­cak i na­miot oraz małą, tu­ry­stycz­ną ku­chen­kę ga­zo­wą.

 (1.1) Na 95 po­cią­gów tu­ry­stycz­nych za­pla­no­wa­nych w 2016 roku aż 12 po­je­cha­ło od 16 do 19 kwiet­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌturɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: turystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turystyk mrz., turystyka ż., turysta m., turystka ż., turystyczność ż.

 przysł. turystycznie

Wiktionary


turystyfikacja

śro­do­wi­sko­wo: zmia­ny w sfe­rze pu­blicz­nej spo­wo­do­wa­ne po­trze­ba­mi tu­ry­stów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. urb. tu­ryst. pro­ces, w któ­rym prze­strzeń (naj­czę­ściej miej­ska) zo­sta­je sil­nie pod­po­rząd­ko­wa­na po­trze­bom tu­ry­stów, co pro­wa­dzi do zmian spo­łecz­nych, eko­no­micz­nych i kul­tu­ro­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­sta szcze­gól­nie dot­knię­te tu­ry­sty­fi­ka­cją to We­ne­cja, Bar­ce­lo­na, Am­ster­dam czy Du­brow­nik.

Wiktionary


turystyk

śro­do­wi­sko­wo: mo­to­cykl tu­ry­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mot. mo­to­cykl tu­ry­stycz­ny, zwy­kle wy­po­sa­żo­ny w wy­god­ne sie­dze­nie, duże owiew­ki i szyby, po­jem­ny bak oraz kon­struk­cję umoż­li­wia­ją­cą jazdę w po­sta­wie wy­pro­sto­wa­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sprze­dam spor­to­we ka­wa­sa­ki lub za­mie­nię na jakiś tu­ry­styk.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turystyka ż., turysta m., turystka ż., turystyczność ż., turyzm m., tura ż., antyturystyka ż., agroturystyka ż.

 przym. turystyczny, antyturystyczny, agroturystyczny

 przysł. turystycznie

Wiktionary


turystyka

śro­do­wi­sko­wo: mo­to­cykl tu­ry­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ja­zdy poza miej­sce za­miesz­ka­nia w ce­lach kra­joz­naw­czych lub wy­po­czyn­ko­wych;

 (1.2) przen. wy­ja­zdy poza miej­sce za­miesz­ka­nia w ce­lach nie zwią­za­nych z wy­po­czyn­kiem

Wiktionary

Tu­ry­sty­ka – zja­wi­sko prze­strzen­nej ruch­li­wo­ści ludzi, które zwią­za­ne jest z do­bro­wol­ną zmia­ną miej­sca po­by­tu, śro­do­wi­ska i rytmu życia. Obej­mu­je ca­łoksz­tałt sto­sun­ków i zja­wisk zwią­za­nych z ru­chem tu­ry­stycz­nym. Naj­czę­ściej spo­ty­ka­ną de­fi­ni­cją tu­ry­sty­ki są na­stę­pu­ją­ce słowa: „Tu­ry­sty­ka obej­mu­je ogół czyn­no­ści osób, które po­dró­żu­ją i prze­by­wa­ją w ce­lach wy­po­czyn­ko­wych, służ­bo­wych lub in­nych nie dłu­żej niż rok bez przer­wy poza swoim co­dzien­nym oto­cze­niem”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tu­ry­sty­ka to moja pasja i szan­sa do dal­szej sa­mo­re­a­li­za­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɨstɨka, AS: turystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turystyk mrz., turysta m., turystka ż., turystyczność ż., turyzm m.

 przym. turystyczny

 przysł. turystycznie

Wiktionary


turyt

ro­dzaj be­to­nu au­to­kla­wi­zo­wa­ne­go o jed­no­rod­nej struk­tu­rze mi­kro­po­ro­wa­tej; mi­kro­po­ryt


SJP.pl


turyzm

ogół za­gad­nień zwią­za­nych z tu­ry­sty­ką


SJP.pl


turyńczyk

miesz­ka­niec Tu­ry­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tu­ry­nu lub męż­czyz­na po­cho­dzą­cy z Tu­ry­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To­le­ran­cja tu­ryń­czy­ków tłu­ma­czy się być może oso­bli­wą dwu­to­ro­wo­ścią myśli i wy­o­braź­ni ludzi Ba­ro­ku, ich za­mi­ło­wa­niu do an­ty­tez i kon­tra­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: turỹĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Turyn m.

:: fż. turynka ż.

 przym. turyński

Wiktionary


turyński

1. → Turyn (mia­sto we Wło­szech);
2. → Tu­ryn­gia (kra­i­na hi­sto­rycz­na i kraj związ­ko­wy w Niem­czech); tu­ryn­geń­ski, tu­ryn­gij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Tu­ry­nu, zwią­za­ny z Tu­ry­nem, wy­wo­dzą­cy się z Tu­ry­nu

 (1.2) zwią­za­ny z Tu­ryn­gią, do­ty­czą­cy Tu­ryn­gii, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Tu­ryn­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od 1578 w ka­te­drze w Tu­ry­nie prze­cho­wy­wa­ny jest całun tu­ryń­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈrɨ̃j̃sʲci, AS: turỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. Turyn m., turyńczyk m., turynka ż.

 (1.2)

 rzecz. Turyngia ż.

 przym. turyngeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) turyngeński

Wiktionary


turznica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Turz­ni­ca – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gmi­nie Ostró­da
  • Turz­ni­ca – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. po­lic­kim, w gmi­nie Po­li­ce
  • Turz­ni­ca – dawna sta­cja ko­le­jo­wa w Turz­ni­cy, w po­wie­cie ostródz­kim

Wikipedia


turzno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Turz­no – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. alek­san­drow­skim, w gmi­nie Ra­cią­żek
    • Turz­no Ku­jaw­skie – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w ww. wsi
  • Turz­no – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Ły­so­mi­ce
  • Turz­no – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w la­tach 1934–1954 w woj. po­mor­skim/byd­go­skim
  • Turz­no – dawna gro­ma­da w pow. to­ruń­skim
  • Turz­no – przy­sta­nek ko­le­jo­wy z po­ste­run­kiem od­ga­łęź­nym i ła­dow­nią w Turz­nie, w po­wie­cie to­ruń­skim

Wikipedia


turzy

przy­miot­nik od tur


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do tura

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do tura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tur mzw./mrz., Tur mzw./mrz., turoniek mzw., turoń mzw., turzyca ż., turzycowate nmos.

 przym. turzycowy

Wiktionary


turzyca

1. ro­śli­na o trój­gra­nia­stych ło­dy­gach, po­dob­na do trawy;
2. sa­mi­ca tura;
3. sierść za­ją­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Carex|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ci­bo­ro­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dzi­ny tu­rzy­ca (1.1)

 (1.3) zool. sa­mi­ca tura le­śne­go

 (1.4) łow. za­ję­cza lub kró­li­cza sierść

Wiktionary

Tu­rzy­ca ("Carex" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ci­bo­ro­wa­tych (tu­rzy­co­wa­tych). Obej­mu­je ok. 2000 ga­tun­ków (w sze­ro­kim uję­ciu, z włą­cze­niem kil­ku­dzie­się­ciu ga­tun­ków z in­nych ro­dza­jów tra­dy­cyj­nie wy­róż­nia­nych w ple­mie­niu "Ca­ri­ce­ae"). Spo­ty­ka­ne są one na całym świe­cie, ale naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w stre­fie kli­ma­tów umiar­ko­wa­nych. W Pol­sce wy­stę­pu­je ok. 100 ga­tun­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Kwia­to­stan tu­rzy­cy skła­da się z wznie­sio­nych kło­sów.

 (1.3) Ostat­nia tu­rzy­ca padła ze sta­ro­ści za króla Zyg­mun­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tur m., Tur m., turoniek mzw., turoń mzw., turzycowate nmos., Turzyn m., Turzynów m., Turzynek m., Turzyniec m., turzycowisko n.

 przym. turzy, turzycowy, turzycowaty

 wykrz. tur

Wiktionary


turzycowate

ro­dzi­na bylin o cha­rak­te­ry­stycz­nych tra­wia­stych li­ściach, obec­nie ci­bo­ro­wa­te


SJP.pl


turzycowaty

o ce­chach tu­rzy­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


turzycowce

rząd ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych; ci­bo­row­ce


SJP.pl


turzycowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych; ci­bo­ro­wiec


SJP.pl


turzycowisko

zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne zdo­mi­no­wa­ne przez tu­rzy­ce


SJP.pl

Tu­rzy­co­wi­sko – zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne zdo­mi­no­wa­ne przez tu­rzy­ce.

Tu­rzy­ce mają zróż­ni­co­wa­ne wy­ma­ga­nia sied­li­sko­we, choć zwy­kle zwią­za­ne są z mo­kra­dła­mi, w związ­ku z czym ze­spo­ły ro­ślin­ne two­rzą­ce tu­rzy­co­wi­ska za­li­cza­ne są do syn­tak­so­nów z róż­nych klas ro­ślin­no­ści.

Wikipedia


turzyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­rzyn – część Szcze­ci­na
  • Tu­rzyn – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Kcy­nia
  • Tu­rzyn – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wysz­kow­skim, w gmi­nie Brań­szczyk
  • Tu­rzyn – wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Lelów

Wikipedia


turzynek

Tu­rzy­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie alek­san­drow­skim, w gmi­nie Ra­cią­żek.

Wikipedia


turzyniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­rzy­niec – część wsi Pod­klasz­tor w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Kras­no­bród
  • Tu­rzy­niec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Zwie­rzy­niec
  • Tu­rzy­niec – osada w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Dre­zden­ko
  • Tu­rzy­niec – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie My­śli­bórz
  • Tu­rzy­niec – re­zer­wat leśny w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Sto­czek

Wikipedia


turzynów

Tu­rzy­nów – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kol­skim, w gmi­nie Cho­dów.

Wieś szla­chec­ka "Tu­rzy­no­wo" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie łę­czyc­kim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


turzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


turów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi, osad i przy­siół­ków wsi w Pol­sce;

 (1.2) geogr. mia­sto na Bia­ło­ru­si;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Turów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gło­gow­skim, w gmi­nie Gło­gów
  • Turów – osada w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gło­gow­skim, w gmi­nie Pęc­ław
  • Turów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lu­biń­skim, w gmi­nie Ści­na­wa
  • Turów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Żó­ra­wi­na
  • Turów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ra­dzyń­skim, w gmi­nie Ką­ko­lew­ni­ca
  • Turów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie No­wo­gród Bo­brzań­ski
  • Turów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Wie­luń
  • Turów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w [[po­wiat wo­ło­miń­ski|pow.
  • Turów – wieś w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Olsz­tyn
  • Turów – nie­ist­nie­ją­ca wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. zgo­rze­lec­kim, w gmi­nie Bo­ga­ty­nia
  • Turów – osied­le mia­sta Ko­był­ka w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim
  • Turów – sta­cja ko­le­jo­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­jeż­dża­jąc do Tu­ro­wa, sprze­da­ła miesz­ka­nie w Kiel­cach.

 (1.1) Ce­li­na miesz­ka­ła w Tu­ro­wie do 2021 roku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. turowianin mos., turowianka ż.

 przym. turowski

Wiktionary


turówka

1. gra wideo, w któ­rej gra­cze po­dej­mu­ją dzia­ła­nia w usta­lo­nej ko­lej­no­ści; gra tu­ro­wa;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny traw


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tu­rów­ka – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych
  • Tu­rów­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. au­gu­stow­skim, gmi­nie Au­gu­stów
  • Tu­rów­ka Nowa – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Su­wał­ki.
  • Tu­rów­ka Stara – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Su­wał­ki.
  • Tu­rów­ka – osied­le na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie roż­nia­tow­skim
  • Tu­rów­ka – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie pod­wo­ło­czy­skim
    • Tu­rów­ka – dawna gmina w II RP
  • Tu­rów­ka – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie wło­dzi­mier­skim
  • Tu­riw­ka (pol. hist. Tu­rów­ka) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim, w re­jo­nie te­o­fi­pol­skim
  • Tu­riw­ka

Wikipedia


tus

skró­to­wiec

 (1.1) = Tre­ning Umie­jęt­no­ści Spo­łecz­nych

Wiktionary

Tus (per. طوس, st.gr. Σούσια, "So­u­sia") – sta­ro­żyt­ne mia­sto w pół­noc­no-wschod­nim Ira­nie w osta­nie Cho­ra­san-e Ra­za­wi, znaj­du­je się w po­bli­żu Mesz­he­du.

W 330 roku p.n.e. zo­sta­ło zdo­by­te przez Alek­san­dra Ma­ce­doń­skie­go. Od czasu pod­bo­ju is­lam­skie­go, mia­sto sta­no­wi­ło ważny oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny i kul­tu­ral­ny.

Wikipedia


tusia

zdrob­nie­nie od: Marta (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., zdrob­nia­ła, po­u­fa­ła forma imie­nia Marta

Wiktionary


tusiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tusiński

naz­wi­sko


SJP.pl


tusk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tusk – naz­wi­sko
    • Bro­ni­sław Tusk (1935–2000) – pol­ski rzeź­biarz, ce­ra­mik i ma­larz
    • Do­nald Tusk (ur. 1957) – pol­ski po­li­tyk, w la­tach 2007–2014 i od 2023 pre­mier Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej, w la­tach 2014–2019 prze­wod­ni­czą­cy Rady Eu­ro­pej­skiej, w la­tach 2019–2022 prze­wod­ni­czą­cy Eu­ro­pejs...
    • Józef Tusk (1907–1987) – ma­ry­narz i żoł­nierz, dzia­dek Do­nal­da
    • Łu­kasz Tusk (ur. 1985) – poseł na Sejm RP VI i VII ka­den­cji
    • Mał­go­rza­ta Tusk (ur. 1957) – pol­ska hi­sto­rycz­ka, żona Do­nal­da
    • Ka­ta­rzy­na Tusk (ur. 1987) – pol­ska blo­ger­ka, córka Do­nal­da
  • Tusk – album ze­spo­łu Fle­et­wo­od Mac
    • „Tusk” – pio­sen­ka z po­wyż­sze­go al­bu­mu
  • USS „Tusk” (SS-426) – ame­ry­kań­ski okręt pod­wod­ny
  • Tusk (pol­ski tytuł: Kieł) – ame­ry­kań­ski film, hor­ror z 2014 roku w re­ży­se­rii Ke­vi­na Smit­ha
  • Ra­y­mond Tusk – fik­cyj­na po­stać z se­ria­lu House of Cards

Wikipedia


tuskobus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) neol. au­to­bus wy­bor­czy wy­ko­rzy­sty­wa­ny w kam­pa­niach pol­skie­go po­li­ty­ka Do­nal­da Tuska

Wiktionary


tuskofobia

po­tocz­nie: nie­chęć lub wro­gość wobec Do­nal­da Tuska


SJP.pl


tuskoid

obraź­li­wie: zwo­len­nik Do­nal­da Tuska


SJP.pl


tuskowiec

po­tocz­nie: zwo­len­nik Do­nal­da Tuska


SJP.pl


tuskulański

przy­miot­nik od: Tu­sku­lum


SJP.pl


tuskulum

mia­stecz­ko w La­cjum na zbo­czu Gór Al­bań­skich, od 496 r. p.n.e. mu­ni­cy­pium rzym­skie


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „Tu­scu­lum”. Zo­bacz też: mia­sto w USA: Tu­scu­lum.

Tu­sku­lum ( Tu­sco­lo, Tu­scu­lum) – dawna miej­sco­wość w środ­ko­wych Wło­szech, w re­jo­nie La­cjum, po­ło­żo­na 5 ki­lo­me­trów od Rzymu.

Za­ło­żo­ne w sta­ro­żyt­no­ści przez La­ty­nów, zo­sta­ło pod­bi­te przez Rzy­mian.

Wikipedia


tussa

su­ro­we włó­kno jed­wab­ne, otrzy­my­wa­ne z ko­ko­nów jed­wab­ni­ka dę­bo­we­go; tus­sah, tus­sor


SJP.pl


tussah

su­ro­we włó­kno jed­wab­ne, otrzy­my­wa­ne z ko­ko­nów jed­wab­ni­ka dę­bo­we­go; tussa, tus­sor


SJP.pl


tussipect

[czy­taj: tuss-ipekt] nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­kasz­lo­we­go i wykrz­tu­śne­go, za­wie­ra­ją­ce­go wy­ciąg z ty­mian­ku, efe­dry­nę i sa­po­ni­nę


SJP.pl


tussor

motyl za­li­cza­ny do ro­dzi­ny pa­wi­co­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy na ob­sza­rze Chin


SJP.pl


tussowy

przy­miot­nik od: tussa (su­ro­we włó­kno jed­wab­ne)


SJP.pl


tuste

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. sma­lec

Wiktionary


tusz

1. ro­dzaj wod­nej farby pig­men­to­wej;
2. ry­su­nek, ma­lo­wi­dło wy­ko­na­ne tą farbą;
3. kos­me­tyk do ma­lo­wa­nia rzęs; ma­sca­ra;
4. fan­fa­ra wy­ko­ny­wa­na przez or­kie­strę na wiwat;
5. w szer­mier­ce: tra­fie­nie prze­ciw­ni­ka;
6. prysz­nic; na­trysk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farba wodna uży­wa­na zwy­kle do na­peł­nia­nia wkła­dów w dłu­go­pi­sach;

 (1.2) ilu­stra­cja wy­ko­na­na tu­szem (1.1)

 (1.3) barw­nik do rzęs;

 (1.4) ką­piel z wy­ko­rzy­sta­niem prysz­ni­ca

 (1.5) fan­fa­ra

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: tusza

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: tu­szyć

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tusz (farba)
  • kos­me­tyk do rzęs
  • prysz­nic, na­trysk
  • tusz, ro­dzaj fan­fa­ry
  • Tusz – sin­gel pol­skich ra­pe­rów Smo­la­ste­go i Tymka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skoń­czył mi się tusz w dłu­go­pi­sie.

 (1.3) Kup ten tusz, jest wo­do­od­por­ny i nie roz­ma­że ci się na de­szczu.

 (1.4) Go­rą­cy tusz był zba­wien­ny dla prze­marz­nię­te­go ciała.

 (1.5) W tym mo­men­cie or­kie­stra za­gra­ła tusz, a na scenę wy­szedł dy­rek­tor te­a­tru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuʃ, AS: tuš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tuszowy

 czas. tuszować

Wiktionary


tusza

1. wy­pa­tro­szo­ne zwie­rzę; także od­gło­wio­na, wy­pa­tro­szo­na ryba
2. po­stać oty­łe­go czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. kor­pus zwie­rzę­cia rzeź­ne­go po spra­wie­niu

 (1.2) oty­łość

Wiktionary

Tusza (rów­nież tusza mięs­na, tusza zwie­rząt) – oz­na­cza cały kor­pus ubi­te­go zwie­rzę­cia po wy­pa­tro­sze­niu.

W ło­wiect­wie to upo­lo­wa­na zwie­rzy­na gruba po wstęp­nej obrób­ce po­u­bo­jo­wej.

W obro­cie hand­lo­wym w po­sta­ci ca­łych tusz do­stęp­na jest cie­lę­ci­na i ba­ra­ni­na, pół­tusz – wie­przo­wi­na, a wo­ło­wi­na naj­czę­ściej w po­sta­ci ćwierć­tusz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ko­bie­ta po­bla­dła na­tych­miast, a potem od­su­nę­ła się od okna, naj­da­lej jak tylko poz­wo­li­ła jej na to tusza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. półtusza ż.

:: zdrobn. tuszka ż.

Wiktionary


tuszel

tu­szel ma­ko­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


tuszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tu­szyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tuszyć

Wiktionary


tuszetia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Gruz­ji;

Wiktionary

Tu­sze­tia (gruz. თუშეთი, "Tu­sze­ti") – re­gion hi­sto­rycz­ny w pół­noc­no-wschod­niej Gruz­ji.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tuszecki

Wiktionary


tuszka

1. ubita sztu­ka dro­biu lub kró­li­ka, za­ją­ca po wstęp­nej obrób­ce;
2. od­gło­wio­na i wy­pa­tro­szo­na ryba; tusza;
3. zdrob­nie­nie od: tusza


SJP.pl


tuszkowo

Tusz­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 175 miesz­kań­ców. Jest dwu­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Sośno.

Wikipedia


tuszonka

po­tocz­nie:
1. tłu­sta kon­ser­wa wie­przo­wa, po­pu­lar­na pod­czas II wojny świa­to­wej;
2. por­cja lub opa­ko­wa­nie ta­kiej kon­ser­wy


SJP.pl

Tu­szon­ka (ros. Тушёное мясо, "Tu­szo­no­je miaso" (pol. Mięso du­szo­ne)) – kon­ser­wa mięs­na ze ste­ry­li­zo­wa­ne­go wie­przo­we­go, lub wo­ło­we­go mięsa du­szo­ne­go we włas­nym sosie, która sta­no­wi­ła pod­sta­wo­wą rację żyw­no­ścio­wą żoł­nie­rzy Armii Czer­wo­nej w cza­sie II wojny świa­to­wej.

Wikipedia


tuszować

1. ukry­wać nie­do­cią­gnię­cia, wy­stęp­ki, spra­wy; ma­sko­wać, kryć;
2. czy­nić nie­wi­docz­nym lub trud­nym do za­u­wa­że­nia; ma­sko­wać;
3. po­kry­wać kos­me­ty­kiem do bar­wie­nia rzęs i brwi;
4. po­kry­wać pig­men­to­wą farbą wodną


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­tu­szo­wać)

 (1.1) ry­so­wać tu­szem

 (1.2) przy­kry­wać nie­do­sko­na­łość

 (1.3) ukry­wać ja­kieś fakty w oba­wie przed skan­da­lem, kom­pro­mi­ta­cją lub re­per­ku­sja­mi

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­tu­szo­wać)

 (2.1) ma­lo­wać rzęsy tu­szem do rzęs

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nigdy przed­tem nie uży­wa­łam kos­me­ty­ków i nie na­u­czy­łam się, jak inne ko­bie­ty, tu­szo­wać wad swo­jej urody.

 (1.3) Rów­nież lu­bel­ska te­le­wiz­ja pró­bo­wa­ła tu­szo­wać aferę, jaka wy­bu­chła wokół banku.

 (2.1) Tu­szuj rzęsy naj­le­piej ma­ska­rą wy­dłu­ża­ją­cą, a nie po­gru­bia­ją­cą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tusz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) taić, maskować, ukrywać

Wiktionary


tuszowski

przy­miot­nik od: Tu­szów, Tu­szów Mały, Tu­szów Na­ro­do­wy


SJP.pl


tuszowy

→ tusz, → tusza


SJP.pl

Patrz:

tusz, → tusza

tuszyn

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie łódz­kim;

Wiktionary

Tu­szyn – mia­sto w cen­tral­nej Pol­sce w woj. łódz­kim, w pow. łódz­kim wschod­nim, w gmi­nie Tu­szyn, od­da­lo­ne od po­łud­nio­wych gra­nic Łodzi o 15 ki­lo­me­trów. Po­ło­żo­ne jest przy au­to­stra­dzie A1 oraz dro­dze DK 91. Tu­szyn po­ło­żo­ny jest w daw­nej ziemi sie­radz­kiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtuʃɨ̃n, AS: tušỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuszynianin m., tuszynianka ż.

 przym. tuszyński

Wiktionary


tuszynianin

miesz­ka­niec Tu­szy­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tuszynianka

miesz­kan­ka Tu­szy­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tuszyć

daw­niej: spo­dzie­wać się, mieć na­dzie­ję, li­czyć na coś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. spo­dzie­wać się cze­goś, są­dzić

 (1.2) reg. go­to­wać, przy­go­to­wy­wać je­dze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poz­wól, Panie, tu­szyć • Że sło­wem zdo­łam ciel­ce złote giąć i kru­szyć…

 (1.2) To się musi tu­szyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtuʃɨt͡ɕ, AS: tušyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tuszenie n., otucha ż.

Wiktionary


tuszyński

przy­miot­nik od: Tu­szyn


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tu­szy­nem, do­ty­czą­cy Tu­szy­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tuszyn mrz., tuszynianin m., tuszynianka ż.

Wiktionary


tuszów

1. ro­dzaj wod­nej farby pig­men­to­wej;
2. ry­su­nek, ma­lo­wi­dło wy­ko­na­ne tą farbą;
3. kos­me­tyk do ma­lo­wa­nia rzęs; ma­sca­ra;
4. fan­fa­ra wy­ko­ny­wa­na przez or­kie­strę na wiwat;
5. w szer­mier­ce: tra­fie­nie prze­ciw­ni­ka;
6. prysz­nic; na­trysk


SJP.pl

Tu­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bel­skim, w gmi­nie Ja­błon­na i pa­ra­fii rzym­sko­ka­to­lic­kiej w By­chaw­ce.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie lu­bel­skim wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wikipedia


tut.

skrót od: tu­tej­szy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = urz. tu­tej­szy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed zat­wier­dze­niem tut. Urząd za­strze­ga sobie prawo do uz­god­nie­nia wła­ści­wej mu czę­ści.

Wiktionary


tuta

przy­rząd wiert­ni­czy w kształ­cie dzwo­nu o nag­win­to­wa­nym wnę­trzu, służy do wy­do­by­wa­nia ur­wa­nych na­rzę­dzi wiert­ni­czych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tuta – mia­sto w Ko­lum­bii
  • Tuta – wieś w Ru­mu­nii
  • Tuta – bra­zy­lij­ski pił­karz
  • Tuta (daw­niej Tu­ta­no­ta) – szy­fro­wa­na pocz­ta elek­tro­nicz­na

Wikipedia


tutaj

tu;
1. za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do miej­sca bli­skie­go, zwy­kle wska­za­ne­go w jakiś spo­sób przez roz­mów­cę (np. Tutaj jest moja szko­ła.);
2. za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do miej­sca po­strze­ga­ne­go jako bli­skie (np. Pod­biegł do drze­wa i tutaj upadł na zie­mię.);
3. za­i­mek przy­słow­ny od­no­szą­cy się do wia­do­mej, kon­kret­nej sy­tu­a­cji (np. Tutaj nie cho­dzi o mnie, ale o cie­bie.)


SJP.pl

za­i­mek

 (1.1) …wska­zu­ją­cy na miej­sce, w któ­rym znaj­du­je się mó­wią­cy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tutaj – tom po­e­tyc­ki Wi­sła­wy Szym­bor­skiej
  • Tutaj (ang. Here) – ko­miks Ri­char­da McGuire'a
  • De­i­xis

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tutaj jest cał­kiem przy­jem­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtutaj, AS: tutai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tutejszy mos., tutejsza ż.

 przym. tutejszy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tu, reg. tudotąd; gw. Górny Śląsk tukej; gw. Mazowsze tutej

Wiktionary


tutak

naz­wi­sko


SJP.pl


tutanchamon

sta­ro­żyt­ny król Egip­tu; Tu­ten­cha­mon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. jeden z fa­ra­o­nów;

Wiktionary

Tu­tan­cha­mon, uro­dzo­ny jako Tu­tan­cha­ton (ur. ok. 1342–1339 p.n.e., zm. 1323 p.n.e.) – w la­tach 1333–1323 p.n.e. fa­ra­on XVIII dy­na­stii.

Pa­no­wa­nie Tu­tan­cha­mo­na kon­cen­tro­wa­ło się na odrzu­ce­niu mo­no­te­i­stycz­ne­go kultu boga Atona, który wpro­wa­dził Ech­na­ton, na rzecz tra­dy­cyj­ne­go egip­skie­go po­li­te­iz­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W gro­bow­cu Tu­tan­cha­mo­na znaj­do­wa­ła się laska ułat­wia­ją­ca cho­dze­nie i cały ze­staw leków.

Wiktionary


tutanchamonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tu­tan­cha­mo­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tutej

za­i­mek

 (1.1) gw-pl|Poz­nań, Ma­zo­wsze. tutaj

Wiktionary


tutejsza

po­tocz­nie: miesz­kan­ka ja­kiejś miej­sco­wo­ści; miej­sco­wa


SJP.pl


tutejszy

po­tocz­nie: stały miesz­ka­niec miej­sca, w któ­rym znaj­du­je się mó­wią­cy o tej oso­bie; miej­sco­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­cho­dzą­cy z wcze­śniej wspom­nia­ne­go miej­sca (w któ­rym roz­mów­cy się znaj­du­ją)

 (1.2) do­ty­czą­cy wcze­śniej wspom­nia­ne­go miej­sca (w któ­rym roz­mów­cy się znaj­du­ją)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. stały miesz­ka­niec miej­sca, w któ­rym znaj­du­je się mó­wią­cy o tej oso­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Będąc po­przed­nio w Rzy­mie od­wie­dzi­łem pra­cow­nie tu­tej­szych mi­strzów. Na­by­łem nawet nie­je­den obraz dla Kod­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tuˈtɛjʃɨ, AS: tutei ̯šy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tutejsza ż., tutejszość ż.

 zaim. tu, tutaj

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) miejscowy

Wiktionary


tutek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) środ. tu­to­rial

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tutorial m.

Wiktionary


tutela

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: ro­dzaj wła­dzy nad nie­doj­rza­ły­mi i ko­bie­ta­mi oraz ich ma­jąt­kiem, wy­ko­ny­wa­nej przez opie­ku­nów po­wo­ła­nych usta­wą, te­sta­men­tem lub de­kre­tem wła­dzy


SJP.pl


tutenchamon

sta­ro­żyt­ny król Egip­tu; Tu­tan­cha­mon


SJP.pl


tutenchamonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tu­ten­cha­mo­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl